text:
Achimenes erecta
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Achimenes erecta là một loài thực vật có hoa trong họ Tai voi. Loài này được (Lam.) H.P.Fuchs mô tả khoa học đầu tiên năm 1963.[1]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Achimenes erecta”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Achimenes erecta tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Achimenes erecta tại Wikispecies
- Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). “Achimenes erecta”. International Plant Names Index. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.

markdown:
*Achimenes erecta*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Achimenes erecta
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lamiales](/wiki/B%E1%BB%99_Hoa_m%C3%B4i) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Gesneriaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Tai_voi) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Achimenes](/w/index.php?title=Achimenes&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. erecta** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Achimenes erecta*
(
[Lam.](/wiki/Jean-Baptiste_Lamarck)) [H.P.Fuchs](/w/index.php?title=Hans_Peter_Fuchs&action=edit&redlink=1), 1963 * là một loài Achimenes erecta* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Tai voi](/wiki/H%E1%BB%8D_Tai_voi). Loài này được (Lam.) H.P.Fuchs mô tả khoa học đầu tiên năm 1963. [[1]](#cite_note-1)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Achimenes_erecta&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Achimenes_erecta&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Achimenes_erecta&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Achimenes_erecta&action=edit§ion=2)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2617298). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013. *Achimenes erecta*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Achimenes_erecta&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Achimenes_erecta&action=edit§ion=3)]
Phương tiện liên quan tới
[Achimenes erecta](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Achimenes_erecta)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Achimenes erecta](//species.wikimedia.org/wiki/Achimenes_erecta)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Achimenes erecta”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=2352-2). *. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Antonio Stradivari
Antonio Stradivari (1644 – 18 tháng 12, 1737) là một nghệ nhân làm đàn người Ý chuyên về các nhạc cụ bộ dây như violin, cello, guitar và harp. Stradivari được thế giới nghệ thuật coi là nghệ nhân nổi tiếng nhất trong lĩnh vực của mình. Các nhạc cụ do ông làm ra được gọi bằng cái tên Stradivarius (tên Latinh hóa của nghệ nhân) và hiện nay chúng đều được coi là những báu vật của các nghệ sĩ biểu diễn và các dàn nhạc.
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Tuy ngày tháng năm sinh của Antonio Stradivari chưa được xác định rõ nhưng người ta cho rằng ông sinh vào năm 1644 tại thành phố nhỏ Cremona của Ý. Trong thời gian từ 1658 tới 1664, rất có thể ông là thợ học việc tại xưởng của nghệ nhân Nicolò Amati, tuy vậy những nghiên cứu gần đây cho thấy giả thiết này có rất ít cơ sở hiện thực.[1] Tháng 7 năm 1667 Stradivari cưới Francesca Feraboschim, một góa phụ trẻ. Hai vợ chồng có 6 người con trước khi Feraboschim qua đời năm 1698. Một năm sau Stradivari tái hôn với Antonia Maria Zambelli và có thêm 5 người con với Zambelli.
Năm 1680 Stradivari mở xưởng đàn tại Piazza San Domenico, Cremona, tiếng tăm về tài nghệ của ông nhanh chóng được mọi người biết tới. Những nhạc cụ của ông làm ra được xác nhận chất lượng bằng dòng chữ tiếng Latinh Antonius Stradivarius Cremonensis Faciebat Anno... (Antonio Stradivari của Cremona đã làm nhạc cụ này vào năm...). Chất lượng sản phẩm của Stradivari lên cao nhất vào giai đoạn 1698-1725 mà đỉnh cao là năm 1715. Sau năm 1730, một số nhạc cụ của xưởng Stradivari được dán nhãn Sotto la Desciplina d'Antonio Stradivari, chúng rất có thể được làm bởi các con trai của nghệ nhân là Omobono và Francesco.
Antonio Stradivari qua đời ở ở Cremona vào ngày 18 tháng 12 năm 1737, ông được chôn cất tại Nhà thờ San Domenico ở Cremona. Năm 1868 nhà thờ này bị phá hủy, trong quá trình phá nhà thờ, người ta đã phát hiện dấu vết của hầm mộ nhà Stradivari tại nhà nguyện Rosary.
Stradivarius[sửa | sửa mã nguồn]
Các nhạc cụ của Stradivari được gọi bằng cái tên Stradivarius, xuất phát từ tên nghệ nhân được Latinh hóa. Nhạc cụ được Stradivari chế tạo nhiều nhất là violin, ngoài ra nghệ nhân cũng làm đàn guitar, viola, cello và harp. Tổng cộng Stradivari đã cho ra đời khoảng trên 1.101 nhạc cụ, trong số này 650 vẫn còn được lưu giữ cho tới ngày nay. Trong giới nghệ thuật thì các Stradivarius được coi là những nhạc cụ có chất lượng âm thanh cao nhất trong số các nhạc cụ bộ dây, chỉ có các nhạc cụ của một nghệ nhân Ý khác là Joseph Guarneri được coi có chất lượng tương đương. Các Stradivarius hiện nay đều là các báu vật của các nghệ sĩ trình diễn và các dàn nhạc lớn. Vào ngày 16 tháng 5 năm 2006, cây violin Hammer Stradivarius đã được nhà đấu giá Christie's bán ra với giá 3.544.000 USD, mức giá kỷ lục cho một nhạc cụ vào thời điểm đó.[2] Nhạc cụ giữ giá kỷ lục trước Hammer Stradivarius cũng là một sản phẩm của Antonio Stradivari, cây violin Lady Tennant Stradivarius được Christie's bán ra năm 2005 với giá 2.032.000 USD.[3] Ngày 2 tháng 4 năm 2007, cây violin Solomon, Ex-Lambert của Antonio Stradivari được Christie's bán ra với giá 2.728.000 USD, vượt xa mức dự tính 1,5 triệu USD của nhà bán đấu giá.[4] Private sales are often more accurate examples.
Một số cây cello Stradivarius được sở hữu và chơi bởi những nghệ sĩ biểu diễn hàng đầu thế giới, ví dụ cây Davidov Stradivarius hiện thường được chơi bởi nghệ sĩ Yo-Yo Ma, còn cellist người Nga Mstislav Rostropovich thường chơi cây Duport Stradivarius cho tới trước khi ông qua đời năm 2007. Các nghệ sĩ độc tấu violin nổi tiếng như Itzhak Perlman hay Gil Shaham cũng sở hữu các cây Stradivarius là Soil Stradivarius 1714 (Perlman) và Countess Polignac (Shaham). Hiện tại Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ sở hữu bộ sưu tập gồm 3 violin, 1 viola và 1 cello Stradivarius, tại Cung điện Hoàng gia Madrid ở Tây Ban Nha cũng trưng bày bộ tứ tấu đàn dây gồm 2 cây violin, 1 cây cello và 1 cây viola.[5] Nhiều cây Stradivarius cũng nằm trong bộ sưu tập của các dàn nhạc giao hưởng danh tiếng như Dàn nhạc giao hưởng Wien hay Dàn nhạc giao hưởng New Jersey. Một số cây Stradivarius hiện chỉ còn được trưng bày mà không còn được dùng để trình diễn, ví dụ cây violin Messiah Stradivarius trưng bày ở Bảo tàng Ashmolean, Oxford, Anh.[6]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Pollens, Stewart (1992). The Violin Forms of Antonio Stradivari. London: Peter Biddulph. ISBN 0952010909.
- ^ “Stradivarius tops auction record”. BBC News. 17 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2007.
- ^ Julie Carlson (tháng 5 năm 2005). “Strad Mad”. Artfact. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2007.
- ^ Associate Press (tháng 4 năm 2007). “Stradivari violin goes for $2.7M”. Yahoo! News. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2007.
- ^ “Violins, violas, cellos & double basses owned by Royal Palace in Madrid”. Cozio. 2008. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2008.
- ^ “Violin: Antonio Stradivari”. Highlights of the Ashmolean. Ashmolean Museum. Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2008.
In recent years, it has not been played at all owing to the demands of conservation.

markdown:
# Antonio Stradivari
**Antonio Stradivari** ( [1644](/wiki/1644) – [18 tháng 12](/wiki/18_th%C3%A1ng_12), [1737](/wiki/1737)) là một [nghệ nhân làm đàn](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_nh%C3%A2n_l%C3%A0m_%C4%91%C3%A0n&action=edit&redlink=1) người [Ý](/wiki/%C3%9D) chuyên về các nhạc cụ [bộ dây](/wiki/B%E1%BB%99_d%C3%A2y) như [violin](/wiki/V%C4%A9_c%E1%BA%A7m), [cello](/wiki/Cello), [guitar](/wiki/Ghi-ta) và [harp](/wiki/H%E1%BA%A1c_c%E1%BA%A7m). Stradivari được thế giới nghệ thuật coi là nghệ nhân nổi tiếng nhất trong lĩnh vực của mình. Các nhạc cụ do ông làm ra được gọi bằng cái tên *Stradivarius* (tên [Latinh](/wiki/Latinh) hóa của nghệ nhân) và hiện nay chúng đều được coi là những báu vật của các nghệ sĩ biểu diễn và các dàn nhạc.
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Antonio_Stradivari&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Antonio_Stradivari&action=edit§ion=1)]
Tuy ngày tháng năm sinh của Antonio Stradivari chưa được xác định rõ nhưng người ta cho rằng ông sinh vào năm
[1644](/wiki/1644) tại thành phố nhỏ [Cremona](/wiki/Cremona) của [Ý](/wiki/%C3%9D). Trong thời gian từ [1658](/wiki/1658) tới [1664](/wiki/1664), rất có thể ông là thợ học việc tại xưởng của nghệ nhân [Nicolò Amati](/w/index.php?title=Nicol%C3%B2_Amati&action=edit&redlink=1), tuy vậy những nghiên cứu gần đây cho thấy giả thiết này có rất ít cơ sở hiện thực. Tháng 7 năm [1] [1667](/wiki/1667)Stradivari cưới Francesca Feraboschim, một góa phụ trẻ. Hai vợ chồng có 6 người con trước khi Feraboschim qua đời năm [1698](/wiki/1698). Một năm sau Stradivari tái hôn với Antonia Maria Zambelli và có thêm 5 người con với Zambelli.
Năm
[1680](/wiki/1680) Stradivari mở xưởng đàn tại Piazza San Domenico, [Cremona](/wiki/Cremona), tiếng tăm về tài nghệ của ông nhanh chóng được mọi người biết tới. Những nhạc cụ của ông làm ra được xác nhận chất lượng bằng dòng chữ tiếng Latinh *Antonius Stradivarius Cremonensis Faciebat Anno...* ( *Antonio Stradivari của Cremona đã làm nhạc cụ này vào năm...*). Chất lượng sản phẩm của Stradivari lên cao nhất vào giai đoạn [1698](/wiki/1698)- [1725](/wiki/1725) mà đỉnh cao là năm [1715](/wiki/1715). Sau năm [1730](/wiki/1730), một số nhạc cụ của xưởng Stradivari được dán nhãn *Sotto la Desciplina d'Antonio Stradivari*, chúng rất có thể được làm bởi các con trai của nghệ nhân là Omobono và Francesco.
Antonio Stradivari qua đời ở ở Cremona vào ngày
[18 tháng 12](/wiki/18_th%C3%A1ng_12) năm [1737](/wiki/1737), ông được chôn cất tại Nhà thờ San Domenico ở Cremona. Năm [1868](/wiki/1868) nhà thờ này bị phá hủy, trong quá trình phá nhà thờ, người ta đã phát hiện dấu vết của hầm mộ nhà Stradivari tại nhà nguyện Rosary.
## Stradivarius[
[sửa](/w/index.php?title=Antonio_Stradivari&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Antonio_Stradivari&action=edit§ion=2)]
Các nhạc cụ của Stradivari được gọi bằng cái tên
*Stradivarius*, xuất phát từ tên nghệ nhân được Latinh hóa. Nhạc cụ được Stradivari chế tạo nhiều nhất là violin, ngoài ra nghệ nhân cũng làm đàn [guitar](/wiki/Ghi-ta), [viola](/wiki/Viola), [cello](/wiki/Cello) và [harp](/wiki/H%E1%BA%A1c_c%E1%BA%A7m). Tổng cộng Stradivari đã cho ra đời khoảng trên 1.101 nhạc cụ, trong số này 650 vẫn còn được lưu giữ cho tới ngày nay. Trong giới nghệ thuật thì các Stradivarius được coi là những nhạc cụ có chất lượng âm thanh cao nhất trong số các nhạc cụ [bộ dây](/wiki/B%E1%BB%99_d%C3%A2y), chỉ có các nhạc cụ của một nghệ nhân Ý khác là [Joseph Guarneri](/w/index.php?title=Joseph_Guarneri&action=edit&redlink=1) được coi có chất lượng tương đương. Các Stradivarius hiện nay đều là các báu vật của các nghệ sĩ trình diễn và các dàn nhạc lớn. Vào ngày [16 tháng 5](/wiki/16_th%C3%A1ng_5) năm [2006](/wiki/2006), cây violin * đã được nhà đấu giá Hammer Stradivarius* [Christie's](/w/index.php?title=Christie%27s&action=edit&redlink=1)bán ra với giá 3.544.000 [USD](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9), mức giá kỷ lục cho một nhạc cụ vào thời điểm đó. Nhạc cụ giữ giá kỷ lục trước [[2]](#cite_note-2) *Hammer Stradivarius*cũng là một sản phẩm của Antonio Stradivari, cây violin *được Christie's bán ra năm* [Lady Tennant Stradivarius](/w/index.php?title=Lady_Tennant_Stradivarius&action=edit&redlink=1) [2005](/wiki/2005)với giá 2.032.000 USD. Ngày [[3]](#cite_note-3) [2 tháng 4](/wiki/2_th%C3%A1ng_4)năm [2007](/wiki/2007), cây violin *Solomon, Ex-Lambert*của Antonio Stradivari được Christie's bán ra với giá 2.728.000 USD, vượt xa mức dự tính 1,5 triệu USD của nhà bán đấu giá. Private sales are often more accurate examples. [[4]](#cite_note-4)
Một số cây cello Stradivarius được sở hữu và chơi bởi những nghệ sĩ biểu diễn hàng đầu thế giới, ví dụ cây
* hiện thường được chơi bởi nghệ sĩ Davidov Stradivarius* [Yo-Yo Ma](/w/index.php?title=Yo-Yo_Ma&action=edit&redlink=1), còn cellist người Nga [Mstislav Rostropovich](/wiki/Mstislav_Leopoldovich_Rostropovich)thường chơi cây *cho tới trước khi ông qua đời năm* [Duport Stradivarius](/w/index.php?title=Duport_Stradivarius&action=edit&redlink=1) [2007](/wiki/2007). Các nghệ sĩ độc tấu violin nổi tiếng như [Itzhak Perlman](/wiki/Itzhak_Perlman)hay [Gil Shaham](/w/index.php?title=Gil_Shaham&action=edit&redlink=1)cũng sở hữu các cây Stradivarius là *(Perlman) và* [Soil Stradivarius](/w/index.php?title=Soil_Stradivarius&action=edit&redlink=1)1714 *Countess Polignac*(Shaham). Hiện tại [Thư viện Quốc hội Hoa Kỳ](/wiki/Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_M%E1%BB%B9)sở hữu bộ sưu tập gồm 3 violin, 1 viola và 1 cello Stradivarius, tại [Cung điện Hoàng gia Madrid](/w/index.php?title=Cung_%C4%91i%E1%BB%87n_Ho%C3%A0ng_gia_Madrid&action=edit&redlink=1)ở [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)cũng trưng bày bộ tứ tấu đàn dây gồm 2 cây violin, 1 cây cello và 1 cây viola. Nhiều cây Stradivarius cũng nằm trong bộ sưu tập của các dàn nhạc giao hưởng danh tiếng như [[5]](#cite_note-5) [Dàn nhạc giao hưởng Wien](/w/index.php?title=D%C3%A0n_nh%E1%BA%A1c_giao_h%C6%B0%E1%BB%9Fng_Wien&action=edit&redlink=1)hay [Dàn nhạc giao hưởng New Jersey](/w/index.php?title=D%C3%A0n_nh%E1%BA%A1c_giao_h%C6%B0%E1%BB%9Fng_New_Jersey&action=edit&redlink=1). Một số cây Stradivarius hiện chỉ còn được trưng bày mà không còn được dùng để trình diễn, ví dụ cây violin [Messiah Stradivarius](/w/index.php?title=Messiah_Stradivarius&action=edit&redlink=1)trưng bày ở [Bảo tàng Ashmolean](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3o_t%C3%A0ng_Ashmolean&action=edit&redlink=1), [Oxford](/wiki/Oxford), [Anh](/wiki/Anh). [[6]](#cite_note-6)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Antonio_Stradivari&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Antonio_Stradivari&action=edit§ion=3)] **Pollens, Stewart (1992).** [^](#cite_ref-1) *The Violin Forms of Antonio Stradivari*. London: Peter Biddulph. [ISBN](/wiki/ISBN) [0952010909](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0952010909). [^](#cite_ref-2) [“Stradivarius tops auction record”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4988838.stm). *BBC News*. 17 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2007. **Julie Carlson (tháng 5 năm 2005).** [^](#cite_ref-3) [“Strad Mad”](http://www.forbes.com/work/feeds/ap/2006/05/16/ap2751697.html). *Artfact*. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2007. **Associate Press (tháng 4 năm 2007).** [^](#cite_ref-4) [“Stradivari violin goes for $2.7M”](http://news.yahoo.com/s/ap/20070403/ap_on_re_us/violin_auction). *Yahoo! News*. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2007. [^](#cite_ref-5) [“Violins, violas, cellos & double basses owned by Royal Palace in Madrid”](http://www.cozio.com/Owner.aspx?id=698). Cozio. 2008. Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2008. [^](#cite_ref-6) [“Violin: Antonio Stradivari”](http://www.ashmolean.org/collections/?type=highlights&id=96&department=2). *Highlights of the Ashmolean*. [Ashmolean Museum](/w/index.php?title=Ashmolean_Museum&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 4 tháng 7 năm 2008.
In recent years, it has not been played at all owing to the demands of conservation.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=06-Oct-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Sat, 07 Nov 2015 12:00:00 GMT


text:
Azanus mirza
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Azanus mirza là một loài bướm ngày thuộc họ Lycaenidae. Nó được tìm thấy ở the Afrotropic ecozone.
Sải cánh dài 20–25 mm đối với con đực và 21–25 mm đối với con cái. Loài bướm này bay quanh năm but mainly between tháng 9 và tháng 3.[2]
Ấu trùng ăn Acacia và Allophylus species.[2]

markdown:
*Azanus mirza*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Azanus mirza
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Papilionoidea](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D_B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ph%C6%B0%E1%BB%A3ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Lycaenidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%C6%B0%E1%BB%9Bm_xanh) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Azanus](/w/index.php?title=Azanus&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. mirza** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Azanus mirza*
(
[Plötz](/w/index.php?title=Carl_Pl%C3%B6tz&action=edit&redlink=1), [1880](/wiki/1880)) [[1]](#cite_note-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc))
Danh sách
*Lycaena mirza*Plötz, 1880 *Azanus occidentalis*Butler, 1888 *Azanus mirza f. dificiens*Dufrane, 1953 *Azanus mirza f. ornata*Dufrane, 1953 *Lycaena mirzaellus*Koçak, 1980 * là một loài Azanus mirza* [bướm ngày](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_ng%C3%A0y)thuộc họ [Lycaenidae](/wiki/H%E1%BB%8D_B%C6%B0%E1%BB%9Bm_xanh). Nó được tìm thấy ở the [Afrotropic ecozone](/w/index.php?title=Afrotropic_ecozone&action=edit&redlink=1). [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh) dài 20–25 mm đối với con đực và 21–25 mm đối với con cái. Loài bướm này bay quanh năm but mainly between tháng 9 và tháng 3. [[2]](#cite_note-Woodhall-2) [Ấu trùng](/wiki/%E1%BA%A4u_tr%C3%B9ng) ăn * và Acacia* *species.* [Allophylus](/w/index.php?title=Allophylus&action=edit&redlink=1) [[2]](#cite_note-Woodhall-2)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Azanus_mirza&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Azanus_mirza&action=edit§ion=1)]
|
|![]()


text:
Bản mẫu:Imdb name
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[[IMDbName:{{{id}}}|Imdb name]] trên Internet Movie Database
Bản mẫu này tạo một liên kết ngoài đến trang Internet Movie Database, chỉ được sử dụng cho TÊN NGƯỜI.
Cách sử dụng[sửa mã nguồn]
*{{imdb name|id|name}}
Tham số bắt buộc là id, là số đại diện tên diễn viên trên trang Internet Movie Database. Tham số name sẽ là tên người được hiển thị và không bắt buộc. Nếu không được chỉ định thì mặc định tên của trang đặt bản mẫu sẽ được lấy làm tên hiển thị.
*{{imdb name|id}}
Lưu ý là * không có trong bản mẫu, nhưng nó thường dùng để liệt kê các liên kết ngoài trong các bài viết.
Xem thêm[sửa mã nguồn]
Các bản mẫu sau cũng dùng để tạo liên kết đến trang Internet Movie Database:
- {{imdb title}}: Dùng cho phim.
- {{imdb episode}}: Dùng cho tập phim truyền hình.
- {{imdb character}}: Dùng cho một nhân vật.

markdown:
# Bản mẫu:Imdb name
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[[IMDbName:{{{id}}}|Imdb name]] trên
[Internet Movie Database](/wiki/Internet_Movie_Database)
Bản mẫu này tạo một liên kết ngoài đến trang
[Internet Movie Database](/wiki/Internet_Movie_Database), **chỉ được sử dụng cho TÊN NGƯỜI**.
### Cách sử dụng[
[sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Imdb_name/doc&action=edit§ion=T-1)]
*{{imdb name|id|name}}
Tham số bắt buộc là
`id`, là số đại diện tên diễn viên trên trang Internet Movie Database. Tham số `name` sẽ là tên người được hiển thị và không bắt buộc. Nếu không được chỉ định thì mặc định tên của trang đặt bản mẫu sẽ được lấy làm tên hiển thị.
*{{imdb name|id}}
Lưu ý là
`*` không có trong bản mẫu, nhưng nó thường dùng để liệt kê các liên kết ngoài trong các bài viết.
### Xem thêm[
[sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Imdb_name/doc&action=edit§ion=T-2)]
Các bản mẫu sau cũng dùng để tạo liên kết đến trang Internet Movie Database:
- {{
[imdb title](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Imdb_title)}}: Dùng cho phim.
- {{
[imdb episode](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Imdb_episode)}}: Dùng cho tập phim truyền hình.
- {{
[imdb character](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Imdb_character)}}: Dùng cho một nhân vật.
|
|
Những người sửa đổi có thể thử nghiệm trong các trang chỗ thử (
Xin hãy bổ sung các thể loại vào trang con

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Daejeon
Daejeon (Hán Việt: Đại Điền) là một quảng vực thị ở trung tâm Hàn Quốc. Đây là thành phố lớn thứ 5 Hàn Quốc, với dân số 1.442.856 người vào cuối năm 2005[1]. Thành phố nằm tại giao lộ của đường sắt Gyeongbu, đường sắt Honam, quốc lộ Gyeongbu, và quốc lộ Honam. Bên trong thành phố có Thành phố Khoa học Daedeok, một khu vực có hơn 200 viện nghiên cứu. Daejeon là thành phố công nghệ của Hàn Quốc, tập trung nhiều trung tâm nghiên cứu và các trường đại học hàng đầu về khoa học kỹ thuật: KAIST (Korea Advanced Institute of Science and Technology),Đại học quốc gia Chungnam, Đại học Thông tin Viễn thông Hàn Quốc(Information and Communications University),Đại học Pai Chai...) (âm
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Khu vực Daejeon trong lịch sử được gọi là Hanbat (한밭), một tên gọi có gốc Triều Tiên có nghĩa là "đại điền" (ruộng lớn), trong thời kỳ triều đại Joseon. Tên gọi "Daejeon" đơn giản chỉ có cùng nghĩa như trong Hanja.
Trong lịch sử, Daejeon là một ngôi làng nhỏ không có nhiều dân.[cần dẫn nguồn] Tuy nhiên, năm 1905, tuyến đường sắt Gyeongbu đã bắt đầu hoạt động từ Seoul đến Busan, mở một nhà ga ở Daejeon. Ngay sau đó, vào năm 1926, dưới thời cai trị của chính quyền Nhật Bản, tuyến đường sắt Honam đã được xây giữa Daejeon và Mokpo. Do vị trí địa lý và thuận lợi về giao thông, Daejeon đã phát triển nhanh chóng.
Năm 1932, tỉnh lỵ tỉnh Chungnam đã được dời từ Gongju đến Daejeon. Sau nhiều lần thay đổi về địa giới thành phố, trong đó có vụ sáp nhập trên thực tế thị xã Daedeok gần đó thành một phần của thành phố vào năm 1983, Daejeon đã trở thành một quảng vực thị vào năm 1995.
Năm 1997, công trình Tổ hợp chính quyền Daejeon đã được xây để nhằm làm phi tập trung hóa dân số Hàn Quốc khỏi Seoul.[2] Do đó dân số của Daejeon đã tăng nhanh.[3]
Ngày nay, dân số Daejeon tăng nhanh thứ hai Hàn Quốc, chỉ sau Seoul, dẫn đến một số dự án khu dân cư và công nghệ cao ở Yuseong-gu.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Daejeon nằm giữa tọa độ 36°10'50" đến 36°29'47" vĩ bắc và 127°14'54" đến 127°33'21" kinh đông gần giữa Hàn Quốc. Thành phố cách Seoul 167,3 km và cách Busan 294 km và Gwangju 169 km. Thành phố Sejong, được quy hoạch làm thủ đô hành chính mới của Hàn Quốc cũng gần đó.[cần dẫn nguồn] Thành phố có nhiều núi bao quanh và Vườn quốc gia Gyeryongsan vươn đến ranh giới phía tây thành phố. Ba con suối chảy vào sông Geum, gọi là Gapcheon (갑천), Yudeungcheon (유등천), và Daejeoncheon (대전천), chảy qua thành phố từ nam sang bắc.
Các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Thành phố Daejeon có 5 khu (gu).:
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Population, Households and Housing Units”. Korean Statistical Information System. Cục Thống kê quốc gia Hàn Quốc. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2007.
- ^ “Daejeon Government Complex”. Government Buildings Management Service. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2007.
- ^ Oh, Changyeop (ngày 22 tháng 3 năm 2006). “Daejeon, Larger Population than Gwangju”. Prometheus (bằng tiếng Triều Tiên). Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2007.
이러한 대전의 인구증가 요인은 지난 1998년 정부 대전청사 이전과 철도시설공단, 행정중심복합도시 건설청 등이 자리를 잡은 것과 관련이 있다.

markdown:
# Daejeon
|Daejeon|
|Chuyển tự Tiếng Hàn|
| •
|[Hanja](/wiki/Hanja) [Romaja quốc ngữ](/wiki/Romaja_qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF) [McCune–Reischauer](/wiki/McCune%E2%80%93Reischauer) [Hangul](/wiki/Hangul) [Romaja quốc ngữ](/wiki/Romaja_qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF) [McCune–Reischauer](/wiki/McCune%E2%80%93Reischauer) ![ Bản đồ Hàn Quốc với thành phố được tô đậm.](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/68/Daejeon_map.png)
![ Bản đồ Hàn Quốc với thành phố được tô đậm.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/68/Daejeon_map.png)
Bản đồ Hàn Quốc với thành phố được tô đậm.
[Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) 2(20,843 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(69/mi 2) [Seattle](/wiki/Seattle), [Ōda, Shimane](/wiki/%C5%8Cda,_Shimane), [Budapest](/wiki/Budapest), [Nam Kinh](/wiki/Nam_Kinh), [Calgary, Alberta](/wiki/Calgary,_Alberta), [Uppsala](/wiki/Uppsala), [Novosibirsk](/wiki/Novosibirsk), [Brisbane](/wiki/Brisbane), [Durban](/wiki/Durban), [Sapporo](/wiki/Sapporo) [Chungcheong](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_ng%E1%BB%AF_Chungcheong)
|Đại Điền Quảng vực Thị|
|
|**Daejeon** ( ) (âm [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): **Đại Điền**) là một [quảng vực thị](/w/index.php?title=C%C3%A1c_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_c%E1%BB%A7a_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1) ở trung tâm [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c). Đây là thành phố lớn thứ 5 Hàn Quốc, với dân số 1.442.856 người vào cuối năm 2005 . Thành phố nằm tại giao lộ của [1] [đường sắt Gyeongbu](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Gyeongbu&action=edit&redlink=1), [đường sắt Honam](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Honam&action=edit&redlink=1), [quốc lộ Gyeongbu](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_Gyeongbu&action=edit&redlink=1), và [quốc lộ Honam](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_l%E1%BB%99_Honam&action=edit&redlink=1). Bên trong thành phố có [Thành phố Khoa học Daedeok](/w/index.php?title=Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Daedeok&action=edit&redlink=1), một khu vực có hơn 200 viện nghiên cứu. Daejeon là thành phố công nghệ của [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c), tập trung nhiều trung tâm nghiên cứu và các trường đại học hàng đầu về [khoa học kỹ thuật](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc_k%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt): [KAIST](/wiki/Vi%E1%BB%87n_khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_c%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_ti%C3%AAn_ti%E1%BA%BFn_H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c)(Korea Advanced Institute of Science and Technology), [Đại học quốc gia Chungnam](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BB%91c_gia_Chungnam&action=edit&redlink=1), [Đại học Thông tin Viễn thông Hàn Quốc](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Th%C3%B4ng_tin_Vi%E1%BB%85n_th%C3%B4ng_H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c)(Information and Communications University), [Đại học Pai Chai](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Pai_Chai&action=edit&redlink=1)...
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Daejeon&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Daejeon&action=edit§ion=1)]
Khu vực Daejeon trong lịch sử được gọi là
*Hanbat* ( [한밭](/wiki/Hangul)), một tên gọi có gốc Triều Tiên có nghĩa là "đại điền" (ruộng lớn), trong thời kỳ [triều đại Joseon](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). Tên gọi "Daejeon" đơn giản chỉ có cùng nghĩa như trong [Hanja](/wiki/Hanja).
Trong lịch sử, Daejeon là một ngôi làng nhỏ không có nhiều dân.
[ Tuy nhiên, năm [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [1905](/wiki/1905), tuyến [đường sắt Gyeongbu](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Gyeongbu&action=edit&redlink=1)đã bắt đầu hoạt động từ [Seoul](/wiki/Seoul)đến [Busan](/wiki/Busan), mở một nhà ga ở Daejeon. Ngay sau đó, vào năm [1926](/wiki/1926), dưới thời cai trị của chính quyền Nhật Bản, tuyến [đường sắt Honam](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Honam&action=edit&redlink=1)đã được xây giữa Daejeon và [Mokpo](/wiki/Mokpo). Do vị trí địa lý và thuận lợi về giao thông, Daejeon đã phát triển nhanh chóng.
Năm
[1932](/wiki/1932), tỉnh lỵ [tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Chungnam](/wiki/Chungcheong_Nam) đã được dời từ [Gongju](/wiki/Gongju) đến Daejeon. Sau nhiều lần thay đổi về địa giới thành phố, trong đó có vụ sáp nhập trên thực tế thị xã [Daedeok](/w/index.php?title=Daedeok&action=edit&redlink=1) gần đó thành một phần của thành phố vào năm [1983](/wiki/1983), Daejeon đã trở thành một [quảng vực thị](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A3ng_v%E1%BB%B1c_th%E1%BB%8B_H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) vào năm [1995](/wiki/1995).
Năm
[1997](/wiki/1997), công trình [Tổ hợp chính quyền Daejeon](/w/index.php?title=T%E1%BB%95_h%E1%BB%A3p_ch%C3%ADnh_quy%E1%BB%81n_Daejeon&action=edit&redlink=1) đã được xây để nhằm làm phi tập trung hóa dân số Hàn Quốc khỏi Seoul. Do đó dân số của Daejeon đã tăng nhanh. [2] [[3]](#cite_note-3)
Ngày nay, dân số Daejeon tăng nhanh thứ hai Hàn Quốc, chỉ sau Seoul, dẫn đến một số dự án khu dân cư và công nghệ cao ở
[Yuseong-gu](/w/index.php?title=Yuseong-gu&action=edit&redlink=1).
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Daejeon&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Daejeon&action=edit§ion=2)]
Daejeon nằm giữa tọa độ 36°10'50" đến 36°29'47" vĩ bắc và 127°14'54" đến 127°33'21" kinh đông gần giữa
[Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c). Thành phố cách Seoul 167,3 km và cách Busan 294 km và [Gwangju](/wiki/Gwangju) 169 km. [Thành phố Sejong](/wiki/Sejong_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), được quy hoạch làm thủ đô hành chính mới của Hàn Quốc cũng gần đó. [ Thành phố có nhiều núi bao quanh và [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Vườn quốc gia Gyeryongsan](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Gyeryongsan&action=edit&redlink=1)vươn đến ranh giới phía tây thành phố. Ba con suối chảy vào [sông Geum](/wiki/S%C3%B4ng_Geum), gọi là Gapcheon ( [갑천](/wiki/Hangul)), Yudeungcheon ( [유등천](/wiki/Hangul)), và Daejeoncheon ( [대전천](/wiki/Hangul)), chảy qua thành phố từ nam sang bắc.
## Các đơn vị hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Daejeon&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Daejeon&action=edit§ion=3)]
Thành phố Daejeon có 5 khu
*(gu)*.:
|Tên||Hangeul||Chữ Hán||Chuyển tự|
|
|[Đông khu](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_khu_(%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90i%E1%BB%81n)&action=edit&redlink=1) [Nho Thành khu](/w/index.php?title=Nho_Th%C3%A0nh_khu(%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90i%E1%BB%81n)&action=edit&redlink=1) [Tây khu](/w/index.php?title=T%C3%A2y_khu_(%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90i%E1%BB%81n)&action=edit&redlink=1) [Trung khu](/w/index.php?title=Trung_khu_(%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%90i%E1%BB%81n)&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Daejeon&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Daejeon&action=edit§ion=4)] [^](#cite_ref-kosis-population_1-0) [“Population, Households and Housing Units”](http://kosis.nso.go.kr/cgi-bin/sws_999.cgi?ID=DT_1IN0502&IDTYPE=3&A_LANG=2&FPUB=3&SELITEM=0). *. Cục Thống kê quốc gia Hàn Quốc. Truy cập ngày 28 tháng 2 năm 2007.* [Korean Statistical Information System](http://kosis.nso.go.kr/) [^](#cite_ref-2) [“Daejeon Government Complex”](http://www.chungsa.go.kr/chungsa/cms/7/1/3/1/1.html). Government Buildings Management Service. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2007. **Oh, Changyeop (ngày 22 tháng 3 năm 2006).** [^](#cite_ref-3) [“Daejeon, Larger Population than Gwangju”](http://www.prometheus.co.kr/articles/113/20060322/20060322151300.html). *Prometheus*(bằng tiếng Triều Tiên). Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2007.
이러한 대전의 인구증가 요인은 지난 1998년 정부 대전청사 이전과 철도시설공단, 행정중심복합도시 건설청 등이 자리를 잡은 것과 관련이 있다.
|
|
phía Bắc Hàn Quốc
|
|![]()

X-Cache: cp1054 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


text:
Mycteria ibis
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Mycteria ibis là một loài chim trong họ Ciconiidae.[1]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Mycteria ibis tại Wikispecies
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

markdown:
*Mycteria ibis*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Mycteria ibis
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Ciconiiformes](/wiki/B%E1%BB%99_H%E1%BA%A1c) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Ciconiidae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%E1%BA%A1c) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Mycteria](/wiki/Mycteria) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **M. ibis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Mycteria ibis* * là một loài Mycteria ibis* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Ciconiidae](/wiki/H%E1%BB%8D_H%E1%BA%A1c). [[1]](#cite_note-1)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Mycteria_ibis&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mycteria_ibis&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Mycteria ibis](//species.wikimedia.org/wiki/Mycteria_ibis?uselang=vi)
Dữ liệu liên quan tới
[Mycteria ibis](//species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Mycteria_ibis)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Mycteria_ibis&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mycteria_ibis&action=edit§ion=2)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.


text:
Phật giáo Việt Nam
Phật giáo Việt Nam là Phật giáo được bản địa hóa khi du nhập vào Việt Nam, Phật giáo Việt Nam mang những đặc điểm tương đồng và khác biệt so với Phật giáocủa các nước khác trên thế giới. Phật giáo là tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng nhất ở Việt Nam. Theo thống kê của Ban Tôn giáo chính phủ Việt Nam năm 2009, hiện có gần 6.802.318 tín đồ Phật giáo [1], còn theo số liệu thống kê của Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cả nước có gần 45 triệu tín đồ quy y tam bảo, có 839 đơn vị gia đình Phật tử[2] và khoảng 44.498 tăng ni, hơn 14.775 tự, viện, tịnh xá, tịnh thất, niệm Phật đường.
Mục lục
- 1 Lịch sử
- 2 Đặc điểm của Phật giáo Việt Nam
- 3 Các tôn giáo, tông phái phát sinh dựa trên một phần giáo lý của Đức Phật
- 4 Phật giáo và Văn hóa Việt
- 5 Tổ chức Giáo hội Phật giáo và quan hệ Phật giáo với chính quyền
- 6 Công cuộc Chấn hưng Phật giáo
- 7 Đọc thêm
- 8 Tham khảo
- 9 Chú thích
- 10 Liên kết ngoài
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Phật giáo được du nhập vào Việt Nam từ rất sớm, khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Đầu Công nguyên với truyện cổ tích Chử Đồng Tử học đạo của một nhà sư Ấn Độ. Đầu công nguyên, Luy Lâu (Bắc Ninh) là thủ phủ của quận Giao Chỉ sớm trở thành trung tâm Phật giáo quan trọng. Các truyền thuyết về Thạch Quang Phật và Man Nương Phật Mẫu xuất hiện cùng với sự giảng đạo của Khâu Đà La (Ksudra) trong khoảng các năm 168-189[3], Phật giáo hình thành nên hệ thống tín ngưỡng thờ Tứ Pháp.[4]
Do tiếp thu Phật giáo trực tiếp từ Ấn Độ nên từ Buddha (bậc giác ngộ) được phiên âm trực tiếp thành "Bụt"[3], từ đó chữ "Bụt" được dùng nhiều trong các truyện dân gian. Phật giáo Việt Nam lúc ấy mang màu sắc của Phật giáo nam truyền được địa phương hóa, Bụt được dân gian hóa coi như một vị thần cứu giúp người tốt. Sau này, vào thế kỷ thứ IV - V, do ảnh hưởng của Phật giáo nhà Hán từ Trung Quốc mà từ "Bụt" bị thay thế dần bởi từ "Phật". Trong tiếng Hán, từ Buddha được phiên âm thành "Phật đà", "Phật đồ" rồi được rút gọn thành "Phật".
Phật giáo ăn sâu, bám rễ vào Việt Nam từ rất sớm. Đến thời Ngô - Đinh - Tiền Lê, nhà Lý, nhà Trần, Phật giáo phát triển cực thịnh, được coi là quốc giáo, ảnh hưởng đến tất cả mọi vấn đề trong cuộc sống. Đến đời nhà Hậu Lê thì Nho giáo được coi là quốc giáo và Phật giáo đi vào giai đoạn suy thoái. Đến cuối thế kỷ XVIII, vua Quang Trung cố gắng chấn hưng đạo Phật, chỉnh đốn xây chùa, nhưng vì mất sớm nên việc này không có nhiều kết quả. Đến thế kỷ 20, mặc dù ảnh hưởng mạnh của phong trào chấn hưng Phật giáo của các nước, Phật giáo Việt Nam lại phát triển mạnh mẽ khởi đầu từ các đô thị miền Nam với các đóng góp quan trọng của các nhà sư Khánh Hòa và Thiện Chiếu [5].
Tóm lại, lịch sử Phật giáo Việt Nam trải qua bốn giai đoạn:
- từ đầu công nguyên đến hết thời kỳ Bắc thuộc là giai đoạn hình thành và phát triển rộng khắp;
- thời Nhà Lý - Nhà Trần là giai đoạn cực thịnh;
- từ đời Hậu Lê đến cuối thế kỷ 19 là giai đoạn suy thoái;
- từ đầu thế kỷ 20 đến nay là giai đoạn chấn hưng.
Các tông phái lớn của Phật giáo:
Thiền tông[sửa | sửa mã nguồn]
Thiền tông (còn được biết là Zen hay Ch'an) là một tông phái Phật giáo do nhà sư Ấn Độ Bồ Đề Đạt Ma (Boddidharma) sáng lập ra ở Trung Quốc vào đầu thế kỷ thứ 6. "Thiền" là cách gọi tắt của "Thiền na" (Dhyana), có nghĩa là "Tĩnh tâm", chủ trương tập trung trí tuệ để quán định (thiền) nhằm đạt đến chân lý giác ngộ của đạo Phật. Theo Thiền tông, "thiền" không phải là "suy nghĩ" vì suy nghĩ là "tâm vọng tưởng", làm phân tâm và mầm mống của sanh tử luân hồi[6]. Cách tu theo Thiền tông đòi hỏi phải tập trung toàn bộ công sức và thời gian cộng với phải có khả năng đốn ngộ. Yêu cầu đó chỉ có những kẻ căn cơ cao mới có được nên người tu thiền thì nhiều nhưng người chứng ngộ quả thật rất là hiếm hoi[7]. Tuy nhiên lịch sử Thiền tông ở Việt Nam cũng có một lịch sử rõ ràng hơn cả.
Dòng thiền tu thứ nhất trong lịch sử Phật giáo Việt Nam do nhà sư Tỳ Ni Đa Lưu Chi (Vinitaruci) lập ra. Ông là người Ấn Độ, qua Trung Quốc rồi đến Việt Nam vào năm 580, tu tại chùa Pháp Vân (hay chùa Dâu), thuộc huyện Thuận Thành tỉnh Bắc Ninh và truyền cho tổ thứ hai là Pháp Hiền. Dòng thiền này truyền được đến 19 thế hệ[8]. Dòng thiền tu thứ hai do Vô Ngôn Thông, người Trung Quốc lập ra vào năm 820, tu tại chùa Kiến Sơ, thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Dòng thiền này truyền được đến 17 đời[8]. Dòng thiền thứ ba do Thảo Đường, người Trung Quốc, vốn là tù binh bị bắt tại Chiêm Thành và được vua Lý Thánh Tông giải phóng khỏi kiếp nô lệ và cho mở đạo tại chùa Khai Quốc vào năm 1069. Dòng thiền này truyền được đến 6 đời[8]. Năm 1299, vua Trần Nhân Tông, dưới sự hướng dẫn của thiền sư Tuệ Trung Thượng Sỹ, xuất gia và lên tu ở núi Yên Tử, thuộc huyện Uông Bí, Quảng Ninh, thống nhất các thiền phái tồn tại trước đó và lập nên Thiền phái Trúc Lâm. Sau này, một số thiền phái khác xuất hiện như phái Tào Động dưới thời Trịnh-Nguyễn, phái Liên Tôn vào thế kỷ 16-19 (có trụ sở tại chùa Bà Đá và chùa Liên Phái, Hà Nội), phái Liễu Quán (Liễu Quán là tên một vị tổ thuộc dòng Lâm Tế) vào thế kỷ 18 (miền Trung), phái Lâm Tế dưới thời nhà Nguyễn (miền Trung, và sau này phát triển ở miền Nam).
Thiền tông Việt Nam đề cao cái "tâm"[9]: "Phật ở tại tâm", tâm là Niết Bàn, hay Phật. Trần Nhân Tông viết trong bài phú Cư Trần Lạc Đạo:
"Cư trần lạc đạo thả tùy duyên, Cơ tắc xan hề khốn tắc miên. Gia trung hữu bảo hưu tầm mích, Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền." dịch: "Ở đời vui đạo hãy tùy duyên, Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền. Trong nhà có báu thôi tìm kiếm, Đối cảnh vô tâm chớ hỏi thiền."
Tịnh độ tông[sửa | sửa mã nguồn]
Tịnh độ tông là một tông phái Phật giáo, chủ trương tu dựa trên tha lực của Phật A Di Đà [10][liên kết hỏng] là chủ yếu, tuy nhiên vẫn có tự lực. Phật Thích Ca Mầu Ni có lần thuyết giảng: "Một viên đá dù nhỏ đến mấy mà ném xuống nước thì nó cũng chìm, nhưng nếu một hòn đá dù to đến mấy mà đặt trên bè thì nó cũng nổi".
Có một cõi cách biệt với lục độ, gọi là Thế giới Cực Lạc - Nơi không có sự luân hồi, do đức Phật A Di Đà (tiếng Phạn: Amitabha) tạo nên. Nơi đây hoa báu rất nhiều, rất trang nghiệm, thanh tịnh, nhiều vị đại bồ tát nhứ Quán Thế Âm, Đại Thế Chí Bồ Tát và bạn đồng tu tạo ra môi trường rất tốt để tu chóng đạt vị quả. Việc tu hành như viếng chùa, làm việc thiện để tích công phước đức, tụng danh Phật A Di Đà đến khi "Nhất tâm bất loạn", đọc các chú như Chú Đại Bi... Do đây là thời mạt pháp, yêu quỷ hoành hành, chúng sanh căn cơ thấp kém nên việc tu Tịnh Độ là điều tối cần thiết và đúng đắn. Vì vậy Tịnh Độ tông là tông phái phổ biến khắp cõi Việt Nam. Đi đến đâu ta cũng gặp người dân tụng niệm câu "Nam mô A Di Đà Phật" (có nghĩa là "Nguyện quy y đức Phật A Di Đà"). Tượng Phật A Di Đà là tượng có mặt ở khắp mọi nơi và có mặt từ rất lâu đời.
Hệ phái Khất sĩ Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]
Đạo phật Khất sĩ Việt Nam là một tông phái Phật giáo nội sinh do Tổ sư Minh Đăng Quang sáng lập từ 1944, lấy chí nguyện " Nối truyền Thích ca chánh Pháp" sư đã dung hợp hai truyền thống Đại thừa phát triển mạnh và Nguyên thủy gần gũi với lời dạy gốc của Đức phật. Đi trước phong trào chấn hưng phật giáo những đóng góp của sư có vai trò to lớn trong sự phát triển của Phật giáo Việt Nam nữa sau thế kỷ XX. Bộ sách Chân lý đã đúc kết những nguyệ vọng, tông chỉ, đường hướng hoằng đạo của ngài cho các đệ tử.
Mật tông[sửa | sửa mã nguồn]
Mật tông là một tông phái Phật giáo chủ trương sử dụng những phép tu tụng niệm các mật chú để đạt đến chân lý giác ngộ[11]. Cũng còn gọi là Lạt Ma tông, Mật tông là sự hợp nhất giới luật của thuyết nhất thiết hữu bộ (Sarvastivada) và nghi thức tác pháp của Kim Cương thừa. Bước quyết định trong nghi thức này là lễ Quán Đỉnh (Abhiseka) do một vị sư cả (guru hay "lạt ma") ban phép cho người đệ tử được nhập thiền định tâm vào một vị Phật cụ thể bằng cách đọc chân âm (mantra), suy niệm đồ hình Mạn đà la (mandala) và thực thi ấn quyết (mudra) để đạt đến độ thăng hoa loại bỏ ý niệm nhị nguyên (duality) đặng nhập vào Chân Như, vào cõi Không. Trạng thái đó được biểu tượng bằng Kim cương chử (Vajra). Để làm chủ được các nghi thức tác pháp của Mật tông (còn gọi là Kim Cương thừa - Vajrayana) thì điều tiên quyết là phải thấu hiểu giáo nghĩa của Bát-nhã-ba-la-mật-đa (Prajnaparamita) của Long Thọ và Vô Trước. Giáo nghĩa Bát-nhã-ba-la-mật-đa được gọi là "Nhân thừa", và giáo nghĩa Kim Cương thừa được gọi là "Quả thừa". Tương truyền rằng Mật tông do đức Phật Đại Nhật khởi xướng. Mật tông có hai bộ kinh cơ bản là Đại Nhật kinh và Kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh. Như vậy, từ thế kỉ thứ 3 đến thế kỉ thứ 7, Thiền tông Việt Nam mang đậm giáo nghĩa Tam Luận tông của Long Thọ, mà đặc biệt là tư tưởng Bát-nhã-ba-la-mật-đa của Long Thọ và Vô Trước. Các thiền sư thuộc Thiền phái Tì Ni Đa Lưu Chi không chỉ uyên thâm về Phật pháp mà nhiều vị rất có uy tín với triều đình và biểu thị rõ ý thức độc lập tự chủ của đất nước. Các thiền sư Pháp Thuận, Ma Ha (thế kỉ thứ 10), Sùng Phạm (thế kỉ 12),... đều làm cố vấn cho nhà vua không chỉ việc đạo mà cả việc đời, việc ngoại giao. Dòng Tì Ni Đa Lưu Chi còn kéo dài mãi đến thế kỉ 19[cần dẫn nguồn]. Đặc biệt, các thiền sư dòng Tì Ni Đa Lưu Chi thường có hình thức tu tập "Tổng Trì Tam Muội" (Dharani samadhi), một hình thức tu tập phổ biến của Mật giáo (Tantrism), dùng chân âm kết hợp với ấn quyết trong trạng thái đại định để giữ được thân, khẩu, ý. Ở Hoa Lư (Ninh Bình), một cột kinh Phật bằng đá vào thế kỉ thứ 10[12] có khắc bài thần chú Phật Đỉnh Tối Thắng Đà La Ni (Usnisavijaya dharani), một thần chú phổ biến của Mật tông, đã được phát hiện.
Khi vào Việt Nam, Mật tông không tồn tại độc lập như một tông phái riêng mà nhanh chóng hòa lẫn vào dòng tín ngưỡng dân gian với những truyền thống cầu đồng, pháp thuật, yểm bùa, trị tà ma, chữa bệnh,...
Nam tông[sửa | sửa mã nguồn]
Phật giáo nguyên thủy được truyền rất sớm vào Việt Nam do các tổ sư Ấn Độ truyền bá nhưng đến khi Đại thừa truyền vào từ Trung Quốc thì dần dần thay thế Phật giáo nam truyền.
Hiện nay Phật giáo nam tông phát triển mạnh ở miền nam chủ yếu là Phật tử đồng bào dân tộc khmer. Mãi đến cuối những năm 1930, thì các sư Hộ Tông, Bửu Chơn, Thiện Luật... truyền bá phật giáo nguyên thủy từ Campuchia. Hiện nay phật giáo nguyên thủy là thành viên của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
Đặc điểm của Phật giáo Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]
Trên bước đường truyền bá và hội nhập, Phật giáo luôn luôn cố gắng thực hiện hai điều đó là khế lý và khế cơ. Nếu thiếu đi một trong hai yếu tố này Phật giáo sẽ chẳng còn là Phật giáo nữa. Duy trì và phát triển hai yếu tố này, Phật giáo được truyền vào Việt Nam và các nước khác.
Khế lý là nói về mặt tư tưởng nhờ khế lý nên dù ở thời gian và không gian nào, giáo lý Phật-đà vẫn hợp với chân lý, tư tưởng vẫn luôn luôn phong phú, sâu sắc mà vẫn giữ được bản chất của mình và chỉ có một vị đó là vị giải thoát[13].
Khế cơ thiên trọng về mặt lịch sử nhờ khế cơ nên dù trong hoàn cảnh và quốc độ nào thì sự sinh hoạt, thể hiện, truyền đạt cũng luôn luôn đa dạng[13]. Tùy theo phong tục tập quán của mỗi quốc gia mà vẫn không hề mất gốc (Phật giáo). Nói một cách khác thì có thể tùy nghi phương tiện theo từng vùng miền để truyền bá giáo lý Phật-đà nhưng không làm mất đi bản sắc của Phật giáo là ứng hợp với mọi tầng lớp và căn cơ chúng sanh.
Tên gọi tuy có khác nhưng giáo lý vẫn là một nên gọi là khế lý, dù một mà không phải một, nên có lắm tên Phật giáo Việt Nam, Phật giáo Tây Tạng, Phật giáo Thái Lan, v.v. tất cả đều có tên chung là Phật giáo, bảo rằng giống cũng được nhưng bảo rằng không thì là sai. Đây gọi là khế cơ là bản địa hóa, hay sắc thái Phật giáo của từng vùng miền.
Khi Phật giáo được truyền vào Việt Nam đã được các vị thiền sư người Việt bản địa hóa, khiến Phật giáo hòa mình vào lòng dân tộc tạo nên một sắc thái đặc biệt của riêng Việt Nam. Phật giáo đã cùng sinh tồn cùng dân tộc. Điểm này dễ dàng nhận thấy trong những thời đại hưng thịnh của đất nước như Đinh, Lê, Lý Trần đều là những lúc Phật giáo cũng song hành hưng thịnh và các vị thiền sư có vị trí quan trọng trong các triều đại đó. Dù được bản địa hóa để quyện mình vào lòng dân tộc nhưng tam tạng kinh điển Phật giáo Việt Nam vẫn được truyền thừa trong suốt hơn 2000 năm lịch sử Phật giáo Việt Nam[5].
Tính dung hòa[sửa | sửa mã nguồn]
Dung hợp giữa Phật giáo với tín ngưỡng truyền thống[sửa | sửa mã nguồn]
Phật giáo thờ Phật trong chùa, tín ngưỡng truyền thống Việt Nam là thờ thần trong miếu và thờ Mẫu trong phủ, bốn vị thần được thờ nhiều nhất là Tứ pháp: Mây-Mưa-Sấm-Chớp. Tuy nhiên bốn vị thần này đã được "Phật giáo hóa". Các pho tượng này thường được gọi tượng Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điện, trên thực tế các tượng này hoàn toàn điêu khắc theo tiêu chuẩn của một pho tượng Phật. Các hệ thống thờ phụ này tổng hợp với nhau tạo nên các ngôi chùa "tiền Phật, hậu thần" hay "tiền Phật, hậu Mẫu". Người Việt Nam đưa các vị Thần, Thánh, Mẫu, thành hoàng thổ địa, anh hùng dân tộc... vào thờ trong chùa. Đa số các chùa còn để cả bia hậu, bát nhang cho các linh hồn đã khuất.
Dung hòa giữa các tông phái Phật giáo[sửa | sửa mã nguồn]
Các tông phái Phật giáo Đại thừa sau khi du nhập vào Việt Nam trộn lẫn với nhau. Dòng thiền Tỳ Ni Đa Lưu Chi pha trộn với Mật giáo. Nhiều vị thiền sư đời Lý như Vạn Hạnh, Từ Đạo Hạnh, Nguyễn Minh Không,... đều giỏi pháp thuật và có tài thần thông biến hóa. Thiền tông còn kết hợp với Tịnh Độ tông như là trong việc tụng niệm Phật A Di Đà và Bồ Tát.
Các điện thờ ở chùa miền Bắc vô cùng phong phú các loại tượng Phật, bồ tát, la hán và các tông phái khác nhau. Các chùa miền Nam còn có xu hướng dung hợp hai truyền thống truyền thừa. Nhiều chùa mang hình thức Nam truyền (chỉ thờ Phật Thích Ca Mâu Ni, sư đắp y vàng) nhưng lại theo giáo lý Đại thừa; bên cạnh Phật Thích Ca Mâu Ni còn có các tượng Phật nhỏ khác, bên cạnh y vàng còn có áo nâu, áo lam.
Hòa hợp giữa Phật giáo với Khổng, Lão[sửa | sửa mã nguồn]
Tín ngưỡng truyền thống đã tiếp nhận Phật giáo ngay từ đầu Công nguyên. Sau đó Phật giáo bắc truyền tiếp nhận Đạo giáo. Rồi cùng tiếp nhận Nho giáo để làm nên "Tam giáo đồng nguyên" (cả ba tôn giáo có cùng một gốc) và "Tam giáo đồng quy" (cả ba tôn giáo có cùng một mục đích) truyền vào Việt Nam qua đường Bắc thuộc. Ba tôn giáo trợ giúp lẫn nhau: Nho giáo lo tổ chức xã hội, Đạo giáo lo thể xác con người, Phật giáo lo tâm linh, kiếp sau của con người. Trong nhiều thế kỷ, hình ảnh "Tam giáo tổ sư" với Thích Ca Mâu Ni ở giữa, Lão Tử ở bên trái, Khổng Tử ở bên phải đã in sâu vào tâm thức mọi người Việt[14].
Ngoài ra giáo lý Phật giáo còn được hòa trộn với các tôn giáo khác để hình thành Đạo Cao Đài vào thập niên 1920 với quan điểm là "Thiên nhân hợp nhất" và "Vạn giáo nhất lý".
Phật giáo ảnh hưởng của mẫu hệ[sửa | sửa mã nguồn]
Nó ảnh hưởng rất lớn đến Phật giáo Việt Nam làm cho Phật giáo Việt Nam có phần nữ tính hóa.
Các vị Phật Ấn Độ xuất hiện với thân nam, khi vào Việt Nam bị biến thành "Phật ông - Phật bà". Mẹ Quan Âm (Quán Thế Âm Bồ Tát) là vị "thần" cứu giúp cho nhân dân, người miền biển còn gọi là Quan Âm Nam Hải (biển đông). Ngoài ra người Việt còn có những vị "Phật-Mẫu" riêng của mình như Man Nương Phật Mẫu (tên khác: Phật Mẫu), Quan Âm Thị Kính (tên khác: Quan Âm Tống Tử), Quan Âm Diệu Thiện (tên khác: Phật Bà Chùa Hương, Bà chúa Ba).
Các tôn giáo, tông phái phát sinh dựa trên một phần giáo lý của Đức Phật[sửa | sửa mã nguồn]
Bửu Sơn Kỳ Hương[sửa | sửa mã nguồn]
Bửu Sơn Kỳ Hương hay đạo Lành do Đoàn Minh Huyên, đạo hiệu Giác Linh khai sáng vào năm 1849, là một giáo phái dựa vào sự tích Bồ tát Di Lặc hạ sinh để rao giảng về hội Long Hoa của Phật Di Lặc. Bửu Sơn Kỳ Hương đơn giảng hóa các triết lý sâu xa của đạo Phật đạo đề cao tứ ân tôn người lập đạo là Phật thầy Tây An.
Tứ Ân Hiếu Nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Tứ Ân Hiếu Nghĩa, gọi tắt là đạo Hiếu Nghĩa[1], do Ngô Lợi (thường được tín đồ gọi là Đức Bổn sư) sáng lập. Buổi đầu, đạo là một trong những phong trào Cần Vương, nhưng dùng hình thức tôn giáo để qui tập tín đồ và để che mắt thực dân Pháp. Sau khi vua Hàm Nghi bị đày, Ngô Lợi mất, phong trào tan rã chỉ còn lại những hoạt động tín ngưỡng. Đạo hình thành trên tư tưởng của Bửu Sơn Kỳ Hương nên ngày càng xa với triết lý của Phật dạy.
Đạo Hòa Hảo[sửa | sửa mã nguồn]
Đạo Hòa Hảo hay còn gọi là Phật giáo Hòa Hảo, là một giáo phái dựa trên nền đạo đức triết lý Phật giáo do Huỳnh Phú Sổ khai lập năm 1939, lấy pháp môn Tịnh Độ tông làm căn bản và chủ trương tu hành tại gia. Số tín đồ Đạo Hòa Hảo ước tính khoảng 2 triệu người, tập trung chủ yếu ở đồng bằng Nam bộ.
Thực chất Phật giáo Hòa Hảo là tiếp nối của một tông phái Phật giáo có từ gần một trăm năm trước ở đồng bằng Nam bộ có tên là Bửu Sơn Kỳ Hương do Phật Thầy Tây An (Đoàn Minh Huyên) sáng lập vào năm 1849 tại vùng Bảy Núi (tỉnh An Giang). Tiếp sau Phật Thầy Tây An là Tứ ân hiếu nghĩa của Phật Trùm, Ngô Lợi (Đức Bổn Sư) rồi đến Huỳnh Phú Sổ. Thời kỳ Huỳnh Phú Sổ là thời kỳ phát triển rực rỡ nhất của đạo Hòa Hảo.
Giáo lý là sự kết hợp của Tịnh Độ tông với Đạo Ông Bà. Tôn chỉ là "Học Phật Tu Nhân", noi theo giáo lý Đức Phật mà tu sửa con người, tích cực thực hành thuyết "Tứ ân (ơn)": cha mẹ, đất nước, tam bảo (Phật-Pháp-Tăng), nhân loại.
Cách thức tu hành của Phật giáo Hòa Hảo rất đơn giản là "tu hành tại gia". Người "cư sĩ tại gia" cúng lạy vào hai buổi sớm mai và chiều tối với 16 lạy như một bài thể dục toàn thân ở "bàn thông thiên", ăn chay một tháng 4 ngày để cơ thể khỏe mạnh; thờ trần đỏ hoặc trần dà với ý nghĩa hòa hợp; không chấp nhận mê tín dị đoan (không đốt vàng mã, không cúng tà thần...); thực hành tiết kiệm triệt để như không dâng cúng thực phẩm cho Phật chỉ cúng bông hoa nước sạch, không ăn thịt trâu, chó, bò để giữ sức kéo...; không hình thức: không đúc tượng, không chuông mõ, "tử thì táng", không có hàng giáo phẩm và không có tổ chức đạo (trước năm 1947).
Tịnh độ cư sĩ Phật hội[sửa | sửa mã nguồn]
Do đức Tôn sư Minh Trí sáng lập dựa vào pháp môn tịnh độ lấy giáo lý Đức Phật làm gốc, nhưng diễn đạt đơn giản, dễ hiểu phù hợp với quần chúng nông dân hơn. Phương châm hành đạo "Phước Huệ song tu" lấy việc chữa bị bệnh chăm sóc sức khỏe bằng thuốc nam và Đông y làm phương tiện hành đạo - Phước; lấy pháp môn niệm phật A Di Đà học tập kinh A Di Đà, Vô Lương Thọ, Quán Vô Lượng Thọ - Huệ.
Đạo lấy giáo lý của tôn sư Minh Trí làm căn bản dạy cư sĩ tu tập theo các quyển "kinh, luật, luân" như: Lục Phương lễ bái, Phu thê ngôn luận, Đạo đức, Giới luật, Phật học vấn đáp, Phương pháp kiến tánh.
Nhìn chung trong bối cảnh cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, Phật giáo suy vi, đất nước chiến tranh loạn lạc, hạn hán mất mùa liên lục ở miền nam tạo ra chỗ trống về tín ngưỡng sự ra đời của các tôn giáo tông phái là để đáp ứng nhu cầu đó các đạo điều dựa trên tư tưởng từ bi của Phật và đạo đức hiếu hạnh, ái quốc của dân tộc để hành đạo. Có nhiều điểm chung giữa các đạo này là lấy việc học đạo làm người làm tiền đề tu học, lấy việc bốc thuốc chữa bệnh làm phương tiện truyền đạo, khi các tín đồ vào đạo thì lấy pháp môn tịnh độ tu tập hướng tới tịnh độ Cực Lạc tây phương của Phật A Di Đà hay tịnh độ của Phật Di Lặc.
Phật giáo và Văn hóa Việt[sửa | sửa mã nguồn]
Phật giáo đã thấm nhuần vào cách suy tư và sinh hoạt của người Việt nên dấu vết Phật giáo trong văn hóa Việt khá đậm nét. Nhiều người Việt có thói quen ăn chay đạm bạc vào những ngày mồng một hay ngày rằm tu dưỡng lòng từ bi, khổ hạnh.
Trong văn học dân gian thì truyện bình dân kể lại truyện Bà Chúa Ba tức truyện Quan âm chùa Hương. Nghệ thuật trình diễn có vở chèo Quan Âm Thị Kính. Truyện Kiều của Tố như Nguyễn Du cũng hàm chứa nhiều tư tưởng Phật giáo.
Số tục ngữ ca dao liên quan đến Phật giáo rất đa dạng.
- Dù xây chín đợt phù đồ
- Không bằng làm phúc cứu cho một người
- Hiền như Bụt
- Oan Thị Kính
- Đi với Bụt mặc áo cà-sa
- Đi với ma mặc áo giấy
- Miệng thì nam-mô, bụng bồ dao găm[15].
Tổ chức Giáo hội Phật giáo và quan hệ Phật giáo với chính quyền[sửa | sửa mã nguồn]
Thời nhà Đinh, nhà tiền Lê, nhà Lý, và nhà Trần Phật giáo Việt Nam có ảnh hưởng lớn đến các triều đại. Đã có nhiều vị cao tăng được triều đình trọng dụng như thiền sư Pháp Thuận, Khuông Việt, Vạn Hạnh, Minh Không, Pháp Loa, v.v. ra giúp tham chính và cố vấn giúp chèo lái con thuyền đất nước trong những lúc khó khăn. Đinh Tiên Hoàng đế lập ra chức tăng thống và Tăng lục để đại diện cho Phật giáo với chính quyền.
Thời kỳ thuộc Minh, khi nhà Hồ chấn chỉnh đạo đến thời thuộc Minh, nhà Minh tàn phá tự viện đập phá tượng Phật đốt kinh sách, bắt bớ tu sĩ làm cho đạo Phật bị suy yếu, sang thời Lê sơ, Lê trung hưng chính quyền Lê, Trịnh tôn sùng Nho giáo kìm hãm Phật giáo còn miền nam các chúa Nguyễn lại là các Phật tử nên đã chấn hưng Phật giáo, đạo Phật có một thời gian khới hưng ngắn cho đến hết thời Tây Sơn.
Đến thời nhà Nguyễn, Gia Long cũng lấy Nho giáo làm trọng Phật giáo bấy giờ bắt đầu suy vi mãi đến khi phong trào chấn hưng Phật giáo được phát động
Vào cuối thời chống Pháp dưới chính thể Quốc gia Việt Nam năm 1951 Tổng hội Phật giáo Việt Nam ra đời. Đây là tổ chức đầu tiên với ý định thống nhất các tổ chức Phật giáo rời rạc. Tổng hội thành công trong việc liên kết các tự viện Đại thừa khắp ba miền Nam, Trung, Bắc. Tuy nhiên Tổng hội không có cơ cấu điều hành ngoài việc mở đường liên lạc.[16]
Khoảng thập niên 1960 Phật giáo lại bị chính sách bất công tôn giáo Việt Nam Cộng hòa dẫn đến cuộc đấu tranh 1963. Hiến chương 1964 đặt nền móng cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất, một tổ chức quy tụ nhiều giáo phái ở phía nam vĩ tuyến 17 thành một lực lượng tôn giáo đáng kể.
Năm 1958 tại miền bắc, Đảng Lao động Việt Nam cho phép thành lập Hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam[17].
Sau năm 1975, mãi đến năm 1981 chính quyền mới cho phép thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam,tổ chức Phật giáo duy nhất là đại diện cho Phật giáo tại Việt Nam, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Giáo hội được thành lập vào ngày 7 tháng 11 năm 1981 tại chùa Quán Sứ, Hà Nội, trên cơ sở hợp nhất tất cả tổ chức Phật giáo trong nước. Hiện nay đệ tam Pháp chủ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là Trưởng lão Hòa thượng Thích Phổ Tuệ.
Công cuộc Chấn hưng Phật giáo[sửa | sửa mã nguồn]
Vào đầu thế kỉ XX, hưởng ứng phong trào chấn hưng Phật giáo các nước các nhà sư Việt Nam cũng vận động chấn hưng Phật giáo Việt Nam phát triển mạnh trên cả ba miền, đã tạo lập nên tổng thể Phật giáo Việt Nam hiện đại,Phật giáo dần lấy lại vị thế đáng có của mình, nhưng vẫn chưa phải là Quốc giáo ở Việt Nam.
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Trần Ngọc Thêm, Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nhà xuất bản TP. HCM, 2001
- 10 Tông Phái Phật giáo ở Trung Hoa --Thích Thiện Hoa
- Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển các tông phái Phật giáo Trung Quốc -- Thích Tâm Khanh
- Đạo Phật Nguyên Thủy và Đạo Phật Đại Thừa - W. Rahula
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Tín đồ Phật giáo Việt Nam chỉ còn 6.802.318 người!, Theo Báo điện tử Giác Ngộ.
- ^ Theo số liệu thống kê của Ban Hướng dẫn Phật tử, Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong bài phát biểu của HT Thích Thiện Nhơn Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đọc trong ngày kỷ niệm 27 năm ngày thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (07/11/1981 – 07/11/2008) được đăng trên báo Giác Ngộ cơ quan ngôn luận của Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh [1]
- ^ a ă Lê Mạnh Thát, Lịch sử Phật giáo Việt Nam, NXB Thuận hóa 1999, tập I
- ^ Tín ngưỡng thờ Tứ pháp tại đồng bằng Bắc bộ.
- ^ a ă Nguyễn Lang, Việt Nam Phật giáo Sử Luận, NXB Văn Học 1979, tập III.
- ^ Daisetz Teitaro Suzuki, Thiền Luận, Tập 1, Trúc Thiên dịch
- ^ Trang Kinh & Sách trong Budda Home, [2].
- ^ a ă â Thiền Uyển Tập Anh, Lê Mạnh Thát dịch từ bản in năm 1715, Đại học Vạn Hạnh, Thành phố Hồ Chí Minh 1999.
- ^ Trần Nhân Tông, Tuệ Trung Thượng Sỹ Ngữ Lục (bản in 1763) giảng giải, HT Thích Thanh Từ dịch và giảng, Ban VHTW GHPG VN, 1999.
- ^ Định Huệ trích dịch từ Nhật Bản Phật Giáo Sử của Dương Tăng Văn
- ^ Bộ Mật Tông, HT Thích Viên Đức dịch, tập I
- ^ Kinh Phật đỉnh Tôn Thắng ở Thế kỷ X ở Hoa Lư
- ^ a ă Trang Khế thời
- ^ Trần Ngọc Thêm, Cơ sở Văn hóa Việt Nam, NXB GD 1999
- ^ Lịch sử hình thành và phát triển Phật giáo Việt Nam Bài của Trong Bang trên: Diễn đàn trung tâm mic
- ^ Lâm Vĩnh Thế. Bạch Hóa Tài Liệu Mật Của Hoa Kỳ Về Việt Nam Cộng Hòa. Hamilton, ON: Hoài Việt, 2008. Trang 188-9.
- ^ Nghị định cho phép Hội Phật Giáo Thống nhất Việt Nam thành lập và hoạt động, Thư viện Phát Luật.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Thế Giới Phật Giáo Việt Nam - BHD Trung Ương GĐPT Việt Nam
- Nơi chia sẽ kiến thức Phật Pháp cho mọi người - Thế Giới Phật Giáo
- Diễn đàn đạo phật chia sẻ kiến thức phật giáo tại Việt Nam
- Phật giáo Việt Nam
- Trang mạng Giáo hội Phật giáo Việt Nam
- Trang mạng Gia đình Phật tử Việt Nam
- Giáo hội Phật giáo Việt Nam-Chùa Liên Trì-TP HCM

markdown:
# Phật giáo Việt Nam
**Phật giáo Việt Nam** là [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) được bản địa hóa khi du nhập vào [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), Phật giáo Việt Nam mang những đặc điểm tương đồng và khác biệt so với [Phật giáo](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%8Da_b%E1%BB%99)của các nước khác trên thế giới. Phật giáo là tôn giáo có ảnh hưởng sâu rộng nhất ở Việt Nam. Theo thống kê của Ban Tôn giáo [chính phủ Việt Nam](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Vi%E1%BB%87t_Nam) năm 2009, hiện có gần 6.802.318 tín đồ Phật giáo , còn theo số liệu thống kê của [1] [Giáo hội Phật giáo Việt Nam](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam), cả nước có gần 45 triệu tín đồ [quy y tam bảo](/wiki/Quy_y), có 839 đơn vị gia đình Phật tử và khoảng 44.498 tăng ni, hơn 14.775 tự, viện, tịnh xá, tịnh thất, niệm Phật đường. [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
[1 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [2 Đặc điểm của Phật giáo Việt Nam](#.C4.90.E1.BA.B7c_.C4.91i.E1.BB.83m_c.E1.BB.A7a_Ph.E1.BA.ADt_gi.C3.A1o_Vi.E1.BB.87t_Nam) [3 Các tôn giáo, tông phái phát sinh dựa trên một phần giáo lý của Đức Phật](#C.C3.A1c_t.C3.B4n_gi.C3.A1o.2C_t.C3.B4ng_ph.C3.A1i_ph.C3.A1t_sinh_d.E1.BB.B1a_tr.C3.AAn_m.E1.BB.99t_ph.E1.BA.A7n_gi.C3.A1o_l.C3.BD_c.E1.BB.A7a_.C4.90.E1.BB.A9c_Ph.E1.BA.ADt) [4 Phật giáo và Văn hóa Việt](#Ph.E1.BA.ADt_gi.C3.A1o_v.C3.A0_V.C4.83n_h.C3.B3a_Vi.E1.BB.87t) [5 Tổ chức Giáo hội Phật giáo và quan hệ Phật giáo với chính quyền](#T.E1.BB.95_ch.E1.BB.A9c_Gi.C3.A1o_h.E1.BB.99i_Ph.E1.BA.ADt_gi.C3.A1o_v.C3.A0_quan_h.E1.BB.87_Ph.E1.BA.ADt_gi.C3.A1o_v.E1.BB.9Bi_ch.C3.ADnh_quy.E1.BB.81n) [6 Công cuộc Chấn hưng Phật giáo](#C.C3.B4ng_cu.E1.BB.99c_Ch.E1.BA.A5n_h.C6.B0ng_Ph.E1.BA.ADt_gi.C3.A1o) [7 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [8 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [9 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [10 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=1)]
Phật giáo được du nhập vào Việt Nam từ rất sớm, khoảng thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên. Đầu
[Công nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn) với truyện cổ tích [Chử Đồng Tử](/wiki/Ch%E1%BB%AD_%C4%90%E1%BB%93ng_T%E1%BB%AD) học đạo của một nhà sư Ấn Độ. Đầu công nguyên, [Luy Lâu](/wiki/Luy_L%C3%A2u) ( [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh)) là thủ phủ của quận [Giao Chỉ](/wiki/Giao_Ch%E1%BB%89) sớm trở thành trung tâm Phật giáo quan trọng. Các truyền thuyết về [Thạch Quang Phật](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_Quang_Ph%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) và [Man Nương Phật Mẫu](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_M%E1%BA%ABu_Man_N%C6%B0%C6%A1ng) xuất hiện cùng với sự giảng đạo của Khâu Đà La ( *Ksudra*) trong khoảng các năm [168](/wiki/168)- [189](/wiki/189) , Phật giáo hình thành nên hệ thống tín ngưỡng thờ Tứ Pháp. [3] [[4]](#cite_note-4)
Do tiếp thu Phật giáo trực tiếp từ
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) nên từ *Buddha* (bậc giác ngộ) được phiên âm trực tiếp thành "Bụt" , từ đó chữ "Bụt" được dùng nhiều trong các truyện dân gian. Phật giáo Việt Nam lúc ấy mang màu sắc của Phật giáo nam truyền được địa phương hóa, Bụt được dân gian hóa coi như một vị thần cứu giúp người tốt. Sau này, vào thế kỷ thứ IV - V, do ảnh hưởng của Phật giáo nhà Hán từ [3] [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)mà từ "Bụt" bị thay thế dần bởi từ "Phật". Trong [tiếng Hán](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c), từ *Buddha*được phiên âm thành "Phật đà", "Phật đồ" rồi được rút gọn thành "Phật".
Phật giáo ăn sâu, bám rễ vào Việt Nam từ rất sớm. Đến thời Ngô - Đinh - Tiền Lê,
[nhà Lý](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%BD), [nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n), Phật giáo phát triển cực thịnh, được coi là [quốc giáo](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gi%C3%A1o), ảnh hưởng đến tất cả mọi vấn đề trong cuộc sống. Đến đời [nhà Hậu Lê](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_L%C3%AA) thì [Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o) được coi là quốc giáo và Phật giáo đi vào giai đoạn suy thoái. Đến cuối [thế kỷ XVIII](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18), vua [Quang Trung](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87) cố gắng chấn hưng đạo Phật, chỉnh đốn xây chùa, nhưng vì mất sớm nên việc này không có nhiều kết quả. Đến [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20), mặc dù ảnh hưởng mạnh của phong trào chấn hưng Phật giáo của các nước, Phật giáo Việt Nam lại phát triển mạnh mẽ khởi đầu từ các đô thị miền Nam với các đóng góp quan trọng của các nhà sư Khánh Hòa và Thiện Chiếu . [5]
Tóm lại, lịch sử Phật giáo Việt Nam trải qua bốn giai đoạn:
- từ đầu công nguyên đến hết
[thời kỳ Bắc thuộc](/wiki/B%E1%BA%AFc_thu%E1%BB%99c)là giai đoạn hình thành và phát triển rộng khắp;
- thời
[Nhà Lý](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%BD)- [Nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n)là giai đoạn cực thịnh;
- từ đời
[Hậu Lê](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_L%C3%AA)đến cuối [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19)là giai đoạn suy thoái;
- từ đầu thế kỷ 20 đến nay là giai đoạn chấn hưng.
Các tông phái lớn của Phật giáo:
### Thiền tông[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=2)] **Thiền tông** (còn được biết là **Zen** hay **Ch'an**) là một tông phái Phật giáo do nhà sư Ấn Độ [Bồ Đề Đạt Ma](/wiki/B%E1%BB%93-%C4%91%E1%BB%81-%C4%91%E1%BA%A1t-ma) ( *Boddidharma*) sáng lập ra ở Trung Quốc vào đầu [thế kỷ thứ 6](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_6). "Thiền" là cách gọi tắt của "Thiền na" ( *Dhyana*), có nghĩa là "Tĩnh tâm", chủ trương tập trung trí tuệ để quán định (thiền) nhằm đạt đến chân lý giác ngộ của đạo Phật. Theo Thiền tông, "thiền" không phải là "suy nghĩ" vì suy nghĩ là "tâm vọng tưởng", làm phân tâm và mầm mống của sanh tử luân hồi . Cách tu theo Thiền tông đòi hỏi phải tập trung toàn bộ công sức và thời gian cộng với phải có khả năng đốn ngộ. Yêu cầu đó chỉ có những kẻ căn cơ cao mới có được nên người tu thiền thì nhiều nhưng người chứng ngộ quả thật rất là hiếm hoi [6] . Tuy nhiên lịch sử Thiền tông ở Việt Nam cũng có một lịch sử rõ ràng hơn cả. [[7]](#cite_note-7)
Dòng thiền tu thứ nhất trong lịch sử Phật giáo Việt Nam do nhà sư
[Tỳ Ni Đa Lưu Chi](/wiki/T%C3%AC-ni-%C4%91a-l%C6%B0u-chi) ( *Vinitaruci*) lập ra. Ông là người Ấn Độ, qua Trung Quốc rồi đến Việt Nam vào năm [580](/wiki/580), tu tại [chùa Pháp Vân](/wiki/Ch%C3%B9a_Ph%C3%A1p_V%C3%A2n) (hay chùa Dâu), thuộc huyện Thuận Thành tỉnh [Bắc Ninh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ninh) và truyền cho tổ thứ hai là Pháp Hiền. Dòng thiền này truyền được đến 19 thế hệ . Dòng thiền tu thứ hai do [8] [Vô Ngôn Thông](/wiki/V%C3%B4_Ng%C3%B4n_Th%C3%B4ng), người Trung Quốc lập ra vào năm [820](/wiki/820), tu tại chùa Kiến Sơ, thuộc xã Phù Đổng, huyện Gia Lâm, [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i). Dòng thiền này truyền được đến 17 đời . Dòng thiền thứ ba do [[8]](#cite_note-Thien_Uyen_Tap_Anh-8) [Thảo Đường](/wiki/Th%E1%BA%A3o_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng), người Trung Quốc, vốn là tù binh bị bắt tại [Chiêm Thành](/wiki/Chi%C3%AAm_Th%C3%A0nh)và được vua [Lý Thánh Tông](/wiki/L%C3%BD_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng)giải phóng khỏi kiếp nô lệ và cho mở đạo tại [chùa Khai Quốc](/wiki/Ch%C3%B9a_Tr%E1%BA%A5n_Qu%E1%BB%91c)vào năm [1069](/wiki/1069). Dòng thiền này truyền được đến 6 đời . Năm [[8]](#cite_note-Thien_Uyen_Tap_Anh-8) [1299](/wiki/1299), vua [Trần Nhân Tông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Nh%C3%A2n_T%C3%B4ng), dưới sự hướng dẫn của thiền sư [Tuệ Trung Thượng Sỹ](/wiki/Tu%E1%BB%87_Trung_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_S%C4%A9), xuất gia và lên tu ở núi [Yên Tử](/wiki/N%C3%BAi_Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD), thuộc huyện Uông Bí, [Quảng Ninh](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ninh), thống nhất các thiền phái tồn tại trước đó và lập nên [Thiền phái Trúc Lâm](/wiki/Tr%C3%BAc_L%C3%A2m_Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD). Sau này, một số thiền phái khác xuất hiện như phái Tào Động dưới [thời Trịnh-Nguyễn](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh-Nguy%E1%BB%85n_ph%C3%A2n_tranh), phái Liên Tôn vào [thế kỷ 16](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_16)- [19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19)(có trụ sở tại [chùa Bà Đá](/wiki/Ch%C3%B9a_B%C3%A0_%C4%90%C3%A1)và [chùa Liên Phái](/wiki/Ch%C3%B9a_Li%C3%AAn_Ph%C3%A1i), [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)), phái Liễu Quán (Liễu Quán là tên một vị tổ thuộc dòng Lâm Tế) vào [thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18)(miền Trung), phái Lâm Tế dưới thời [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)(miền Trung, và sau này phát triển ở miền Nam).
Thiền tông Việt Nam đề cao cái "tâm"
: "Phật ở tại tâm", tâm là [9] [Niết Bàn](/wiki/Ni%E1%BA%BFt-b%C3%A0n), hay Phật. Trần Nhân Tông viết trong bài phú [Cư Trần Lạc Đạo](/w/index.php?title=C%C6%B0_Tr%E1%BA%A7n_L%E1%BA%A1c_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1):
"
*Cư trần lạc đạo thả tùy duyên,* *Cơ tắc xan hề khốn tắc miên.* *Gia trung hữu bảo hưu tầm mích,* *Đối cảnh vô tâm mạc vấn thiền.*" dịch: " *Ở đời vui đạo hãy tùy duyên,* *Đói đến thì ăn, mệt ngủ liền.* *Trong nhà có báu thôi tìm kiếm,* *Đối cảnh vô tâm chớ hỏi thiền.*"
### Tịnh độ tông[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=3)] **Tịnh độ tông** là một tông phái Phật giáo, chủ trương tu dựa trên tha lực của Phật [A Di Đà](/wiki/A-di-%C4%91%C3%A0) là chủ yếu, tuy nhiên vẫn có tự lực. Phật [10] [Thích Ca Mầu Ni](/wiki/T%E1%BA%A5t-%C4%91%E1%BA%A1t-%C4%91a_C%E1%BB%93-%C4%91%C3%A0m)có lần thuyết giảng: "Một viên đá dù nhỏ đến mấy mà ném xuống nước thì nó cũng chìm, nhưng nếu một hòn đá dù to đến mấy mà đặt trên bè thì nó cũng nổi".
Có một cõi cách biệt với lục độ, gọi là Thế giới
[Cực Lạc](/wiki/C%E1%BB%B1c_l%E1%BA%A1c) - Nơi không có sự luân hồi, do đức Phật A Di Đà ( [tiếng Phạn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n): *Amitabha*) tạo nên. Nơi đây hoa báu rất nhiều, rất trang nghiệm, thanh tịnh, nhiều vị đại bồ tát nhứ Quán Thế Âm, Đại Thế Chí Bồ Tát và bạn đồng tu tạo ra môi trường rất tốt để tu chóng đạt vị quả. Việc tu hành như viếng chùa, làm việc thiện để tích công phước đức, tụng danh Phật A Di Đà đến khi "Nhất tâm bất loạn", đọc các chú như Chú Đại Bi... Do đây là thời mạt pháp, yêu quỷ hoành hành, chúng sanh căn cơ thấp kém nên việc tu Tịnh Độ là điều tối cần thiết và đúng đắn. Vì vậy Tịnh Độ tông là tông phái phổ biến khắp cõi Việt Nam. Đi đến đâu ta cũng gặp người dân tụng niệm câu "Nam mô A Di Đà Phật" (có nghĩa là "Nguyện quy y đức Phật A Di Đà"). Tượng Phật A Di Đà là tượng có mặt ở khắp mọi nơi và có mặt từ rất lâu đời.
### Hệ phái Khất sĩ Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=4)]
Đạo phật Khất sĩ Việt Nam là một tông phái Phật giáo nội sinh do Tổ sư Minh Đăng Quang sáng lập từ 1944, lấy chí nguyện " Nối truyền Thích ca chánh Pháp" sư đã dung hợp hai truyền thống Đại thừa phát triển mạnh và Nguyên thủy gần gũi với lời dạy gốc của Đức phật. Đi trước phong trào chấn hưng phật giáo những đóng góp của sư có vai trò to lớn trong sự phát triển của Phật giáo Việt Nam nữa sau thế kỷ XX. Bộ sách Chân lý đã đúc kết những nguyệ vọng, tông chỉ, đường hướng hoằng đạo của ngài cho các đệ tử.
### Mật tông[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=5)] **Mật tông** là một tông phái Phật giáo chủ trương sử dụng những phép tu tụng niệm các mật chú để đạt đến chân lý giác ngộ . Cũng còn gọi là [11] **Lạt Ma tông**, Mật tông là sự hợp nhất giới luật của [thuyết nhất thiết hữu bộ](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_nh%E1%BA%A5t_thi%E1%BA%BFt_h%E1%BB%AFu_b%E1%BB%99)( *Sarvastivada*) và nghi thức tác pháp của [Kim Cương thừa](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng_th%E1%BB%ABa). Bước quyết định trong nghi thức này là lễ Quán Đỉnh ( *Abhiseka*) do một vị sư cả ( *guru*hay "lạt ma") ban phép cho người đệ tử được nhập thiền định tâm vào một vị Phật cụ thể bằng cách đọc [chân âm](/wiki/Ch%C3%A2n_ng%C3%B4n)( *mantra*), suy niệm đồ hình [Mạn đà la](/wiki/M%E1%BA%A1n-%C4%91%C3%A0-la)( *mandala*) và thực thi [ấn quyết](/wiki/Th%E1%BB%A7_%E1%BA%A5n)( *mudra*) để đạt đến độ thăng hoa loại bỏ ý niệm nhị nguyên ( *duality*) đặng nhập vào Chân Như, vào [cõi Không](/wiki/Kh%C3%B4ng_t%C3%ADnh). Trạng thái đó được biểu tượng bằng [Kim cương chử](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng_ch%E1%BB%AD)( *Vajra*). Để làm chủ được các nghi thức tác pháp của Mật tông (còn gọi là Kim Cương thừa - *Vajrayana*) thì điều tiên quyết là phải thấu hiểu giáo nghĩa của [Bát-nhã-ba-la-mật-đa](/wiki/B%C3%A1t-nh%C3%A3-ba-la-m%E1%BA%ADt-%C4%91a)( *Prajnaparamita*) của [Long Thọ](/wiki/Long_Th%E1%BB%A5)và [Vô Trước](/wiki/V%C3%B4_Tr%C6%B0%E1%BB%9Bc). Giáo nghĩa Bát-nhã-ba-la-mật-đa được gọi là "Nhân thừa", và giáo nghĩa Kim Cương thừa được gọi là "Quả thừa". Tương truyền rằng Mật tông do đức Phật [Đại Nhật](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Nh%E1%BA%ADt_Nh%C6%B0_Lai)khởi xướng. Mật tông có hai bộ kinh cơ bản là [Đại Nhật kinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Nh%E1%BA%ADt_kinh)và [Kim cương bát-nhã-ba-la-mật-đa kinh](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng_b%C3%A1t-nh%C3%A3-ba-la-m%E1%BA%ADt-%C4%91a_kinh). Như vậy, từ [thế kỉ thứ 3](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_3)đến [thế kỉ thứ 7](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_7), Thiền tông Việt Nam mang đậm giáo nghĩa [Tam Luận tông](/w/index.php?title=Tam_Lu%E1%BA%ADn_t%C3%B4ng&action=edit&redlink=1)của Long Thọ, mà đặc biệt là tư tưởng Bát-nhã-ba-la-mật-đa của Long Thọ và Vô Trước. Các thiền sư thuộc Thiền phái Tì Ni Đa Lưu Chi không chỉ uyên thâm về Phật pháp mà nhiều vị rất có uy tín với triều đình và biểu thị rõ ý thức độc lập tự chủ của đất nước. Các thiền sư Pháp Thuận, Ma Ha (thế kỉ thứ 10), Sùng Phạm (thế kỉ 12),... đều làm cố vấn cho nhà vua không chỉ việc đạo mà cả việc đời, việc ngoại giao. Dòng Tì Ni Đa Lưu Chi còn kéo dài mãi đến thế kỉ 19 [. Đặc biệt, các thiền sư dòng Tì Ni Đa Lưu Chi thường có hình thức tu tập "Tổng Trì Tam Muội" ( *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) *Dharani samadhi*), một hình thức tu tập phổ biến của Mật giáo ( *Tantrism*), dùng chân âm kết hợp với ấn quyết trong trạng thái đại định để giữ được thân, khẩu, ý. Ở Hoa Lư ( [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)), một cột kinh Phật bằng đá vào thế kỉ thứ 10 có khắc bài thần chú Phật Đỉnh Tối Thắng Đà La Ni ( [[12]](#cite_note-12) *Usnisavijaya dharani*), một thần chú phổ biến của Mật tông, đã được phát hiện.
Khi vào Việt Nam, Mật tông không tồn tại độc lập như một tông phái riêng mà nhanh chóng hòa lẫn vào dòng
[tín ngưỡng dân gian](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng_Vi%E1%BB%87t_Nam) với những truyền thống cầu đồng, pháp thuật, yểm bùa, trị tà ma, chữa bệnh,...
### Nam tông[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=6)]
Phật giáo nguyên thủy được truyền rất sớm vào Việt Nam do các tổ sư Ấn Độ truyền bá nhưng đến khi Đại thừa truyền vào từ Trung Quốc thì dần dần thay thế Phật giáo nam truyền.
Hiện nay Phật giáo nam tông phát triển mạnh ở miền nam chủ yếu là Phật tử đồng bào dân tộc khmer. Mãi đến cuối những năm 1930, thì các sư Hộ Tông, Bửu Chơn, Thiện Luật... truyền bá phật giáo nguyên thủy từ Campuchia. Hiện nay phật giáo nguyên thủy là thành viên của Giáo hội Phật giáo Việt Nam.
## Đặc điểm của Phật giáo Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=7)]
Trên bước đường truyền bá và hội nhập,
[Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) luôn luôn cố gắng thực hiện hai điều đó là khế lý và khế cơ. Nếu thiếu đi một trong hai yếu tố này Phật giáo sẽ chẳng còn là Phật giáo nữa. Duy trì và phát triển hai yếu tố này, Phật giáo được truyền vào Việt Nam và các nước khác.
Khế lý là nói về mặt tư tưởng nhờ khế lý nên dù ở thời gian và không gian nào, giáo lý Phật-đà vẫn hợp với chân lý, tư tưởng vẫn luôn luôn phong phú, sâu sắc mà vẫn giữ được bản chất của mình và chỉ có một vị đó là vị giải thoát
. [13]
Khế cơ thiên trọng về mặt lịch sử nhờ khế cơ nên dù trong hoàn cảnh và quốc độ nào thì sự sinh hoạt, thể hiện, truyền đạt cũng luôn luôn đa dạng
. Tùy theo phong tục tập quán của mỗi quốc gia mà vẫn không hề mất gốc (Phật giáo). Nói một cách khác thì có thể tùy nghi phương tiện theo từng vùng miền để truyền bá giáo lý Phật-đà nhưng không làm mất đi bản sắc của Phật giáo là ứng hợp với mọi tầng lớp và căn cơ chúng sanh. [13]
Tên gọi tuy có khác nhưng giáo lý vẫn là một nên gọi là khế lý, dù một mà không phải một, nên có lắm tên Phật giáo Việt Nam, Phật giáo Tây Tạng, Phật giáo Thái Lan, v.v. tất cả đều có tên chung là Phật giáo, bảo rằng giống cũng được nhưng bảo rằng không thì là sai. Đây gọi là khế cơ là bản địa hóa, hay sắc thái Phật giáo của từng vùng miền.
Khi Phật giáo được truyền vào Việt Nam đã được các vị thiền sư người Việt bản địa hóa, khiến Phật giáo hòa mình vào lòng dân tộc tạo nên một sắc thái đặc biệt của riêng Việt Nam. Phật giáo đã cùng sinh tồn cùng dân tộc. Điểm này dễ dàng nhận thấy trong những thời đại hưng thịnh của đất nước như Đinh, Lê, Lý Trần đều là những lúc Phật giáo cũng song hành hưng thịnh và các vị thiền sư có vị trí quan trọng trong các triều đại đó. Dù được bản địa hóa để quyện mình vào lòng dân tộc nhưng tam tạng kinh điển Phật giáo Việt Nam vẫn được truyền thừa trong suốt hơn 2000 năm lịch sử Phật giáo Việt Nam
. [5]
### Tính dung hòa[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=8)]
#### Dung hợp giữa Phật giáo với tín ngưỡng truyền thống[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=9)]
Phật giáo thờ Phật trong
[chùa](/wiki/Ch%C3%B9a), tín ngưỡng truyền thống Việt Nam là thờ [thần](/wiki/Th%E1%BA%A7n) trong [miếu](/wiki/Mi%E1%BA%BFu) và thờ [Mẫu](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng_th%E1%BB%9D_M%E1%BA%ABu_Vi%E1%BB%87t_Nam) trong phủ, bốn vị thần được thờ nhiều nhất là [Tứ pháp](/wiki/T%E1%BB%A9_ph%C3%A1p): Mây-Mưa-Sấm-Chớp. Tuy nhiên bốn vị thần này đã được "Phật giáo hóa". Các pho tượng này thường được gọi tượng Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điện, trên thực tế các tượng này hoàn toàn điêu khắc theo tiêu chuẩn của một pho tượng Phật. Các hệ thống thờ phụ này tổng hợp với nhau tạo nên các ngôi chùa "tiền Phật, hậu thần" hay "tiền Phật, hậu Mẫu". Người Việt Nam đưa các vị Thần, Thánh, Mẫu, thành hoàng thổ địa, anh hùng dân tộc... vào thờ trong chùa. Đa số các chùa còn để cả bia hậu, bát nhang cho các linh hồn đã khuất.
#### Dung hòa giữa các tông phái Phật giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=10)]
Các tông phái
[Phật giáo Đại thừa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BB%ABa) sau khi du nhập vào Việt Nam trộn lẫn với nhau. Dòng thiền Tỳ Ni Đa Lưu Chi pha trộn với Mật giáo. Nhiều vị thiền sư đời Lý như [Vạn Hạnh](/wiki/V%E1%BA%A1n_H%E1%BA%A1nh), [Từ Đạo Hạnh](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%90%E1%BA%A1o_H%E1%BA%A1nh), [Nguyễn Minh Không](/wiki/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0),... đều giỏi pháp thuật và có tài thần thông biến hóa. Thiền tông còn kết hợp với Tịnh Độ tông như là trong việc tụng niệm Phật A Di Đà và Bồ Tát.
Các điện thờ ở chùa miền Bắc vô cùng phong phú các loại tượng Phật,
[bồ tát](/wiki/B%E1%BB%93_T%C3%A1t), [la hán](/wiki/A-la-h%C3%A1n) và các tông phái khác nhau. Các chùa miền Nam còn có xu hướng dung hợp hai truyền thống truyền thừa. Nhiều chùa mang hình thức Nam truyền (chỉ thờ Phật [Thích Ca Mâu Ni](/wiki/T%E1%BA%A5t-%C4%91%E1%BA%A1t-%C4%91a_C%E1%BB%93-%C4%91%C3%A0m), sư đắp y vàng) nhưng lại theo giáo lý Đại thừa; bên cạnh Phật Thích Ca Mâu Ni còn có các tượng Phật nhỏ khác, bên cạnh y vàng còn có áo nâu, áo lam.
#### Hòa hợp giữa Phật giáo với Khổng, Lão[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=11)]
Tín ngưỡng truyền thống đã tiếp nhận Phật giáo ngay từ đầu Công nguyên. Sau đó Phật giáo bắc truyền tiếp nhận
[Đạo giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o). Rồi cùng tiếp nhận [Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o) để làm nên "Tam giáo đồng nguyên" (cả ba tôn giáo có cùng một gốc) và "Tam giáo đồng quy" (cả ba tôn giáo có cùng một mục đích) truyền vào Việt Nam qua đường Bắc thuộc. Ba tôn giáo trợ giúp lẫn nhau: Nho giáo lo tổ chức xã hội, Đạo giáo lo thể xác con người, Phật giáo lo tâm linh, kiếp sau của con người. Trong nhiều thế kỷ, hình ảnh "Tam giáo tổ sư" với [Thích Ca Mâu Ni](/wiki/T%E1%BA%A5t-%C4%91%E1%BA%A1t-%C4%91a_C%E1%BB%93-%C4%91%C3%A0m) ở giữa, [Lão Tử](/wiki/L%C3%A3o_T%E1%BB%AD) ở bên trái, [Khổng Tử](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_T%E1%BB%AD) ở bên phải đã in sâu vào tâm thức mọi người Việt . [14]
Ngoài ra giáo lý Phật giáo còn được hòa trộn với các tôn giáo khác để hình thành
[Đạo Cao Đài](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Cao_%C4%90%C3%A0i) vào thập niên 1920 với quan điểm là "Thiên nhân hợp nhất" và "Vạn giáo nhất lý".
### Phật giáo ảnh hưởng của mẫu hệ[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=12)]
Nó ảnh hưởng rất lớn đến Phật giáo Việt Nam làm cho Phật giáo Việt Nam có phần nữ tính hóa.
Các vị Phật Ấn Độ xuất hiện với thân nam, khi vào Việt Nam bị biến thành "Phật ông - Phật bà". Mẹ
[Quan Âm](/wiki/Quan_%C3%82m) ( [Quán Thế Âm Bồ Tát](/wiki/Quan_%C3%82m)) là vị "thần" cứu giúp cho nhân dân, người miền biển còn gọi là Quan Âm Nam Hải (biển đông). Ngoài ra người Việt còn có những vị "Phật-Mẫu" riêng của mình như [Man Nương Phật Mẫu](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_M%E1%BA%ABu_Man_N%C6%B0%C6%A1ng) (tên khác: Phật Mẫu), [Quan Âm Thị Kính](/wiki/Quan_%C3%82m#Quan_.C3.82m_Th.E1.BB.8B_K.C3.ADnh) (tên khác: Quan Âm Tống Tử), [Quan Âm Diệu Thiện](/wiki/Quan_%C3%82m#Quan_.C3.82m_Di.E1.BB.87u_Thi.E1.BB.87n) (tên khác: Phật Bà Chùa Hương, Bà chúa Ba).
## Các tôn giáo, tông phái phát sinh dựa trên một phần giáo lý của Đức Phật[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=13)]
### Bửu Sơn Kỳ Hương[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=14)] ** hay đạo Lành do Bửu Sơn Kỳ Hương** [Đoàn Minh Huyên](/wiki/%C4%90o%C3%A0n_Minh_Huy%C3%AAn), đạo hiệu Giác Linh khai sáng vào năm 1849, là một giáo phái dựa vào sự tích Bồ tát Di Lặc hạ sinh để rao giảng về hội Long Hoa của Phật Di Lặc. Bửu Sơn Kỳ Hương đơn giảng hóa các triết lý sâu xa của đạo Phật đạo đề cao tứ ân tôn người lập đạo là **Phật thầy Tây An**.
### Tứ Ân Hiếu Nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=15)] **, gọi tắt là đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa** **Hiếu Nghĩa** [1], do Ngô Lợi (thường được tín đồ gọi là **Đức Bổn sư**) sáng lập. Buổi đầu, đạo là một trong những phong trào Cần Vương, nhưng dùng hình thức tôn giáo để qui tập tín đồ và để che mắt thực dân Pháp. Sau khi vua Hàm Nghi bị đày, Ngô Lợi mất, phong trào tan rã chỉ còn lại những hoạt động tín ngưỡng. Đạo hình thành trên tư tưởng của Bửu Sơn Kỳ Hương nên ngày càng xa với triết lý của Phật dạy.
### Đạo Hòa Hảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=16)] ** hay còn gọi là Đạo Hòa Hảo** **Phật giáo Hòa Hảo**, là một giáo phái dựa trên nền đạo đức triết lý Phật giáo do [Huỳnh Phú Sổ](/wiki/Hu%E1%BB%B3nh_Ph%C3%BA_S%E1%BB%95)khai lập năm [1939](/wiki/1939), lấy pháp môn [Tịnh Độ tông](/wiki/T%E1%BB%8Bnh_%C4%91%E1%BB%99_t%C3%B4ng)làm căn bản và chủ trương tu hành tại gia. Số tín đồ Đạo Hòa Hảo ước tính khoảng 2 triệu người, tập trung chủ yếu ở [đồng bằng Nam bộ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_Nam_b%E1%BB%99&action=edit&redlink=1).
Thực chất Phật giáo Hòa Hảo là tiếp nối của một tông phái Phật giáo có từ gần một trăm năm trước ở đồng bằng Nam bộ có tên là
[Bửu Sơn Kỳ Hương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_B%E1%BB%ADu_S%C6%A1n_K%E1%BB%B3_H%C6%B0%C6%A1ng) do Phật Thầy Tây An ( [Đoàn Minh Huyên](/wiki/%C4%90o%C3%A0n_Minh_Huy%C3%AAn)) sáng lập vào năm [1849](/wiki/1849) tại vùng Bảy Núi (tỉnh [An Giang](/wiki/An_Giang)). Tiếp sau Phật Thầy Tây An là Tứ ân hiếu nghĩa của [Phật Trùm](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_Tr%C3%B9m), [Ngô Lợi](/wiki/Ng%C3%B4_L%E1%BB%A3i) (Đức Bổn Sư) rồi đến Huỳnh Phú Sổ. Thời kỳ Huỳnh Phú Sổ là thời kỳ phát triển rực rỡ nhất của đạo Hòa Hảo.
Giáo lý là sự kết hợp của Tịnh Độ tông với
[Đạo Ông Bà](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng_th%E1%BB%9D_c%C3%BAng_t%E1%BB%95_ti%C3%AAn). Tôn chỉ là **"Học Phật Tu Nhân"**, noi theo giáo lý Đức Phật mà tu sửa con người, tích cực thực hành thuyết "Tứ ân (ơn)": cha mẹ, đất nước, [tam bảo](/wiki/Tam_b%E1%BA%A3o) (Phật-Pháp-Tăng), nhân loại.
Cách thức tu hành của Phật giáo Hòa Hảo rất đơn giản là "tu hành tại gia". Người "cư sĩ tại gia" cúng lạy vào hai buổi sớm mai và chiều tối với 16 lạy như một bài thể dục toàn thân ở "bàn thông thiên", ăn chay một tháng 4 ngày để cơ thể khỏe mạnh; thờ trần đỏ hoặc trần dà với ý nghĩa hòa hợp; không chấp nhận mê tín dị đoan (không đốt vàng mã, không cúng tà thần...); thực hành tiết kiệm triệt để như không dâng cúng thực phẩm cho Phật chỉ cúng bông hoa nước sạch, không ăn thịt
[trâu](/wiki/Tr%C3%A2u), [chó](/wiki/Ch%C3%B3), [bò](/wiki/B%C3%B2) để giữ sức kéo...; không hình thức: không đúc tượng, không chuông mõ, "tử thì táng", không có hàng giáo phẩm và không có tổ chức đạo (trước năm [1947](/wiki/1947)).
### Tịnh độ cư sĩ Phật hội[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=17)]
Do đức Tôn sư Minh Trí sáng lập dựa vào pháp môn tịnh độ lấy giáo lý Đức Phật làm gốc, nhưng diễn đạt đơn giản, dễ hiểu phù hợp với quần chúng nông dân hơn. Phương châm hành đạo "
**Phước Huệ song tu**" lấy việc chữa bị bệnh chăm sóc sức khỏe bằng thuốc nam và Đông y làm phương tiện hành đạo - **Phước**; lấy pháp môn niệm phật A Di Đà học tập kinh A Di Đà, Vô Lương Thọ, Quán Vô Lượng Thọ - **Huệ**.
Đạo lấy giáo lý của tôn sư Minh Trí làm căn bản dạy cư sĩ tu tập theo các quyển "kinh, luật, luân" như: Lục Phương lễ bái, Phu thê ngôn luận, Đạo đức, Giới luật, Phật học vấn đáp, Phương pháp kiến tánh.
*Nhìn chung trong bối cảnh cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX, Phật giáo suy vi, đất nước chiến tranh loạn lạc, hạn hán mất mùa liên lục ở miền nam tạo ra chỗ trống về tín ngưỡng sự ra đời của các tôn giáo tông phái là để đáp ứng nhu cầu đó các đạo điều dựa trên tư tưởng từ bi của Phật và đạo đức hiếu hạnh, ái quốc của dân tộc để hành đạo. Có nhiều điểm chung giữa các đạo này là lấy việc học đạo làm người làm tiền đề tu học, lấy việc bốc thuốc chữa bệnh làm phương tiện truyền đạo, khi các tín đồ vào đạo thì lấy pháp môn tịnh độ tu tập hướng tới tịnh độ Cực Lạc tây phương của Phật A Di Đà hay tịnh độ của Phật Di Lặc.*
## Phật giáo và Văn hóa Việt[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=18)]
Phật giáo đã thấm nhuần vào cách suy tư và sinh hoạt của người Việt nên dấu vết Phật giáo trong văn hóa Việt khá đậm nét. Nhiều người Việt có thói quen
[ăn chay](/wiki/%C4%82n_chay) đạm bạc vào những ngày mồng một hay ngày rằm tu dưỡng lòng từ bi, khổ hạnh.
Trong
**văn học dân gian** thì truyện bình dân kể lại truyện *Bà Chúa Ba* tức truyện Quan âm [chùa Hương](/wiki/Ch%C3%B9a_H%C6%B0%C6%A1ng). Nghệ thuật trình diễn có vở chèo *. Quan Âm Thị Kính* *của Tố như* [Truyện Kiều](/wiki/Truy%E1%BB%87n_Ki%E1%BB%81u) [Nguyễn Du](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Du)cũng hàm chứa nhiều tư tưởng Phật giáo.
Số
[tục ngữ](/wiki/T%E1%BB%A5c_ng%E1%BB%AF) [ca dao](/wiki/Ca_dao) liên quan đến Phật giáo rất đa dạng. *Dù xây chín đợt* [phù đồ](/wiki/Ph%C3%B9_%C4%91%E1%BB%93) *Không bằng làm phúc cứu cho một người*
- H
*iền như Bụt*
- O
*an Thị Kính* *Đi với Bụt mặc áo cà-sa* *Đi với ma mặc áo giấy* *Miệng thì nam-mô, bụng bồ dao găm* . [[15]](#cite_note-15)
## Tổ chức Giáo hội Phật giáo và quan hệ Phật giáo với chính quyền[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=19)]
Thời
[nhà Đinh](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90inh), [nhà tiền Lê](/wiki/Nh%C3%A0_Ti%E1%BB%81n_L%C3%AA), [nhà Lý](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%BD), và [nhà Trần](/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%A7n) Phật giáo Việt Nam có ảnh hưởng lớn đến các triều đại. Đã có nhiều vị cao tăng được triều đình trọng dụng như thiền sư [Pháp Thuận](/wiki/Ph%C3%A1p_Thu%E1%BA%ADn), [Khuông Việt](/wiki/Khu%C3%B4ng_Vi%E1%BB%87t), [Vạn Hạnh](/wiki/V%E1%BA%A1n_H%E1%BA%A1nh), [Minh Không](/wiki/Minh_Kh%C3%B4ng), [Pháp Loa](/wiki/Ph%C3%A1p_Loa), v.v. ra giúp tham chính và cố vấn giúp chèo lái con thuyền đất nước trong những lúc khó khăn. Đinh Tiên Hoàng đế lập ra chức tăng thống và Tăng lục để đại diện cho Phật giáo với chính quyền.
Thời kỳ thuộc Minh, khi nhà Hồ chấn chỉnh đạo đến thời thuộc Minh, nhà Minh tàn phá tự viện đập phá tượng Phật đốt kinh sách, bắt bớ tu sĩ làm cho đạo Phật bị suy yếu, sang thời Lê sơ, Lê trung hưng chính quyền Lê, Trịnh tôn sùng Nho giáo kìm hãm Phật giáo còn miền nam các chúa Nguyễn lại là các Phật tử nên đã chấn hưng Phật giáo, đạo Phật có một thời gian khới hưng ngắn cho đến hết thời Tây Sơn.
Đến thời nhà Nguyễn, Gia Long cũng lấy Nho giáo làm trọng Phật giáo bấy giờ bắt đầu suy vi mãi đến khi phong trào chấn hưng Phật giáo được phát động
Vào cuối thời chống Pháp dưới chính thể Quốc gia Việt Nam năm 1951
[Tổng hội Phật giáo Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam) ra đời. Đây là tổ chức đầu tiên với ý định thống nhất các tổ chức Phật giáo rời rạc. Tổng hội thành công trong việc liên kết các tự viện [Đại thừa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BB%ABa) khắp ba miền Nam, Trung, Bắc. Tuy nhiên Tổng hội không có cơ cấu điều hành ngoài việc mở đường liên lạc. [[16]](#cite_note-16)
Khoảng thập niên 1960 Phật giáo lại bị chính sách bất công tôn giáo
[Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) dẫn đến [cuộc đấu tranh 1963](/wiki/Bi%E1%BA%BFn_c%E1%BB%91_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o,_1963). Hiến chương 1964 đặt nền móng cho [Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t), một tổ chức quy tụ nhiều giáo phái ở phía nam [vĩ tuyến 17](/wiki/V%C4%A9_tuy%E1%BA%BFn_17) thành một lực lượng tôn giáo đáng kể.
Năm 1958 tại miền bắc, Đảng Lao động Việt Nam cho phép thành lập
[Hội Phật giáo Thống nhất Việt Nam](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit&redlink=1) . [17]
Sau năm 1975, mãi đến năm 1981 chính quyền mới cho phép thành lập
[Giáo hội Phật giáo Việt Nam](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam),tổ chức Phật giáo duy nhất là đại diện cho Phật giáo tại Việt Nam, là thành viên của [Mặt trận Tổ quốc Việt Nam](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%95_qu%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t_Nam). Giáo hội được thành lập vào ngày 7 tháng 11 năm 1981 tại [chùa Quán Sứ](/wiki/Ch%C3%B9a_Qu%C3%A1n_S%E1%BB%A9), Hà Nội, trên cơ sở hợp nhất tất cả tổ chức Phật giáo trong nước. Hiện nay đệ tam Pháp chủ của Giáo hội Phật giáo Việt Nam là Trưởng lão Hòa thượng [Thích Phổ Tuệ](/wiki/Th%C3%ADch_Ph%E1%BB%95_Tu%E1%BB%87).
## Công cuộc Chấn hưng Phật giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=20)]
Vào đầu thế kỉ XX, hưởng ứng phong trào chấn hưng Phật giáo các nước các nhà sư Việt Nam cũng vận động
[chấn hưng Phật giáo Việt Nam](/wiki/Ch%E1%BA%A5n_h%C6%B0ng_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) phát triển mạnh trên cả ba miền, đã tạo lập nên tổng thể Phật giáo Việt Nam hiện đại,Phật giáo dần lấy lại vị thế đáng có của mình, nhưng vẫn chưa phải là Quốc giáo ở Việt Nam.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=21)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=22)]
- Trần Ngọc Thêm, Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, Nhà xuất bản TP. HCM, 2001
[10 Tông Phái Phật giáo ở Trung Hoa --Thích Thiện Hoa](http://www.quangduc.com/coban/25phpt05-6.html) [Sơ lược lịch sử hình thành và phát triển các tông phái Phật giáo Trung Quốc -- Thích Tâm Khanh](http://www.quangduc.com/coban/22phcoban2-2-3.html) [Đạo Phật Nguyên Thủy và Đạo Phật Đại Thừa - W. Rahula](http://zencomp.com/greatwisdom/uni/1-bai/phap036.htm)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=23)] [^](#cite_ref-1) [Tín đồ Phật giáo Việt Nam chỉ còn 6.802.318 người!](http://www.vbu.edu.vn/vbunews/vbunews-detail/AP-131/Tin-do-Phat-giao-Viet-Nam-chi-con-6-802-318-nguoi.html), Theo Báo điện tử Giác Ngộ. **Theo số liệu thống kê của Ban Hướng dẫn Phật tử, Giáo hội Phật giáo Việt Nam trong bài phát biểu của HT** [^](#cite_ref-2) [Thích Thiện Nhơn](/w/index.php?title=Th%C3%ADch_Thi%E1%BB%87n_Nh%C6%A1n&action=edit&redlink=1)Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam đọc trong ngày kỷ niệm 27 năm ngày thành lập Giáo hội Phật giáo Việt Nam (07/11/1981 – 07/11/2008) được đăng trên báo Giác Ngộ cơ quan ngôn luận của Thành hội Phật giáo Thành phố Hồ Chí Minh [[1]](http://www.giacngo.vn/thoisu/2008/11/07/534252/)
- ^
**a** [Lê Mạnh Thát, Lịch sử Phật giáo Việt Nam, NXB Thuận hóa 1999, tập I](#cite_ref-Le_Manh_That_3-1) **ă** [^](#cite_ref-4) [Tín ngưỡng thờ Tứ pháp tại đồng bằng Bắc bộ](http://www.buddhistedu.org/viet/van-hoa-giao-duc/van-hoa-dan-gian/319-tin-nguong-tho-tu-phap-tai-dong-bang-bac-bo).
- ^
**a** [Nguyễn Lang, Việt Nam Phật giáo Sử Luận, NXB Văn Học 1979, tập III.](#cite_ref-Nguyen_Lang_5-1) **ă** [^](#cite_ref-6) [Daisetz Teitaro Suzuki, Thiền Luận, Tập 1, Trúc Thiên dịch](http://www.quangduc.com/Thien/124thienluan1-02.html#3._THI%E1%BB%80N_V%C3%80_NG%E1%BB%98) **Trang Kinh & Sách trong Budda Home,** [^](#cite_ref-7) [[2]](http://www.buddhahome.net/kinhsach/dehieudaophat/vandethucchung.htm).
- ^
**a** **ă** [Thiền Uyển Tập Anh, Lê Mạnh Thát dịch từ bản in năm 1715, Đại học Vạn Hạnh,](#cite_ref-Thien_Uyen_Tap_Anh_8-2) **â** [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)1999. **Trần Nhân Tông, Tuệ Trung Thượng Sỹ Ngữ Lục (bản in 1763) giảng giải, HT Thích Thanh Từ dịch và giảng, Ban VHTW GHPG VN, 1999.** [^](#cite_ref-Tue_Trung_9-0) **Định Huệ trích dịch từ Nhật Bản Phật Giáo Sử của Dương Tăng Văn** [^](#cite_ref-10) [^](#cite_ref-11) [Bộ Mật Tông, HT Thích Viên Đức dịch, tập I](http://www.quangduc.com/mattong/02mattonga2.html) [^](#cite_ref-12) [Kinh Phật đỉnh Tôn Thắng ở Thế kỷ X ở Hoa Lư](http://daitangkinhvietnam.org/content/view/766/105/)
- ^
**a** **ă** [Trang Khế thời](http://www.hoanghiemphapvong.org/library-book-detail.php?language=0&detail=55) **Trần Ngọc Thêm, Cơ sở Văn hóa Việt Nam, NXB GD 1999** [^](#cite_ref-14) [^](#cite_ref-15) [Lịch sử hình thành và phát triển Phật giáo Việt Nam](http://mic.edu.vn/forum/viewtopic.php?f=86&p=4210)Bài của Trong Bang trên: Diễn đàn trung tâm mic **Lâm Vĩnh Thế.** [^](#cite_ref-16) *Bạch Hóa Tài Liệu Mật Của Hoa Kỳ Về Việt Nam Cộng Hòa*. Hamilton, ON: Hoài Việt, 2008. Trang 188-9. [^](#cite_ref-17) [Nghị định cho phép Hội Phật Giáo Thống nhất Việt Nam thành lập và hoạt động](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-dinh/Nghi-dinh-147-NV-cho-phep-Hoi-Phat-giao-thong-nhat-Viet-Nam-thanh-lap-va-hoat-dong-vb21234t11.aspx), Thư viện Phát Luật.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&veaction=edit&vesection=24) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit§ion=24)]
|
|![]()
[Phật giáo Việt Nam](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Buddhism_of_Vietnam?uselang=vi) [Thế Giới Phật Giáo Việt Nam - BHD Trung Ương GĐPT Việt Nam](http://thegioiphatgiao.org) [Nơi chia sẽ kiến thức Phật Pháp cho mọi người - Thế Giới Phật Giáo](http://thegioiphatgiao.net) [Diễn đàn đạo phật chia sẻ kiến thức phật giáo tại Việt Nam](http://daophat.vn) [Phật giáo Việt Nam](http://daitangkinhvietnam.org/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=23&Itemid=105) [Trang mạng Giáo hội Phật giáo Việt Nam](http://phattuvietnam.net) [Trang mạng Gia đình Phật tử Việt Nam](http://giadinhphattu.vn) [Giáo hội Phật giáo Việt Nam-Chùa Liên Trì-TP HCM](http://chualientri.com)
|
|
Phật giáo ( b • a • a • a • a • a |Các nhánh
||Các tôn giáo khác
|a • a • a • a • a a: được b: một vài hệ phái được Chính phủ công nhận chính thức