text:
Phong tục chào hỏi của các nước châu âu
Ở Pháp và Nga, gặp nhau bất cứ lúc nào cũng có thể bắt tay, còn ở Anh, Mỹ người ta chỉ bắt tay lần đầu gặp gỡ thôi. Các nước nói tiếng Anh không chấp nhận lối hôn tay phụ nữ để chào mừng, nhưng đó lại là lối rất thông dụng ở Pháp, Tây ban nha. Sang nước Ba Lan và Ý tha hồ được hôn tay phụ nữ, hôn tay càng nhiều càng tỏ ra lịch sự.
Ở nhiều nước Âu Mỹ không nên gọi điện thoại vào những ngày lễ ngày nghỉ cuối tuần trước 9 giờ sáng. Đến thăm nước Bồ đào nha, lệ này khắt khe hơn, chớ gọi điện thoại đến nhà người ta trước 11 giờ sáng. Ở Tây ban nha không nên đến thăm nhà người ta vào giờ nghỉ sau bữa ăn trưa, thời điểm này ai cũng đi ngủ.
Khi nói chuyện, người Ả rập, Hy Lạp, Nam Mỹ đứng thật sát người đối thoại. Nếu chúng ta có ý đứng xa hay tự nhiên lùi lại, họ coi đó là người đối thoại tỏ thái độ lạnh nhạt, xa cách. Trong khi người Đan Mạch cũng thích có nhiều không gian hơn trong lúc nói chuyện thì người Tây Ban Nha lại thích đứng gần nhau hơn. Đừng đút tay vào túi nếu bạn ở Pháp, Thuỵ Sỹ và Thuỵ Điển.
PHẦN LAN
Trong các buổi tiệc khi chào nhau họ thường bắt tay, ánh mắt nhìn nhau, cúi chào biểu hiện sự tôn trọng, trong trường hợp bình thường thì gật đầu là đủ. Cái bắt tay của người Phần Lan thường mạnh mẽ và trong thời gian ngắn. Khi gặp đôi vợ chồng, nguời vợ được chào hỏi trước, trừ trường hợp theo nghi lễ, chủ nhà sẽ được vợ, chồng chào hỏi trước, những đứa trẻ cũng được chào bằng một cái bắt tay. Hôn má, hôn tay, cũng là cách chào hỏi nhau của người Phần Lan nhưng họ hiếm khi làm việc đó khi gặp nhau. Bạn bè và những người quen có thể ôm nhau để biểu hiện lời chào.
NGA
Khi chào hỏi, làm quen nhau lần đầu tiên với người Nga, bạn không được tỏ ra quá thân thiện. Thái độ xuồng xã hoặc quá dí dỏm hay bị người Nga coi là “Mỹ quá”, thậm chí còn bị coi là yếu thế. Càng quen biết nhau hơn thì càng có thể tỏ thái độ thân mật hơn.
PHÁP
Hôn tay khi gặp nhau đã lỗi thời từ lâu, trừ khi các nhà chính trị muốn thu hút sự chú ý của dư luận. Khi gặp nhau chỉ chào hỏi bình thường, bắt tay nhẹ. Nếu thân quen thì có thể hôn nhẹ, tượng trưng thôi, lên gò má trái và phải của người phụ nữ. Nếu gặp nhau lần đầu tiên thì tuyệt nhiên không được phép làm việc đó.
HÀ LAN
Trong xưng hô, người Hà Lan có thể rất nhanh chóng chuyển từ sử dụng đại từ nhân xưng khách sáo sang thể thân mật. Vì thế, khi giới thiệu và tự giới thiệu họ thường nói đầy đủ tên gọi và tên họ để đối tác có thể tùy chọn cách xưng hô. Thường người cao tuổi hơn sẽ là người đề nghị chuyển cách xưng hô từ khách sáo sang thân mật. Khi nói chuyện, chủ đề cần hết sức tránh là thu nhập và tài sản cá nhân, phê phán Hoàng gia Hà Lan, tôn giáo và đảng phái chính trị.
ĐỨC
Trong cuộc sống thường ngày, khi gặp nhau, người đến sau chào trước hoặc người trông thấy người khác trước lên tiếng chào trước. Trong hợp tác kinh doanh thì cách chào theo thứ bậc. Khi gặp nhau, những người đã quen biết nhau chào nhau trước. Sau đó, người cấp bậc thấp hơn giới thiệu những người cùng đi, rồi người có cấp bậc cao hơn giới thiệu thành phần đoàn của mình. Sau khi tất cả đã làm quen với nhau thì mới bắt tay, cái bắt tay ngắn, nhẹ nhàng và khi bắt tay nhìn thẳng vào nhau.
THỤY SỸ
Bắt tay là 1 hình thức chào hỏi phổ biến ở Thụy Sỹ, nên bắt tay khi bắt đầu gặp mặt và trước khi ra về. Là 1 khách viếng thăm,dù thế nào đi chăng nữa,bạn cũng đừng nên ôm hôn người đối diện. Trong lúc người đó giới thiệu thì nên đứng.Ở những vùng giàu tính truyền thống như nông thôn, đàn ông còn thường ngả mũ khi gặp 1 người quen trên phố.Bạn nên đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi.Ví dụ như khi trên phương tiện công cộng bạn nên nhường ghế cho những người cao tuổi.
SÉC
Khi xưng hô với người Séc nên chú ý xưng cả chức vụ, học hàm và học vị của đối tác người Séc và có thể chỉ dùng những tước hiệu đó thay cho tên gọi. Không được chỉ gọi tên mà phải luôn có đại từ ông hoặc bà trước đó. Với người càng cao tuổi thì việc xưng hô với chức vụ, học hàm học vị càng quan trọng.Trong giao tiếp với người Séc, nên rất thận trọng với những cử chỉ hay động tác. Khi trình bày, nên hạn chế đến mức tối thiểu các động tác tay. Không được nắm tay, vỗ vai, thể hiện xuồng xã với người Séc. Người Séc rất coi trọng và hay thể hiện cử chỉ lịch sự đối với phụ nữ như mở cửa cho phụ nữ bước vào, nhường đường cho phụ nữ đi, giúp phụ nữ cởi áo choàng, mặc áo choàng bên ngoài.
Nguồn: Japanest

markdown:
**Phong tục**
# Phong tục chào hỏi của các nước châu âu
|
|![]()
Ở Pháp và Nga, gặp nhau bất cứ lúc nào cũng có thể bắt tay, còn ở Anh, Mỹ người ta chỉ bắt tay lần đầu gặp gỡ thôi. Các nước nói tiếng Anh không chấp nhận lối hôn tay phụ nữ để chào mừng, nhưng đó lại là lối rất thông dụng ở Pháp, Tây ban nha. Sang nước Ba Lan và Ý tha hồ được hôn tay phụ nữ, hôn tay càng nhiều càng tỏ ra lịch sự.
Ở nhiều nước Âu Mỹ không nên gọi điện thoại vào những ngày lễ ngày nghỉ cuối tuần trước 9 giờ sáng. Đến thăm nước Bồ đào nha, lệ này khắt khe hơn, chớ gọi điện thoại đến nhà người ta trước 11 giờ sáng. Ở Tây ban nha không nên đến thăm nhà người ta vào giờ nghỉ sau bữa ăn trưa, thời điểm này ai cũng đi ngủ.
Khi nói chuyện, người Ả rập, Hy Lạp, Nam Mỹ đứng thật sát người đối thoại. Nếu chúng ta có ý đứng xa hay tự nhiên lùi lại, họ coi đó là người đối thoại tỏ thái độ lạnh nhạt, xa cách. Trong khi người Đan Mạch cũng thích có nhiều không gian hơn trong lúc nói chuyện thì người Tây Ban Nha lại thích đứng gần nhau hơn. Đừng đút tay vào túi nếu bạn ở Pháp, Thuỵ Sỹ và Thuỵ Điển.
**PHẦN LAN** **NGA** **PHÁP**
Hôn tay khi gặp nhau đã lỗi thời từ lâu, trừ khi các nhà chính trị muốn thu hút sự chú ý của dư luận. Khi gặp nhau chỉ chào hỏi bình thường, bắt tay nhẹ. Nếu thân quen thì có thể hôn nhẹ, tượng trưng thôi, lên gò má trái và phải của người phụ nữ. Nếu gặp nhau lần đầu tiên thì tuyệt nhiên không được phép làm việc đó.
**HÀ LAN**
Trong xưng hô, người Hà Lan có thể rất nhanh chóng chuyển từ sử dụng đại từ nhân xưng khách sáo sang thể thân mật. Vì thế, khi giới thiệu và tự giới thiệu họ thường nói đầy đủ tên gọi và tên họ để đối tác có thể tùy chọn cách xưng hô. Thường người cao tuổi hơn sẽ là người đề nghị chuyển cách xưng hô từ khách sáo sang thân mật. Khi nói chuyện, chủ đề cần hết sức tránh là thu nhập và tài sản cá nhân, phê phán Hoàng gia Hà Lan, tôn giáo và đảng phái chính trị.
**ĐỨC**
Trong cuộc sống thường ngày, khi gặp nhau, người đến sau chào trước hoặc người trông thấy người khác trước lên tiếng chào trước. Trong hợp tác kinh doanh thì cách chào theo thứ bậc. Khi gặp nhau, những người đã quen biết nhau chào nhau trước. Sau đó, người cấp bậc thấp hơn giới thiệu những người cùng đi, rồi người có cấp bậc cao hơn giới thiệu thành phần đoàn của mình. Sau khi tất cả đã làm quen với nhau thì mới bắt tay, cái bắt tay ngắn, nhẹ nhàng và khi bắt tay nhìn thẳng vào nhau.
**THỤY SỸ**
Bắt tay là 1 hình thức chào hỏi phổ biến ở Thụy Sỹ, nên bắt tay khi bắt đầu gặp mặt và trước khi ra về. Là 1 khách viếng thăm,dù thế nào đi chăng nữa,bạn cũng đừng nên ôm hôn người đối diện. Trong lúc người đó giới thiệu thì nên đứng.Ở những vùng giàu tính truyền thống như nông thôn, đàn ông còn thường ngả mũ khi gặp 1 người quen trên phố.Bạn nên đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi.Ví dụ như khi trên phương tiện công cộng bạn nên nhường ghế cho những người cao tuổi.
**SÉC**
Khi xưng hô với người Séc nên chú ý xưng cả chức vụ, học hàm và học vị của đối tác người Séc và có thể chỉ dùng những tước hiệu đó thay cho tên gọi. Không được chỉ gọi tên mà phải luôn có đại từ ông hoặc bà trước đó. Với người càng cao tuổi thì việc xưng hô với chức vụ, học hàm học vị càng quan trọng.Trong giao tiếp với người Séc, nên rất thận trọng với những cử chỉ hay động tác. Khi trình bày, nên hạn chế đến mức tối thiểu các động tác tay. Không được nắm tay, vỗ vai, thể hiện xuồng xã với người Séc. Người Séc rất coi trọng và hay thể hiện cử chỉ lịch sự đối với phụ nữ như mở cửa cho phụ nữ bước vào, nhường đường cho phụ nữ đi, giúp phụ nữ cởi áo choàng, mặc áo choàng bên ngoài.
Nguồn: Japanest

Set-Cookie: PHPSESSID=53gt1f4p3m6fk3ui6giuei84q3; expires=Sun, 07-Aug-2016 22:16:54 GMT; path=/

Server: Apache/2.2.16 (Debian) PHP/5.3.3-7+squeeze25 with Suhosin-Patch mod_ssl/2.2.16 OpenSSL/0.9.8o


text:
Phim Zippo Mù Tạt và Em
Xem clip tacrang nhi tap30
-
Chưa có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc yêu cầu phim tại đây
Xemphim.Tv - Trang xem phim online chất lượng cao, hỗ trợ xem trên điện thoại và download phim về máy tính. Xemphim.tv luôn cập nhật phim mới nhanh nhất đặc biệt phim truyền hình, phim bộ hàn quốc và phim tâm lý.

markdown:
[Phim Zippo Mù Tạt và Em](http://www.xemphim.tv/online/movie/zippo-mu-tat-va-em)
[Xem clip tacrang nhi tap30](http://michalzimmer.com/tacrang-nhi-tap30)
-
Chưa có phim này. Vui lòng tìm từ khóa khác. Hoặc yêu cầu phim
[tại đây](//fb.com/979043618875435)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

Server: nginx

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
- Trực tiếp xổ số Miền Bắc
- Trực tiếp xổ số Phú Yên
- Trực tiếp xổ số Thừa Thiên Huế
- Trực tiếp xổ số Tp. Hồ Chí Minh
- Trực tiếp xổ số Cà Mau
- Trực tiếp xổ số Đồng Tháp
- Kết quả xổ số Miền Bắc
- Kết quả xổ số Khánh Hòa
- Kết quả xổ số Kon Tum
- Kết quả xổ số Kiên Giang
- Kết quả xổ số Lâm Đồng
- Kết quả xổ số Tiền Giang
- Chèn KQXS vào website của bạn
- Demo tạo mã nhúng KQXS
- Lịch mở thưởng
- Giải đáp giấc mơ
- Quay số may mắn
- Kết quả xổ số Phú Yên
- Kết quả xổ số Thừa Thiên Huế
- Kết quả xổ số Quảng Nam
- Kết quả xổ số Đắc Lắc
- Kết quả xổ số Đà Nẵng
- Kết quả xổ số Khánh Hòa
- Kết quả xổ số Bình Định
- Kết quả xổ số Quảng Bình
- Kết quả xổ số Quảng Trị
- Kết quả xổ số Gia Lai
- Kết quả xổ số Ninh Thuận
- Kết quả xổ số Đắc Nông
- Kết quả xổ số Quảng Ngãi
- Kết quả xổ số Kon Tum
- Kết quả xổ số Tp. Hồ Chí Minh
- Kết quả xổ số Cà Mau
- Kết quả xổ số Đồng Tháp
- Kết quả xổ số Bạc Liêu
- Kết quả xổ số Bến Tre
- Kết quả xổ số Vũng Tàu
- Kết quả xổ số Đồng Nai
- Kết quả xổ số Sóc Trăng
- Kết quả xổ số Cần Thơ
- Kết quả xổ số Bình Thuận
- Kết quả xổ số An Giang
- Kết quả xổ số Tây Ninh
- Kết quả xổ số Bình Dương
- Kết quả xổ số Trà Vinh
- Kết quả xổ số Vĩnh Long
- Kết quả xổ số Bình Phước
- Kết quả xổ số Hậu Giang
- Kết quả xổ số Long An
- Kết quả xổ số Kiên Giang
- Kết quả xổ số Lâm Đồng
- Kết quả xổ số Tiền Giang
KẾT QUẢ XỔ SỐ BÌNH DƯƠNG NGÀY 31/01/2014
- Để nhận kết quả xổ số Bình Dương sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188
- Để nhận kết quả xổ số Bình Dương sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188
- Để nhận kết quả xổ số Bình Dương sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188
- Để nhận kết quả xổ số Bình Dương sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188
- Để nhận kết quả xổ số Bình Dương sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188
- Để nhận kết quả xổ số Bình Dương sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188
- Để nhận kết quả xổ số Bình Dương sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188
- Để nhận kết quả xổ số Bình Dương sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188
Kết quả Xổ số Tỉnh Bình Dương - Xổ Số Kiến Thiết Tỉnh Bình Dương
Giới thiệu Xổ Số Kiến Thiết Bình Dương
Cty TNHH một thành viên Xổ Số Kiến Thiết Bình Dương trực thuộc xổ số miền Nam
Địa chỉ: 1 Huỳnh Văn Nghệ - Phường Phú lợi -TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương
Điện thoại: 84-0650-3833050 Fax: 84-0650-3822998(3831145) Email:
admin@xosobinhduong.com.vn
KQXS hàng ngày, KQXS Bình Dương mở thưởng lúc 16h15 ngày thứ 6 trong tuần
- Đề cập nhật chính xác thông tin mở thưởng bạn theo dõi : Trực Tiếp Xổ Số Miền Nam
Bạn có thể theo dõi các thống kê xổ số Bình Dương tại đây:
- Thống kê đầu đuôi Bình Dương
- Thống kê quan trọng Bình Dương
- Thống kê theo bộ số Bình Dương
- Thống kê lô tô nhanh Bình Dương
- Thống kê lô tô gan Bình Dương
- Nếu bạn có vé số nhưng không biết mình có trúng thưởng hay không thì có thể xem kết quả bằng cách Dò Vé Số bạn có thể nhập số vé, ngày tháng và địa điểm cần kiểm tra rồi ấn Tra vé. Sẽ có kết quả ngay!
Giới thiệu tỉnh Bình Dương
Bình Dương là tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ. Tỉnh lỵ của Bình Dương hiện nay là thành phố Thủ Dầu Một, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh 30 km.
Tính đến năm 2011, toàn tỉnh có 1.691.400 người, mật độ dân số 628 người/km. Trong đó dân số nam đạt 813.600 dân số nữ đạt 877.800 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 14,2 ‰. Trong đó dân số sống tại thành thị đạt gần 1.084.200 người[18], dân số sống tại nông thôn đạt 607.200 người. Trên địa bàn Bình Dương có khoảng 15 dân tộc, nhưng đông nhất là người Kinh và sau đó là mm người Hoa, người Khơ Me...
- Dự đoán xổ số Miền Bắc
- Dự đoán xổ số Phú Yên
- Dự đoán xổ số Thừa Thiên Huế
- Dự đoán các tỉnh Miền Trung
- Dự đoán xổ số Tp. Hồ Chí Minh
- Dự đoán xổ số Cà Mau
- Dự đoán xổ số Đồng Tháp
- Dự đoán các tỉnh Miền Nam
- Thống kê đầu, đuôi
- Thống kê theo tổng chẵn
- Thống kê theo tổng lẻ
- Thống kê tổng 2 số cuối
- Thống kê 00 - 99
- Thống kê xổ số hôm nay
- Thống kê VIP xổ số 3 miền
- Số đẹp từ các diễn đàn xổ số
- Thông kê tần suất Loto
- Thống kê quan trọng
- Thống kê theo bộ số
- Thống kê Loto nhanh
- Thống kê Loto gan
- Thống kê Loto theo đầu/đuôi
- Thống kê theo tổng
- Thống kê theo chu kỳ
- Thống kê giải ĐB theo tuần
- Thống kê giải ĐB theo tháng
- PYXổ số Phú Yên
- TTHXổ số Thừa Thiên Huế
- QNMXổ số Quảng Nam
- DLKXổ số Đắc Lắc
- DNGXổ số Đà Nẵng
- KHXổ số Khánh Hòa
- BDIXổ số Bình Định
- QBXổ số Quảng Bình
- QTXổ số Quảng Trị
- GLXổ số Gia Lai
- NTXổ số Ninh Thuận
- DNOXổ số Đắc Nông
- QNIXổ số Quảng Ngãi
- KTXổ số Kon Tum
- HCMXổ số Tp. Hồ Chí Minh
- CMXổ số Cà Mau
- DTXổ số Đồng Tháp
- BLXổ số Bạc Liêu
- BTRXổ số Bến Tre
- VTXổ số Vũng Tàu
- DNXổ số Đồng Nai
- STXổ số Sóc Trăng
- CTXổ số Cần Thơ
- BTHXổ số Bình Thuận
- AGXổ số An Giang
- TNXổ số Tây Ninh
- BDXổ số Bình Dương
- TVXổ số Trà Vinh
- VLXổ số Vĩnh Long
- BPXổ số Bình Phước
- HGXổ số Hậu Giang
- LAXổ số Long An
- KGXổ số Kiên Giang
- LDXổ số Lâm Đồng
- TGXổ số Tiền Giang

markdown:
[[Tìm hiểu thêm]](#) ![](http://www.xoso.com/public/client/images/dudoan.gif)
![](http://www.xoso.com/public/client/images/dudoan.gif)
[Trực tiếp xổ số Miền Bắc](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-bac.html) [Trực tiếp xổ số Phú Yên](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-trung.html) [Trực tiếp xổ số Thừa Thiên Huế](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-trung.html) [Trực tiếp xổ số Tp. Hồ Chí Minh](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-nam.html) [Trực tiếp xổ số Cà Mau](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-nam.html) [Trực tiếp xổ số Đồng Tháp](http://www.xoso.com/tuong-thuat-truc-tiep-ket-qua-xo-so/mien-nam.html) [Kết quả xổ số Miền Bắc](http://www.xoso.com/xo-so-mien-bac.html) [Kết quả xổ số Khánh Hòa](http://www.xoso.com/xo-so-khanh-hoa.html) [Kết quả xổ số Kon Tum](http://www.xoso.com/xo-so-kon-tum.html) [Kết quả xổ số Kiên Giang](http://www.xoso.com/xo-so-kien-giang.html) [Kết quả xổ số Lâm Đồng](http://www.xoso.com/xo-so-lam-dong.html) [Kết quả xổ số Tiền Giang](http://www.xoso.com/xo-so-tien-giang.html) [Chèn KQXS vào website của bạn](http://www.xoso.com/tao-ma-nhung/ket-qua-xo-so.html) [Demo tạo mã nhúng KQXS](http://www.xoso.com/demo/index.html) [Lịch mở thưởng](http://www.xoso.com/lich-mo-thuong-xo-so.html) [Giải đáp giấc mơ](http://www.xoso.com/giai-dap-giac-mo.html) [Quay số may mắn](http://www.xoso.com/quay-so-may-man.html) [Kết quả xổ số Phú Yên](http://www.xoso.com/xo-so-phu-yen.html) [Kết quả xổ số Thừa Thiên Huế](http://www.xoso.com/xo-so-thua-thien-hue.html) [Kết quả xổ số Quảng Nam](http://www.xoso.com/xo-so-quang-nam.html) [Kết quả xổ số Đắc Lắc](http://www.xoso.com/xo-so-dac-lac.html) [Kết quả xổ số Đà Nẵng](http://www.xoso.com/xo-so-da-nang.html) [Kết quả xổ số Khánh Hòa](http://www.xoso.com/xo-so-khanh-hoa.html) [Kết quả xổ số Bình Định](http://www.xoso.com/xo-so-binh-dinh.html) [Kết quả xổ số Quảng Bình](http://www.xoso.com/xo-so-quang-binh.html) [Kết quả xổ số Quảng Trị](http://www.xoso.com/xo-so-quang-tri.html) [Kết quả xổ số Gia Lai](http://www.xoso.com/xo-so-gia-lai.html) [Kết quả xổ số Ninh Thuận](http://www.xoso.com/xo-so-ninh-thuan.html) [Kết quả xổ số Đắc Nông](http://www.xoso.com/xo-so-dac-nong.html) [Kết quả xổ số Quảng Ngãi](http://www.xoso.com/xo-so-quang-ngai.html) [Kết quả xổ số Kon Tum](http://www.xoso.com/xo-so-kon-tum.html) [Kết quả xổ số Tp. Hồ Chí Minh](http://www.xoso.com/xo-so-tp-ho-chi-minh.html) [Kết quả xổ số Cà Mau](http://www.xoso.com/xo-so-ca-mau.html) [Kết quả xổ số Đồng Tháp](http://www.xoso.com/xo-so-dong-thap.html) [Kết quả xổ số Bạc Liêu](http://www.xoso.com/xo-so-bac-lieu.html) [Kết quả xổ số Bến Tre](http://www.xoso.com/xo-so-ben-tre.html) [Kết quả xổ số Vũng Tàu](http://www.xoso.com/xo-so-vung-tau.html) [Kết quả xổ số Đồng Nai](http://www.xoso.com/xo-so-dong-nai.html) [Kết quả xổ số Sóc Trăng](http://www.xoso.com/xo-so-soc-trang.html) [Kết quả xổ số Cần Thơ](http://www.xoso.com/xo-so-can-tho.html) [Kết quả xổ số Bình Thuận](http://www.xoso.com/xo-so-binh-thuan.html) [Kết quả xổ số An Giang](http://www.xoso.com/xo-so-an-giang.html) [Kết quả xổ số Tây Ninh](http://www.xoso.com/xo-so-tay-ninh.html) [Kết quả xổ số Bình Dương](http://www.xoso.com/xo-so-binh-duong.html) [Kết quả xổ số Trà Vinh](http://www.xoso.com/xo-so-tra-vinh.html) [Kết quả xổ số Vĩnh Long](http://www.xoso.com/xo-so-vinh-long.html) [Kết quả xổ số Bình Phước](http://www.xoso.com/xo-so-binh-phuoc.html) [Kết quả xổ số Hậu Giang](http://www.xoso.com/xo-so-hau-giang.html) [Kết quả xổ số Long An](http://www.xoso.com/xo-so-long-an.html) [Kết quả xổ số Kiên Giang](http://www.xoso.com/xo-so-kien-giang.html) [Kết quả xổ số Lâm Đồng](http://www.xoso.com/xo-so-lam-dong.html) [Kết quả xổ số Tiền Giang](http://www.xoso.com/xo-so-tien-giang.html)
# KẾT QUẢ XỔ SỐ BÌNH DƯƠNG NGÀY 31/01/2014
**XỔ SỐ MIỀN NAM - 31/01/2014**
|
|
## Xổ Số Bình Dương - Thứ 6 ngày 31/01/2014
|Đầu||Đuôi|
|0|
|1||1|
|2||9,0|
|3||3,8|
|4||1,8|
|5||8|
|6||5,8|
|7||0,0|
|8||1,3,4|
|9||2,9,2|**956148** **09370** **90738** **27158** **04320** **59383** **17333** **40070** **40284** **24568** **81741** **93692** **6111** **3599** **2529** **4965** **392** **81**
- Để nhận kết quả xổ số
**Bình Dương**sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188 **XỔ SỐ MIỀN NAM - 24/01/2014**
|
|
## Xổ Số Bình Dương - Thứ 6 ngày 24/01/2014
|Đầu||Đuôi|
|0|
|1||5,8|
|2||1,0|
|3|
|4||8|
|5||0,3,4|
|6||6,9,5,6|
|7||8,9|
|8||3,2,1|
|9||4|**757981** **79279** **81666** **46265** **53020** **89478** **47553** **38654** **72482** **77721** **83548** **48118** **9183** **6915** **1269** **1194** **850** **66**
- Để nhận kết quả xổ số
**Bình Dương**sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188 **XỔ SỐ MIỀN NAM - 17/01/2014**
|
|
## Xổ Số Bình Dương - Thứ 6 ngày 17/01/2014
|Đầu||Đuôi|
|0||4,3|
|1||2,5,8,4|
|2||9|
|3||2,9,6|
|4||7,0,2|
|5|
|6||8|
|7||6,4|
|8||4|
|9||5|**513136** **08414** **57803** **27274** **63939** **92595** **53904** **41912** **18115** **93632** **93418** **20629** **0176** **4568** **6342** **9284** **940** **47**
- Để nhận kết quả xổ số
**Bình Dương**sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188 **XỔ SỐ MIỀN NAM - 10/01/2014**
|
|
## Xổ Số Bình Dương - Thứ 6 ngày 10/01/2014
|Đầu||Đuôi|
|0|
|1|
|2||7,0,4|
|3||4,5|
|4||5,3,4,8|
|5||5,0,6,3|
|6||7,9|
|7|
|8||5,2|
|9||8|**803448** **08053** **07982** **34598** **36569** **82250** **78435** **70143** **98956** **83344** **12324** **04967** **3120** **9155** **0345** **9427** **234** **85**
- Để nhận kết quả xổ số
**Bình Dương**sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188 **XỔ SỐ MIỀN NAM - 03/01/2014**
|
|
## Xổ Số Bình Dương - Thứ 6 ngày 03/01/2014
|Đầu||Đuôi|
|0||4|
|1||1,8|
|2||0,4,4|
|3|
|4||7,3,0,1,1|
|5||3|
|6||4|
|7||9,1|
|8||9|
|9||0,8|**912624** **15818** **95453** **42689** **48341** **36379** **90971** **82740** **32811** **29741** **39390** **00498** **9324** **7764** **9843** **1004** **147** **20**
- Để nhận kết quả xổ số
**Bình Dương**sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188 **XỔ SỐ MIỀN NAM - 27/12/2013**
|
|
## Xổ Số Bình Dương - Thứ 6 ngày 27/12/2013
|Đầu||Đuôi|
|0||6,8,0,8,2|
|1||7,6,4|
|2|
|3|
|4||3,1|
|5||1|
|6||1,5|
|7||7,0|
|8||0,9|
|9||2|**648714** **37402** **36308** **67389** **26970** **00108** **25251** **04900** **10565** **78917** **17541** **95816** **2977** **1406** **5143** **8080** **861** **92**
- Để nhận kết quả xổ số
**Bình Dương**sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188 **XỔ SỐ MIỀN NAM - 20/12/2013**
|
|
## Xổ Số Bình Dương - Thứ 6 ngày 20/12/2013
|Đầu||Đuôi|
|0||8|
|1|
|2||1,2,6,8,9|
|3||8,2|
|4|
|5||1,3,9|
|6||4,1,8|
|7||0|
|8||4,5|
|9||0|**360332** **00159** **23708** **34353** **72238** **80361** **95028** **35484** **97585** **21768** **64129** **59170** **0626** **6221** **6051** **1422** **190** **64**
- Để nhận kết quả xổ số
**Bình Dương**sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188 **XỔ SỐ MIỀN NAM - 13/12/2013**
|
|
## Xổ Số Bình Dương - Thứ 6 ngày 13/12/2013
|Đầu||Đuôi|
|0|
|1||0,7|
|2||9,5|
|3||8|
|4||5,0|
|5||2,3|
|6||4,1|
|7||9,9|
|8||1,3|
|9||0,6,0|**661379** **93890** **84361** **41117** **87540** **41079** **02245** **14353** **02196** **32525** **71664** **04783** **3852** **1381** **4410** **1690** **938** **29**
- Để nhận kết quả xổ số
**Bình Dương**sớm nhất, soạn tin BHX KQ BD gửi 8188 [ Kết quả Xổ số](http://www.xoso.com/ket-qua.html) Tỉnh Bình Dương **- Xổ Số Kiến Thiết Tỉnh Bình Dương**
**Giới thiệu Xổ Số Kiến Thiết Bình Dương**
Cty TNHH một thành viên
**Xổ Số Kiến Thiết Bình Dương ** **trực thuộc xổ số miền Nam**
Địa chỉ: 1 Huỳnh Văn Nghệ - Phường Phú lợi -TP Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương
Điện thoại: 84-0650-3833050 Fax: 84-0650-3822998(3831145) Email:
admin@xosobinhduong.com.vn
KQXS hàng ngày, KQXS Bình Dương mở thưởng lúc 16h15 ngày thứ 6 trong tuần
- Đề cập nhật chính xác thông tin mở thưởng bạn theo dõi
** : ** **Trực Tiếp Xổ Số Miền Nam**
Bạn có thể theo dõi các
**thống kê xổ số ** ** Bình Dương** **- ** [Thống kê đầu đuôi ](http://www.xoso.com/thongke-dau-duoi-0-9-xo-so-binh-duong.html) ** Bình Dương** **- ** [Thống kê quan trọng ](http://www.xoso.com/thong-ke-quan-trong-xo-so-binh-duong.html) ** Bình Dương** **- ** [Thống kê theo bộ số ](http://www.xoso.com/thong-ke-theo-bo-so-xo-so-binh-duong.html) ** Bình Dương** **- ** [Thống kê lô tô nhanh](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-to-tinh-xo-so-binh-duong.html) ** Bình Dương** **- ** [Thống kê lô tô gan ](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-gan-xo-so-binh-duong.html) ** Bình Dương**
- Nếu bạn có vé số nhưng không biết mình có trúng thưởng hay không thì có thể xem kết quả bằng cách
[Dò Vé Số](http://www.xoso.com/do-ve-so.html) **Giới thiệu tỉnh Bình Dương**
Bình Dương là tỉnh thuộc vùng Đông Nam Bộ. Tỉnh lỵ của Bình Dương hiện nay là thành phố Thủ Dầu Một, cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh 30 km.
Tính đến năm 2011, toàn tỉnh có 1.691.400 người, mật độ dân số 628 người/km. Trong đó dân số nam đạt 813.600 dân số nữ đạt 877.800 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 14,2 ‰. Trong đó dân số sống tại thành thị đạt gần 1.084.200 người[18], dân số sống tại nông thôn đạt 607.200 người. Trên địa bàn Bình Dương có khoảng 15 dân tộc, nhưng đông nhất là người Kinh và sau đó là mm người Hoa, người Khơ Me...
|1||
|
Thabao Nguyen
|443.000|
|2||
|
ntk714
|272.000|
|3||
|
trương mạnh thái
|228.000|
|4||
|
Rồng Xanh
|58.000|
|5||
|
slecho01
|-368.000|
|1||
|
trương mạnh thái
|228.000|
|2||
|
Rồng Xanh
|140.000|
|3||
|
nguyễn hoàng
|114.000|
|4||
|
Thabao Nguyen
|28.000|
|5||
|
nguyen don nhat thanh
|670|
|6||
|
ntk714
|-96.000|
|7||
|
Nguyễn Trung Tài
|-151.800|
|8||
|
slecho01
|-506.000|
|9||
|
697989
|-744.000|
|1||
|
Soi Loto
|3.105.000|
|2||
|
Loto Mien Bac
|1.359.620|
|3||
|
anhdung
|1.194.000|
|4||
|
lý minh tuấn
|930.000|
|5||
|
Nguyễn Tiến Thức
|636.000|
|6||
|
Cao kỳ Dương
|559.000|
|7||
|
Tony Quân
|548.000|
|8||
|
Pro999
|536.000|
|9||
|
nguyen minh trung
|450.000|
|10||
|
Nguyen Manh Tuan
|418.000|
|11||
|
Dân Võ Thái
|356.000|
|12||
|
Nguyễn Thị Vui
|353.827|
|13||
|
GRA
|348.000|
|14||
|
Vothanh Thanhphuc
|342.000|
|15||
|
Chuyên viên Lô
|327.870|
|16||
|
Song Phi
|318.000|
|17||
|
van Vo Quy
|285.000|
|18||
|
Luyện Văn
|274.000|
|19||
|
Ninh
|252.000|
|20||
|
Trinhvan Cao
|252.000|
|21||
|
trương mạnh thái
|228.000|
|22||
|
Triều Kon
|224.000|
|23||
|
Quan Nguyen
|182.000|
|24||
|
Độc Ác Có Thừa
|152.862|
|25||
|
Nguyễn Ngọc Trình
|114.000|
|26||
|
nguyễn hoàng
|114.000|
|27||
|
nguyenbaoson
|114.000|
|28||
|
Ngọc Hải
|114.000|
|29||
|
Phương Trần
|114.000|
|30||
|
nguyễn tiến dũng
|114.000|
|31||
|
Tiger Xanh
|114.000|
|32||
|
congyno87
|114.000|
|33||
|
nguyễn sỹ cường
|114.000|
|34||
|
Tranquocviet
|107.540|
|35||
|
Cheoly
|98.137|
|36||
|
Quản trị
|98.137|
|37||
|
cua toi qua khu
|90.000|
|38||
|
Đạt Green
|70.000|
|39||
|
nguyễn bá đạo
|68.000|
|40||
|
Nhòa Nhạt
|68.000|
|41||
|
lam thanh trung
|68.000|
|42||
|
bui van thinh
|68.000|
|43||
|
ảnh Xơn
|61.400|
|44||
|
Đinh Thương Hoài
|59.320|
|45||
|
CPYTGRE
|56.260|
|46||
|
BFKJ
|38.000|
|47||
|
Lê Lâm
|34.000|
|48||
|
tranthingocloan
|22.270|
|49||
|
nguyen phuong
|20.000|
|50||
|
Mộc Thiên An
|20.000|[Dự đoán xổ số Miền Bắc](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-mien-bac.html) [Dự đoán xổ số Phú Yên](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-phu-yen.html) [Dự đoán xổ số Thừa Thiên Huế](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-thua-thien-hue.html) [Dự đoán các tỉnh](javascript:;) **Miền Trung** [Dự đoán xổ số Tp. Hồ Chí Minh](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-tp-ho-chi-minh.html) [Dự đoán xổ số Cà Mau](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-ca-mau.html) [Dự đoán xổ số Đồng Tháp](http://www.xoso.com/du-doan-xo-so-dong-thap.html) [Dự đoán các tỉnh](javascript:;) **Miền Nam** [Thống kê đầu, đuôi](http://www.xoso.com/thongke-dau-duoi-0-9.html) [Thống kê theo tổng chẵn](http://www.xoso.com/thong-ke-tong-chan.html) [Thống kê theo tổng lẻ](http://www.xoso.com/thong-ke-tong-le.html) [Thống kê tổng 2 số cuối](http://www.xoso.com/thong-ke-theo-tong-0-9.html) [Thống kê 00 - 99](http://www.xoso.com/thong-ke-cap-so-tu-00-99.html) [Thống kê xổ số hôm nay](http://www.xoso.com/thong-ke-xo-so-hom-nay.html) [Thống kê VIP xổ số 3 miền](http://www.xoso.com/thong-ke-vip-xo-so-3-mien.html) [Số đẹp từ các diễn đàn xổ số](http://www.xoso.com/thong-ke-so-dep-tu-cac-dien-dan-xo-so.html) [Thông kê tần suất Loto](http://www.xoso.com/thong-ke-tan-suat-loto.html) [Thống kê quan trọng](http://www.xoso.com/thong-ke-quan-trong.html) [Thống kê theo bộ số](http://www.xoso.com/thong-ke-theo-bo-so.html) [Thống kê Loto nhanh](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-to-tinh.html) [Thống kê Loto gan](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-gan.html) [Thống kê Loto theo đầu/đuôi](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-to-theo-dau-duoi.html) [Thống kê theo tổng](http://www.xoso.com/thong-ke-lo-to-theo-tong.html) [Thống kê theo chu kỳ](http://www.xoso.com/thong-ke-theo-chu-ky.html) [Thống kê giải ĐB theo tuần](http://www.xoso.com/thong-ke-giai-dac-biet-theo-tuan.html) [Thống kê giải ĐB theo tháng](http://www.xoso.com/thong-ke-giai-dac-biet-theo-thang.html)
- PY
[Xổ số Phú Yên](http://www.xoso.com/xo-so-phu-yen.html)
- TTH
[Xổ số Thừa Thiên Huế](http://www.xoso.com/xo-so-thua-thien-hue.html)
- QNM
[Xổ số Quảng Nam](http://www.xoso.com/xo-so-quang-nam.html)
- DLK
[Xổ số Đắc Lắc](http://www.xoso.com/xo-so-dac-lac.html)
- DNG
[Xổ số Đà Nẵng](http://www.xoso.com/xo-so-da-nang.html)
- KH
[Xổ số Khánh Hòa](http://www.xoso.com/xo-so-khanh-hoa.html)
- BDI
[Xổ số Bình Định](http://www.xoso.com/xo-so-binh-dinh.html)
- QB
[Xổ số Quảng Bình](http://www.xoso.com/xo-so-quang-binh.html)
- QT
[Xổ số Quảng Trị](http://www.xoso.com/xo-so-quang-tri.html)
- GL
[Xổ số Gia Lai](http://www.xoso.com/xo-so-gia-lai.html)
- NT
[Xổ số Ninh Thuận](http://www.xoso.com/xo-so-ninh-thuan.html)
- DNO
[Xổ số Đắc Nông](http://www.xoso.com/xo-so-dac-nong.html)
- QNI
[Xổ số Quảng Ngãi](http://www.xoso.com/xo-so-quang-ngai.html)
- KT
[Xổ số Kon Tum](http://www.xoso.com/xo-so-kon-tum.html)
- HCM
[Xổ số Tp. Hồ Chí Minh](http://www.xoso.com/xo-so-tp-ho-chi-minh.html)
- CM
[Xổ số Cà Mau](http://www.xoso.com/xo-so-ca-mau.html)
- DT
[Xổ số Đồng Tháp](http://www.xoso.com/xo-so-dong-thap.html)
- BL
[Xổ số Bạc Liêu](http://www.xoso.com/xo-so-bac-lieu.html)
- BTR
[Xổ số Bến Tre](http://www.xoso.com/xo-so-ben-tre.html)
- VT
[Xổ số Vũng Tàu](http://www.xoso.com/xo-so-vung-tau.html)
- DN
[Xổ số Đồng Nai](http://www.xoso.com/xo-so-dong-nai.html)
- ST
[Xổ số Sóc Trăng](http://www.xoso.com/xo-so-soc-trang.html)
- CT
[Xổ số Cần Thơ](http://www.xoso.com/xo-so-can-tho.html)
- BTH
[Xổ số Bình Thuận](http://www.xoso.com/xo-so-binh-thuan.html)
- AG
[Xổ số An Giang](http://www.xoso.com/xo-so-an-giang.html)
- TN
[Xổ số Tây Ninh](http://www.xoso.com/xo-so-tay-ninh.html)
- BD
[Xổ số Bình Dương](http://www.xoso.com/xo-so-binh-duong.html)
- TV
[Xổ số Trà Vinh](http://www.xoso.com/xo-so-tra-vinh.html)
- VL
[Xổ số Vĩnh Long](http://www.xoso.com/xo-so-vinh-long.html)
- BP
[Xổ số Bình Phước](http://www.xoso.com/xo-so-binh-phuoc.html)
- HG
[Xổ số Hậu Giang](http://www.xoso.com/xo-so-hau-giang.html)
- LA
[Xổ số Long An](http://www.xoso.com/xo-so-long-an.html)
- KG
[Xổ số Kiên Giang](http://www.xoso.com/xo-so-kien-giang.html)
- LD
[Xổ số Lâm Đồng](http://www.xoso.com/xo-so-lam-dong.html)
- TG
[Xổ số Tiền Giang](http://www.xoso.com/xo-so-tien-giang.html)

WARC-Truncated: length

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache-Status: MISS


text:
Danh sách bài hát thu âm bởi Miley Cyrus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Danh sách các bài hát ca sĩ người Mỹ Miley Cyrus trình bày.
Đã phát hành[sửa | sửa mã nguồn]
Những bài hát trong album của Miley Cyrus đã được hoặc sẽ phát hành và đều được trình bày bởi Miley Cyrus.
- 0-9
- A
- B
- C
- D
- E
- F
- G
- H
- I
- J
- L
- M
- N
- O
- P
- R
- S
- T
- W
- Y
- Z

markdown:
# Danh sách bài hát thu âm bởi Miley Cyrus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Danh sách các bài hát ca sĩ người
[Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Miley Cyrus](/wiki/Miley_Cyrus) trình bày.
## Đã phát hành[
[sửa](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_b%C3%A0i_h%C3%A1t_thu_%C3%A2m_b%E1%BB%9Fi_Miley_Cyrus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_b%C3%A0i_h%C3%A1t_thu_%C3%A2m_b%E1%BB%9Fi_Miley_Cyrus&action=edit§ion=1)]
Những bài hát trong album của
[Miley Cyrus](/wiki/Miley_Cyrus) đã được hoặc sẽ phát hành và đều được trình bày bởi Miley Cyrus.
- 0-9
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |Miley Cyrus,
|[Breakout](/wiki/Breakout_(album))
- A
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"As I Am" |Xandy Barry,
|[Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1)
- B
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"Before the Storm" (with |
|[Lines, Vines and Trying Times](/wiki/Lines,_Vines_and_Trying_Times) **"** [The Best of Both Worlds](/w/index.php?title=The_Best_of_Both_Worlds&action=edit&redlink=1)" [Matthew Gerrard](/w/index.php?title=Matthew_Gerrard&action=edit&redlink=1), [Robbie Nevil](/w/index.php?title=Robbie_Nevil&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana](/w/index.php?title=Hannah_Montana_(soundtrack)&action=edit&redlink=1) **"Bigger Than Us"** [Antonina Armato](/w/index.php?title=Antonina_Armato&action=edit&redlink=1), [Tim James](/w/index.php?title=Tim_James&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"Bottom of the Ocean"** [Breakout](/wiki/Breakout_(album)) **"** [Breakout](/w/index.php?title=Breakout_(Miley_Cyrus_song)&action=edit&redlink=1)" [Gina Schock](/w/index.php?title=Gina_Schock&action=edit&redlink=1), [Ted Bruner](/w/index.php?title=Ted_Bruner&action=edit&redlink=1), Trey Vittetoe **"** [Butterfly Fly Away](/wiki/Butterfly_Fly_Away)" (with [Billy Ray Cyrus](/wiki/Billy_Ray_Cyrus)) [Glen Ballard](/w/index.php?title=Glen_Ballard&action=edit&redlink=1), Alan Silvestri [Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim))& [Back to Tennessee](/w/index.php?title=Back_to_Tennessee&action=edit&redlink=1)
- C
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"Clear" |Xandy Barry,
|[Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"** [The Climb](/wiki/The_Climb)" [Jessi Alexander](/w/index.php?title=Jessi_Alexander&action=edit&redlink=1), Jon Mabe [Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim))
- D
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"Don't Walk Away" |Miley Cyrus,
|[Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim)) **"Don't Wanna Be Torn"** [Kara DioGuardi](/wiki/Kara_DioGuardi) [Hannah Montana 3](/wiki/Hannah_Montana_3) **"Dream"** [Kara DioGuardi](/wiki/Kara_DioGuardi) [Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim)) **"The Driveway"** [Scott Cutler](/w/index.php?title=Scott_Cutler&action=edit&redlink=1), [Anne Preven](/w/index.php?title=Anne_Preven&action=edit&redlink=1) [Breakout](/wiki/Breakout_(album))
- E
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"East Northumberland High" |
|[Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"Every Part of Me"** [Hannah Montana 3](/wiki/Hannah_Montana_3)
- F
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |Miley Cyrus, Armato, James, Devrim Karaoğlu||
||2008|
|
|" |Miley Cyrus,
|
- G
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |
|[Breakout](/wiki/Breakout_(album)) **"Goodbye"** **"Good and Broken"** [Antonina Armato](/w/index.php?title=Antonina_Armato&action=edit&redlink=1), [Destiny Hope Cyrus](/wiki/Miley_Cyrus), [Tim James](/w/index.php?title=Tim_James_(songwriter)&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"The Good Life"** [Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim)) **"G.N.O. - Girl's Night Out"** [Destiny Hope Cyrus](/wiki/Miley_Cyrus), Tamara Dunn, Wilder Matthew [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1)
- H
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |Mitch Allan,
|[Hannah Montana 3](/wiki/Hannah_Montana_3) **"** [Hoedown Throwdown](/wiki/Hoedown_Throwdown)" [Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim)) **"Hovering" (with** [Trace Cyrus](/w/index.php?title=Trace_Cyrus&action=edit&redlink=1)) [Destiny Hope Cyrus](/wiki/Miley_Cyrus), [Brian Green](/w/index.php?title=Brian_Green&action=edit&redlink=1)) [Breakout (Platinum Edition)](/wiki/Breakout_(album))
- I
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |Jennie Lurie, Ken Hauptman, Aruna Abrams||
||2006|
|
|"I Learned from You" (with |
|[Hannah Montana](/w/index.php?title=Hannah_Montana_(soundtrack)&action=edit&redlink=1)& [Bridge of Terabithia](/w/index.php?title=Music_from_and_Inspired_By_Bridge_to_Terabithia&action=edit&redlink=1) **"I Miss You"** [Destiny Hope Cyrus](/wiki/Miley_Cyrus), [Brian Green](/w/index.php?title=Brian_Green&action=edit&redlink=1)) [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"** [I Wanna Know You](/w/index.php?title=I_Wanna_Know_You&action=edit&redlink=1)" [Hannah Montana 3](/wiki/Hannah_Montana_3) **"I Wanna Know You" (có sự tham gia của** [David Archuleta](/wiki/David_Archuleta)) **"** [Ice Cream Freeze (Let's Chill)](/w/index.php?title=Ice_Cream_Freeze_(Let%27s_Chill)&action=edit&redlink=1) **"I Thought I Lost You" (with** [John Travolta](/wiki/John_Travolta)) [Bolt](/w/index.php?title=Bolt_(soundtrack)&action=edit&redlink=1) **"** [If We Were A Movie](/w/index.php?title=If_We_Were_A_Movie&action=edit&redlink=1)" [Hannah Montana](/w/index.php?title=Hannah_Montana_(soundtrack)&action=edit&redlink=1) **"** [If We Were a Movie](/w/index.php?title=If_We_Were_a_Movie&action=edit&redlink=1)" (có sự tham gia của [Corbin Bleu](/wiki/Corbin_Bleu)) [Hannah Montana 3](/wiki/Hannah_Montana_3) **"** [It's All Right Here](/wiki/It%27s_All_Right_Here)"
- J
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"Just a Girl" |Toby Gad, Arama Brown||
||2009|
|
|"Just Like You" |Adam Watts, Andy Dodd||
||2006|
|
|" |
|[Just Stand Up! - Single](/wiki/Just_Stand_Up!)
- L
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"Let's Dance" |
|[Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"** [Let's Do This](/w/index.php?title=Let%27s_Do_This&action=edit&redlink=1)"
[Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim))& [Hannah Montana 3](/wiki/Hannah_Montana_3) **"** [Let's Get Crazy](/w/index.php?title=Let%27s_Get_Crazy&action=edit&redlink=1)" **"** [Life's What You Make It](/w/index.php?title=Life%27s_What_You_Make_It&action=edit&redlink=1)" [Matthew Gerrard](/w/index.php?title=Matthew_Gerrard&action=edit&redlink=1), [Robbie Nevil](/w/index.php?title=Robbie_Nevil&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1)
- M
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |Andy Dodd,
|[Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"** [Mixed Up](/w/index.php?title=Mixed_Up&action=edit&redlink=1)" [Kara DioGuardi](/wiki/Kara_DioGuardi), [Marti Frederiksen](/w/index.php?title=Marti_Frederiksen&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana 3](/wiki/Hannah_Montana_3)
- N
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |
|[Hannah Montana (Special Edition)](/w/index.php?title=Hannah_Montana_(soundtrack)&action=edit&redlink=1)& [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1)
- O
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"Old Blue Jeans" |Michael Bradford, Pamela Sheyne||
||2007|
|
|" |Negin Djafari, Toby Gad|
|
|"The Other Side of Me" |Matthew Gerrard, Robbie Nevil||
||2006|
- P
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |
|[ ] [The Time of Our Lives](/wiki/The_Time_of_Our_Lives_(EP)) **"** [Part of Your World](/w/index.php?title=Part_of_Your_World&action=edit&redlink=1)" [Alan Menken](/wiki/Alan_Menken), [Howard Ashman](/wiki/Howard_Ashman) [DisneyMania 5](/w/index.php?title=DisneyMania_5&action=edit&redlink=1) **"** [Pumpin' Up the Party](/w/index.php?title=Pumpin%27_Up_the_Party&action=edit&redlink=1)" [Hannah Montana](/w/index.php?title=Hannah_Montana_(soundtrack)&action=edit&redlink=1)
- R
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |
|[Home at Last](/w/index.php?title=Home_at_Last_(album)&action=edit&redlink=1) **"Right Here"** [Antonina Armato](/w/index.php?title=Antonina_Armato&action=edit&redlink=1), [Destiny Hope Cyrus](/wiki/Miley_Cyrus), [Tim James](/w/index.php?title=Tim_James_(songwriter)&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"** [Rockin' Around the Christmas Tree](/w/index.php?title=Rockin%27_Around_the_Christmas_Tree&action=edit&redlink=1)" [Johnny Marks](/w/index.php?title=Johnny_Marks&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana (Holiday Edition)](/w/index.php?title=Hannah_Montana_(soundtrack)&action=edit&redlink=1)& [Disney Channel Holiday](/w/index.php?title=Disney_Channel_Holiday&action=edit&redlink=1) **"** [Rockstar](/w/index.php?title=Rockstar_(Hannah_Montana_song)&action=edit&redlink=1)" [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1)
- S
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |
|[All Wrapped Up](/w/index.php?title=All_Wrapped_Up&action=edit&redlink=1) **"** [See You Again](/wiki/See_You_Again)" [Antonina Armato](/w/index.php?title=Antonina_Armato&action=edit&redlink=1), [Destiny Hope Cyrus](/wiki/Miley_Cyrus), [Tim James](/w/index.php?title=Tim_James_(songwriter)&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"** [Send It On](/wiki/Send_It_On_(b%C3%A0i_h%C3%A1t))" (với [Jonas Brothers](/wiki/Jonas_Brothers), [Demi Lovato](/wiki/Demi_Lovato)và [Selena Gomez](/wiki/Selena_Gomez)) [D'Angelo](/w/index.php?title=D%27Angelo&action=edit&redlink=1) [Disney's Friends for Change](/w/index.php?title=Disney%27s_Friends_for_Change&action=edit&redlink=1)(single) **"Simple Song"** [Jeffrey Steele](/w/index.php?title=Jeffrey_Steele&action=edit&redlink=1), [Jesse Littleton](/w/index.php?title=Jesse_Littleton&action=edit&redlink=1) [Breakout](/wiki/Breakout_(album)) **"Someday"** [Breakout (Platinum Edition)](/wiki/Breakout_(album)) **"Spotlight"** [Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim)) **"Stand" (with** [Billy Ray Cyrus](/wiki/Billy_Ray_Cyrus)) [Wanna Be Your Joe](/w/index.php?title=Wanna_Be_Your_Joe&action=edit&redlink=1) **"** [Start All Over](/wiki/Start_All_Over)" [Scott Cutler](/w/index.php?title=Scott_Cutler&action=edit&redlink=1), [Fefe Dobson](/w/index.php?title=Fefe_Dobson&action=edit&redlink=1), [Anne Preven](/w/index.php?title=Anne_Preven&action=edit&redlink=1) [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"Supergirl** [Hannah Montana 3](/wiki/Hannah_Montana_3)
- T
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"These Four Walls" |Cutler, Preven,
|[Breakout](/wiki/Breakout_(album)) **"This Is the Life"** [Hannah Montana](/w/index.php?title=Hannah_Montana_(soundtrack)&action=edit&redlink=1) **"** [True Friend](/w/index.php?title=True_Friend&action=edit&redlink=1)" [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1)
- W
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|"Wake Up America" |Miley Cyrus, Armato, James||
||2008|
|
|"We Got the Party" |
|[Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"We Got the Party" (with** [Jonas Brothers](/wiki/Jonas_Brothers)) [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus (Rockstar Edition)](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1) **"What's Not to Like"** [Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim)) **"** [Who Said](/w/index.php?title=Who_Said&action=edit&redlink=1)" [Hannah Montana](/w/index.php?title=Hannah_Montana_(soundtrack)&action=edit&redlink=1)
- Y
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |
|[Hannah Montana: The Movie](/wiki/Hannah_Montana:_The_Movie_(nh%E1%BA%A1c_phim)) **"You and Me Together"** [Hannah Montana 2 - Meet Miley Cyrus](/w/index.php?title=Hannah_Montana_2_-_Meet_Miley_Cyrus&action=edit&redlink=1)
- Z
|Ca khúc||Tác giả||Album||Năm|
|
|" |
|[DisneyMania 4](/w/index.php?title=DisneyMania_4&action=edit&redlink=1)
|
|
|
|
|
|

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss, cp1065 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


text:
Fenestrelle
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Fenestrelle là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 50 km về phía tây của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 603 người và diện tích là 49,2 km².[1]
Fenestrelle giáp các đô thị: Meana di Susa, Mattie, Usseaux, Pragelato, Roure, và Massello.

markdown:
# Fenestrelle
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng | ?
|Độ cao |1215 m
|Diện tích |49,2 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||603
|| - Mật độ
||12/km²
|Múi giờ Tọa độ |0121
|Mã bưu điện |10060
|Website: **Fenestrelle** là một đô thị ở [tỉnh Torino](/wiki/Torino_(t%E1%BB%89nh)) trong vùng [Piedmont](/wiki/Piemonte) của [Italia](/wiki/%C3%9D), có vị trí cách khoảng 50 km về phía tây của [Torino](/wiki/Torino), nước [Ý](/wiki/%C3%9D). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 603 người và diện tích là 49,2 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Fenestrelle giáp các đô thị:
[Meana di Susa](/wiki/Meana_di_Susa), [Mattie](/wiki/Mattie), [Usseaux](/wiki/Usseaux), [Pragelato](/wiki/Pragelato), [Roure](/w/index.php?title=Roure,_Italia&action=edit&redlink=1), và [Massello](/wiki/Massello).
## Quá trình biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Fenestrelle&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fenestrelle&action=edit§ion=1)] ![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/timeline/7945f5794691c40c3294c84a8e2b5b0a.png)

X-Cache: cp1068 miss, cp1065 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Mất 1556
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này được thay thế bằng
Thể loại:Mất năm 1556
.
Lưu ý:
Thể loại này nên để trống để tránh trùng lặp. Các bài liên quan đến chủ đề này nên cho vào
Thể loại:Mất năm 1556
.
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Mất_1556&oldid=23816579
”
Thể loại
:
Thể loại đổi hướng
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Thêm liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 06:49 ngày 22 tháng 6 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Thể loại:Mất 1556
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
**Thể loại này được thay thế bằng** [Thể loại:Mất năm 1556](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_n%C4%83m_1556). **Lưu ý:**Thể loại này nên để trống để tránh trùng lặp. Các bài liên quan đến chủ đề này nên cho vào [Thể loại:Mất năm 1556](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_n%C4%83m_1556). *Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.*

X-Cache: cp1052 miss, cp1065 miss


text:
Trương Vĩnh Ký
Pétrus Trương Vĩnh Ký (1837 – 1898), tên hồi nhỏ là Trương Chánh Ký, sau này đổi tên đệm thành Trương Vĩnh Ký, hiệu Sĩ Tải; là một nhà văn, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục học, và khảo cứu văn hóa tiêu biểu của Việt Nam.
Ông có tri thức uyên bác, am tường và có cống hiến lớn trên nhiều lĩnh vực văn hóa cổ kim Đông Tây, nên đương thời ông được giới học thuật Châu Âu liệt vào 18 nhà bác học trên thế giới[1]. Ngoài ra, vì biết và sử dụng thông thạo 27 ngoại ngữ, nên ông trở thành một trong số ít những người biết nhiều thứ tiếng ở Việt Nam, và đứng vào hàng những người biết nhiều ngoại ngữ bậc nhất trên thế giới [2].
Ông để lại hơn 100 tác phẩm về văn học, lịch sử, địa lý, từ điển và dịch thuật,... Riêng đối với nền báo chí Quốc ngữ Việt Nam, ông được coi là "ông tổ nghề báo Việt Nam", người đặt nền móng, bởi ông chính là người sáng lập, là Tổng biên tập tờ báo quốc ngữ đầu tiên: Gia Định báo [3]).
Mục lục
Thân thế và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Ông sinh ngày 6 tháng 12 năm 1837 (tức năm Đinh Dậu, Minh Mạng thứ 17) tại ấp Cái Mơn, xã Vĩnh Thành, tổng Minh Lý, huyện Tân Minh, phủ Hoàng An, tỉnh Vĩnh Long (nay thuộc huyện Chợ Lách, tỉnh Bến Tre). Vĩnh Ký là con thứ ba (sau một anh cả và một người chị) của Lãnh binh Trương Chánh Thi và bà Nguyễn Thị Châu.
Đi học[sửa | sửa mã nguồn]
Lúc 5 tuổi, Vĩnh Ký cùng anh trai là Trương Chánh Sử được đi học chữ Hán với một thầy đồ tên Học ở trong xóm dạy.
Năm ông 8 tuổi [4], cha ông được triều đình cử đi phò tá đoàn sứ thần sang Cao Miên (Campuchia ngày nay), rồi mất vì bệnh ở bên ấy.
Thấy ông ngoan và cần mẫn, Cố Tám (một tu sĩ Công giáo từng được ông Thi che giấu lúc nhà Nguyễn cấm đạo gắt gao)[5] đã khuyên mẹ ông cho ông đi học chữ Quốc ngữ và cải theo đạo Công giáo. Sau đó, ông có tên là Jean-Baptiste Pétrus Trương Chánh Ký, sau này đổi tên đệm là Pétrus Trương Vĩnh Ký, viết và gọi tắt là Pétrus Ký.
Đến khi Linh mục Long từ Pháp sang, Cố Tám (ít lâu sau ông mất) cho Pétrus Ký theo hầu nhà truyền giáo này. Thấy ông thông minh và ham học, Linh mục Long đã tận tình dạy dỗ chữ Latinh, đồng thời dành riêng cho ông một chỗ ở trong nhà Giảng vừa mới thành lập ở Cái Nhum (1846).
Năm 11 tuổi (1848), theo đề nghị của Linh mục Long, vị Giám mục chủ quản xứ đạo lúc bấy giờ cho Pétrus Ký theo Cố Hòa (tức Linh mục người Pháp Belleveaux), đang giữ chức Cai tại trường đạo Pinha-lu ở Phnom Penh (Cao Miên). Ở đây, có các học sinh là người Cao Miên (Campuchia), Ai Lao (Lào), Miến Điện (Myanma), Trung Quốc;... ông lân la làm quen và rồi học luôn các thứ tiếng ấy.
Năm 1851, Pétrus Ký lại được gửi vào trường đạo Dulalma ở Penang (đây là một hòn đảo nhỏ trên vùng biển Hạ Châu, tức Nam Dương, nay thuộc Malaysia). Ban đầu, đoàn du học (có Linh mục Long đi theo) đi theo đường bộ xuất phát từ Nam Vang, nhưng rồi đoàn bị lạc giữa rừng, lại gặp bão ở Biển Hồ, nên phải trở về Sài Gòn để xuống tàu thủy qua Penang... Trong khoảng thời gian theo học tại đây, ông còn học thêm các thứ tiếng khác, như: Ấn Độ, Anh, Tây Ban Nha, Mã Lai, Nhật Bản, Hy Lạp, Thái Lan, Pháp,...[6]
Năm 21 tuổi (1858), Trương Vĩnh Ký học xong và về nước đúng vào lúc mẹ ông qua đời.
Lúc Pétrus Ký trở về quê hương Cái Mơn, cũng là lúc thực dân Pháp đem quân sang xâm chiếm Việt Nam (Đà Nẵng bị tấn công ngày 1 tháng 9 năm 1858). Vì thế, việc cấm đạo Công giáo cũng diễn ra gay gắt hơn.
Làm việc trong chính quyền thuộc địa[sửa | sửa mã nguồn]
Lược kê ra một số sự kiện đáng chú ý:
Không du học nữa, và cũng không thể ở quê nhà, Pétrus Ký chạy lên Sài Gòn vào tá túc nhà vị Giám mục người Pháp Dominique Lefèbre, và được ông này giới thiệu làm thông ngôn cho Jauréguiberry vào ngày 20 tháng 12 năm 1860.
Năm 1861 Pétrus Ký thành hôn với bà Vương Thị Thọ (con gái ông Vương Tấn Ngươn, hương chủ làng Nhơn Giang [Chợ Quán] do Linh mục Đoan họ đạo Nhơn Giang mối mai) và dời về cư ngụ ở Chợ Quán, Sài Gòn.
Ngày 8 tháng 5 năm 1862, Pháp thành lập trường Thông ngôn (Collège des Interprètes), ông được nhận vào dạy. Cũng trong năm này, ông theo sứ thần Simo đáp thuyền Forbin ra Huế bàn việc nghị hòa.
Năm 1863, triều đình Huế cử một phái đoàn do Phan Thanh Giản đứng đầu sang Pháp xin chuộc ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ, và ông Giản đã xin Pétrus Ký đi theo làm thông ngôn.
Sang Pháp, Pétrus Ký cùng phái đoàn nhà Nguyễn được triều kiến Hoàng đế Napoléon III, gặp nhiều nhân vật tên tuổi thuộc nhiều lãnh vực khác nhau. Ngoài ra, ông còn được sang thăm Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Ý và được yết kiến Giáo hoàng tại Rôma. Ngày 18 tháng 3 năm 1864, phái đoàn về đến Sài Gòn[7].
Năm 1865, Pétrus Ký xin lập một tờ báo quốc ngữ mang tên là Gia Định báo. Lời yêu cầu của ông được chấp thuận và Nghị định cho phép xuất bản được ký ngày 1 tháng 4 năm 1865, nhưng không phải ký cho ông mà lại ký cho một người Pháp tên là Ernest Potteaux, một viên thông ngôn làm việc tại Soái phủ Nam Kỳ. Mãi đến ngày 16 tháng 5 năm 1869 mới có Nghị định của Chuẩn Đô đốc Ohier ký giao Gia Định báo cho Trương Vĩnh Ký làm Giám đốc, Huỳnh Tịnh Của làm Chủ bút; và khi ấy tờ báo mới thật sự được khởi sắc.
Từ năm 1866 đến 1868, ông được bổ làm Giáo sư dạy tiếng Pháp ở trường Thông ngôn Sài Gòn.
Năm 1869, Sứ thần Tây Ban Nha sang Việt Nam nhằm ký thương ước với triều đình Huế. Tới Sài Gòn, vị sứ thần này đã xin Chính quyền Pháp ở Nam Kỳ cho phép Pétrus Ký đi theo giúp đỡ. Nhiệm vụ hoàn thành, nhân thời gian rãnh rỗi, ông sang thăm Hồng Kông, Ma Cao, Quảng Đông, Quảng Tây,...
Năm 1872, Pétrus Ký được Pháp thăng chức Tri huyện hạng nhất, đồng thời được bổ làm Đốc học (Giám đốc) trường Sư phạm dạy người Pháp học tiếng phương Đông, kiêm chức thư ký Hội đồng châu thành Chợ Lớn (1 tháng 6 năm 1872).
Ngày 1 tháng 1 năm 1874, Pétrus Ký lãnh chức Giáo sư dạy chữ Việt và chữ Pháp cho người Pháp và người Tây Ban Nha tại trường Tham biện Hậu bổ (Collège des administrateurs stagiaires), rồi làm Chánh đốc học trường ấy, đồng thời lãnh chức Ủy viên thượng Hội đồng Giáo dục (17 tháng 11 năm 1874). Cũng trong năm này, Pétrus Ký được bình chọn đứng hàng thứ 17 trong 18 "Thế giới Thập Bát Văn Hào"[8][cần dẫn nguồn]
Năm 1876, Thống đốc Nam Kỳ Duperré cử ông ra Bắc Kỳ tìm hiểu tình hình miền Bắc. Khi về Sài Gòn, ông viết cuốn Chuyến đi Bắc Kỳ năm Ất Hợi (1876).
Năm 1877, ông là hội viên duy nhất và đầu tiên người Nam, được cử làm Ủy viên Hội đồng cai trị Sài Gòn.
Ngày 17 tháng 5 năm 1883, ông được Hàn Lâm Viện Pháp phong danh hiệu Viện sĩ (Officier d'Académie) [9].
Năm 1886, Paul Bert (nghị sĩ, hội viên Hàn lâm, bác học gia sinh vật học) được cử sang Đông Dương làm Khâm sứ Trung Kỳ và Bắc Kỳ. Vốn là bạn từ trước, nên Paul Bert mời Trương Vĩnh Ký ra Huế giúp việc. Khoảng đầu tháng 6 năm ấy, Pétrus Ký ra Huế, được vua Đồng Khánh cho lãnh chức trong Cơ mật viện Tham tá, sung Hàn lâm viện Thị giảng học sĩ.
Ngày 11 tháng 11 năm đó, Paul Bert bất ngờ bị bệnh chết, Trương Vĩnh Ký bị nhóm thực dân không cùng cánh bỏ rơi, bạc đãi; và bản thân Pétrus Ký sau đó cũng bị triều đình Huế nghi kỵ và trù dập nên ông lấy cớ đau phổi xin từ chức về lại Sài Gòn dạy học tại trường Hậu Bổ, trường Thông ngôn và viết sách...
Cuối đời[sửa | sửa mã nguồn]
Mặc dù đã trở về đời sống của một viên chức, nhưng Pétrus Ký vẫn bị người khác phe tìm cách hạ bậc lương và làm khó dễ việc vào ngạch Giáo sư sinh ngữ Đông Phương của ông. Khi trước, lúc còn được ưu ái, những sách của Pétrus Ký đều được nhà cầm quyền Pháp bỏ tiền ra in, để phân phối cho học sinh. Nhưng từ khi bị hất hủi, lui về ẩn dật ở Chợ Quán, ông phải bỏ tiền riêng ra in ấn và tự phát hành. Sách ế ẩm khiến Pétrus Ký phải mắc nhiều nợ.
Năm 1887, sau khi đi công tác ở Bangkok để giải quyết vấn đề giữa Thái Lan và Đông Dương, ông nghỉ hưu.
Năm 1888, ông xuất bản tạp chí tư nhân Thông Loại Khóa Trình (Miscellanées) được 18 số (1888-1889). Cũng trong năm này, trường Thông ngôn đóng cửa, Pétrus Ký gần như thất nghiệp. Sống trong hoàn cảnh buồn bã, túng quẫn, bệnh hoạn luôn, Pétrus Ký qua đời vào ngày 1 tháng 9 năm 1898.
Mộ phần và nhà ở khi xưa của ông (nay là nơi thờ phụng ông), hiện nằm nơi góc đường Trần Hưng Đạo và Trần Bình Trọng thuộc quận 5, thành phố Hồ Chí Minh.
Chức vụ, huân huy chương[sửa | sửa mã nguồn]
Không những Trương Vĩnh Ký là một nhà văn tiền phong của nền văn học chữ quốc ngữ mà ông còn là một học giả rất nổi tiếng. Trong quá trình hoạt động, ông đã được nhận các chức việc và huân huy chương:
- Nhận huy chương Dũng sĩ cứu thế của Tòa thánh La Mã ngày 1 tháng 10 năm 1863.
- Năm 1871, được cử làm hội viên Hội Nhân Văn và Khoa học vùng Tây Nam nước Pháp, Hội nhân chủng học, Hội Giáo dục Á châu.
- Năm 1874, được phong Giáo sư ngôn ngữ Á Đông, vì Pétrus Ký đã thông hiểu 27 sinh ngữ trên thế giới.
- Nhận huy chương Isabelle la Catholique của Tây Ban Nha ngày 27 tháng 6 năm 1886.
- Trở thành hội viên Hội chuyên khảo về Văn hóa Á Châu ngày 15 tháng 2 năm 1876.
- Trở thành hội viên Hội chuyên học địa dư ở Paris ngày 7 tháng 7 năm 1878.
- Nhận khuê bài Hàn Lâm Viện đệ nhị đẳng bội tinh (Palmes d'Académie) của Hàn Lâm viện Pháp ngày 17 tháng 5 năm 1883.
- Nhận Tứ đẳng Long tinh, Ngọc khánh, Long khánh của Nam triều ngày 17 tháng 5 năm 1886.
- Nhận Bắc Đẩu Bội Tinh đệ ngũ đẳng của Pháp ngày 4 tháng 8 năm 1886 [10]
- Nhận Hàn Lâm Viện đệ nhất đẳng của Pháp ngày 3 tháng 6 năm 1887.
- Nhận Hàn Lâm Viện đệ nhất đẳng của Hoàng gia Cam Bốt.
- Vua Đồng Khánh ban cho ông chức Hàn Lâm viện Thị giảng học sĩ.
- Vua Khải Định ban hàm Lễ Bộ Tham Tri.
- Vua Bảo Đại ban hàm Lễ Bộ Thượng thư.
Một số tác phẩm[sửa | sửa mã nguồn]
Ông có trên một trăm tác phẩm (có nguồn ghi 119 tác phẩm), nhiều quyển rất đáng chú ý, như:
- Truyện đời xưa
- Abrégé de grammaire annamite (Tóm lược ngữ pháp An Nam)
- Kim Vân Kiều (bản phiên âm ra chữ quốc ngữ đầu tiên)
- Tiểu giáo trình Địa lý Nam Kỳ
- Ký ức lịch sử Sài Gòn và vùng phụ cận
- Cours de langue annamite (Bài giảng ngôn ngữ An Nam)
- Voyage au Tonkin en 1876 (Chuyến đi ra Bắc Kỳ năm Ất Hợi, 1786)
- Guide de la conversation annamite (Hướng dẫn đàm thoại An Nam)
- Phép lịch sự An Nam (Les convenances et les civilités annamites)
- Lục súc tranh công
- Cours de la langue mandarine ou des caractères chinois (Bài giảng tiếng quan thoại hay chữ Trung Quốc)
- Cours d'histoire annamite (Bài giảng lịch sử An Nam)
- Dư đồ thuyết lược (Précis de géographie)
- Đại Nam tam thập nhất tỉnh thành đồ
- Cours de littérature annamite (Bài giảng văn chương An Nam)
- Cours de géographie générale de l'Indochine (Bài giảng địa lý tổng quát Đông Dương)
- Đại Nam tam thập nhứt tỉnh địa đồ
- Grand Dictionnaire Annamite-Français (Đại tự điển An Nam-Pháp), v.v...[11]
Nỗi lòng[sửa | sửa mã nguồn]
Hay tin Pétrus Ký, một con người tài giỏi, sẽ ra làm việc với Pháp, một số quan lại nhà Nguyễn đâm ra nghi kỵ ông. Nhưng sau nhiều toan tính, ông nghĩ rằng phải làm việc để giúp đỡ đồng bào, trước hết là trong phương diện văn hóa, nhất là lúc ấy, Pháp và Nam triều chưa hiểu nhau, chưa thành thật với nhau. Pétrus Ký đã mượn câu cách ngôn Latinh "Ở với họ mà không theo họ" ("Sic vos non vobis"), để biện minh cho việc nhận lời làm thông ngôn cho Jauréguiberry.[12] Mặc dù làm việc cho thực dân Pháp, nhưng khi sưu tầm và chú thích bản Gia Định thất thủ vịnh, Trương Vĩnh Ký vẫn gọi họ là "giặc".
Ngày 8 tháng 11 năm 1870, ông có lời di huấn: Người đời sanh ký tử quy, đàng đi nước bước vắn vỏi lắm. Nhưng ai cũng có phận nấy, hể nhập thế cuộc bất khả vô danh vị, cũng phải làm vai tuồng mình cho xong đã, mới chun vô phòng được. Sự sống ở đời tạm nầy, đỏ như hoa nở một hồi sương sa; vạn sự đều chóng qua hết, tan đi như mây như khói. Nên phải liệu sức, tùy phận mà làm vai tuồng mình cho xong....
Bài thơ ông sáng tác lúc gần lâm chung:
- Quanh quanh quẩn quẩn lối đường quai,
- Xô đẩy người vô giữa cuộc đời.
- Học thức gửi tên con mọt sách,
- Công danh rốt cuộc cái quan tài.
- Dạo hòn, lũ kiến men chân bước,
- Bò xối, con sùng chắt lưỡi hoài!
- Cuốn sổ bình sanh công với tội,
- Tìm nơi thẩm phán để thừa khai.[13]
Trên cửa nhà mồ của ông có ghi một câu văn bằng tiếng Latinh: "Miseremini Mei Saltem Vos Amici Mei" (Xin hãy thương xót tôi, hỡi các anh chị là những người bạn tôi). Đây là một câu văn trích ra từ Sách của Gióp (Job 19:21-27) trong Cựu ước, thuật lại chuyện Gióp bị Thượng đế và loài người lìa bỏ [14][15].
Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]
Ở cuối thế kỷ 19, học giả Pháp tên là Jean Bouchot đã gọi Trương Vĩnh Ký là "một nhà bác học duy nhất ở Đông Dương và cho đến ở nước Trung Hoa hiện đại nữa." Ngoài ra, ông này còn viết:
- Ta phải xem đời của cụ Trương Vĩnh Ký là một bài học và một gương tốt cho ta. Một bài học vì, vì ta thấy người dân hoàn toàn Nam Kỳ ấy sánh kịp với các nhà thông thái xứng đáng nhất của Âu châu trong đủ ngành khoa học...[16]
Trích thêm một vài nhận xét:
- Học giả Vương Hồng Sển:
- Trương Vĩnh Ký, Trương Minh Ký, Huỳnh Tịnh Của là ba ông minh triết bảo thân, gần bùn mà chẳng nhuốm mùi bùn, không ham "đục nước béo cò" như ai, chỉ say đạo lý và học hỏi, sống đất Tào mà lòng giữ Hán, thác không tiếng nhơ, thấy đó mà mừng thầm cho nước nhà những cơn ba đào sóng gió còn hiếm người xứng danh học trò cửa Khổng[17].
- Nhà văn Sơn Nam:
- Ông Trương Vĩnh Ký từ khi đỗ đạt cho đến khi mất vẫn tỏ ra thân Pháp. Tuy nhiên, người ở miền Nam không bao giờ khinh rẻ ông. Ông không gia nhập Pháp tịch; trước khi mất, ông biết thân phận của người học giả sống trong thời kỳ khó khăn...Ông này khi sanh tiền tuy là nhà nước tin cậy mặc dầu chớ chẳng hề ỷ thế mà hại quê hương, chỉ vẽ cho các quan Lang sa biết phong tục lễ nghĩa của con nhà An Nam, cho khỏi chỗ mích lòng nhau, làm cho mẹ gà phải thương con vịt. Đêm ngày lo đặt sách này dịch sách kia cho kẻ hậu sinh dễ học. Thiệt là quan thầy của cả và Nam Kỳ...
- Ngoài những tác phẩm biên khảo mang tính cách bác học, ông Trương vĩnh Ký còn chú ý đến độc giả bình dân, lời văn theo lời ăn tiếng nói thông dụng lúc bây giờ. "Chuyện đời xưa" của ông cùng là "Chuyện giải buồn" của Huỳnh Tịnh Của hãy còn được nhắc nhở[18].
- Giáo sư Thanh Lãng:
- Trương Vĩnh Ký không đạo mạo, không đài các, không cao kỳ; ông trai trẻ hơn, ông mới hơn...Và nhờ ông, câu văn Việt được giải phóng khỏi những xiềng xích chữ Hán. Chủ trương của ông chính là "cách nói tiếng An Nam ròng" và viết "trơn tuột như lời nói". Nếu đem phân tích theo ngữ pháp thì thấy lôi thôi, nhưng so với văn xuôi khác ra đời sau ông 20, 30 năm, văn ông vẫn còn hay hơn, mạch lạc khúc chiết hơn [19].
- Giáo sư Nguyễn Huệ Chi:
- Những biên soạn của Trương Vĩnh Ký đã có những đóng góp quan trọng cho một số ngành khoa học đương thời, nhất là khoa ngôn ngữ học và khoa học lịch sử… Các sáng tác của Trương cũng nói lên ít nhiều cá tính một con người cần mẫn trong công việc, có cái nhìn tinh tế và óc tò mò trước sự vật, nhiều lúc có khả năng hài hước hóa mọi chuyện ở đời...[20]
- Nhà nghiên cứu Lê Thanh:
- Ông là người, từ nhỏ được giáo dục theo phương pháp Âu Tây, khi trưởng thành theo giúp việc người Pháp, thế mà bằng hữu viết thư giục ông, ông không nghe, vẫn khăng khăng từ chối để suốt đời được giữ bộ quần áo Việt Nam và suốt đời là một người Việt Nam thuần túy[21].
- Nhà nghiên cứu Huỳnh Minh: Nếu cụ Võ Trường Toản là "Hậu tổ" của Nho học ở đất Gia Định thì cụ Trương Vĩnh Ký là bậc tiền hiền của chữ quốc ngữ trong toàn cõi đất Việt [22].
- Nhà văn Vũ Ngọc Phan:
- Trong số những sách dịch thuật, khảo cứu và sáng tác của ông, người ta thấy chỉ những sách khảo cứu của ông là có giá trị hơn cả...Người ta thấy ông rõ là một nhà bác học có óc tổ chức và có phương pháp...[23].
- Học giả Nguyễn Văn Tố tóm tắt sự nghiệp của Trương Vĩnh Ký gọn trong 3 tiếng Bác học, Tâm thuật, Khiêm tốn[24]
Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến phê phán, buộc tội vì họ Trương đã cộng tác với thực dân, như Lê Thanh trong quyển Trương Vĩnh Ký, Trần Huy Liệu trong Lịch sử 80 năm chống Pháp, Phạm Long Điền và Nguyễn Sinh Duy trong quyển Cuốn sổ bình sanh của Trương Vĩnh Ký...
Ghi công, khi phong trào Duy Tân hoạt động công khai rầm rộ, ông Trần Chánh Chiếu đã cổ động lạc quyên đúc tượng kỷ niệm ông Trương Vĩnh Ký với bài "ông Đốc Ký" đăng trên báo Lục Tỉnh Tân Văn[18].
Tên đường và tên trường[sửa | sửa mã nguồn]
Từ thời Pháp thuộc cho đến năm 1975, tên của ông đã được đặt cho một ngôi trường trung học lớn ở Đô thành Sài Gòn dành cho nam sinh: Trường Trung học Petrus Ký. Sau năm 1975, trường này được đổi tên là trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong.
Ở Thành phố Hồ Chí Minh trước năm 1975 (lúc đó gọi là Sài Gòn và Gia Định) có tới 2 con đường mang tên ông với 2 tên gọi khác nhau. Đường Petrus Ký của Đô thành Sài Gòn cũ hiện nay là đường Lê Hồng Phong ở quận 5 và quận 10; còn đường Trương Vĩnh Ký của tỉnh Gia Định cũ nay là đường Nguyễn Văn Bảo ở quận Gò Vấp.
Hiện nay vẫn còn một con đường lớn mang tên ông tại quận Tân Phú thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài ra còn có một ngôi trường mang tên ông tại xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách, Bến Tre.[cần dẫn nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Một số người Việt Nam biết nhiều ngoại ngữ khác:
Sách tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
-
- Nguyễn Huệ Chi, mục từ: "Trương Vĩnh Ký" trong Từ điển Văn học (bộ mới), Nhà xuất bản. Thế giới, 2004.
- Vương Hồng Sển, Sài Gòn năm xưa, Nhà xuất bản. TP. HCM, 1991.
- Sơn Nam, Cá tính miền Nam, Nhà xuất bản Trẻ, 1997.
- Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại, Nhà xuất bản Sống mới, Sài Gòn, không ghi năm xuất bản,
- Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (Tập 3), Quốc học tùng thư, Sài Gòn, 1965.
- Thanh Lãng, Bảng lược đồ văn học Việt Nam (quyển hạ), Nhà xuất bản. Trình bày, Sài Gòn, không ghi năm xuất bản.
- Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.
- Huỳnh Minh, Kiến Hòa xưa, Nhà xuất bản Thanh Niên, 2001.
- Phan Thứ Lang, "'Ở với họ mà không theo họ' châm ngôn và bi kịch cuộc đời Trương Vĩnh Ký", tạp chí Xưa và Nay tháng 12 năm 1997, in lại trong sách Nam Bộ xưa và nay, Nhà xuất bản. TP. HCM, 2005, tr. 241-249.
- Tiểu dẫn về cuộc đời Trương Vĩnh Kỳ in trong Tổng tập dư địa chí Việt Nam (tập 3). Nhà xuất bản. Thanh Niên, 2012. Trong bài viết tắt là "Lời dẫn".
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Nguồn: Nguyễn Huệ Chi, Từ điển văn học (bộ mới), tr. 1866.
- ^ Theo "Tiểu dẫn về cuộc đời Trương Vĩnh Ký" (viết tắt là "Tiểu dẫn") in trong Tổng tập dư địa chí Việt Nam, tập 3, tr. 11).
- ^ Xem: Những cái nhất của 147 năm báo chí quốc ngữ Việt Nam, Infonet, 20/6/2012
- ^ GS. Phạm Thế Ngũ chép ông Thi mất năm 1845, lúc Pétrus Ký lên 8. Tiểu dẫn (tr. 12) ghi 9 tuổi (tuổi ta). Có nguồn chép khác: Huỳnh Minh (tr. 96) chép cha ông Ký mất ngay khi ông chào đời, tức năm 1837. Phan Thứ Lang chép cha ông Ký mất khi ông lên 3 tuổi.
- ^ Huỳnh Minh (tr. 96) chép cậu Tám là một Linh mục.
- ^ Theo Tiểu dẫn, tr. 13.
- ^ Theo Tiểu dẫn, tr. 19.
- ^ Mười tám văn hào gồm: Bác sĩ Allemand, Banadona d' Ambrum, Bonhomme (Honoré), Cazot (Jules), Đại tướng Chambron, Bá tước Chambord, Christophie (Albert), Conte (Casimir), Desmaze (Charles), Duprat (Pascal), Dupuy (Charles), Garnier-Pages, Guizot, Lafayette (Oscar de), Lefèvre-Pontalis (Amédée), Marcon, Pétrus Ký, Thống chế Saldonha Oliveirae Daun.
- ^ Theo Tiểu dẫn, tr. 21.
- ^ Nguồn
- ^ Xem đầy đủ ở đây: [1].
- ^ Dẫn theo Phan Thứ Lang, "Ở với họ mà không theo họ" châm ngôn và bi kịch cuộc đời Trương Vĩnh Ký", tạp chí Xưa và Nay tháng 12 năm 1997, in lại trong sách Nam Bộ xưa và nay, Nhà xuất bản. TP. HCM, 2005, tr. 241-249.sách nêu ở mục tham khảo). Xem thêm: [2] và [3].
- ^ Chép theo Nguyễn Q. Thắng và Nguyễn Bá Thế, có sách chép khác một vài từ.
- ^ Lời Chúa Mỗi Ngày, Tổng giáo phận Huế
- ^ Nguyên văn, theo bản dịch năm 2011: Xin thương tôi, xin thương xót tôi, hỡi các anh là những người bè bạn, vì chính tay Thiên Chúa đã đánh tôi! Tại sao các anh bắt chước Thiên Chúa, mà đi săn đuổi tôi, và vẫn chưa no nê với máu thịt của tôi sao? Ôi, những lời tôi nói đây, phải chi có người chép lại, phải chi có người ghi vào sách, có người đục bằng sắt, trám bằng chì, tạc vào đá cho đến muôn đời!....
- ^ Trích trong"Pétrus Ký, érudit cochinchinois", dẫn theo Phan Thứ Lang.
- ^ Vương Hồng Sển, Sài Gòn năm xưa, tr, 258.
- ^ a ă Sơn Nam, Cá tính miền Nam, tr 101-102.
- ^ Bảng lược đồ văn học Việt Nam, sách nêu ở mục tham khảo, tr.33 - 34.
- ^ Từ điển văn học (bộ mới), Nhà xuất bản Thế giới, 2004, tr. 1866.
- ^ Dẫn lại theo Phan Thứ Lang, sách nêu ở mục tham khảo.
- ^ Sách ở mục tham khảo, tr. 145.
- ^ Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại, tr.45
- ^ Kỷ yếu hội Trí Tri Bắc Kỳ, số 1-2 năm 1937.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Pétrus Ky tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
- Trương Vĩnh Ký tại Từ điển bách khoa Việt Nam
- Mai Bá Triều, Tầm vóc quốc tế của Pétrus Ký
- Huỳnh Ái Tông, Trương Vĩnh Ký (1837-1898)
- GS Đỗ Quang-Vinh, Vinh danh Trương Vĩnh Ký, một nhà văn-hóa lớn, một nhà bác-ngữ-học lỗi lạc

markdown:
# Trương Vĩnh Ký
**Pétrus Trương Vĩnh Ký** ( [1837](/wiki/1837) – [1898](/wiki/1898)), tên hồi nhỏ là **Trương Chánh Ký**, sau này đổi tên đệm thành **Trương Vĩnh Ký**, hiệu **Sĩ Tải**; là một nhà văn, nhà ngôn ngữ học, nhà giáo dục học, và khảo cứu văn hóa tiêu biểu của [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam).
Ông có tri thức uyên bác, am tường và có cống hiến lớn trên nhiều lĩnh vực văn hóa cổ kim Đông Tây, nên đương thời ông được giới học thuật
[Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) liệt vào 18 nhà bác học trên thế giới . Ngoài ra, vì biết và sử dụng thông thạo 27 ngoại ngữ, nên ông trở thành một trong số ít những người biết nhiều thứ tiếng ở Việt Nam, và đứng vào hàng những người biết nhiều ngoại ngữ bậc nhất trên thế giới [1] . [[2]](#cite_note-2)
Ông để lại hơn 100 tác phẩm về
[văn học](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), [lịch sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD), [địa lý](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD), từ điển và dịch thuật,... Riêng đối với nền báo chí Quốc ngữ Việt Nam, ông được coi là "ông tổ nghề báo Việt Nam", người đặt nền móng, bởi ông chính là người sáng lập, là Tổng biên tập tờ báo quốc ngữ đầu tiên: [Gia Định báo](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh_b%C3%A1o) ). [3]
## Mục lục
## Thân thế và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=1)]
Ông sinh ngày
[6 tháng 12](/wiki/6_th%C3%A1ng_12) năm [1837](/wiki/1837) (tức năm [Đinh Dậu](/wiki/%C4%90inh_D%E1%BA%ADu), [Minh Mạng](/wiki/Minh_M%E1%BA%A1ng) thứ 17) tại ấp [Cái Mơn](/wiki/V%C4%A9nh_Th%C3%A0nh,_Ch%E1%BB%A3_L%C3%A1ch), xã Vĩnh Thành, tổng Minh Lý, huyện Tân Minh, phủ Hoàng An, tỉnh [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long) (nay thuộc huyện [Chợ Lách](/wiki/Ch%E1%BB%A3_L%C3%A1ch), tỉnh [Bến Tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre)). Vĩnh Ký là con thứ ba (sau một anh cả và một người chị) của Lãnh binh Trương Chánh Thi và bà Nguyễn Thị Châu.
### Đi học[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=2)]
Lúc 5 tuổi, Vĩnh Ký cùng anh trai là Trương Chánh Sử được đi học
[chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) với một thầy đồ tên Học ở trong xóm dạy.
Năm ông 8 tuổi
, cha ông được triều đình cử đi phò tá đoàn sứ thần sang [4] [Cao Miên](/wiki/Campuchia)( [Campuchia](/wiki/Campuchia)ngày nay), rồi mất vì bệnh ở bên ấy.
Thấy ông ngoan và cần mẫn, Cố Tám (một tu sĩ
[Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) từng được ông Thi che giấu lúc [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) cấm đạo gắt gao) đã khuyên mẹ ông cho ông đi học chữ [5] [Quốc ngữ](/wiki/Qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF)và cải theo đạo Công giáo. Sau đó, ông có tên là **, sau này đổi tên đệm là** [Jean-Baptiste](/wiki/Gioan_Baotixita) [Pétrus](/wiki/Th%C3%A1nh_Ph%C3%AAr%C3%B4)Trương Chánh Ký **Pétrus Trương Vĩnh Ký**, viết và gọi tắt là **Pétrus Ký**.
Đến khi
[Linh mục](/wiki/Linh_m%E1%BB%A5c) Long từ [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) sang, Cố Tám (ít lâu sau ông mất) cho Pétrus Ký theo hầu nhà truyền giáo này. Thấy ông thông minh và ham học, Linh mục Long đã tận tình dạy dỗ chữ [Latinh](/wiki/Latinh), đồng thời dành riêng cho ông một chỗ ở trong nhà Giảng vừa mới thành lập ở [Cái Nhum](/wiki/C%C3%A1i_Nhum) ( [1846](/wiki/1846)).
Năm 11 tuổi (
[1848](/wiki/1848)), theo đề nghị của Linh mục Long, vị Giám mục chủ quản xứ đạo lúc bấy giờ cho Pétrus Ký theo Cố Hòa (tức Linh mục người Pháp Belleveaux), đang giữ chức Cai tại trường đạo Pinha-lu ở [Phnom Penh](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) ( [Cao Miên](/wiki/Campuchia)). Ở đây, có các học sinh là người Cao Miên ( [Campuchia](/wiki/Campuchia)), Ai Lao ( [Lào](/wiki/L%C3%A0o)), Miến Điện ( [Myanma](/wiki/Myanma)), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c);... ông lân la làm quen và rồi học luôn các thứ tiếng ấy.
Năm
[1851](/wiki/1851), Pétrus Ký lại được gửi vào trường đạo Dulalma ở [Penang](/wiki/Penang) (đây là một hòn đảo nhỏ trên vùng biển Hạ Châu, tức Nam Dương, nay thuộc [Malaysia](/wiki/Malaysia)). Ban đầu, đoàn du học (có Linh mục Long đi theo) đi theo đường bộ xuất phát từ [Nam Vang](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh), nhưng rồi đoàn bị lạc giữa rừng, lại gặp bão ở [Biển Hồ](/wiki/Bi%E1%BB%83n_H%E1%BB%93), nên phải trở về [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) để xuống tàu thủy qua Penang... Trong khoảng thời gian theo học tại đây, ông còn học thêm các thứ tiếng khác, như: [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Anh](/wiki/Anh), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha), [Mã Lai](/wiki/M%C3%A3_Lai), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p),... [[6]](#cite_note-6)
Năm 21 tuổi (
[1858](/wiki/1858)), Trương Vĩnh Ký học xong và về nước đúng vào lúc mẹ ông qua đời.
Lúc Pétrus Ký trở về quê hương Cái Mơn, cũng là lúc
[thực dân Pháp](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p) đem quân sang xâm chiếm Việt Nam (Đà Nẵng bị tấn công ngày [1 tháng 9](/wiki/1_th%C3%A1ng_9) năm [1858](/wiki/1858)). Vì thế, việc cấm đạo Công giáo cũng diễn ra gay gắt hơn.
### Làm việc trong chính quyền thuộc địa[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=3)]
Lược kê ra một số sự kiện đáng chú ý:
Không du học nữa, và cũng không thể ở quê nhà, Pétrus Ký chạy lên
[Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) vào tá túc nhà vị [Giám mục](/wiki/Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c) người Pháp Dominique Lefèbre, và được ông này giới thiệu làm thông ngôn cho Jauréguiberry vào ngày [20 tháng 12](/wiki/20_th%C3%A1ng_12) năm [1860](/wiki/1860).
Năm
[1861](/wiki/1861) Pétrus Ký thành hôn với bà Vương Thị Thọ (con gái ông Vương Tấn Ngươn, hương chủ làng Nhơn Giang [Chợ Quán] do Linh mục Đoan họ đạo Nhơn Giang mối mai) và dời về cư ngụ ở [Chợ Quán](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A3_Qu%C3%A1n&action=edit&redlink=1), [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh).
Ngày
[8 tháng 5](/wiki/8_th%C3%A1ng_5) năm [1862](/wiki/1862), Pháp thành lập trường Thông ngôn ( *Collège des Interprètes*), ông được nhận vào dạy. Cũng trong năm này, ông theo sứ thần Simo đáp thuyền Forbin ra Huế bàn việc nghị hòa.
Năm
[1863](/wiki/1863), triều đình [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) cử một phái đoàn do [Phan Thanh Giản](/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n) đứng đầu sang Pháp xin chuộc ba tỉnh miền Đông [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3), và ông Giản đã xin Pétrus Ký đi theo làm thông ngôn.
Sang
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), Pétrus Ký cùng phái đoàn [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) được triều kiến Hoàng đế [Napoléon III](/wiki/Napol%C3%A9on_III), gặp nhiều nhân vật tên tuổi thuộc nhiều lãnh vực khác nhau. Ngoài ra, ông còn được sang thăm [Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha), [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha), [Ý](/wiki/%C3%9D) và được yết kiến [Giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) tại [Rôma](/wiki/Roma). Ngày [18 tháng 3](/wiki/18_th%C3%A1ng_3) năm [1864](/wiki/1864), phái đoàn về đến [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) . [7]
Năm
[1865](/wiki/1865), Pétrus Ký xin lập một tờ báo quốc ngữ mang tên là *. Lời yêu cầu của ông được chấp thuận và Nghị định cho phép xuất bản được ký ngày Gia Định báo* [1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4)năm [1865](/wiki/1865), nhưng không phải ký cho ông mà lại ký cho một người Pháp tên là Ernest Potteaux, một viên thông ngôn làm việc tại Soái phủ [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3). Mãi đến ngày [16 tháng 5](/wiki/16_th%C3%A1ng_5)năm [1869](/wiki/1869)mới có Nghị định của Chuẩn Đô đốc Ohier ký giao Gia Định báo cho Trương Vĩnh Ký làm Giám đốc, [Huỳnh Tịnh Của](/wiki/Hu%E1%BB%B3nh_T%E1%BB%8Bnh_C%E1%BB%A7a)làm Chủ bút; và khi ấy tờ báo mới thật sự được khởi sắc.
Từ năm
[1866](/wiki/1866) đến [1868](/wiki/1868), ông được bổ làm Giáo sư dạy tiếng Pháp ở trường Thông ngôn Sài Gòn.
Năm
[1869](/wiki/1869), Sứ thần [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) sang Việt Nam nhằm ký thương ước với triều đình [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF). Tới Sài Gòn, vị sứ thần này đã xin Chính quyền Pháp ở Nam Kỳ cho phép Pétrus Ký đi theo giúp đỡ. Nhiệm vụ hoàn thành, nhân thời gian rãnh rỗi, ông sang thăm [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng), [Ma Cao](/wiki/Ma_Cao), [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y),...
Năm
[1872](/wiki/1872), Pétrus Ký được Pháp thăng chức Tri huyện hạng nhất, đồng thời được bổ làm Đốc học (Giám đốc) trường Sư phạm dạy người Pháp học tiếng [phương Đông](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng), kiêm chức thư ký Hội đồng châu thành [Chợ Lớn](/wiki/Ch%E1%BB%A3_L%E1%BB%9Bn) ( [1 tháng 6](/wiki/1_th%C3%A1ng_6) năm [1872](/wiki/1872)).
Ngày
[1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1) năm [1874](/wiki/1874), Pétrus Ký lãnh chức Giáo sư dạy chữ Việt và chữ Pháp cho người Pháp và người Tây Ban Nha tại trường Tham biện Hậu bổ ( *Collège des administrateurs stagiaires*), rồi làm Chánh đốc học trường ấy, đồng thời lãnh chức Ủy viên thượng Hội đồng Giáo dục ( [17 tháng 11](/wiki/17_th%C3%A1ng_11) năm [1874](/wiki/1874)). Cũng trong năm này, Pétrus Ký được bình chọn đứng hàng thứ 17 trong 18 "Thế giới Thập Bát Văn Hào" [[8]](#cite_note-8) [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Năm
[1876](/wiki/1876), Thống đốc [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3) Duperré cử ông ra [Bắc Kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3) tìm hiểu tình hình miền Bắc. Khi về Sài Gòn, ông viết cuốn *Chuyến đi Bắc Kỳ năm Ất Hợi (1876)*.
Năm
[1877](/wiki/1877), ông là hội viên duy nhất và đầu tiên người Nam, được cử làm Ủy viên Hội đồng cai trị [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh).
Ngày
[17 tháng 5](/wiki/17_th%C3%A1ng_5) năm [1883](/wiki/1883), ông được [Hàn Lâm Viện Pháp](/wiki/Vi%E1%BB%87n_H%C3%A0n_l%C3%A2m_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Ph%C3%A1p) phong danh hiệu [Viện sĩ](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_s%C4%A9&action=edit&redlink=1) ( *Officier d'Académie*) . [9]
Năm
[1886](/wiki/1886), [Paul Bert](/wiki/Paul_Bert) (nghị sĩ, hội viên Hàn lâm, bác học gia sinh vật học) được cử sang [Đông Dương](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) làm Khâm sứ [Trung Kỳ](/wiki/Trung_K%E1%BB%B3) và [Bắc Kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3). Vốn là bạn từ trước, nên Paul Bert mời Trương Vĩnh Ký ra Huế giúp việc. Khoảng đầu [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) năm ấy, Pétrus Ký ra Huế, được vua [Đồng Khánh](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Kh%C3%A1nh) cho lãnh chức trong Cơ mật viện Tham tá, sung Hàn lâm viện Thị giảng học sĩ.
Ngày
[11 tháng 11](/wiki/11_th%C3%A1ng_11) năm đó, Paul Bert bất ngờ bị bệnh chết, Trương Vĩnh Ký bị nhóm thực dân không cùng cánh bỏ rơi, bạc đãi; và bản thân Pétrus Ký sau đó cũng bị triều đình [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) nghi kỵ và trù dập nên ông lấy cớ đau phổi xin từ chức về lại [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) dạy học tại trường Hậu Bổ, trường Thông ngôn và viết sách...
### Cuối đời[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=4)]
Mặc dù đã trở về đời sống của một viên chức, nhưng Pétrus Ký vẫn bị người khác phe tìm cách hạ bậc lương và làm khó dễ việc vào ngạch Giáo sư sinh ngữ
[Đông Phương](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ph%C6%B0%C6%A1ng) của ông. Khi trước, lúc còn được ưu ái, những sách của Pétrus Ký đều được nhà cầm quyền Pháp bỏ tiền ra in, để phân phối cho học sinh. Nhưng từ khi bị hất hủi, lui về ẩn dật ở Chợ Quán, ông phải bỏ tiền riêng ra in ấn và tự phát hành. Sách ế ẩm khiến Pétrus Ký phải mắc nhiều nợ.
Năm
[1887](/wiki/1887), sau khi đi công tác ở [Bangkok](/wiki/Bangkok) để giải quyết vấn đề giữa [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) và [Đông Dương](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng), ông nghỉ hưu.
Năm
[1888](/wiki/1888), ông xuất bản tạp chí tư nhân *Thông Loại Khóa Trình* (Miscellanées) được 18 số ( [1888](/wiki/1888)- [1889](/wiki/1889)). Cũng trong năm này, trường Thông ngôn đóng cửa, Pétrus Ký gần như thất nghiệp. Sống trong hoàn cảnh buồn bã, túng quẫn, bệnh hoạn luôn, Pétrus Ký qua đời vào ngày [1 tháng 9](/wiki/1_th%C3%A1ng_9) năm [1898](/wiki/1898).
Mộ phần và nhà ở khi xưa của ông (nay là nơi thờ phụng ông), hiện nằm nơi góc đường
[Trần Hưng Đạo](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%C6%B0ng_%C4%90%E1%BA%A1o) và [Trần Bình Trọng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_B%C3%ACnh_Tr%E1%BB%8Dng) thuộc [quận 5, thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_5,_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh).
## Chức vụ, huân huy chương[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=5)]
Không những Trương Vĩnh Ký là một nhà văn tiền phong của nền văn học chữ quốc ngữ mà ông còn là một học giả rất nổi tiếng. Trong quá trình hoạt động, ông đã được nhận các chức việc và huân huy chương:
- Nhận huy chương Dũng sĩ cứu thế của
[Tòa thánh La Mã](/wiki/Vatican)ngày [1 tháng 10](/wiki/1_th%C3%A1ng_10)năm 1863.
- Năm
[1871](/wiki/1871), được cử làm hội viên Hội Nhân Văn và Khoa học vùng Tây Nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), Hội nhân chủng học, Hội Giáo dục [Á châu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81).
- Năm
[1874](/wiki/1874), được phong Giáo sư ngôn ngữ [Á Đông](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%C3%81), vì Pétrus Ký đã thông hiểu 27 sinh ngữ trên thế giới.
- Nhận huy chương Isabelle la Catholique của
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)ngày [27 tháng 6](/wiki/27_th%C3%A1ng_6)năm [1886](/wiki/1886).
- Trở thành hội viên Hội chuyên khảo về Văn hóa
[Á Châu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81)ngày [15 tháng 2](/wiki/15_th%C3%A1ng_2)năm [1876](/wiki/1876).
- Trở thành hội viên Hội chuyên học địa dư ở
[Paris](/wiki/Paris)ngày [7 tháng 7](/wiki/7_th%C3%A1ng_7)năm [1878](/wiki/1878).
- Nhận khuê bài Hàn Lâm Viện đệ nhị đẳng bội tinh (Palmes d'Académie) của Hàn Lâm viện Pháp ngày
[17 tháng 5](/wiki/17_th%C3%A1ng_5)năm [1883](/wiki/1883).
- Nhận Tứ đẳng Long tinh, Ngọc khánh, Long khánh của Nam triều ngày
[17 tháng 5](/wiki/17_th%C3%A1ng_5)năm 1886.
- Nhận
[Bắc Đẩu Bội Tinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_%C4%90%E1%BA%A9u_B%E1%BB%99i_tinh)đệ ngũ đẳng của Pháp ngày [4 tháng 8](/wiki/4_th%C3%A1ng_8)năm [1886](/wiki/1886) [[10]](#cite_note-10)
- Nhận Hàn Lâm Viện đệ nhất đẳng của Pháp ngày
[3 tháng 6](/wiki/3_th%C3%A1ng_6)năm [1887](/wiki/1887).
- Nhận Hàn Lâm Viện đệ nhất đẳng của Hoàng gia
[Cam Bốt](/wiki/Campuchia).
- Vua
[Đồng Khánh](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Kh%C3%A1nh)ban cho ông chức Hàn Lâm viện Thị giảng học sĩ.
- Vua
[Khải Định](/wiki/Kh%E1%BA%A3i_%C4%90%E1%BB%8Bnh)ban hàm [Lễ Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_L%E1%BB%85)Tham Tri.
- Vua
[Bảo Đại](/wiki/B%E1%BA%A3o_%C4%90%E1%BA%A1i)ban hàm Lễ Bộ Thượng thư.
## Một số tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=6)]
Ông có trên một trăm tác phẩm (có nguồn ghi 119 tác phẩm), nhiều quyển rất đáng chú ý, như:
[Truyện đời xưa](/w/index.php?title=Truy%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BB%9Di_x%C6%B0a&action=edit&redlink=1) *Abrégé de grammaire annamite*(Tóm lược ngữ pháp [An Nam](/wiki/An_Nam)) *(bản phiên âm ra* [Kim Vân Kiều](/wiki/Kim_V%C3%A2n_Ki%E1%BB%81u) [chữ quốc ngữ](/wiki/Qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF)đầu tiên) [Tiểu giáo trình Địa lý Nam Kỳ](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_gi%C3%A1o_tr%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_Nam_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) [Ký ức lịch sử Sài Gòn và vùng phụ cận](/w/index.php?title=K%C3%BD_%E1%BB%A9c_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_S%C3%A0i_G%C3%B2n_v%C3%A0_v%C3%B9ng_ph%E1%BB%A5_c%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) *Cours de langue annamite*(Bài giảng ngôn ngữ An Nam) *Voyage au Tonkin en 1876*( [Chuyến đi ra Bắc Kỳ năm Ất Hợi, 1786](/w/index.php?title=Chuy%E1%BA%BFn_%C4%91i_ra_B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3_n%C4%83m_%E1%BA%A4t_H%E1%BB%A3i,_1786&action=edit&redlink=1)) *Guide de la conversation annamite*(Hướng dẫn đàm thoại An Nam) *Phép lịch sự An Nam*( *Les convenances et les civilités annamites*) *Lục súc tranh công* *Cours de la langue mandarine ou des caractères chinois*(Bài giảng tiếng quan thoại hay chữ Trung Quốc) *Cours d'histoire annamite*(Bài giảng lịch sử An Nam) *Dư đồ thuyết lược*( *Précis de géographie*) *Đại Nam tam thập nhất tỉnh thành đồ* *Cours de littérature annamite*(Bài giảng văn chương An Nam) *Cours de géographie générale de l'Indochine*(Bài giảng địa lý tổng quát Đông Dương) *Đại Nam tam thập nhứt tỉnh địa đồ* *Grand Dictionnaire Annamite-Français*(Đại tự điển An Nam-Pháp), v.v... [[11]](#cite_note-11)
## Nỗi lòng[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=7)]
Hay tin Pétrus Ký, một con người tài giỏi, sẽ ra làm việc với Pháp, một số quan lại
[nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) đâm ra nghi kỵ ông. Nhưng sau nhiều toan tính, ông nghĩ rằng phải làm việc để giúp đỡ đồng bào, trước hết là trong phương diện văn hóa, nhất là lúc ấy, Pháp và Nam triều chưa hiểu nhau, chưa thành thật với nhau. Pétrus Ký đã mượn câu cách ngôn [Latinh](/wiki/Latinh) " **Ở với họ mà không theo họ**" (" *Sic vos non vobis*"), để biện minh cho việc nhận lời làm thông ngôn cho Jauréguiberry. Mặc dù làm việc cho thực dân Pháp, nhưng khi sưu tầm và chú thích bản [12] [Gia Định thất thủ vịnh](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh_th%E1%BA%A5t_th%E1%BB%A7_v%E1%BB%8Bnh), Trương Vĩnh Ký vẫn gọi họ là "giặc".
Ngày
[8 tháng 1](/wiki/8_th%C3%A1ng_1)1 năm [1870](/wiki/1870), ông có lời di huấn: *Người đời sanh ký tử quy, đàng đi nước bước vắn vỏi lắm. Nhưng ai cũng có phận nấy, hể nhập thế cuộc bất khả vô danh vị, cũng phải làm vai tuồng mình cho xong đã, mới chun vô phòng được. Sự sống ở đời tạm nầy, đỏ như hoa nở một hồi sương sa; vạn sự đều chóng qua hết, tan đi như mây như khói. Nên phải liệu sức, tùy phận mà làm vai tuồng mình cho xong...*.
Bài thơ ông sáng tác lúc gần lâm chung:
*Quanh quanh quẩn quẩn lối đường quai,* *Xô đẩy người vô giữa cuộc đời.* *Học thức gửi tên con mọt sách,* *Công danh rốt cuộc cái quan tài.* *Dạo hòn, lũ kiến men chân bước,* *Bò xối, con sùng chắt lưỡi hoài!* *Cuốn sổ bình sanh công với tội,* *Tìm nơi thẩm phán để thừa khai.* [[13]](#cite_note-13)
Trên cửa nhà mồ của ông có ghi một câu văn bằng tiếng Latinh: "
**Miseremini Mei Saltem Vos Amici Mei**" ( *Xin hãy thương xót tôi, hỡi các anh chị là những người bạn tôi*). Đây là một câu văn trích ra từ [Sách của Gióp](/w/index.php?title=S%C3%A1ch_Gi%C3%B3p&action=edit&redlink=1) ( [Job 19:21-27](http://www.biblegateway.com/passage/?search=Gi%C3%B3p+19&version=VIET;BD2011;VULGATE)) trong [Cựu ước](/wiki/C%E1%BB%B1u_%C6%AF%E1%BB%9Bc), thuật lại chuyện Gióp bị Thượng đế và loài người lìa bỏ [[14]](#cite_note-14) . [15]
## Đánh giá[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=8)]
Ở cuối
[thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), học giả Pháp tên là Jean Bouchot đã gọi Trương Vĩnh Ký là *"một nhà bác học duy nhất ở Đông Dương và cho đến ở nước Trung Hoa hiện đại nữa." Ngoài ra, ông này còn viết:* *Ta phải xem đời của cụ Trương Vĩnh Ký là một bài học và một gương tốt cho ta. Một bài học vì, vì ta thấy người dân hoàn toàn* [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3)ấy sánh kịp với các nhà thông thái xứng đáng nhất của Âu châu trong đủ ngành khoa học... [[16]](#cite_note-16)
Trích thêm một vài nhận xét:
- Học giả
[Vương Hồng Sển](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93ng_S%E1%BB%83n):
- Trương Vĩnh Ký,
[Trương Minh Ký](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_Minh_K%C3%BD), [Huỳnh Tịnh Của](/wiki/Hu%E1%BB%B3nh_T%E1%BB%8Bnh_C%E1%BB%A7a)là *ba ông minh triết bảo thân, gần bùn mà chẳng nhuốm mùi bùn, không ham "đục nước béo cò" như ai, chỉ say đạo lý và học hỏi, sống đất Tào mà lòng giữ Hán, thác không tiếng nhơ, thấy đó mà mừng thầm cho nước nhà những cơn ba đào sóng gió còn hiếm người xứng danh học trò cửa Khổng* . [[17]](#cite_note-17)
- Nhà văn
[Sơn Nam](/wiki/S%C6%A1n_Nam_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)): *Ông Trương Vĩnh Ký từ khi đỗ đạt cho đến khi mất vẫn tỏ ra thân Pháp. Tuy nhiên, người ở miền Nam không bao giờ khinh rẻ ông. Ông không gia nhập Pháp tịch; trước khi mất, ông biết thân phận của người học giả sống trong thời kỳ khó khăn...Ông này khi sanh tiền tuy là nhà nước tin cậy mặc dầu chớ chẳng hề ỷ thế mà hại quê hương, chỉ vẽ cho các quan Lang sa biết phong tục lễ nghĩa của con nhà An Nam, cho khỏi chỗ mích lòng nhau, làm cho mẹ gà phải thương con vịt. Đêm ngày lo đặt sách này dịch sách kia cho kẻ hậu sinh dễ học. Thiệt là quan thầy của cả và* [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3)... *Ngoài những tác phẩm biên khảo mang tính cách bác học, ông Trương vĩnh Ký còn chú ý đến độc giả bình dân, lời văn theo lời ăn tiếng nói thông dụng lúc bây giờ. "Chuyện đời xưa" của ông cùng là "Chuyện giải buồn" của* [Huỳnh Tịnh Của](/wiki/Hu%E1%BB%B3nh_T%E1%BB%8Bnh_C%E1%BB%A7a)hãy còn được nhắc nhở . [[18]](#cite_note-ReferenceA-18)
- Giáo sư
[Thanh Lãng](/wiki/Thanh_L%C3%A3ng): *Trương Vĩnh Ký không đạo mạo, không đài các, không cao kỳ; ông trai trẻ hơn, ông mới hơn...Và nhờ ông, câu văn Việt được giải phóng khỏi những xiềng xích* [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n). Chủ trương của ông chính là "cách nói tiếng An Nam ròng" và viết "trơn tuột như lời nói". Nếu đem phân tích theo ngữ pháp thì thấy lôi thôi, nhưng so với văn xuôi khác ra đời sau ông 20, 30 năm, văn ông vẫn còn hay hơn, mạch lạc khúc chiết hơn . [[19]](#cite_note-19)
- Giáo sư
[Nguyễn Huệ Chi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87_Chi): *Những biên soạn của Trương Vĩnh Ký đã có những đóng góp quan trọng cho một số ngành khoa học đương thời, nhất là khoa ngôn ngữ học và khoa học lịch sử… Các sáng tác của Trương cũng nói lên ít nhiều cá tính một con người cần mẫn trong công việc, có cái nhìn tinh tế và óc tò mò trước sự vật, nhiều lúc có khả năng hài hước hóa mọi chuyện ở đời*... [[20]](#cite_note-20)
- Nhà nghiên cứu Lê Thanh:
*Ông là người, từ nhỏ được giáo dục theo phương pháp Âu Tây, khi trưởng thành theo giúp việc người Pháp, thế mà bằng hữu viết thư giục ông, ông không nghe, vẫn khăng khăng từ chối để suốt đời được giữ bộ quần áo Việt Nam và suốt đời là một người Việt Nam thuần túy* . [[21]](#cite_note-21)
- Nhà nghiên cứu Huỳnh Minh:
*Nếu cụ* [Võ Trường Toản](/wiki/V%C3%B5_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_To%E1%BA%A3n)là "Hậu tổ" của Nho học ở đất Gia Định thì cụ Trương Vĩnh Ký là bậc tiền hiền của chữ quốc ngữ trong toàn cõi đất Việt . [[22]](#cite_note-22)
- Nhà văn
[Vũ Ngọc Phan](/wiki/V%C5%A9_Ng%E1%BB%8Dc_Phan): *Trong số những sách dịch thuật, khảo cứu và sáng tác của ông, người ta thấy chỉ những sách khảo cứu của ông là có giá trị hơn cả...Người ta thấy ông rõ là một nhà bác học có óc tổ chức và có phương pháp...* . [[23]](#cite_note-23)
- Học giả
[Nguyễn Văn Tố](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_T%E1%BB%91)tóm tắt sự nghiệp của Trương Vĩnh Ký gọn trong 3 tiếng *Bác học, Tâm thuật, Khiêm tốn* [[24]](#cite_note-24)
Tuy nhiên, cũng có một số ý kiến phê phán, buộc tội vì họ Trương đã cộng tác với thực dân, như Lê Thanh trong quyển
*Trương Vĩnh Ký*, [Trần Huy Liệu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Huy_Li%E1%BB%87u) trong *Lịch sử 80 năm chống Pháp*, Phạm Long Điền và Nguyễn Sinh Duy trong quyển *Cuốn sổ bình sanh của Trương Vĩnh Ký...*
Ghi công, khi
[phong trào Duy Tân](/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Duy_T%C3%A2n) hoạt động công khai rầm rộ, ông [Trần Chánh Chiếu](/wiki/Gilbert_Tr%E1%BA%A7n_Ch%C3%A1nh_Chi%E1%BA%BFu) đã cổ động lạc quyên đúc tượng kỷ niệm ông Trương Vĩnh Ký với bài "ông Đốc Ký" đăng trên báo *Lục Tỉnh Tân Văn* . [18]
## Tên đường và tên trường[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=9)]
Từ thời Pháp thuộc cho đến năm
[1975](/wiki/1975), tên của ông đã được đặt cho một ngôi trường trung học lớn ở [Đô thành Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) dành cho nam sinh: Trường Trung học Petrus Ký. Sau năm [1975](/wiki/1975), trường này được đổi tên là [trường Trung học phổ thông chuyên Lê Hồng Phong](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Trung_h%E1%BB%8Dc_ph%E1%BB%95_th%C3%B4ng_chuy%C3%AAn_L%C3%AA_H%E1%BB%93ng_Phong,_Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh).
Ở
[Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) trước năm [1975](/wiki/1975) (lúc đó gọi là Sài Gòn và Gia Định) có tới 2 con đường mang tên ông với 2 tên gọi khác nhau. Đường Petrus Ký của Đô thành Sài Gòn cũ hiện nay là đường [Lê Hồng Phong](/wiki/L%C3%AA_H%E1%BB%93ng_Phong) ở quận 5 và quận 10; còn đường Trương Vĩnh Ký của tỉnh Gia Định cũ nay là đường Nguyễn Văn Bảo ở quận [Gò Vấp](/wiki/G%C3%B2_V%E1%BA%A5p).
Hiện nay vẫn còn một con đường lớn mang tên ông tại quận Tân Phú thành phố Hồ Chí Minh. Ngoài ra còn có một ngôi trường mang tên ông tại xã Vĩnh Thành, huyện Chợ Lách, Bến Tre.
[ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=10)]
Một số người Việt Nam biết nhiều ngoại ngữ khác:
## Sách tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=11)]
-
[Nguyễn Huệ Chi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87_Chi), mục từ: "Trương Vĩnh Ký" trong *Từ điển Văn học*(bộ mới), Nhà xuất bản. Thế giới, 2004. [Vương Hồng Sển](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93ng_S%E1%BB%83n), *Sài Gòn năm xưa*, Nhà xuất bản. TP. HCM, 1991. [Sơn Nam](/wiki/S%C6%A1n_Nam_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), *Cá tính miền Nam*, Nhà xuất bản Trẻ, 1997. [Vũ Ngọc Phan](/wiki/V%C5%A9_Ng%E1%BB%8Dc_Phan), *Nhà văn hiện đại*, Nhà xuất bản Sống mới, [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), không ghi năm xuất bản, [Phạm Thế Ngũ](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Th%E1%BA%BF_Ng%C5%A9), *Việt Nam văn học sử giản ước tân biên*(Tập 3), Quốc học tùng thư, Sài Gòn, 1965. [Thanh Lãng](/wiki/Thanh_L%C3%A3ng), *Bảng lược đồ văn học Việt Nam*(quyển hạ), Nhà xuất bản. Trình bày, Sài Gòn, không ghi năm xuất bản. [Nguyễn Q. Thắng](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Q._Th%E1%BA%AFng)và Nguyễn Bá Thế, *Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam*, Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.
- Huỳnh Minh,
*Kiến Hòa xưa*, Nhà xuất bản Thanh Niên, 2001.
- Phan Thứ Lang, "'Ở với họ mà không theo họ' châm ngôn và bi kịch cuộc đời Trương Vĩnh Ký", tạp chí Xưa và Nay tháng 12 năm 1997, in lại trong sách Nam Bộ xưa và nay, Nhà xuất bản. TP. HCM, 2005, tr. 241-249.
- Tiểu dẫn về cuộc đời Trương Vĩnh Kỳ in trong
*Tổng tập dư địa chí Việt Nam*(tập 3). Nhà xuất bản. Thanh Niên, 2012. Trong bài viết tắt là "Lời dẫn".
-
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=12)] **Nguồn: Nguyễn Huệ Chi,** [^](#cite_ref-1) *Từ điển văn học*(bộ mới), tr. 1866. **Theo "Tiểu dẫn về cuộc đời Trương Vĩnh Ký" (viết tắt là "Tiểu dẫn") in trong** [^](#cite_ref-2) *Tổng tập dư địa chí Việt Nam*, tập 3, tr. 11). **Xem:** [^](#cite_ref-3) [Những cái nhất của 147 năm báo chí quốc ngữ Việt Nam](http://infonet.vn/truyen-thong/nhung-cai-nhat-cua-147-nam-bao-chi-quoc-ngu-viet-nam/a23121.html), Infonet, 20/6/2012 **GS. Phạm Thế Ngũ chép ông Thi mất năm** [^](#cite_ref-4) [1845](/wiki/1845), lúc Pétrus Ký lên 8. Tiểu dẫn (tr. 12) ghi 9 tuổi (tuổi ta). Có nguồn chép khác: Huỳnh Minh (tr. 96) chép cha ông Ký mất ngay khi ông chào đời, tức năm [1837](/wiki/1837). Phan Thứ Lang chép cha ông Ký mất khi ông lên 3 tuổi. **Huỳnh Minh (tr. 96) chép cậu Tám là một Linh mục.** [^](#cite_ref-5) **Theo** [^](#cite_ref-6) *Tiểu dẫn*, tr. 13. **Theo** [^](#cite_ref-7) *Tiểu dẫn*, tr. 19. **Mười tám văn hào gồm: Bác sĩ Allemand, Banadona d' Ambrum, Bonhomme (Honoré), Cazot (Jules), Đại tướng Chambron, Bá tước Chambord, Christophie (Albert), Conte (Casimir), Desmaze (Charles), Duprat (Pascal), Dupuy (Charles), Garnier-Pages, Guizot, Lafayette (Oscar de), Lefèvre-Pontalis (Amédée), Marcon, Pétrus Ký, Thống chế Saldonha Oliveirae Daun.** [^](#cite_ref-8) **Theo** [^](#cite_ref-9) *Tiểu dẫn*, tr. 21. [^](#cite_ref-10) [Nguồn](http://namkyluctinh.org/a-lichsu/huynhaitong-truongvinhky.pdf.) **Xem đầy đủ ở đây:** [^](#cite_ref-11) [[1]](http://vietsciences.free.fr/vietnam/danhnhan/tacgia/truongvinhky.htm). **Dẫn theo Phan Thứ Lang, "Ở với họ mà không theo họ" châm ngôn và bi kịch cuộc đời Trương Vĩnh Ký", tạp chí Xưa và Nay tháng 12 năm 1997, in lại trong sách Nam Bộ xưa và nay, Nhà xuất bản. TP. HCM, 2005, tr. 241-249.sách nêu ở mục tham khảo). Xem thêm:** [^](#cite_ref-12) [[2]](http://www.petrusky.org.au/BacHoc_PTVK/Viet_Ve_PTVK/PTVK_NguyenXuanHoang.htm)và [[3]](http://www.petrusky.org.au/BacHoc_PTVK/Viet_Ve_PTVK/PTVK_VuKy.htm). **Chép theo** [^](#cite_ref-13) [Nguyễn Q. Thắng](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Q._Th%E1%BA%AFng)và Nguyễn Bá Thế, có sách chép khác một vài từ. [^](#cite_ref-14) [Lời Chúa Mỗi Ngày](http://tonggiaophanhue.net/home/index.php?option=com_content&view=article&id=3176:ngay-th-nm-23-09-2010-trang-suy-nim-&catid=58:suy-niem-moi-ngay&Itemid=85), Tổng giáo phận Huế **Nguyên văn, theo bản dịch năm 2011:** [^](#cite_ref-15) *Xin thương tôi, xin thương xót tôi, hỡi các anh là những người bè bạn, vì chính tay Thiên Chúa đã đánh tôi! Tại sao các anh bắt chước Thiên Chúa, mà đi săn đuổi tôi, và vẫn chưa no nê với máu thịt của tôi sao? Ôi, những lời tôi nói đây, phải chi có người chép lại, phải chi có người ghi vào sách, có người đục bằng sắt, trám bằng chì, tạc vào đá cho đến muôn đời!...*. **Trích trong"Pétrus Ký, érudit cochinchinois", dẫn theo Phan Thứ Lang.** [^](#cite_ref-16) **Vương Hồng Sển,** [^](#cite_ref-17) *Sài Gòn năm xưa*, tr, 258.
- ^
**a** [Sơn Nam,](#cite_ref-ReferenceA_18-1) **ă** *Cá tính miền Nam*, tr 101-102. [^](#cite_ref-19) *Bảng lược đồ văn học Việt Nam*, sách nêu ở mục tham khảo, tr.33 - 34. [^](#cite_ref-20) *Từ điển văn học*(bộ mới), Nhà xuất bản Thế giới, 2004, tr. 1866. **Dẫn lại theo Phan Thứ Lang, sách nêu ở mục tham khảo.** [^](#cite_ref-21) **Sách ở mục tham khảo, tr. 145.** [^](#cite_ref-22) **Vũ Ngọc Phan,** [^](#cite_ref-23) *Nhà văn hiện đại*, tr.45 **Kỷ yếu hội Trí Tri** [^](#cite_ref-24) [Bắc Kỳ](/wiki/B%E1%BA%AFc_K%E1%BB%B3), số 1-2 năm [1937](/wiki/1937).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%A9nh_K%C3%BD&action=edit§ion=13)]
|
|![]()
|
|[Pétrus Ky](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/454575)tại [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica) **(tiếng Anh)** [Trương Vĩnh Ký](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?ItemID=9131)tại [Từ điển bách khoa Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_b%C3%A1ch_khoa_Vi%E1%BB%87t_Nam)
- Mai Bá Triều,
[Tầm vóc quốc tế của Pétrus Ký](http://tuoitre.vn/Van-hoa-Giai-tri/163439/Tam-voc-quoc-te-cua-Petrus-Ky.html)
- Huỳnh Ái Tông,
[Trương Vĩnh Ký (1837-1898)](http://vietsciences.free.fr/vietnam/danhnhan/tacgia/truongvinhky.htm)
- GS Đỗ Quang-Vinh,
[Vinh danh Trương Vĩnh Ký, một nhà văn-hóa lớn, một nhà bác-ngữ-học lỗi lạc](http://www.petruskylhp.org/vinhdanhtvk.htm)