text:
Date: 29 th 11, 1998
Thưa quư Phật tử,
Dưới đây là bài thuyết pháp "Bát Nhă Tâm Kinh" do sư cô Như
Thủy giảng, chép ra từ băng cát xét.
Bài giảng chủ yếu giúp Phật tử ứng dụng Trí Tuệ Bát Nhă vào đời sống, nên
không đi vào chi tiết tứ đế, mười hai nhân duyên v.v ... mà quư vị có thể t́m
hiểu từ những nguồn khác.
V́ là văn nói, nên xin chư tôn thỉnh ư quên lời.
Xin quư vị tùy hỉ công đức ĐH Nguyễn Minh Huấn đă chép lại từ
băng ghi âm, và ĐH Châu Ngọc đă đánh máy lại. Tôi tự ư ngắt câu cho dễ đọc.
Mô Phật,
Minh Quang
Date: 29 th 11, 1998
Thưa quư Phật tử,
Dưới đây là bài thuyết pháp "Bát Nhă Tâm Kinh" do sư cô Như
Thủy giảng, chép ra từ băng cát xét.
Bài giảng chủ yếu giúp Phật tử ứng dụng Trí Tuệ Bát Nhă vào đời sống, nên
không đi vào chi tiết tứ đế, mười hai nhân duyên v.v ... mà quư vị có thể t́m
hiểu từ những nguồn khác.
V́ là văn nói, nên xin chư tôn thỉnh ư quên lời.
Xin quư vị tùy hỉ công đức ĐH Nguyễn Minh Huấn đă chép lại từ
băng ghi âm, và ĐH Châu Ngọc đă đánh máy lại. Tôi tự ư ngắt câu cho dễ đọc.
Mô Phật,
Minh Quang
Buổi sáng, chúng ta mới học qua tiểu-sử các vị thánh-ni thời Phật. Những bài
sớm mai chúng ta học có tính-cách giống như chúng ta học một người bệnh nặng
được đưa vào bệnh-viện, sau thời-gian nằm bệnh-viện đă hết bệnh mà c̣n trở về
thành bác-sĩ nữa. Ở đây chúng ta chỉ học tóm-tắt cuộc đời của các ngài thôi mà
hoàn toàn chúng ta không biết là các ngài đă trị-liệu bằng cách nào, th́ chiều
nay chúng ta sẽ học cái cách các vị đó uống thuốc mau hết bệnh, lại c̣n có thể
trở thành bác-sĩ nữa; th́ cái cách đó là chúng ta áp-dụng bài kinh Bát-nhă.
Trước hết, tôi xin giới-thiệu vị-trí của Bát-nhă trong văn-học của Phật-giáo.
Bát-nhă là
tiếng Phạn, dịch sang tiếng Trung-hoa có nghĩa là trí-huệ, tiếng Việt-nam ḿnh
cũng giữ chữ đó là trí-huệ.
Tôi có nói hồi sớm mai cái quư nhất trên thế-gian này là trí-huệ; tức là một
người dầu đẹp, dầu giàu, dầu trẻ hay khỏe mạnh cách mấy mà nếu trí-huệ người
đó không có th́ giá-trị của người đó cũng không c̣n. Sở dĩ con người hơn
vạn-vật là nhờ có trí-huệ; để phục-hồi cái trí-huệ đó th́ nhà Phật có cách tu
là làm sao cho chúng ta càng ngày càng sáng suốt và minh-mẫn; và mọi thành-quả
tốt đẹp nhất trên thế-gian này đều là sản-phẩm của trí-huệ, cho nên trí-huệ
được coi là "mẹ của chư Phật", tức là chư Phật cũng nhờ đó mà được giác-ngộ.
Thành ra cái học tu của nhà Phật là lấy trí-tuệ làm sự-nghiệp.
Bài kinh
Bát-nhă này thuộc về hệ đại-thừa; mà hệ đại-thừa và hệ nguyên-thủy khác nhau
như thế nào?
Hồi thời Phật c̣n tại thế, chúng ta không biết chư tăng và chư ni tu ra sao,
mà chỉ biết sau đó có một số kinh-điển c̣n để lại; cái số kinh-điển c̣n để lại
đầu tiên đó gọi là hệ nguyên-thủy. Sau hệ nguyên-thủy có cái hệ gọi là bộ-phái,
tức là mỗi địa-phương tùy theo căn-cơ, tùy theo quốc-độ, có những lối tu khác
nhau, cho nên có đến hai chục trường-phái.
Sau đó, đến
cái thời cách đây khoảng hai ngàn năm - tức là sau Phật chừng năm hoặc sáu
trăm năm - th́ chúng ta thấy có một phong-trào là làm sao áp-dụng Phật-giáo mở
rộng ra cho tất cả mọi người cùng tu chớ không phải chỉ dành cho một thiểu-số
không bận bịu gia-duyên. Như hồi sớm mai quư vị đă theo dơi lịch-sử các vị
thánh-ni th́ thấy các vị này khi đi tu đều không có gia-đ́nh, không có
phụ-tùng, chỉ vô rồi nghe tu một ḿnh ḿnh; cũng không nghe nói đến chuyện các
ngài đă giáo-hóa độ-sinh ra sao, và hoàn toàn chúng ta không thấy đề-cập đến
cái đời sống của người tu-sĩ tại-gia là có thể tu bằng cách nào? Nhưng mà ở
đây, thời đại-thừa, ...... cái giải-pháp đó có thể áp-dụng cho mọi tầng lớp
mọi người dân-chúng, tức là không kể địa-phương, không kể tuổi tác, không kể
nam nữ, không kể tăng hay tục, mà khi áp-dụng đều có kết-quả như nhau hết.
Và cái bài
kinh quan-trọng nhất trong hệ bát-nhă, coi như tóm tắt đại-ư, th́ thuộc về
văn-học của thời đại-thừa.
Kinh dịch từ
chữ Phạn sang chữ Hán th́ do ngài Đường Huyền-trang dịch từ năm sáu trăm bốn
chín - nghĩa là cách đây hơn một ngàn ba trăm năm - nó gồm tất cả hai trăm sáu
mươi chữ, và vị nào hay tụng trong thiền-viện là thuộc ḷng hết rồi; mà ngay
đến chúng tôi, tôi cũng thuộc. Tôi thuộc bài kinh này vào năm tôi mới có sáu
tuổi, và đến khi tôi bắt đầu đọc tụng, tức là khi tôi vô chùa tu - tức là năm
mười lăm, mười sáu tuổi - th́ tôi đă thuộc nằm ḷng thêm những bộ kinh khác;
và tôi thấy có một điều là khi chúng tôi vô chùa tu th́ cái điều-kiện để tu mà
trong chùa bắt buộc là ḿnh phải thuộc hai thời công-phu, chú Lăng-nghiêm,
thuộc kinh Di-đà, thuộc kinh Phổ-môn.
Nhưng mà cái
thuộc của chúng ta nó không dính líu ǵ đến cái trị-liệu và áp-dụng hết; cho
nên tôi có mấy người bạn rất thông-minh và rất ham tu, khi vô chùa xin tu, th́
trong chùa mới đưa ra hai thời công-phu - tức là đưa ra một số kinh phải học
thuộc ḷng - và các vị đó học một thời-gian, ngán quá, rồi bỏ cuộc hết! Mà
trong khi đó, nếu chúng ta áp-dụng, th́ chỉ một bản kinh Bát-nhă là áp-dụng cả
đời thôi.
Tôi đưa ra thí dụ này để quư vị thấy: chẳng hạn như có người bị đau bụng, có
người bày cho ḿnh thế này:
Người đó nói rằng: "Có một bà đó tên là Nguyễn thị Ba, bà Ba đó v́ đau bụng
cho nên được ông thầy thuốc cho một toa thuốc, toa thuốc đó gồm những vị thuốc
như sau:... rồi bà đó về nhà, bà uống thuốc một thời-gian th́ hết đau bụng."
Cái toa thuốc
sau khi được truyền miệng từ người này qua người khác th́ được chép thành văn,
và người bệnh-nhân đau bụng đó cầm cái toa thuốc đọc, một ngày đọc ba lần, và
sau nữa tăng lên ngày đọc sáu lần, cho đến khi đọc cả trăm lần, nhưng mà bụng
vẫn đau, cho nên sau một thời-gian người đó bỏ cuộc!
Tại sao người
này đọc cái toa thuốc mà không hết bịnh? Là v́ quư vị biết cái bịnh ở đây là
phải uống thuốc chứ không phải đọc toa thuốc, nên chúng ta có đọc hàng trăm
hàng ngàn lần vẫn không hết đau.
Ở đây cũng vậy, những bản kinh là giới-thiệu chúng ta một cái toa thuốc người
xưa đă tu và áp-dụng kiểu nào mà họ được bớt phiền-năo; mà chúng ta th́ chỉ
đọc toa thuốc, do đó mà chúng ta không được thiện-nghiệp, và càng ngày chúng
ta càng thấy toa thuốc này ngán quá, hoặc coi như nó không thể kham. Người
khác giới-thiệu một cái toa thuốc hay hơn nữa th́ chúng ta kiếm nhiều toa
thuốc thôi; cái bệnh đó là cái bệnh mà hồi sớm mơi Phật rầy ngài Bá-da là dù
nói ngàn hàng, thuộc hàng ngàn bài kệ, mà không chút lợi-ích, không bằng nghe
xong một lời mà được tịnh-lạc.
Cái toa thuốc chiều nay th́ tôi thấy là thầy đă có bản kinh mà quư vị ghi lại;
bài giảng của thầy về bài kinh Bát-nhă th́ tôi thấy tôi không có đủ sức để mà
giảng hay hơn, hay là rơ hơn; có điều tôi giảng bài kinh là theo kinh-nghiệm
tu của tôi, tôi thấy như thế nào, và tôi uống thuốc ra sao th́ tôi bày cho quư
vị.
Thành ra cái
bài kinh này tôi nhấn mạnh về cái phương-diện thực-hiện, nó nằm ở cái căn-cơ
khi tôi c̣n là cư-sĩ, đến khi tôi bắt đầu xuất-gia tôi áp-dụng tu ra sao, và
khi theo thầy tôi tu ra sao mà tôi thấy hết bịnh; thành ra bài này là cái bài
cũng lấy từ toa thuốc của Đức Phật mà tôi cũng nghiên-cứu uống và thấy nó có
giảm đau th́ tôi nói theo cái kinh-nghiệm của một người uống thuốc, của một
người uống thuốc, chớ không phải kinh-nghiệm của người quảng-cáo toa thuốc.
Quư vị nào
muốn t́m hiểu rộng hơn th́ đọc bài Bát-nhă Tâm-kinh của thầy giảng, c̣n ở đây
tôi chỉ giảng trong cái phương-diện uống thuốc thôi.
Mở đầu bản
kinh chúng ta sẽ thấy có những văn-tự như thế này (bản kinh này tôi chia ra
làm ba phần như toa thuốc vậy):
1- Có một vị
Bồ-tát tên là Quán-tự-tại; vị này do dùng trí-huệ bát-nhă soi thấy năm uẩn là
không cho nên ngài vượt qua tất cả khổ. Giống hệt như là cái toa thuốc nói
rằng "có một người tên là Nguyễn-thị-Ba trúng đau bụng, bà này mới dùng cái
toa thuốc gồm những vị như sau này... sau thời-gian th́ bà được hết bịnh", tức
là lời giới-thiệu.
2- Rồi sau đó
Phật phân-tích là cái toa thuốc có những cái ǵ.
3- Cuối cùng
Phật khuyến-khích chư vị Bồ-tát đều nhân nơi cái trí-huệ Bát-nhă này mà được
thành Phật; đó là lời khuyến-khích của Ngài.
Tôi phân đoạn
như trên đây.
Buổi sáng, chúng ta mới học qua tiểu-sử các vị thánh-ni thời Phật. Những bài
sớm mai chúng ta học có tính-cách giống như chúng ta học một người bệnh nặng
được đưa vào bệnh-viện, sau thời-gian nằm bệnh-viện đă hết bệnh mà c̣n trở về
thành bác-sĩ nữa. Ở đây chúng ta chỉ học tóm-tắt cuộc đời của các ngài thôi mà
hoàn toàn chúng ta không biết là các ngài đă trị-liệu bằng cách nào, th́ chiều
nay chúng ta sẽ học cái cách các vị đó uống thuốc mau hết bệnh, lại c̣n có thể
trở thành bác-sĩ nữa; th́ cái cách đó là chúng ta áp-dụng bài kinh Bát-nhă.
Trước hết, tôi xin giới-thiệu vị-trí của Bát-nhă trong văn-học của Phật-giáo.
Bát-nhă là
tiếng Phạn, dịch sang tiếng Trung-hoa có nghĩa là trí-huệ, tiếng Việt-nam ḿnh
cũng giữ chữ đó là trí-huệ.
Tôi có nói hồi sớm mai cái quư nhất trên thế-gian này là trí-huệ; tức là một
người dầu đẹp, dầu giàu, dầu trẻ hay khỏe mạnh cách mấy mà nếu trí-huệ người
đó không có th́ giá-trị của người đó cũng không c̣n. Sở dĩ con người hơn
vạn-vật là nhờ có trí-huệ; để phục-hồi cái trí-huệ đó th́ nhà Phật có cách tu
là làm sao cho chúng ta càng ngày càng sáng suốt và minh-mẫn; và mọi thành-quả
tốt đẹp nhất trên thế-gian này đều là sản-phẩm của trí-huệ, cho nên trí-huệ
được coi là "mẹ của chư Phật", tức là chư Phật cũng nhờ đó mà được giác-ngộ.
Thành ra cái học tu của nhà Phật là lấy trí-tuệ làm sự-nghiệp.
Bài kinh
Bát-nhă này thuộc về hệ đại-thừa; mà hệ đại-thừa và hệ nguyên-thủy khác nhau
như thế nào?
Hồi thời Phật c̣n tại thế, chúng ta không biết chư tăng và chư ni tu ra sao,
mà chỉ biết sau đó có một số kinh-điển c̣n để lại; cái số kinh-điển c̣n để lại
đầu tiên đó gọi là hệ nguyên-thủy. Sau hệ nguyên-thủy có cái hệ gọi là bộ-phái,
tức là mỗi địa-phương tùy theo căn-cơ, tùy theo quốc-độ, có những lối tu khác
nhau, cho nên có đến hai chục trường-phái.
Sau đó, đến
cái thời cách đây khoảng hai ngàn năm - tức là sau Phật chừng năm hoặc sáu
trăm năm - th́ chúng ta thấy có một phong-trào là làm sao áp-dụng Phật-giáo mở
rộng ra cho tất cả mọi người cùng tu chớ không phải chỉ dành cho một thiểu-số
không bận bịu gia-duyên. Như hồi sớm mai quư vị đă theo dơi lịch-sử các vị
thánh-ni th́ thấy các vị này khi đi tu đều không có gia-đ́nh, không có
phụ-tùng, chỉ vô rồi nghe tu một ḿnh ḿnh; cũng không nghe nói đến chuyện các
ngài đă giáo-hóa độ-sinh ra sao, và hoàn toàn chúng ta không thấy đề-cập đến
cái đời sống của người tu-sĩ tại-gia là có thể tu bằng cách nào? Nhưng mà ở
đây, thời đại-thừa, ...... cái giải-pháp đó có thể áp-dụng cho mọi tầng lớp
mọi người dân-chúng, tức là không kể địa-phương, không kể tuổi tác, không kể
nam nữ, không kể tăng hay tục, mà khi áp-dụng đều có kết-quả như nhau hết.
Và cái bài
kinh quan-trọng nhất trong hệ bát-nhă, coi như tóm tắt đại-ư, th́ thuộc về
văn-học của thời đại-thừa.
Kinh dịch từ
chữ Phạn sang chữ Hán th́ do ngài Đường Huyền-trang dịch từ năm sáu trăm bốn
chín - nghĩa là cách đây hơn một ngàn ba trăm năm - nó gồm tất cả hai trăm sáu
mươi chữ, và vị nào hay tụng trong thiền-viện là thuộc ḷng hết rồi; mà ngay
đến chúng tôi, tôi cũng thuộc. Tôi thuộc bài kinh này vào năm tôi mới có sáu
tuổi, và đến khi tôi bắt đầu đọc tụng, tức là khi tôi vô chùa tu - tức là năm
mười lăm, mười sáu tuổi - th́ tôi đă thuộc nằm ḷng thêm những bộ kinh khác;
và tôi thấy có một điều là khi chúng tôi vô chùa tu th́ cái điều-kiện để tu mà
trong chùa bắt buộc là ḿnh phải thuộc hai thời công-phu, chú Lăng-nghiêm,
thuộc kinh Di-đà, thuộc kinh Phổ-môn.
Nhưng mà cái
thuộc của chúng ta nó không dính líu ǵ đến cái trị-liệu và áp-dụng hết; cho
nên tôi có mấy người bạn rất thông-minh và rất ham tu, khi vô chùa xin tu, th́
trong chùa mới đưa ra hai thời công-phu - tức là đưa ra một số kinh phải học
thuộc ḷng - và các vị đó học một thời-gian, ngán quá, rồi bỏ cuộc hết! Mà
trong khi đó, nếu chúng ta áp-dụng, th́ chỉ một bản kinh Bát-nhă là áp-dụng cả
đời thôi.
Tôi đưa ra thí dụ này để quư vị thấy: chẳng hạn như có người bị đau bụng, có
người bày cho ḿnh thế này:
Người đó nói rằng: "Có một bà đó tên là Nguyễn thị Ba, bà Ba đó v́ đau bụng
cho nên được ông thầy thuốc cho một toa thuốc, toa thuốc đó gồm những vị thuốc
như sau:... rồi bà đó về nhà, bà uống thuốc một thời-gian th́ hết đau bụng."
Cái toa thuốc
sau khi được truyền miệng từ người này qua người khác th́ được chép thành văn,
và người bệnh-nhân đau bụng đó cầm cái toa thuốc đọc, một ngày đọc ba lần, và
sau nữa tăng lên ngày đọc sáu lần, cho đến khi đọc cả trăm lần, nhưng mà bụng
vẫn đau, cho nên sau một thời-gian người đó bỏ cuộc!
Tại sao người
này đọc cái toa thuốc mà không hết bịnh? Là v́ quư vị biết cái bịnh ở đây là
phải uống thuốc chứ không phải đọc toa thuốc, nên chúng ta có đọc hàng trăm
hàng ngàn lần vẫn không hết đau.
Ở đây cũng vậy, những bản kinh là giới-thiệu chúng ta một cái toa thuốc người
xưa đă tu và áp-dụng kiểu nào mà họ được bớt phiền-năo; mà chúng ta th́ chỉ
đọc toa thuốc, do đó mà chúng ta không được thiện-nghiệp, và càng ngày chúng
ta càng thấy toa thuốc này ngán quá, hoặc coi như nó không thể kham. Người
khác giới-thiệu một cái toa thuốc hay hơn nữa th́ chúng ta kiếm nhiều toa
thuốc thôi; cái bệnh đó là cái bệnh mà hồi sớm mơi Phật rầy ngài Bá-da là dù
nói ngàn hàng, thuộc hàng ngàn bài kệ, mà không chút lợi-ích, không bằng nghe
xong một lời mà được tịnh-lạc.
Cái toa thuốc chiều nay th́ tôi thấy là thầy đă có bản kinh mà quư vị ghi lại;
bài giảng của thầy về bài kinh Bát-nhă th́ tôi thấy tôi không có đủ sức để mà
giảng hay hơn, hay là rơ hơn; có điều tôi giảng bài kinh là theo kinh-nghiệm
tu của tôi, tôi thấy như thế nào, và tôi uống thuốc ra sao th́ tôi bày cho quư
vị.
Thành ra cái
bài kinh này tôi nhấn mạnh về cái phương-diện thực-hiện, nó nằm ở cái căn-cơ
khi tôi c̣n là cư-sĩ, đến khi tôi bắt đầu xuất-gia tôi áp-dụng tu ra sao, và
khi theo thầy tôi tu ra sao mà tôi thấy hết bịnh; thành ra bài này là cái bài
cũng lấy từ toa thuốc của Đức Phật mà tôi cũng nghiên-cứu uống và thấy nó có
giảm đau th́ tôi nói theo cái kinh-nghiệm của một người uống thuốc, của một
người uống thuốc, chớ không phải kinh-nghiệm của người quảng-cáo toa thuốc.
Quư vị nào
muốn t́m hiểu rộng hơn th́ đọc bài Bát-nhă Tâm-kinh của thầy giảng, c̣n ở đây
tôi chỉ giảng trong cái phương-diện uống thuốc thôi.
Mở đầu bản
kinh chúng ta sẽ thấy có những văn-tự như thế này (bản kinh này tôi chia ra
làm ba phần như toa thuốc vậy):
1- Có một vị
Bồ-tát tên là Quán-tự-tại; vị này do dùng trí-huệ bát-nhă soi thấy năm uẩn là
không cho nên ngài vượt qua tất cả khổ. Giống hệt như là cái toa thuốc nói
rằng "có một người tên là Nguyễn-thị-Ba trúng đau bụng, bà này mới dùng cái
toa thuốc gồm những vị như sau này... sau thời-gian th́ bà được hết bịnh", tức
là lời giới-thiệu.
2- Rồi sau đó
Phật phân-tích là cái toa thuốc có những cái ǵ.
3- Cuối cùng
Phật khuyến-khích chư vị Bồ-tát đều nhân nơi cái trí-huệ Bát-nhă này mà được
thành Phật; đó là lời khuyến-khích của Ngài.
Tôi phân đoạn
như trên đây.
TRƯỚC HẾT M̀NH ĐI THEO LỜI GIỚI-THIỆU CỦA PHẬT.
Đầu tiên, v́ sao chúng ta đi chùa, v́ sao chúng ta tu?
Quư vị thấy,
cái giai-đoạn ấu-thơ, tức là thời con nít, cái thời mà coi như sung sướng nhất
của một đời người, là hoàn toàn chúng ta không thắc-mắc ḿnh sinh ra để làm ǵ,
hoặc chết rồi đi về đâu, ǵ hết! Nhưng khi lớn lên, bắt đầu va chạm với những
cảnh khổ của thế-gian, khi đó chúng ta mới có những cái bức-xúc, những cái
quằn-quại, những cái khổ mà không ai giải-quyết, và do đó chúng ta mới đi t́m
bằng cách gơ cửa tôn-giáo.
Thành ra có
lần thầy dạy chúng tôi "Nếu tụi con sống hoài không chết có lẽ là tụi con khỏi
tu, mà nếu chết rồi không tái-sinh th́ chúng ta cũng khỏi tu."
Chúng ta biết, bây giờ cái thân nhứt của chúng ta là cái thân này ḿnh sẽ bỏ
đi, và cái thân thứ hai là thân-quyến cũng sẽ từ-giă ra đi, và lúc lâm-chung
ḿnh đi một ḿnh, không tiền không của, không bà con bậu bạn ǵ hết, giờ phút
đó ra sao chúng ta không biết!
Luôn luôn
chúng ta phát tâm tu, học đạo là do chúng ta chạm đến cái khổ đầu tiên hết mà
trong nhà Phật gọi là "bát khổ" - vị nào theo dơi những bài học trước
th́ có nhớ - bài học Tứ-đế.
Trong bát khổ có chia ra khổ thứ nhứt là khổ thân, khổ thứ hai là khổ tâm. Th́
cái thân của chúng ta có một sự bất kể nam nữ già trẻ, sang hèn giàu nghèo,
chúng ta đều bị chi-phối bởi những cái khổ:
1- thứ nhứt
là sinh, th́ cái khổ ḿnh đă vượt qua rồi.
2- thứ hai là
cái già, th́ cái già này không phải là người lớn tuổi mới già, mà thật
ra cái thân xác của chúng ta già cỗi trong từng hơi thở, phải không? Người năm
tuổi già hơn lúc ba tuổi, hai mươi tuổi già hơn lúc mười tuổi, và năm mươi già
hơn lúc bốn mươi chẳng hạn, có nghĩa là thay đổi trong từng giây phút, th́ đó
là cái khổ thứ hai.
3- thứ ba nữa
là cái bệnh, cái bệnh này không phải sau khi già rồi mới bệnh mà lúc
nào cũng có thể bệnh được.
4- rồi cuối
cùng là cái chết.
Đó là cái khổ
chi-phối cái thân của ḿnh.
Bây giờ về tâm th́ chúng ta có những khổ như sau:
5- thứ nhứt
là "ái-biệt-ly", những người mà ḿnh thương ḿnh phải xa ĺa, xa v́
chết hoặc là xa đời sống sinh-ly.
6- thứ hai là
những người ḿnh ghét, là "oán-tắng-hội" là những người ḿnh không ưa
mà cứ phải gặp mặt hoài, không thích. Trong kinh Phật có dạy thương phải chia
ĺa cũng khổ, ghét mà phải gặp cũng rầu; thành ra "oán-tắng-hội" là những
người ḿnh không ưa mà cứ phải gặp hoài, cứ phải ở chung, th́ đây cũng là cái
khổ.
7- thứ ba là
"cầu-bất-đắc", có nghĩa là những cái mà chúng ta cầu, chúng ta ước mong,
đều cũng không được, cho nên đó là cái khổ thứ ba.
8- c̣n cái
thứ tư là cái khổ theo danh-từ là "ngũ-ấm xí thạnh", th́ cái này chúng
tôi được nhiều người giảng song không hiểu rơ; nhưng thứ năm vừa rồi thầy có
giảng về "ngũ-ấm xí thạnh" rất là hay; "xí" là lẫy lừng, "thạnh" cũng là lẫy
lừng, coi như nó hợp và mạnh, chữ Nho nó vậy thôi. Nhưng cái chữ "ngũ-ấm" này
là cái thân gồm có xác thân ḿnh - là sắc, thọ, tưởng, hành, thức - mà ta gặp
trong bài kinh Bát-nhă này, ở đây thầy chỉ giảng giản-dị là ngay khi có thân
tâm nó là khổ rồi; giống như Lăo-tử nói là sở dĩ ḿnh có tất cả tai-họa xảy ra
là v́ ḿnh có thân, chứ nếu ḿnh không có cái thân và tâm này th́ tai-họa do
đâu mà có! Như vậy th́ cái khổ của chúng ta là đă cưu mang một cái xác thân mà
không được vừa ư, cho nên ở trong này có chỗ nói "ngũ-ấm xí thạnh" là năm cái
ấm này nó chống trái nhau cho nên nó làm chúng ta khổ; mà riêng thầy hôm trước
- thứ năm này - giải-thích cho chúng tôi thấy "ngũ-ấm xí thạnh" là mang cái
thân này tự bản-chất nó đă là khổ rồi chớ khỏi cần cái khổ thêm ǵ hết nữa.
Như vậy,
chúng ta thấy v́ khổ nên chúng ta mới t́m cách học đạo. Nhưng mà khi học sử
các vị thánh tăng, thánh ni, thấy là khi các ngài chứng đạo th́ các ngài chỉ
nói là "sinh đă tận, việc làm đă xong" coi như là dứt khổ và được niết-bàn;
vậy th́ chúng ta trong khi học đạo, chúng ta làm sao để có thể trừ cái khổ này?
Nhà Phật có
đưa ra một cái giải-thích như thế này:
Quư vị nhớ,
ngài Xá-lợi-Phất là vị đại đệ-tử trí-huệ nhất của Đức Phật, khi về gặp một
người bạn cũ, người bạn hỏi ngài:
"Tu được cái
ǵ?" th́ ngài nói là:
"Được
Niết-bàn!" rồi hỏi:
"Niết-bàn là
cái ǵ?" Ngài nói:
"Niết-bàn là
tâm không c̣n bị phiền-năo, tham, sân, si, chớ không phải Niết-bàn là cái chỗ
nó nào đó để chúng ta chạy về." Hỏi:
"Làm sao để
được Niết-bàn?" Ngài nói là:
"Bát
chánh-đạo, nhưng mà chỉ cần nhớ một chỗ là một câu thôi ..."
Câu ǵ vậy?
Nhắc lại:
chúng ta khổ v́ chúng ta mang thân và tâm này, mà "ngũ ấm xí thạnh" là nó gồm
hết tám cái khổ này. Khi mà các tăng-sĩ thời Phật xuất-gia, như hồi sớm mai
ḿnh thấy, các vị thánh-ni mà động-lực thúc đẩy người ta đến chùa không phải
v́ thấy Phật đẹp, không phải v́ thấy chùa thanh-tịnh, không phải v́ nghe Phật
thuyết-pháp hay, mà chỉ v́ khổ quá nên người ta chạy đến chùa.
Như vậy
nguyên-do chúng ta phát-tâm xuất-gia là bị cái khổ bức bách, mà cái khổ là do
có thân tâm mà khổ, chớ không phải là v́ không có thân tâm; như vậy th́ chúng
ta có thể c̣n giữ một chút xíu thôi là "khổ v́ mang cái thân này", và cái khổ
đó được gọi cái khổ ngũ uẩn.
Hồi năy có nói, tôi nhắc lại:
Bạn ngài
Xá-lợi-phất hỏi ngài:
"Đi tu theo
Phật được cái ǵ?" Ngài đáp là:
"Niết-bàn!"
Niết-bàn dịch ra là sự an-tịnh. Lại hỏi:
"Niết-bàn là
ǵ?"
"Niết-bàn là
tâm không c̣n bị chi-phối bởi phiền-năo tham, sân, si." Hỏi:
"Làm sao được
Niết-bàn?" Ngài nói:
"Tôi tu Bát
chánh-đạo." Lại hỏi:
"Bát
chánh-đạo là ǵ?"
"Tôi nói ra
th́ hơi dài, ông chỉ cần nhớ một chỗ thôi là chánh-kiến, tức là thấy đúng!"
Như vậy ở đây
khuyên các vị tu một cái gọi là "chánh-kiến" tức là thấy đúng; th́ ở đây bài
kinh Bát-nhă gọi là "chiếu-kiến", tức là thấy đúng. Thấy cho rơ là chiếu-kiến.
Tôi có một
người bạn khi đi dạy kinh như thế này, lần đầu tiên lên trước quư Phật-tử, th́
phát run lên dữ lắm. Quư sư bà mới đứng phía sau lưng nói:
"Con đừng
run, đừng run; năy giờ con run quá!"
Quư vị đó mới
nói thế này:
"Coi như
không có ai hết" nhắc người giảng-sư như vậy đó.
Cô giảng-sư
này tự trấn-tỉnh coi như không có ai vậy. Cô ta phát la lên:
"Coi như
không có ai hết!"
Quư vị thấy
lối này thất-bại! Tại sao thất-bại? Trước mặt ḿnh có rất đông người mà coi
như không có ai hết th́ đâu có được! Thành ra cái thấy này đâu phải là cái
thấy đúng, mà thấy sai chớ ǵ? Trước mặt như thế này mà tôi nói "coi như không
có ai hết" tức là thấy sai rồi. Người ta có đông mà! Thành ra lối này thất-bại.
Kỳ sau nữa
mới áp dụng một cách khác nữa. Quư sư bà mới bày cho vị đó thế này:
"Coi như là
bà con thân-thuộc của ḿnh!"
Và vị đó cứ
lẩm bẩm "coi như bà con thân-thuộc của ḿnh", và vị đó phát ra micro là "tôi
coi quư vị như là bà con thân-thuộc của tôi."
Nói ra điều
này cũng sai, v́ giả sử như người đó là mẹ tôi th́ khỏi cần nói tôi cũng coi
bà như mẹ tôi. Thành ra ở đây, chúng ta nh́n ra sự thật ra sao th́ y như vậy
là đúng, c̣n ḿnh phải nh́n khác đi cái nghĩ của ḿnh ngay hiện-tại, cái thấy
của ḿnh ngay hiện-tại, th́ cái đó là sai.
Chánh-kiến ở
đây là thấy đúng: quư vị hiện-diện như thế này, tôi thấy quư vị hiện-diện th́
gọi là thấy theo chánh-kiến. C̣n giả sử như bây giờ tôi coi như quư vị không
có, hoặc là như bà con của tôi, thế này thế khác v.v... th́ những cái đó là cố
gắng bóp méo sự thật đi. Theo nhà Phật, ở đây chánh-kiến là thấy đúng những sự
thật hiện-diện; và cái thấy ở đây có nghĩa là thấy rơ cái làm chúng ta khổ là
cái thân và tâm này cấu-tạo bởi cái ǵ?
Trước hết bài
kinh được Đức Phật giới-thiệu nguyên-bản chữ nho:
"Quán tự tại Bồ tát hành thâm Bát nhă Ba la mật đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn
giai không, độ nhất thiết khổ ách"
Tôi dịch ra là:
"Có một vị Bồ-tát tên là Quán-tự-tại - tức là Đức Phật giới-thiệu cho ḿnh
tên vị Bồ-tát đó - ngài do dùng trí-tuệ soi thấy năm uẩn là không nên diệt
được hết tất cả khổ."
Đó là lời
giới-thiệu. Bây giờ, theo bài kinh này, muốn giải-quyết cái khổ, chúng ta phải
thấy chúng ta khổ là do có cái thân này. Theo sự phân chia tư-tưởng Ấn-độ thời
đó, thân này được cấu-tạo bằng năm yếu-tố sau đây, mà danh-từ chuyên-môn gọi
là ngũ uẩn. Ngũ uẩn gồm có sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Phải thấy cho rơ năm
yếu-tố đó như thế nào - mà thấy bằng trí-huệ - th́ chúng ta sẽ vượt qua để hết
khổ.
Bây giờ quư
vị theo tôi để thấy lần lần.
1- Sắc:
Chúng ta thường dịch là màu thôi. Sắc ở đây là xác thân, xác thân này cấu-tạo
bằng cái ǵ? Trong kinh kể là tứ-đại, bốn thành phần: chất rắn, chất lỏng,
chất hơi, và chất nóng, cấu-tạo nên cái thân này. Bây giờ quư vị thấy cái xác
thân ḿnh được cấu-tạo như thế đó, nhưng mà nó có thường hay không, hay là nó
biến-chuyển? Nó có biến-chuyển từng giây chớ ǵ! Đứa bé tháng trước thấp,
tháng này cao cả tấc; người già tháng trước ít già, bây giờ già nhiều, chớ
không ai càng ngày càng trẻ hết. Con nít th́ lớn lên. Thấy rơ mọi vật như nó
hiện-diện; thấy như vậy gọi là chánh-kiến.
Có ai càng
ngày càng trẻ đẹp đâu? Ai cũng càng ngày càng suy tàn đi, phải không? Chúng ta
thấy rơ xác thân ḿnh như nó hiện-diện th́ gọi là chánh-kiến; chánh-kiến cái
xác thân này. Ở đây ḿnh cũng thấy như nó hiện-diện chớ không phải bóp méo đi,
có nghĩa là chúng ta càng ngày càng trẻ đẹp mà chúng ta thấy càng già càng xấu
là sao? Mà chúng ta nh́n nó như nó hiện-diện gọi là chánh-kiến (thấy đúng),
phải không?
Để làm sáng
tỏ cái sự thay đổi xác thân th́ Phật đưa thí dụ thế này:
Có thằng bé cỡ chừng bảy tuổi, bỏ nhà đi chơi. Đi chơi rồi buồn ngủ quá mới
ghé miếu thổ-thần ngủ. Trong khi ngủ như thế th́ trời tối lúc nào nó không
hay. Cho nên ngủ đến nửa đêm thức dậy, nhưng trời tối quá nó không dám về. Khi
đó chợt nó thấy có một con quỷ đen. Con quỷ đen vác thây của một ông già sáu
mươi, đi từ ngoài vô; vô trong, nó quăng cái thây xuống đó. Một lát sau con
quỷ trắng cũng từ ngoài chạy vô. Hai con quỷ dành thây ông già để ăn thịt. Hai
con giành tới giành lui, và con nào cũng nhất-định giành cả cái thây ông già.
Khi đó con
quỷ đen này mới hỏi thằng nhỏ:
"Cái thây này
ai đem vô trước?" Thằng nhỏ nói:
"Tôi thấy ông
vác đem vô trước!"
Lúc đó ông
quỷ trắng sùng quá cho nên ông quỷ trắng mới rứt cánh tay thằng nhỏ để ăn thịt;
là v́ con quỷ nó có phép mà! Con quỷ đen thấy thằng nhỏ bênh ḿnh cho nên nó
bị ăn thịt, nên ổng rứt cánh tay xác chết thế vô, tay của ông già cho nên nó
dài hơn tay kia của đứa nhỏ. Con quỷ trắng rứt luôn tay này nữa, th́ quỷ đen
mới thế vô cánh tay một cánh tay nữa. Lần lượt nó được thay đến đầu ḿnh tay
chân. Đến khi gà vừa gáy sáng, hai con quỷ biến mất. Cái thây thằng nhỏ đă bị
con quỷ trắng ăn thịt lần lần rồi. Nhưng mà xác thân ông già được đền lần lần
vô cho nó, mà đều bằng sức quỷ, cho nên sáng hôm sau thằng nhỏ này cũng quên
là nó cũng đă đổi thân đi, nó chạy về nhà.
Vừa gơ cửa, kêu: "Má ơi!" th́ ba má nó ra chào nó, hỏi:
"Thưa cụ, cụ
kiếm ai?"
Phật kể câu
chuyện đó để chỉ rằng trong một đêm thôi, thằng bé bảy tuổi đă biến thành ông
già sáu mươi. Sự thay đổi quá mau cho nên ḿnh thấy là ḿnh già quá mau. Nhưng
ở đây ḿnh thấy con quỷ đen tượng trưng cho đêm, con quỷ trắng tượng trưng cho
ngày. Đêm và ngày tới lui riết rồi nó đổi ḿnh thành già lúc nào mà ḿnh không
hay.
Quư vị cứ lâu
lâu giở an-bum ra th́ thấy ngày tháng nào ḿnh nhỏ xíu thế này, bây giờ tại
sao ḿnh lớn thế này? Sự thay đổi này dường như ḿnh không thấy, nhưng thiệt
ra nó thay đổi từng ngày từng đêm, và đến bây giờ chúng ta già hồi nào mà
chúng ta không hay, quư vị có thấy không?
Ở đây ít có
gương soi, cho nên tôi cứ tưởng tôi giống như hồi tôi mới vô đây, tức là hồi
tôi mới hai mươi mấy tuổi. Nhưng mà lâu lâu về nhà soi kiếng vóc dáng ḿnh,
tôi hết hồn. Nh́n vô kiếng, tôi thấy ḿnh là một bà già, trong khi đó ḿnh ngỡ
ḿnh hai mươi, hai mốt tuổi thôi. Thành ra sự thay đổi quá chậm cho nên chúng
ta không thấy, nhưng thiệt ra nó thay đổi từng ngày. Vị nào có học vạn-vật học
lớp mười hai hồi xưa, th́ nói chỉ cần bảy ngày đủ để chúng ta đổi hết tất cả
tế-bào thành một con người mới rồi. Như vậy th́ nh́n cái xác thân này thay đổi
theo từng giây phút, không lúc nào là bền bỉ hết, cái đó là chánh-kiến, phải
không? Thấy nó thay đổi, sinh-diệt từng giây từng phút, đến bây giờ chúng ta
chưa kịp nghĩ ǵ hết th́ ḿnh đă già rồi. Như vậy th́ cái xác thân này thay
đổi, không bền chắc, quư vị thấy rơ ràng, đó được gọi là chánh-kiến.
2- Qua điểm
thứ hai là Thọ, chúng phải chánh-kiến bằng cách nào?
Thọ là
cảm-giác. Chúng ta có những cảm-giác vui, buồn, hoặc không vui không buồn.
Nhưng mà cảm-giác này không cố-định.
Quư vị để ư
điểm này: cảm-thọ nó tùy theo duyên thôi. Chẳng hạn như quư vị ở nhà ao đất mà
xếp bằng như vậy chắc là khổ dữ lắm; mà vô đây ḿnh chen được một chỗ, thấy
vui, là tại sao? Cũng chỗ ngồi đó mà ḿnh ở nhà ḿnh, ḿnh không thèm giành;
ḿnh nằm cả pḥng ở nhà ḿnh, ḿnh thấy c̣n chật. Vô đây ngồi chỉ có một chút
ḿnh thấy được hạnh-phúc.
Cái cảm-thọ
này không tùy thuộc ngoại-cảnh mà tùy theo quan-niệm của ḿnh. Thử hỏi quư vị,
sầu riêng ngon hay dở? Có người cho sầu riêng là thúi, có người khen sầu riêng
là thơm. C̣n rượu là ngon hay dở? Hôm trước đi ra Hà-nội trong buổi chiêu-đăi,
người ta có mời uống la-de, tôi tưởng là ngon lắm, té ra là nó đắng dữ lắm, nó
không ngon ǵ hết! Cà-phê cũng đắng nữa, như vậy mà có những người bỏ tiền ra
uống cà-phê, uống la-de chớ ǵ? Hút thuốc lá nữa! Tôi nghe nói có người mỗi
ngày bỏ ra mấy trăm đồng để hút thuốc, mà tôi thấy khói thuốc có ngon ǵ đâu!
Cũng là một cái sắc đó, cũng là một cái cảnh đó mà có người thấy vui, có người
thấy buồn. Có người ḿnh chỉ nghe tiếng chửi thề thôi là ḿnh thấy phát giận
rồi, thấy khó chịu; vậy mà có người chửi thề cả ngày cả đêm rồi sao? Tức là có
cái ǵ họ thấy khoái họ mới chửi chớ! Cũng có người nghe niệm Phật th́ vui, có
kẻ nghe niệm Phật th́ buồn. Thành ra cái cảm-thọ này nó tùy-thuộc vào
ngoại-cảnh.
Tôi nhớ lúc
c̣n nhỏ đi học, cỡ mười bốn, mười lăm tuổi, học cùng lớp mấy đứa con trai lấy
kẹo chewing gum nó chọi lên đầu tôi, lúc đó tóc dính cả chùm, phải lấy dao lam
cắt quăng đi mấy đuôi tóc. Tôi nhớ tôi đă khóc, khóc ôi là khóc, khóc đến nỗi
thầy giáo phải bắt mấy tụi con trai quỳ gối hết. Sau đó độ một năm, tôi cạo
nguyên cái đầu; khi đó tụi bạn trai mới đến hỏi tui: "Sao bây giờ chị dám cạo
nguyên cái đầu, mà trước đó tôi làm chị đứt có mấy cọng tóc mà chị làm cho tôi
quỳ cột cờ như vậy?"
Như vậy cái
cảm-thọ của chúng ta gồm có vui, buồn, không vui không buồn, những cái này nó
tùy-thuộc vào ngoại-vi nữa phải không? Thành ra cái này nó cũng vô-thường, nó
không cố-định. Những điều này hôm qua chúng ta thấy là vui, mà bữa nay thấy là
buồn rồi. Thành ra cái này ḿnh thấy nó vô-thường.
Tại sao có
những người tự-tử? Tại v́ họ tưởng cái vui hay buồn này nó cứ như vậy hoài cho
nên chịu không nổi. Có những cái buồn ḿnh chịu hoài không nổi cho nên ḿnh
trốn đi, bằng cách tự-tử, hoặc là đi uống rượu, hay là say sưa ǵ đó. Bây giờ
thấy rơ cái vui hay là cái buồn này là ở ngoại-cảnh cho nên chúng ta biết mà
t́m cách chuyển nó; chuyển được chớ ǵ? Như vậy con trai ở biển nó bị một viên
đá vô trong bụng th́ nó đau nhức. Những con yếu sẽ chết v́ vết thương, những
con mạnh sẽ tiết ra một chất bao bọc chung quanh vết thương đó.
Cũng vậy, nếu
chúng ta là một người mê, không biết, gặp một cơn buồn th́ chỉ nằm trùm mền mà
khóc thôi, hoặc là say sưa trác táng để nó qua cơn buồn; nhưng mà nếu biết,
chúng ta chuyển cái buồn đó.
Như vậy th́
ngoại-cảnh có đến có đi, có tác-hại đến ḿnh, nhưng mà vui buồn giận ghét hay
không là cái quyền của ḿnh chớ. Ḿnh xử-dụng cái quyền đó được không? Cảm-thọ
là những cảm-giác vui buồn hay là không vui không buồn, đều tùy-thuộc nơi ḿnh.
Cũng một
vấn-đề đó mà đối với ḿnh khi vui khi buồn; th́ bây giờ cái ngoại-cảnh mà vui
buồn giận ghét hay không là quyền của ḿnh, ḿnh xử-dụng được hay không?
Vậy, tu ở đây
là phục-hồi trở lại cái quyền tự-chủ của ḿnh.
Hôm trước,
tôi có kể cho quư vị nghe mấy bà nói liệu đó. Tôi thấy một bà bưng thúng bánh
tiêu đi bán ở bến xe Văn-thánh. Mấy đứa nhỏ bán thuốc lá kêu "quăng đi bà,
quăng đi" cái bà ta quăng xuống; chỗ śnh, nó kêu: "Bà à bà, khiêu-vũ đi bà!"
cái bà ta nhảy thôi là nhảy. Lát sau chúng nó bỏ đi, đồ đạc của bà ta hư dơ
hết. Thế là bà ta đứng khóc, và chửi.
Như vậy chúng
ta thấy, bà này hoàn toàn không tự-chủ. Bưng thúng đồ đi bán mà tụi con nít
bảo quăng là bà quăng, chỗ śnh lầy mà bảo leo vào đó nhảy, là mất tự-chủ.
Bây giờ chúng
th́ sao? Buổi sáng có người ta bảo "Bà hai, vui đi bà!" là chúng ta vui. Bảo
cười ḿnh cười, bảo khóc ḿnh khóc; nhưng mà họ biểu không trực-tiếp như bà
liệu đó, tức là họ t́m cách như kể chuyện nào đó, để chúng ta nghe thôi. Thí
dụ như muốn bà này buồn, chỉ cần nói "Bà hai ơi, tôi nói bà điều này nghe, có
người chửi lén bà!" Muốn bà vui, họ nói "Bà hai ơi, tôi nói điều này nghe, có
người khen bà!" Thiệt ra có ai khen đâu, và thiệt ra có ai chửi đâu! Chỉ nghe
miệng của người đó nói thôi mà chúng ta đă liệu rồi, phải không nào?
Như vậy cái
cảm-giác này ḿnh thấy rơ nó thay đổi. Tu là làm sao làm chủ cái cảm-thọ này,
đừng để cho nó chi-phối ḿnh, vui buồn hay không là tùy quyền của ḿnh. Thành
ra cái cảm-thọ này có hai phần, một phần thuộc về thân, một phần thuộc về tâm.
Thân ḿnh có nghĩa là ai mà gặp lửa th́ cũng thấy nóng, cầm nước đá thấy lạnh,
dù là bậc thánh đi nữa cũng có cảm-giác đó. C̣n cảm-thọ vui buồn của con người
là do tâm, nên chúng ta thấy chúng ta có thể tự-chủ được.
Hôm trước tôi
đọc bài kinh cho quư vị nghe đó, kể có một ông già đi đến gặp Phật và than với
Phật là ổng khổ quá, tại v́ đau bệnh rề rề. Phật mới dạy cho ông bài kinh, ông
ta học thuộc ḷng và đi ra mừng vui quá, và ông ta đọc tới đọc lui hoài. Ngài
Xá-lợi-phất gặp mới hỏi:
"Này ông cụ,
khi nẫy đi vô gặp Phật th́ thấy buồn, mà bây giờ đi ra th́ hớn hở. Có ǵ mà
vui dữ vậy?" Ông ta mới khoe:
"Đức Phật
đang giảng kinh cho gần năm trăm người mà gặp tôi vô Phật đặc-cách ngưng thời
kinh lại, dạy cho tôi một thời kinh riêng." Hỏi:
"Bài kinh như
thế nào?"
"Phật nói như
thế này 'Một người Phật-tử chỉ có khổ thân mà không có khổ tâm, chỉ có bệnh về
thân mà không bệnh về tâm' thành ra tôi vui quá, và Phật biểu tôi học thuộc
ḷng bài đó, cho nên tôi đi về!"
Khi đó ngài
Xá-lợi-phất hỏi rằng:
"Ông có biết
khổ thân ra sao, và bệnh về thân ra sao hay không?" Ông ta nói:
"Biết chớ!
Bệnh về thân là nhức đầu, đau bụng, đau răng nè, nóng lạnh v.v..." Quư vị cũng
biết vậy, phải không?
"Nhưng mà
bệnh về tâm th́ ra sao?" Ông ta mới nói:
"Nẫy giờ mừng
quá, quên hỏi đi!"
Nhân đó ngài
Xá-lợi-phất mới dạy cái khổ về tâm, cái bệnh về tâm, tức là bị cái tham (tức
là sự khao khát), sân (là sự bực bội) chi-phối.
Như vậy, chỗ
này chúng ta thấy Phật dạy, một người Phật tử dù cái thân mà khổ th́ chúng ta
vẫn có. Nhưng mà khổ tâm hay không th́ chúng ta có thể có trọn quyền không khổ.
Như vậy, th́ chúng ta thấy "chiếu-kiến ngũ uẩn" đầu tiên phải là sắc th́ thấy
nó vô thường, thay đổi. Về cảm-giác th́ chúng ta thấy tùy duyên.
Cảm-giác mà
của thân khổ th́ cái đó ai cũng có hết. Đức Phật cũng trải qua những cơn bệnh
như ḿnh chớ ǵ. Bất cứ thánh phàm ǵ cũng có bệnh khi có thân. Cái khổ về
thân này có rồi. Nhưng mà cái khổ về tâm này th́ nên để ư. Chúng ta có quyền
tự-chủ. Thường thường cái khổ về tâm này là do sự tưởng-tượng nhiều hơn. Cho
nên cái thọ nó không xuất-hiện một ḿnh mà nó phải đi kèm với cái tưởng này.
3- Tưởng
là sự tưởng-tượng, suy tưởng; cái Tưởng này thường thường chúng ta hay thoát
ra cái cảnh hiện-tại, tưởng-tượng về quá-khứ hay tương-lai. Ở đây tôi đă đưa
thí dụ, người bạn tôi kể chuyện là khi về miền tây chung với cô bạn gái. Hai
người cùng đi, đi ngang ruộng. Cô bạn gái bị đỉa đeo, cô ta giở ống quần lên
hỏi người bạn "Con ǵ đeo chân của em mà đen đen, nhớt nhớt, mà gỡ không ra?"
Người bạn nói "Con đỉa đó!" tức th́ cô ta nhào xuống xỉu liền, thành ra người
bạn trai phải vác cô ta đi cấp cứu. Ông ta về than thở thế này: "Đàn bà con
gái tôi không hiểu sao, con đỉa đeo cả tiếng đồng hồ không sao, tôi chỉ nói
tên của nó th́ bà ta xỉu. Tôi mà biết bà ta xỉu như vậy tôi đợi về nhà tôi mới
nói, tại v́ bà ta mập quá, khiến tôi vác gần chết luôn!"
Như vậy, quư
vị thấy, cái con đỉa bà này không biết, nhưng nghe người ta nói con đỉa kinh
khủng th́ cô ta sợ con đỉa vô cùng; khi mà con đỉa đeo thật-sự th́ không có ǵ
tổn-hại hết, nó chảy máu thiệt đó nhưng mà nó không đến đổi làm cô ta xỉu; lúc
nghe người bạn nhắc rằng đây là con đỉa th́ cô ta xỉu. Như vậy cô ta xỉu là do
đỉa đeo hay là do sự tưởng của cô ta? Do cô ta nhớ ra chớ ǵ. Cảm-thọ con đỉa
đeo vô thân cô ta không thấy, không xỉu, cô ta c̣n hỏi con ǵ đẹp quá, dễ
thương, nhưng mà khi nghe tên nó cô ta xỉu; cái xỉu này là do một phần cô ta
cộng-tác chớ!
Thành ra cái
tưởng này nó hại dữ lắm, mà trong khi cái tưởng th́ vô-thường. Giả sử như cô
ta không tưởng-tượng về nó, cô ta đâu có khổ! Cũng như quư vị thấy, khi ḿnh
bị đứt tay, ngay lúc đứt tay ḿnh thấy đau một chút xíu, ḿnh băng rồi th́
thôi; nhưng mà giả sử ḿnh ngồi tưởng-tượng lúc con dao nó cứa ngón tay của
ḿnh th́ lúc đó kinh khủng thiệt. Người bị đứt vơng hay té xe, người đó thấy
là kinh khủng, hoặc là bị sét đánh trúng, th́ tưởng tượng chắc là sợ lắm. Hôm
trước tôi bị té vơng, tôi thấy không đáng sợ lắm, là v́ chưa kịp hay ǵ hết
trơn là tôi thấy nằm trên đất rồi. Nó xảy ra rất mau. Lát sau nhớ lại tôi thấy
ghê thật. Cái vơng treo cao mà đứt dây té bịch xuống ghê thật.
Tai-nạn xảy
ra cho ḿnh thật ra không làm cho ḿnh sợ lắm. Nhưng mà cái hồi tưởng của ḿnh
làm cho ḿnh sợ; th́ đó là cái tưởng về quá khứ chớ ǵ?
Bây giờ thêm cái tưởng về tương-lai. Thí dụ ở trong chung-cư đó, ông già ở
tầng dưới, chú thanh-niên ở tầng trên, khi mà chú thanh-niên đi làm về chú lột
đôi giày chú quăng rầm rầm xuống sàn nhà, làm ông già ông ta nghe bực quá đi.
Cho nên sáng hôm sau, ông lên nói với chú thanh-niên thế này:
"Bữa nào chú
đi về, chú nhớ để hai chiếc giày cho nó đàng hoàng, chớ tôi nói cho chú biết
tôi bị đau tim! Chú vụt kiểu đó có bữa chú đền nhân-mạng đó!"
Cậu
thanh-niên này hứa bữa sau sẽ đi êm ái hơn. Qua hôm sau đi về, cậu ta cởi
chiếc giày ra, vừa vụt cái rầm th́ chợt nhớ ra rằng ḿnh đă hứa với ông già
rồi, thành ra chiếc thứ hai cậu thanh-niên này mới để thiệt nhẹ xuống.
Khoảng tiếng đồng hồ sau, thấy ông già ôm ngực lên thở hổn hển nói:
"Cậu ơi, cậu
vụt giùm chiếc thứ hai, chớ nẫy giờ tôi đợi mệt quá!"
Như vậy th́
quư vị thấy chuyện chiếc giày rớt xuống nó làm cho ḿnh giật ḿnh có một chút
à, mà ḿnh ngồi ḿnh đợi đó th́ khổ sở vô cùng.
Quư vị nào đi
coi bói nói "cuối năm nay chết đó"; ngồi từ đây mà đợi cho tới tháng mười hai,
thời-gian đó khổ dữ lắm. Chừng nào chết th́ chết đại, chớ chờ đợi khổ sở khôn
cùng. Vậy mà có người chẳng hạn họ nói: "Năm nay là năm hạn của bà, từ tháng
giêng đến tháng chạp, thứ nhứt là coi chừng xe đụng, thứ hai là người ta chửi,
thứ ba là bị giựt hụi, thứ tư là mắc nợ, coi chừng chết v.v ..." Th́ người này
một năm dài mười hai tháng đứng ôm tim kiểu ông già đó. Thà chừng nào nó vụt
cái rầm ḿnh giựt ḿnh một cái thôi, chớ đàng này ngồi đợi chiếc giày nó rớt
xuống, biết chừng nào nó rớt!
Cái tưởng
tượng này là do chúng ta suy gẫm về quá khứ, về tương lai, và nó cộng với cái
cảm-giác cho nên luôn luôn nó làm cho chúng ta khổ. Như vậy quư vị có biết tại
sao thầy hay rầy ḿnh là đừng hay vọng-tưởng không? Trong khi cái thật không
đáng sợ, cái tưởng nó khủng khiếp vô cùng.
Chuyện con
đỉa đă kể, quư vị thấy vô lư chớ ǵ! Nhưng mà thường thường chúng ta hay như
vậy. Con đỉa đeo cả tiếng đồng hồ rồi, khi nghe người ta nói con đỉa đó th́
xỉu.
Giả sử như
bây giờ, ngày nay quư vị không có ở B́nh-dương; lúc năm giờ chiều, quư vị vừa
vô tới nhà th́ có người bà hàng xóm tới nói:
"Chỗ chị em,
tôi nói cho chị nghe, mà chị đừng có giận nghen! Tôi nói chị nghe, để chị biết
người mà chị sống, là hồi mai, có bà tới đây nói xấu chị biết là bao nhiêu..."
Bà ta nói hồi
bảy giờ, ḿnh nghe xong ḿnh buồn suốt cả tháng trời. Quư vị thấy, bà ta nói
xấu ḿnh lúc bảy giờ, mà nếu thực sự cái nói xấu đó nó làm khổ ḿnh th́ ngay
lúc bảy giờ ở dưới này ḿnh xỉu rồi. Mà không có! Tới năm giờ chiều, bà ta đi
đâu mất rồi, đi về ḿnh nghe lại ḿnh xỉu! Cái này cũng y như chuyện con đỉa
vậy. Nghe con đỉa ḿnh thấy vô lư, c̣n chuyện này có lư hàng ngày chớ ǵ? Rồi
mỗi ngày cứ nhắc tới nhắc lui, nhắc qua nhắc lại, và ḿnh luôn luôn hành-hạ
cái cảm thọ của ḿnh, làm cho ḿnh khổ. Ngoài cái khổ thân ḿnh c̣n cái khổ
tâm.
Như vậy cái
khổ tâm này do ḿnh hay là do ngoại cảnh? Quư vị thấy không? Ở đây chính cái
tưởng này là do chúng ta chủ động chớ ǵ? Cái thân này là do ḿnh điều khiển,
cái tâm này do chúng ta chủ-động, vậy mà chúng ta chuyên môn như mấy bà liệu
để bên ngoài giựt dây không hà! Người ta giựt giây ḿnh, ḿnh giựt giây người
ta, rốt cuộc chúng ta liệu hết trơn! Thành ra Đức Phật tặng ḿnh hai chữ "điên
đảo".
Năy giờ tôi
phân tách cho quư vị thấy cái khổ tâm của ḿnh, khổ thân của ḿnh th́ có. C̣n
sanh, già, bệnh, chết th́ ai cũng bị chi-phối hết. Nhưng mà cái khổ tâm này có
thể thoát được mà; th́ thôi trong cảnh khổ thoát được cái nào đỡ cái đó. Sắc
vô-thường, cảm thọ cũng vô-thường. Tưởng này cũng tùy duyên chớ đâu phải lúc
nào cũng chi-phối ḿnh. Như vậy mà để cho nó chi-phối, để rồi chúng ta đau khổ
v́ nó. Ít có ai mà ta thấy khổ do bệnh-hoạn, mà bệnh có khổ không nào? Bệnh dĩ
nhiên là khổ chớ ǵ? Giả sử đau bụng th́ đau bụng thôi. Tôi nhớ có lần tôi đau
bụng, tôi khổ vô cùng, tôi muốn bỏ chùa đi, tôi đổi cái thân khác chẳng hạn.
Sau đó tôi mới sực nhớ trở lại, là ḿnh đau bụng, sở dĩ khổ là trong lúc ngồi
đau bụng nhớ ngày hôm qua đau rồi, nay đau nữa, mai đau nữa; rồi ngồi tính tới
tính lui thành ra khổ. Nhưng mà lúc đó, khi ḿnh đau, ḿnh chỉ đau thôi chớ
đừng nghĩ, đừng tưởng nữa; đừng tưởng-tượng vẽ vời thêm nữa th́ ḿnh chỉ chịu
đựng cơn đau của thân mà tâm không đau. Quư vị thấy không, cái tưởng này nó
đóng góp, nó làm hại ḿnh dữ lắm!
Đầu tiên, v́ sao chúng ta đi chùa, v́ sao chúng ta tu?
Quư vị thấy,
cái giai-đoạn ấu-thơ, tức là thời con nít, cái thời mà coi như sung sướng nhất
của một đời người, là hoàn toàn chúng ta không thắc-mắc ḿnh sinh ra để làm ǵ,
hoặc chết rồi đi về đâu, ǵ hết! Nhưng khi lớn lên, bắt đầu va chạm với những
cảnh khổ của thế-gian, khi đó chúng ta mới có những cái bức-xúc, những cái
quằn-quại, những cái khổ mà không ai giải-quyết, và do đó chúng ta mới đi t́m
bằng cách gơ cửa tôn-giáo.
Thành ra có
lần thầy dạy chúng tôi "Nếu tụi con sống hoài không chết có lẽ là tụi con khỏi
tu, mà nếu chết rồi không tái-sinh th́ chúng ta cũng khỏi tu."
Chúng ta biết, bây giờ cái thân nhứt của chúng ta là cái thân này ḿnh sẽ bỏ
đi, và cái thân thứ hai là thân-quyến cũng sẽ từ-giă ra đi, và lúc lâm-chung
ḿnh đi một ḿnh, không tiền không của, không bà con bậu bạn ǵ hết, giờ phút
đó ra sao chúng ta không biết!
Luôn luôn
chúng ta phát tâm tu, học đạo là do chúng ta chạm đến cái khổ đầu tiên hết mà
trong nhà Phật gọi là "bát khổ" - vị nào theo dơi những bài học trước
th́ có nhớ - bài học Tứ-đế.
Trong bát khổ có chia ra khổ thứ nhứt là khổ thân, khổ thứ hai là khổ tâm. Th́
cái thân của chúng ta có một sự bất kể nam nữ già trẻ, sang hèn giàu nghèo,
chúng ta đều bị chi-phối bởi những cái khổ:
1- thứ nhứt
là sinh, th́ cái khổ ḿnh đă vượt qua rồi.
2- thứ hai là
cái già, th́ cái già này không phải là người lớn tuổi mới già, mà thật
ra cái thân xác của chúng ta già cỗi trong từng hơi thở, phải không? Người năm
tuổi già hơn lúc ba tuổi, hai mươi tuổi già hơn lúc mười tuổi, và năm mươi già
hơn lúc bốn mươi chẳng hạn, có nghĩa là thay đổi trong từng giây phút, th́ đó
là cái khổ thứ hai.
3- thứ ba nữa
là cái bệnh, cái bệnh này không phải sau khi già rồi mới bệnh mà lúc
nào cũng có thể bệnh được.
4- rồi cuối
cùng là cái chết.
Đó là cái khổ
chi-phối cái thân của ḿnh.
Bây giờ về tâm th́ chúng ta có những khổ như sau:
5- thứ nhứt
là "ái-biệt-ly", những người mà ḿnh thương ḿnh phải xa ĺa, xa v́
chết hoặc là xa đời sống sinh-ly.
6- thứ hai là
những người ḿnh ghét, là "oán-tắng-hội" là những người ḿnh không ưa
mà cứ phải gặp mặt hoài, không thích. Trong kinh Phật có dạy thương phải chia
ĺa cũng khổ, ghét mà phải gặp cũng rầu; thành ra "oán-tắng-hội" là những
người ḿnh không ưa mà cứ phải gặp hoài, cứ phải ở chung, th́ đây cũng là cái
khổ.
7- thứ ba là
"cầu-bất-đắc", có nghĩa là những cái mà chúng ta cầu, chúng ta ước mong,
đều cũng không được, cho nên đó là cái khổ thứ ba.
8- c̣n cái
thứ tư là cái khổ theo danh-từ là "ngũ-ấm xí thạnh", th́ cái này chúng
tôi được nhiều người giảng song không hiểu rơ; nhưng thứ năm vừa rồi thầy có
giảng về "ngũ-ấm xí thạnh" rất là hay; "xí" là lẫy lừng, "thạnh" cũng là lẫy
lừng, coi như nó hợp và mạnh, chữ Nho nó vậy thôi. Nhưng cái chữ "ngũ-ấm" này
là cái thân gồm có xác thân ḿnh - là sắc, thọ, tưởng, hành, thức - mà ta gặp
trong bài kinh Bát-nhă này, ở đây thầy chỉ giảng giản-dị là ngay khi có thân
tâm nó là khổ rồi; giống như Lăo-tử nói là sở dĩ ḿnh có tất cả tai-họa xảy ra
là v́ ḿnh có thân, chứ nếu ḿnh không có cái thân và tâm này th́ tai-họa do
đâu mà có! Như vậy th́ cái khổ của chúng ta là đă cưu mang một cái xác thân mà
không được vừa ư, cho nên ở trong này có chỗ nói "ngũ-ấm xí thạnh" là năm cái
ấm này nó chống trái nhau cho nên nó làm chúng ta khổ; mà riêng thầy hôm trước
- thứ năm này - giải-thích cho chúng tôi thấy "ngũ-ấm xí thạnh" là mang cái
thân này tự bản-chất nó đă là khổ rồi chớ khỏi cần cái khổ thêm ǵ hết nữa.
Như vậy,
chúng ta thấy v́ khổ nên chúng ta mới t́m cách học đạo. Nhưng mà khi học sử
các vị thánh tăng, thánh ni, thấy là khi các ngài chứng đạo th́ các ngài chỉ
nói là "sinh đă tận, việc làm đă xong" coi như là dứt khổ và được niết-bàn;
vậy th́ chúng ta trong khi học đạo, chúng ta làm sao để có thể trừ cái khổ này?
Nhà Phật có
đưa ra một cái giải-thích như thế này:
Quư vị nhớ,
ngài Xá-lợi-Phất là vị đại đệ-tử trí-huệ nhất của Đức Phật, khi về gặp một
người bạn cũ, người bạn hỏi ngài:
"Tu được cái
ǵ?" th́ ngài nói là:
"Được
Niết-bàn!" rồi hỏi:
"Niết-bàn là
cái ǵ?" Ngài nói:
"Niết-bàn là
tâm không c̣n bị phiền-năo, tham, sân, si, chớ không phải Niết-bàn là cái chỗ
nó nào đó để chúng ta chạy về." Hỏi:
"Làm sao để
được Niết-bàn?" Ngài nói là:
"Bát
chánh-đạo, nhưng mà chỉ cần nhớ một chỗ là một câu thôi ..."
Câu ǵ vậy?
Nhắc lại:
chúng ta khổ v́ chúng ta mang thân và tâm này, mà "ngũ ấm xí thạnh" là nó gồm
hết tám cái khổ này. Khi mà các tăng-sĩ thời Phật xuất-gia, như hồi sớm mai
ḿnh thấy, các vị thánh-ni mà động-lực thúc đẩy người ta đến chùa không phải
v́ thấy Phật đẹp, không phải v́ thấy chùa thanh-tịnh, không phải v́ nghe Phật
thuyết-pháp hay, mà chỉ v́ khổ quá nên người ta chạy đến chùa.
Như vậy
nguyên-do chúng ta phát-tâm xuất-gia là bị cái khổ bức bách, mà cái khổ là do
có thân tâm mà khổ, chớ không phải là v́ không có thân tâm; như vậy th́ chúng
ta có thể c̣n giữ một chút xíu thôi là "khổ v́ mang cái thân này", và cái khổ
đó được gọi cái khổ ngũ uẩn.
Hồi năy có nói, tôi nhắc lại:
Bạn ngài
Xá-lợi-phất hỏi ngài:
"Đi tu theo
Phật được cái ǵ?" Ngài đáp là:
"Niết-bàn!"
Niết-bàn dịch ra là sự an-tịnh. Lại hỏi:
"Niết-bàn là
ǵ?"
"Niết-bàn là
tâm không c̣n bị chi-phối bởi phiền-năo tham, sân, si." Hỏi:
"Làm sao được
Niết-bàn?" Ngài nói:
"Tôi tu Bát
chánh-đạo." Lại hỏi:
"Bát
chánh-đạo là ǵ?"
"Tôi nói ra
th́ hơi dài, ông chỉ cần nhớ một chỗ thôi là chánh-kiến, tức là thấy đúng!"
Như vậy ở đây
khuyên các vị tu một cái gọi là "chánh-kiến" tức là thấy đúng; th́ ở đây bài
kinh Bát-nhă gọi là "chiếu-kiến", tức là thấy đúng. Thấy cho rơ là chiếu-kiến.
Tôi có một
người bạn khi đi dạy kinh như thế này, lần đầu tiên lên trước quư Phật-tử, th́
phát run lên dữ lắm. Quư sư bà mới đứng phía sau lưng nói:
"Con đừng
run, đừng run; năy giờ con run quá!"
Quư vị đó mới
nói thế này:
"Coi như
không có ai hết" nhắc người giảng-sư như vậy đó.
Cô giảng-sư
này tự trấn-tỉnh coi như không có ai vậy. Cô ta phát la lên:
"Coi như
không có ai hết!"
Quư vị thấy
lối này thất-bại! Tại sao thất-bại? Trước mặt ḿnh có rất đông người mà coi
như không có ai hết th́ đâu có được! Thành ra cái thấy này đâu phải là cái
thấy đúng, mà thấy sai chớ ǵ? Trước mặt như thế này mà tôi nói "coi như không
có ai hết" tức là thấy sai rồi. Người ta có đông mà! Thành ra lối này thất-bại.
Kỳ sau nữa
mới áp dụng một cách khác nữa. Quư sư bà mới bày cho vị đó thế này:
"Coi như là
bà con thân-thuộc của ḿnh!"
Và vị đó cứ
lẩm bẩm "coi như bà con thân-thuộc của ḿnh", và vị đó phát ra micro là "tôi
coi quư vị như là bà con thân-thuộc của tôi."
Nói ra điều
này cũng sai, v́ giả sử như người đó là mẹ tôi th́ khỏi cần nói tôi cũng coi
bà như mẹ tôi. Thành ra ở đây, chúng ta nh́n ra sự thật ra sao th́ y như vậy
là đúng, c̣n ḿnh phải nh́n khác đi cái nghĩ của ḿnh ngay hiện-tại, cái thấy
của ḿnh ngay hiện-tại, th́ cái đó là sai.
Chánh-kiến ở
đây là thấy đúng: quư vị hiện-diện như thế này, tôi thấy quư vị hiện-diện th́
gọi là thấy theo chánh-kiến. C̣n giả sử như bây giờ tôi coi như quư vị không
có, hoặc là như bà con của tôi, thế này thế khác v.v... th́ những cái đó là cố
gắng bóp méo sự thật đi. Theo nhà Phật, ở đây chánh-kiến là thấy đúng những sự
thật hiện-diện; và cái thấy ở đây có nghĩa là thấy rơ cái làm chúng ta khổ là
cái thân và tâm này cấu-tạo bởi cái ǵ?
Trước hết bài
kinh được Đức Phật giới-thiệu nguyên-bản chữ nho:
"Quán tự tại Bồ tát hành thâm Bát nhă Ba la mật đa thời, chiếu kiến ngũ uẩn
giai không, độ nhất thiết khổ ách"
Tôi dịch ra là:
"Có một vị Bồ-tát tên là Quán-tự-tại - tức là Đức Phật giới-thiệu cho ḿnh
tên vị Bồ-tát đó - ngài do dùng trí-tuệ soi thấy năm uẩn là không nên diệt
được hết tất cả khổ."
Đó là lời
giới-thiệu. Bây giờ, theo bài kinh này, muốn giải-quyết cái khổ, chúng ta phải
thấy chúng ta khổ là do có cái thân này. Theo sự phân chia tư-tưởng Ấn-độ thời
đó, thân này được cấu-tạo bằng năm yếu-tố sau đây, mà danh-từ chuyên-môn gọi
là ngũ uẩn. Ngũ uẩn gồm có sắc, thọ, tưởng, hành, thức. Phải thấy cho rơ năm
yếu-tố đó như thế nào - mà thấy bằng trí-huệ - th́ chúng ta sẽ vượt qua để hết
khổ.
Bây giờ quư
vị theo tôi để thấy lần lần.
1- Sắc:
Chúng ta thường dịch là màu thôi. Sắc ở đây là xác thân, xác thân này cấu-tạo
bằng cái ǵ? Trong kinh kể là tứ-đại, bốn thành phần: chất rắn, chất lỏng,
chất hơi, và chất nóng, cấu-tạo nên cái thân này. Bây giờ quư vị thấy cái xác
thân ḿnh được cấu-tạo như thế đó, nhưng mà nó có thường hay không, hay là nó
biến-chuyển? Nó có biến-chuyển từng giây chớ ǵ! Đứa bé tháng trước thấp,
tháng này cao cả tấc; người già tháng trước ít già, bây giờ già nhiều, chớ
không ai càng ngày càng trẻ hết. Con nít th́ lớn lên. Thấy rơ mọi vật như nó
hiện-diện; thấy như vậy gọi là chánh-kiến.
Có ai càng
ngày càng trẻ đẹp đâu? Ai cũng càng ngày càng suy tàn đi, phải không? Chúng ta
thấy rơ xác thân ḿnh như nó hiện-diện th́ gọi là chánh-kiến; chánh-kiến cái
xác thân này. Ở đây ḿnh cũng thấy như nó hiện-diện chớ không phải bóp méo đi,
có nghĩa là chúng ta càng ngày càng trẻ đẹp mà chúng ta thấy càng già càng xấu
là sao? Mà chúng ta nh́n nó như nó hiện-diện gọi là chánh-kiến (thấy đúng),
phải không?
Để làm sáng
tỏ cái sự thay đổi xác thân th́ Phật đưa thí dụ thế này:
Có thằng bé cỡ chừng bảy tuổi, bỏ nhà đi chơi. Đi chơi rồi buồn ngủ quá mới
ghé miếu thổ-thần ngủ. Trong khi ngủ như thế th́ trời tối lúc nào nó không
hay. Cho nên ngủ đến nửa đêm thức dậy, nhưng trời tối quá nó không dám về. Khi
đó chợt nó thấy có một con quỷ đen. Con quỷ đen vác thây của một ông già sáu
mươi, đi từ ngoài vô; vô trong, nó quăng cái thây xuống đó. Một lát sau con
quỷ trắng cũng từ ngoài chạy vô. Hai con quỷ dành thây ông già để ăn thịt. Hai
con giành tới giành lui, và con nào cũng nhất-định giành cả cái thây ông già.
Khi đó con
quỷ đen này mới hỏi thằng nhỏ:
"Cái thây này
ai đem vô trước?" Thằng nhỏ nói:
"Tôi thấy ông
vác đem vô trước!"
Lúc đó ông
quỷ trắng sùng quá cho nên ông quỷ trắng mới rứt cánh tay thằng nhỏ để ăn thịt;
là v́ con quỷ nó có phép mà! Con quỷ đen thấy thằng nhỏ bênh ḿnh cho nên nó
bị ăn thịt, nên ổng rứt cánh tay xác chết thế vô, tay của ông già cho nên nó
dài hơn tay kia của đứa nhỏ. Con quỷ trắng rứt luôn tay này nữa, th́ quỷ đen
mới thế vô cánh tay một cánh tay nữa. Lần lượt nó được thay đến đầu ḿnh tay
chân. Đến khi gà vừa gáy sáng, hai con quỷ biến mất. Cái thây thằng nhỏ đă bị
con quỷ trắng ăn thịt lần lần rồi. Nhưng mà xác thân ông già được đền lần lần
vô cho nó, mà đều bằng sức quỷ, cho nên sáng hôm sau thằng nhỏ này cũng quên
là nó cũng đă đổi thân đi, nó chạy về nhà.
Vừa gơ cửa, kêu: "Má ơi!" th́ ba má nó ra chào nó, hỏi:
"Thưa cụ, cụ
kiếm ai?"
Phật kể câu
chuyện đó để chỉ rằng trong một đêm thôi, thằng bé bảy tuổi đă biến thành ông
già sáu mươi. Sự thay đổi quá mau cho nên ḿnh thấy là ḿnh già quá mau. Nhưng
ở đây ḿnh thấy con quỷ đen tượng trưng cho đêm, con quỷ trắng tượng trưng cho
ngày. Đêm và ngày tới lui riết rồi nó đổi ḿnh thành già lúc nào mà ḿnh không
hay.
Quư vị cứ lâu
lâu giở an-bum ra th́ thấy ngày tháng nào ḿnh nhỏ xíu thế này, bây giờ tại
sao ḿnh lớn thế này? Sự thay đổi này dường như ḿnh không thấy, nhưng thiệt
ra nó thay đổi từng ngày từng đêm, và đến bây giờ chúng ta già hồi nào mà
chúng ta không hay, quư vị có thấy không?
Ở đây ít có
gương soi, cho nên tôi cứ tưởng tôi giống như hồi tôi mới vô đây, tức là hồi
tôi mới hai mươi mấy tuổi. Nhưng mà lâu lâu về nhà soi kiếng vóc dáng ḿnh,
tôi hết hồn. Nh́n vô kiếng, tôi thấy ḿnh là một bà già, trong khi đó ḿnh ngỡ
ḿnh hai mươi, hai mốt tuổi thôi. Thành ra sự thay đổi quá chậm cho nên chúng
ta không thấy, nhưng thiệt ra nó thay đổi từng ngày. Vị nào có học vạn-vật học
lớp mười hai hồi xưa, th́ nói chỉ cần bảy ngày đủ để chúng ta đổi hết tất cả
tế-bào thành một con người mới rồi. Như vậy th́ nh́n cái xác thân này thay đổi
theo từng giây phút, không lúc nào là bền bỉ hết, cái đó là chánh-kiến, phải
không? Thấy nó thay đổi, sinh-diệt từng giây từng phút, đến bây giờ chúng ta
chưa kịp nghĩ ǵ hết th́ ḿnh đă già rồi. Như vậy th́ cái xác thân này thay
đổi, không bền chắc, quư vị thấy rơ ràng, đó được gọi là chánh-kiến.
2- Qua điểm
thứ hai là Thọ, chúng phải chánh-kiến bằng cách nào?
Thọ là
cảm-giác. Chúng ta có những cảm-giác vui, buồn, hoặc không vui không buồn.
Nhưng mà cảm-giác này không cố-định.
Quư vị để ư
điểm này: cảm-thọ nó tùy theo duyên thôi. Chẳng hạn như quư vị ở nhà ao đất mà
xếp bằng như vậy chắc là khổ dữ lắm; mà vô đây ḿnh chen được một chỗ, thấy
vui, là tại sao? Cũng chỗ ngồi đó mà ḿnh ở nhà ḿnh, ḿnh không thèm giành;
ḿnh nằm cả pḥng ở nhà ḿnh, ḿnh thấy c̣n chật. Vô đây ngồi chỉ có một chút
ḿnh thấy được hạnh-phúc.
Cái cảm-thọ
này không tùy thuộc ngoại-cảnh mà tùy theo quan-niệm của ḿnh. Thử hỏi quư vị,
sầu riêng ngon hay dở? Có người cho sầu riêng là thúi, có người khen sầu riêng
là thơm. C̣n rượu là ngon hay dở? Hôm trước đi ra Hà-nội trong buổi chiêu-đăi,
người ta có mời uống la-de, tôi tưởng là ngon lắm, té ra là nó đắng dữ lắm, nó
không ngon ǵ hết! Cà-phê cũng đắng nữa, như vậy mà có những người bỏ tiền ra
uống cà-phê, uống la-de chớ ǵ? Hút thuốc lá nữa! Tôi nghe nói có người mỗi
ngày bỏ ra mấy trăm đồng để hút thuốc, mà tôi thấy khói thuốc có ngon ǵ đâu!
Cũng là một cái sắc đó, cũng là một cái cảnh đó mà có người thấy vui, có người
thấy buồn. Có người ḿnh chỉ nghe tiếng chửi thề thôi là ḿnh thấy phát giận
rồi, thấy khó chịu; vậy mà có người chửi thề cả ngày cả đêm rồi sao? Tức là có
cái ǵ họ thấy khoái họ mới chửi chớ! Cũng có người nghe niệm Phật th́ vui, có
kẻ nghe niệm Phật th́ buồn. Thành ra cái cảm-thọ này nó tùy-thuộc vào
ngoại-cảnh.
Tôi nhớ lúc
c̣n nhỏ đi học, cỡ mười bốn, mười lăm tuổi, học cùng lớp mấy đứa con trai lấy
kẹo chewing gum nó chọi lên đầu tôi, lúc đó tóc dính cả chùm, phải lấy dao lam
cắt quăng đi mấy đuôi tóc. Tôi nhớ tôi đă khóc, khóc ôi là khóc, khóc đến nỗi
thầy giáo phải bắt mấy tụi con trai quỳ gối hết. Sau đó độ một năm, tôi cạo
nguyên cái đầu; khi đó tụi bạn trai mới đến hỏi tui: "Sao bây giờ chị dám cạo
nguyên cái đầu, mà trước đó tôi làm chị đứt có mấy cọng tóc mà chị làm cho tôi
quỳ cột cờ như vậy?"
Như vậy cái
cảm-thọ của chúng ta gồm có vui, buồn, không vui không buồn, những cái này nó
tùy-thuộc vào ngoại-vi nữa phải không? Thành ra cái này nó cũng vô-thường, nó
không cố-định. Những điều này hôm qua chúng ta thấy là vui, mà bữa nay thấy là
buồn rồi. Thành ra cái này ḿnh thấy nó vô-thường.
Tại sao có
những người tự-tử? Tại v́ họ tưởng cái vui hay buồn này nó cứ như vậy hoài cho
nên chịu không nổi. Có những cái buồn ḿnh chịu hoài không nổi cho nên ḿnh
trốn đi, bằng cách tự-tử, hoặc là đi uống rượu, hay là say sưa ǵ đó. Bây giờ
thấy rơ cái vui hay là cái buồn này là ở ngoại-cảnh cho nên chúng ta biết mà
t́m cách chuyển nó; chuyển được chớ ǵ? Như vậy con trai ở biển nó bị một viên
đá vô trong bụng th́ nó đau nhức. Những con yếu sẽ chết v́ vết thương, những
con mạnh sẽ tiết ra một chất bao bọc chung quanh vết thương đó.
Cũng vậy, nếu
chúng ta là một người mê, không biết, gặp một cơn buồn th́ chỉ nằm trùm mền mà
khóc thôi, hoặc là say sưa trác táng để nó qua cơn buồn; nhưng mà nếu biết,
chúng ta chuyển cái buồn đó.
Như vậy th́
ngoại-cảnh có đến có đi, có tác-hại đến ḿnh, nhưng mà vui buồn giận ghét hay
không là cái quyền của ḿnh chớ. Ḿnh xử-dụng cái quyền đó được không? Cảm-thọ
là những cảm-giác vui buồn hay là không vui không buồn, đều tùy-thuộc nơi ḿnh.
Cũng một
vấn-đề đó mà đối với ḿnh khi vui khi buồn; th́ bây giờ cái ngoại-cảnh mà vui
buồn giận ghét hay không là quyền của ḿnh, ḿnh xử-dụng được hay không?
Vậy, tu ở đây
là phục-hồi trở lại cái quyền tự-chủ của ḿnh.
Hôm trước,
tôi có kể cho quư vị nghe mấy bà nói liệu đó. Tôi thấy một bà bưng thúng bánh
tiêu đi bán ở bến xe Văn-thánh. Mấy đứa nhỏ bán thuốc lá kêu "quăng đi bà,
quăng đi" cái bà ta quăng xuống; chỗ śnh, nó kêu: "Bà à bà, khiêu-vũ đi bà!"
cái bà ta nhảy thôi là nhảy. Lát sau chúng nó bỏ đi, đồ đạc của bà ta hư dơ
hết. Thế là bà ta đứng khóc, và chửi.
Như vậy chúng
ta thấy, bà này hoàn toàn không tự-chủ. Bưng thúng đồ đi bán mà tụi con nít
bảo quăng là bà quăng, chỗ śnh lầy mà bảo leo vào đó nhảy, là mất tự-chủ.
Bây giờ chúng
th́ sao? Buổi sáng có người ta bảo "Bà hai, vui đi bà!" là chúng ta vui. Bảo
cười ḿnh cười, bảo khóc ḿnh khóc; nhưng mà họ biểu không trực-tiếp như bà
liệu đó, tức là họ t́m cách như kể chuyện nào đó, để chúng ta nghe thôi. Thí
dụ như muốn bà này buồn, chỉ cần nói "Bà hai ơi, tôi nói bà điều này nghe, có
người chửi lén bà!" Muốn bà vui, họ nói "Bà hai ơi, tôi nói điều này nghe, có
người khen bà!" Thiệt ra có ai khen đâu, và thiệt ra có ai chửi đâu! Chỉ nghe
miệng của người đó nói thôi mà chúng ta đă liệu rồi, phải không nào?
Như vậy cái
cảm-giác này ḿnh thấy rơ nó thay đổi. Tu là làm sao làm chủ cái cảm-thọ này,
đừng để cho nó chi-phối ḿnh, vui buồn hay không là tùy quyền của ḿnh. Thành
ra cái cảm-thọ này có hai phần, một phần thuộc về thân, một phần thuộc về tâm.
Thân ḿnh có nghĩa là ai mà gặp lửa th́ cũng thấy nóng, cầm nước đá thấy lạnh,
dù là bậc thánh đi nữa cũng có cảm-giác đó. C̣n cảm-thọ vui buồn của con người
là do tâm, nên chúng ta thấy chúng ta có thể tự-chủ được.
Hôm trước tôi
đọc bài kinh cho quư vị nghe đó, kể có một ông già đi đến gặp Phật và than với
Phật là ổng khổ quá, tại v́ đau bệnh rề rề. Phật mới dạy cho ông bài kinh, ông
ta học thuộc ḷng và đi ra mừng vui quá, và ông ta đọc tới đọc lui hoài. Ngài
Xá-lợi-phất gặp mới hỏi:
"Này ông cụ,
khi nẫy đi vô gặp Phật th́ thấy buồn, mà bây giờ đi ra th́ hớn hở. Có ǵ mà
vui dữ vậy?" Ông ta mới khoe:
"Đức Phật
đang giảng kinh cho gần năm trăm người mà gặp tôi vô Phật đặc-cách ngưng thời
kinh lại, dạy cho tôi một thời kinh riêng." Hỏi:
"Bài kinh như
thế nào?"
"Phật nói như
thế này 'Một người Phật-tử chỉ có khổ thân mà không có khổ tâm, chỉ có bệnh về
thân mà không bệnh về tâm' thành ra tôi vui quá, và Phật biểu tôi học thuộc
ḷng bài đó, cho nên tôi đi về!"
Khi đó ngài
Xá-lợi-phất hỏi rằng:
"Ông có biết
khổ thân ra sao, và bệnh về thân ra sao hay không?" Ông ta nói:
"Biết chớ!
Bệnh về thân là nhức đầu, đau bụng, đau răng nè, nóng lạnh v.v..." Quư vị cũng
biết vậy, phải không?
"Nhưng mà
bệnh về tâm th́ ra sao?" Ông ta mới nói:
"Nẫy giờ mừng
quá, quên hỏi đi!"
Nhân đó ngài
Xá-lợi-phất mới dạy cái khổ về tâm, cái bệnh về tâm, tức là bị cái tham (tức
là sự khao khát), sân (là sự bực bội) chi-phối.
Như vậy, chỗ
này chúng ta thấy Phật dạy, một người Phật tử dù cái thân mà khổ th́ chúng ta
vẫn có. Nhưng mà khổ tâm hay không th́ chúng ta có thể có trọn quyền không khổ.
Như vậy, th́ chúng ta thấy "chiếu-kiến ngũ uẩn" đầu tiên phải là sắc th́ thấy
nó vô thường, thay đổi. Về cảm-giác th́ chúng ta thấy tùy duyên.
Cảm-giác mà
của thân khổ th́ cái đó ai cũng có hết. Đức Phật cũng trải qua những cơn bệnh
như ḿnh chớ ǵ. Bất cứ thánh phàm ǵ cũng có bệnh khi có thân. Cái khổ về
thân này có rồi. Nhưng mà cái khổ về tâm này th́ nên để ư. Chúng ta có quyền
tự-chủ. Thường thường cái khổ về tâm này là do sự tưởng-tượng nhiều hơn. Cho
nên cái thọ nó không xuất-hiện một ḿnh mà nó phải đi kèm với cái tưởng này.
3- Tưởng
là sự tưởng-tượng, suy tưởng; cái Tưởng này thường thường chúng ta hay thoát
ra cái cảnh hiện-tại, tưởng-tượng về quá-khứ hay tương-lai. Ở đây tôi đă đưa
thí dụ, người bạn tôi kể chuyện là khi về miền tây chung với cô bạn gái. Hai
người cùng đi, đi ngang ruộng. Cô bạn gái bị đỉa đeo, cô ta giở ống quần lên
hỏi người bạn "Con ǵ đeo chân của em mà đen đen, nhớt nhớt, mà gỡ không ra?"
Người bạn nói "Con đỉa đó!" tức th́ cô ta nhào xuống xỉu liền, thành ra người
bạn trai phải vác cô ta đi cấp cứu. Ông ta về than thở thế này: "Đàn bà con
gái tôi không hiểu sao, con đỉa đeo cả tiếng đồng hồ không sao, tôi chỉ nói
tên của nó th́ bà ta xỉu. Tôi mà biết bà ta xỉu như vậy tôi đợi về nhà tôi mới
nói, tại v́ bà ta mập quá, khiến tôi vác gần chết luôn!"
Như vậy, quư
vị thấy, cái con đỉa bà này không biết, nhưng nghe người ta nói con đỉa kinh
khủng th́ cô ta sợ con đỉa vô cùng; khi mà con đỉa đeo thật-sự th́ không có ǵ
tổn-hại hết, nó chảy máu thiệt đó nhưng mà nó không đến đổi làm cô ta xỉu; lúc
nghe người bạn nhắc rằng đây là con đỉa th́ cô ta xỉu. Như vậy cô ta xỉu là do
đỉa đeo hay là do sự tưởng của cô ta? Do cô ta nhớ ra chớ ǵ. Cảm-thọ con đỉa
đeo vô thân cô ta không thấy, không xỉu, cô ta c̣n hỏi con ǵ đẹp quá, dễ
thương, nhưng mà khi nghe tên nó cô ta xỉu; cái xỉu này là do một phần cô ta
cộng-tác chớ!
Thành ra cái
tưởng này nó hại dữ lắm, mà trong khi cái tưởng th́ vô-thường. Giả sử như cô
ta không tưởng-tượng về nó, cô ta đâu có khổ! Cũng như quư vị thấy, khi ḿnh
bị đứt tay, ngay lúc đứt tay ḿnh thấy đau một chút xíu, ḿnh băng rồi th́
thôi; nhưng mà giả sử ḿnh ngồi tưởng-tượng lúc con dao nó cứa ngón tay của
ḿnh th́ lúc đó kinh khủng thiệt. Người bị đứt vơng hay té xe, người đó thấy
là kinh khủng, hoặc là bị sét đánh trúng, th́ tưởng tượng chắc là sợ lắm. Hôm
trước tôi bị té vơng, tôi thấy không đáng sợ lắm, là v́ chưa kịp hay ǵ hết
trơn là tôi thấy nằm trên đất rồi. Nó xảy ra rất mau. Lát sau nhớ lại tôi thấy
ghê thật. Cái vơng treo cao mà đứt dây té bịch xuống ghê thật.
Tai-nạn xảy
ra cho ḿnh thật ra không làm cho ḿnh sợ lắm. Nhưng mà cái hồi tưởng của ḿnh
làm cho ḿnh sợ; th́ đó là cái tưởng về quá khứ chớ ǵ?
Bây giờ thêm cái tưởng về tương-lai. Thí dụ ở trong chung-cư đó, ông già ở
tầng dưới, chú thanh-niên ở tầng trên, khi mà chú thanh-niên đi làm về chú lột
đôi giày chú quăng rầm rầm xuống sàn nhà, làm ông già ông ta nghe bực quá đi.
Cho nên sáng hôm sau, ông lên nói với chú thanh-niên thế này:
"Bữa nào chú
đi về, chú nhớ để hai chiếc giày cho nó đàng hoàng, chớ tôi nói cho chú biết
tôi bị đau tim! Chú vụt kiểu đó có bữa chú đền nhân-mạng đó!"
Cậu
thanh-niên này hứa bữa sau sẽ đi êm ái hơn. Qua hôm sau đi về, cậu ta cởi
chiếc giày ra, vừa vụt cái rầm th́ chợt nhớ ra rằng ḿnh đă hứa với ông già
rồi, thành ra chiếc thứ hai cậu thanh-niên này mới để thiệt nhẹ xuống.
Khoảng tiếng đồng hồ sau, thấy ông già ôm ngực lên thở hổn hển nói:
"Cậu ơi, cậu
vụt giùm chiếc thứ hai, chớ nẫy giờ tôi đợi mệt quá!"
Như vậy th́
quư vị thấy chuyện chiếc giày rớt xuống nó làm cho ḿnh giật ḿnh có một chút
à, mà ḿnh ngồi ḿnh đợi đó th́ khổ sở vô cùng.
Quư vị nào đi
coi bói nói "cuối năm nay chết đó"; ngồi từ đây mà đợi cho tới tháng mười hai,
thời-gian đó khổ dữ lắm. Chừng nào chết th́ chết đại, chớ chờ đợi khổ sở khôn
cùng. Vậy mà có người chẳng hạn họ nói: "Năm nay là năm hạn của bà, từ tháng
giêng đến tháng chạp, thứ nhứt là coi chừng xe đụng, thứ hai là người ta chửi,
thứ ba là bị giựt hụi, thứ tư là mắc nợ, coi chừng chết v.v ..." Th́ người này
một năm dài mười hai tháng đứng ôm tim kiểu ông già đó. Thà chừng nào nó vụt
cái rầm ḿnh giựt ḿnh một cái thôi, chớ đàng này ngồi đợi chiếc giày nó rớt
xuống, biết chừng nào nó rớt!
Cái tưởng
tượng này là do chúng ta suy gẫm về quá khứ, về tương lai, và nó cộng với cái
cảm-giác cho nên luôn luôn nó làm cho chúng ta khổ. Như vậy quư vị có biết tại
sao thầy hay rầy ḿnh là đừng hay vọng-tưởng không? Trong khi cái thật không
đáng sợ, cái tưởng nó khủng khiếp vô cùng.
Chuyện con
đỉa đă kể, quư vị thấy vô lư chớ ǵ! Nhưng mà thường thường chúng ta hay như
vậy. Con đỉa đeo cả tiếng đồng hồ rồi, khi nghe người ta nói con đỉa đó th́
xỉu.
Giả sử như
bây giờ, ngày nay quư vị không có ở B́nh-dương; lúc năm giờ chiều, quư vị vừa
vô tới nhà th́ có người bà hàng xóm tới nói:
"Chỗ chị em,
tôi nói cho chị nghe, mà chị đừng có giận nghen! Tôi nói chị nghe, để chị biết
người mà chị sống, là hồi mai, có bà tới đây nói xấu chị biết là bao nhiêu..."
Bà ta nói hồi
bảy giờ, ḿnh nghe xong ḿnh buồn suốt cả tháng trời. Quư vị thấy, bà ta nói
xấu ḿnh lúc bảy giờ, mà nếu thực sự cái nói xấu đó nó làm khổ ḿnh th́ ngay
lúc bảy giờ ở dưới này ḿnh xỉu rồi. Mà không có! Tới năm giờ chiều, bà ta đi
đâu mất rồi, đi về ḿnh nghe lại ḿnh xỉu! Cái này cũng y như chuyện con đỉa
vậy. Nghe con đỉa ḿnh thấy vô lư, c̣n chuyện này có lư hàng ngày chớ ǵ? Rồi
mỗi ngày cứ nhắc tới nhắc lui, nhắc qua nhắc lại, và ḿnh luôn luôn hành-hạ
cái cảm thọ của ḿnh, làm cho ḿnh khổ. Ngoài cái khổ thân ḿnh c̣n cái khổ
tâm.
Như vậy cái
khổ tâm này do ḿnh hay là do ngoại cảnh? Quư vị thấy không? Ở đây chính cái
tưởng này là do chúng ta chủ động chớ ǵ? Cái thân này là do ḿnh điều khiển,
cái tâm này do chúng ta chủ-động, vậy mà chúng ta chuyên môn như mấy bà liệu
để bên ngoài giựt dây không hà! Người ta giựt giây ḿnh, ḿnh giựt giây người
ta, rốt cuộc chúng ta liệu hết trơn! Thành ra Đức Phật tặng ḿnh hai chữ "điên
đảo".
Năy giờ tôi
phân tách cho quư vị thấy cái khổ tâm của ḿnh, khổ thân của ḿnh th́ có. C̣n
sanh, già, bệnh, chết th́ ai cũng bị chi-phối hết. Nhưng mà cái khổ tâm này có
thể thoát được mà; th́ thôi trong cảnh khổ thoát được cái nào đỡ cái đó. Sắc
vô-thường, cảm thọ cũng vô-thường. Tưởng này cũng tùy duyên chớ đâu phải lúc
nào cũng chi-phối ḿnh. Như vậy mà để cho nó chi-phối, để rồi chúng ta đau khổ
v́ nó. Ít có ai mà ta thấy khổ do bệnh-hoạn, mà bệnh có khổ không nào? Bệnh dĩ
nhiên là khổ chớ ǵ? Giả sử đau bụng th́ đau bụng thôi. Tôi nhớ có lần tôi đau
bụng, tôi khổ vô cùng, tôi muốn bỏ chùa đi, tôi đổi cái thân khác chẳng hạn.
Sau đó tôi mới sực nhớ trở lại, là ḿnh đau bụng, sở dĩ khổ là trong lúc ngồi
đau bụng nhớ ngày hôm qua đau rồi, nay đau nữa, mai đau nữa; rồi ngồi tính tới
tính lui thành ra khổ. Nhưng mà lúc đó, khi ḿnh đau, ḿnh chỉ đau thôi chớ
đừng nghĩ, đừng tưởng nữa; đừng tưởng-tượng vẽ vời thêm nữa th́ ḿnh chỉ chịu
đựng cơn đau của thân mà tâm không đau. Quư vị thấy không, cái tưởng này nó
đóng góp, nó làm hại ḿnh dữ lắm!
[Trở
về trang Thuyết Pháp] [Xem
trang 2]


text:
Đăng nhập
|
Cấp mật khẩu
|
Đăng kí mới
|
Trang chủ
Giới thiệu
Tin Co.opmart
Chung tay vì cộng đồng
Tuyển dụng
Mặt bằng cho thuê
Khuyến mãi
Sản phẩm khuyến mãi
Cẩm nang mua sắm
Khách hàng thân thiết
Thể lệ
Thẻ Đồng thương hiệu
Dịch vụ
Phiếu mua hàng Co.opmart
Chăm sóc gia đình
Công thức nấu ăn
Nhạc chờ Co.opmart
Hàng nhãn riêng
Sản phẩm khuyến mãi
Liên hệ
Hệ thống Co.opmart
Câu hỏi thường gặp
Thông tin chào hàng Thực phẩm
Thông tin chào hàng Phi Thực phẩm
Giá tốt nhất tại từng siêu thị
Siêu thị :
Co.opmart Bà Rịa
Co.opmart Bạc Liêu
Co.opmart Bảo Lộc
Co.opmart Bến Tre
Co.opmart Biên Hoà
Co.opmart Bình Dương
Co.opmart Bình Tân
Co.opmart BìnhTriệu
Co.opmart BMC
Co.opmart BMC Hà Tĩnh
Co.opmart Buôn Ma Thuột
Co.opmart Cà Mau
Co.opmart Cam Ranh
Co.opmart Cao Lãnh
Co.opmart Cần Giờ
Co.opmart Cần Thơ
Co.opmart Cống Quỳnh
Co.opmart Củ Chi
Co.opmart Đà Nẵng
Co.opmart Đinh Tiên Hoàng
Co.opmart Đỗ Văn Dậy
Co.opmart Đông Hà
Co.opmart Đồng Xoài
Co.opmart Foodcosa
Co.opmart Hải Phòng
Co.opmart Hậu Giang
Co.opmart Hiệp Thành
Co.opmart Hòa Bình
Co.opmart Hòa Hảo
Co.opmart Hoàng Mai
Co.opmart Hóc Môn
Co.opmart Huế
Co.opmart Hùng Vương
Co.opmart Kiên Giang
Co.opmart Kiên Giang 2
Co.opmart Long Xuyên
Co.opmart Lý Thường Kiệt
Co.opmart Mỹ Tho
Co.opmart Ngã Bảy Hậu Giang
Co.opmart Nguyễn Ảnh Thủ
Co.opmart Nguyễn Đình Chiểu
Co.opmart Nguyễn Kiệm
Co.opmart Nha Trang
Co.opmart Nhiêu Lộc
Co.opmart Pleiku
Co.opmart Phan Thiết
Co.opmart Phan Văn Trị
Co.opmart Phú Lâm
Co.opmart Phú Mỹ Hưng
Co.opmart Phú Thọ
Co.opmart Quảng Ngãi
Co.opmart Quốc lộ 13
Co.opmart Quy Nhơn
Co.opmart Rạch Miễu
Co.opmart Sài Gòn, TP. Hà Nội
Co.opmart Sóc Trăng
Co.opmart Tam Kỳ
Co.opmart Tân An
Co.opmart Tây Ninh
Co.opmart Tuy Hòa
Co.opmart Tuy Lý Vương
Co.opmart Thanh Hà
Co.opmart Thanh Hóa
Co.opmart Thắng Lợi
Co.opmart Trà Vinh
Co.opmart Trảng Bàng
Co.opmart Vị Thanh
Co.opmart Vĩnh Long
Co.opmart Vĩnh Lộc B
Co.opmart Vĩnh Phúc
Co.opmart Vũng Tàu
Co.opmart Vũng Tàu 2
Co.opmart Xa Lộ Hà Nội
Đại siêu thị Co.opXtra Thủ Đức
Siêu thị gần nhất
CNMS mới nhất
Miền Bắc
Miền Đông Nam Bộ
Miền Tây Nam Bộ
Miền Trung và Tây Nguyên
TP Hồ Chí Minh
Co.opmart & Giờ trái đất
An toàn - Tươi ngon - Tiết kiệm
Dành tặng Người phụ nữ tôi yêu
Đăng ký nhận CNMS
Email
Nhập mã được hiển thị ở hộp dưới đây
Đăng ký
FooterMenu
Về Co.opmart
Tin Co.opmart
Mặt bằng cho thuê
Chung tay vì cộng đồng
Thông tin tuyển dụng
Hệ thống Co.opmart
Chào hàng thực phẩm
Chào hàng Phi thực phẩm
Khuyến mãi
Sản phẩm khuyến mãi
Giá ưu đãi thành viên
Cẩm nang mua sắm
Hàng nhãn riêng
Khuyến mãi khu cho thuê
Khách hàng thân thiết
Thể lệ
Thẻ Đồng thương hiệu
Hướng dẫn đăng ký KHTT online
Hướng dẫn cấp mật khẩu KHTT
Quên mật khẩu tài khoản KHTT
Cập nhật hồ sơ KHTT
Thông tin điểm tích lũy
Dịch vụ
Chăm sóc gia đình
Phiếu mua hàng Co.opmart
Tổng đài 1900555568
Công thức nấu ăn
Nhạc chờ Co.opmart
Facebook Co.opmart
Chia sẻ trang này
developed by

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: language=vi-VN; path=/; HttpOnly

Content-Encoding: gzip


text:
Bản cài đặt chuẩn trên máy kiểu amd64, gồm các gói chuẩn và dùng hạt nhân phiên bản 2.6 mặc định, chiếm 604 MB sức chứa trên đĩa. Còn một bản cài đặt tối thiểu, không có công việc “Hệ thống chuẩn” được chọn, chiếm 432 MB.
Trong cả hai trường hợp, số lượng này là sức chứa thật được dùng trên đĩa sau khi cài đặt xong và tập tin tạm thời nào được xoá. Số này cũng không tính tài nguyên thêm được chiếm bởi hệ thống tập tin, chẳng hạn cho các tập tin nhật ký. Có nghĩa là cần thiết sức chứa nhiều hơn, cả trong khi cài đặt lẫn khi sử dụng hệ thống hàng ngày.
Theo đây có bảng hiển thị các kích cỡ do trình aptitude thông báo cho những công việc được liệt kê trong trình “tasksel”. Ghi chú rằng một số công việc riêng có nội dung chung, vì vậy tổng số kích cỡ đã cài đặt của hai công việc với nhau có thể là nhỏ hơn tổng hai số đó.
Mặc định là trình cài đặt sẽ cài đặt môi trường làm việc GNOME, nhưng mà cũng có thể chọn môi trường làm việc khác, hoặc bằng cách sử dụng một của những ảnh đĩa CD đặc biệt, hoặc bằng cách ghi rõ môi trường làm việc đã muốn khi trình cài đặt khởi động (xem Phần 6.3.5.2, “Lựa chọn và Cài đặt Phần mềm”).
Ghi chú rằng bạn cần phải cộng các kích cỡ được liệt kê trong bảng này với kích cỡ của bản cài đặt chuẩn, khi tính kích cỡ của phân vùng. Phần lớn sức chứa được hiển thị trong cột “Kích cỡ đã cài đặt” sẽ nằm trong thư mục
/usr và
/lib; sức chứa trong cột “Kích cỡ tải về” cần thiết (tạm thời) trong thư mục
/var.
Nếu bạn cài đặt bằng ngôn ngữ khác tiếng Anh, tasksel có thể tự động cài đặt một công việc địa phương hoá, nếu có, cho ngôn ngữ của bạn (có một công việc dành cho tiếng Việt). Sức chứa cần thiết khác biệt giữa những ngôn ngữ khác nhau; bạn nên tính đến tổng là 350 MB để tải về và cài đặt công việc này.

markdown:
Bản cài đặt chuẩn trên máy kiểu amd64, gồm các gói chuẩn và dùng hạt nhân phiên bản 2.6 mặc định, chiếm 604 MB sức chứa trên đĩa. Còn một bản cài đặt tối thiểu, không có công việc “Hệ thống chuẩn” được chọn, chiếm 432 MB.
Trong cả hai trường hợp, số lượng này là sức chứa thật được dùng trên đĩa
*sau khi* cài đặt xong và tập tin tạm thời nào được xoá. Số này cũng không tính tài nguyên thêm được chiếm bởi hệ thống tập tin, chẳng hạn cho các tập tin nhật ký. Có nghĩa là cần thiết sức chứa nhiều hơn, cả *trong khi* cài đặt lẫn khi sử dụng hệ thống hàng ngày.
Theo đây có bảng hiển thị các kích cỡ do trình aptitude thông báo cho những công việc được liệt kê trong trình “tasksel”. Ghi chú rằng một số công việc riêng có nội dung chung, vì vậy tổng số kích cỡ đã cài đặt của hai công việc với nhau có thể là nhỏ hơn tổng hai số đó.
Mặc định là trình cài đặt sẽ cài đặt môi trường làm việc GNOME, nhưng mà cũng có thể chọn môi trường làm việc khác, hoặc bằng cách sử dụng một của những ảnh đĩa CD đặc biệt, hoặc bằng cách ghi rõ môi trường làm việc đã muốn khi trình cài đặt khởi động (xem
[Phần 6.3.5.2, “Lựa chọn và Cài đặt Phần mềm”](ch06s03.html.vi#pkgsel)).
Ghi chú rằng bạn cần phải cộng các kích cỡ được liệt kê trong bảng này với kích cỡ của bản cài đặt chuẩn, khi tính kích cỡ của phân vùng. Phần lớn sức chứa được hiển thị trong cột “Kích cỡ đã cài đặt” sẽ nằm trong thư mục
/usr và
/lib; sức chứa trong cột “Kích cỡ tải về” cần thiết (tạm thời) trong thư mục
/var.
|Công việc||Kích cỡ đã cài đặt (MB)||Kích cỡ tải về (MB)||Sức chứa cần thiết để cài đặt (MB)|
|Môi trường làm việc|
|• GNOME (mặc định)||4326||804||3236|
|• KDE||2349||826||3175|
|• Xfce||1781||566||2347|
|• LXDE||1521||495||2016|
|Máy tính xách tay
|[
|315||98||413|
|Trình phục vụ Web||22||5||27|
|Trình phục vụ in||238||75||313|
|Trình phục vụ DNS||3||1||4|
|Trình phục vụ tập tin||128||27||155|
|Trình phục vụ thư||84||33||117|
|Cơ sở dữ liệu SQL||39||9||48|
|Trình phục vụ SSH||1||0||1|
Nếu bạn cài đặt bằng ngôn ngữ khác tiếng Anh,
**tasksel** có thể tự động cài đặt một *công việc địa phương hoá*, nếu có, cho ngôn ngữ của bạn (có một công việc dành cho tiếng Việt). Sức chứa cần thiết khác biệt giữa những ngôn ngữ khác nhau; bạn nên tính đến tổng là 350 MB để tải về và cài đặt công việc này.

Server: Apache

Accept-Ranges: bytes

X-Clacks-Overhead: GNU Terry Pratchett

Content-Type: text/html

Content-Language: vi


text:
Theo lời của thiếu nữ 19 tuổi này, mã vạch như thể là một dấu hiệu cho thấy cô gái thuộc quyền sở hữu của những chủ chứa, cũng như ám chỉ số tiền mà nạn nhân đang nợ là bao nhiêu.
Giới chức địa phương cho biết, cô gái trên cũng bị đánh đập, xích vào bộ tản nhiệt, bị cạo sạch tóc và lông mày nếu không nghe lời những kẻ bắt giam.
Từ sự việc trên, cảnh sát Tây Ban Nha đã bắt giữ 22 chủ chứa vì tình nghi những người này sử dụng vũ lực để ép buộc các cô gái bán dâm và xăm mã vạch lên người họ.
Tất cả những nghi phạm bị bắt đều mang quốc tịch Romania và đã ép các nạn nhân phải nộp cho chúng một phần thu nhập của họ. Nếu bất kỳ cô gái nào cố gắng tìm cách trốn thoát thì sẽ bị xăm mã vạch lên cổ tay.
Cảnh sát cũng đã thu giữ một số khẩu súng và đạn dược, 140.000 euro tiền mặt, một lượng lớn đồ trang sức bằng vàng và 5 chiếc xe hơi (gồm 3 chiếc loại sang trọng) khi đột kích vào nơi giam giữ.
Băng đảng điều hành nhà chứa được xác định là thuộc hai nhóm riêng biệt chuyên kiểm soát các gái mại dâm hoạt động trên một số tuyến phố cố định ở trung tâm thành phố Madrid. Một trong những kẻ cầm đầu đường dây mại dâm, có tên I.T., đang bị truy nã sau khi y được cho là đã hứa hẹn tạo việc làm cho các cô gái, nhưng thực chất ép buộc các nạn nhân đi bán dâm ở các hộp đêm. "Tú ông" này thường gọi các gái bán dâm của mình bằng mật khẩu như “kiện hàng”, “va li” hay “xe đạp”.
Sex là một ngành công nghiệp tiền tỷ ở Tây Ban Nha, với các nhà thổ - nằm rải rác trên các tuyến đường cao tốc khắp đất nước - tuyển chủ yếu các phụ nữ nhập cư từ châu Mỹ La tinh, châu Phi và phía đông châu Âu.
Nguồn tin: http://baodatviet.vn/Home/phapluat/Gai-mai-dam-bi-xam-ma-vach-tren-co-tay/20123/200254.datviet
- Nguyên phó trưởng công an giao cấu với trẻ em - Pháp luật
- Hôm nay, nguyên Tổng giám đốc Vinashin hầu tòa - Pháp luật
- Vụ vợ đầu độc chồng vì thiếu nợ đề: Đoạn kết đau lòng cho một cuộc hôn nhân - Pháp luật
- Nạn nhân bị giết ven đường Bắc Thăng Long - Nội Bài - Pháp luật
- Ly kỳ cuộc cướp trực thăng để giải cứu tù - Pháp luật
- Vụ đập chính Thủy điện Sông Tranh 2 rò nước: Bộ Công an vào cuộc - Pháp luật
- Nữ công nhân bán dâm kiếm thêm thu nhập - Pháp luật
- Thi thể đang phân hủy trong khách sạn - Pháp luật
- Truy bắt giám đốc cứa cổ nhà báo - Pháp luật
- Quấy rối tình dục, giết người bằng tuổi mẹ mình - Pháp luật

markdown:
Theo lời của thiếu nữ 19 tuổi này, mã vạch như thể là một dấu hiệu cho thấy cô gái thuộc quyền sở hữu của những chủ chứa, cũng như ám chỉ số tiền mà nạn nhân đang nợ là bao nhiêu.
Giới chức địa phương cho biết, cô gái trên cũng bị đánh đập, xích vào bộ tản nhiệt, bị cạo sạch tóc và lông mày nếu không nghe lời những kẻ bắt giam.
Từ sự việc trên, cảnh sát Tây Ban Nha đã bắt giữ 22 chủ chứa vì tình nghi những người này sử dụng vũ lực để ép buộc các cô gái bán dâm và xăm mã vạch lên người họ.
Tất cả những nghi phạm bị bắt đều mang quốc tịch Romania và đã ép các nạn nhân phải nộp cho chúng một phần thu nhập của họ. Nếu bất kỳ cô gái nào cố gắng tìm cách trốn thoát thì sẽ bị xăm mã vạch lên cổ tay.
Cảnh sát cũng đã thu giữ một số khẩu súng và đạn dược, 140.000 euro tiền mặt, một lượng lớn đồ trang sức bằng vàng và 5 chiếc xe hơi (gồm 3 chiếc loại sang trọng) khi đột kích vào nơi giam giữ.
Băng đảng điều hành nhà chứa được xác định là thuộc hai nhóm riêng biệt chuyên kiểm soát các gái mại dâm hoạt động trên một số tuyến phố cố định ở trung tâm thành phố Madrid. Một trong những kẻ cầm đầu đường dây mại dâm, có tên I.T., đang bị truy nã sau khi y được cho là đã hứa hẹn tạo việc làm cho các cô gái, nhưng thực chất ép buộc các nạn nhân đi bán dâm ở các hộp đêm. "Tú ông" này thường gọi các gái bán dâm của mình bằng mật khẩu như “kiện hàng”, “va li” hay “xe đạp”.
Sex là một ngành công nghiệp tiền tỷ ở Tây Ban Nha, với các nhà thổ - nằm rải rác trên các tuyến đường cao tốc khắp đất nước - tuyển chủ yếu các phụ nữ nhập cư từ châu Mỹ La tinh, châu Phi và phía đông châu Âu.
**Nguồn tin:** [http://baodatviet.vn/Home/phapluat/Gai-mai-dam-bi-xam-ma-vach-tren-co-tay/20123/200254.datviet](http://baodatviet.vn/Home/phapluat/Gai-mai-dam-bi-xam-ma-vach-tren-co-tay/20123/200254.datviet)
|
|[Nguyên phó trưởng công an giao cấu với trẻ em - Pháp luật](/thong-tin/213-nguyen-pho-truong-cong-an-giao-cau-voi-tre-em.html) [Hôm nay, nguyên Tổng giám đốc Vinashin hầu tòa - Pháp luật](/thong-tin/214-hom-nay-nguyen-tong-giam-doc-vinashin-hau-toa.html) [Vụ vợ đầu độc chồng vì thiếu nợ đề: Đoạn kết đau lòng cho một cuộc hôn nhân - Pháp luật](/thong-tin/201-vu-vo-dau-doc-chong-vi-thieu-no-de-doan-ket-dau-long-cho-mot-cuoc-hon-nhan.html) [Nạn nhân bị giết ven đường Bắc Thăng Long - Nội Bài - Pháp luật](/thong-tin/202-nan-nhan-bi-giet-ven-duong-bac-thang-long-noi-bai.html) [Ly kỳ cuộc cướp trực thăng để giải cứu tù - Pháp luật](/thong-tin/203-ly-ky-cuoc-cuop-truc-thang-de-giai-cuu-tu.html) [Vụ đập chính Thủy điện Sông Tranh 2 rò nước: Bộ Công an vào cuộc - Pháp luật](/thong-tin/205-vu-dap-chinh-thuy-dien-song-tranh-2-ro-nuoc-bo-cong-an-vao-cuoc.html) [Nữ công nhân bán dâm kiếm thêm thu nhập - Pháp luật](/thong-tin/206-nu-cong-nhan-ban-dam-kiem-them-thu-nhap.html) [Thi thể đang phân hủy trong khách sạn - Pháp luật](/thong-tin/207-thi-the-dang-phan-huy-trong-khach-san.html) [Truy bắt giám đốc cứa cổ nhà báo - Pháp luật](/thong-tin/208-truy-bat-giam-doc-cua-co-nha-bao.html) [Quấy rối tình dục, giết người bằng tuổi mẹ mình - Pháp luật](/thong-tin/197-quay-roi-tinh-duc-giet-nguoi-bang-tuoi-me-minh.html)

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Content-Encoding: x-gzip

X-Content-Encoded-By: Joomla! 1.5

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: ja_sanidineii_light_tpl=ja_sanidineii_light; expires=Wed, 16-Mar-2016 21:58:11 GMT; Max-Age=30672000; path=/

Vary: User-Agent


text:
Bác Hồ thăm nông dân đang gặt lúa. Ảnh tư liệu
Hồ Chí Minh yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên phải đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến của tập thể, phát huy sức mạnh của tập thể, nhận trách nhiệm cá nhân và hoàn thành tốt nhiệm vụ được tập thể giao phó và tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách.
Trước hết, theo Hồ Chí Minh, mọi cán bộ, đảng viên phải gắn bó với tập thể, tôn trọng tập thể, đặt mình trong tập thể, lắng nghe ý kiến của tập thể, đồng thời tinh thần ấy cũng thấm sâu vào suy nghĩ và hành động của Người. Hồ Chí Minh không bao giờ đặt mình cao hơn tổ chức, ở ngoài sự kiểm tra, giám sát của tổ chức, mà luôn tranh thủ sự bàn bạc với tập thể Bộ Chính trị Trung ương Đảng, Chính phủ và Quốc hội, khi cần thiết, triệu tập cả Hội nghị chính trị đặc biệt - một hình thức Diên Hồng của thời đại mới, để xin ý kiến các đại biểu quốc dân.
Khi bàn về cách làm và xuất bản loại sách Người tốt, việc tốt với một số cán bộ, Người nói: "Bác muốn bàn luận dân chủ, các chú có ý kiến gì trái với Bác thì cứ cãi, nhất trí rồi về làm mới tốt được. Không nên: Bác nói gì, các chú cứ ghi vào sổ mà trong bụng thì chưa thật rõ, rồi các chú không làm, hay làm một cách qua loa".
Người yêu cầu lắng nghe ý kiến của đảng viên, của nhân dân, của những người "không quan trọng". Muốn thế, người lãnh đạo phải đề cao, mở rộng dân chủ, từ dân chủ trong Đảng đến dân chủ trong các cơ quan đại biểu của dân. Người năng đi xuống cơ sở, để lắng nghe ý kiến của cấp dưới và của quần chúng, chứ không phải để huấn thị. "Nếu cán bộ không nói năng, không đề ý kiến, không phê bình, thậm chí lại tâng bốc mình, thế là một hiện tượng rất xấu. Vì không phải họ không có gì nói, nhưng vì họ không dám nói, họ sợ". Do đó, theo Người, phải biết động viên, khuyến khích "Khiến cho cán bộ cả gan nói, cả gan đề ra ý kiến", tức là phải làm cho cấp dưới không sợ nói sự thật và cấp trên không sợ nghe sự thật. Người lãnh đạo có phẩm chất đương nhiên không nói dối ai, nhưng muốn để không ai nói dối mình thì phải có phương pháp lãnh đạo tốt, có phong cách gần gũi quần chúng, đi sát cơ sở.
Người lãnh đạo muốn biết rõ ưu điểm, khuyết điểm của mình, muốn biết công tác của mình tốt hay xấu không gì bằng khuyên cán bộ của mình mạnh bạo đề ra ý kiến và phê bình. Như thế chẳng những không phạm gì đến uy tín của người lãnh đạo, mà lại thể hiện dân chủ thật sự trong Đảng.
Thứ hai, là phải mở rộng dân chủ để phát huy sức mạnh của tập thể. Người thường nói: Đề ra công việc, đẻ ra nghị quyết, không khó, vấn đề là thực hiện nó. Ai thực hiện? - Tập thể, quần chúng. Vì vậy, có dân chủ, bàn bạc tập thể mới cùng thông suốt, nhất trí, mới cùng quyết tâm thực hiện, tránh được "trống đánh xuôi, kèn thổi ngược". Sở dĩ xảy ra mất đoàn kết vì người đứng đầu ở nơi đó còn chuyên quyền, độc đoán, áp đặt chủ quan, trong hội nghị thì mọi người miễn cưỡng đồng tình, sau hội nghị, nếu đã không thông thì sẽ không quyết tâm thực hiện.
Vì vậy, Người yêu cầu: "Phải thật sự mở rộng dân chủ để tất cả đảng viên bày tỏ hết ý kiến của mình". "Có dân chủ thì mới làm cho cán bộ và quần chúng đề ra sáng kiến"; "thực hành dân chủ là cái chìa khóa vạn năng có thể giải quyết mọi khó khăn". Bản thân Người là tấm gương mẫu mực về thực hành dân chủ.
Trong công tác lãnh đạo Đảng và Nhà nước, Người luôn có ý thức sử dụng sức mạnh tổng hợp của nhiều cơ quan, nhiều tổ chức, sức mạnh tập thể và sức mạnh tổng hợp của quần chúng, nhân dân. Trước khi quyết định một công việc hệ trọng, Người đều hỏi lại cẩn thận và chu đáo những người đã giúp mình. Tất cả những ai đã được Bác giao việc đều cảm nhận sâu sắc điều đó.
Phong cách dân chủ Hồ Chí Minh được thể hiện từ việc lớn cho đến việc nhỏ:Chuẩn bị ra một nghị quyết hay dự thảo một văn kiện, viết một bài báo...Người đều đưa ra thảo luận trong tập thể Bộ Chính trị, tham khảo ý kiến những người xung quanh. Người tuân thủ chặt chẽ quy trình ra quyết định: Mọi vấn đề kinh tế, chính trị, quân sự, ngoại giao, khoa học - kỹ thuật,...Người đều huy động sự tham gia của đội ngũ trí thức, chuyên gia trong bộ máy của Đảng và Nhà nước, yêu cầu chuẩn bị kỹ, trao đổi rộng, sao cho mọi chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước đều được cân nhắc kỹ, lựa chọn thận trọng, để sau khi ban hành, ít phải thay đổi, bổ sung.
Thứ ba, là nhận trách nhiệm cá nhân, hoàn thành tốt nhiệm vụ được tập thể giao phó và tuyệt đối tuân thủ nguyên tắc tập trung dân chủ, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách. Là người đứng đầu Đảng cầm quyền, đứng đầu Nhà nước, nhưng Hồ Chí Minh thường xuyên có phong cách làm việc tập thể và dân chủ. Người giải thích: "Tập thể lãnh đạo là dân chủ. Cá nhân phụ trách, tức là tập trung. Tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách tức là dân chủ tập trung".
Tác phong tập thể - dân chủ của Bác luôn luôn tạo ra được không khí làm việc hoạt bát, phấn khởi, hăng hái và đầy sáng tạo. Cương vị lãnh đạo càng cao, thì càng đòi hỏi phải có tác phong tập thể - dân chủ thật sự, chứ không phải hình thức. Bởi vì mọi sự giả tạo đều làm suy yếu, thậm chí phá vỡ tập thể. Mọi thói hình thức chủ nghĩa, sớm muộn, sẽ làm xói mòn, thậm chí triệt tiêu dân chủ. Nhiều lần, Người đã phê bình cách lãnh đạo của một số cán bộ không dân chủ, do đó mà người có ý kiến không dám nói, người muốn phê bình không dám phê bình, làm cho cấp trên, cấp dưới cách biệt nhau, quần chúng với Đảng xa rời nhau, không còn hăng hái, không còn sáng kiến trong khi làm việc.
Hồ Chí Minh là người đã hoá thân một cách toàn vẹn và trọn vẹn vào trong nhân dân. Hồ Chí Minh là người thấu hiểu dân tình, chăm lo dân sinh, nâng cao dân trí để không ngừng thực hành dân chủ cho dân. Trong chế độ mới, giá trị cao nhất của độc lập dân tộc là đem lại quyền làm chủ thực sự cho dân, phải trao lại cho dân mọi quyền hành. Dân là chủ, nghĩa là trong xã hội Việt Nam, nhân dân là người chủ của nước, nước là nước của dân. Các cơ quan đảng và nhà nước là tổ chức được dân uỷ thác làm công vụ cho dân. Từ thực hành dân chủ cho nhân dân đến thực hành dân chủ trong Đảng, trong cơ quan, tổ chức, phong cách dân chủ của Bác Hồ là sự thể hiện nhất quán của tư tưởng đạo đức vì dân, vì nước, như Người từng khẳng định 5 điểm đạo đức mà người đảng viên phải giữ gìn cho đúng, đó là:
- Tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân.
- Ra sức phấn đấu để thực hiện mục tiêu của Đảng.
- Vô luận trong hoàn cảnh nào cũng quyết tâm chống mọi kẻ địch, luôn luôn cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, quyết không chịu khuất phục, không chịu cúi đầu.
- Vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết.
- Hoà mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng.

Cache-Control: private


text:
Mơ Thấy Ngựa
Mơ thấy ngựa là điềm báo về thể chất khỏe cùng cá tính mạnh mẽ. Tuy nhiên, bạn cần giảm tính kiêu ngạo để tránh khỏi những rắc rối trong cuộc sống.
Mơ thấy ngựa đen hoặc nâu sẫm ám chỉ một điều bí mật, một sức mạnh phi thường còn tiềm ẩn. Có thể bạn đang có một cơ hội nào đó cần phải suy nghĩ hoặc đang mạo hiểm ở lĩnh vực bạn chưa hiểu biết.
Mơ thấy ngựa trắng: vận may sẽ đến với bạn
Nếu mơ thấy ngựa trắng nói lên sự thuần khiết, thịnh vượng và vận may có thể sẽ đến với bạn.
Mơ bị ngựa trắng rượt đuổi, ám chỉ sự trinh bạch. Có thể bạn gặp phải khó khăn trong việc chia sẻ chuyện riêng tư cũng như chuyện tình dục.
Mơ thấy ngựa chết, ám chỉ bạn không còn sức thực hiện công việc của mình. Nó có thể chỉ một hoàn cảnh hay một mối quan hệ nào đó của bạn trong công việc cũng như trong cuộc sống đang gặp khó khăn.
Thấy bầy ngựa hoang trong mơ, tượng trưng cho ý thức tự do thái quá (thiếu bổn phận, trách nhiệm). Nó ám chỉ sự mất phương hướng trong cảm xúc của bạn.
Mơ thấy bạn đang cưỡi ngựa, ngụ ý bạn sẽ thành công bằng sự gian dối, không chính trực. Nếu mơ mình đang cưỡi ngựa không điều khiển được nó, ám chỉ bạn đang bị lôi cuốn bởi chính cảm xúc của bản thân.
Mo Thay Ngua - Posted: 08:32:41 | 25/06/2010

markdown:
Mơ Thấy Ngựa
Mơ thấy ngựa là điềm báo về thể chất khỏe cùng cá tính mạnh mẽ. Tuy nhiên, bạn cần giảm tính kiêu ngạo để tránh khỏi những rắc rối trong cuộc sống.
Mơ thấy ngựa đen hoặc nâu sẫm ám chỉ một điều bí mật, một sức mạnh phi thường còn tiềm ẩn. Có thể bạn đang có một cơ hội nào đó cần phải suy nghĩ hoặc đang mạo hiểm ở lĩnh vực bạn chưa hiểu biết.
Mơ thấy ngựa trắng: vận may sẽ đến với bạn
Nếu mơ thấy ngựa trắng nói lên sự thuần khiết, thịnh vượng và vận may có thể sẽ đến với bạn.
Mơ bị ngựa trắng rượt đuổi, ám chỉ sự trinh bạch. Có thể bạn gặp phải khó khăn trong việc chia sẻ chuyện riêng tư cũng như chuyện tình dục.
Mơ thấy ngựa chết, ám chỉ bạn không còn sức thực hiện công việc của mình. Nó có thể chỉ một hoàn cảnh hay một mối quan hệ nào đó của bạn trong công việc cũng như trong cuộc sống đang gặp khó khăn.
Thấy bầy ngựa hoang trong mơ, tượng trưng cho ý thức tự do thái quá (thiếu bổn phận, trách nhiệm). Nó ám chỉ sự mất phương hướng trong cảm xúc của bạn.
Mơ thấy bạn đang cưỡi ngựa, ngụ ý bạn sẽ thành công bằng sự gian dối, không chính trực. Nếu mơ mình đang cưỡi ngựa không điều khiển được nó, ám chỉ bạn đang bị lôi cuốn bởi chính cảm xúc của bản thân.
*Mo Thay Ngua - Posted: 08:32:41 | 25/06/2010*


text:
Chưa có sản phẩm nào!
Bạn cần làm cửa sắt?
LH: 0906.854.939
My Google Plus:
Hotline 1:
0906.854.939
Hotline 2:
Cơ sở cửa sắt Trường Giang chuyên thi công nhà xưởng, nhà tiền chế, sản xuất lắp đặt cửa sắt, của nhôm, cửa cuốn các loại, mặt dựng nhôm kiếng, bảng hiệu quảng cáo.
Trân trọng gửi đến quý khách hàng và công ty. Bảng báo giá cửa sắt, của nhôm tháng 4/2013.
◊ Bảng Giá Làm cửa sắt
STT
Tên Sản Phẩm
Loại Thép
Qui Cách
Độ Dày
Đơn Vị Tính
Đơn Giá
(Vnđ)
01
Cửa đi sắt hộp
Toàn bộ làm bằng Thép Hữu Liên Á Châu phôi Nhật.
30x60
1,2 ly
m2
850.000
02
Cửa đi sắt hộp giả gỗ
900.000
03
40x80
950.000
04
120.000
05
1,4 ly
970.000
ð Lưu Ý:
● Giá trên bao gồm:
+ Bao sơn chống sét chưa kính, chưa sơn màu
+ Vận chuyển tới công trình đối với khách hàng ở tp.HCM
+ Lắp ráp tại công trình của khác hàng.
● Giá trên chưa có bao gồm:
+ Thuế VAT.
+ Ổ khóa, kiếng.
+ Sơn hoàn thiện.
◊ Bảng Giá Làm cửa nhôm.
Chủng Loại
(Vnd)
Cửa nhôm trắng thường(dưới lamry trên kính)
Nhôm
cao cấp
TUNGSHIN
750.000
Cửa nhôm trắng thường(nẹp cài kính 5 ly)
Cửa nhôm sơn tỉnh điện hệ 700(dưới lamry trên kính)
Cửa nhôm sơn tỉnh điện hệ 700(nẹp cài kính 5 ly)
Cửa nhôm vân gỗ hệ 700
1.000.000
06
Cửa nhôm vân gỗ hệ 700(nẹp cài kính 5 ly)
1.100.000
07
Cửa nhôm sơn tỉnh điện hệ 1000 (dưới lamry trên kính 8ly)
1.350.000
08
Cửa nhôm sơn tỉnh điện hệ 1000(nẹp cài 8 ly)
1.600.000
● Đã bao gồm:
+ Ổ khóa, kiếng, phí vận chuyển đến công trình lắp đặt.
● Chưa có bao gồm:
+ thuế VAT.
Với đội ngũ thợ sắt lành nghề, tận tình, có trách nhiệm cao trong công việc, cơ sở Trường giang luôn hoàn thành đúng tiến độ với chất lượng cao nhất, bảo hành và bảo trì dài hạn.
CƠ SỞ CỬA SẮT TRƯỜNG GIANG
Liên kết: Gia cua sat, cua sat, cat kinh, Che thai nguyen, Xoai ep nuoc, Cau thang, ban thang may tai ha noi, tải Phần mềm quản lý bán hàng siêu thị , sữa abbott , May loc nuoc OHIDO

markdown:
Chưa có sản phẩm nào!
# Bảng báo giá cửa nhôm, cửa sắt
###
Trường Giang Báo Giá Cửa Nhôm, Cửa Sắt
|
|
Cơ sở cửa sắt Trường Giang chuyên thi công nhà xưởng, nhà tiền chế, sản xuất lắp đặt cửa sắt, của nhôm, cửa cuốn các loại, mặt dựng nhôm kiếng, bảng hiệu quảng cáo.
Trân trọng gửi đến quý khách hàng và công ty. Bảng báo giá cửa sắt, của nhôm tháng 4/2013.
ð
●
+ Bao sơn chống sét chưa kính, chưa sơn màu
+ Vận chuyển tới công trình đối với khách hàng ở tp.HCM
+ Lắp ráp tại công trình của khác hàng.
●
+ Thuế VAT.
+ Ổ khóa, kiếng.
+ Sơn hoàn thiện.
ð
●
+ Ổ khóa, kiếng, phí vận chuyển đến công trình lắp đặt.
●
+ thuế VAT.
**Liên hệ:**0978 327 995 - Tel: 0974 727 544

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: currency=VND; expires=Sun, 26-Apr-2015 22:07:50 GMT; path=/; domain=www.giacuasat.net


text:
Giáo án điện tử sinh học khối 7 cả năm, giáo viên có thể than khảo qua, có thể sẽ giúp ích cho thầy cô giảng dạy tốt hơn .
Dowload tại đây: Giáo án điện tử sinh học lớp 7
Lưu ý: khi nhấp vào link sẽ xuất hiện link liên kết của trang adf.ly hãy chờ 5s và click vào SKIP ADS. Xin lỗi vì sự bất tiện này...
Bài viết nhiều người xem nhất:
- Giáo án điện tử tiếng anh lớp 7 (Full) 19/08/2011 5:18 AM
- Giáo án điện tử ngữ văn khối 7 18/08/2011 9:04 AM
- Giáo án điện tử sinh học lớp 7 18/08/2011 3:32 AM
- Download giáo án toán lớp 7 16/08/2011 1:29 PM
- Giáo án điện tử lich sử khối 7 18/08/2011 9:51 AM
- Giáo án điện tử vật lý lớp 7 (trọn bô) 18/08/2011 9:23 AM
- Giáo án điện tử địa lý 7 18/08/2011 2:04 AM
- Giáo án điện tử giáo dục công dân khối 7 (cả... 18/08/2011 3:42 AM
- Giáo án điện tử công nghệ 7 19/08/2011 8:00 AM
- Thiết kế bài giảng toán lớp 7 16/08/2011 2:34 PM

markdown:
Giáo án điện tử sinh học khối 7 cả năm, giáo viên có thể than khảo qua, có thể sẽ giúp ích cho thầy cô giảng dạy tốt hơn .
Dowload tại đây: [Giáo án điện tử sinh học lớp 7]
Lưu ý:khi nhấp vào link sẽ xuất hiện link liên kết của trang adf.ly hãy chờ 5s và click vào SKIP ADS. Xin lỗi vì sự bất tiện này...
## Bài viết nhiều người xem nhất:
-
[Giáo án điện tử tiếng anh lớp 7 (Full)]19/08/2011 5:18 AM
-
[Giáo án điện tử ngữ văn khối 7]18/08/2011 9:04 AM
-
[Giáo án điện tử sinh học lớp 7]18/08/2011 3:32 AM
-
[Download giáo án toán lớp 7]16/08/2011 1:29 PM
-
[Giáo án điện tử lich sử khối 7]18/08/2011 9:51 AM
-
[Giáo án điện tử vật lý lớp 7 (trọn bô)]18/08/2011 9:23 AM
-
[Giáo án điện tử địa lý 7]18/08/2011 2:04 AM
-
[Giáo án điện tử giáo dục công dân khối 7 (cả...]18/08/2011 3:42 AM
-
[Giáo án điện tử công nghệ 7]19/08/2011 8:00 AM
-
[Thiết kế bài giảng toán lớp 7]16/08/2011 2:34 PM

Server: SysNetPro config by info@sysnetpro.net

Pragma: private

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8