text:
NGUYỄN THANH BÌNH – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội
1. Quốc triều hình luật (hay còn gọi là Lê triều hình luật) được xây dựng, bổ sung, hoàn chỉnh trong các triều đại phong kiến Việt Nam thời Lê sơ. Bộ luật này được vua Lê Thánh Tông ban hành vào năm 1483 trong thời gian ông lấy niên hiệu là Hồng Đức (1470-1497), nên trong dân gian và trong sử sách vẫn thường gọi bộ luật này là Luật Hồng Đức(1).
Tất nhiên, cho đến nay, vẫn còn có nhiều ý kiến khác nhau về thời điểm khởi thảo và thời điểm hoàn chỉnh bộ luật này. Trong thiên Hình luật chí (sách Lịch triều hiến chương loại chí), Phan Huy Chú cũng như dựa trên nhiều nguồn tư liệu khác và theo quan điểm chung của nhiều nhà nghiên cứu thì bộ luật này được xây dựng trên cơ sở sưu tập tất cả các điều luật, các văn bản pháp luật đã ban bố và thi hành trong các đời vua trước đây, được sửa chữa, bổ sung và san định lại cho hoàn chỉnh(2). Song, trong Lời nói đầu của cuốn Quốc triều hình luật do Viện Sử học Việt Nam dịch và giới thiệu thì bộ luật trên có thể được soạn thảo ngay năm đầu của triều Lê sơ (Lê Thái Tổ) và “không ngừng được các triều vua kế tiếp bổ sung, hoàn chỉnh dần, trong đó chắc chắn là có những đóng góp to lớn của ông vua nổi tiếng văn hiến Lê Thánh Tông”(3). Có thể khẳng định rằng, Luật Hồng Đức là bộ luật tiến bộ nhất, hoàn chỉnh nhất trong các bộ luật ở Việt Nam thời phong kiến; là thành tựu có giá trị đặc biệt trong lịch sử pháp luật Việt Nam; là một trong những thành tựu tiêu biểu của nền văn hiến nước ta. Bộ luật ấy chứa đựng nhiều giá trị nhân văn sâu sắc và nội dung tư tưởng rộng lớn, là cơ sở nền tảng trong việc xây dựng nhà nước phong kiến thịnh trị thời Lê sơ.
2. Trong xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp, pháp luật là ý chí, là quyền lực của các thế lực, giai cấp thống trị được cụ thể hoá, thể chế hoá bằng luật. Vì vậy, pháp luật là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất để ràng buộc, bắt buộc mọi người, mọi giai cấp khác phải tuân thủ, phục tùng tuyệt đối, vô điều kiện ý chí, quyền lực của thế lực, giai cấp thống trị. Đồng thời, pháp luật cũng còn là một trong những công cụ chủ yếu nhất, quan trọng nhất của giai cấp thống trị nhằm duy trì, bảo vệ địa vị thống trị và những quyền lợi ích kỷ của chúng. Bộ Luật Hồng Đức cũng vậy. Cụ thể là, bộ luật này đã dành hẳn chương Vệ cấm (với 47 điều) và nhiều điều luật khác ở các chương khác nhằm bảo vệ tuyệt đối tính mạng, thân thể, quyền sở hữu tối cao của nhà vua.
Theo đó, tất cả những hành vi tuỳ tiện xâm phạm thái miếu, hoàng thành, cung điện,… cùng các tội xâm phạm đến an ninh quốc gia, các hành vi bán ruộng đất bừa bãi, mắm muối, vật cấm và binh khí cho người nước ngoài đều được coi là vi phạm pháp luật, vi phạm nghiêm trọng đạo trung, là nằm trong các tội thập ác và bị trừng trị với những khung hình phạt rất nặng (đồ, lưu, tử hình)(4). Ngoài ra, ở nhiều chương, nhiều điều khác trong bộ luật này quy định tất cả những hành vi, hành động vi phạm và làm nguy hại đến lễ chế “tôn quân”, “trung vua” “tam cương, ngũ thường”, trật tự đẳng cấp – tức là những chuẩn mực đạo đức Nho giáo và trật tự xã hội phong kiến theo quan điểm Nho giáo đều được coi là vi phạm nghiêm trọng địa vị, quyền lực tối thượng của nhà vua; đến lợi ích và sự tồn tại của giai cấp phong kiến, của nhà nước và chế độ phong kiến, v.v.. Và như vậy, đều được xem là vi phạm nghiêm trọng pháp luật, bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc.
Đúng là bộ Luật Hồng Đức được xây dựng, bổ sung và hoàn chỉnh trên cơ sở tiếp thu nhiều bộ luật của Việt Nam trước đó, như bộ Hình thư (năm 1042) dưới triều Lý, bộ Quốc triều hình luật (năm 1230) dưới triều Trần cùng nhiều văn bản pháp luật khác được công bố và thi hành trong các triều đại này. Nhưng pháp luật phong kiến Trung Quốc, tư tưởng Nho giáo và tư tưởng Pháp trị của phái Pháp gia cũng là cơ sở và nền tảng tư tưởng để xây dựng và chỉ đạo việc thực thi bộ luật này. Do vậy, cùng với mục đích chủ yếu của bộ luật này như đã nói ở trên, bộLuật Hồng Đức không thể không chứa đựng tính chất khắc nghiệt, tàn khốc và nhiều yếu tố hạn chế, tiêu cực như nhiều bộ luật khác dưới chế độ phong kiến. Nhưng bên cạnh đó, những yếu tố và tính chất nhân văn, nhân bản của Phật giáo, Nho giáo và đặc biệt là những giá trị tốt đẹp mang đậm tính nhân văn, nhân ái, đoàn kết trong truyền thống dân tộc và phong tục, tập quán của người Việt Nam; yêu cầu và nhiệm vụ thực tiễn đặt ra cho giai cấp phong kiến (cũng còn là của cả dân tộc) trong công cuộc bảo vệ xây dựng, phát triển đất nước về mọi mặt, trong việc xây dựng chế độ phong kiến toàn thịnh và một nhà nước phong kiến trung ương tập quyền hùng mạnh cũng là những cơ sở, căn cứ và là những mục đích chủ yếu để xây dựng, hoàn chỉnh bộ luật này.
Vì vậy, có thể khẳng định rằng, ngoài những hạn chế, tính chất cứng nhắc và tiêu cực, bộ Luật Hồng Đức còn chứa đựng nhiều yếu tố, giá trị tích cực, tiến bộ. Trong đó, cần phải nhấn mạnh và khẳng định đến một giá trị nổi bật là, những quyền tối thiểu nhưng cơ bản của con người, đặc biệt là của người dân được thừa nhận, được tôn trọng và được bảo vệ bằng pháp luật. Những quyền ấy cùng những giá trị của nó không chỉ được thể hiện ở những tư tưởng, đường lối, chủ trương mà còn ở cả việc chỉ đạo, hướng dẫn việc thực thi bộ luật này. Tất cả đều nhằm làm cho những quyền cơ bản của con người được thực hiện có hiệu quả trong thực tế đúng theo tinh thần của Nho giáo mà các triều đại phong kiến Việt Nam lấy làm hệ tư tưởng: Dân là gốc nước, là nền tảng của chính trị và đúng như lời tuyên bố của vua Lê Thánh Tông: “Đạo lớn của đế vương” là “thương yêu dân chúng kính trời xanh”, v.v..
Nhìn tổng thể, các điều luật ở các chương trong bộ Luật Hồng Đức khẳng định, tất cả những hành vi, hành động nào vi phạm đến quyền con người đều được coi là vi phạm pháp luật và đều bị nghiêm trị cho dù người vi phạm là ai đi chăng nữa (tất nhiên trừ nhà vua).
Vậy, những quyền cơ bản nào của con người, những nội dung và giá trị nào liên quan đến quyền cơ bản của con người được đề cập trong bộ Luật Hồng Đức ?
Trước hết, bộ Luật Hồng Đức đã đưa ra nhiều điều luật, quy phạm cụ thể nhằm tạo ra môi trường, thể chế,… để những quyền cơ bản của con người được tôn trọng và được bảo vệ.
Về vấn đề này, cũng cần lưu ý đến một thực tế là, cho đến nay, trong giới nghiên cứu, không ít người đã khẳng định các triều đại phong kiến Việt Nam dựa vào Nho giáo, pháp luật Trung Quốc để hình thành các bộ luật cho triều đại mình là chỉ nhằm mục đích củng cố, duy trì địa vị tối cao, quyền lực thống trị tuyệt đối của nhà vua, bảo vệ sự tồn tại vĩnh viễn của chế độ phong kiến và địa vị thống trị của giai cấp phong kiến, v.v.. Đúng là bộ Luật Hồng Đức, như đã nói ở trên, có khá nhiều điều luật thể hiện và minh chứng cho những nhận định này. Nhưng đó chỉ là một mặt, dù là mặt chủ yếu. Còn một mặt khác nữa là, tuy những điều luật đó nhằm củng cố, duy trì trật tự, kỷ cương, sự ổn định của chế độ phong kiến và phù hợp với yêu cầu và lợi ích của giai cấp phong kiến,… song ở một mức độ nhất định nào đó, điều đó lại tạo ra một môi trường, điều kiện, một xã hội để cho quyền con người được thừa nhận và được tôn trọng. Có nghĩa là, ở bất cứ chế độ xã hội nào cũng vậy, những quyền cơ bản của con người chỉ có thể được tôn trọng, bảo vệ, được thực tiễn hoá trong một xã hội, một chế độ xã hội có trật tự, có kỷ cương và thật sự ổn định. Bộ Luật Hồng Đức đưa ra nhiều điều luật nhằm ràng buộc, bắt buộc mọi người kể cả nhà vua, tầng lớp quan lại tuân thủ theo đúng tinh thần “vua ra vua, bề tôi ra bề tôi”, “cha ra cha, con ra con”, trên dưới có trật tự,… để “tu thân” mà “tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Cho dù có ngoài ý muốn của các ông vua và giai cấp phong kiến thời Lê sơ như thế nào đi chăng nữa, thì điều này cũng đã tạo ra những tiền đề, những điều kiện hợp pháp để thực thi có hiệu quả quyền con người về phương diện pháp luật.
Ngoài ra, nhiều điều luật nhằm điều chỉnh hành vi con người trong các mối quan hệ cơ bản của con người theo tinh thần của đạo “tu thân”, “tề gia”, “tam tòng tứ đức”, “trên dưới có trật tự”, v.v., dù không tránh khỏi tính chất cứng nhắc và khắc nghiệt, nhưng rõ ràng, điều đó đã tạo ra điều kiện, tính chất hợp lý để quyền con người được tôn trọng; các quyền được chăm sóc và được nuôi dưỡng, được bảo vệ của người già cả, ốm yếu, người khó khăn, ông bà, cha mẹ, người trên được thực hiện. Theo đó, các tội bất hiếu, bất kính, bất nghĩa trong bộ luật này được xếp vào tội Thập ác và bị nghiêm trị với những hình phạt rất nặng (đồ, lưu, tử hình). Như điều 475, 503, 504,(5) … của bộ Luật này đã ghi rõ, nếu con cháu lăng mạ, tố cáo ông bà cha mẹ, vợ tố cáo chồng (chỉ cho phép tố cáo khi ông bà, cha mẹ, chồng phạm tội mưu phản, đại nghịch) thì bị đày đi nơi xa. Điều 506 quy định, con cháu trái lời dạy bảo, không phụng dưỡng bề trên; con nuôi, con kế thất hiếu với cha nuôi, cha kế bị xử tội đồ. Hoặc nhiều điều khác cấm con dâu không được chửi mắng, đánh đập, âm mưu giết ông bà, cha mẹ chồng và các hành động đánh đập anh chị, cậu dì, ông bà cha mẹ vợ, cùng chú bác, thím cô, anh em trai, v.v.. Nếu phạm những tội này sẽ bị xử tội đồ, lưu;… (điều 476, 477, 478…). Bên cạnh đó, bộ Luật cũng đưa ra nhiều quy định cấm quan lại, những kẻ có chức quyền không được tự tiện quấy nhiễu nhân dân (các điều 304, 632,…); quan lại phải đảm bảo an ninh, an toàn cho dân (các điều 458, 645, 646, 647, 648, 648…), phải chăm sóc những người già cả, trẻ mồ côi, người tàn tật, thấp hèn… (các điều 294, 295,…), không được lợi dụng chức quyền để tham ô, chiếm đoạt tiền bạc, tài sản của dân, v.v..
Rõ ràng, bộ Luật Hồng Đức với những điều luật của mình không chỉ nhằm bảo vệ địa vị thống trị và quyền lợi của nhà vua và giai cấp phong kiến, không chỉ duy trì và bảo vệ trật tự, kỷ cương của chế độ phong kiến, mà còn kiến tạo và duy trì một xã hội mà trong đó, những quyền cơ bản của con người, của mọi người được tôn trọng và được bảo vệ bằng pháp luật.
Hai là, trong bộ Luật Hồng Đức, có nhiều điều luật với nhiều quy định cụ thể đã chứng tỏ nhân phẩm con người và nhiều quyền tự do khác của con người được thừa nhận, tôn trọng và bảo vệ.
Thể hiện điều này và tính ưu việt của nó, như đã nói ở trên, tất cả những hành động xâm phạm đến nhân phẩm con người, như con cháu chửi mắng, đánh đập ông bà cha mẹ; anh em, vợ chồng đánh đập, chửi mắng, lăng mạ, làm nhục nhau (các điều từ 473 đến 476,…); các hành vi tố cáo, vu khống không đúng sự thật và trái quy định (từ điều 501 đến điều 505); việc quan lại quấy nhiễu ức hiếp dân (điều 164); tự tiện bắt bớ, giam cầm người vô tội (điều 636); phạm nhân không đáng gông cùm mà gông cùm (điều 658); vô cớ đánh đập tù nhân (điều 707); đánh chết hay bức tử người tù (điều 682); tra tấn tù nhân tuổi cao và vị thành niên (điều 665); không chăm sóc tù nhân (điều 663); xử tội không đúng tội danh và theo luật quy định (điều 679),… đều bị pháp luật nghiêm trị. Đặc biệt, bộ luật này còn đưa ra những quy định cấm “Các tước vương công và nhà quyền quý tự tiện thích chữ vào dân đinh” (điều 168), cùng tất cả những ai tự tiện thích chữ vào mặt vợ, con trai, con gái người khác và nô tỳ, người ở đợ (các điều 165, 168, 365); trị tội những tên quan lại và những người lợi dụng quyền thế mà ức hiếp lương dân, bắt ép để lấy con gái người dân (điều 336, 338); tự tiện bắt dân đinh làm đày tớ (điều 302); cấm người ngoài nài ép người vợ muốn thủ tiết với chồng đi lấy người khác (điều 320) và tất cả những hành động gian dâm (từ điều 401 đến điều 410 chương Thông gian), v.v.. Đáng lưu ý là, các điều 401, 403, 404, 406 quy định, những hành động vi phạm nghiêm trọng nhân phẩm con người, như hiếp dâm (kể cả gian dâm với trẻ em từ 12 tuổi trở xuống đều xếp vào tội hiếp dâm), loạn luân (gian dâm trong nội bộ gia đình, gia tộc) đều bị trừng trị với hình phạt rất nặng:lưu, chém.
Ngoài những quy phạm bảo vệ nhân phẩm con người, nhiều quyền tự do của con người cũng được pháp luật thừa nhận và bảo vệ, như mọi người đều có các quyền: bình đẳng trong việc thực thi pháp luật, tự do hôn nhân, lựa chọn và bảo vệ hạnh phúc của mình, quyền được bảo vệ tính mạng, tài sản, v.v.. Điều 687 quy định, mọi người đều được kêu oan khi cảm thấy bị bắt bớ, giam cầm vô cớ và khi bị xử phạt oan sai. Hoặc ở các điều 206, 326, 335, 336, 338,… ghi rõ: mọi người có quyền tố cáo quan lại thu thuế trái quy định, chiếm đoạt ruộng đất, của cải, tiền bạc,… của mình, kể cả việc thu tiền của quân dân để làm lễ vật cung phụng nhà vua (điều 300).
Về quyền tự do hôn nhân, lựa chọn và bảo vệ hạnh phúc của con người, ngoài những điều luật cấm quan lại, người có quyền thế bắt ép để lấy con gái của lương dân, ngăn cấm người ngoài nài ép những người vợ thủ tiết, bộ Luật Hồng Đứccòn đưa ra nhiều điều luật để thực hiện và bảo vệ quyền tự do này. Như điều 324 cấm anh, em, học trò lấy vợ của em, của anh, của thầy đã chết; điều 294 quy định việc trừng trị những kẻ loạn luân, cùng tất cả những hành động gả, bán vợ cho người khác khi không được sự đồng ý của người phụ nữ. Hoặc như các điều 320, 333 ghi rõ: người nào mà đã gả con gái rồi mà về sau vì thấy người chồng nghèo khổ, lại bắt con gái về thì bị xử phạt 60 trượng, biếm(6) hai tư, người con gái đó phải bắt trở về nhà chồng. Điều 315 quy định việc trừng trị tất cả những ai đã gả con gái rồi (tức đã nhận đồ sính lễ) mà lại thôi không gả nữa thì bị phạt 80 trượng và đem gả cho người khác mà đã thành hôn rồi thì bị xử tội đồ, người sau biết thế mà cứ lấy thì cũng bị xử tội đồ, người con gái đó phải gả cho người hỏi trước, nếu người đó không lấy nữa thì nhà người con gái phải bồi thường đồ sính lễ gấp đôi cho người đó. Còn điều 321 quy định, vợ cả vợ lẽ nếu tự tiện bỏ nhà chồng cũng như đi lấy chồng khác đều bị xử tội đồ và họ cùng gia sản phải trả về cho nhà chồng cũ. Tất cả những người đàn ông nào biết mà vẫn lấy họ làm vợ đều bị xử tội đồ. Ngoài ra, các điều 308, 309, v.v. còn yêu cầu người chồng phải luôn thương yêu người vợ, phải chăm lo hạnh phúc cho gia đình. Như điều 308 chỉ rõ: người chồng mà bỏ lửng vợ 5 tháng thì người vợ được trình báo với quan sở tại và xã quan để từ đó người vợ được tự do, còn người chồng bị mất vợ; nếu người chồng đã bỏ vợ mà lại ngăn cản người khác lấy vợ cũ thì bị tội biếm. Điều 309 quy định: Người nào mà quá say đắm với nàng hầu mà thờ ơ với vợ thì bị xử tộibiếm. Bên cạnh đó, như trên đã nói, tất cả những hành vi gian dâm đều bị nghiêm trị với khung hình phạt rất nặng.
Mặc dù tuân thủ khá nghiêm ngặt những quan điểm của Nho giáo là địa vị, vai trò của người phụ nữ, người vợ bị coi thường và bị hạ thấp so với người đàn ông, người chồng, v.v., nhưng trong bộ Luật Hồng Đức, có nhiều điều thể hiện sự nới lỏng những ràng buộc đối với người phụ nữ, người vợ; người phụ nữ, người vợ đã ít nhiều có vai trò, quyền hạn nhất định trong việc lựa chọn, định đoạt và bảo vệ hôn nhân, hạnh phúc của mình. Điều 322 quy định rõ ràng: người con gái nào đã hứa gả chồng mà chưa thành hôn, nếu người con trai bị ác tật hay phạm tội hoặc phá tán gia sản thì cho phép người con gái được kêu quan mà trả đồ lễ. Ngoài ra, có nhiều điều trong bộ luật bảo đảm trong một chừng mực nhất định quyền tự do và bình đẳng của người phụ nữ với người đàn ông, như cho phép người vợ được ly dị chồng trong một số trường hợp theo luật định; được đồng sở hữu tài sản với người chồng (nếu là tài sản chung của vợ và chồng), được quyền sở hữu tài sản riêng và một phần tài sản riêng của chồng nếu việc ly hôn không do lỗi của người vợ hoặc khi người chồng chết (điều 375); hoặc cũng như con trai, người con gái được phần thừa kế tài sản của bố mẹ để lại khi bố mẹ chết; trường hợp gia đình không có con trai thì được quyền kế thừa hương hoả (điều 391).
Rõ ràng là, nhân phẩm con người và các quyền tự do của con người được thừa nhận, bảo vệ thể hiện trong bộ Luật Hồng Đức còn là sự kế thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp và những thuần phong, mỹ tục của dân tộc và con người Việt Nam. Đây chính là một trong nhiều điểm tiến bộ của bộ Luật Hồng Đức; do vậy, nó khác về cơ bản so với nhiều bộ luật Trung Quốc phong kiến.
Ba là, mọi người đều có quyền được sống, được chăm sóc, được bảo vệ. Đây có thể được coi là điểm nổi bật nhất, tiến bộ nhất của bộ Luật Hồng Đức về vấn đề quyền con người.
Trước hết, cần phải khẳng định rằng, không chỉ ở Việt Nam, mà ở nhiều nước phương Đông khác, trong đời sống chính trị, không phải bao giờ và lúc nào, địa vị thống trị của các thế lực, giai cấp thống trị cũng bị quy định trực tiếp bởi địa vị kinh tế mà còn phụ thuộc vào sự quan tâm của các thế lực, giai cấp này đến đời sống và vai trò của người dân. Đặc biệt ở Việt Nam, nhân dân có vai trò hết sức to lớn và có ý nghĩa quyết định trong công cuộc dựng nước và giữ nước, trong việc bảo vệ và phát triển chế độ phong kiến. Vì vậy, không phải ngẫu nhiên, trong các bộ luật cũng như trong nhiều chiếu, dụ, điều của các nhà vua, các triều đại phong kiến Việt Nam (được ghi chép các bộ Quốc sử,như Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Đại Nam thực lục) cho thấy, các triều đại phong kiến Việt Nam rất quan tâm đến đời sống mọi mặt của người dân theo đúng tinh thần “thân dân”, “ái dân”, “kính trọng dân” của Nho giáo.
Ngoài ra, dù nhìn nhận quyền con người ở phương diện nào và như thế nào thì cũng phải thừa nhận rằng, cái cốt lõi và thực chất của quyền con người là quyền được sống, được chăm sóc, được bảo vệ và tất cả các quyền khác của con người chỉ được thực hiện và chỉ có ý nghĩa khi quyền sống, quyền được chăm sóc, được bảo vệ được tôn trọng, bảo đảm trong thực tế và được thể chế hoá bằng pháp luật, đạo luật.
Liên quan đến quyền sống – một trong những quyền cơ bản của con người, bộLuật Hồng Đức đã đưa ra khá nhiều điều luật thể hiện chủ trương của nhà vua, nhà nước phong kiến cùng những quy định để hướng dẫn, chỉ đạo việc thực hiện quyền này ở hai mặt: mọi người phải có đời sống vật chất khá đầy đủ và được sống trong môi trường văn hoá lành mạnh. Nhiều điều luật đã quy định, nhà vua, tầng lớp quan lại phải có trách nhiệm chăm lo và đảm bảo đời sống vật chất của người dân. Theo đó, tất cả những hành động tự tiện chiếm ruộng đất, của cải, tiền bạc của dân, tự tiện thu thuế và thu thuế trái quy định của dân để làm của riêng, kể cả để làm lễ vật cung phụng nhà vua, đều vi phạm pháp luật và phải bị nghiêm trị; toàn bộ tài sản của dân bị chiếm đoạt hoặc thu sai quy định phải trả lại gấp đôi cho dân (các điều 181, 185, 186, 206, 300, 325, 326, 336, 338,…). Điều 325 còn hướng dẫn việc thu thuế phải công bằng; phải phân biệt người giàu, người nghèo, người khoẻ, người yếu mà thu thuế nhiều hay ít, trước hay sau. Ngoài ra, bộ luật còn đưa ra các điều luật để ngăn cấm và trừng phạt các tội tự tiện giết, bán súc vật, trâu ngựa; phá hoại hoa màu, đê điều, cầu cống,… ảnh hưởng đến công việc và đời sống của dân (các điều 573, 575, 578, 579, 580, 581, 596,…); yêu cầu quan lại địa phương phải chăm lo sửa sang đường xá, cầu cống để phục vụ tốt công việc nhà nông và cuộc sống của người dân (các điều 633, 635).
Ngoài những quy định nhằm bảo đảm đời sống vật chất cho mọi người, bộ Luật Hồng Đức còn có những quy định việc thực hiện quyền của con người được sống trong môi trường văn hoá lành mạnh. Theo đó, mọi hành vi vi phạm trật tự, kỷ cương, sự hoà mục trong gia đình, ngoài xã hội đều bị ngăn cấm và bị trừng trị. Không những thế, bộ luật đã đưa ra nhiều điều ngăn cấm và trừng trị tội nhận hối lộ, tội gian dâm, ăn mặc lố lăng càn dỡ (điều 640), tội dung nạp, chứa chấp bọn vô lại, bói toán, thầy phủ thuỷ, đồng cốt, bọn giang hồ (điều 337); quan lại không ngăn cấm cũng như không trừng trị các hoạt động mê tín, dị đoan (các điều 332, 413, 538); tội không lùng bắt bọn trộm cướp trong địa hạt mà quan lại quản lý (điều 284) và nhiều điều luật khác khuyến khích tính trung thực, lòng vị tha của con người.
Ngoài quyền sống, thì quyền được chăm sóc, được bảo vệ tính mạng và tài sản của con người cũng được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Nhìn chung, bộ Luật Hồng Đức đều yêu cầu, đòi hỏi nhà vua, tầng lớp quan lại phải hết sức chăm lo cuộc sống, tính mạng của người dân, nhất là những người có hoàn cảnh đặc biệt. Như điều 294 và 295 ghi rõ: Nhà nước và mọi người phải có trách nhiệm chăm sóc, nuôi nấng những người ốm đau không ai nuôi nấng, những người vô gia cư, thấp hèn, những người tàn tật, goá vợ, goá chồng, những kẻ mồ côi, nghèo khổ không nơi nương tựa. Và quy định, đối với những người này, quan sở tại phải thu nuôi mà không được bỏ rơi họ; nếu không như vậy sẽ bị nghiêm trị. Ngoài các điều quy định về việc ngăn cấm, trừng trị các tội ngược đãi, vô cớ đánh đập, hành hạ tù nhân, giết chết hay bức tử tù nhân, xét xử oan sai, phạm tội không đáng giam cầm mà giam cầm,… như đã nói ở trên, bộ luật này còn có những quy định, tù nhân phạm tội nếu bị thương hay ốm đau phải được chữa trị, chăm sóc (điều 663), không được tra tấn tù nhân tuổi cao hay vị thành niên (điều 665). Điều 16 còn quy định, những người từ 70 tuổi trở lên, 15 tuổi trở xuống và những người bị phế tật nếu phạm tội (trừ tội Thập ác) đều cho chuộc tội bằng tiền; người từ 90 tuổi trở lên, 7 tuổi trở xuống mắc tội chết đều được tha bổng. Điều 17 chỉ rõ: người nào khi phạm tội chưa già cả, tàn tật đến khi già cả, tàn tật mới phát hiện thì xử tội theo luật già cả, tàn tật và khi nhỏ mà phạm tội đến khi lớn mới phát giác thì xử tội theo luật khi còn nhỏ. Còn những người phạm tội (trừ tội Thập ác và giết người) chưa bị phát giác mà tự thú trước đều được tha tội (điều 18). Đặc biệt bộ luật này đã đưa ra khá nhiều điều luật cho thấy, những hành vi chủ mưu, cố ý cướp của giết người, đánh đập, đe doạ đến sức khoẻ, tính mạng con người với tất cả những thủ đoạn và biểu hiện của các loại tội phạm này đều bị nghiêm trị đích đáng. Theo đó, tất cả những ai tự huỷ hoại hoặc chủ mưu, cố ý huỷ hoại cơ thể mình hoặc người khác đều bị phạt tội lưu, người nào biết mà không tố cáo, không phát giác hay chứa chấp kẻ ấy đều bị xử tội đồ (điều 305); quan lại cai quản địa hạt của mình nếu có hổ, chó sói, lợn rừng cắn hại người dân mà không tìm cách săn bắt thì bị tội biếm (điều 371). Hơn thế nữa, những người nào dùng thuốc độc hại người hay bán thuốc độc (điều 421), nuôi trùng độc để hại người cùng người dạy cách nuôi (điều 424) đều bị tội giảo (thắt cổ, chém). Còn tất cả những hành vi cố ý làm bị thương hay giết người, kể cả kẻ chủ mưu và tòng phạm, đều bị khép vào tội giết người và đều phải chịu hình phạt cao nhất là chém đầu và những người nào biết mà không tố giác đều bị xử tội lưu (các điều 415, 420, từ điều 424 đến điều 428, điều 447, từ điều 474 đến điều 494…). Ngay cả những ai vì sự thù ghét mà dùng thuật tà ma, bùa chú để định giết người (dù chưa dẫn đến chết người) cũng bị khép vào tội mưu sát và giảm nhẹ tội này hai bậc so với tội giết người (điều 423). Đặc biệt, các hành động giết người tàn bạo (giết tới 3 người trong một gia đình, xả thây người ta – điều 420), ăn cướp lại giết người (điều 426), ăn cướp và ăn trộm mà lại hiếp dâm thì cả kẻ chủ mưu và kẻ tòng phạm đều bị chém bêu đầu. Đồng thời, nhiều điều luật trong bộ luật này còn ngăn cấm và trừng trị quan lại nào có những hành động không biết làm lợi cho dân mà lại làm hại, sách nhiễu, quấy nhiễu, hà hiếp dân thường,…
3. Như vậy, có thể nói, bộ Luật Hồng Đức không chỉ nhằm bảo vệ địa vị và quyền lợi của nhà vua, giai cấp phong kiến thống trị, mà còn thừa nhận và bảo vệ những quyền cơ bản nhất của con người, mọi người. Mặc dù còn có những hạn chế nhất định không thể tránh khỏi, nhưng căn cứ vào nội dung, tính chất khi đề cập đến quyền con người, có thể khẳng định rằng, bộ Luật Hồng Đức đã để lại nhiều giá trị và ý nghĩa tiến bộ, tích cực. Đặc biệt, nó có ý nghĩa, giá trị to lớn và là một trong những kinh nghiệm quý báu không chỉ trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân; trong việc hoàn thiện và chỉ đạo việc thực hiện thành công đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước ta về con người, quyền con người, mà còn trong việc bổ sung, hoàn thiện và cụ thể hoá nhiều đạo luật, văn bản pháp luật ở nước ta hiện nay.
(1) Từ đây trở đi, trong bài viết này, chúng tôi gọi bộ Quốc triều hình luật này làLuật Hồng Đức.
(2) Phan Huy Lê. Lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam, t. II. Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1960, tr.159-160.
(3) Quốc triều hình luật (Viện Sử học dịch và giới thiệu). Nxb Chính trị Quốc gia (xuất bản lần thứ hai), Hà Nội, 1995.
(4) Đồ (đồ hình): người phạm tội bị giam cầm và bắt làm việc khổ sai. Lưu (lưu phóng): người phạm tội bị đày đi nơi xa. Tử hình (có 3 bậc tuỳ theo tội): thắt cổ (giảo), chém (cả chém và bêu đầu), lăng trì (hình phạt tàn khốc nhất, phạm nhân bị đem ra pháp trường và bị cắt chân tay, xẻo da thịt dần cho đến chết).
(5)Quốc triều hình luật (Viện Sử học dịch và giới thiệu). Sđd. Do đặc điểm và cấu trúc của bộ luật được giới thiệu trong cuốn sách trên, cho nên trong bài viết này, chúng tôi không cần dẫn trích số trang ghi chép điều luật được dẫn ra mà chỉ dẫn điều luật với số cụ thể.
(6) Trượng (trượng hình): có 5 bậc tuỳ theo tội. Trượng làm bằng cây song lớn, không róc bỏ những mấu mắt. Biếm (Biếm chức): giáng chức quan. Dẫn theo:Quốc triều hình luật; Sđd., tr.29, tr.33.
SOURCE: TẠP CHÍ TRIẾT HỌC SỐ 7 (194) NĂM 2007
Filed under: Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam |
Gửi phản hồi

markdown:
**NGUYỄN THANH BÌNH – Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội** *1. Quốc triều hình luật* (hay còn gọi là *Lê triều hình luật*) được xây dựng, bổ sung, hoàn chỉnh trong các triều đại phong kiến Việt Nam thời Lê sơ. Bộ luật này được vua Lê Thánh Tông ban hành vào năm 1483 trong thời gian ông lấy niên hiệu là *Hồng Đức* (1470-1497) *,* nên trong dân gian và trong sử sách vẫn thường gọi bộ luật này là *Luật Hồng Đức*(1).
Tất nhiên, cho đến nay, vẫn còn có nhiều ý kiến khác nhau về thời điểm khởi thảo và thời điểm hoàn chỉnh bộ luật này. Trong thiên
*Hình luật chí* (sách *Lịch triều hiến chương loại chí*), Phan Huy Chú cũng như dựa trên nhiều nguồn tư liệu khác và theo quan điểm chung của nhiều nhà nghiên cứu thì bộ luật này được xây dựng trên cơ sở sưu tập tất cả các điều luật, các văn bản pháp luật đã ban bố và thi hành trong các đời vua trước đây, được sửa chữa, bổ sung và san định lại cho hoàn chỉnh(2). Song, trong *Lời nói đầu* của cuốn *Quốc triều hình luật *do Viện Sử học Việt Nam dịch và giới thiệu thì bộ luật trên có thể được soạn thảo ngay năm đầu của triều Lê sơ (Lê Thái Tổ) và “không ngừng được các triều vua kế tiếp bổ sung, hoàn chỉnh dần, trong đó chắc chắn là có những đóng góp to lớn của ông vua nổi tiếng văn hiến Lê Thánh Tông”(3). Có thể khẳng định rằng, *Luật Hồng Đức* là bộ luật tiến bộ nhất, hoàn chỉnh nhất trong các bộ luật ở Việt Nam thời phong kiến; là thành tựu có giá trị đặc biệt trong lịch sử pháp luật Việt Nam; là một trong những thành tựu tiêu biểu của nền văn hiến nước ta. Bộ luật ấy chứa đựng nhiều giá trị nhân văn sâu sắc và nội dung tư tưởng rộng lớn, là cơ sở nền tảng trong việc xây dựng nhà nước phong kiến thịnh trị thời Lê sơ.
2. Trong xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp, pháp luật là ý chí, là quyền lực của các thế lực, giai cấp thống trị được cụ thể hoá, thể chế hoá bằng luật. Vì vậy, pháp luật là một trong những biện pháp hữu hiệu nhất để ràng buộc, bắt buộc mọi người, mọi giai cấp khác phải tuân thủ, phục tùng tuyệt đối, vô điều kiện ý chí, quyền lực của thế lực, giai cấp thống trị. Đồng thời, pháp luật cũng còn là một trong những công cụ chủ yếu nhất, quan trọng nhất của giai cấp thống trị nhằm duy trì, bảo vệ địa vị thống trị và những quyền lợi ích kỷ của chúng. Bộ
*Luật Hồng Đức* cũng vậy. Cụ thể là, bộ luật này đã dành hẳn chương *Vệ cấm* (với 47 điều) và nhiều điều luật khác ở các chương khác nhằm bảo vệ tuyệt đối tính mạng, thân thể, quyền sở hữu tối cao của nhà vua.
Theo đó, tất cả những hành vi tuỳ tiện xâm phạm thái miếu, hoàng thành, cung điện,… cùng các tội xâm phạm đến an ninh quốc gia, các hành vi bán ruộng đất bừa bãi, mắm muối, vật cấm và binh khí cho người nước ngoài đều được coi là vi phạm pháp luật, vi phạm nghiêm trọng đạo
* trung*, là nằm trong các tội *thập* ác và bị trừng trị với những khung hình phạt rất nặng ( *đồ, lưu, tử hình*)(4). Ngoài ra, ở nhiều chương, nhiều điều khác trong bộ luật này quy định tất cả những hành vi, hành động vi phạm và làm nguy hại đến lễ chế “tôn quân”, “trung vua” “tam cương, ngũ thường”, trật tự đẳng cấp – tức là những chuẩn mực đạo đức Nho giáo và trật tự xã hội phong kiến theo quan điểm Nho giáo đều được coi là vi phạm nghiêm trọng địa vị, quyền lực tối thượng của nhà vua; đến lợi ích và sự tồn tại của giai cấp phong kiến, của nhà nước và chế độ phong kiến, v.v.. Và như vậy, đều được xem là vi phạm nghiêm trọng pháp luật, bị pháp luật trừng trị nghiêm khắc.
Đúng là bộ
*Luật Hồng Đức* được xây dựng, bổ sung và hoàn chỉnh trên cơ sở tiếp thu nhiều bộ luật của Việt Nam trước đó, như bộ *Hình thư* (năm 1042) dưới triều Lý, bộ *Quốc triều hình luật* (năm 1230) dưới triều Trần cùng nhiều văn bản pháp luật khác được công bố và thi hành trong các triều đại này. Nhưng pháp luật phong kiến Trung Quốc, tư tưởng Nho giáo và tư tưởng Pháp trị của phái Pháp gia cũng là cơ sở và nền tảng tư tưởng để xây dựng và chỉ đạo việc thực thi bộ luật này. Do vậy, cùng với mục đích chủ yếu của bộ luật này như đã nói ở trên, bộ *Luật Hồng Đức* không thể không chứa đựng tính chất khắc nghiệt, tàn khốc và nhiều yếu tố hạn chế, tiêu cực như nhiều bộ luật khác dưới chế độ phong kiến. Nhưng bên cạnh đó, những yếu tố và tính chất nhân văn, nhân bản của Phật giáo, Nho giáo và đặc biệt là những giá trị tốt đẹp mang đậm tính nhân văn, nhân ái, đoàn kết trong truyền thống dân tộc và phong tục, tập quán của người Việt Nam; yêu cầu và nhiệm vụ thực tiễn đặt ra cho giai cấp phong kiến (cũng còn là của cả dân tộc) trong công cuộc bảo vệ xây dựng, phát triển đất nước về mọi mặt, trong việc xây dựng chế độ phong kiến toàn thịnh và một nhà nước phong kiến trung ương tập quyền hùng mạnh cũng là những cơ sở, căn cứ và là những mục đích chủ yếu để xây dựng, hoàn chỉnh bộ luật này.
Vì vậy, có thể khẳng định rằng, ngoài những hạn chế, tính chất cứng nhắc và tiêu cực, bộ
*Luật Hồng Đức* còn chứa đựng nhiều yếu tố, giá trị tích cực, tiến bộ. Trong đó, cần phải nhấn mạnh và khẳng định đến một giá trị nổi bật là, * những quyền tối thiểu nhưng cơ bản của con người, đặc biệt là của người dân được thừa nhận, được tôn trọng và được bảo vệ bằng pháp luật.* Những quyền ấy cùng những giá trị của nó * không chỉ được thể hiện ở những tư tưởng, đường lối, chủ trương mà còn ở cả việc chỉ đạo, hướng dẫn việc thực thi* bộ luật này. Tất cả đều nhằm làm cho những quyền cơ bản của con người được thực hiện có hiệu quả trong thực tế đúng theo tinh thần của Nho giáo mà các triều đại phong kiến Việt Nam lấy làm hệ tư tưởng: Dân là gốc nước, là nền tảng của chính trị và đúng như lời tuyên bố của vua Lê Thánh Tông: “Đạo lớn của đế vương” là “thương yêu dân chúng kính trời xanh”, v.v..
Nhìn tổng thể, các điều luật ở các chương trong bộ
*Luật Hồng Đức *khẳng định, tất cả những hành vi, hành động nào vi phạm đến quyền con người đều được coi là vi phạm pháp luật và đều bị nghiêm trị cho dù người vi phạm là ai đi chăng nữa (tất nhiên trừ nhà vua).
Vậy, những quyền cơ bản nào của con người, những nội dung và giá trị nào liên quan đến quyền cơ bản của con người được đề cập trong bộ
*Luật Hồng Đức* ? *Trước hết,* bộ *Luật Hồng Đức* đã đưa ra nhiều điều luật, quy phạm cụ thể nhằm tạo ra môi trường, thể chế,… để những quyền cơ bản của con người được tôn trọng và được bảo vệ.
Về vấn đề này, cũng cần lưu ý đến một thực tế là, cho đến nay, trong giới nghiên cứu, không ít người đã khẳng định các triều đại phong kiến Việt Nam dựa vào Nho giáo, pháp luật Trung Quốc để hình thành các bộ luật cho triều đại mình là chỉ nhằm mục đích củng cố, duy trì địa vị tối cao, quyền lực thống trị tuyệt đối của nhà vua, bảo vệ sự tồn tại vĩnh viễn của chế độ phong kiến và địa vị thống trị của giai cấp phong kiến, v.v.. Đúng là bộ
*Luật Hồng Đức*, như đã nói ở trên, có khá nhiều điều luật thể hiện và minh chứng cho những nhận định này. Nhưng đó chỉ là một mặt, dù là mặt chủ yếu. Còn một mặt khác nữa là, tuy những điều luật đó nhằm củng cố, duy trì trật tự, kỷ cương, sự ổn định của chế độ phong kiến và phù hợp với yêu cầu và lợi ích của giai cấp phong kiến,… song ở một mức độ nhất định nào đó, điều đó lại tạo ra một môi trường, điều kiện, một xã hội để cho quyền con người được thừa nhận và được tôn trọng. Có nghĩa là, ở bất cứ chế độ xã hội nào cũng vậy, những quyền cơ bản của con người chỉ có thể được tôn trọng, bảo vệ, được thực tiễn hoá trong một xã hội, một chế độ xã hội *có trật tự, có kỷ cương* và *thật sự ổn định.* Bộ *Luật Hồng Đức* đưa ra nhiều điều luật nhằm ràng buộc, bắt buộc mọi người kể cả nhà vua, tầng lớp quan lại tuân thủ theo đúng tinh thần “vua ra vua, bề tôi ra bề tôi”, “cha ra cha, con ra con”, trên dưới có trật tự,… để “tu thân” mà “tề gia, trị quốc, bình thiên hạ”. Cho dù có ngoài ý muốn của các ông vua và giai cấp phong kiến thời Lê sơ như thế nào đi chăng nữa, thì điều này cũng đã tạo ra những tiền đề, những điều kiện hợp pháp để thực thi có hiệu quả quyền con người về phương diện pháp luật.
Ngoài ra, nhiều điều luật nhằm điều chỉnh hành vi con người trong các mối quan hệ cơ bản của con người theo tinh thần của đạo “tu thân”, “tề gia”, “tam tòng tứ đức”, “trên dưới có trật tự”, v.v., dù không tránh khỏi tính chất cứng nhắc và khắc nghiệt, nhưng rõ ràng, điều đó đã tạo ra điều kiện, tính chất hợp lý để quyền con người được tôn trọng; các quyền được chăm sóc và được nuôi dưỡng, được bảo vệ của người già cả, ốm yếu, người khó khăn, ông bà, cha mẹ, người trên được thực hiện. Theo đó, các tội
*bất hiếu, bất kính, bất nghĩa* trong bộ luật này được xếp vào tội *Thập ác* và bị nghiêm trị với những hình phạt rất nặng (đồ, lưu, tử hình). Như điều 475, 503, 504,(5) … của bộ Luật này đã ghi rõ, nếu con cháu lăng mạ, tố cáo ông bà cha mẹ, vợ tố cáo chồng (chỉ cho phép tố cáo khi ông bà, cha mẹ, chồng phạm tội *mưu phản, đại nghịch*) thì bị đày đi nơi xa. Điều 506 quy định, con cháu trái lời dạy bảo, không phụng dưỡng bề trên; con nuôi, con kế thất hiếu với cha nuôi, cha kế bị xử tội *đồ*. Hoặc nhiều điều khác cấm con dâu không được chửi mắng, đánh đập, âm mưu giết ông bà, cha mẹ chồng và các hành động đánh đập anh chị, cậu dì, ông bà cha mẹ vợ, cùng chú bác, thím cô, anh em trai, v.v.. Nếu phạm những tội này sẽ bị xử tội *đồ, lưu*;… (điều 476, 477, 478…). Bên cạnh đó, bộ Luật cũng đưa ra nhiều quy định cấm quan lại, những kẻ có chức quyền không được tự tiện quấy nhiễu nhân dân (các điều 304, 632,…); quan lại phải đảm bảo an ninh, an toàn cho dân (các điều 458, 645, 646, 647, 648, 648…), phải chăm sóc những người già cả, trẻ mồ côi, người tàn tật, thấp hèn… (các điều 294, 295,…), không được lợi dụng chức quyền để tham ô, chiếm đoạt tiền bạc, tài sản của dân, v.v..
Rõ ràng, bộ
* Luật Hồng Đức* với những điều luật của mình không chỉ nhằm bảo vệ địa vị thống trị và quyền lợi của nhà vua và giai cấp phong kiến, không chỉ duy trì và bảo vệ trật tự, kỷ cương của chế độ phong kiến, mà còn kiến tạo và duy trì một xã hội mà trong đó, những quyền cơ bản của con người, của mọi người được tôn trọng và được bảo vệ bằng pháp luật. *Hai là*, trong bộ *Luật Hồng Đức*, có nhiều điều luật với nhiều quy định cụ thể đã chứng tỏ nhân phẩm con người và nhiều quyền tự do khác của con người được thừa nhận, tôn trọng và bảo vệ.
Thể hiện điều này và tính ưu việt của nó, như đã nói ở trên, tất cả những hành động xâm phạm đến nhân phẩm con người, như con cháu chửi mắng, đánh đập ông bà cha mẹ; anh em, vợ chồng đánh đập, chửi mắng, lăng mạ, làm nhục nhau (các điều từ 473 đến 476,…); các hành vi tố cáo, vu khống không đúng sự thật và trái quy định (từ điều 501 đến điều 505); việc quan lại quấy nhiễu ức hiếp dân (điều 164); tự tiện bắt bớ, giam cầm người vô t
[ộ](http://thongtinphapluatdansu.wordpress.com/)i (điều 636); phạm nhân không đáng gông cùm mà gông cùm (điều 658); vô cớ đánh đập tù nhân (điều 707); đánh chết hay bức tử người tù (điều 682); tra tấn tù nhân tuổi cao và vị thành niên (điều 665); không chăm sóc tù nhân (điều 663); xử tội không đúng tội danh và theo luật quy định (điều 679),… đều bị pháp luật nghiêm trị. Đặc biệt, bộ luật này còn đưa ra những quy định cấm “Các tước vương công và nhà quyền quý tự tiện thích chữ vào dân đinh” (điều 168), cùng tất cả những ai tự tiện thích chữ vào mặt vợ, con trai, con gái người khác và nô tỳ, người ở đợ (các điều 165, 168, 365); trị tội những tên quan lại và những người lợi dụng quyền thế mà ức hiếp lương dân, bắt ép để lấy con gái người dân (điều 336, 338); tự tiện bắt dân đinh làm đày tớ (điều 302); cấm người ngoài nài ép người vợ muốn thủ tiết với chồng đi lấy người khác (điều 320) và tất cả những hành động gian dâm (từ điều 401 đến điều 410 chương *Thông gian*), v.v.. Đáng lưu ý là, các điều 401, 403, 404, 406 quy định, những hành động vi phạm nghiêm trọng nhân phẩm con người, như hiếp dâm (kể cả gian dâm với trẻ em từ 12 tuổi trở xuống đều xếp vào tội hiếp dâm), loạn luân (gian dâm trong nội bộ gia đình, gia tộc) đều bị trừng trị với hình phạt rất nặng: *lưu, chém.*
Ngoài những quy phạm bảo vệ nhân phẩm con người, nhiều quyền tự do của con người cũng được pháp luật thừa nhận và bảo vệ, như mọi người đều có các quyền: bình đẳng trong việc thực thi pháp luật, tự do hôn nhân, lựa chọn và bảo vệ hạnh phúc của mình, quyền được bảo vệ tính m
[ạ](http://thongtinphapluatdansu.wordpress.com/)ng, tài sản, v.v.. Điều 687 quy định, mọi người đều được kêu oan khi cảm thấy bị bắt bớ, giam cầm vô cớ và khi bị xử phạt oan sai. Hoặc ở các điều 206, 326, 335, 336, 338,… ghi rõ: mọi người có quyền tố cáo quan lại thu thuế trái quy định, chiếm đoạt ruộng đất, của cải, tiền bạc,… của mình, kể cả việc thu tiền của quân dân để làm lễ vật cung phụng nhà vua (điều 300).
Về quyền tự do hôn nhân, lựa chọn và bảo vệ hạnh phúc của con người, ngoài những điều luật cấm quan lại, người có quyền thế bắt ép để lấy con gái của lương dân, ngăn cấm người ngoài nài ép những người vợ thủ tiết, bộ
*Luật Hồng Đức*còn đưa ra nhiều điều luật để thực hiện và bảo vệ quyền tự do này. Như điều 324 cấm anh, em, học trò lấy vợ của em, của anh, của thầy đã chết; điều 294 quy định việc trừng trị những kẻ loạn luân, cùng tất cả những hành động gả, bán vợ cho người khác khi không được sự đồng ý của người phụ nữ. Hoặc như các điều 320, 333 ghi rõ: người nào mà đã gả con gái rồi mà về sau vì thấy người chồng nghèo khổ, lại bắt con gái về thì bị xử phạt 60 *trượng, biếm*(6) hai tư, người con gái đó phải bắt trở về nhà chồng. Điều 315 quy định việc trừng trị tất cả những ai đã gả con gái rồi (tức đã nhận đồ sính lễ) mà lại thôi không gả nữa thì bị phạt *80 trượng* và đem gả cho người khác mà đã thành hôn rồi thì bị xử tội * đồ*, người sau biết thế mà cứ lấy thì cũng bị xử tội * đồ*, người con gái đó phải gả cho người hỏi trước, nếu người đó không lấy nữa thì nhà người con gái phải bồi thường đồ sính lễ gấp đôi cho người đó. Còn điều 321 quy định, vợ cả vợ lẽ nếu tự tiện bỏ nhà chồng cũng như đi lấy chồng khác đều bị xử tội *đồ* và họ cùng gia sản phải trả về cho nhà chồng cũ. Tất cả những người đàn ông nào biết mà vẫn lấy họ làm vợ đều bị xử tội * đồ*. Ngoài ra, các điều 308, 309, v.v. còn yêu cầu người chồng phải luôn thương yêu người vợ, phải chăm lo hạnh phúc cho gia đình. Như điều 308 chỉ rõ: người chồng mà bỏ lửng vợ 5 tháng thì người vợ được trình báo với quan sở tại và xã quan để từ đó người vợ được tự do, còn người chồng bị mất vợ; nếu người chồng đã bỏ vợ mà lại ngăn cản người khác lấy vợ cũ thì bị tội * biếm*. Điều 309 quy định: Người nào mà quá say đắm với nàng hầu mà thờ ơ với vợ thì bị xử tội *biếm*. Bên cạnh đó, như trên đã nói, tất cả những hành vi gian dâm đều bị nghiêm trị với khung hình phạt rất nặng.
Mặc dù tuân thủ khá nghiêm ngặt những quan điểm của Nho giáo là địa vị, vai trò của người phụ nữ, người vợ bị coi thường và bị hạ thấp so với người đàn ông, người chồng, v.v., nhưng trong bộ
*Luật Hồng Đức, *có nhiều điều thể hiện sự nới lỏng những ràng buộc đối với người phụ nữ, người vợ; người phụ nữ, người vợ đã ít nhiều có vai trò, quyền hạn nhất định trong việc lựa chọn, định đoạt và bảo vệ hôn nhân, hạnh phúc của mình. Điều 322 quy định rõ ràng: người con gái nào đã hứa gả chồng mà chưa thành hôn, nếu người con trai bị ác tật hay phạm tội hoặc phá tán gia sản thì cho phép người con gái được kêu quan mà trả đồ lễ. Ngoài ra, có nhiều điều trong bộ luật bảo đảm trong một chừng mực nhất định quyền tự do và bình đẳng của người phụ nữ với người đàn ông, như cho phép người vợ được ly dị chồng trong một số trường hợp theo luật định; được đồng sở hữu tài sản với người chồng (nếu là tài sản chung của vợ và chồng), được quyền sở hữu tài sản riêng và một phần tài sản riêng của chồng nếu việc ly hôn không do lỗi của người vợ hoặc khi người chồng chết (điều 375); hoặc cũng như con trai, người con gái được phần thừa kế tài sản của bố mẹ để lại khi bố mẹ chết; trường hợp gia đình không có con trai thì được quyền kế thừa hương hoả (điều 391).
Rõ ràng là, nhân phẩm con người và các quyền tự do của con người được thừa nhận, bảo vệ thể hiện trong bộ
*Luật Hồng Đức* còn là sự kế thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp và những thuần phong, mỹ tục của dân tộc và con người Việt Nam. Đây chính là một trong nhiều điểm tiến bộ của bộ *Luật Hồng Đức*; do vậy, nó khác về cơ bản so với nhiều bộ luật Trung Quốc phong kiến. *Ba là*, mọi người đều có quyền được sống, được chăm sóc, được bảo vệ. Đây có thể được coi là điểm * nổi bật nhất, tiến bộ nhất *của bộ *Luật Hồng Đức* về vấn đề quyền con người.
Trước hết, cần phải khẳng định rằng, không chỉ ở Việt Nam, mà ở nhiều nước phương Đông khác, trong đời sống chính trị, không phải bao giờ và lúc nào, địa vị thống trị của các thế lực, giai cấp thống trị cũng bị quy định trực tiếp bởi địa vị kinh tế mà còn phụ thuộc vào sự quan tâm của các thế lực, giai cấp này đến đời sống và vai trò của người dân. Đặc biệt ở Việt Nam, nhân dân có vai trò hết sức to lớn và có ý nghĩa quyết định trong công cuộc dựng nước và giữ nước, trong việc bảo vệ và phát triển chế độ phong kiến. Vì vậy, không phải ngẫu nhiên, trong các bộ luật cũng như trong nhiều
*chiếu, dụ, điều* của các nhà vua, các triều đại phong kiến Việt Nam (được ghi chép các bộ Quốc sử,như * Đại Việt sử ký toàn thư, Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Đại Nam thực lục)* cho thấy, các triều đại phong kiến Việt Nam rất quan tâm đến đời sống mọi mặt của người dân theo đúng tinh thần “thân dân”, “ái dân”, “kính trọng dân” của Nho giáo.
Ngoài ra, dù nhìn nhận quyền con người ở phương diện nào và như thế nào thì cũng phải thừa nhận rằng, cái cốt lõi và thực chất của quyền con người là quyền được sống, được chăm sóc, được bảo vệ và tất cả các quyền khác của con người chỉ được thực hiện và chỉ có ý nghĩa khi quyền sống, quyền được chăm sóc, được bảo vệ được tôn trọng, bảo đảm trong thực tế và được thể chế hoá bằng pháp luật, đạo luật.
Liên quan đến quyền sống – một trong những quyền cơ bản của con người, bộ
*Luật Hồng Đức* đã đưa ra khá nhiều điều luật thể hiện chủ trương của nhà vua, nhà nước phong kiến cùng những quy định để hướng dẫn, chỉ đạo việc thực hiện quyền này ở hai mặt: mọi người phải có đời sống vật chất khá đầy đủ và được sống trong môi trường văn hoá lành mạnh. Nhiều điều luật đã quy định, nhà vua, tầng lớp quan lại phải có trách nhiệm chăm lo và đảm bảo đời sống vật chất của người dân. Theo đó, tất cả những hành động tự tiện chiếm ruộng đất, của cải, tiền bạc của dân, tự tiện thu thuế và thu thuế trái quy định của dân để làm của riêng, kể cả để làm lễ vật cung phụng nhà vua, đều vi phạm pháp luật và phải bị nghiêm trị; toàn bộ tài sản của dân bị chiếm đoạt hoặc thu sai quy định phải trả lại gấp đôi cho dân (các điều 181, 185, 186, 206, 300, 325, 326, 336, 338,…). Điều 325 còn hướng dẫn việc thu thuế phải công bằng; phải phân biệt người giàu, người nghèo, người khoẻ, người yếu mà thu thuế nhiều hay ít, trước hay sau. Ngoài ra, bộ luật còn đưa ra các điều luật để ngăn cấm và trừng phạt các tội tự tiện giết, bán súc vật, trâu ngựa; phá hoại hoa màu, đê điều, cầu cống,… ảnh hưởng đến công việc và đời sống của dân (các điều 573, 575, 578, 579, 580, 581, 596,…); yêu cầu quan lại địa phương phải chăm lo sửa sang đường xá, cầu cống để phục vụ tốt công việc nhà nông và cuộc sống của người dân (các điều 633, 635).
Ngoài những quy định nhằm bảo đảm đời sống vật chất cho mọi người, bộ
*Luật Hồng Đức* còn có những quy định việc thực hiện quyền của con người được sống trong môi trường văn hoá lành mạnh. Theo đó, mọi hành vi vi phạm trật tự, kỷ cương, sự hoà mục trong gia đình, ngoài xã hội đều bị ngăn cấm và bị trừng trị. Không những thế, bộ luật đã đưa ra nhiều điều ngăn cấm và trừng trị tội nhận hối lộ, tội gian dâm, ăn mặc lố lăng càn dỡ (điều 640), tội dung nạp, chứa chấp bọn vô lại, bói toán, thầy phủ thuỷ, đồng cốt, bọn giang hồ (điều 337); quan lại không ngăn cấm cũng như không trừng trị các hoạt động mê tín, dị đoan (các điều 332, 413, 538); tội không lùng bắt bọn trộm cướp trong địa hạt mà quan lại quản lý (điều 284) và nhiều điều luật khác khuyến khích tính trung thực, lòng vị tha của con người.
Ngoài quyền sống, thì quyền được chăm sóc, được bảo vệ tính mạng và tài sản của con người cũng được pháp luật thừa nhận và bảo vệ. Nhìn chung, bộ
*Luật Hồng Đức* đều yêu cầu, đòi hỏi nhà vua, tầng lớp quan lại phải hết sức chăm lo cuộc sống, tính mạng của người dân, nhất là những người có hoàn cảnh đặc biệt. Như điều 294 và 295 ghi rõ: Nhà nước và mọi người phải có trách nhiệm chăm sóc, nuôi nấng những người ốm đau không ai nuôi nấng, những người vô gia cư, thấp hèn, những người tàn tật, goá vợ, goá chồng, những kẻ mồ côi, nghèo khổ không nơi nương tựa. Và quy định, đối với những người này, quan sở tại phải thu nuôi mà không được bỏ rơi họ; nếu không như vậy sẽ bị nghiêm trị. Ngoài các điều quy định về việc ngăn cấm, trừng trị các tội ngược đãi, vô cớ đánh đập, hành hạ tù nhân, giết chết hay bức tử tù nhân, xét xử oan sai, phạm tội không đáng giam cầm mà giam cầm,… như đã nói ở trên, bộ luật này còn có những quy định, tù nhân phạm tội nếu bị thương hay ốm đau phải được chữa trị, chăm sóc (điều 663), không được tra tấn tù nhân tuổi cao hay vị thành niên (điều 665). Điều 16 còn quy định, những người từ 70 tuổi trở lên, 15 tuổi trở xuống và những người bị phế tật nếu phạm tội (trừ tội * Thập ác*) đều cho chuộc tội bằng tiền; người từ 90 tuổi trở lên, 7 tuổi trở xuống mắc tội chết đều được tha bổng. Điều 17 chỉ rõ: người nào khi phạm tội chưa già cả, tàn tật đến khi già cả, tàn tật mới phát hiện thì xử tội theo luật già cả, tàn tật và khi nhỏ mà phạm tội đến khi lớn mới phát giác thì xử tội theo luật khi còn nhỏ. Còn những người phạm tội (trừ tội * Thập ác* và giết người) chưa bị phát giác mà tự thú trước đều được tha tội (điều 18). Đặc biệt bộ luật này đã đưa ra khá nhiều điều luật cho thấy, những hành vi chủ mưu, cố ý cướp của giết người, đánh đập, đe doạ đến sức khoẻ, tính mạng con người với tất cả những thủ đoạn và biểu hiện của các loại tội phạm này đều bị nghiêm trị đích đáng. Theo đó, tất cả những ai tự huỷ hoại hoặc chủ mưu, cố ý huỷ hoại cơ thể mình hoặc người khác đều bị phạt tội * lưu*, người nào biết mà không tố cáo, không phát giác hay chứa chấp kẻ ấy đều bị xử tội * đồ* (điều 305); quan lại cai quản địa hạt của mình nếu có hổ, chó sói, lợn rừng cắn hại người dân mà không tìm cách săn bắt thì bị tội *biếm* (điều 371). Hơn thế nữa, những người nào dùng thuốc độc hại người hay bán thuốc độc (điều 421), nuôi trùng độc để hại người cùng người dạy cách nuôi (điều 424) đều bị tội * giảo* (thắt cổ, chém). Còn tất cả những hành vi cố ý làm bị thương hay giết người, kể cả kẻ chủ mưu và tòng phạm, đều bị khép vào tội giết người và đều phải chịu hình phạt cao nhất là *chém đầu* và những người nào biết mà không tố giác đều bị xử tội * lưu* (các điều 415, 420, từ điều 424 đến điều 428, điều 447, từ điều 474 đến điều 494…). Ngay cả những ai vì sự thù ghét mà dùng thuật tà ma, bùa chú để định giết người (dù chưa dẫn đến chết người) cũng bị khép vào tội * mưu sát *và giảm nhẹ tội này hai bậc so với tội giết người (điều 423). Đặc biệt, các hành động giết người tàn bạo (giết tới 3 người trong một gia đình, xả thây người ta – điều 420), ăn cướp lại giết người (điều 426), ăn cướp và ăn trộm mà lại hiếp dâm thì cả kẻ chủ mưu và kẻ tòng phạm đều bị * chém bêu đầu.* Đồng thời, nhiều điều luật trong bộ luật này còn ngăn cấm và trừng trị quan lại nào có những hành động không biết làm lợi cho dân mà lại làm hại, sách nhiễu, quấy nhiễu, hà hiếp dân thường,…
3. Như vậy, có thể nói, bộ
*Luật Hồng Đức* không chỉ nhằm bảo vệ địa vị và quyền lợi của nhà vua, giai cấp phong kiến thống trị, mà còn thừa nhận và bảo vệ những quyền cơ bản nhất của con người, mọi người. Mặc dù còn có những hạn chế nhất định không thể tránh khỏi, nhưng căn cứ vào nội dung, tính chất khi đề cập đến quyền con người, có thể khẳng định rằng, bộ *Luật Hồng Đức* đã để lại nhiều giá trị và ý nghĩa tiến bộ, tích cực. Đặc biệt, nó có ý nghĩa, giá trị to lớn và là một trong những kinh nghiệm quý báu không chỉ trong việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân; trong việc hoàn thiện và chỉ đạo việc thực hiện thành công đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước ta về con người, quyền con người, mà còn trong việc bổ sung, hoàn thiện và cụ thể hoá nhiều đạo luật, văn bản pháp luật ở nước ta hiện nay.
(1) Từ đây trở đi, trong bài viết này, chúng tôi gọi bộ
*Quốc triều hình luật* này là *Luật Hồng Đức.*
(2) Phan Huy Lê.
* Lịch sử chế độ phong kiến Việt Nam*, t. II. Nxb Giáo dục, Hà Nội, 1960, tr.159-160.
(3)
* Quốc triều hình luật* (Viện Sử học dịch và giới thiệu). Nxb Chính trị Quốc gia (xuất bản lần thứ hai), Hà Nội, 1995.
(4)
*Đồ *(đồ hình): người phạm tội bị giam cầm và bắt làm việc khổ sai. *Lưu *(lưu phóng): người phạm tội bị đày đi nơi xa. *Tử hình* (có 3 bậc tuỳ theo tội): thắt cổ ( *giảo*), chém (cả chém và bêu đầu), lăng trì (hình phạt tàn khốc nhất, phạm nhân bị đem ra pháp trường và bị cắt chân tay, xẻo da thịt dần cho đến chết).
(5)
*Quốc triều hình luật* (Viện Sử học dịch và giới thiệu). Sđd. Do đặc điểm và cấu trúc của bộ luật được giới thiệu trong cuốn sách trên, cho nên trong bài viết này, chúng tôi không cần dẫn trích số trang ghi chép điều luật được dẫn ra mà chỉ dẫn điều luật với số cụ thể.
(6)
*Trượng* (trượng hình): có 5 bậc tuỳ theo tội. Trượng làm bằng cây song lớn, không róc bỏ những mấu mắt. *Biếm* (Biếm chức): giáng chức quan. Dẫn theo: *Quốc triều hình luật*; Sđd., tr.29, tr.33. **SOURCE: TẠP CHÍ TRIẾT HỌC SỐ 7 (194) NĂM 2007**
Filed under:
[Xã hội, nhà nước và pháp luật Việt Nam](https://thongtinphapluatdansu.edu.vn/category/ly-luan-ve-nha-nuoc-va-phap-luat/xa-hoi-nha-nuoc-va-phap-luat-viet-nam/) |
## Gửi phản hồi Hủy


text:
Top 5 cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên hiệu quả nhất
Với những cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên dưới đây, bạn có thể dễ dàng tận dụng các nguyên liệu sẵn có trong vườn hay nhà bếp để làm đẹp da dễ dàng.
Có thể những loại quả ngon lành bạn yêu thích hay những gia vị quen thuộc trong nhà bếp lại là cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên vô cùng hiệu quả. Nếu đang gặp phải các vấn đề về sắc tố da, bạn hãy kiểm tra xem xung quanh có sẵn những nguyên liệu này không nhé:
Nghệ
Được đánh giá là một trong những cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên cho hiệu quả cao nhất, rất nhiều chị em sử dụng nghệ để làm đẹp cho mình. Đây là loại củ có chứa nhiều chất chống ô-xy hóa và giàu hoạt chất curcumin, giúp làm sáng da, làm giảm sắc tố melanin và điều trị một số các bệnh ngoài da rất tốt.
Cách làm: Bạn dùng 1 muỗm canh tinh bột nghệ trộn đều với ½ hộp sữa chua không đường rồi thoa lên da. Khi hỗn hợp bắt đầu khô lại thì rửa sạch bằng nước.
Chanh
Không chỉ giúp đẹp dáng sáng da, sử dụng chanh còn là cách trị nám tàn nhang bằng thiên nhiên đơn giản và hiệu quả. Bạn chỉ cần dùng tăm bông thấm nước cốt chanh và thoa trực tiếp lên vùng da cần điều trị, sau đó rửa sạch với nước. Kiên trì áp dụng mỗi ngày trong khoảng 1-2 tháng để có hiệu quả tốt nhất.
Nha đam (lô hội)
Nha đam cũng là một trong những cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên được rất nhiều chị em đánh giá cao và áp dụng thường xuyên. Nhờ khả năng dưỡng ẩm và chống ô xy hóa cao, nha đam còn được sử dụng để dưỡng da và điều chế các sản phẩm đặc trị những vấn đề về rối loạn sắc tố. Bạn chỉ cần thoa dịch từ gel nha đam, kết hợp chà sát nhẹ nhàng trong trong khoảng 2 phút để các tinh chất thẩm thấu vào sâu vào da, sau đó để nguyên khoảng 20 phút rồi rửa mặt sạch với nước ấm.
Dưa chuột
Với cách trị nám và tàn nhang tự nhiên này, làn da không chỉ sáng và đều màu mà tình trạng mụn, khô ráp, sần sùi… cũng được cải thiện rõ ràng. Bạn chỉ cần thái dưa chuột thành từng lát mỏng và đắp lên da. Sau khoảng 20 phút thì rửa sạch mặt bằng nước ấm.
Đu đủ
Bạn có thể dùng đu đủ để điều trị tình trạng nám và tàn nhang mới hình thành ngay tại nhà. Các enzyme tự nhiên có trong đu đủ có khả năng loại bỏ các tế bào hư tổn và các tế bào già cỗi, giúp bạn có da mặt sáng mịn và đều màu hơn.
Cách làm: trộn 1 phần đu đủ chín với 2 muỗng canh mật ong và thoa hỗn hợp này lên mặt, sau 20 phút thì rửa sạch với nước ấm.
Những lưu ý khi áp dụng những cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên
– Trước khi bôi bất kỳ thứ gì lên da, bạn cần thử trước lên cổ tay để kiểm tra xem có bị kích ứng không. Ngưng sử dụng khi thấy các dấu hiệu bất thường như ngứa, rát, nổi mẩn…
– Làm sạch da trước khi trị tàn nhang lâu năm
– Kết hợp chăm sóc và bảo vệ da cẩn thận, thực hiện chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh để da khỏe mạnh, hạn chế khả năng nám và tàn nhan lan phát diện rộng.
Bác sĩ tư vấn 24/7: 1900.5588.96

markdown:
# Top 5 cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên hiệu quả nhất
**Với những cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên dưới đây, bạn có thể dễ dàng tận dụng các nguyên liệu sẵn có trong vườn hay nhà bếp để làm đẹp da dễ dàng.**
Có thể những loại quả ngon lành bạn yêu thích hay những gia vị quen thuộc trong nhà bếp lại là cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên vô cùng hiệu quả. Nếu đang gặp phải các vấn đề về sắc tố da, bạn hãy kiểm tra xem xung quanh có sẵn những nguyên liệu này không nhé:
**Nghệ** ![ Nghệ là "thần dược" từ thiên nhiên, giúp trị nám tàn nhang hiệu quả.](https://thucucclinics.com/wp-content/uploads/2016/11/nghe-tuoi-2.jpg)
Nghệ là “thần dược” từ thiên nhiên, giúp trị nám tàn nhang hiệu quả.
Được đánh giá là một trong những cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên cho hiệu quả cao nhất, rất nhiều chị em sử dụng nghệ để làm đẹp cho mình. Đây là loại củ có chứa nhiều chất chống ô-xy hóa và giàu hoạt chất curcumin, giúp làm sáng da, làm giảm sắc tố melanin và điều trị một số các bệnh ngoài da rất tốt.
Cách làm: Bạn dùng 1 muỗm canh tinh bột nghệ trộn đều với ½ hộp sữa chua không đường rồi thoa lên da. Khi hỗn hợp bắt đầu khô lại thì rửa sạch bằng nước.
**Chanh**
Không chỉ giúp đẹp dáng sáng da, sử dụng chanh còn là cách trị nám tàn nhang bằng thiên nhiên đơn giản và hiệu quả. Bạn chỉ cần dùng tăm bông thấm nước cốt chanh và thoa trực tiếp lên vùng da cần điều trị, sau đó rửa sạch với nước. Kiên trì áp dụng mỗi ngày trong khoảng 1-2 tháng để có hiệu quả tốt nhất.
**Nha đam (lô hội)**
Nha đam cũng là một trong những cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên được rất nhiều chị em đánh giá cao và áp dụng thường xuyên. Nhờ khả năng dưỡng ẩm và chống ô xy hóa cao, nha đam còn được sử dụng để dưỡng da và điều chế các sản phẩm đặc trị những vấn đề về rối loạn sắc tố. Bạn chỉ cần thoa dịch từ gel nha đam, kết hợp chà sát nhẹ nhàng trong trong khoảng 2 phút để các tinh chất thẩm thấu vào sâu vào da, sau đó để nguyên khoảng 20 phút rồi rửa mặt sạch với nước ấm.
**Dưa chuột** ![ Từ lâu, dưa chuột đã được biết đến là loại quả làm đẹp da và trị nám tàn nhang hiệu quả.](https://thucucclinics.com/wp-content/uploads/2016/11/dua-chuot.jpg)
Từ lâu, dưa chuột đã được biết đến là loại quả làm đẹp da và trị nám tàn nhang hiệu quả.
Với cách trị nám và tàn nhang tự nhiên này, làn da không chỉ sáng và đều màu mà tình trạng mụn, khô ráp, sần sùi… cũng được cải thiện rõ ràng. Bạn chỉ cần thái dưa chuột thành từng lát mỏng và đắp lên da. Sau khoảng 20 phút thì rửa sạch mặt bằng nước ấm.
**Đu đủ**
Bạn có thể dùng đu đủ để điều trị tình trạng nám và tàn nhang mới hình thành ngay tại nhà. Các enzyme tự nhiên có trong đu đủ có khả năng loại bỏ các tế bào hư tổn và các tế bào già cỗi, giúp bạn có da mặt sáng mịn và đều màu hơn.
Cách làm: trộn 1 phần đu đủ chín với 2 muỗng canh mật ong và thoa hỗn hợp này lên mặt, sau 20 phút thì rửa sạch với nước ấm.
**Những lưu ý khi áp dụng những cách trị nám tàn nhang từ thiên nhiên** ![ Kiên trì áp dụng các phương pháp trị nám tàn nhang bằng thiên nhiên để sở hữu làn da trắng sáng đều màu.](https://thucucclinics.com/wp-content/uploads/2016/11/duong.jpg)
Kiên trì áp dụng các phương pháp trị nám tàn nhang bằng thiên nhiên để sở hữu làn da trắng sáng đều màu.
– Trước khi bôi bất kỳ thứ gì lên da, bạn cần thử trước lên cổ tay để kiểm tra xem có bị kích ứng không. Ngưng sử dụng khi thấy các dấu hiệu bất thường như ngứa, rát, nổi mẩn…
– Làm sạch da trước khi
[trị tàn nhang lâu năm](http://bit.ly/2fqYvH5)
– Kết hợp chăm sóc và bảo vệ da cẩn thận, thực hiện chế độ ăn uống và sinh hoạt lành mạnh để da khỏe mạnh, hạn chế khả năng nám và tàn nhan lan phát diện rộng.
Bác sĩ tư vấn 24/7:
[1900.5588.96](tel:1900558896)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Connection: close

Pragma: no-cache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: max-age=600, private, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,User-Agent

Link: <https://thucucclinics.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://thucucclinics.com/?p=13006>; rel=shortlink

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
...loại rủi ro pháp lý, nắm cơ hội làm giàu...
VĂN BẢN GỐC
Điều 87 Nghị định 34/2016/NĐ-CP
X
Từ khoá: Số Hiệu, Tiêu đề hoặc Nội dung ngắn gọn của Văn Bản...
Thành Viên
TỔNG
CỤC THUẾ
******
CỘNG
HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
********
Số: 1995TCT/TS
V/v: tiền thuê đất
Hà
Nội, ngày 23 tháng 06 năm 2005
Kính gửi: Cục thuế tỉnh Hà
Tây
Trả lời công văn số 414 CT/TH&DT ngày 3/6/2005
của Cục thuế tỉnh Hà Tây, Tổng cục Thuế có ý kiến như sau:
Căn cứ quy định tại điểm 2, điểm
3 mục III phần I Thông tư số 35/2001/TT-BTC ngày 25/5/2001 của Bộ Tài chính
hướng dẫn việc nộp tiền thuê đất, góp vốn liên doanh bằng giá trị quyền sử dụng
đất của các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân trong nước thì: “Thời điểm tính tiền
thuê đất là thời điểm doanh nghiệp được bàn giao đất để sử dụng”; “Tổ chức, hộ
gia đình, cá nhân thuộc đối tượng phải nộp tiền thuê đất phải nộp tờ kê khai
đăng ký nộp tiền thuê đất và các chứng từ liên quan cho cơ quan thu tiền thuê đất
chậm nhất là 1 tháng kể từ thời điểm tính tiền thuê đất”.
Như vậy, thời điểm tính tiền thuê đất của các tổ
chức, hộ gia đình, cá nhân là thời điểm ghi trong biên bản bàn giao đất; trong vòng
1 tháng kể từ ngày được bàn giao đất, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân thuê đất phải
đăng ký, kê khai nộp tiền thuê đất với cơ quan có thẩm quyền. Nếu quá thời hạn
mới kê khai nộp tiền thuê đất thì bị xử phạt. Trường hợp như công văn Cục thuế
nêu: thời điểm bàn giao đất là cuối năm 2003, tháng 1/2004 mới kê khai nộp tiền
thuê đất, đây là trường hợp kê khai chậm, vì thời điểm tính tiền thuê đất phải
từ cuối năm 2003, không phải từ 1/1/2004; đồng thời năm đầu được giảm tiền thuê
đất là từ cuối năm 2003 (thời điểm tính tiền thuê đất) đến cuối năm 2004 chứ
không phải từ 1/1/2004 đến 31/12/2004 theo năm ngân sách.
Đề nghị Cục thuế tỉnh Hà Tây căn cứ hướng dẫn
trên để áp dụng đúng quy định của pháp luật về thu tiền thuê đất trong từng trường
hợp cụ thể.
Nơi nhận:
- Như trên;
- Lưu: VP (HC), TS.
KT. TỔNG CỤC
TRƯỞNG TỔNG CỤC THUẾ
PHÓ TỔNG CỤC TRƯỞNG
Phạm Duy Khương
Bạn Chưa Đăng Nhập Thành Viên!
Vì chưa Đăng Nhập nên Bạn chỉ xem được Thuộc tính của văn bản.
Bạn chưa xem được Hiệu lực của Văn bản,
Văn bản liên quan, Văn bản thay thế, Văn bản gốc, Văn
bản tiếng Anh,...
Nếu chưa là Thành Viên, mời Bạn Đăng ký Thành viên
tại đây
Tải Văn bản tiếng Việt
Tải Văn bản gốc
Bạn Đang Đăng Nhập Thành Viên Free!
Vì Đăng Nhập Thành Viên Free nên Bạn chỉ xem được
Thuộc tính và Nội dung của văn bản.
Bạn chưa xem được Nội dung toàn văn, Hiệu lực của Văn bản, Văn bản liên quan, Văn bản thay thế,
Văn bản gốc, Văn bản tiếng Anh,...
Nếu muốn làm Thành Viên Basic / Pro, mời Bạn Chuyển
Đổi loại Thành Viên
tại đây.
Bạn Đang Đăng Nhập Thành Viên Basic!
Vì Đăng Nhập Thành Viên Basic nên Bạn chỉ xem
được Thuộc tính, Nội dung của văn bản, Nội dung toàn
văn, Hiệu lực của Văn bản, Văn bản
liên quan, Văn bản thay thế,
Văn bản gốc.
Bạn chưa xem được Văn bản tiếng Anh, ...
Nếu muốn làm Thành Viên Pro, mời Bạn Chuyển Đổi
loại Thành Viên
tại đây.
Chú thích:
Rà chuột vào nội dụng văn bản để sử dụng.
<Nội dung> = Nội dung thay
thế tương ứng;
<Nội dung> =
Không có nội dung thay thế tương ứng;
<Nội dung> = Không có
nội dung bị thay thế tương ứng;
<Nội dung> = Nội dung được sửa đổi, bổ
sung.
Click trái để xem cụ thể từng nội dung cần so sánh
và cố định bảng so sánh.
Click phải để xem những nội dung sửa đổi, bổ sung.
Double click để xem tất cả nội dung không có thay
thế tương ứng.
Tắt so sánh [X] để
trở về trạng thái rà chuột ban đầu.
Họ & Tên:
Email:
Điện thoại:
Nội dung:
Tên truy cập hoặc Email:
Mật khẩu cũ:
Mật khẩu mới:
E-mail:
Email người nhận:
Tiêu đề Email:
Nội dung:
Email nhận thông báo:

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: Culture=vi; domain=thuvienphapluat.vn; expires=Wed, 22-May-2019 02:39:23 GMT; path=/


text:
...loại rủi ro pháp lý, nắm cơ hội làm giàu...
VĂN BẢN GỐC
Điều 87 Nghị định 34/2016/NĐ-CP
X
Từ khoá: Số Hiệu, Tiêu đề hoặc Nội dung ngắn gọn của Văn Bản...
Thành Viên
TỔNG
CỤC HẢI QUAN
******
CỘNG
HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
********
Số: 1855TCHQ/GSQL
V/v: Nhập khẩu gỗ từ Lào
Hà
Nội, ngày 13 tháng 05 năm 2005
Kính gửi: Cục
Hải quan Quảng Trị
Trả lời công văn số 247/HQQT-NV ngày 10/5/2005 của
Cục Hải quan Quảng Trị về việc nhập khẩu gỗ nhóm II A phụ lục ban hành kèm theo
Nghị định số 48/2002/NĐ-CP ngày 22/4/2002, Tổng cục Hải quan có ý kiến như sau:
Theo quy định tại Điểm 2 Mục V,
Thông tư số 123/2003/TT-BNN ngày 14/11/2003 của Bộ Nông nghiệp & Phát
triển nông thôn hướng dẫn thực hiện Nghị định số 11/2002/NĐ-CP ngày 22/01/2002
của Chính phủ về việc quản lý các hoạt động xuất khẩu nhập khẩu và quá cảnh các
loại động vật thực vật hoang dã, thì gỗ nguyên liệu (trừ sản phẩm gỗ) thuộc
nhóm II A phụ lục ban hành kèm theo Nghị định số 48/2002/NĐ-CP ngày 22/4/2002
mà không quy định tại các phụ lục của Công ước CITES được thực hiện theo Điều 9 chương IV Nghị định số 11 nêu trên: phải có giấy chứng
chỉ nhập khẩu do cơ quan thẩm quyền quản lý CITES Việt Nam cấp.
Yêu cầu Cục Hải quan Quảng Trị kiểm tra việc
khai báo và thực tế gỗ nhập khẩu, đối chiếu với Danh mục
thực vật hoang dã thuộc nhóm II A tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định số 48
nêu trên để thực hiện theo đúng quy định của pháp luật./.
Nơi nhận:
- Như trên
- Lãnh đạo TCHQ
- Lưu: VT, GQ (2b).
KT. TỔNG CỤC
TRƯỞNG TỔNG CỤC HẢI QUAN
PHÓ TỔNG CỤC TRƯỞNG
Đặng Thị Bình An
Bạn Chưa Đăng Nhập Thành Viên!
Vì chưa Đăng Nhập nên Bạn chỉ xem được Thuộc tính của văn bản.
Bạn chưa xem được Hiệu lực của Văn bản,
Văn bản liên quan, Văn bản thay thế, Văn bản gốc, Văn
bản tiếng Anh,...
Nếu chưa là Thành Viên, mời Bạn Đăng ký Thành viên
tại đây
Tải Văn bản tiếng Việt
Tải Văn bản gốc
Bạn Đang Đăng Nhập Thành Viên Free!
Vì Đăng Nhập Thành Viên Free nên Bạn chỉ xem được
Thuộc tính và Nội dung của văn bản.
Bạn chưa xem được Nội dung toàn văn, Hiệu lực của Văn bản, Văn bản liên quan, Văn bản thay thế,
Văn bản gốc, Văn bản tiếng Anh,...
Nếu muốn làm Thành Viên Basic / Pro, mời Bạn Chuyển
Đổi loại Thành Viên
tại đây.
Bạn Đang Đăng Nhập Thành Viên Basic!
Vì Đăng Nhập Thành Viên Basic nên Bạn chỉ xem
được Thuộc tính, Nội dung của văn bản, Nội dung toàn
văn, Hiệu lực của Văn bản, Văn bản
liên quan, Văn bản thay thế,
Văn bản gốc.
Bạn chưa xem được Văn bản tiếng Anh, ...
Nếu muốn làm Thành Viên Pro, mời Bạn Chuyển Đổi
loại Thành Viên
tại đây.
Chú thích:
Rà chuột vào nội dụng văn bản để sử dụng.
<Nội dung> = Nội dung thay
thế tương ứng;
<Nội dung> =
Không có nội dung thay thế tương ứng;
<Nội dung> = Không có
nội dung bị thay thế tương ứng;
<Nội dung> = Nội dung được sửa đổi, bổ
sung.
Click trái để xem cụ thể từng nội dung cần so sánh
và cố định bảng so sánh.
Click phải để xem những nội dung sửa đổi, bổ sung.
Double click để xem tất cả nội dung không có thay
thế tương ứng.
Tắt so sánh [X] để
trở về trạng thái rà chuột ban đầu.
Họ & Tên:
Email:
Điện thoại:
Nội dung:
Tên truy cập hoặc Email:
Mật khẩu cũ:
Mật khẩu mới:
E-mail:
Email người nhận:
Tiêu đề Email:
Nội dung:
Email nhận thông báo:

Set-Cookie: Culture=vi; domain=thuvienphapluat.vn; expires=Wed, 22-May-2019 02:39:32 GMT; path=/


text:
Vì những nụ cười đã bị mất đi sau một thảm họa kinh hoàng
Creative Idea
Ngọn hải đăng niềm tin
Message
Triệu lý do để tin vào Thái Lan
Insight
Tại xứ sở chùa vàng, thị trường nước ngọt là một trong những thị trường có mức độ cạnh tranh khốc liệt nhất. Riêng đối với Coca Cola thì họ đang phải đối mặt với sự trì trệ nhất định của mình tại thị trường này. Hiện tại, đối thủ chính của họ Pepsi đang chiếm tới 40% thị phần, trong khi Coke chỉ có 26%. Coca Cola thậm chí không còn là nhãn hàng “Top of Mind” tại thị trường Thái Lan, hình ảnh của họ trong tâm trí khách hàng đang mờ nhạt dần.
Những thảm họa của trận lụt lớn nhất ở Thái Lan đã cô lập 2/3 dân số Thái Lan và nhấn chìm hàng loạt nhà cửa và công xưởng. Bangkok bị tê liệt hoàn toàn, hàng hóa bị ứ đọng, 70 triệu người dân rơi vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng.
Sau trận thiên tai, mùa hè tại Thái Lan cuối cùng cũng đã đến, đó là cơ hội tốt để Coke thực hiện kế hoạch hằng năm trong dịp hè nhằm cải thiện hình ảnh của công ty trong tâm trí khách hàng. Theo dự kiến, Platform toàn cầu của Coca với nội dung truyền tải thông điệp” Hạnh phúc” sẽ được địa phương hóa tại Thái Lan với nội dung là ” Mùa hè vui vẻ” trong suốt mùa cao điểm này. Tuy nhiên, tại nơi mà một trận lụt khủng khiếp vừa xảy ra thì có vẻ như concept mùa hè vui vẻ hoàn toàn không thích hợp. Coke cần tìm một phương thức mới mẻ hơn để kết nối bán hàng và gia tăng hình ảnh thương hiệu.
Coke cần tìm một phương thức mới mẻ hơn để kết nối bán hàng và gia tăng hình ảnh thương hiệu.
Strategy
Thái Lan được biết đến như là ” Mảnh đất của Nụ cười”, nhưng những cơn bão mà đất nước này phải cong mình gánh chịu trong những năm vừa qua đã khiến cho điều đó không còn nữa, người Thái đã trở nên quá thận trọng về tương lai, nụ cười lạc quan đã dần dần biết mất. Đối với đất nước này, lũ lụt thật sự là một thảm họa. Chỉ số hạnh phúc trong nước đã giảm đến 10% sau trận lũ tháng 1/2012.
Hơn 65 năm xuất hiện tại Thái Lan, Coke đã trở thành “Đại sứ Hạnh phúc”, vì vậy Coke quyết tâm thực hiện một campaign mang lại niềm tin cuộc sống, trở thành đầu tàu cùng vực lại đất nước đang khó khăn.
Khi thảm họa diễn ra, người dân cập nhật nhiều hơn các thông tin thông qua các phương tiện truyền thông và internet. Digital chính là kênh thực sự mang đến cảm giác choáng ngợp về thiên tai. Ngay trong ngày đầu tiên khi cơn bão tấn công, đã có đến 3,3 triệu tweets, đạt mức kỉ lục trong 1 ngày tại Thái Lan.Các phương tiện truyền thông đã dần bão hòa với những tin tức thảm họa, viễn cảnh ảm đạm bao trùm khắp đất nước, khiến cho người dân vô cùng hoang mang. Vì vậy, Coke cần mang những câu chuyện tích cực, vui tươi đến tất cả mọi người và vực dậy hình ảnh của cả đất nước => Campaign ” Vì một triệu niềm tin vào Thái Lan” ra đời.
Coke đã mời tất cả mọi người trên toàn đất nước Thái Lan trở thành đại sứ cho công ty, truyền đi những tin tốt lành tới những đồng bào đang phải đối mặt với thiên tai.
Execution
Hình ảnh 4D lần đầu tiên xuất hiện trên một trong những tòa nhà cao nhất tại Bangkok tượng trưng cho ” 1 ngọn hải đăng hy vọng” chiếu sáng khắp cả thành phố. Mọi người sẽ gửi tin nhắn tới tổng đài kể về cách họ đã vượt qua bi kịch để đứng vững và bước tiếp, những mẫu tin này sẽ được chiếu ngay trên tòa nhà 4D.
Người dân dần cảm thấy sự thân thuộc trong từng câu chuyện, họ sẵn sàng chia sẻ chúng, điều đó khiến cho campaign trở thành một hiện tượng trên internet. Tổng cộng đã có 137 triệu lượt engagements gửi về Fanpage của Coke tạo nên một kho lưu trữ những câu chuyện hạnh phúc khổng lồ.
Ngày qua ngày, những câu chuyện tốt đẹp, vui tươi về cuộc sống và niềm tin đã thay thế dần dần những câu chuyện ảm đảm trước đây. Công ty đã liên kết với 2 đài truyền hình lớn nhất tại Thái Lan và các kênh truyền thanh, radio khác để họ đưa tin một cách tích cực hơn, nhiều tin tốt hơn đến với mọi người dân.
Kết thúc chiến dịch, một ” Hành lang hạnh phúc” đã được tạo ra tại trung tâm mua sắm Digital Gateway với mái che bao bọc có hình dáng như 1 chai Coke khổng lồ. Đây là nơi triễn lãm những câu chuyện hạnh phúc đã được lọc ra từ những câu chuyện trên Fanpage của công ty.
Results:
- Hơn 1 triệu tin nhắn hạnh phúc được gửi đến
- Độ nhận diện thương hiệu sau campaign đã tăng lên đến 92%
- Mặc dù GDP của Thái Lan vẫn giảm 4,2% nhưng doanh thu bán hàng đã tăng lên đến 29 triệu đơn vị
- Thị phần của Coca tăng từ 24% lên 30%, trong khi Pepsi giảm từ 40% xuống còn 32%
- Chỉ số hạnh phúc tăng từ 66% lên 75%
Kết thúc chiến dịch với rất nhiều lý do để tin tưởng về một Thái Lan tươi sáng , sáng tạo , năng động hơn. Không hề có bất kì 1 giải thưởng nào được trao cho những câu chuyện hay nhất, chỉ đơn giản vì người dân muốn chia sẻ những câu chuyện của chính bản thân mình. Tất cả mọi người đều là đại sứ, và Coca Cola tự hào khi khẳng định rằng :” Thái Lan, đất nước của những nụ cười”.
Theo Creamglobal
Biên dịch: Digitalk
Advertisements

markdown:
Vì những nụ cười đã bị mất đi sau một thảm họa kinh hoàng
**Creative Idea**
Ngọn hải đăng niềm tin
**Message**
Triệu lý do để tin vào Thái Lan
**Insight**
Tại xứ sở chùa vàng, thị trường nước ngọt là một trong những thị trường có mức độ cạnh tranh khốc liệt nhất. Riêng đối với Coca Cola thì họ đang phải đối mặt với sự trì trệ nhất định của mình tại thị trường này. Hiện tại, đối thủ chính của họ Pepsi đang chiếm tới 40% thị phần, trong khi Coke chỉ có 26%. Coca Cola thậm chí không còn là nhãn hàng “Top of Mind” tại thị trường Thái Lan, hình ảnh của họ trong tâm trí khách hàng đang mờ nhạt dần.
![ ](https://i0.wp.com/congdoantour.com.vn/Uploaded/bangkok325.jpg)
Những thảm họa của trận lụt lớn nhất ở Thái Lan đã cô lập 2/3 dân số Thái Lan và nhấn chìm hàng loạt nhà cửa và công xưởng. Bangkok bị tê liệt hoàn toàn, hàng hóa bị ứ đọng, 70 triệu người dân rơi vào tình trạng khủng hoảng trầm trọng.
Sau trận thiên tai, mùa hè tại Thái Lan cuối cùng cũng đã đến, đó là cơ hội tốt để Coke thực hiện kế hoạch hằng năm trong dịp hè nhằm cải thiện hình ảnh của công ty trong tâm trí khách hàng. Theo dự kiến, Platform toàn cầu của Coca với nội dung truyền tải thông điệp” Hạnh phúc” sẽ được địa phương hóa tại Thái Lan với nội dung là ” Mùa hè vui vẻ” trong suốt mùa cao điểm này. Tuy nhiên, tại nơi mà một trận lụt khủng khiếp vừa xảy ra thì có vẻ như concept mùa hè vui vẻ hoàn toàn không thích hợp. Coke cần tìm một phương thức mới mẻ hơn để kết nối bán hàng và gia tăng hình ảnh thương hiệu.
Coke cần tìm một phương thức mới mẻ hơn để kết nối bán hàng và gia tăng hình ảnh thương hiệu.
**Strategy** ****
Thái Lan được biết đến như là ” Mảnh đất của Nụ cười”, nhưng những cơn bão mà đất nước này phải cong mình gánh chịu trong những năm vừa qua đã khiến cho điều đó không còn nữa, người Thái đã trở nên quá thận trọng về tương lai, nụ cười lạc quan đã dần dần biết mất. Đối với đất nước này, lũ lụt thật sự là một thảm họa. Chỉ số hạnh phúc trong nước đã giảm đến 10% sau trận lũ tháng 1/2012.
Hơn 65 năm xuất hiện tại Thái Lan, Coke đã trở thành “Đại sứ Hạnh phúc”, vì vậy Coke quyết tâm thực hiện một campaign mang lại niềm tin cuộc sống, trở thành đầu tàu cùng vực lại đất nước đang khó khăn.
Khi thảm họa diễn ra, người dân cập nhật nhiều hơn các thông tin thông qua các phương tiện truyền thông và internet. Digital chính là kênh thực sự mang đến cảm giác choáng ngợp về thiên tai. Ngay trong ngày đầu tiên khi cơn bão tấn công, đã có đến 3,3 triệu tweets, đạt mức kỉ lục trong 1 ngày tại Thái Lan.Các phương tiện truyền thông đã dần bão hòa với những tin tức thảm họa, viễn cảnh ảm đạm bao trùm khắp đất nước, khiến cho người dân vô cùng hoang mang. Vì vậy, Coke cần mang những câu chuyện tích cực, vui tươi đến tất cả mọi người và vực dậy hình ảnh của cả đất nước => Campaign ” Vì một triệu niềm tin vào Thái Lan” ra đời.
![ ](https://i2.wp.com/i1157.photobucket.com/albums/p592/duongrama/coca-cola-a-million-reasons-to-believe-in-thailand-image-1024-42150_zps665cc5cc.jpg)
Coke đã mời tất cả mọi người trên toàn đất nước Thái Lan trở thành đại sứ cho công ty, truyền đi những tin tốt lành tới những đồng bào đang phải đối mặt với thiên tai.
**Execution** ****
Hình ảnh 4D lần đầu tiên xuất hiện trên một trong những tòa nhà cao nhất tại Bangkok tượng trưng cho ” 1 ngọn hải đăng hy vọng” chiếu sáng khắp cả thành phố. Mọi người sẽ gửi tin nhắn tới tổng đài kể về cách họ đã vượt qua bi kịch để đứng vững và bước tiếp, những mẫu tin này sẽ được chiếu ngay trên tòa nhà 4D.
![ ](https://i2.wp.com/i1157.photobucket.com/albums/p592/duongrama/coca-cola-a-million-reasons-to-believe-in-thailand-video-600-34915_zpsf3064c02.jpg)
Người dân dần cảm thấy sự thân thuộc trong từng câu chuyện, họ sẵn sàng chia sẻ chúng, điều đó khiến cho campaign trở thành một hiện tượng trên internet. Tổng cộng đã có 137 triệu lượt engagements gửi về Fanpage của Coke tạo nên một kho lưu trữ những câu chuyện hạnh phúc khổng lồ.
Ngày qua ngày, những câu chuyện tốt đẹp, vui tươi về cuộc sống và niềm tin đã thay thế dần dần những câu chuyện ảm đảm trước đây. Công ty đã liên kết với 2 đài truyền hình lớn nhất tại Thái Lan và các kênh truyền thanh, radio khác để họ đưa tin một cách tích cực hơn, nhiều tin tốt hơn đến với mọi người dân.
Kết thúc chiến dịch, một ” Hành lang hạnh phúc” đã được tạo ra tại trung tâm mua sắm Digital Gateway với mái che bao bọc có hình dáng như 1 chai Coke khổng lồ. Đây là nơi triễn lãm những câu chuyện hạnh phúc đã được lọc ra từ những câu chuyện trên Fanpage của công ty.
![ ](https://i2.wp.com/i1157.photobucket.com/albums/p592/duongrama/coca-cola-a-million-reasons-to-believe-in-thailand-600-42746_zps28212969.jpg)
**Results:** ****
- Hơn 1 triệu tin nhắn hạnh phúc được gửi đến
- Độ nhận diện thương hiệu sau campaign đã tăng lên đến 92%
- Mặc dù GDP của Thái Lan vẫn giảm 4,2% nhưng doanh thu bán hàng đã tăng lên đến 29 triệu đơn vị
- Thị phần của Coca tăng từ 24% lên 30%, trong khi Pepsi giảm từ 40% xuống còn 32%
- Chỉ số hạnh phúc tăng từ 66% lên 75%
Kết thúc chiến dịch với rất nhiều lý do để tin tưởng về một Thái Lan tươi sáng , sáng tạo , năng động hơn. Không hề có bất kì 1 giải thưởng nào được trao cho những câu chuyện hay nhất, chỉ đơn giản vì người dân muốn chia sẻ những câu chuyện của chính bản thân mình. Tất cả mọi người đều là đại sứ, và Coca Cola tự hào khi khẳng định rằng :” Thái Lan, đất nước của những nụ cười”.
Theo Creamglobal
Biên dịch: Digitalk
Advertisements

WARC-Truncated: length

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 3.dca _dca


text:
nhà phố quận 9
Thông Tin Dự án Cielo Island Biệt Thự Quốc Tế Quận 9
10/01/2016
Dự án Cielo Island biệt thự quốc tế do tập đoàn Khang Điền làm chủ đầu tư là dòng sản phẩm biệt thự nghỉ dưỡng cao cấp ở khu Đông Sài Gòn. Dự án có vị trí đẹp cũng như sở hữu khối tiện [...]

markdown:
# nhà phố quận 9
##
[Thông Tin Dự án Cielo Island Biệt Thự Quốc Tế Quận 9](https://vietcomland.vn/du-an/thong-tin-du-an-cielo-island-biet-thu-quoc-te-quan-9-i85)
10/01/2016
Dự án Cielo Island biệt thự quốc tế do tập đoàn Khang Điền làm chủ đầu tư là dòng sản phẩm biệt thự nghỉ dưỡng cao cấp ở khu Đông Sài Gòn. Dự án có vị trí đẹp cũng như sở hữu khối tiện [...]

Server: LiteSpeed

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding


text:
THỜI GIAN LÀM VIỆC
Thứ Hai - Thứ Sáu: 9:00-17:00
CÁC NGÀY NGHỈ LỄ 2016
Tháng 1- Ngày thứ sáu: Ngày 01 tháng 01 năm 2016
Tháng 2
- Ngày thứ hai: Ngày 08 tháng 02 năm 2016 (Mồng 1 Tết âm lịch Việt Nam)
- Ngày thứ ba: Ngày 09 tháng 02 năm 2016 (Mồng 2 Tết âm lịch Việt Nam)
- Ngày thứ tư: Ngày 10 tháng 02 năm 2016 (Mồng 3 Tết âm lịch Việt Nam)
Tháng 4
- Ngày thứ hai: Ngày 18 tháng 04 năm 2016 (Ngày giỗ tổ Hùng Vương 10/3 âm lịch)
Tháng 5
Thứ hai: Ngày 30 tháng 04 năm 2016 (Ngày Giải phóng miền Nam)
Thứ 3: Ngày 01 tháng 05 năm 2016 (Ngày Quốc tế Lao động)
Tháng 9
Thứ sáu: Ngày 02 tháng 09 năm 2016 (Ngày Quốc khánh Việt Nam)
Các ngày nghỉ lễ của Quốc gia sở tại
Bản quyền thuộc Bộ Ngoại giao Việt NamLiên hệ |
Sơ đồ trang |
Quyền riêng tư | Q&AĐại sứ quán nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tại Nam Phi

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

X-MS-InvokeApp: 1; RequireReadOnly


text:
Ẩm thực, Khám phá, Mạo hiểm
Khám phá
Xem đầy đủ
Thu gọn
Chào mừng thành viên mới
©2014 wiki-travel.com.vn
Điều khoản - Chính sách nội dung - Bảo mật - Nguyên tắc cộng đồng


text: Đăng tin

markdown: Đăng tin

X-Cache: ZIP

Server: Chotot

Vary: User-Agent

render: client

X-Powered-By: Chotot


text:
-
Gà cúng
-
Bảng giá đặt gà cúng tại Tp.HCM (Sài Gòn)Bảng giá đặt gà cúng ngon tại Tp.HCM (Sài Gòn) – Bao gồm gà trống tơ, gà mái ghẹ trọng lượng lớn, trọng lượng vừa trở
-
Gà cúng luộc – Nguyên liệu: Gà mái tơ thả vườnGacung.com với món gà cúng luộc – nguyên liệu từ gà mái tơ thả vườn sẽ giúp quý khách có một mâm cúng gia tiên, cúng
-
Gà cúng luộc – Nguyên liệu: Gà trống thả vườnGà cúng luộc – Nguyên liệu: Gà trống thả vườn được bán tại Gacung.com được luộc theo cách cổ truyền, chỉ có nước sạch và chút
-
Gà bó xôi – Gà bọc xôi chiên phồng thơm ngon giao tận nhàGà bó xôi hay còn được gọi là gà bọc xôi chiên hoặc gà bó xôi chiên phồng là một món ăn vừa đậm tính dân
-
Chuẩn bị gà cúng
Chuẩn bị gà cúng thế nào?
Một con gà trống hoa luộc vàng ươm, miệng ngậm bông hoa hồng đỏ từ lâu đã trở thành lễ vật không thể thiết trong mâm cúng giao thừa của mọi gia đình Việt. Vậy làm sao để chuẩn bị 1 con gà cúng như vậy? Các kinh nghiệm sau sẽ giúp bạn có đĩa gà cúng giao thừa thật đẹp mắt: >> Xem thêm >>
-
Facebook Gà cúng

markdown:
-
### Gà cúng
-
[Bảng giá đặt gà cúng tại Tp.HCM (Sài Gòn)](https://www.gacung.com/bang-gia-dat-ga-cung-tai-tp-hcm-sai-gon/)Bảng giá đặt gà cúng ngon tại Tp.HCM (Sài Gòn) – Bao gồm gà trống tơ, gà mái ghẹ trọng lượng lớn, trọng lượng vừa trở
-
[Gà cúng luộc – Nguyên liệu: Gà mái tơ thả vườn](https://www.gacung.com/ga-cung-luoc-nguyen-lieu-ga-mai-to-tha-vuon/)Gacung.com với món gà cúng luộc – nguyên liệu từ gà mái tơ thả vườn sẽ giúp quý khách có một mâm cúng gia tiên, cúng
-
[Gà cúng luộc – Nguyên liệu: Gà trống thả vườn](https://www.gacung.com/ga-cung-luoc-nguyen-lieu-ga-trong-tha-vuon/)Gà cúng luộc – Nguyên liệu: Gà trống thả vườn được bán tại Gacung.com được luộc theo cách cổ truyền, chỉ có nước sạch và chút
-
[Gà bó xôi – Gà bọc xôi chiên phồng thơm ngon giao tận nhà](https://www.gacung.com/ga-bo-xoi-ngon-giao-tan-nha/)Gà bó xôi hay còn được gọi là gà bọc xôi chiên hoặc gà bó xôi chiên phồng là một món ăn vừa đậm tính dân
-
### Chuẩn bị gà cúng
[Chuẩn bị gà cúng thế nào?](https://www.gacung.com/chuan-bi-ga-cung-the-nao/)
Một con gà trống hoa luộc vàng ươm, miệng ngậm bông hoa hồng đỏ từ lâu đã trở thành lễ vật không thể thiết trong mâm cúng giao thừa của mọi gia đình Việt. Vậy làm sao để chuẩn bị 1 con gà cúng như vậy? Các kinh nghiệm sau sẽ giúp bạn có đĩa gà cúng giao thừa thật đẹp mắt:
*>>* [Xem thêm](https://www.gacung.com/chuan-bi-ga-cung-the-nao/)>>
-
### Facebook Gà cúng

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Dinh dưỡng ngày Tết cho con vui khỏe
Xuân đang đến, hãy bỏ túi ngay ba bí quyết nhỏ từ Gia đình Nestlé để đảm bảo dinh dưỡng cho con, để con đón Tết vui hơn, học thêm nhiều điều hay.
1. Lựa chọn bánh, mứt “ít đường”
Ngày Tết thì không thể thiếu bánh, mứt hay kẹo ngọt để đãi khách và những món đó lại khiến trẻ "thích mê". Tuy nhiên, hầu hết các loại bánh mứt bán sẵn đều khá ngọt vì nhiều đường, tuy ngon miệng nhưng lại không tốt cho sức khỏe của bé chút nào. Vậy tại sao, bạn không thử rủ cả nhà cùng làm mứt Tết hoặc các loại kẹo bánh đãi khách nhỉ?
Các loại trái cây sấy khô, mứt dừa...đều có thể tự làm rất đơn giản và bạn còn có thể chủ động điều chỉnh lượng đường để bảo vệ sức khỏe cả nhà nữa. Chưa kể, không khí cùng nhau vào bếp cùng làm mứt, làm bánh, làm kẹo...chắc chắn sẽ khiến Tết của nhà mình càng rộn ràng, vui tươi hơn đấy. Tham khảo thêm cách làm mứt dừa từ NESCAFÉ để đón Tết tại đây.
2. Làm thức uống từ mâm ngũ quả, thay nước ngọt
Bạn có thể tận dụng ngay những loại hoa quả trên mâm ngũ quả nhà mình để ép nước và xay sinh tố cho bé như: xoài, dừa, đu đủ, mãng cầu,… Hoặc với một chút sáng tạo, bạn đã có ngay những ly nước ép mới lạ từ những loại thực phẩm dùng để chế biến thức ăn ngày Tết: nước ép cả rốt- cà chua, nước ép cải xoăn- thơm, nước ép cần tây- táo xanh.
Hoặc đơn giản hơn, bạn có thể dùng các loại trái cây này, kết hợp cùng NESTEA để mang đến những ly trà trái cây thơm ngon, lạ miệng, lại đầy ý nghĩa may mắn, tốt lành để mời khách đến chơi nhà và cho bé nhà mình thưởng thức nữa đấy. Xem thêm cách làm món TRÀ PHÚ QUÝ, bạn nhé.
3. Giảm lượng thịt mỡ và gạo nếp, thêm nhân đậu xanh khi gói bánh chưng bánh tét
Ngày Tết thì không thể “cấm” con trẻ ăn bánh chưng bánh tét chỉ vì chúng quá nhiều tinh bột, cùng thịt mỡ sẽ khiến lượng đường trong máu tăng cao đột ngột. Thế nhưng, bạn hoàn toàn có thể thay thịt mỡ bằng thịt nạc, giảm lượng gạo nếp và tăng thêm nhân đậu xanh thanh mát là bạn đã có ngay chiếc bánh chưng vừa thơm ngon, lại bổ dưỡng cho bé rồi.
Những cách trên tuy nhẹ nhành, đơn giản nhưng lại vô cùng hiệu quả đấy. Hãy áp dụng trong Tết này, cho con khỏe mạnh hơn, chơi vui hơn và học hỏi thêm điều hay trong năm mới nhé!
Nguồn: Gia Đình Nestlé tổng hợp
Ảnh: TinyPic
-
Vui lòng Đăng nhập hoặc Đăng ký để bình luận

markdown:
[Cẩm nang cho trẻ »](/cam-nang-cho-tre) [Chăm con khỏe »](/cam-nang-cho-tre/cham-con-khoe)Dinh dưỡng ngày Tết cho con vui khỏe ![ Dinh dưỡng ngày Tết cho con vui khỏe](https://www.giadinhnestle.com.vn/sites/default/files/articles/sliders/dinh-duong-ngay-cho-con-vui-khoe-630.jpg)
# Dinh dưỡng ngày Tết cho con vui khỏe
Xuân đang đến, hãy bỏ túi ngay ba bí quyết nhỏ từ Gia đình Nestlé để đảm bảo dinh dưỡng cho con, để con đón Tết vui hơn, học thêm nhiều điều hay.
**1. Lựa chọn bánh, mứt “ít đường”**
Ngày Tết thì không thể thiếu bánh, mứt hay kẹo ngọt để đãi khách và những món đó lại khiến trẻ "thích mê". Tuy nhiên, hầu hết các loại bánh mứt bán sẵn đều khá ngọt vì nhiều đường, tuy ngon miệng nhưng lại không tốt cho sức khỏe của bé chút nào. Vậy tại sao, bạn không thử rủ cả nhà cùng làm mứt Tết hoặc các loại kẹo bánh đãi khách nhỉ?
Các loại trái cây sấy khô, mứt dừa...đều có thể tự làm rất đơn giản và bạn còn có thể chủ động điều chỉnh lượng đường để bảo vệ sức khỏe cả nhà nữa. Chưa kể, không khí cùng nhau vào bếp cùng làm mứt, làm bánh, làm kẹo...chắc chắn sẽ khiến Tết của nhà mình càng rộn ràng, vui tươi hơn đấy. Tham khảo thêm cách làm mứt dừa từ
[NESCAFÉ](http://www.nestle.com.vn/brands/coffee/nescafe-3in1) để đón Tết [tại đây](https://www.giadinhnestle.com.vn/cach-lam-mut-dua-nescafe-don-tet.html).
**2. Làm thức uống từ mâm ngũ quả, thay nước ngọt**
Bạn có thể tận dụng ngay những loại hoa quả trên mâm ngũ quả nhà mình để ép nước và xay sinh tố cho bé như: xoài, dừa, đu đủ, mãng cầu,… Hoặc với một chút sáng tạo, bạn đã có ngay những ly nước ép mới lạ từ những loại thực phẩm dùng để chế biến thức ăn ngày Tết: nước ép cả rốt- cà chua, nước ép cải xoăn- thơm, nước ép cần tây- táo xanh.
Hoặc đơn giản hơn, bạn có thể dùng các loại trái cây này, kết hợp cùng
[NESTEA](https://www.nestle.com.vn/brands/beverages/san-pham-nestea) để mang đến những ly trà trái cây thơm ngon, lạ miệng, lại đầy ý nghĩa may mắn, tốt lành để mời khách đến chơi nhà và cho bé nhà mình thưởng thức nữa đấy. Xem thêm cách làm món [TRÀ PHÚ QUÝ](https://www.giadinhnestle.com.vn/tra-phu-quy.html), bạn nhé.
**3. Giảm lượng thịt mỡ và gạo nếp, thêm nhân đậu xanh khi gói bánh chưng bánh tét**
Ngày Tết thì không thể “cấm” con trẻ ăn bánh chưng bánh tét chỉ vì chúng quá nhiều tinh bột, cùng thịt mỡ sẽ khiến lượng đường trong máu tăng cao đột ngột. Thế nhưng, bạn hoàn toàn có thể thay thịt mỡ bằng thịt nạc, giảm lượng gạo nếp và tăng thêm nhân đậu xanh thanh mát là bạn đã có ngay chiếc bánh chưng vừa thơm ngon, lại bổ dưỡng cho bé rồi.
Những cách trên tuy nhẹ nhành, đơn giản nhưng lại vô cùng hiệu quả đấy. Hãy áp dụng trong Tết này, cho con khỏe mạnh hơn, chơi vui hơn và học hỏi thêm điều hay trong năm mới nhé!
**Nguồn: Gia Đình Nestlé tổng hợp** **Ảnh: TinyPic** [chăm con khỏe](/tu-khoa/cham-con-khoe), [tet](/tu-khoa/tet), [dinh duong](/tu-khoa/dinh-duong)
-
Vui lòng Đăng nhập hoặc Đăng ký để bình luận

Server: Apache

Strict-Transport-Security: max-age=63072000; includeSubdomains;

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

X-CDN: Incapsula

Set-Cookie: ___utmvbXkuBaMI=kZY   XgnOgalT: ctH; path=/; Max-Age=900

Content-Language: en


text:
Giá bán: 1.862.000 VND
* Chuyên cung cấp hàng giá Sỉ cho các Đại lý và Shop Mỹ phẩm trên Toàn Quốc.
* Bán hàng Online uy tín, bảo đảm đúng chất lượng, ship hàng nhanhToàn Quốc.
* Hình thức thanh toán linh hoạt, nhanh chóng và an toàn bằng chuyển khoản hoặc tại nhà C.O.D.
* Đổi hàng nhanh trong 7 ngày nếu hàng giao không đúng mẫu mã và chất lượng như đã báo.
Ý kiến bạn đọc

markdown:
Giá bán: 1.862.000 VND
*** Chuyên cung cấp hàng giá Sỉ cho các Đại lý và Shop Mỹ phẩm trên Toàn Quốc.** *** Bán hàng Online uy tín, bảo đảm đúng chất lượng, ship hàng nhanhToàn Quốc.* Hình thức thanh toán linh hoạt, nhanh chóng và an toàn bằng chuyển khoản hoặc tại nhà C.O.D.* Đổi hàng nhanh trong 7 ngày nếu hàng giao không đúng mẫu mã và chất lượng như đã báo.**
S000782
3.060.000 VND 3.600.000 VND

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv4c_t7ouj_statistic_vi=ZZprbm-XZGqanQ%2C%2C; expires=Tue, 22-May-2018 02:33:18 GMT; Max-Age=1800; path=/; domain=.mypham-hanghieu.com; httponly

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Language: vi