text:
Một số điểm mà Liam triển khai thì cùng loại với một công bố năm 2015 của mình.
Sắp tới, sẽ nói kĩ hơn với trường hợp Lã Văn Lô, ở tọa đàm tháng 6 tới (đã đưa tin tọa đàm ở đây, hồi kí Lã Văn Lô thì đọc ở đây). Trở lại thời kì "bộ tộc" với "dân tộc", nhiều thú vị.
Sắp tới, sẽ nói kĩ hơn với trường hợp Lã Văn Lô, ở tọa đàm tháng 6 tới (đã đưa tin tọa đàm ở đây, hồi kí Lã Văn Lô thì đọc ở đây). Trở lại thời kì "bộ tộc" với "dân tộc", nhiều thú vị.
Bản lược dịch ở trên.
Nguyên bản ở dưới.
---
1. Bản lược dịch
LIAM C.KELLEY -CÁC SỬ GIA VIỆT NAM HIỆN ĐẠI VÀ VẤN ĐỀ “DÂN TỘC”
Author: Nguyễn Hồng Phúc
Nguồn: Modern Vietnamese Historians and the “Dân Tộc” Question by Liam C. Kelley Nguyễn Hồng Phúc lược dịch.
https://nguyenhongphucwriting.wordpress.com/2017/05/05/liam-c-kelley-cac-su-gia-viet-nam-hien-dai-va-van-de-dan-toc/
2. Nguyên bản
Vào thế kỷ XIX, khi các học giả canh tân Nhật Bản cố gắng tìm hiểu về phương Tây, họ đã phải tạo ra nhiều thuật ngữ mới để dịch những từ ngữ và khái niệm từ các ngôn ngữ Tây phương không tồn tại ở Nhật Bản lúc đó. Những thuật ngữ này sau đó lại được các nước nói ngôn ngữ khác mượn dùng, như Hàn Quốc, Trung Quốc và Việt Nam.
Như vậy, những thuật ngữ mới được tạo ra để dịch các từ ngữ của phương Tây như “economy” (經濟 keizai/shehui/kinh tế) và “society” (社會 shakai/shehui/xã hội) cũng đã được những người ở Đông Á dùng một cách không mấy khó khăn.
Tuy nhiên, cũng có những thuật ngữ khác khó dịch hơn, và có lẽ khó nhất phải kể đến hai thuật ngữ “nation” và “nationality”. Trong ngôn ngữ phương Tây, các lớp nghĩa của hai thuật ngữ này đã biến đổi theo thời gian và cũng có sự chồng lấn lên nhau khiến cho việc chuyển ngữ không thực sự suôn sẻ.
Cuối cùng, một từ duy nhất đã được dùng để dịch cả hai thuật ngữ trên:民族 minzoku/minzu/dân tộc, và từ này đã được sử dụng một cách rộng rãi trong những ngôn ngữ Đông Á xuyên suốt nửa đầu thế kỷ XX.
Sau đó, vào những năm 1950, một số người bỗng nhận thấy vấn đề rằng, trong các ngôn ngữ Đông Á không hề có từ ngữ nào để phân biệt giữa “nation” và “nationality” như ở phương Tây. Cụ thể, đối với những sử gia Mác -xít tại các nhà nước cộng sản của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Bắc Việt Nam đang bắt đầu viết lại lịch sử mới dưới nhãn quan chủ nghĩa Mác, họ thấy rằng cần phải làm rõ sự khác biệt đó để có thể theo đúng những quan điểm Mác –xít nào đó. Và điều này bỗng nhiên tạo nên một vấn đề.
Lý thuyết Mác –xít chủ yếu về vấn đề thế nào là một dân tộc (nation) được nêu lên bởi Joseph Stalin trong tác phẩm năm 1913 của ông, Chủ nghĩa Mác và Vấn đề Dân tộc. Trong công trình đó, Stalin đã mở đầu như sau:
“[Нация есть исторически сложившаяся устойчивая общность людей, возникшая на базе общности языка, территории, экономической жизни и психического склада, проявляющегося в общности культуры.]
[Dân tộc là một cộng đồng thể người ổn định, hình thành trong lịch sử, có ngôn ngữ chung, địa vực chung, sinh hoạt kinh tế chung, cùng là trạng thái tâm lý chung biểu hiện trong văn hóa chung. (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)] (nguyên văn Tiếng Việt của tác giả- NHP)
Stalin lập luận thêm rằng tất cả những đặc điểm định hình một dân tộc trên phải cùng hiện diện, nếu không nó sẽ không phải là một dân tộc. Và cuối cùng, ông đã gán sự xuất hiện của các dân tộc với một thời điểm cụ thể trong lịch sử- sự hình thành chủ nghĩa tư bản.
Stalin viết:
[Нация является не просто исторической категорией, а исторической категорией определенной эпохи, эпохи подымающегося капитализма. Процесс ликвидации феодализма и развития капитализма является в то же время процессом складывания людей в нации.]
[Dân tộc không phải là một phạm trù lịch sử giản dơn, mà là một phạm trù lịch sử của một thời đại nhất định, tức là thời đại đương lên của chủ nghĩa tư bản. (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)] (nguyên tác Tiếng Việt của tác giả- NHP)
Trong Chủ nghĩa Mác và Vấn đề Dân tộc, Stalin lý giải tất cả những vấn đề liên quan đến dân tộc này một cách chi tiết, và xuyên suốt chủ đề đó, ông đã sử dụng rất nhất quán thuật ngữ tiếng Nga để chỉ “dân tộc” [нация, nacija].
Sau đó vào năm 1950, Stalin đã gián tiếp lật lại câu hỏi điều gì cấu thành một dân tộc trong một bài báo có tên Chủ nghĩa Mác và những vấn đề ngôn ngữ học (Marxism and the Problems of Linguistics).
Công trình đó tuy bàn về ngôn ngữ, nhưng có một đoạn Stalin phát biểu như sau:
[В дальнейшем, с появлением капитализма, с ликвидацией феодальной раздробленности и образованием национального рынка народности развились в нации, а языки народностей – в национальные языки.]
[Theo với sự xuất hiện của chủ nghĩa tư bản, sự tiêu diệt của tình trạng phân cát phong kiến, sự hình thành của thị trường dân tộc, thì các bộ tộc (nationalité) cũng biến thành dân tộc. . . (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)] (nguyên văn Tiếng Việt của tác giả- NHP)
Trong đoạn văn này, Stalin đã nhắc tới các dân tộc [нация, nacija] và tới một thứ gì đó ông nói rằng có trước dân tộc- nationalities [народност, narodnost, theo nghĩa đen có thể hiểu như là “điều kiện để là một dân tộc” (the condition of being a people)].
Rõ ràng, Stalin đã nhìn ra sự khác biệt giữa hai hiện tượng này, và người dịch văn bản trên của Stalin sang tiếng Trung cùng năm đó (1950) rõ ràng cũng đã hiểu rằng có một sự khác biệt giữa hai từ tiếng Nga narodnost và nacija. Vì người dịch văn bản đó của Stalin là Lý Lập Tam 李立三, một lãnh đạo cộng sản Trung Quốc đã từng sống nhiều năm ở Nga và rất thạo Nga văn.
Lý Lập Tam dùng từ “buzu” (部族,Viet., bộ tộc) để dịch “nationality”. Từ này trước đó đôi khi đã từng được dùng chỉ khái niệm ‘tộc người’(tribe), nhưng cũng có một từ khác thường được dùng nhiều hơn để chỉ “tộc người”, đó là “boluo”( 部落,Viet., bộ lạc). ( trong đoạn này, chúng tôi dịch tribe là tộc người để tránh những rắc rối về từ ngữ, từ những đoạn sau xin dịch lại thành bộ tộc– NHP)
Tuy nhiên, từ buzu (bộ tộc) vẫn nghiêng về ý nghĩa “tribe” hơn là “nationality”. Có lẽ bởi vì vào năm 1979, khi văn bản này được in gộp trong tuyển tập các bài viết của Stalin xuất bản ở Trung Quốc, cả “nation” và “nationality” đều được dịch là “minzu” (Viet., dân tộc). Nói cách khác, những người biên soạn tuyển tập đó đã quyết định quay trở lại sử dụng cùng một từ tiếng Trung (minzu) để dịch cả hai thuật ngữ phương Tây này (nation và natinality) như hồi trước năm 1950.
Điều đó cho thấy rằng không phải họ hoàn toàn phớt lờ những gì Stalin thực chất đã viết. Thay vào đó, họ đã thêm một ghi chú giải thích về việc họ dịch cả narodnost và nacija là minzu. Họ nói rằng Stalin đã dùng từ narodnost trong văn bản của ông để chỉ một loại cộng đồng dân tộc xuất hiện sau thời kỳ bộ tộc (tribe) và là một phần trong các giai đoạn phát triển của nhân loại gắn liền với các xã hội nô lệ và phong kiến. Họ cũng nói rằng Stalin đã dùng từ nacịja để chỉ những cộng đồng dân tộc hình thành trong suốt giai đoạn tư bản và sau đó nữa.
Các nhà biên soạn tuyển tập trong đó nói rằng bất cứ khi nào từ narodnost xuất hiện trong văn bản của Stalin, họ sẽ dịch là minzu, nhưng sẽ chua thuật ngữ tiếng Nga narodnost trong ngoặc đơn. Còn với naciya, họ cũng sẽ dịch thành minzu, nhưng sẽ chỉ chua thuật ngữ gốc tiếng Nha nếu từ đó xuất hiện trong cùng một câu với từ narodnost.
[注：俄文 “народность” 和 “нация” 一般都译为“民族”。斯大林在本文中把“народность”一词用来专指产生于部落之后的、奴隶社会和封建社会的人们共同体，把“нация”一词用来专指资本主义上升时期和这个时期以后的人们共同体。本文中 “народность” 译成“民族”，并附注原文； “нация” 译成“民族”，一般不附注原文，只是在同句中有 “народность” 时，才附注原文，以示区别。——编者注]
(Chú: Hai từ tiếng Nga “народность” và “нация” đều được dịch thành “dân tộc”. Stalin trong nguyên bản dùng từ “народность” chuyên để chỉ việc hình thành xã hội sau bộ lạc, các kiểu cộng đồng xã hội nô lệ và phong kiến; dùng “нация” chuyên để chỉ các kiểu cộng đồng thời kỳ xuất hiện chủ nghĩa tư bản và sau tư bản. Từ “народность” trong cuốn này dịch thành “dân tộc”, kèm phụ chú nguyên văn; “нация” cũng dịch thành “dân tộc”, thường không chú nguyên văn, chỉ khi xuất hiện trong cùng một câu có “народность” mới chú nguyên văn, dùng để phân biệt.- Người biên soạn chú.- NHP tạm dịch).
Đây là một cách giải quyết vấn đề ngôn ngữ rất lạ. Thay vì sử dụng hai từ Trung Quốc riêng biệt để chuyển ngữ hai từ tiếng Nga, những nhà biên soạn tuyển tập Stalin đã dùng một từ tiếng Trung duy nhất và thông báo cho người đọc biết ( bằng việc chua từ gốc Nga trong ngoặc đơn) chúng cần phải được hiểu theo cách khác những khi nào không có từ gốc Nga được chua bên cạnh.
Vì sao họ làm điều này? Tôi cho rằng đây là một trường hợp tình cảm dân tộc chủ nghĩa đã lấn át những nỗ lực tạo ra hoạt động học thuật ‘thuần túy khoa học’ở những học giả này.
Những học giả này có thể hiểu ở một mức độ nào đó rằng chủ nghĩa tư bản đã đem đến một độ thống nhất xã hội cao hơn so với những xã hội tiền tư bản trong quá khứ. Tuy vậy, những đòi hỏi mang tính dân tộc chủ nghĩa của họ đã khiến họ muốn thấy một vài dạng thống nhất quan trọng trước khi xuất hiện chủ nghĩa tư bản. Đây là một trường hợp đặc trưng đối với các quốc gia châu Á, nơi xuất hiện rất ít những dấu hiệu của sự phát triển tư bản trước khi tiếp xúc với phương Tây.
Nếu dân tộc (nation) chỉ xuất hiện dưới chủ nghĩa tư bản, liệu phải chăng điều đó nghĩa rằng ‘không có gì’ trước khi những người phương Tây đến Trung Quốc? Họ chỉ là những ‘bộ tộc’ (tribe) trước lúc đó thôi sao?
Tất nhiên những học giả này đã cảm thấy phải tồn tại nhiều yếu tố khác hơn thế, nhưng họ đã không có một cái tên cho nó.
Các ngôn ngữ phương Tây có sự định danh cho điều này (narodnost, nationalité), và những cái tên này có vẻ đã được dùng một cách ‘thuần khoa học’, nhưng chúng thực ra cũng đã được gắn kết với những tình cảm dân tộc chủ nghĩa trong đó.
Hay nói cách khác, các học giả Tây phương có thể nhận ra rằng chủ nghĩ tư bản đã tạo nên các dạng thức cộng đồng mới cho nhân loại, nhưng những từ như narodnost và nationalité lại mang ý nghĩa thông báo rằng những cộng đồng nhân loại mới này được xây dựng trên nền những cộng đồng cổ hơn theo những cách thức riêng rất đáng chú ý. Chúng không phải các ‘bộ lạc’(tribe). Chúng là các ‘nationalities’(các điều kiện để hình thành dân tộc).
Điều này mang chúng ta quay trở lại Việt Nam. Tại Miền Bắc Việt Nam những năm 1950, các học giả đã tổ chức một cuộc thảo luận về thời điểm hình thành dân tộc Việt Nam, và để làm điều đó, họ dựa trên nền tảng những tác phẩm của Stalin một cách sâu sắc.
Năm 1955, trong một đóng góp vào cuộc thảo luận, sử gia Đào Duy Anh đã trích dẫn đoạn văn trên từ tác phẩm năm 1950 của Stalin, Chủ nghĩa Mác và những vấn đề ngôn ngữ học. Noi theo Lý Lập Tam, Đào Duy Anh đã dịch narodnost thành bộ tộc (Truq. Buzu, “tribe”) và sau đó ông chua thêm từ tiếng Pháp “nationalité” trong ngoặc đơn. Sau nữa ông cũng lại dịch từ nacija trong cùng câu đó thành “dân tộc” (Trq., mizu, “nation”).
Đào Duy Anh không đọc được tiếng Nga, và do vậy ông đã dịch đoạn văn này từ một bản dịch tiếng Pháp. Bản dịch tiếng Pháp đã sử dụng cả hai thuật ngữ “nationalité” và “nation”, do vậy, bản dịch của Đào Duy Anh là một bản dịch đúng.
Tuy nhiên, tương tự trường hợp bên Trung Quốc, từ “bộ tộc” cũng không được phổ biến ở Việt Nam. Thay vào đó, Đào Duy Anh đã sớm bắt đầu dùng các cụm từ khác nhau để chỉ các dạng cồng đồng có trước dân tộc ở Việt Nam, chẳng hạn dân tộc phong kiến, dân tộc tiền tư bản,…
Nói một cách khác, giống với các học giả Trung Hoa, Đào Duy Anh đã quyết định tiếp tục dùng một từ duy nhất, dân tộc (minkoku/minzu) được tạo ra (bởi Nhật Bản) vào thế kỷ XIX, để dịch hai thuật ngữ Tây phương (nation và nationality).
Và cũng giống với học giới Trung Hoa, Đào Duy Anh đã nhất trí quan điểm với Stalin về việc đã phải có một dạng cộng đồng dân tộc khác xuất hiện trước dân tộc, nhưng ông đã dùng cùng một thuật ngữ cho [hai hiện tượng khác nhau] đó và cả các dạng thức cộng đồng khác sớm hơn. Ông chỉ phân biệt chúng bằng những tính từ phụ thêm, như tiền tư bản (pre- capitalist) và phong kiến (feudal).
Vì sao ông chọn làm điều đó? Tôi cho rằng đó cũng là một phần thuộc về nhu cầu cảm xúc cần phải có được một sự tồn tại đáng ca ngợi và có thể nhận ra trước khi dân tộc hiện đại xuất hiện.
Vấn đề đi cùng với nó là gì? Theo tôi, đó là khi ai đó sử dụng cùng một danh từ (dân tộc) để dịch các khái niệm khác nhau, nó khiến người ta [người đọc/nghe] khó khái niệm hóa sự khác biệt giữa các hiện tượng đó hơn, nhưng lại [có xu hướng] khiến người ta dễ có nhiều tưởng tượng về sự tương đồng và tiếp nối giữa những khái niệm này hơn là những gì thực có.
Điều này thậm chí còn cho thấy lý do vì sao lý thuyết Mác –xít ngày nay không còn có được sự tham chiếu rộng rãi như hồi những năm 1950. Chẳng hạn, liệu có ai đó ngày nay tham chiếu đến một “dân tộc Việt Nam tiền tư bản” ở thế kỷ 18 hay không? Không, họ sẽ đơn giản nghĩ đến một “dân tộc” Việt Nam ở thế kỷ 18 mà thôi.
Nhưng cũng [hoàn toàn] có thể khi ai đó ngày nay nói đến “dân tộc” Việt Nam vào thời điểm đó, họ thực ra lại muốn nói đến “các điều kiện để hình thành dân tộc Việt Nam” (Vietnamese narodnost/ nationalité) chứ không phải dân tộc Việt Nam (Vietnamese cacija/nation).
Không có những thuật ngữ riêng biệt, không thể có cách nào biết được người ta thực sự nghĩ gì, nhưng tôi đoán rằng việc sử dụng rộng rãi thuật ngữ “dân tộc” với tất cả các giai đoạn cho thấy mọi người [có xu hướng] hình dung ra một “dân tộc” xuyên suốt tất cả các giai đoạn như vậy.
Chán thay các học giả cải cách Nhật Bản thế kỷ 19! Vào thế kỷ 19, lẽ ra họ đã nên tạo ra các thuật ngữ riêng biệt cho “nation” và “nationality” rồi mới phải. Bởi vì đến bây giờ, sau hơn 100 năm, thực thế rằng việc chỉ có một từ duy nhất ở châu Á để dịch hai thuật ngữ Tây phương trên gây ra rất nhiều khó khăn cho những người ở hai khu vực [Đông- Tây] giao tiếp với nhau về chủ đề hết sức căn bản mà Stalin đã nói đến từ lâu” “Thế nào là một dân tộc”?
https://nguyenhongphucwriting.wordpress.com/2017/05/05/liam-c-kelley-cac-su-gia-viet-nam-hien-dai-va-van-de-dan-toc/
2. Nguyên bản
In the nineteenth century when reformist Japanese scholars sought to learn about the West, they had to come up with many new terms in order to translate words and concepts from Western languages that did not exist in Japanese. Those terms were then adopted by speakers of other languages, such as Korean, Chinese and Vietnamese.
As such, new terms were created to translate Western words like “economy” (經濟 keizai/jingji/kinh tế) and “society” (社會 shakai/shehui/xã hội) and those new terms came to be employed by people in East Asia without much difficulty.
There were other terms, however, that were more difficult to translate, and none perhaps more so than the two terms “nation” and “nationality.” In Western languages, the meanings of these terms changed over time, and they also overlapped, and that made it difficult to translate these two terms.
In the end, a single term came to be used in order to translate both of these words (民族 minzoku/minzu/dân tộc) and this term was widely used in East Asian languages throughout the first half of the twentieth century.
Then in the 1950s it suddenly became a problem for some people that East Asian languages did not have terms to make the distinction between “nation” and “nationality” that could be found in Western languages. In particular, as Marxist historians in the newly-established communist states of the PRC and North Vietnam set about writing new histories in accordance with Marxist theory, they found that they needed to make that distinction in order to clearly follow certain Marxist ideas. And that ended up being a problem.
The main Marxist theory of what a nation is was penned by Joseph Stalin in his 1913 work, Marxism and the National Question. In that work, Stalin stated the following:
“A nation is a historically constituted, stable community of people, formed on the basis of a common language, territory, economic life, and psychological make-up manifested in a common culture.”
[Нация есть исторически сложившаяся устойчивая общность людей, возникшая на базе общности языка, территории, экономической жизни и психического склада, проявляющегося в общности культуры.]
[Dân tộc là một cộng đồng thể người ổn định, hình thành trong lịch sử, có ngôn ngữ chung, địa vực chung, sinh hoạt kinh tế chung, cùng là trạng thái tâm lý chung biểu hiện trong văn hóa chung. (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)]
Stalin argued further that all of these characteristics that define a nation must be present, otherwise it is not a nation. And finally, he attributed the emergence of nations to a particular moment in history – the rise of capitalism.
To quote, Stalin wrote that,
“A nation is not merely a historical category but a historical category belonging to a definite epoch, the epoch of rising capitalism. The process of elimination of feudalism and development of capitalism is at the same time a process of the constitution of people into nations.”
[Нация является не просто исторической категорией, а исторической категорией определенной эпохи, эпохи подымающегося капитализма. Процесс ликвидации феодализма и развития капитализма является в то же время процессом складывания людей в нации.]
[Dân tộc không phải là một phạm trù lịch sử giản dơn, mà là một phạm trù lịch sử của một thời đại nhất định, tức là thời đại đương lên của chủ nghĩa tư bản. (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)]
In Marxism and the National Question, Stalin explains all of these points concerning the nation in detail, and throughout that discussion he consistently employs the Russian term for “nation” [нация, nacija] to do so.
Then in 1950, Stalin indirectly revisited this question of what defines a nation in a piece called Marxism and the Problems of Linguistics.
That work is about language, but there is a passage where Stalin states the following:
“Later, with the appearance of capitalism, the elimination of feudal division and the formation of national markets, nationalities developed into nations, and the languages of nationalities into national languages.”
[В дальнейшем, с появлением капитализма, с ликвидацией феодальной раздробленности и образованием национального рынка народности развились в нации, а языки народностей – в национальные языки.]
[Theo với sự xuất hiện của chủ nghĩa tư bản, sự tiêu diệt của tình trạng phân cát phong kiến, sự hình thành của thị trường dân tộc, thì các bộ tộc (nationalité) cũng biến thành dân tộc. . . (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)]
In this passage, Stalin made a reference to nations [нация, nacija] and to something that he said preceded nations – nationalities [народност, narodnost, literally something like “the condition of being a people”].
Clearly Stalin saw a distinction between these two phenomena, and the person who translated Stalin’s text into Chinese that same year (1950) clearly understood that there was a difference between the Russian words, narodnost and nacija. This is because the person who translated Stalin’s text was Li Lisan 李立三, a Chinese communist leader who had spent many years in the Soviet Union and who knew Russian well.
Li Lisan employed the term “buzu” (部族, Viet., bộ tộc) to translate “nationality.” This term had at times been used for the concept of a “tribe,” but there was another term that was more commonly used for tribe, and that was “boluo” (部落, Viet., bộ lạc).
Nonetheless, the word buzu still has more of a sense of “tribe” than “nationality.” Perhaps it is because of this that in 1979 when this text was included in a new collection of Stalin’s writings that was published in China, both “nation” and “nationality” were translated as “minzu” (Viet., dân tộc). In other words, the compilers of that collection decided to return to the pre-1950 practice of using the same Chinese word (minzu) to translate both of those Western terms (nation and nationality).
That said, they didn’t completely disregard what Stalin had actually written. Instead, they added a note where they explained that they were translating both narodnost and nacija as minzu. They stated that Stalin had used narodnost in his text to refer to a type of community of people that emerged later than tribes and were part of the periods of human development associated with slave societies and feudalism. They also stated that Stalin had used the term nacija to refer to communities of people who formed during the capitalist period and later.
The compilers of this edition then stated that whenever the term narodnostappears in Stalin’s text, they would translate it as “minzu,” but would place the Russian word “narodnost” after it in parentheses. As for naciya, they said that they would also translate it as “minzu,” but would only provide the original Russian if that term appeared in the same sentence as the term narodnost.
[注：俄文 “народность” 和 “нация” 一般都译为“民族”。斯大林在本文中把“народность”一词用来专指产生于部落之后的、奴隶社会和封建社会的人们共同体，把“нация”一词用来专指资本主义上升时期和这个时期以后的人们共同体。本文中 “народность” 译成“民族”，并附注原文； “нация” 译成“民族”，一般不附注原文，只是在同句中有 “народность” 时，才附注原文，以示区别。——编者注]
This was an odd way to deal with this linguistic problem. Instead of using two separate Chinese words to translate two separate Russian words, the compilers of this edition of Stalin’s writings used a single Chinese word and then indicated to readers (by including the original Russian word in parentheses) when they were supposed to understand that term differently from the times when the word appeared without being followed by the original Russian term.
Why did they do this? I would argue that this is an instance of nationalist emotions overcoming the efforts of these scholars to produce “purely scientific” scholarship.
These scholars could understand on a rational level that capitalism led to a greater degree of social integration than had been the past in pre-capitalist societies. Nonetheless, their nationalist desires led them to wish to see some kind of significant integration prior to the advent of capitalism. This was especially the case for countries in Asia, where there was very little evidence of capitalist development before the arrival of Westerners.
If the nation (minzu, dân tộc) only emerged under capitalism, did that mean that there was “nothing” before Westerners had arrived in China? Had their only been “tribes” (buzu, bộ tộc) before that time?
Of course these scholars felt there had been something more, but they didn’t have a name for it.
Western languages did have names for this (narodnost, nationalité), and those names could be used “scientifically,” but they also had nationalistic sentiments attached to them as well. In other words, Western scholars could recognize that capitalism created new forms of human communities, but terms like narodnost and nationalité indicated to them that those new human communities were build out of older communities that were noteworthy in their own ways. They were not “tribes.” They were “nationalities.”
This then brings us to Vietnam. In North Vietnam in the 1950s scholars engaged in a debate about when the Vietnamese nation had formed, and in doing so they relied heavily on Stalin’s writings.
In 1955, in one of his contributions to this debate, historian Đào Duy Anh cited the above passage from Stalin’s 1950 work, Marxism and the Problems of Linguistics. Following Li Lisan, Đào Duy Anh translated narodnost as bộ tộc (Chn., buzu, “tribe”) and then he placed the French word “nationalité” after it in parentheses. He then translated the word nacija in that same sentence as “dân tộc” (Chn., minzu, “nation”).
Đào Duy Anh did not read Russian, and was therefore translating this passage from a French translation. The French translation used the two terms “nationalité” and “nation,” and therefore what Đào Duy Anh wrote was an accurate translation.
However, as was the case in China, the term “bộ tộc” did not take hold in Vietnam. Instead, Đào Duy Anh soon started to refer to types of communities that preceded the nation in Vietnam by different terms, such as “the feudal nation” (dân tộc phong kiến) and “the pre-capitalist nation” (dân tộc tiền tư bản).
In other words, like his Chinese counterparts, Đào Duy Anh decided to continue to use the single word, dân tộc (minzoku/minzu) that had been created (by Japanese) in the nineteenth century to translate two Western terms (nation and nationality).
And also like his Chinese counterparts, Đào Duy Anh agreed with Stalin’s point that there had been a different form of human community that had preceded the nation, but he used the same term in referring to that and other earlier forms of human communities. He only differentiated them by adding adjectives, like “pre-capitalist” and “feudal.”
Why did he choose to do that? I would argue that it was also part of an emotional need to have something admirable and recognizable exist before the modern nation emerged.
What is the problem with this? The problem, I would argue, is that when one uses the same noun (dân tộc) to refer to different concepts, it makes it harder for people to conceptualize the differences between those concepts, and makes it easier for people to imagine more similarities and continuities between those concepts than actually existed.
This is even more so the case now that Marxist theory is not as widely referenced as it was in the 1950s. Does anyone today, for instance, make reference to the “pre-capitalist Vietnamese nation” of the eighteenth century? No, they will simply refer to the Vietnamese “nation” (dân tộc) in the eighteenth century.
But is it possible that when people today refer to the Vietnamese “dân tộc” at that time, they actually mean the Vietnamese narodnost/nationalité and not the Vietnamese nacija/nation?
Without separate words, there is no way to know what people actually think, but my guess is that the widespread use of the term “dân tộc” for all periods indicates that people see the “nation” in all periods.
Those darn nineteenth-century Japanese reformist scholars! In the nineteenth century they should have come up with separate terms for “nation” and “nationality.” Because now, over 100 years later, the fact that there is only one term in Asia for these two Western terms makes it impossible for people from those two regions to communicate with each other about the very basic topic that Stalin addressed so many years ago: “What is a nation”?
https://leminhkhai.wordpress.com/2017/03/01/modern-vietnamese-historians-and-the-dan-toc-question/
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.

markdown:
Một số điểm mà Liam triển khai thì cùng loại với một công bố năm 2015 của mình.
Sắp tới, sẽ nói kĩ hơn với trường hợp Lã Văn Lô, ở tọa đàm tháng 6 tới (đã đưa tin tọa đàm
Sắp tới, sẽ nói kĩ hơn với trường hợp Lã Văn Lô, ở tọa đàm tháng 6 tới (đã đưa tin tọa đàm
[ở đây](https://giaovn.blogspot.com/2017/04/thong-tin-toa-am-dan-toc-hoc-nga-xo-voi.html), hồi kí Lã Văn Lô thì đọc [ở đây](https://giaovn.blogspot.com/2017/05/dan-toc-hoc-viet-nam-hoi-ki-la-van-lo.html)). Trở lại thời kì "bộ tộc" với "dân tộc", nhiều thú vị.
Bản lược dịch ở trên.
Nguyên bản ở dưới.
---
**1**. Bản lược dịch **** **LIAM C.KELLEY -CÁC SỬ GIA VIỆT NAM HIỆN ĐẠI VÀ VẤN ĐỀ “DÂN TỘC”** **** **Date:** [May 5, 2017](https://nguyenhongphucwriting.wordpress.com/2017/05/05/liam-c-kelley-cac-su-gia-viet-nam-hien-dai-va-van-de-dan-toc/)
Author:
Nguồn:
https://nguyenhongphucwriting.wordpress.com/2017/05/05/liam-c-kelley-cac-su-gia-viet-nam-hien-dai-va-van-de-dan-toc/
[Nguyễn Hồng Phúc](https://nguyenhongphucwriting.wordpress.com/author/nguyenhongphucwriting/) **** ![](https://nguyenhongphucwriting.files.wordpress.com/2017/05/bo-toc.jpg?w=816)
![](https://nguyenhongphucwriting.files.wordpress.com/2017/05/bo-toc.jpg?w=816)
****
Vào thế kỷ XIX, khi các học giả canh tân Nhật Bản cố gắng tìm hiểu về phương Tây, họ đã phải tạo ra nhiều thuật ngữ mới để dịch những từ ngữ và khái niệm từ các ngôn ngữ Tây phương không tồn tại ở Nhật Bản lúc đó. Những thuật ngữ này sau đó lại được các nước nói ngôn ngữ khác mượn dùng, như Hàn Quốc, Trung Quốc và Việt Nam.
Như vậy, những thuật ngữ mới được tạo ra để dịch các từ ngữ của phương Tây như “economy” (經濟 keizai/shehui/kinh tế) và “society” (社會 shakai/shehui/xã hội) cũng đã được những người ở Đông Á dùng một cách không mấy khó khăn.
Tuy nhiên, cũng có những thuật ngữ khác khó dịch hơn, và có lẽ khó nhất phải kể đến hai thuật ngữ “nation” và “nationality”. Trong ngôn ngữ phương Tây, các lớp nghĩa của hai thuật ngữ này đã biến đổi theo thời gian và cũng có sự chồng lấn lên nhau khiến cho việc chuyển ngữ không thực sự suôn sẻ.
Cuối cùng, một từ duy nhất đã được dùng để dịch cả hai thuật ngữ trên:民族 minzoku/minzu/dân tộc, và từ này đã được sử dụng một cách rộng rãi trong những ngôn ngữ Đông Á xuyên suốt nửa đầu thế kỷ XX.
Sau đó, vào những năm 1950, một số người bỗng nhận thấy vấn đề rằng, trong các ngôn ngữ Đông Á không hề có từ ngữ nào để phân biệt giữa “nation” và “nationality” như ở phương Tây. Cụ thể, đối với những sử gia Mác -xít tại các nhà nước cộng sản của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Bắc Việt Nam đang bắt đầu viết lại lịch sử mới dưới nhãn quan chủ nghĩa Mác, họ thấy rằng cần phải làm rõ sự khác biệt đó để có thể theo đúng những quan điểm Mác –xít nào đó. Và điều này bỗng nhiên tạo nên một vấn đề.
Lý thuyết Mác –xít chủ yếu về vấn đề thế nào là một dân tộc (nation) được nêu lên bởi Joseph Stalin trong tác phẩm năm 1913 của ông, Chủ nghĩa Mác và Vấn đề Dân tộc. Trong công trình đó, Stalin đã mở đầu như sau:
“[Нация есть исторически сложившаяся устойчивая общность людей, возникшая на базе общности языка, территории, экономической жизни и психического склада, проявляющегося в общности культуры.]
[Dân tộc là một cộng đồng thể người ổn định, hình thành trong lịch sử, có ngôn ngữ chung, địa vực chung, sinh hoạt kinh tế chung, cùng là trạng thái tâm lý chung biểu hiện trong văn hóa chung. (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)] (nguyên văn Tiếng Việt của tác giả- NHP)
![ ](https://scontent.fhan2-2.fna.fbcdn.net/v/t31.0-8/17192250_753143001515856_2398857054580816634_o.jpg?oh=8b506bf9800ef231684f3695db9a418a&oe=598AE73A)
Stalin lập luận thêm rằng tất cả những đặc điểm định hình một dân tộc trên phải cùng hiện diện, nếu không nó sẽ không phải là một dân tộc. Và cuối cùng, ông đã gán sự xuất hiện của các dân tộc với một thời điểm cụ thể trong lịch sử- sự hình thành chủ nghĩa tư bản.
Stalin viết:
[Нация является не просто исторической категорией, а исторической категорией определенной эпохи, эпохи подымающегося капитализма. Процесс ликвидации феодализма и развития капитализма является в то же время процессом складывания людей в нации.]
[Dân tộc không phải là một phạm trù lịch sử giản dơn, mà là một phạm trù lịch sử của một thời đại nhất định, tức là thời đại đương lên của chủ nghĩa tư bản. (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)] (nguyên tác Tiếng Việt của tác giả- NHP)
![ ](https://scontent.fhan2-2.fna.fbcdn.net/v/t31.0-8/17212049_753143694849120_8662470058789887540_o.jpg?oh=88652f0be69d99f70b3637f9b78744d6&oe=59B40803)
Trong Chủ nghĩa Mác và Vấn đề Dân tộc, Stalin lý giải tất cả những vấn đề liên quan đến dân tộc này một cách chi tiết, và xuyên suốt chủ đề đó, ông đã sử dụng rất nhất quán thuật ngữ tiếng Nga để chỉ “dân tộc” [нация, nacija].
Sau đó vào năm 1950, Stalin đã gián tiếp lật lại câu hỏi điều gì cấu thành một dân tộc trong một bài báo có tên Chủ nghĩa Mác và những vấn đề ngôn ngữ học (Marxism and the Problems of Linguistics).
Công trình đó tuy bàn về ngôn ngữ, nhưng có một đoạn Stalin phát biểu như sau:
[В дальнейшем, с появлением капитализма, с ликвидацией феодальной раздробленности и образованием национального рынка народности развились в нации, а языки народностей – в национальные языки.]
[Theo với sự xuất hiện của chủ nghĩa tư bản, sự tiêu diệt của tình trạng phân cát phong kiến, sự hình thành của thị trường dân tộc, thì các bộ tộc (nationalité) cũng biến thành dân tộc. . . (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)] (nguyên văn Tiếng Việt của tác giả- NHP)
![ ](https://scontent.fhan2-2.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/17201158_753143924849097_6149343436848335548_n.jpg?oh=66978654c1b2906d1fcb58a8e1de3403&oe=59BE5285)
Trong đoạn văn này, Stalin đã nhắc tới các dân tộc [нация, nacija] và tới một thứ gì đó ông nói rằng có trước dân tộc- nationalities [народност, narodnost, theo nghĩa đen có thể hiểu như là “điều kiện để là một dân tộc” (the condition of being a people)].
Rõ ràng, Stalin đã nhìn ra sự khác biệt giữa hai hiện tượng này, và người dịch văn bản trên của Stalin sang tiếng Trung cùng năm đó (1950) rõ ràng cũng đã hiểu rằng có một sự khác biệt giữa hai từ tiếng Nga narodnost và nacija. Vì người dịch văn bản đó của Stalin là Lý Lập Tam 李立三, một lãnh đạo cộng sản Trung Quốc đã từng sống nhiều năm ở Nga và rất thạo Nga văn.
Lý Lập Tam dùng từ “buzu” (部族,Viet., bộ tộc) để dịch “nationality”. Từ này trước đó đôi khi đã từng được dùng chỉ khái niệm ‘tộc người’(tribe), nhưng cũng có một từ khác thường được dùng nhiều hơn để chỉ “tộc người”, đó là “boluo”( 部落,Viet., bộ lạc). ( trong đoạn này, chúng tôi dịch tribe là tộc người để tránh những rắc rối về từ ngữ, từ những đoạn sau xin dịch lại thành bộ tộc– NHP)
![ ](https://scontent.fhan2-2.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/17191112_753144144849075_2972434569825553329_n.jpg?oh=f009a880e88cc17520c138f35373b043&oe=598570CD)
Tuy nhiên, từ buzu (bộ tộc) vẫn nghiêng về ý nghĩa “tribe” hơn là “nationality”. Có lẽ bởi vì vào năm 1979, khi văn bản này được in gộp trong tuyển tập các bài viết của Stalin xuất bản ở Trung Quốc, cả “nation” và “nationality” đều được dịch là “minzu” (Viet., dân tộc). Nói cách khác, những người biên soạn tuyển tập đó đã quyết định quay trở lại sử dụng cùng một từ tiếng Trung (minzu) để dịch cả hai thuật ngữ phương Tây này (nation và natinality) như hồi trước năm 1950.
Điều đó cho thấy rằng không phải họ hoàn toàn phớt lờ những gì Stalin thực chất đã viết. Thay vào đó, họ đã thêm một ghi chú giải thích về việc họ dịch cả narodnost và nacija là minzu. Họ nói rằng Stalin đã dùng từ narodnost trong văn bản của ông để chỉ một loại cộng đồng dân tộc xuất hiện sau thời kỳ bộ tộc (tribe) và là một phần trong các giai đoạn phát triển của nhân loại gắn liền với các xã hội nô lệ và phong kiến. Họ cũng nói rằng Stalin đã dùng từ nacịja để chỉ những cộng đồng dân tộc hình thành trong suốt giai đoạn tư bản và sau đó nữa.
Các nhà biên soạn tuyển tập trong đó nói rằng bất cứ khi nào từ narodnost xuất hiện trong văn bản của Stalin, họ sẽ dịch là minzu, nhưng sẽ chua thuật ngữ tiếng Nga narodnost trong ngoặc đơn. Còn với naciya, họ cũng sẽ dịch thành minzu, nhưng sẽ chỉ chua thuật ngữ gốc tiếng Nha nếu từ đó xuất hiện trong cùng một câu với từ narodnost.
[注：俄文 “народность” 和 “нация” 一般都译为“民族”。斯大林在本文中把“народность”一词用来专指产生于部落之后的、奴隶社会和封建社会的人们共同体，把“нация”一词用来专指资本主义上升时期和这个时期以后的人们共同体。本文中 “народность” 译成“民族”，并附注原文； “нация” 译成“民族”，一般不附注原文，只是在同句中有 “народность” 时，才附注原文，以示区别。——编者注]
![ ](https://scontent.fhan2-2.fna.fbcdn.net/v/t31.0-8/17211890_753145374848952_7079548816672791010_o.jpg?oh=519419c08b6aef823f71acdf322c4c67&oe=597A59E0)
(Chú: Hai từ tiếng Nga “народность” và “нация” đều được dịch thành “dân tộc”. Stalin trong nguyên bản dùng từ “народность” chuyên để chỉ việc hình thành xã hội sau bộ lạc, các kiểu cộng đồng xã hội nô lệ và phong kiến; dùng “нация” chuyên để chỉ các kiểu cộng đồng thời kỳ xuất hiện chủ nghĩa tư bản và sau tư bản. Từ “народность” trong cuốn này dịch thành “dân tộc”, kèm phụ chú nguyên văn; “нация” cũng dịch thành “dân tộc”, thường không chú nguyên văn, chỉ khi xuất hiện trong cùng một câu có “народность” mới chú nguyên văn, dùng để phân biệt.- Người biên soạn chú.- NHP tạm dịch).
Đây là một cách giải quyết vấn đề ngôn ngữ rất lạ. Thay vì sử dụng hai từ Trung Quốc riêng biệt để chuyển ngữ hai từ tiếng Nga, những nhà biên soạn tuyển tập Stalin đã dùng một từ tiếng Trung duy nhất và thông báo cho người đọc biết ( bằng việc chua từ gốc Nga trong ngoặc đơn) chúng cần phải được hiểu theo cách khác những khi nào không có từ gốc Nga được chua bên cạnh.
Vì sao họ làm điều này? Tôi cho rằng đây là một trường hợp tình cảm dân tộc chủ nghĩa đã lấn át những nỗ lực tạo ra hoạt động học thuật ‘thuần túy khoa học’ở những học giả này.
Những học giả này có thể hiểu ở một mức độ nào đó rằng chủ nghĩa tư bản đã đem đến một độ thống nhất xã hội cao hơn so với những xã hội tiền tư bản trong quá khứ. Tuy vậy, những đòi hỏi mang tính dân tộc chủ nghĩa của họ đã khiến họ muốn thấy một vài dạng thống nhất quan trọng trước khi xuất hiện chủ nghĩa tư bản. Đây là một trường hợp đặc trưng đối với các quốc gia châu Á, nơi xuất hiện rất ít những dấu hiệu của sự phát triển tư bản trước khi tiếp xúc với phương Tây.
Nếu dân tộc (nation) chỉ xuất hiện dưới chủ nghĩa tư bản, liệu phải chăng điều đó nghĩa rằng ‘không có gì’ trước khi những người phương Tây đến Trung Quốc? Họ chỉ là những ‘bộ tộc’ (tribe) trước lúc đó thôi sao?
Tất nhiên những học giả này đã cảm thấy phải tồn tại nhiều yếu tố khác hơn thế, nhưng họ đã không có một cái tên cho nó.
Các ngôn ngữ phương Tây có sự định danh cho điều này (narodnost, nationalité), và những cái tên này có vẻ đã được dùng một cách ‘thuần khoa học’, nhưng chúng thực ra cũng đã được gắn kết với những tình cảm dân tộc chủ nghĩa trong đó.
Hay nói cách khác, các học giả Tây phương có thể nhận ra rằng chủ nghĩ tư bản đã tạo nên các dạng thức cộng đồng mới cho nhân loại, nhưng những từ như narodnost và nationalité lại mang ý nghĩa thông báo rằng những cộng đồng nhân loại mới này được xây dựng trên nền những cộng đồng cổ hơn theo những cách thức riêng rất đáng chú ý. Chúng không phải các ‘bộ lạc’(tribe). Chúng là các ‘nationalities’(các điều kiện để hình thành dân tộc).
![ ](https://scontent.fhan2-2.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/17103469_753146364848853_9169271548774162029_n.jpg?oh=0e0c3e77d25571f96eec9cf69c7c7afd&oe=59BE8D6F)
Điều này mang chúng ta quay trở lại Việt Nam. Tại Miền Bắc Việt Nam những năm 1950, các học giả đã tổ chức một cuộc thảo luận về thời điểm hình thành dân tộc Việt Nam, và để làm điều đó, họ dựa trên nền tảng những tác phẩm của Stalin một cách sâu sắc.
Năm 1955, trong một đóng góp vào cuộc thảo luận, sử gia Đào Duy Anh đã trích dẫn đoạn văn trên từ tác phẩm năm 1950 của Stalin, Chủ nghĩa Mác và những vấn đề ngôn ngữ học. Noi theo Lý Lập Tam, Đào Duy Anh đã dịch narodnost thành bộ tộc (Truq. Buzu, “tribe”) và sau đó ông chua thêm từ tiếng Pháp “nationalité” trong ngoặc đơn. Sau nữa ông cũng lại dịch từ nacija trong cùng câu đó thành “dân tộc” (Trq., mizu, “nation”).
![ ](https://scontent.fhan2-2.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/17191390_753146458182177_6306093838452176938_n.jpg?oh=a87a4b99ac2d1c6a80aebb6c87aacec0&oe=5976AAF2)
Đào Duy Anh không đọc được tiếng Nga, và do vậy ông đã dịch đoạn văn này từ một bản dịch tiếng Pháp. Bản dịch tiếng Pháp đã sử dụng cả hai thuật ngữ “nationalité” và “nation”, do vậy, bản dịch của Đào Duy Anh là một bản dịch đúng.
Tuy nhiên, tương tự trường hợp bên Trung Quốc, từ “bộ tộc” cũng không được phổ biến ở Việt Nam. Thay vào đó, Đào Duy Anh đã sớm bắt đầu dùng các cụm từ khác nhau để chỉ các dạng cồng đồng có trước dân tộc ở Việt Nam, chẳng hạn dân tộc phong kiến, dân tộc tiền tư bản,…
![ ](https://scontent.fhan2-2.fna.fbcdn.net/v/t1.0-9/17191263_753146761515480_270698357575650376_n.jpg?oh=afaf53f08d20eab1b4848de4f20fe369&oe=5980AEE2)
Nói một cách khác, giống với các học giả Trung Hoa, Đào Duy Anh đã quyết định tiếp tục dùng một từ duy nhất, dân tộc (minkoku/minzu) được tạo ra (bởi Nhật Bản) vào thế kỷ XIX, để dịch hai thuật ngữ Tây phương (nation và nationality).
Và cũng giống với học giới Trung Hoa, Đào Duy Anh đã nhất trí quan điểm với Stalin về việc đã phải có một dạng cộng đồng dân tộc khác xuất hiện trước dân tộc, nhưng ông đã dùng cùng một thuật ngữ cho [hai hiện tượng khác nhau] đó và cả các dạng thức cộng đồng khác sớm hơn. Ông chỉ phân biệt chúng bằng những tính từ phụ thêm, như tiền tư bản (pre- capitalist) và phong kiến (feudal).
Vì sao ông chọn làm điều đó? Tôi cho rằng đó cũng là một phần thuộc về nhu cầu cảm xúc cần phải có được một sự tồn tại đáng ca ngợi và có thể nhận ra trước khi dân tộc hiện đại xuất hiện.
Vấn đề đi cùng với nó là gì? Theo tôi, đó là khi ai đó sử dụng cùng một danh từ (dân tộc) để dịch các khái niệm khác nhau, nó khiến người ta [người đọc/nghe] khó khái niệm hóa sự khác biệt giữa các hiện tượng đó hơn, nhưng lại [có xu hướng] khiến người ta dễ có nhiều tưởng tượng về sự tương đồng và tiếp nối giữa những khái niệm này hơn là những gì thực có.
Điều này thậm chí còn cho thấy lý do vì sao lý thuyết Mác –xít ngày nay không còn có được sự tham chiếu rộng rãi như hồi những năm 1950. Chẳng hạn, liệu có ai đó ngày nay tham chiếu đến một “dân tộc Việt Nam tiền tư bản” ở thế kỷ 18 hay không? Không, họ sẽ đơn giản nghĩ đến một “dân tộc” Việt Nam ở thế kỷ 18 mà thôi.
Nhưng cũng [hoàn toàn] có thể khi ai đó ngày nay nói đến “dân tộc” Việt Nam vào thời điểm đó, họ thực ra lại muốn nói đến “các điều kiện để hình thành dân tộc Việt Nam” (Vietnamese narodnost/ nationalité) chứ không phải dân tộc Việt Nam (Vietnamese cacija/nation).
Không có những thuật ngữ riêng biệt, không thể có cách nào biết được người ta thực sự nghĩ gì, nhưng tôi đoán rằng việc sử dụng rộng rãi thuật ngữ “dân tộc” với tất cả các giai đoạn cho thấy mọi người [có xu hướng] hình dung ra một “dân tộc” xuyên suốt tất cả các giai đoạn như vậy.
Chán thay các học giả cải cách Nhật Bản thế kỷ 19! Vào thế kỷ 19, lẽ ra họ đã nên tạo ra các thuật ngữ riêng biệt cho “nation” và “nationality” rồi mới phải. Bởi vì đến bây giờ, sau hơn 100 năm, thực thế rằng việc chỉ có một từ duy nhất ở châu Á để dịch hai thuật ngữ Tây phương trên gây ra rất nhiều khó khăn cho những người ở hai khu vực [Đông- Tây] giao tiếp với nhau về chủ đề hết sức căn bản mà Stalin đã nói đến từ lâu” “Thế nào là một dân tộc”?
[Modern Vietnamese Historians and the “Dân Tộc” Question](https://l.facebook.com/l.php?u=https%3A%2F%2Fleminhkhai.wordpress.com%2F2017%2F03%2F01%2Fmodern-vietnamese-historians-and-the-dan-toc-question%2F&h=ATN5metk_t8GpBxfHprq6wivV_juPPT7rL04TVFRyLCE4im2mQLahgybr6V1SiG4oeUGr_PbU-fSU_di_c9hdaIcQhkwPAjt9I9AtLdvbepGKxuoxHmRHQoi0q51EfmrvGP-OQ&s=1)by Liam C. Kelley Nguyễn Hồng Phúc lược dịch.
https://nguyenhongphucwriting.wordpress.com/2017/05/05/liam-c-kelley-cac-su-gia-viet-nam-hien-dai-va-van-de-dan-toc/
**2**. Nguyên bản ![ ](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/bo-toc.jpg?w=1102)
In the nineteenth century when reformist Japanese scholars sought to learn about the West, they had to come up with many new terms in order to translate words and concepts from Western languages that did not exist in Japanese. Those terms were then adopted by speakers of other languages, such as Korean, Chinese and Vietnamese.
As such, new terms were created to translate Western words like “economy” (經濟 keizai/jingji/kinh tế) and “society” (社會 shakai/shehui/xã hội) and those new terms came to be employed by people in East Asia without much difficulty.
There were other terms, however, that were more difficult to translate, and none perhaps more so than the two terms “nation” and “nationality.” In Western languages, the meanings of these terms changed over time, and they also overlapped, and that made it difficult to translate these two terms.
In the end, a single term came to be used in order to translate both of these words (民族
*minzoku*/ *minzu*/ *dân tộc*) and this term was widely used in East Asian languages throughout the first half of the twentieth century.
Then in the 1950s it suddenly became a problem for some people that East Asian languages did not have terms to make the distinction between “nation” and “nationality” that could be found in Western languages. In particular, as Marxist historians in the newly-established communist states of the PRC and North Vietnam set about writing new histories in accordance with Marxist theory, they found that they needed to make that distinction in order to clearly follow certain Marxist ideas. And that ended up being a problem.
![ young-stalin-composite](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/young-stalin-composite.jpg?w=736)
The main Marxist theory of what a nation is was penned by Joseph Stalin in his 1913 work,
*Marxism and the National Question*. In that work, Stalin stated the following:
“A nation is a historically constituted, stable community of people, formed on the basis of a common language, territory, economic life, and psychological make-up manifested in a common culture.”
[Нация есть исторически сложившаяся устойчивая общность людей, возникшая на базе общности языка, территории, экономической жизни и психического склада, проявляющегося в общности культуры.]
[Dân tộc là một cộng đồng thể người ổn định, hình thành trong lịch sử, có ngôn ngữ chung, địa vực chung, sinh hoạt kinh tế chung, cùng là trạng thái tâm lý chung biểu hiện trong văn hóa chung. (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)]
![ vopros](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/vopros.jpg?w=736)
Stalin argued further that all of these characteristics that define a nation must be present, otherwise it is not a nation. And finally, he attributed the emergence of nations to a particular moment in history – the rise of capitalism.
To quote, Stalin wrote that,
“A nation is not merely a historical category but a historical category belonging to a definite epoch, the epoch of rising capitalism. The process of elimination of feudalism and development of capitalism is at the same time a process of the constitution of people into nations.”
[Нация является не просто исторической категорией, а исторической категорией определенной эпохи, эпохи подымающегося капитализма. Процесс ликвидации феодализма и развития капитализма является в то же время процессом складывания людей в нации.]
[Dân tộc không phải là một phạm trù lịch sử giản dơn, mà là một phạm trù lịch sử của một thời đại nhất định, tức là thời đại đương lên của chủ nghĩa tư bản. (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)]
![ stalin-nation](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/stalin-nation.jpg?w=736)
In
*Marxism and the National Question*, Stalin explains all of these points concerning the nation in detail, and throughout that discussion he consistently employs the Russian term for “nation” [нация, *nacija*] to do so.
Then in 1950, Stalin indirectly revisited this question of what defines a nation in a piece called
*Marxism and the Problems of Linguistics*.
That work is about language, but there is a passage where Stalin states the following:
“Later, with the appearance of capitalism, the elimination of feudal division and the formation of national markets, nationalities developed into nations, and the languages of nationalities into national languages.”
[В дальнейшем, с появлением капитализма, с ликвидацией феодальной раздробленности и образованием национального рынка народности развились в нации, а языки народностей – в национальные языки.]
[Theo với sự xuất hiện của chủ nghĩa tư bản, sự tiêu diệt của tình trạng phân cát phong kiến, sự hình thành của thị trường dân tộc, thì các bộ tộc (nationalité) cũng biến thành dân tộc. . . (bản dịch của Đào Duy Anh, 1955)]
![ han-orig](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/han-orig.jpg?w=736)
In this passage, Stalin made a reference to nations [нация,
*nacija*] and to something that he said preceded nations – nationalities [народност, *narodnost*, literally something like “the condition of being a people”].
Clearly Stalin saw a distinction between these two phenomena, and the person who translated Stalin’s text into Chinese that same year (1950) clearly understood that there was a difference between the Russian words,
*narodnost*and *nacija*. This is because the person who translated Stalin’s text was Li Lisan 李立三, a Chinese communist leader who had spent many years in the Soviet Union and who knew Russian well.
Li Lisan employed the term “
*buzu*” (部族, Viet., *bộ tộc*) to translate “nationality.” This term had at times been used for the concept of a “tribe,” but there was another term that was more commonly used for tribe, and that was “ *boluo*” (部落, Viet., *bộ lạc*). ![ li-lisan](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/li-lisan.jpg?w=736)
Nonetheless, the word
*buzu*still has more of a sense of “tribe” than “nationality.” Perhaps it is because of this that [in 1979 when this text was included in a new collection of Stalin’s writings that was published in China](http://baike.baidu.com/item/%E9%83%A8%E6%97%8F), both “nation” and “nationality” were translated as “ *minzu*” (Viet., *dân tộc*). In other words, the compilers of that collection decided to return to the pre-1950 practice of using the same Chinese word ( *minzu*) to translate both of those Western terms (nation and nationality).
That said, they didn’t completely disregard what Stalin had actually written. Instead, they added a note where they explained that they were translating both
*narodnost*and *nacija*as *minzu*. They stated that Stalin had used *narodnost*in his text to refer to a type of community of people that emerged later than tribes and were part of the periods of human development associated with slave societies and feudalism. They also stated that Stalin had used the term *nacija*to refer to communities of people who formed during the capitalist period and later.
The compilers of this edition then stated that whenever the term
*narodnost*appears in Stalin’s text, they would translate it as “ *minzu*,” but would place the Russian word “ *narodnost*” after it in parentheses. As for *naciya*, they said that they would also translate it as “ *minzu*,” but would only provide the original Russian if that term appeared in the same sentence as the term *narodnost*.
[注：俄文 “народность” 和 “нация” 一般都译为“民族”。斯大林在本文中把“народность”一词用来专指产生于部落之后的、奴隶社会和封建社会的人们共同体，把“нация”一词用来专指资本主义上升时期和这个时期以后的人们共同体。本文中 “народность” 译成“民族”，并附注原文； “нация” 译成“民族”，一般不附注原文，只是在同句中有 “народность” 时，才附注原文，以示区别。——编者注]
![ linguistics-orig-han](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/linguistics-orig-han.jpg?w=736)
This was an odd way to deal with this linguistic problem. Instead of using two separate Chinese words to translate two separate Russian words, the compilers of this edition of Stalin’s writings used a single Chinese word and then indicated to readers (by including the original Russian word in parentheses) when they were supposed to understand that term differently from the times when the word appeared without being followed by the original Russian term.
Why did they do this? I would argue that this is an instance of nationalist emotions overcoming the efforts of these scholars to produce “purely scientific” scholarship.
These scholars could understand on a rational level that capitalism led to a greater degree of social integration than had been the past in pre-capitalist societies. Nonetheless, their nationalist desires led them to wish to see some kind of significant integration prior to the advent of capitalism. This was especially the case for countries in Asia, where there was very little evidence of capitalist development before the arrival of Westerners.
If the nation (
*minzu*, *dân tộc*) only emerged under capitalism, did that mean that there was “nothing” before Westerners had arrived in China? Had their only been “tribes” ( *buzu*, *bộ tộc*) before that time?
Of course these scholars felt there had been something more, but they didn’t have a name for it.
Western languages did have names for this (
*narodnost*, *nationalité*), and those names could be used “scientifically,” but they also had nationalistic sentiments attached to them as well. In other words, Western scholars could recognize that capitalism created new forms of human communities, but terms like *narodnost*and *nationalité*indicated to them that those new human communities were build out of older communities that were noteworthy in their own ways. They were not “tribes.” They were “nationalities.” ![ dhsp](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/dhsp.jpg?w=736)
This then brings us to Vietnam. In North Vietnam in the 1950s scholars engaged in a debate about when the Vietnamese nation had formed, and in doing so they relied heavily on Stalin’s writings.
In 1955, in one of his contributions to this debate, historian Đào Duy Anh cited the above passage from Stalin’s 1950 work,
*Marxism and the Problems of Linguistics*. Following Li Lisan, Đào Duy Anh translated *narodnost*as *bộ tộc*(Chn., *buzu*, “tribe”) and then he placed the French word “ *nationalité*” after it in parentheses. He then translated the word *nacija*in that same sentence as “ *dân tộc*” (Chn., *minzu*, “nation”). ![ dza](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/dza.jpg?w=736)
Đào Duy Anh did not read Russian, and was therefore translating this passage from a French translation. The French translation used the two terms “
*nationalité*” and “ *nation*,” and therefore what Đào Duy Anh wrote was an accurate translation.
However, as was the case in China, the term “
*bộ tộc*” did not take hold in Vietnam. Instead, Đào Duy Anh soon started to refer to types of communities that preceded the nation in Vietnam by different terms, such as “the feudal nation” ( *dân tộc phong kiến*) and “the pre-capitalist nation” ( *dân tộc tiền tư bản*). ![ dza2](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/dza2.jpg?w=736)
In other words, like his Chinese counterparts, Đào Duy Anh decided to continue to use the single word,
*dân tộc*( *minzoku*/ *minzu*) that had been created (by Japanese) in the nineteenth century to translate two Western terms (nation and nationality).
And also like his Chinese counterparts, Đào Duy Anh agreed with Stalin’s point that there had been a different form of human community that had preceded the nation, but he used the same term in referring to that and other earlier forms of human communities. He only differentiated them by adding adjectives, like “pre-capitalist” and “feudal.”
Why did he choose to do that? I would argue that it was also part of an emotional need to have something admirable and recognizable exist before the modern nation emerged.
![ vopros-2](https://leminhkhai.files.wordpress.com/2017/03/vopros-2.jpg?w=736)
What is the problem with this? The problem, I would argue, is that when one uses the same noun (
*dân tộc*) to refer to different concepts, it makes it harder for people to conceptualize the differences between those concepts, and makes it easier for people to imagine more similarities and continuities between those concepts than actually existed.
This is even more so the case now that Marxist theory is not as widely referenced as it was in the 1950s. Does anyone today, for instance, make reference to the “pre-capitalist Vietnamese nation” of the eighteenth century? No, they will simply refer to the Vietnamese “nation” (
*dân tộc*) in the eighteenth century.
But is it possible that when people today refer to the Vietnamese “
*dân tộc*” at that time, they actually mean the Vietnamese *narodnost*/ *nationalité*and not the Vietnamese *nacija*/ *nation*?
Without separate words, there is no way to know what people actually think, but my guess is that the widespread use of the term “
*dân tộc*” for all periods indicates that people see the “nation” in all periods.
Those darn nineteenth-century Japanese reformist scholars! In the nineteenth century they should have come up with separate terms for “nation” and “nationality.” Because now, over 100 years later, the fact that there is only one term in Asia for these two Western terms makes it impossible for people from those two regions to communicate with each other about the very basic topic that Stalin addressed so many years ago: “What is a nation”?
https://leminhkhai.wordpress.com/2017/03/01/modern-vietnamese-historians-and-the-dan-toc-question/
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét
Khi sử dụng tiếng Việt, bạn cần viết tiếng Việt có dấu, ngôn từ dung dị mà lại không dung tục. Có thể đồng ý hay không đồng ý, nhưng hãy đưa chứng lí và cảm tưởng thực sự của bạn.
LƯU Ý: Blog đặt ở chế độ mở, không kiểm duyệt bình luận. Nếu nhỡ tay, cũng có thể tự xóa để viết lại. Nhưng những bình luận cảm tính, lạc đề, trái thuần phong mĩ tục, thì sẽ bị loại khỏi blog và ghi nhớ spam ở cuối trang.
Ghi chú (tháng 11/2016): Từ tháng 6 đến tháng 11/2016, hàng ngày có rất nhiều comment rác quảng cáo (bán hàng, rao vặt). Nên từ ngày 09/11/2016, có lúc blog sẽ đặt chế độ kiểm duyệt, để tự động loại bỏ rác.


text: Hiện nay khá nhiều bạn trẻ lựa chọn khởi nghiệp bằng việc kinh doanh trực tuyến trên mạng. Đặc biệt là các sản phẩm thời trang đang được các bạn trẻ lựa chọn mua bán online trên facebook, zalo bởi sự thông dụng và nhu cầu cao của giới trẻ hiện nay. Nghành nghề kinh …

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: cloudflare

Connection: close

X-Turbo-Charged-By: LiteSpeed

Set-Cookie: __cfduid=d6c2ae403e3a85406a47d0db763f92a6a1524290678; expires=Sun, 21-Apr-19 06:04:38 GMT; path=/; domain=.giare.net; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Ngày 19 tháng 6 năm 2013, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TNDN và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế GTGT, trong đó có một số quy định có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2013.
Hiện nay, Bộ Tài chính đang khẩn trương phối hợp với các cơ quan hữu quan trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết thi hành và ban hành Thông tư hướng dẫn thực hiện các quy định có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2013.
Trong khi chờ ban hành các văn bản hướng dẫn, Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quan tâm chỉ đạo Sở Tài chính, Cục thuế, Kho bạc Nhà nước trên địa bàn triển khai các công việc sau đây:
1. Phối hợp với các cơ quan hữu quan tại địa phương đẩy mạnh tuyên truyền tới các tổ chức, doanh nghiệp, hộ, cá nhân về hai Luật thuế mới nêu trên.
2. Tổ chức thực hiện và thông tin cho các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn thực hiện:
a) Áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng 5% đối với các hợp đồng bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của Luật nhà ở từ ngày 01/7/2013;
b) Thực hiện giảm 50% mức thuế suất thuế giá trị gia tăng từ ngày 01/7/2013 đến hết ngày 30/6/2014 đối với bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở thương mại là căn hộ hoàn thiện có diện tích sàn dưới 70 m2 và có giá bán dưới 15 triệu đồng/m2.
c) Từ ngày 01/7/2013, áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 20% đối với doanh nghiệp, kể cả hợp tác xã có tổng doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng. Doanh thu làm căn cứ xác định doanh nghiệp thuộc đối tượng được áp dụng thuế suất 20% là tổng doanh thu củanăm trước liền kề.
Thuế suất 20% không áp dụng đối với các khoản thu nhập sau:
– Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn; thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản (trừ thu nhập từ đầu tư – kinh doanh nhà ở xã hội để bán, cho thuê, cho thuê mua), thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác khoáng sản; thu nhập nhận được từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở ngoài Việt Nam;
– Thu nhập từ hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu, khí, tài nguyên quý hiếm khác và thu nhập từ hoạt động khai thác khoáng sản;
– Thu nhập từ kinh doanh dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt.
d) Áp dụng thuế suất thuế TNDN 10% đối với phần thu nhập của doanh nghiệp từ bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội phát sinh từ 1/7/2013.
Nhà ở xã hội là nhà ở do Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng và đáp ứng các tiêu chí về nhà ở, về giá bán nhà, về giá cho thuê, về giá cho thuê mua, về đối tượng, điều kiện được mua, được thuê, được thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Việc hướng dẫn thực hiện cụ thể sẽ theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính.
Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quan tâm chỉ đạo việc triển khai thực hiện./.

markdown:
|
||
|
|
|
Số: 8336/BTC-CST
|
|
|
||
|
– Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ;
Ngày 19 tháng 6 năm 2013, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế TNDN và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật thuế GTGT, trong đó có một số quy định có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2013.
Hiện nay, Bộ Tài chính đang khẩn trương phối hợp với các cơ quan hữu quan trình Chính phủ ban hành Nghị định quy định chi tiết thi hành và ban hành Thông tư hướng dẫn thực hiện các quy định có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2013.
Trong khi chờ ban hành các văn bản hướng dẫn, Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quan tâm chỉ đạo Sở Tài chính, Cục thuế, Kho bạc Nhà nước trên địa bàn triển khai các công việc sau đây:
1. Phối hợp với các cơ quan hữu quan tại địa phương đẩy mạnh tuyên truyền tới các tổ chức, doanh nghiệp, hộ, cá nhân về hai Luật thuế mới nêu trên.
2. Tổ chức thực hiện và thông tin cho các tổ chức, doanh nghiệp trên địa bàn thực hiện:
a) Áp dụng thuế suất thuế giá trị gia tăng 5% đối với các hợp đồng bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của Luật nhà ở từ ngày 01/7/2013;
b) Thực hiện giảm 50% mức thuế suất thuế giá trị gia tăng từ ngày 01/7/2013 đến hết ngày 30/6/2014 đối với bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở thương mại là căn hộ hoàn thiện có diện tích sàn dưới 70 m
2 và có giá bán dưới 15 triệu đồng/m 2.
c) Từ ngày 01/7/2013, áp dụng thuế suất thuế thu nhập doanh nghiệp 20% đối với doanh nghiệp, kể cả hợp tác xã có tổng doanh thu năm không quá 20 tỷ đồng. Doanh thu làm căn cứ xác định doanh nghiệp thuộc đối tượng được áp dụng thuế suất 20% là tổng doanh thu củanăm trước liền kề.
Thuế suất 20% không áp dụng đối với các khoản thu nhập sau:
– Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng quyền góp vốn; thu nhập từ chuyển nhượng bất động sản (trừ thu nhập từ đầu tư – kinh doanh nhà ở xã hội để bán, cho thuê, cho thuê mua), thu nhập từ chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền tham gia dự án đầu tư, chuyển nhượng quyền thăm dò, khai thác khoáng sản; thu nhập nhận được từ hoạt động sản xuất, kinh doanh ở ngoài Việt Nam;
– Thu nhập từ hoạt động tìm kiếm, thăm dò, khai thác dầu, khí, tài nguyên quý hiếm khác và thu nhập từ hoạt động khai thác khoáng sản;
– Thu nhập từ kinh doanh dịch vụ thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định của Luật thuế tiêu thụ đặc biệt.
d) Áp dụng thuế suất thuế TNDN 10% đối với phần thu nhập của doanh nghiệp từ bán, cho thuê, cho thuê mua nhà ở xã hội phát sinh từ 1/7/2013.
Nhà ở xã hội là nhà ở do Nhà nước hoặc tổ chức, cá nhân thuộc các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng và đáp ứng các tiêu chí về nhà ở, về giá bán nhà, về giá cho thuê, về giá cho thuê mua, về đối tượng, điều kiện được mua, được thuê, được thuê mua nhà ở xã hội theo quy định của pháp luật về nhà ở.
Việc hướng dẫn thực hiện cụ thể sẽ theo quy định của Chính phủ và hướng dẫn của Bộ Tài chính.
Bộ Tài chính đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quan tâm chỉ đạo việc triển khai thực hiện./.
|
|
– Bộ trưởng (để báo cáo);
– TCT, Vụ PC;
– Lưu: VT, Vụ CST.
|
|

Server: nginx

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 5.dca _dca


text:
Buổi sáng 31/8, 9 giờ 17 phút. Bưu cục : Mùa Hạ.
Thu đợi mãi sốt ruột nên đã chân trước chân sau đến giữ chỗ, nghịch ngợm thổi một vài làn gió mát lạnh gần gần xa xa, rứt một ít lá già thả xuống tô vàng, tô xanh mặt đất khô nẻ, tung một ít màu nắng như bạc tỏa sáng hiên nhà, góc vườn…
Hạ đang bâng khuâng gói ghém hành trang, thẫn thờ để rơi chút oi nực, mặt trời gắng che giấu nỗi buồn chia ly lấp ló giữa những đám mây …
Tôi gửi lại tất cả ấm ức, nhọc nhằn nơi mùa hạ, chỉ mang theo một ít hoài niệm nhẹ nhõm mà thôi.
Bạn nhớ đón tôi ở ga Ngày Mai, cổng phía Mùa Thu !
Hãy vui đùa với nắng thu chị nhé, lăn, lăn, rơi, rơi, à ơi! à ơi! thu đang đi nhẹ nhàng..
suỵt, nói bé thôi, Thu giật mình..mới mẻ và mong manh lắm!
Bâng khuâng và hoài niệm, ngọt ngào và quyến rũ. Xin chào tất cả mọi người ra đón bạn HL ở cổng ga MÙA THU.
Dạ, Zoe ơi, HL đến ga rồi, đứng đợi mãi mà chưa thấy ai…bên Việt Nam mọi người đang ở bên mùa hạ!
Chít chit. Cảm ơn anh Văn Dũng nhắc nhở. Cái này nguy hiểm chết người đó nghe. May quá chưa dính phát nào. Hehe
Ôi Zoe thân mến, HL thở phào nhẹ nhõm!
Hl thì có nhắn nhầm nhưng may quá là cho bạn gái nên không sao cả!
Một thoáng …ngỡ ngàng đến sững sờ ngơ ngẩn…!
Hà Linh thật ngẫu hứng chung chiêng …thật ngẫu hứng thăng hoa mơn man thả trôi ….thơ theo từng con chữ …
Không quá lời để nói rằng với tác giả …:
” Tuyệt bút …đầy ngẫu hứng với…Thi Thu …! ”
Thế mà lâu nay cứ dấu …nghề …cơ đấy….!
@ Chị Nha Trang kính mến,
Đó là ngẫu hứng sáng nay , buổi sáng cuối cùng của mùa hạ…giờ đã là thời khắc đầu tiên của mùa thu chị à…chị gõ cho em comment từ mùa hạ và em đang ngồi ở mùa thu đọc…
Kì diệu thời gian phải không chị?
Không biết ở Nhật,ngày bắt đầu của mùa thu có giống Séc không?Chắc cũng thế.Chốt nghĩ, việc coi mùa thu là mùa lá rụng chỉ đúng với xứ ôn đới.Việt nam mình phải cuối thu mới có hiện tượng này.
Chốt vẫn chưa hiểu vì răng”Đây mùa thu tới”-có nghĩa là cảnh của đầu mùa Thu,mà Nhà nhà Thơ Xuân Diệu lại”Đã nghe rét mướt luồn trong gió/Đã vắng người sang những chuyến đò”.-“Mùa thu qua” thì đúng hơn.Hì hì..
.
Bác Chốt có lẽ trách luôn thi sĩ Nguyễn Bính sao bài ” Xuân về ” lại ” Đã thấy xuân về với gió đông / Với trên môi má gái chưa chồng…” , răng đang gió đông lại thấy xuân về , mùa xuân răng lại có gió đông .
Cũng giống như nhìn đồng lúa chín – nghĩ đến bát cơm dẻo chứ ai lại tính gặt mần răng , phơi mần răng , xay xát mần răng . Đôi trai gái yêu nhau , nàng nghĩ về ” ngôi nhà và những đứa trẻ ” còn chàng ” mần ” luôn câu : chắc gì đã lấy được nhau mà nghĩ xa xôi thế . Hi hi !
Hehe…Bác Đônga chọc em rứa thôi chứ bác biết thừa gió Xuân còn gọi là gió Đông cơ mà.
Ở miền Bắ mùa đông thường có gió lạnhthổi về từ Đông Bắc và Tây Bắc
Mùa hè và thu Thì có gió Đông nam(nồm) và Tây nam.
(Khoe phát:Chốt ở bên Thủy sản nên cũng từng có học (dù không nhiều)một môn học gọi là Khí tượng .bác nạ! Hì hì..)
dạ, nhờ đọc comment của 2 anh mà HL học thêm vài thứ về mùa!
hihihihihi các nhà thơ thường có cái nhìn ” phiêu “hơn người thường phải không anh Đông A?
Anh Chốt kính mến,
Ở Nhật thì lá sẽ chuyển màu từ từ trước khi rụng đồng loạt anh ạ. Nếu nói lá rụng thì cũng phải chờ cuối thu mới rụng nhiều.
Mấy câu thơ của Xuân Diệu em cũng không để ý nhiều anh nờ..nhưng cảnh mà ông tả lại thì em nghĩ phải là cuối thu đầu đông ở VN, ở xứ ôn đới như xứ em thì giữa thu đã là rét mướt theo như thơ của ông tả rồi…
Góc viết hay thế! Bắt chước thằng Thuận Phong: thôi rồi chị đã thành nhà văn 😀
Thế tác phẩm của chị có kén độc giả không em?
Bạn nhớ đón tôi ở ga Ngày Mai, cổng phía Mùa Thu!
—
OK, sẽ đón. Nhớ mang theo thẻ hội viên hội nhà văn 😀
Chít rùi, chưa có thẻ thì không được xuống à em?
Em có cửa nào để chạy không bảo chị với, trăm sự nhờ em!hihihi
Được xuống chơ sao không.Có thẻ nớ theo người thì cái sự đón trọng thị hơn(Cái xứ mình ưa hình thức thế):Có đông bạn bè đến đón hơn,có thể có ô tô của Hội chờ sẵn cổng,và cổng mùa Thu có thể được kết hoa chăng đèn.Oách!
(Nhưng cảnh báo:cũng có thể có người ghen tỵ đó hỉ)
Ôi anh Chốt ơi, em phải thử xem nếu không có thẻ thì họ đón mình thế nào đã anh đợi em báo cáo hấy!
Eng Giáo ni khen hóm hỉnh và khéo lắm!
Đúng, đúng, hắn là người khen rất cao thủ!
Ồ ! Hóa ra Mùa Thu ghé thăm nàng Hà Linh trước à ? thiên vị quá cơ , hèn chi HN mùa này nóng thế .
Anh Đông A kính mến,
Bên ni ngày mai là chính thức mùa thu đó anh nờ!
Bên HN vẫn còn nóng lắm à anh?
Mọi người giữ sức khỏe cẩn thận nhé!
Cái điện khẩn ni hay phết. he he 🙂
he he he cảm ơn bé Chíp!
Hay quá cơ! Càng sang chị, em thấy mình càng bé lại…
Em Út à, hihihi càng bên em chị càng luôn ấm lòng!
Dạ Thảo cứ như là…Ông Cụ ấy nhể?
(“Ta bên Người,Người tỏa sáng trong ta
Ta bỗng lớn ở bên Người một chút”)
Hehe!
Thơ ai rứa anh Chốt?
Chốt Không ghi tên tác giả vì
:- chắc chắn là O biết bài này và tác giả là ai rồi.
Nhưng Xlỗi nha,vì có lần HL đã nói không thích thơ của tác giả này.Hì hì..
Giọng của Người không phải sấm trên cao
Ấm từng tiếng thấm vào lòng mong ước ????
–
Phải bài ni không anh Chốt hè?
“Sáng tháng Năm” chơ chi nựa!O thì…
Nhưng ngày đi học ,thầy giáo của Chốt phân tích cái câu “Ta bỗng lớn ở bên Người một chút” rất là hay.Thầy nói là đó là điểm khác biệt của Lãnh tụ Hồ Chí Minh với nhiều vị lãnh tụ,anh hùng dân tộc kháccủa VN và trên thế giới.
hihihihi anh Chốt à…HL thì có tính không thần tượng ai quá xa vời…
có khi thần tượng của HL chỉ là cô bé con nhà bên còn bé mà đã biết chăm sóc người thân…mà thôi!
Anh vừa đi Đức thọ thắp hương cho các cụ về, nghe O nói đón ở ga Ngày mai nên bây giờ phải đi mua xăng đây! 😆
Dạ, thế là em yên tâm rồi anh Đồ nà!
Em đến rồi kìa! Ga Ngày mai và Cổng phía mùa thu.
Phục em quá với đầu óc tưởng tượng của một nhà văn.
À chị Hà Bắc ơi, mỗi người một vẻ chị tạo nên xóm Guốc Dép đầm ấm chị nhỉ? chị thì làm thơ bất cứ lúc nào..em thì chịu không thể làm nổi một câu thơ…
Hà Nội vào thu rôi, nhưng buồn lắm, chẳng thấy cái gì đẹp hết cả.
Mùa thu vẫn nắng nóng, hôm nay một ngày ngột ngạt!
Chép tặng HL bài thơ Trái tim em – Xuân Quỳnh.
“…
Mùa thu nay sao bão mưa nhiều
Những cửa sổ con tàu chẳng đóng
Dải đồng hoang và đại ngàn tối sẫm
Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh.
Em lo âu trước xa tắp đường mình
Trái tim đập những điều không thể nói
Trái tim đập cồn cào cơn đói
Ngọn lửa nào le lói giữa cô đơn.
Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh có khi chết đi rồi.,.”
Xin lỗi HL và mọi người!
Bài thơ Tự hát – Xuân Quỳnh.
Cám ơn!
Chào anh Cường,
Bên em dạo này có nhiều bão tới, thời tiết êm dịu hơn, thậm chí sáng sớm và ban ngày cũng có những làn gió lạnh, nhiệt độ hạ xuống, mặt trời bớt đổ lửa…nói chung êm ả hơn nhiều anh ạ.
Thôi thì cuộc sống vẫn còn nhiều cái đế lo toan, mệt mỏi nhưng như bài thơ anh Cường chép lại cho HL và mọi người đó: có tình yêu thương con người nói chung thì vẫn còn tất cả, và đó là điểm tựa, hy vọng phải không anh?
NHớ mặc cái áo mang sắc mùa thu cho chị dễ nhận biết em nhé .
Dạ, em nhớ rồi, chị cứ nhìn thấy ai mang áo màu xanh cúa lá xanh, màu vàng của lá vàng, thấp thoáng lá nâu, lá hồng…choàng khăn tim tím hoài niệm ..thì đó chính là …”Tôi” đó!
Chị sẽ đón , còn căn cứ vào giọng nói nhẹ nhàng mơn man như gió thu nữa chứ , nhanh lên nhé , chị sẽ đợi ở phía cổng mùa thu
dạ, em đến rồi mà nỏ chộ chị ở mô? chị mặc áo chi? mang túi màu gì ạ?
Nhớ rồi!
Ga Ngày Mai, cổng phía Mùa Thu.
Dạ, đúng rồi anh, va li màu xanh !
Ừ, vậy là đã sang thu, thêm vài cái lá rụng … trắng ở trên đầu !
O viết hay quá.
Nhưng rồi mùa thu cũng không ở lại ….
Anh Trà ơi, chị Đào ra sao rồi anh? đã được xuất viện chưa ạ? ngày nào cũng thấy mẹ con Gun lo lắng!
Hy vọng chị an toàn về sức khỏe!
Rất hay! mấy ngay ni HN oi bức ko chịu nổi luôn, đúng như O HL viết.
Vậy hả Bé? Cu Ben có khó chịu không?
Dạ!
ngoan hầy! Cứ rứa tiến lên hấy!
thu về lành lạnh. hello mùa thu. hì hì
Dạ, em THu chào chị Bưởi!

markdown:
Buổi sáng 31/8, 9 giờ 17 phút. Bưu cục : Mùa Hạ.
Thu đợi mãi sốt ruột nên đã chân trước chân sau đến giữ chỗ, nghịch ngợm thổi một vài làn gió mát lạnh gần gần xa xa, rứt một ít lá già thả xuống tô vàng, tô xanh mặt đất khô nẻ, tung một ít màu nắng như bạc tỏa sáng hiên nhà, góc vườn…
Hạ đang bâng khuâng gói ghém hành trang, thẫn thờ để rơi chút oi nực, mặt trời gắng che giấu nỗi buồn chia ly lấp ló giữa những đám mây …
Tôi gửi lại tất cả ấm ức, nhọc nhằn nơi mùa hạ, chỉ mang theo một ít hoài niệm nhẹ nhõm mà thôi.
Bạn nhớ đón tôi ở ga Ngày Mai, cổng phía Mùa Thu !
trên 2011/08/31 lúc 11:12 | Phản hồi
Hãy vui đùa với nắng thu chị nhé, lăn, lăn, rơi, rơi, à ơi! à ơi! thu đang đi nhẹ nhàng..
trên 2011/09/01 lúc 00:13 | Phản hồi
suỵt, nói bé thôi, Thu giật mình..mới mẻ và mong manh lắm!
trên 2011/08/31 lúc 11:41 | Phản hồi
Bâng khuâng và hoài niệm, ngọt ngào và quyến rũ. Xin chào tất cả mọi người ra đón bạn HL ở cổng ga MÙA THU.
trên 2011/09/01 lúc 00:13 | Phản hồi
Dạ, Zoe ơi, HL đến ga rồi, đứng đợi mãi mà chưa thấy ai…bên Việt Nam mọi người đang ở bên mùa hạ!
trên 2011/08/31 lúc 11:45 | Phản hồi
Chít chit. Cảm ơn anh Văn Dũng nhắc nhở. Cái này nguy hiểm chết người đó nghe. May quá chưa dính phát nào. Hehe
trên 2011/09/01 lúc 00:12 | Phản hồi
Ôi Zoe thân mến, HL thở phào nhẹ nhõm!
Hl thì có nhắn nhầm nhưng may quá là cho bạn gái nên không sao cả!
trên 2011/08/31 lúc 12:00 | Phản hồi
Một thoáng …ngỡ ngàng đến sững sờ ngơ ngẩn…!
Hà Linh thật ngẫu hứng chung chiêng …thật ngẫu hứng thăng hoa mơn man thả trôi ….thơ theo từng con chữ …
Không quá lời để nói rằng với tác giả …:
” Tuyệt bút …đầy ngẫu hứng với…Thi Thu …! ”
Thế mà lâu nay cứ dấu …nghề …cơ đấy….!
trên 2011/09/01 lúc 00:10 | Phản hồi
@ Chị Nha Trang kính mến,
Đó là ngẫu hứng sáng nay , buổi sáng cuối cùng của mùa hạ…giờ đã là thời khắc đầu tiên của mùa thu chị à…chị gõ cho em comment từ mùa hạ và em đang ngồi ở mùa thu đọc…
Kì diệu thời gian phải không chị?
trên 2011/08/31 lúc 12:07 | Phản hồi
Không biết ở Nhật,ngày bắt đầu của mùa thu có giống Séc không?Chắc cũng thế.Chốt nghĩ, việc coi mùa thu là mùa lá rụng chỉ đúng với xứ ôn đới.Việt nam mình phải cuối thu mới có hiện tượng này.
Chốt vẫn chưa hiểu vì răng”Đây mùa thu tới”-có nghĩa là cảnh của đầu mùa Thu,mà Nhà nhà Thơ Xuân Diệu lại”Đã nghe rét mướt luồn trong gió/Đã vắng người sang những chuyến đò”.-“Mùa thu qua” thì đúng hơn.Hì hì..
.
trên 2011/08/31 lúc 21:02 | Phản hồi
Bác Chốt có lẽ trách luôn thi sĩ Nguyễn Bính sao bài ” Xuân về ” lại ” Đã thấy xuân về với gió đông / Với trên môi má gái chưa chồng…” , răng đang gió đông lại thấy xuân về , mùa xuân răng lại có gió đông .
Cũng giống như nhìn đồng lúa chín – nghĩ đến bát cơm dẻo chứ ai lại tính gặt mần răng , phơi mần răng , xay xát mần răng . Đôi trai gái yêu nhau , nàng nghĩ về ” ngôi nhà và những đứa trẻ ” còn chàng ” mần ” luôn câu : chắc gì đã lấy được nhau mà nghĩ xa xôi thế . Hi hi !
trên 2011/08/31 lúc 22:10 | Phản hồi
Hehe…Bác Đônga chọc em rứa thôi chứ bác biết thừa gió Xuân còn gọi là gió Đông cơ mà.
Ở miền Bắ mùa đông thường có gió lạnhthổi về từ Đông Bắc và Tây Bắc
Mùa hè và thu Thì có gió Đông nam(nồm) và Tây nam.
(Khoe phát:Chốt ở bên Thủy sản nên cũng từng có học (dù không nhiều)một môn học gọi là Khí tượng .bác nạ! Hì hì..)
trên 2011/09/01 lúc 00:09 | Phản hồi
dạ, nhờ đọc comment của 2 anh mà HL học thêm vài thứ về mùa!
trên 2011/09/01 lúc 00:08 | Phản hồi
hihihihihi các nhà thơ thường có cái nhìn ” phiêu “hơn người thường phải không anh Đông A?
trên 2011/09/01 lúc 00:07 | Phản hồi
Anh Chốt kính mến,
Ở Nhật thì lá sẽ chuyển màu từ từ trước khi rụng đồng loạt anh ạ. Nếu nói lá rụng thì cũng phải chờ cuối thu mới rụng nhiều.
Mấy câu thơ của Xuân Diệu em cũng không để ý nhiều anh nờ..nhưng cảnh mà ông tả lại thì em nghĩ phải là cuối thu đầu đông ở VN, ở xứ ôn đới như xứ em thì giữa thu đã là rét mướt theo như thơ của ông tả rồi…
trên 2011/08/31 lúc 12:10 | Phản hồi
Góc viết hay thế! Bắt chước thằng Thuận Phong: thôi rồi chị đã thành nhà văn 😀
trên 2011/09/01 lúc 00:04 | Phản hồi
Thế tác phẩm của chị có kén độc giả không em?
trên 2011/08/31 lúc 12:11 | Phản hồi
Bạn nhớ đón tôi ở ga Ngày Mai, cổng phía Mùa Thu!
—
OK, sẽ đón. Nhớ mang theo thẻ hội viên hội nhà văn 😀
trên 2011/09/01 lúc 00:03 | Phản hồi
Chít rùi, chưa có thẻ thì không được xuống à em?
Em có cửa nào để chạy không bảo chị với, trăm sự nhờ em!hihihi
trên 2011/09/01 lúc 08:40 | Phản hồi
Được xuống chơ sao không.Có thẻ nớ theo người thì cái sự đón trọng thị hơn(Cái xứ mình ưa hình thức thế):Có đông bạn bè đến đón hơn,có thể có ô tô của Hội chờ sẵn cổng,và cổng mùa Thu có thể được kết hoa chăng đèn.Oách!
(Nhưng cảnh báo:cũng có thể có người ghen tỵ đó hỉ)
trên 2011/09/01 lúc 21:13 | Phản hồi
Ôi anh Chốt ơi, em phải thử xem nếu không có thẻ thì họ đón mình thế nào đã anh đợi em báo cáo hấy!
trên 2011/09/01 lúc 22:01 | Phản hồi
Eng Giáo ni khen hóm hỉnh và khéo lắm!
trên 2011/09/01 lúc 23:11 | Phản hồi
Đúng, đúng, hắn là người khen rất cao thủ!
trên 2011/08/31 lúc 12:38 | Phản hồi
Ồ ! Hóa ra Mùa Thu ghé thăm nàng Hà Linh trước à ? thiên vị quá cơ , hèn chi HN mùa này nóng thế .
trên 2011/09/01 lúc 00:03 | Phản hồi
Anh Đông A kính mến,
Bên ni ngày mai là chính thức mùa thu đó anh nờ!
Bên HN vẫn còn nóng lắm à anh?
Mọi người giữ sức khỏe cẩn thận nhé!
trên 2011/08/31 lúc 14:07 | Phản hồi
Cái điện khẩn ni hay phết. he he 🙂
trên 2011/09/01 lúc 00:02 | Phản hồi
he he he cảm ơn bé Chíp!
trên 2011/08/31 lúc 15:39 | Phản hồi
Hay quá cơ! Càng sang chị, em thấy mình càng bé lại…
trên 2011/09/01 lúc 00:00 | Phản hồi
Em Út à, hihihi càng bên em chị càng luôn ấm lòng!
trên 2011/09/01 lúc 08:46 | Phản hồi
Dạ Thảo cứ như là…Ông Cụ ấy nhể?
(“Ta bên Người,Người tỏa sáng trong ta
Ta bỗng lớn ở bên Người một chút”)
Hehe!
trên 2011/09/01 lúc 21:11 | Phản hồi
Thơ ai rứa anh Chốt?
trên 2011/09/01 lúc 21:59
Chốt Không ghi tên tác giả vì
:- chắc chắn là O biết bài này và tác giả là ai rồi.
Nhưng Xlỗi nha,vì có lần HL đã nói không thích thơ của tác giả này.Hì hì..
trên 2011/09/01 lúc 23:10
Giọng của Người không phải sấm trên cao
Ấm từng tiếng thấm vào lòng mong ước ????
–
Phải bài ni không anh Chốt hè?
trên 2011/09/02 lúc 00:19
“Sáng tháng Năm” chơ chi nựa!O thì…
Nhưng ngày đi học ,thầy giáo của Chốt phân tích cái câu “Ta bỗng lớn ở bên Người một chút” rất là hay.Thầy nói là đó là điểm khác biệt của Lãnh tụ Hồ Chí Minh với nhiều vị lãnh tụ,anh hùng dân tộc kháccủa VN và trên thế giới.
trên 2011/09/02 lúc 09:30
hihihihi anh Chốt à…HL thì có tính không thần tượng ai quá xa vời…
có khi thần tượng của HL chỉ là cô bé con nhà bên còn bé mà đã biết chăm sóc người thân…mà thôi!
trên 2011/08/31 lúc 16:37 | Phản hồi
Anh vừa đi Đức thọ thắp hương cho các cụ về, nghe O nói đón ở ga Ngày mai nên bây giờ phải đi mua xăng đây! 😆
trên 2011/09/01 lúc 00:00 | Phản hồi
Dạ, thế là em yên tâm rồi anh Đồ nà!
trên 2011/08/31 lúc 17:51 | Phản hồi
Em đến rồi kìa! Ga Ngày mai và Cổng phía mùa thu.
Phục em quá với đầu óc tưởng tượng của một nhà văn.
trên 2011/08/31 lúc 23:59 | Phản hồi
À chị Hà Bắc ơi, mỗi người một vẻ chị tạo nên xóm Guốc Dép đầm ấm chị nhỉ? chị thì làm thơ bất cứ lúc nào..em thì chịu không thể làm nổi một câu thơ…
trên 2011/08/31 lúc 20:18 | Phản hồi
Hà Nội vào thu rôi, nhưng buồn lắm, chẳng thấy cái gì đẹp hết cả.
Mùa thu vẫn nắng nóng, hôm nay một ngày ngột ngạt!
Chép tặng HL bài thơ Trái tim em – Xuân Quỳnh.
“…
Mùa thu nay sao bão mưa nhiều
Những cửa sổ con tàu chẳng đóng
Dải đồng hoang và đại ngàn tối sẫm
Em lạc loài giữa sâu thẳm rừng anh.
Em lo âu trước xa tắp đường mình
Trái tim đập những điều không thể nói
Trái tim đập cồn cào cơn đói
Ngọn lửa nào le lói giữa cô đơn.
Em trở về đúng nghĩa trái-tim-em
Là máu thịt, đời thường ai chẳng có
Vẫn ngừng đập lúc cuộc đời không còn nữa
Nhưng biết yêu anh có khi chết đi rồi.,.”
trên 2011/08/31 lúc 20:21 | Phản hồi
Xin lỗi HL và mọi người!
Bài thơ Tự hát – Xuân Quỳnh.
Cám ơn!
trên 2011/08/31 lúc 23:57 | Phản hồi
Chào anh Cường,
Bên em dạo này có nhiều bão tới, thời tiết êm dịu hơn, thậm chí sáng sớm và ban ngày cũng có những làn gió lạnh, nhiệt độ hạ xuống, mặt trời bớt đổ lửa…nói chung êm ả hơn nhiều anh ạ.
Thôi thì cuộc sống vẫn còn nhiều cái đế lo toan, mệt mỏi nhưng như bài thơ anh Cường chép lại cho HL và mọi người đó: có tình yêu thương con người nói chung thì vẫn còn tất cả, và đó là điểm tựa, hy vọng phải không anh?
trên 2011/08/31 lúc 21:11 | Phản hồi
NHớ mặc cái áo mang sắc mùa thu cho chị dễ nhận biết em nhé .
trên 2011/08/31 lúc 23:55 | Phản hồi
Dạ, em nhớ rồi, chị cứ nhìn thấy ai mang áo màu xanh cúa lá xanh, màu vàng của lá vàng, thấp thoáng lá nâu, lá hồng…choàng khăn tim tím hoài niệm ..thì đó chính là …”Tôi” đó!
trên 2011/09/01 lúc 15:55 | Phản hồi
Chị sẽ đón , còn căn cứ vào giọng nói nhẹ nhàng mơn man như gió thu nữa chứ , nhanh lên nhé , chị sẽ đợi ở phía cổng mùa thu
trên 2011/09/01 lúc 21:10 | Phản hồi
dạ, em đến rồi mà nỏ chộ chị ở mô? chị mặc áo chi? mang túi màu gì ạ?
trên 2011/08/31 lúc 21:50 | Phản hồi
Nhớ rồi!
Ga Ngày Mai, cổng phía Mùa Thu.
trên 2011/08/31 lúc 23:53 | Phản hồi
Dạ, đúng rồi anh, va li màu xanh !
trên 2011/08/31 lúc 22:30 | Phản hồi
Ừ, vậy là đã sang thu, thêm vài cái lá rụng … trắng ở trên đầu !
O viết hay quá.
Nhưng rồi mùa thu cũng không ở lại ….
trên 2011/08/31 lúc 23:52 | Phản hồi
Anh Trà ơi, chị Đào ra sao rồi anh? đã được xuất viện chưa ạ? ngày nào cũng thấy mẹ con Gun lo lắng!
Hy vọng chị an toàn về sức khỏe!
trên 2011/09/01 lúc 10:46 | Phản hồi
Rất hay! mấy ngay ni HN oi bức ko chịu nổi luôn, đúng như O HL viết.
trên 2011/09/01 lúc 21:09 | Phản hồi
Vậy hả Bé? Cu Ben có khó chịu không?
trên 2011/09/01 lúc 17:00 | Phản hồi
Dạ!
trên 2011/09/01 lúc 21:09 | Phản hồi
ngoan hầy! Cứ rứa tiến lên hấy!
trên 2011/09/07 lúc 00:02 | Phản hồi
thu về lành lạnh. hello mùa thu. hì hì
trên 2011/09/07 lúc 07:59 | Phản hồi
Dạ, em THu chào chị Bưởi!

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-ac: 1.dca _dca


text:
BIÊN TẬP
TRANG CHÍNH
BÀI MỚI
LIÊN KẾT
SỐ CŨ
MUA BÁO
Trang nhà
›
BÀI MỚI
- Tạp Chí Hợp Lưu
P.O.BOX 9809 Fountain Valley,
CA 92728-9809
- USA
Điện thoại:
(714) 381-8780
E-mail:
tapchihopluu@aol.com
THỂ LOẠI
Biên Khảo
Truyện Ngắn
Tiểu Luận
Thơ
Phỏng Vấn
Ký / Tùy Bút
Đọc Sách - Mạn Đàm
Tin Sách
Chuyển Ngữ
Trích Đoạn
Video & Audio : Nhạc & . . .
A
Â
B
C
D
Đ
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
X
Y
Tác Giả
Tìm đọc
Lượt người xem
1,075,757
Trước
Sau
Rượu nói giùm ta
31 Tháng Năm 2012
12:00 SA
(Xem: 111819)
Tác giả :
XUYÊN TRÀ
R
ượu đã trắng đâu cần thêm cốc bạc
Chén hay ly thù tạc cũng quen rồi
Vá áo phong trần, tình treo đỉnh núi
Đợi gió em về gởi cánh mây trôi
Đêm thức trắng, ai khóc thầm chuyện kể
Mùa ly tan dâu bể bốn phương trời
Ta quá chén ngửa mặt cười kiêu bạt
Chút danh hờ trôi tấp bến ngàn khơi
Tóc đã trắng bận lòng chi hồ thỉ
Chén rượu mời nhân nghĩa vỗ về nhau
Cõi nhân sinh chưa một lần luân lạc
Sao biết đời thương cảm những niềm đau
Mây cũng trắng như ngày xưa cố quận
Gió muôn chiều hôm sớm biết về đâu
Sao cứ mãi một đời ta lận đận
Quảy trên vai chung thủy mấy lượng sầu
Tay vẫn trắng không còn gì để mất
Tháng tận năm cùng chẳng ở quê cha
Em đâu biết ta cầm lòng không đậu
Nước mắt trào, chắc rượu nói giùm ta…???
XUYÊN TRÀ
Trước
Sau
In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Tên của bạn
Email của bạn
1
2
3
4
5
6
7
Trang sau
Trang cuối
"NƯỚC PHÁP THIẾU MAY MẮN!"
01 Tháng Tư 2018
4:43 CH
(Xem: 1387)
VŨ NGỰ CHIÊU
Buổi tối ngày 2/1/1946, tại một biệt thự ở Neuilly, ngoại ô Paris, Tướng Charles de Gaulle đã cảm khái nói với con rể tương lai như sau: "Nước Pháp thật thiếu may mắn!" [Vraiement, la France n'a pas de chance!]" (1) 1. L'Institut Charles de Gaulle, Le général de Gaulle et l'Indochine, 1940-1946 (Paris: Plon, 1982) pp 180, 182, 200. [Sẽ dẫn: De Gaulle et l’Indochine, 1982]. Lời than thở trên đã được thốt ra vì một món quà năm mới mà Thủ tướng Lâm Thời Đệ Tứ Cộng Hòa Pháp chẳng hề trông đợi: Tám ngày trước, 26/12/1945, một tai nạn phi cơ giữa lòng rừng già Phi Châu đã phá hỏng kế hoạch bí mật mà De Gaulle và giới thân cận trù liệu từ nhiều tháng—Tiểu đoàn trưởng (Thiếu tá) Vĩnh San, lá bài chính của kế hoạch trên, có mặt trong số hành khách xấu số của chiếc phi cơ lâm nạn. (2)
Đọc thêm
CHUYẾN TÀU THỐNG NHẤT
31 Tháng Ba 2018
1:21 SA
(Xem: 1836)
NGUYÊN VŨ
Đúng 14G40, tàu chuyển bánh. Chúng tôi nô nức nhìn sang hai bên đường, quan sát cảnh vật. Sài Gòn vẫn đỏ rực màu cờ và biểu ngữ, dấu tích của những cuộc “diễu hành” và “diễu binh” mừng “đại thắng mùa Xuân 1975,” “giải phóng miền Nam” từ Bắc chí Nam suốt một tháng qua—với chi phí khá lớn, hẳn có thể sử dụng một cách tốt đẹp hơn cho các kế hoạch an sinh xã hội, xóa đói giảm nghèo, với tiêu chuẩn phân chia giàu nghèo 150,000 đồng mỗi tháng. Nhưng những chính quyền chuyên chính—hay, “dân chủ tập trung,” nếu muốn—thường dành cho ngành tuyên truyền ngân khoản lớn...
Đọc thêm
GÁNH TÌNH EM
20 Tháng Tư 2018
1:21 SA
(Xem: 190)
Nguyễn Như Thảo
Đôi mắt biết nói của tôi ơi / Em thắt lọn tóc mây lăn xăn trong chiều / Chùng chình cơm áo mỏng / Đã bao lần tôi ngoảnh mặt giấu tâm tư vợi đắng / Khi lặng nhìn mái tóc em lấm tấm điểm sương /
Đọc thêm
THƠ PHẠM QUYÊN CHI
19 Tháng Tư 2018
1:11 SA
(Xem: 924)
PHẠM QUYÊN CHI
Không còn viên Pin nào nổ tung trên bãi mây / Bà Ngoại gầy chống cây gậy gầy đi vào cuộc kháng chiến chống lại bầy cá ma / Bầy cá ma khóc đỏ mắt / Má tôi chạy bắt chảo mỡ lên chiên lại cái giếng nước /
Đọc thêm
VỀ ĐÂY HOANG VU
19 Tháng Tư 2018
12:58 SA
(Xem: 202)
THẠCH ĐÀ
Một lũ sói đấy / Đang chăn dắt bầy cừu / Sói đầu đàn no nê / Dây xích sói chia khẩu phần /
Đọc thêm
LẠI MỘT NGÀY QUA
19 Tháng Tư 2018
12:49 SA
(Xem: 222)
NGUYỄN MINH PHÚC
từ nghìn hư ảo xót xa/ đêm trôi tuyệt vọng mưa sa phận người/ xin cho tôi gửi lại đời/ chút tình hoang phế giữa trời tịch liêu/
Đọc thêm
EM TÔI
15 Tháng Tư 2018
11:44 CH
(Xem: 407)
TRẦN QUANG PHONG
Em tôi chân trần chạy trên cát bỏng nắng hè ngóng chiếc thuyền cha hun hút chân trời / Mẹ nhoẻn miệng cười vẫy năm ngón thon hồng ung dung chìm vào con nước / Gió miên man đồi cát chập chùng trắng khăn tang phấp phới / Cọng rơm héo hắt /
Đọc thêm
VÕ THỊ XUÂN HÀ, TRẦM-TÍCH-CHỮ-NGHĨA, VĂN CHƯƠNG MỘT THỜI.
13 Tháng Tư 2018
12:09 CH
(Xem: 630)
DU TỬ LÊ
“…Trong tác phẩm của mình tôi luôn muốn và cố gắng nói được một điều gì đó, dù rất nhỏ, nhưng cũng phải chuyển tải một thông điệp nhân văn. Nhân vật của tôi dù có đê tiện, có ghê tởm đến đâu thì cuối cùng cái mà anh ta để lại trong lòng độc giả chính là niềm tin rằng anh ta sẽ tìm đến với cái thiện, vì vậy anh ta trở nên đáng thương, chứ không phải là đáng trách…”
Đọc thêm
MƯA RƠI
12 Tháng Tư 2018
9:03 CH
(Xem: 601)
Võ Thị Xuân Hà
Bạn có biết thế nào là chơi cờ tướng không? Chắc chắn khi tôi hỏi câu này, nhiều người sẽ bảo: chơi cờ tướng dễ ợt, hoặc chuyện chơi cờ tướng thì có gì là lạ đâu, chỉ hỏi qua một lúc là biết. Nào con mã con pháo con xe con tốt, ai mà không biết mấy con ấy chứ. Nhưng tôi vẫn sẽ bảo với bạn là bạn chưa biết một tí gì về chuyện này, chưa biết thế nào là cái cụm từ chơi cờ tướng của tôi. Trong cái thế giới mà chúng ta đang tồn tại, nhiều cái cứ trôi qua trước mắt, ngay cả khi nó nằm trong tầm tay chúng ta, chúng ta vẫn cứ không biết gì về nó.
Đọc thêm
CU SỨT
12 Tháng Tư 2018
2:22 CH
(Xem: 2399)
UYÊN LÊ
Năm tôi lên 12 tuổi, học trường huyện xa, cha tôi cũng gửi về nhà một cái xe đạp màu hồng như đền bù cho tôi. Tôi lập tức lấy ngay sơn màu đen trét lên khắp xe vằn vện như con chó khoang. Tôi không thích ai thương hại, lại càng không thích màu hồng. Ai gán tình yêu với màu hồng. Tôi nghĩ tình yêu của cha tôi hẳn phải là màu đen, đen như trái tim tăm tối của ông, chỉ có nhân danh một tình yêu màu đen đặc sệt mù quáng như thế người ta mới có thể vứt bỏ một đứa con, một người vợ đã cũ chạy theo người đàn bà khác trẻ hơn tốt hơn như cha tôi thường hảnh điện nói.
Đọc thêm
1
2
3
4
5
6
7
Trang sau
Trang cuối
Copyright © 2018
hopluu.net
All rights reserved

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: fn.gzip=2;expires=Fri, 21 Apr 2028 05:38:51 GMT;path=/

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text: Tăng huyết áp Các nguy cơ tiềm ẩn từ bệnh cao huyết áp Gửi Email bài này COMMENTS 19 Tháng 8 2017 287

Server: Apache

Connection: keep-alive, close

Pragma: no-cache

Cache-Control: max-age=7200, must-revalidate

Set-Cookie: 516a15addfe827515b1199f4d5b847fd=31bdad2d0b3bdf36f79a6ac27ebc9cac; path=/; secure; HttpOnly


text:
Yêu cầu này được Chủ tịch nước Trần Đại Quang nêu tại buổi làm việc với Kiểm toán Nhà nước sáng 13/4 khi chia sẻ về tính cấp thiết của việc giám sát sử dụng vốn tại các Bộ, ngành, địa phương.
Theo Chủ tịch nước, để phục vụ phát triển, thời gian qua, Việt Nam đã vay vốn ưu đãi từ nước ngoài, các tổ chức tài chính quốc tế theo các hình thức ưu đãi như ODA... Đây đều là những nguồn vốn vay cần thiết để xây dựng đầu tư hạ tầng, công trình trọng điểm, tạo đòn bẩy thúc đẩy kinh tế đất nước phát triển. Tuy nhiên, việc thực hiện các dự án đầu tư từ nguồn vốn này lại chưa thực sự hiệu quả.
Ông dẫn dụ nhiều dự án được đưa vào danh mục đề xuất vay trình lên đều thấy cấp thiết, nhưng lại không đúng địa chỉ, đối tượng vay. Có địa phương muốn vay để đầu tư hạ tầng chống ngập úng, nhưng thực tế chả bao giờ thấy ngập. Còn địa phương ngập úng quanh năm, song lại không thấy đề nghị được vay...
"Ưu đãi gì thì ưu đãi nhưng chúng ta vay rồi cũng phải trả, không thể vay rồi dùng tiền đó không đúng mục đích. Vì thế vay với mục đích phát triển đất nước thì hoan nghênh nhưng miễn làm sao phải sử dụng có hiệu quả", Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Chủ tịch nước Trần Đại Quang đề nghị Kiểm toán Nhà nước tham gia ngay từ đầu quá trình đề xuất danh mục dự án vay vốn ưu đãi; đồng thời đưa vào chương trình, kế hoạch hằng năm kiểm toán một số công trình, dự án đầu tư từ vốn vay ưu đãi. Nếu quá trình kiểm toán phát hiện sai phạm, tham mưu cho Chủ tịch nước, các Bộ, ngành kịp thời xử lý những dự án vay vốn ưu đãi sử dụng sai mục đích, lãng phí.
"Có khoản vay dù lãi ít nhưng không thiết thực thì cũng không nên vay", Chủ tịch Trần Đại Quang nhấn mạnh.
Nhắc lại chức năng của Kiểm toán Nhà nước là công cụ quan trọng phát hiện tham nhũng, lãnh phí, Chủ tịch nước đề nghị cơ quan này chủ động kiến nghị cấp có thẩm quyền ngăn chặn, phòng ngừa và xử lý các hành vi vi phạm. Vụ việc nào có dấu hiệu phạm tội chuyển cơ quan chức năng điều tra xử lý theo quy định pháp luật.
"Cơ quan kiểm toán Nhà nước cần chủ động kiểm toán một số lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, lãng phí tại một số lĩnh vực như đất đai, tài nguyên, môi trường...", Chủ tịch nước nói và yêu cầu các cơ quan tư pháp tiếp nhận xử lý kiến nghị của cơ quan kiểm toán đúng theo quy định pháp luật.
Ngoài yêu cầu kiểm toán các dự án đầu tư trọng điểm vay vốn ưu đãi, thực tế chồng chéo, trùng lắp trong xây dựng kế hoạch kiểm toán giữa cơ quan thanh tra Chính phủ, thanh tra các Bộ, ngành... gây khó khăn cho đơn vị được kiểm toán, cũng được nhiều đại biểu nêu tại cuộc họp.
Thừa nhận thực tế này, ông Hồ Đức Phớc - Tổng kiểm toán Nhà nước nói thêm, thanh tra các Bộ đang làm việc "quá sức mình". Ông Phớc dẫn chứng, nhiều đoàn thanh tra Bộ chỉ có 6 thành viên, nhưng "ôm" làm tới 200 dự án trong 45 ngày; hay làm việc vượt quá giới hạn ngành mình cho phép. Đơn cử, thanh tra Bộ Xây dựng thanh tra cả các công trình điện, thuỷ lợi, đất đai... vừa không đúng quy trình, hiệu quả lại không cao.
"Thanh tra các Bộ đang làm việc với khối lượng công việc quá lớn, sẽ dẫn tới kiểu làm "cưỡi ngựa xem hoa". Nhiều lúc tôi thấy thương cho các tỉnh, doanh nghiệp phải tiếp hết đoàn thanh tra này tới đoàn khác, làm chậm sự phát triển của họ", ông Phớc chia sẻ và cho hay, tới đây Kiểm toán Nhà nước sẽ có cuộc họp với các Bộ, ngành để cùng phối hợp, tìm hướng tháo gỡ vướng mắc này", ông Phớc chia sẻ.
Nhìn nhận sự chồng chéo giữa các cơ quan kiểm toán, thanh tra hiện nay là có, ông Nguyễn Chí Trung - Thứ trưởng Bộ Kế hoạch & Đầu tư đề xuất, nên học kinh nghiệm quốc tế, chuyển hướng kiểm toán là chính, thay vì thanh tra, kiểm tra.
Trong khi đó, bà Vũ Thị Mai - Thứ trưởng Bộ Tài chính thì góp ý, kế hoạch kiểm toán của cơ quan kiểm toán Nhà nước cần nêu địa chỉ cụ thể đơn vị sẽ thanh tra để tránh việc các Bộ phải điều chỉnh kế hoạch kiểm tra của mình.
Nhấn mạnh Kiểm toán Nhà nước là công cụ quan trọng để phát hiện dấu hiệu tham nhũng, không tuân thủ pháp luật về kinh tế, Chủ tịch nước yêu cầu cơ quan này chủ động hơn trong phối hợp với các Bộ, ngành, giảm tối đa chồng chéo các cuộc kiểm toán, thanh tra tại địa phương, doanh nghiệp.
Anh Minh

markdown:
Yêu cầu này được Chủ tịch nước Trần Đại Quang nêu tại buổi làm việc với Kiểm toán Nhà nước sáng 13/4 khi chia sẻ về tính cấp thiết của việc giám sát sử dụng vốn tại các Bộ, ngành, địa phương.
Theo Chủ tịch nước, để phục vụ phát triển, thời gian qua, Việt Nam đã vay vốn ưu đãi từ nước ngoài, các tổ chức tài chính quốc tế theo các hình thức ưu đãi như ODA... Đây đều là những nguồn vốn vay cần thiết để xây dựng đầu tư hạ tầng, công trình trọng điểm, tạo đòn bẩy thúc đẩy kinh tế đất nước phát triển. Tuy nhiên, việc thực hiện các dự án đầu tư từ nguồn vốn này lại chưa thực sự hiệu quả.
Ông dẫn dụ nhiều dự án được đưa vào danh mục đề xuất vay trình lên đều thấy cấp thiết, nhưng lại không đúng địa chỉ, đối tượng vay. Có địa phương muốn vay để đầu tư hạ tầng chống ngập úng, nhưng thực tế chả bao giờ thấy ngập. Còn địa phương ngập úng quanh năm, song lại không thấy đề nghị được vay...
"Ưu đãi gì thì ưu đãi nhưng chúng ta vay rồi cũng phải trả, không thể vay rồi dùng tiền đó không đúng mục đích. Vì thế vay với mục đích phát triển đất nước thì hoan nghênh nhưng miễn làm sao phải sử dụng có hiệu quả", Chủ tịch nước nhấn mạnh.
|
|![]()
|
|
Chủ tịch nước Trần Đại Quang yêu cầu Kiểm toán Nhà nước chủ động kiểm toán các ngành, lĩnh vực dễ phát sinh tiêu cực, tham nhũng.
Chủ tịch nước Trần Đại Quang đề nghị Kiểm toán Nhà nước tham gia ngay từ đầu quá trình đề xuất danh mục dự án vay vốn ưu đãi; đồng thời đưa vào chương trình, kế hoạch hằng năm kiểm toán một số công trình, dự án đầu tư từ vốn vay ưu đãi. Nếu quá trình kiểm toán phát hiện sai phạm, tham mưu cho Chủ tịch nước, các Bộ, ngành kịp thời xử lý những dự án vay vốn ưu đãi sử dụng sai mục đích, lãng phí.
"Có khoản vay dù lãi ít nhưng không thiết thực thì cũng không nên vay", Chủ tịch Trần Đại Quang nhấn mạnh.
Nhắc lại chức năng của Kiểm toán Nhà nước là công cụ quan trọng phát hiện tham nhũng, lãnh phí, Chủ tịch nước đề nghị cơ quan này chủ động kiến nghị cấp có thẩm quyền ngăn chặn, phòng ngừa và xử lý các hành vi vi phạm. Vụ việc nào có dấu hiệu phạm tội chuyển cơ quan chức năng điều tra xử lý theo quy định pháp luật.
"Cơ quan kiểm toán Nhà nước cần chủ động kiểm toán một số lĩnh vực tiềm ẩn nguy cơ tham nhũng, lãng phí tại một số lĩnh vực như đất đai, tài nguyên, môi trường...", Chủ tịch nước nói và yêu cầu các cơ quan tư pháp tiếp nhận xử lý kiến nghị của cơ quan kiểm toán đúng theo quy định pháp luật.
Ngoài yêu cầu kiểm toán các dự án đầu tư trọng điểm vay vốn ưu đãi, thực tế chồng chéo, trùng lắp trong xây dựng kế hoạch kiểm toán giữa cơ quan thanh tra Chính phủ, thanh tra các Bộ, ngành... gây khó khăn cho đơn vị được kiểm toán, cũng được nhiều đại biểu nêu tại cuộc họp.
Thừa nhận thực tế này, ông Hồ Đức Phớc - Tổng kiểm toán Nhà nước nói thêm, thanh tra các Bộ đang làm việc "quá sức mình". Ông Phớc dẫn chứng, nhiều đoàn thanh tra Bộ chỉ có 6 thành viên, nhưng "ôm" làm tới 200 dự án trong 45 ngày; hay làm việc vượt quá giới hạn ngành mình cho phép. Đơn cử, thanh tra Bộ Xây dựng thanh tra cả các công trình điện, thuỷ lợi, đất đai... vừa không đúng quy trình, hiệu quả lại không cao.
"Thanh tra các Bộ đang làm việc với khối lượng công việc quá lớn, sẽ dẫn tới kiểu làm "cưỡi ngựa xem hoa". Nhiều lúc tôi thấy thương cho các tỉnh, doanh nghiệp phải tiếp hết đoàn thanh tra này tới đoàn khác, làm chậm sự phát triển của họ", ông Phớc chia sẻ và cho hay, tới đây Kiểm toán Nhà nước sẽ có cuộc họp với các Bộ, ngành để cùng phối hợp, tìm hướng tháo gỡ vướng mắc này", ông Phớc chia sẻ.
Nhìn nhận sự chồng chéo giữa các cơ quan kiểm toán, thanh tra hiện nay là có, ông Nguyễn Chí Trung - Thứ trưởng Bộ Kế hoạch & Đầu tư đề xuất, nên học kinh nghiệm quốc tế, chuyển hướng kiểm toán là chính, thay vì thanh tra, kiểm tra.
Trong khi đó, bà Vũ Thị Mai - Thứ trưởng Bộ Tài chính thì góp ý, kế hoạch kiểm toán của cơ quan kiểm toán Nhà nước cần nêu địa chỉ cụ thể đơn vị sẽ thanh tra để tránh việc các Bộ phải điều chỉnh kế hoạch kiểm tra của mình.
Nhấn mạnh Kiểm toán Nhà nước là công cụ quan trọng để phát hiện dấu hiệu tham nhũng, không tuân thủ pháp luật về kinh tế, Chủ tịch nước yêu cầu cơ quan này chủ động hơn trong phối hợp với các Bộ, ngành, giảm tối đa chồng chéo các cuộc kiểm toán, thanh tra tại địa phương, doanh nghiệp.
**Anh Minh**

Cache-Control: max-age=120, stale-while-revalidate=6, stale-if-error=864000, private

Set-Cookie: device_env_real=4; expires=Sat, 28-Apr-2018 05:32:15 GMT; path=/; domain=vnexpress.net


text:
Tư vấn bồi thường chi phí đào tạo tại chỗ ?
Thưa luật sư, tôi muốn nhờ luật sư tư vấn kỹ, rõ hơn về vấn đề chi phí đào tạo tại chỗ: Khi ký HĐLĐ với người lao động mới vào làm việc tại công ty từ 3 - 5 năm đầu, công ty có tổ chức các khóa học tại công ty (như mời thầy về dạy, đào tạo tại công ty....)

markdown:
[Tư vấn bồi thường chi phí đào tạo tại chỗ ?](/tu-van-luat-lao-dong/tu-van-boi-thuong-chi-phi-dao-tao-tai-cho--.aspx) []
![ Tư vấn bồi thường chi phí đào tạo tại chỗ ?](https://luatminhkhue.vn/LMK/articles/3/17944/tu-van-boi-thuong-chi-phi-dao-tao-tai-cho---17944.jpg?w=250)
Thưa luật sư, tôi muốn nhờ luật sư tư vấn kỹ, rõ hơn về vấn đề chi phí đào tạo tại chỗ: Khi ký HĐLĐ với người lao động mới vào làm việc tại công ty từ 3 - 5 năm đầu, công ty có tổ chức các khóa học tại công ty (như mời thầy về dạy, đào tạo tại công ty....)

Cache-Control: private

Powered-By: MK Law