text:
Đông Nam Á
Đông Nam Á là một khu vực của châu Á, bao gồm các nước nằm ở phía nam Trung Quốc, phía đông Ấn Độ và phía bắc của Úc, rộng 4.494.047 km² và bao gồm 11 quốc gia: Việt Nam, Campuchia, Đông Timor, Indonesia, Lào, Malaysia, Myanma, Philippines, Singapore, Thái Lan và Brunei cũng có chỗ ở Papua New Guinea. Vào năm 2014, dân số của cả khu vực lên đến 612.7 triệu người (số liệu năm 2015[1]), trong đó hơn 1/6 sống trên đảo Java (Indonesia). Hầu hết các quốc gia Đông Nam Á đều gia nhập ASEAN (Association Southeast Asia Nation) trừ Timor Laste.
Mục lục
- 1 Địa hình
- 2 Tên gọi
- 3 Văn minh Đông Nam Á
- 4 Tự nhiên ảnh hưởng đến khu vực
- 5 Kinh tế biển của khu vực Đông Nam Á
- 6 Các thống kê
- 7 Cơ quan lập pháp
- 8 Giáo dục
- 9 Tỷ giá hối đoái tiền nội tệ của các quốc gia Đông Nam Á
- 10 Chú thích
- 11 Xem thêm
Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]
Đông Nam Á là chỗ giao nhau của nhiều mảng địa chất có núi lửa và động đất hoạt động mạnh. Các quốc gia của khu vực được chia ra làm hai nhóm chính: Myanma, Thái Lan, Campuchia, Lào và Việt Nam nằm ở Đông Nam Á lục địa, còn gọi bán đảo Trung Ấn, trong khi đó các nước còn lại tạo nên Quần đảo Mã Lai. Quần đảo này được hình thành bởi nhiều cung đảo thuộc về Vành đai núi lửa Thái Bình Dương và là một trong những khu vực có hoạt động núi lửa mạnh nhất thế giới.
Trong 11 nước Đông Nam Á, thì có 10 quốc gia có hải giới, trừ Lào. Philippines và Singapore là 2 nước trong khu vực này không có địa giới chung với bất kỳ quốc gia nào.
Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Ý niệm về Đông Nam Á như một khu vực riêng biệt đã có từ lâu. Song cùng với thời gian, khái niệm này ngày càng được hiểu một cách đầy đủ và chính xác hơn. Người Trung Quốc xưa kia thường dùng từ "Nam Dương" để chỉ những nước nằm trong vùng biển phía nam. Người Nhật gọi vùng này là "NanYo". Người Ả Rập xưa gọi vùng này là "Qumr", rồi lại gọi là "Waq - Waq" và sau này chỉ gọi là "Zabag". Còn người Ấn Độ từ xưa vẫn gọi vùng này là "Suvarnabhumi" (đất vàng) hay "Suvarnadvipa" (đảo vàng). Tuy nhiên đối với các lái buôn thời bấy giờ, Đông Nam Á được nhìn nhận là một vùng thần bí, nơi sản xuất hương liệu gia vị và những sản phẩm kì lạ khác, còn sinh sống ở đây là những con người thành thạo và can đảm.
Tên gọi "Đông Nam Á" được các nhà nghiên cứu chính trị và quân sự của Hà Lan, Anh, Mỹ đưa ra từ những năm đầu khi nổ ra Thế chiến thứ hai, nhưng chính thức đi vào lịch sử với ý nghĩa là một khu vực địa - chính trị, và quân sự được bắt đầu từ khi Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt và Thủ tướng Anh Winston Churchill tại Hội nghị Québec lần thứ nhất vào tháng 8 năm 1943 nhất trí thành lập Bộ chỉ huy tối cao quân Đồng Minh ở Đông Nam Á. Trước đó, để chỉ khu vực này, người ta đã dùng nhiều tên gọi khác nhau cho những mục đích riêng biệt.
Lúc bấy giờ cũng có sự khác nhau về cách viết từ Đông Nam Á bằng tiếng Anh. Một số nhà nghiên cứu như Victor Purcell, E.G.H. Dobby, dùng từ Southeast thay cho South East hay South-East, vốn được dùng từ lâu. Bộ tư lệnh tối cao Đông Nam Á (SEAC) vẫn dùng từ Southeast, nhưng tướng Môngbattơn dùng South-East[cần dẫn nguồn]. Như thế có thể thấy rằng từ sau Thế chiến thứ hai, từ "Đông Nam Á" mới xuất hiện trên bản đồ chính trị thế giới như một khu vực riêng biệt và có tầm quan trọng đặc biệt. Song nếu như trước đây, người ta mới chỉ nhìn thấy tính khu vực Đông Nam Á thể hiện ở vị trí địa lí - chính trị và quân sự của nó thì đến nay nhiều người đã khẳng định rằng ít nhất cho đến thế kỉ 16, Đông Nam Á đã nổi lên như một trong những trung tâm văn minh, một khu vực địa lí - lịch sử - văn hóa truớc khi trở thành một khu vực địa lí - chính trị.
Văn minh Đông Nam Á[sửa | sửa mã nguồn]
Trong quá trình phát triển lịch sử, Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của các nền văn minh bên ngoài, song sự tác động ấy không vì thế mà biết vùng này thành khu vực "Ấn Độ hóa" hay "Hán hoá". Nó đã lựa chọn những gì thích hợp trong văn hóa Dravid, đồng thời phục tùng các đặc điểm của mình, chứ không phải tiếp thu tất cả những gì xa lạ với nó. [cần dẫn nguồn]
Do điều kiện địa lí của mình, Đông Nam Á chịu ảnh hưởng chủ yếu của gió mùa, tạo nên hai muà tương đối rõ rệt: mùa khô lạnh, mát và mùa mưa tương đối nóng và ẩm. Vì thế, Đông Nam Á còn được gọi là khu vực "Châu Á gió mùa". Nếu theo khái niệm này thì ranh giới địa lí khu vực Đông Nam Á còn bao gồm cả miền Nam Trường Giang và vùng Đông Bắc của Ấn Độ nữa. Chính gió mùa và khí hậu biển làm cho khí hậu vùng Đông Nam Á đáng lẽ có thể trở nên khô cằn như một số khu vực lục địa khác có cùng vĩ độ [2] đã trở nên xanh tốt và trù phú với những đô thị đông đức và thịnh vượng như Kuala Lumpur, Singapore, Jakarta... Gió mùa kèm theo những cơn mưa nhiệt đới đã cung cấp đủ nước cho con người dùng trong đời sống và sản xuất hằng năm, tạo nên những cánh rừng nhiệt đới phong phú về thảo mộc và chim muông. Đông Nam Á từ lâu đã trở thành quê hương của những cây gia vị, cây hương liệu đặc trưng như hồ tiêu, sa nhân, đậu khấu, hồi, quế, trầm hương... và cây lương thực đặc trưng là lúa nước.
Theo một số nhà nghiên cứu thì cư dân Đông Nam Á có những nét chung thống nhất về mặt văn hóa, vì cư dân ở đây có chung một nền tảng văn hóa Đông Nam Á, lấy sản xuất nông nghiệp lúa nước làm phương thức hoạt động kinh tế chính. Đông Nam Á được coi là "cái nôi" của cây lúa nước và là một trong 5 trung tâm cây trồng lớn trên thế giới[cần dẫn nguồn]. Văn hóa Hòa Bình đã chứng minh cư dân ở đây đã thuần hóa nhiều giống lúa, thực vật khác nhau, xuất hiện nền nông nghiệp sơ khai với các loại cây trồng, đặc biệt là các loại cây có củ và bầu bí, các cây họ đậu ở vùng thung lũng chân núi. Có nhà nghiên cứu còn cho rằng chủ nhân văn hóa Hoà Bình là người biết trồng trọt đầu tiên trên thế giới[cần dẫn nguồn]; niên đại nông nghiệp ở đây có thể lên đến hơn 1 vạn năm TCN. Vì thế, Đông Nam Á đã là một trong những nơi có cuộc cách mạng nông nghiệp sớm nhất trên thế giới. Đến thời đại đồ đồng, trong điều kiện của vùng nhiệt đới, cư dân Đông Nam Á đã bước sang kinh tế trồng lúa khô ở nương rẫy và lúa nước ở vùng thung lũng hẹp châu thổ. Cây lúa đầu tiên được thuần dưỡng ở vùng vùng thung lũng theo chân núi dần dần được chuyển xuống vùng châu thổ thích nghi với vùng ngập nước. Cùng với việc trồng lúa nước, người ta đã thuần dưỡng trâu bò làm sức kéo, xuất hiện các nghề thủ công, đặc biệt là nghề sông biển. Từ đó, nông nghiệp lúa nước đã trở thành một cơ sở quan trọng của nền văn minh khi vực. Đó là một nền văn minh mang đủ các sắc thái của những nền văn minh đồng bằng, biển, nửa đồi núi, nửa rừng với đủ các dạng kết cấu đan xen phức tạp... cơ sở chung của nền văn minh này là nông nghiệp trồng lúa nước, văn hóa xóm làng.
Đến khoảng nửa đầu thế kỷ 15, hầu hết các quốc gia tiền thân ở Đông Nam Á đã ra đời, và bắt đầu bước vào giai đoạn phát triển rực rỡ mà điển hình là nhà nước Đại Việt dưới triều nhà Lê. Đây là nhà nước hoàn thiện và hùng mạnh nhất ở Đông Nam Á thời bấy giờ[cần dẫn nguồn]. Nhưng đến nửa đầu thế kỷ 18, các nhà nước trên bắt đầu suy yếu và rơi vào sự xâm lược hoặc lệ thuộc vào phương Tây, bắt đầu chịu ảnh hưởng của văn hóa châu Âu.
Tự nhiên ảnh hưởng đến khu vực[sửa | sửa mã nguồn]
Phải nói rằng gió mùa không chỉ đem lại thuận lợi cho con người mà còn là những yếu tố tự nhiên tác động và tạo nên sự thất thường cho khí hậu trong vùng, với biên độ không lớn lắm. Mưa nhiệt đới trên địa bàn tự nhiên của khu vực tạo ra những vùng nhỏ, xen kẽ giữa rừng nhiệt đới, đồi núi, bờ biển, và đồng bằng, tạo nên những cảnh quan đa dạng. Thực tế đó khiến cho Đông Nam Á thiếu những không gian rộng cho sự phát triển kinh tế - xã hội trên quy mô lớn, thiếu những điều kiện tự nhiên cho sự phát triển những kĩ thuật tinh tế, phức tạp. Ở đây không có những đồng bằng rộng lớn như vùng châu thổ sông Ấn, sông Hằng hay Hoàng Hà; cũng không có những đồng cỏ mênh mông như vùng thảo nguyên. Không gian sinh tồn ở đây tuy nhỏ hẹp nhưng lại rất phong phú, đa dạng. Con người có thể khai thác ở thiên nhiên đủ loại thức ăn để sinh tồn. Vì thế có người gọi Đông Nam Á là khu vực khai thác thức ăn theo nghĩa rộng. Những điều kiện đó rất thuận lợi cho cuộc sống con người trong buổi đầu, nhưng không khỏi ảnh hưởng nhất định đến sự phát triển của một nền sản xuất lớn, tạo nên một khối lượng sản phẩm lớn trong những giai đoạn phát triển sau này của khu vực. Đồng thời, sự đa dạng, đan xen của những địa bàn sinh tụ nhỏ trong văn hóa tộc người của cả khu vục và trong mỗi quốc gia.
Kinh tế biển của khu vực Đông Nam Á[sửa | sửa mã nguồn]
Do vị trí địa lý nằm án ngữ trên con đường hàng hải nối liền giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, Đông Nam Á từ lâu vẫn được coi là cầu nối giữa Trung Quốc, Nhật Bản với Ấn Độ, Tây Á và Địa Trung Hải. Thậm chí đến gần đây, 1 số nhà nghiên cứu vẫn gọi khu vực này là "ống thông gió" hay "ngã tư đường"[cần dẫn nguồn].
Việc đi lại bằng thuyền ở đây đã có từ thời rất xa xưa. Có thể nói cư nơi đây đã biết đóng thuyền bè mảng và thuyền đi biển rất sớm. Dựa trên các tài liệu cổ học, W. Solheime đã nhận định rằng kỹ thuật đi biển xuất hiện sớm nhất ở vùng duyên hải quần đảo Sulu, giữa Mindanao, Borneo và đảo Celebes khoảng 8000 - 9000 năm trước. Kĩ thuật hàng hải cổ đạt đến đỉnh cao vào khoảng thế kỉ 5 TCN khi những hình thuyền cỡ dáng to lớn, kiểu cong mũi, cong lái được khắc trên nhiều trống đồng Đông Sơn. Các thư tịch cổ Trung Quốc từ thế kỷ 3 cũng xác nhận rằng các sư tăng Trung Hoa sang Ấn Độ đều đi trên những thuyền gọi là "Côn Luân bản", dài đến 50m, trọng tải đến 600 tấn, có thể trở hàng trăm người, có buồm lớn, buồm con... của các nước thương nghiệp Đông Nam Á. Những con thuyền này đều có cột, giương buồm đã vượt khơi nối liền Đông Nam Á với Trung Quốc và Ấn Độ, chở người và hàng hóa, từ đầu Công nguyên cho đến thế kỉ 15-16. Trong cuộc hành trình này, một số thuyền bị đắm. P.Y. Manguin đưa ra một danh mục 10 thuyền bị đắm đã được khảo cổ học dưới nước phát hiện và nghiên cứu trong đó có 2 thuyền ở Pahang (Malaysia) và Agusan (Philippines) có niên đại từ thế kỉ 3-5; 3 thuyền thuộc thế kỉ 5-6 và những thuyền khác thuộc thế kỉ 7-14. Trên tường khu đền Borobudur còn có phù điêu hình con thuyền buồm lớn nhiều mái chèo, gần giống với những hạm thuyền của La Mã cổ đại[cần dẫn nguồn].
Việc buôn bán bằng đường biển với Đông Nam Á đã khá nhộn nhịp từ thế kỉ 2. Đến thế kỉ 7, thuyền buôn Ả Rập đã thường xuyên đến vùng này để mua hương liệu, gia vị. Không phải ngẫu nhiên mà ở đây đã có mặt những nhà địa lí hay du lịch, nhà truyền giáo hay ngoại giao của cả phương Đông và phương Tây. Trong suốt chiều dài của cuộc hàng trình nổi lên những nhà thám hiểm như Claudius Ptolemaeus[cần dẫn nguồn], Khang Thái, Nghĩa Tình, Pháp Hiển, Trịnh Hòa, Marco Polo, Chu Đạt Quang... Họ đã đến đây xem xét, ghi chép và để lại những tài liệu quý giá cho đời sau. Cũng không phải ngẫu nhiên mà nhiều nhà nghiên cứu coi Đông Nam Á là một bộ phận của hế thống mậu dịch thế giới, nối liền hai thế giới Đông - Tây, có từ thời truyền bá đạo Phật, đạo Hindu cho đến tận ngày nay.
Đông Nam Á là khu vực văn hóa lâu đời, có nguồn gốc và bản sắc riêng của mỗi dân tộc, bên cạnh những nét chung do mối quan hệ từ lâu đời trên nhiều lĩnh vực. Dù có chịu nhiều ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc, văn hóa Ấn Độ, nền văn hóa Đông Nam Á vẫn mang tính riêng biệt độc đáo.
Các thống kê[sửa | sửa mã nguồn]
Thống kê chung[sửa | sửa mã nguồn]
Chỉ số tự do 2015[sửa | sửa mã nguồn]
Dưới đây là bảng thống kê chỉ số tự do của các nước khu vực Đông Nam Á 2015, dựa trên các tiêu chí tự do công dân (quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí) và tự do chính trị.[5]
Cơ quan lập pháp[sửa | sửa mã nguồn]
Cơ quan lập pháp tại các quốc gia Đông Nam Á được tổ chức theo 2 hệ thống: Hệ thống lưỡng viện gồm các quốc gia: Thái Lan, Campuchia, Myanmar, Malaysia, Indonesia và Philippines. Hệ thống đơn viện gồm các quốc gia: Việt Nam, Lào, Singapore, Brunei và Đông Timor. Quốc hội Indonesia được xem là nghị viện có số đại biểu đông nhất Đông Nam Á, với 692 thành viên (132 ở thượng viện và 560 ở hạ viện). Quốc hội Brunei có số thành viên ít nhất, chỉ có 36 nghị sĩ.
Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]
Danh sách các cơ sở giáo dục đại học danh tiếng nhất tại các quốc gia Đông Nam Á.
Danh sách các quốc gia Đông Nam Á theo hệ thống tổ chức chính trị[sửa | sửa mã nguồn]
Tỷ giá hối đoái tiền nội tệ của các quốc gia Đông Nam Á[sửa | sửa mã nguồn]
Tỷ giá hối đoái tiền nội tệ của các quốc gia Đông Nam Á được so sánh với dollar Mỹ qua các năm 2009, 2010 và 2011 (theo tỷ giá hối đoái ngày đầu năm ngày 1.1).
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ sách giáo khoa Địa lý 11 cơ bản
- ^ lịch sử trung đại thế giới phần phương đông. GS Lương Ninh. trang 9
- ^ a ă â b “Southeast Asia GDP”. Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
- ^ “2014 Human Development Report Summary” (PDF). Chương trình Phát triển của Liên hiệp quốc. tr. 21–25. Truy cập 13 tháng 4 năm 2015.
- ^ “Freedom in the World”. Freedom House. Truy cập 1 tháng 12 năm 2015.
- ^ “Hanoi University of Science and Technology”. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.
- ^ “World Science & Engineering University Portal: THES- World University Ranking 2007”. Universityportal.net. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2013.
- ^ Rothenberg, Daniel (Fall 2002). “Towards a New Modern Developed Nation”. The Journal of the International Institute. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(trợ giúp)
- ^ “National University of Singapore (NUS)”. sguni.
- ^ “UI GreenMetric World University Ranking”. Greenmetric.ui.ac.id. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2013.
- ^ About UP, University of the Philippines System Website. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2007.
- ^ Republic Act 9500 An Act to Strengthen the University of the Philippines as the National University. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008.

markdown:
# Đông Nam Á
|
|![]()
|Bài viết này có danh sách những
|nguồn gốc của thông tin trong bài vẫn chưa rõ ràng vì thiếu các Bạn hãy **Đông Nam Á** **Đông Nam Á** là một khu vực của [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81), bao gồm các nước nằm ở phía nam [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [phía đông](/wiki/Ph%C3%ADa_%C4%91%C3%B4ng) [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) và [phía bắc](/wiki/Ph%C3%ADa_b%E1%BA%AFc) của [Úc](/wiki/%C3%9Ac), rộng 4.494.047 km² và bao gồm 11 [quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia): [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), [Campuchia](/wiki/Campuchia), [Đông Timor](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor), [Indonesia](/wiki/Indonesia), [Lào](/wiki/L%C3%A0o), [Malaysia](/wiki/Malaysia), [Myanma](/wiki/Myanma), [Philippines](/wiki/Philippines), [Singapore](/wiki/Singapore), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) và [Brunei](/wiki/Brunei) cũng có chỗ ở [Papua New Guinea](/wiki/Papua_New_Guinea). Vào năm [2014](/wiki/2014), [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) của cả khu vực lên đến 612.7 triệu người (số liệu năm 2015 ), trong đó hơn 1/6 sống trên [1] [đảo Java](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Java)(Indonesia). Hầu hết các quốc gia Đông Nam Á đều gia nhập ASEAN (Association Southeast Asia Nation) trừ Timor Laste.
## Mục lục
[1 Địa hình](#.C4.90.E1.BB.8Ba_h.C3.ACnh) [2 Tên gọi](#T.C3.AAn_g.E1.BB.8Di) [3 Văn minh Đông Nam Á](#V.C4.83n_minh_.C4.90.C3.B4ng_Nam_.C3.81) [4 Tự nhiên ảnh hưởng đến khu vực](#T.E1.BB.B1_nhi.C3.AAn_.E1.BA.A3nh_h.C6.B0.E1.BB.9Fng_.C4.91.E1.BA.BFn_khu_v.E1.BB.B1c) [5 Kinh tế biển của khu vực Đông Nam Á](#Kinh_t.E1.BA.BF_bi.E1.BB.83n_c.E1.BB.A7a_khu_v.E1.BB.B1c_.C4.90.C3.B4ng_Nam_.C3.81) [6 Các thống kê](#C.C3.A1c_th.E1.BB.91ng_k.C3.AA) [7 Cơ quan lập pháp](#C.C6.A1_quan_l.E1.BA.ADp_ph.C3.A1p) [8 Giáo dục](#Gi.C3.A1o_d.E1.BB.A5c) [9 Tỷ giá hối đoái tiền nội tệ của các quốc gia Đông Nam Á](#T.E1.BB.B7_gi.C3.A1_h.E1.BB.91i_.C4.91o.C3.A1i_ti.E1.BB.81n_n.E1.BB.99i_t.E1.BB.87_c.E1.BB.A7a_c.C3.A1c_qu.E1.BB.91c_gia_.C4.90.C3.B4ng_Nam_.C3.81) [10 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [11 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm)
## Địa hình[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=1)]
Đông Nam Á là chỗ giao nhau của nhiều
[mảng địa chất](/wiki/M%E1%BA%A3ng_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t) có [núi lửa](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa) và [động đất](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t) hoạt động mạnh. Các quốc gia của khu vực được chia ra làm hai nhóm chính: Myanma, Thái Lan, Campuchia, Lào và Việt Nam nằm ở [Đông Nam Á lục địa](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba), còn gọi [bán đảo Trung Ấn](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Trung_%E1%BA%A4n), trong khi đó các nước còn lại tạo nên [Quần đảo Mã Lai](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_M%C3%A3_Lai). Quần đảo này được hình thành bởi nhiều [cung đảo](/wiki/Cung_%C4%91%E1%BA%A3o) thuộc về [Vành đai núi lửa Thái Bình Dương](/wiki/V%C3%A0nh_%C4%91ai_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) và là một trong những khu vực có hoạt động núi lửa mạnh nhất thế giới.
Trong 11 nước Đông Nam Á, thì có 10 quốc gia có hải giới, trừ Lào. Philippines và Singapore là 2 nước trong khu vực này không có địa giới chung với bất kỳ quốc gia nào.
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=2)]
Ý niệm về Đông Nam Á như một khu vực riêng biệt đã có từ lâu. Song cùng với thời gian, khái niệm này ngày càng được hiểu một cách đầy đủ và chính xác hơn. Người
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) xưa kia thường dùng từ "Nam Dương" để chỉ những nước nằm trong vùng biển phía nam. Người [Nhật](/wiki/Nh%E1%BA%ADt) gọi vùng này là "NanYo". Người [Ả Rập](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) xưa gọi vùng này là "Qumr", rồi lại gọi là "Waq - Waq" và sau này chỉ gọi là "Zabag". Còn người [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) từ xưa vẫn gọi vùng này là "Suvarnabhumi" (đất vàng) hay "Suvarnadvipa" (đảo vàng). Tuy nhiên đối với các lái buôn thời bấy giờ, Đông Nam Á được nhìn nhận là một vùng thần bí, nơi sản xuất hương liệu gia vị và những sản phẩm kì lạ khác, còn sinh sống ở đây là những con người thành thạo và can đảm.
Tên gọi "Đông Nam Á" được các nhà nghiên cứu chính trị và quân sự của
[Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan), [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland), [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) đưa ra từ những năm đầu khi nổ ra [Thế chiến thứ hai](/wiki/Th%E1%BA%BF_chi%E1%BA%BFn_th%E1%BB%A9_hai), nhưng chính thức đi vào lịch sử với ý nghĩa là một khu vực địa - chính trị, và quân sự được bắt đầu từ khi Tổng thống Mỹ [Franklin D. Roosevelt](/wiki/Franklin_D._Roosevelt) và Thủ tướng Anh [Winston Churchill](/wiki/Winston_Churchill) tại [Hội nghị Québec](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_Qu%C3%A9bec&action=edit&redlink=1) lần thứ nhất vào tháng 8 năm 1943 nhất trí thành lập Bộ chỉ huy tối cao quân [Đồng Minh](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Minh) ở Đông Nam Á. Trước đó, để chỉ khu vực này, người ta đã dùng nhiều tên gọi khác nhau cho những mục đích riêng biệt.
Lúc bấy giờ cũng có sự khác nhau về cách viết từ Đông Nam Á bằng
[tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh). Một số nhà nghiên cứu như Victor Purcell, E.G.H. Dobby, dùng từ *Southeast* thay cho *South East* hay *South-East*, vốn được dùng từ lâu. [Bộ tư lệnh tối cao Đông Nam Á](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_t%C6%B0_l%E1%BB%87nh_t%E1%BB%91i_cao_%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit&redlink=1) (SEAC) vẫn dùng từ *Southeast*, nhưng tướng Môngbattơn dùng *South-East* [. Như thế có thể thấy rằng từ sau Thế chiến thứ hai, từ "Đông Nam Á" mới xuất hiện trên bản đồ chính trị thế giới như một khu vực riêng biệt và có tầm quan trọng đặc biệt. Song nếu như trước đây, người ta mới chỉ nhìn thấy tính khu vực Đông Nam Á thể hiện ở vị trí địa lí - chính trị và quân sự của nó thì đến nay nhiều người đã khẳng định rằng ít nhất cho đến thế kỉ 16, Đông Nam Á đã nổi lên như một trong những trung tâm văn minh, một khu vực địa lí - lịch sử - văn hóa truớc khi trở thành một khu vực địa lí - chính trị. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
## Văn minh Đông Nam Á[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=3)]
Trong quá trình phát triển lịch sử, Đông Nam Á chịu ảnh hưởng của các nền văn minh bên ngoài, song sự tác động ấy không vì thế mà biết vùng này thành khu vực "
[Ấn Độ hóa](/w/index.php?title=%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1)" hay " [Hán hoá](/wiki/H%C3%A1n_ho%C3%A1)". Nó đã lựa chọn những gì thích hợp trong [văn hóa Dravid](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Dravid&action=edit&redlink=1), đồng thời phục tùng các đặc điểm của mình, chứ không phải tiếp thu tất cả những gì xa lạ với nó. [ [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Do điều kiện địa lí của mình, Đông Nam Á chịu ảnh hưởng chủ yếu của gió mùa, tạo nên hai muà tương đối rõ rệt: mùa khô lạnh, mát và mùa mưa tương đối nóng và ẩm. Vì thế, Đông Nam Á còn được gọi là khu vực "Châu Á gió mùa". Nếu theo khái niệm này thì ranh giới địa lí khu vực Đông Nam Á còn bao gồm cả miền Nam
[Trường Giang](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Giang) và vùng Đông Bắc của Ấn Độ nữa. Chính gió mùa và khí hậu biển làm cho khí hậu vùng Đông Nam Á đáng lẽ có thể trở nên khô cằn như một số khu vực lục địa khác có cùng vĩ độ đã trở nên xanh tốt và trù phú với những đô thị đông đức và thịnh vượng như [2] [Kuala Lumpur](/wiki/Kuala_Lumpur), [Singapore](/wiki/Singapore), [Jakarta](/wiki/Jakarta)... Gió mùa kèm theo những cơn mưa nhiệt đới đã cung cấp đủ nước cho con người dùng trong đời sống và sản xuất hằng năm, tạo nên những cánh rừng nhiệt đới phong phú về thảo mộc và chim muông. Đông Nam Á từ lâu đã trở thành quê hương của những cây gia vị, cây hương liệu đặc trưng như hồ tiêu, sa nhân, đậu khấu, hồi, quế, trầm hương... và cây lương thực đặc trưng là lúa nước.
Theo một số nhà nghiên cứu thì cư dân Đông Nam Á có những nét chung thống nhất về mặt văn hóa, vì cư dân ở đây có chung một nền tảng văn hóa Đông Nam Á, lấy sản xuất nông nghiệp lúa nước làm phương thức hoạt động kinh tế chính. Đông Nam Á được coi là "cái nôi" của cây lúa nước và là một trong 5 trung tâm cây trồng lớn trên thế giới
[. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Văn hóa Hòa Bình](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a_H%C3%B2a_B%C3%ACnh)đã chứng minh cư dân ở đây đã thuần hóa nhiều giống lúa, thực vật khác nhau, xuất hiện nền nông nghiệp sơ khai với các loại cây trồng, đặc biệt là các loại cây có củ và bầu bí, các cây họ đậu ở vùng thung lũng chân núi. Có nhà nghiên cứu còn cho rằng chủ nhân văn hóa Hoà Bình là người biết trồng trọt đầu tiên trên thế giới [; niên đại nông nghiệp ở đây có thể lên đến hơn 1 vạn năm TCN. Vì thế, Đông Nam Á đã là một trong những nơi có cuộc cách mạng nông nghiệp sớm nhất trên thế giới. Đến *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [thời đại đồ đồng](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%E1%BB%93ng), trong điều kiện của vùng nhiệt đới, cư dân Đông Nam Á đã bước sang kinh tế trồng lúa khô ở nương rẫy và lúa nước ở vùng thung lũng hẹp châu thổ. Cây lúa đầu tiên được thuần dưỡng ở vùng vùng thung lũng theo chân núi dần dần được chuyển xuống vùng châu thổ thích nghi với vùng ngập nước. Cùng với việc trồng lúa nước, người ta đã thuần dưỡng trâu bò làm sức kéo, xuất hiện các nghề thủ công, đặc biệt là nghề sông biển. Từ đó, nông nghiệp lúa nước đã trở thành một cơ sở quan trọng của nền văn minh khi vực. Đó là một nền văn minh mang đủ các sắc thái của những nền văn minh đồng bằng, biển, nửa đồi núi, nửa rừng với đủ các dạng kết cấu đan xen phức tạp... cơ sở chung của nền văn minh này là nông nghiệp trồng lúa nước, văn hóa xóm làng.
Đến khoảng nửa đầu thế kỷ 15, hầu hết các quốc gia tiền thân ở Đông Nam Á đã ra đời, và bắt đầu bước vào giai đoạn phát triển rực rỡ mà điển hình là nhà nước
[Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) dưới triều [nhà Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA). Đây là nhà nước hoàn thiện và hùng mạnh nhất ở Đông Nam Á thời bấy giờ [. Nhưng đến nửa đầu thế kỷ 18, các nhà nước trên bắt đầu suy yếu và rơi vào sự xâm lược hoặc lệ thuộc vào [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [phương Tây](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y), bắt đầu chịu ảnh hưởng của văn hóa [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u).
## Tự nhiên ảnh hưởng đến khu vực[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=4)]
Phải nói rằng gió mùa không chỉ đem lại thuận lợi cho con người mà còn là những yếu tố tự nhiên tác động và tạo nên sự thất thường cho khí hậu trong vùng, với biên độ không lớn lắm. Mưa nhiệt đới trên địa bàn tự nhiên của khu vực tạo ra những vùng nhỏ, xen kẽ giữa rừng nhiệt đới, đồi núi, bờ biển, và đồng bằng, tạo nên những cảnh quan đa dạng. Thực tế đó khiến cho Đông Nam Á thiếu những không gian rộng cho sự phát triển kinh tế - xã hội trên quy mô lớn, thiếu những điều kiện tự nhiên cho sự phát triển những kĩ thuật tinh tế, phức tạp. Ở đây không có những đồng bằng rộng lớn như vùng châu thổ
[sông Ấn](/wiki/S%C3%B4ng_%E1%BA%A4n), [sông Hằng](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%B1ng) hay [Hoàng Hà](/wiki/Ho%C3%A0ng_H%C3%A0); cũng không có những đồng cỏ mênh mông như vùng thảo nguyên. Không gian sinh tồn ở đây tuy nhỏ hẹp nhưng lại rất phong phú, đa dạng. Con người có thể khai thác ở thiên nhiên đủ loại thức ăn để sinh tồn. Vì thế có người gọi Đông Nam Á là khu vực khai thác thức ăn theo nghĩa rộng. Những điều kiện đó rất thuận lợi cho cuộc sống con người trong buổi đầu, nhưng không khỏi ảnh hưởng nhất định đến sự phát triển của một nền sản xuất lớn, tạo nên một khối lượng sản phẩm lớn trong những giai đoạn phát triển sau này của khu vực. Đồng thời, sự đa dạng, đan xen của những địa bàn sinh tụ nhỏ trong văn hóa tộc người của cả khu vục và trong mỗi quốc gia.
## Kinh tế biển của khu vực Đông Nam Á[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=5)]
Do vị trí
[địa lý](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) nằm án ngữ trên con đường hàng hải nối liền giữa [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) và [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), Đông Nam Á từ lâu vẫn được coi là cầu nối giữa [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) với [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Tây Á](/wiki/T%C3%A2y_%C3%81) và [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i). Thậm chí đến gần đây, 1 số nhà [nghiên cứu](/wiki/Nghi%C3%AAn_c%E1%BB%A9u) vẫn gọi [khu vực](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c) này là "ống thông gió" hay "ngã tư đường" [. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Việc đi lại bằng
[thuyền](/wiki/Thuy%E1%BB%81n) ở đây đã có từ thời rất xa xưa. Có thể nói cư nơi đây đã biết đóng [thuyền](/wiki/Thuy%E1%BB%81n) bè mảng và thuyền đi biển rất sớm. Dựa trên các tài liệu cổ học, W. Solheime đã nhận định rằng kỹ thuật đi biển xuất hiện sớm nhất ở vùng duyên hải [quần đảo Sulu](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Sulu), giữa [Mindanao](/wiki/Mindanao), [Borneo](/wiki/Borneo) và [đảo Celebes](/wiki/Sulawesi) khoảng 8000 - 9000 năm trước. Kĩ thuật hàng hải cổ đạt đến đỉnh cao vào khoảng thế kỉ 5 TCN khi những hình thuyền cỡ dáng to lớn, kiểu cong mũi, cong lái được khắc trên nhiều [trống đồng Đông Sơn](/wiki/Tr%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%93ng_%C4%90%C3%B4ng_S%C6%A1n). Các thư tịch cổ Trung Quốc từ [thế kỷ 3](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_3) cũng xác nhận rằng các sư tăng [Trung Hoa](/wiki/Trung_Hoa) sang [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) đều đi trên những thuyền gọi là "Côn Luân bản", dài đến 50m, trọng tải đến 600 tấn, có thể trở hàng trăm người, có buồm lớn, buồm con... của các nước thương nghiệp Đông Nam Á. Những con thuyền này đều có cột, giương buồm đã vượt khơi nối liền Đông Nam Á với [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), chở người và [hàng hóa](/wiki/H%C3%A0ng_h%C3%B3a), từ đầu Công nguyên cho đến thế kỉ 15-16. Trong cuộc hành trình này, một số thuyền bị đắm. P.Y. Manguin đưa ra một danh mục 10 thuyền bị đắm đã được [khảo cổ học](/wiki/Kh%E1%BA%A3o_c%E1%BB%95_h%E1%BB%8Dc) dưới nước phát hiện và nghiên cứu trong đó có 2 thuyền ở [Pahang](/wiki/Pahang) ( [Malaysia](/wiki/Malaysia)) và Agusan ( [Philippines](/wiki/Philippines)) có niên đại từ thế kỉ 3-5; 3 thuyền thuộc thế kỉ 5-6 và những thuyền khác thuộc thế kỉ 7-14. Trên tường khu đền [Borobudur](/wiki/Borobudur) còn có phù điêu hình con thuyền buồm lớn nhiều mái chèo, gần giống với những hạm thuyền của [La Mã cổ đại](/wiki/La_M%C3%A3_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) [. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Việc buôn bán bằng đường biển với Đông Nam Á đã khá nhộn nhịp từ thế kỉ 2. Đến thế kỉ 7, thuyền buôn
[Ả Rập](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp) đã thường xuyên đến vùng này để mua hương liệu, gia vị. Không phải ngẫu nhiên mà ở đây đã có mặt những nhà địa lí hay du lịch, nhà truyền giáo hay ngoại giao của cả phương Đông và phương Tây. Trong suốt chiều dài của cuộc hàng trình nổi lên những nhà thám hiểm như [Claudius Ptolemaeus](/wiki/Claudius_Ptolemaeus) [, [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Khang Thái](/w/index.php?title=Khang_Th%C3%A1i&action=edit&redlink=1), [Nghĩa Tình](/w/index.php?title=Ngh%C4%A9a_T%C3%ACnh&action=edit&redlink=1), [Pháp Hiển](/w/index.php?title=Ph%C3%A1p_Hi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1), [Trịnh Hòa](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_H%C3%B2a), [Marco Polo](/wiki/Marco_Polo), [Chu Đạt Quang](/w/index.php?title=Chu_%C4%90%E1%BA%A1t_Quang&action=edit&redlink=1)... Họ đã đến đây xem xét, ghi chép và để lại những tài liệu quý giá cho đời sau. Cũng không phải ngẫu nhiên mà nhiều nhà nghiên cứu coi Đông Nam Á là một bộ phận của hế thống mậu dịch thế giới, nối liền hai thế giới Đông - Tây, có từ thời truyền bá [đạo Phật](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Ph%E1%BA%ADt), [đạo Hindu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_Hindu)cho đến tận ngày nay.
Đông Nam Á là khu vực văn hóa lâu đời, có nguồn gốc và bản sắc riêng của mỗi dân tộc, bên cạnh những nét chung do mối quan hệ từ lâu đời trên nhiều lĩnh vực. Dù có chịu nhiều ảnh hưởng của
[văn hóa Trung Quốc](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a_Trung_Qu%E1%BB%91c), [văn hóa Ấn Độ](/w/index.php?title=V%C4%83n_h%C3%B3a_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1), nền văn hóa Đông Nam Á vẫn mang tính riêng biệt độc đáo. ![ Vị trí của đại dương, biển, các vịnh và mũi ở Đông Nam Á](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Southeast_Asia_location_map.svg/600px-Southeast_Asia_location_map.svg.png)
![ Vị trí của đại dương, biển, các vịnh và mũi ở Đông Nam Á](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/de/Southeast_Asia_location_map.svg/600px-Southeast_Asia_location_map.svg.png)
## Các thống kê[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=6)]
#### Thống kê chung[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=7)]
|Quốc gia||Diện tích
|
(km
2) |Dân số
|
(2014)
|Mật độ dân số
|
(người/km
2) |GDP (danh nghĩa),
||GDP đầu người,
|
USD (2014)
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Flag_of_Brunei.svg/23px-Flag_of_Brunei.svg.png)
[Brunei](/wiki/Brunei) [Bandar Seri Begawan](/wiki/Bandar_Seri_Begawan) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_Cambodia.svg/23px-Flag_of_Cambodia.svg.png)
[Campuchia](/wiki/Campuchia) [Phnom Penh](/wiki/Phnom_Penh) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Flag_of_East_Timor.svg/23px-Flag_of_East_Timor.svg.png)
[Timor Leste](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor) [Dili](/wiki/Dili) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Flag_of_Indonesia.svg/23px-Flag_of_Indonesia.svg.png)
[Indonesia](/wiki/Indonesia) [Jakarta](/wiki/Jakarta) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Flag_of_Laos.svg/23px-Flag_of_Laos.svg.png)
[Lào](/wiki/L%C3%A0o) [Vientiane](/wiki/Vientiane) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Flag_of_Malaysia.svg/23px-Flag_of_Malaysia.svg.png)
[Malaysia](/wiki/Malaysia) [Kuala Lumpur](/wiki/Kuala_Lumpur) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Flag_of_Myanmar.svg/23px-Flag_of_Myanmar.svg.png)
[Myanmar](/wiki/Myanmar) [Naypyidaw](/wiki/Naypyidaw) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/23px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)
[Philippines](/wiki/Philippines) [Manila](/wiki/Manila) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Flag_of_Singapore.svg/23px-Flag_of_Singapore.svg.png)
[Singapore](/wiki/Singapore) [Singapore](/wiki/Singapore) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_Thailand.svg/23px-Flag_of_Thailand.svg.png)
[Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) [Băng Cốc](/wiki/B%C4%83ng_C%E1%BB%91c) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/23px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)
### Chỉ số tự do 2015[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=8)]
Dưới đây là bảng thống kê chỉ số tự do của các nước khu vực Đông Nam Á 2015, dựa trên các tiêu chí tự do công dân (quyền
[tự do ngôn luận](/wiki/T%E1%BB%B1_do_ng%C3%B4n_lu%E1%BA%ADn), [tự do báo chí](/wiki/T%E1%BB%B1_do_b%C3%A1o_ch%C3%AD)) và [tự do chính trị](/wiki/T%E1%BB%B1_do_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B). [[5]](#cite_note-5)
|Quốc gia||Chỉ số tự do 2015|
|
|![]()
|Không tự do|
|
|![]()
|Không tự do|
|
|![]()
|Không tự do|
|
|![]()
|Không tự do|
|
|![]()
|Khá tự do|
|
|![]()
|Khá tự do|
|
|![]()
|Khá tự do|
|
|![]()
|Khá tự do|
|
|![]()
|Khá tự do|
|
|![]()
|Khá tự do|
|
|![]()
|Khá tự do|
## Cơ quan lập pháp[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=9)] [Cơ quan lập pháp](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) tại [các quốc gia Đông Nam Á](/wiki/C%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) được tổ chức theo 2 hệ thống: Hệ thống lưỡng viện gồm các [quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia): [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), [Campuchia](/wiki/Campuchia), [Myanmar](/wiki/Myanmar), [Malaysia](/wiki/Malaysia), [Indonesia](/wiki/Indonesia) và [Philippines](/wiki/Philippines). Hệ thống đơn viện gồm các quốc gia: [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), [Lào](/wiki/L%C3%A0o), [Singapore](/wiki/Singapore), [Brunei](/wiki/Brunei) và [Đông Timor](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor). [Quốc hội Indonesia](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Indonesia&action=edit&redlink=1) được xem là nghị viện có số đại biểu đông nhất Đông Nam Á, với 692 thành viên (132 ở thượng viện và 560 ở hạ viện). Quốc hội Brunei có số thành viên ít nhất, chỉ có 36 nghị sĩ.
|STT||Quốc gia||Tổng số ghế||Số ghế thượng viện||Số ghế hạ viện||Tuổi bầu cử||Đứng đầu Quốc hội||Nhiệm kỳ|
|1||
|![]()
|184 ghế||61 ghế||123 ghế||18 tuổi trở lên||Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện||5 năm tại Thượng viện và 5 năm tại Hạ viện|
|2||
|![]()
|650 ghế||150 ghế||500 ghế||18 tuổi trở lên||Phát ngôn viên Thượng viện và Phát ngôn viên Hạ viện||5 năm tại Thượng viện và 5 năm tại Hạ viện|
|3||
|![]()
|664 ghế||224 ghế||440 ghế||18 tuổi trở lên||Chủ tịch Thượng viện và Phát ngôn viên Hạ viện||5 năm tại Thượng viện và 5 năm tại Hạ viện|
|4||
|![]()
|292 ghế||70 ghế||222 ghế||21 tuổi trở lên||Chủ tịch Thượng viện và chủ tịch Hạ viện||3 năm tại Thượng viện và 5 năm tại Hạ việ|
|5||
|![]()
|692 ghế||132 ghế||560 ghế||17 tuổi trở lên||Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện||5 năm tại Thượng viện và 5 năm tại Hạ viện|
|6||
|![]()
|310 ghế||24 ghế||286 ghế||18 tuổi trở lên||Chủ tịch Thượng viện và Chủ tịch Hạ viện||6 năm tại Thượng viện và 3 năm tại Hạ viện|
|7||
|![]()
|498 ghế||Không chia viện||Không chia viện||18 tuổi trở lên||Chủ tịch Quốc hội||5 năm|
|8||
|![]()
|115 ghế||Không chia viện||Không chia viện||18 năm trở lên||Chủ tịch Quốc hội||5 năm|
|9||
|![]()
|99 ghế||Không chia viện||Không chia viện||21 tuổi trở lên||Phát ngôn viên Quốc hội||5 năm|
|10||
|![]()
|36 ghế||Không chia viện||Không chia viện||18 tuổi trở lên||Chủ tịch Quốc hội||Không cố định|
|11||
|![]()
|65 ghế||Không chia viện||Không chia viện||17 tuổi trở lên||Chủ tịch Quốc hội||5 năm|
## Giáo dục[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=10)]
Danh sách các cơ sở
[giáo dục](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c) [đại học](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc) danh tiếng nhất tại các quốc gia Đông Nam Á.
|STT||Quốc gia||Cơ sở giáo dục đại học danh tiếng nhất||Trụ sở chính|
|1||
|![]()
|
|[Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/56/Flag_of_Laos.svg/23px-Flag_of_Laos.svg.png)
[Lào](/wiki/L%C3%A0o) [Đại học Quốc gia Lào](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_L%C3%A0o) [Viên Chăn](/wiki/Vi%C3%AAn_Ch%C4%83n) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/83/Flag_of_Cambodia.svg/23px-Flag_of_Cambodia.svg.png)
[Campuchia](/wiki/Campuchia) [Học viện Hoàng gia Campuchia](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Ho%C3%A0ng_gia_Campuchia&action=edit&redlink=1) [Phnompenh](/wiki/Phnompenh) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_Thailand.svg/23px-Flag_of_Thailand.svg.png)
[Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) [Đại học Chulalongkorn](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Chulalongkorn) [[7]](#cite_note-7) [Bangkok](/wiki/Bangkok) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Flag_of_Myanmar.svg/23px-Flag_of_Myanmar.svg.png)
[Myanmar](/wiki/Myanmar) [Đại học Yangon](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Yangon). [[8]](#cite_note-8) [Yangon](/wiki/Yangon) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Flag_of_Malaysia.svg/23px-Flag_of_Malaysia.svg.png)
[Malaysia](/wiki/Malaysia) [Đại học Malaya](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Malaya) [Kuala Lumpur](/wiki/Kuala_Lumpur) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Flag_of_Singapore.svg/23px-Flag_of_Singapore.svg.png)
[Singapore](/wiki/Singapore) [Đại học Quốc gia Singapore](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Singapore) [[9]](#cite_note-9) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Flag_of_Indonesia.svg/23px-Flag_of_Indonesia.svg.png)
[Indonesia](/wiki/Indonesia) [Đại học Indonesia](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Indonesia) [[10]](#cite_note-Greenmetric.ui.ac.id-10) [Jakarta](/wiki/Jakarta) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Flag_of_Brunei.svg/23px-Flag_of_Brunei.svg.png)
[Brunei](/wiki/Brunei) [Đại học Brunei Darussalam](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Brunei_Darussalam&action=edit&redlink=1) [Bandar Seri Begawan](/wiki/Bandar_Seri_Begawan) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/Flag_of_the_Philippines.svg/23px-Flag_of_the_Philippines.svg.png)
[Philippines](/wiki/Philippines) [Đại học Philippines](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Philippines) [[11]](#cite_note-UPAbout1-11) [[12]](#cite_note-Charter-12) [Philippines](/wiki/Philippines) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/26/Flag_of_East_Timor.svg/23px-Flag_of_East_Timor.svg.png)
[Đông Timor](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor) [Đại học Quốc gia Đông Timor](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90%C3%B4ng_Timor&action=edit&redlink=1) [Dili](/wiki/Dili)
### Danh sách các quốc gia Đông Nam Á theo hệ thống tổ chức chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=11)]
## Tỷ giá hối đoái tiền nội tệ của các quốc gia Đông Nam Á[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=12)] [Tỷ giá hối đoái](/wiki/T%E1%BB%B7_gi%C3%A1_h%E1%BB%91i_%C4%91o%C3%A1i) tiền nội tệ của [các quốc gia Đông Nam Á](/wiki/C%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) được so sánh với dollar Mỹ qua các năm 2009, 2010 và 2011 (theo tỷ giá hối đoái ngày đầu năm ngày 1.1).
|STT||Tiền tố thường gọi||Quốc gia||Tỷ giá hối đoái 2009||Tỷ giá hối đoái 2011|
|1||Cộng hòa||
|[USD](/wiki/USD)= 11.201 [IDR](/wiki/Rupiah_Indonesia) [USD](/wiki/USD)= 9.000 [IDR](/wiki/Rupiah_Indonesia) [Philippines](/wiki/Philippines) [USD](/wiki/USD)= 47,62 [PHP](/wiki/Peso_Philippines) [USD](/wiki/USD)= 43,64 [PHP](/wiki/Peso_Philippines) [Singapore](/wiki/Singapore) [USD](/wiki/USD)= 1,43 [SGD](/wiki/Dollar_Singapore) [USD](/wiki/USD)= 1,29 [SGD](/wiki/Dollar_Singapore) [Đông Timor](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Timor) [USD](/wiki/USD) [USD](/wiki/USD) [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan) [USD](/wiki/USD)= 34,73 [THB](/wiki/Baht_Th%C3%A1i) [USD](/wiki/USD)= 30,02 [THB](/wiki/Baht_Th%C3%A1i) [Campuchia](/wiki/Campuchia) [USD](/wiki/USD)= 4.053 [KHR](/wiki/Riel_Campuchia) [USD](/wiki/USD)= 4.030 [KHR](/wiki/Riel_Campuchia) [Myanmar](/wiki/Myanmar) [USD](/wiki/USD)= 6,44 [MMK](/wiki/Kyat_Myanmar) [USD](/wiki/USD)= 6,41 [MMK](/wiki/Kyat_Myanmar) [Brunei](/wiki/Brunei) [USD](/wiki/USD)= 1,43 [BND](/wiki/Dollar_Brunei) [USD](/wiki/USD)= 1,29 [BND](/wiki/Dollar_Brunei) [Lào](/wiki/L%C3%A0o) [USD](/wiki/USD)= 8.480 [LAK](/wiki/Kip_L%C3%A0o) [USD](/wiki/USD)= 8.020 [LAK](/wiki/Kip_L%C3%A0o) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [USD](/wiki/USD)= 17.498 [VND](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Vi%E1%BB%87t_Nam) [USD](/wiki/USD)= 19.495 [VND](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Malaysia](/wiki/Malaysia) [USD](/wiki/USD)= 3,51 [MYR](/wiki/Ringgit_Malaysia) [USD](/wiki/USD)= 3,09 [MYR](/wiki/Ringgit_Malaysia)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=13)] **sách giáo khoa Địa lý 11 cơ bản** [^](#cite_ref-1) **lịch sử trung đại thế giới phần phương đông. GS Lương Ninh. trang 9** [^](#cite_ref-2)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [“Southeast Asia GDP”](http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2012/02/weodata/weorept.aspx?sy=2014&ey=2017&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&pr1.x=50&pr1.y=17&c=548%2C518%2C516%2C522%2C566%2C576%2C578%2C537%2C536%2C582%2C544&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CLP&grp=0&a=). [Quỹ Tiền tệ Quốc tế](/wiki/Qu%E1%BB%B9_Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)(IMF). [^](#cite_ref-HDI_4-0) [“2014 Human Development Report Summary”](http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr14-summary-en.pdf)(PDF). Chương trình Phát triển của [Liên hiệp quốc](/wiki/Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_qu%E1%BB%91c). tr. 21–25. Truy cập 13 tháng 4 năm 2015. [^](#cite_ref-5) [“Freedom in the World”](https://freedomhouse.org/report/freedom-world/freedom-world-2015#.Vl20nR_WRSg). Freedom House. Truy cập 1 tháng 12 năm 2015. [^](#cite_ref-6) [“Hanoi University of Science and Technology”](http://www.hust.edu.vn). Truy cập 7 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-7) [“World Science & Engineering University Portal: THES- World University Ranking 2007”](http://www.universityportal.net/2008/01/thes-world-university-ranking-2008.html). Universityportal.net. Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2013. **Rothenberg, Daniel (Fall 2002).** [^](#cite_ref-8) [“Towards a New Modern Developed Nation”](http://www.umich.edu/~iinet/journal/vol10no1/rothenberg.htm). The Journal of the International Institute. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)) [^](#cite_ref-9) [“National University of Singapore (NUS)”](http://sguni.com/national-university-singapore-nus/). sguni. [^](#cite_ref-Greenmetric.ui.ac.id_10-0) [“UI GreenMetric World University Ranking”](http://greenmetric.ui.ac.id/). Greenmetric.ui.ac.id. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2013. [^](#cite_ref-UPAbout1_11-0) [, University of the Philippines System Website. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2007.](http://www.up.edu.ph/content.php?r=2&c=2) *About UP* [^](#cite_ref-Charter_12-0) [Republic Act 9500](http://www.up.edu.ph/pdf2/RA_9500.pdf). Truy cập ngày 20 tháng 5 năm 2008. *An Act to Strengthen the University of the Philippines as the National University*
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81&action=edit§ion=14)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|
|Khu vực hành chính
|
của các quốc gia độc lập
|
|
![]()
|
|
|
|![]()
[Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) ![ LocationOceania.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/LocationOceania.png/60px-LocationOceania.png)
![ LocationOceania.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/LocationOceania.png/60px-LocationOceania.png)
[Châu Đại Dương](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BA%A1i_D%C6%B0%C6%A1ng) ![ LocationPolarRegions.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/LocationPolarRegions.png/60px-LocationPolarRegions.png)
![ LocationPolarRegions.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/LocationPolarRegions.png/60px-LocationPolarRegions.png)
[Địa cực](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BB%B1c) ![ LocationOceans.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/LocationOceans.png/60px-LocationOceans.png)
![ LocationOceans.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/LocationOceans.png/60px-LocationOceans.png)

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-Cache: cp1054 miss, cp1067 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


text:
Cypa decolor
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Cypa decolor là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở đông bắc Ấn Độ, Nepal, Myanma, tây nam Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia (Sarawak) và Indonesia (Sumatra, Borneo, Kalimantan, Papua New Guinea).[2]
Sải cánh dài 50–82 mm. The males tend to be more variegated than đối với con cái. Nó gần giống loài Cypa terranea but is greener brown above.[3]
Ấu trùng ăn các loài Quercus và Castanopsis.
Phụ loài[sửa | sửa mã nguồn]
- Cypa decolor decolor (đông bắc Ấn Độ, Nepal, Myanmar, tây nam Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia (Sarawak) và Indonesia (Sumatra, Borneo, Kalimantan))
- Cypa decolor euroa Rothschild & Jordan, 1903 (Papua New Guinea)
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”. Cate-sphingidae.org. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2011.
- ^ Sphingidae of the Eastern Palaearctic
- ^ The Moths of Borneo

markdown:
*Cypa decolor*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Cypa decolor
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Bombycoidea](/wiki/Bombycoidea) [Macrolepidoptera](/wiki/Macrolepidoptera) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sphingidae](/wiki/Sphingidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Cypa](/wiki/Cypa) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. decolor** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Cypa decolor*
(
[Walker](/w/index.php?title=Edmund_Murton_Walker&action=edit&redlink=1), 1856) [[1]](#cite_note-1) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Smerinthus decolor*Walker, 1856 *Cypa incongruens*Butler, 1881 *Cypa decolor manilae*Clark, 1930 * là một loài Cypa decolor* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Sphingidae](/wiki/Sphingidae). Nó được tìm thấy ở đông bắc [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Nepal](/wiki/Nepal), [Myanma](/wiki/Myanmar), tây nam [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), [Malaysia](/wiki/Malaysia)(Sarawak) và [Indonesia](/wiki/Indonesia)(Sumatra, Borneo, Kalimantan, Papua New Guinea). [[2]](#cite_note-2) [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh) dài 50–82 mm. The males tend to be more variegated than đối với con cái. Nó gần giống loài * but is greener brown above. Cypa terranea* [[3]](#cite_note-3) [Ấu trùng](/wiki/%E1%BA%A4u_tr%C3%B9ng) ăn các loài * và Quercus* *.* [Castanopsis](/w/index.php?title=Castanopsis&action=edit&redlink=1)
## Phụ loài[
[sửa](/w/index.php?title=Cypa_decolor&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cypa_decolor&action=edit§ion=1)] *Cypa decolor decolor*(đông bắc Ấn Độ, Nepal, Myanmar, tây nam Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia (Sarawak) và Indonesia (Sumatra, Borneo, Kalimantan)) *Cypa decolor euroa*Rothschild & Jordan, 1903 (Papua New Guinea)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Cypa_decolor&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cypa_decolor&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“CATE Creating a Taxonomic eScience - Sphingidae”](http://www.cate-sphingidae.org/taxonomy/Cypa/decolor.html). Cate-sphingidae.org. Truy cập ngày 1 tháng 11 năm 2011. [^](#cite_ref-2) [Sphingidae of the Eastern Palaearctic](http://tpittaway.tripod.com/china/c_dec.htm) [^](#cite_ref-3) [The Moths of Borneo](http://www.arbec.com.my/moths/sphingidae/sphingidae_12_1.php)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1052 miss, cp1067 miss

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Xã Grasshopper, Quận Atchison, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Grasshopper, Quận Atchison, Kansas)
Xã Grasshopper (tiếng Anh: Grasshopper Township) là một xã thuộc quận Atchison, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 567 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã Grasshopper, Quận Atchison, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Grasshopper, Quận Atchison, Kansas](/w/index.php?title=Grasshopper,_Qu%E1%BA%ADn_Atchison,_Kansas&redirect=no))
|Xã Grasshopper
|
Grasshopper Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Atchison, Kansas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Map_highlighting_Grasshopper_Township%2C_Atchison_County%2C_Kansas.svg/250px-Map_highlighting_Grasshopper_Township%2C_Atchison_County%2C_Kansas.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Atchison, Kansas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/44/Map_highlighting_Grasshopper_Township%2C_Atchison_County%2C_Kansas.svg/250px-Map_highlighting_Grasshopper_Township%2C_Atchison_County%2C_Kansas.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Atchison](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Atchison,_Kansas), [Kansas](/wiki/Kansas) ![ Vị trí quận Atchison trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Map_of_Kansas_highlighting_Atchison_County.svg/250px-Map_of_Kansas_highlighting_Atchison_County.svg.png)
![ Vị trí quận Atchison trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Map_of_Kansas_highlighting_Atchison_County.svg/250px-Map_of_Kansas_highlighting_Atchison_County.svg.png)
Vị trí quận Atchison trong tiểu bang Kansas ở Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Kansas&action=edit&redlink=1) [Quận Atchison](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Atchison,_Kansas) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Xã Grasshopper** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Grasshopper Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Atchison](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Atchison,_Kansas), tiểu bang [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 567 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Grasshopper,_Qu%E1%BA%ADn_Atchison,_Kansas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Grasshopper,_Qu%E1%BA%ADn_Atchison,_Kansas&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 8 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1065 miss, cp1067 miss


text:
Hổ Siberi
Hổ Siberi hoang dã, được mệnh danh là "Chúa tể của rừng Taiga", ngoài tên hổ Siberi thì loài này còn có tên hổ Amur, hổ Ussuri hay hổ Mãn Châu, là động vật thuộc họ mèo lớn nhất thế giới(ngày nay thì sư hổ hay còn gọi liger là con lai cuả sư tử đực và hổ cái là động vật thuộc họ mèo lớn nhất trên thế giới), nặng trung bình khoảng 350 kg (kỷ lục về cân nặng của chúng được ghi nhận là 465 kg) kỷ lục chiều dài, kể cả đuôi, là 3,7 mét với bộ lông dày và những đường vằn lớn màu vàng nhạt.
Hổ Siberi sống trong rừng taiga, có bộ lông rậm và dày hơn so với các phân loài hổ khác, nhờ đó mà chúng có thể chịu được cái lạnh khắc nghiệt vào mùa đông. Loài hổ này sống đơn độc. Thức ăn của chúng là những động vật ăn cỏ như hươu đỏ, hươu xạ, nai sừng tấm, heo rừng và tuần lộc. Nhiều người cho rằng hổ Siberi còn săn cả gấu nâu và đã có nhiều trường hợp hổ giết gấu để làm thức ăn.
Mức độ hiếm[sửa | sửa mã nguồn]
Là một trong 10 loài đang có nguy cơ bị tuyệt chủng cao nhất trên thế giới bởi nạn đói và săn bắt trái phép, với số lượng hiện nay chỉ còn khoảng 400. Trong số 400 con hổ Siberia hoang dã ước tính còn sống, thì chỉ có khoảng 10 đến 17 con sống ở phía đông bắc Trung Quốc thuộc Mãn Châu, còn lại sống ở khu vực Xibia của Nga.
Do mùa đông kéo dài và nhiệt độ xuống thấp nên loài hổ này bị cạn nguồn thức ăn. Điều này buộc chúng phải tìm đến gần các khu vực dân cư để kiếm ăn và đây chính là một trong những nguyên nhân chúng dễ bị mắc bẫy của những tay thợ săn trộm. Hiện nay các chính sách bảo vệ loài hổ này được đưa ra, nếu ai vi phạm sẽ bị phạt rất nặng nhưng những tay săn trộm vẫn ngang nhiên săn bắn trái phép. Mỗi năm, trung bình có hơn 30 con hổ bị sát hại để lấy lông, da, xương, răng và nhiều bộ phận khác. Có thể vào năm 2020 sẽ không còn một con hổ nào sống sót nữa.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Miquelle, D., Darman, Y., Seryodkin, I. (2011). “Panthera tigris ssp. altaica”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2014.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.
- Đấu trường sinh tử' ở Trung Quốc
- Đàn hổ săn bí ngô Halloween
- 'Ông ba mươi' giành ăn trên tuyết trắng

markdown:
# Hổ Siberi
|
|Panthera tigris altaica
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Carnivora](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%82n_th%E1%BB%8Bt) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Felidae](/wiki/H%E1%BB%8D_M%C3%A8o) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Pantherinae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_B%C3%A1o) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Panthera](/wiki/Panthera) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) [P. tigris](/wiki/H%E1%BB%95) [Phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i)( *subspecies*) **P. tigris altaica** [Temminck](/w/index.php?title=Temminck&action=edit&redlink=1), 1844 [Danh pháp ba phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_ba_ph%E1%BA%A7n) *Panthera tigris altaica* [Temminck](/wiki/Coenraad_Jacob_Temminck), 1884 ![ Phân bố của hổ Siberi (màu đỏ)](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Panthera_tigris_altaica_dark_world.png/250px-Panthera_tigris_altaica_dark_world.png)
![ Phân bố của hổ Siberi (màu đỏ)](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/15/Panthera_tigris_altaica_dark_world.png/250px-Panthera_tigris_altaica_dark_world.png)
**Hổ Siberi** hoang dã, được mệnh danh là "Chúa tể của rừng Taiga", ngoài tên hổ Siberi thì loài này còn có tên **hổ Amur**, **hổ Ussuri** hay **hổ Mãn Châu**, là động vật thuộc họ mèo lớn nhất thế giới(ngày nay thì sư hổ hay còn gọi liger là con lai cuả sư tử đực và hổ cái là động vật thuộc họ mèo lớn nhất trên thế giới), nặng trung bình khoảng 350 kg (kỷ lục về cân nặng của chúng được ghi nhận là 465 kg) kỷ lục chiều dài, kể cả đuôi, là 3,7 mét với bộ lông dày và những đường vằn lớn màu vàng nhạt.
Hổ Siberi sống trong rừng taiga, có bộ lông rậm và dày hơn so với các
[phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i) hổ khác, nhờ đó mà chúng có thể chịu được cái lạnh khắc nghiệt vào mùa đông. Loài hổ này sống đơn độc. Thức ăn của chúng là những động vật ăn cỏ như [hươu đỏ](/wiki/H%C6%B0%C6%A1u_%C4%91%E1%BB%8F), [hươu xạ](/wiki/H%C6%B0%C6%A1u_x%E1%BA%A1), [nai sừng tấm](/wiki/Nai_s%E1%BB%ABng_t%E1%BA%A5m), heo rừng và [tuần lộc](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_l%E1%BB%99c). Nhiều người cho rằng hổ Siberi còn săn cả [gấu nâu](/wiki/G%E1%BA%A5u_n%C3%A2u) và đã có nhiều trường hợp hổ giết gấu để làm thức ăn.
## Mức độ hiếm[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Siberi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Siberi&action=edit§ion=1)]
Là một trong 10 loài đang có nguy cơ bị tuyệt chủng cao nhất trên thế giới bởi nạn đói và săn bắt trái phép, với số lượng hiện nay chỉ còn khoảng 400. Trong số 400 con hổ Siberia hoang dã ước tính còn sống, thì chỉ có khoảng 10 đến 17 con sống ở phía đông bắc
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) thuộc [Mãn Châu](/wiki/M%C3%A3n_Ch%C3%A2u), còn lại sống ở khu vực [Xibia](/wiki/Xibia) của [Nga](/wiki/Nga).
Do mùa đông kéo dài và nhiệt độ xuống thấp nên loài hổ này bị cạn nguồn thức ăn. Điều này buộc chúng phải tìm đến gần các khu vực dân cư để kiếm ăn và đây chính là một trong những nguyên nhân chúng dễ bị mắc bẫy của những tay thợ săn trộm. Hiện nay các chính sách bảo vệ loài hổ này được đưa ra, nếu ai vi phạm sẽ bị phạt rất nặng nhưng những tay săn trộm vẫn ngang nhiên săn bắn trái phép. Mỗi năm, trung bình có hơn 30 con hổ bị sát hại để lấy lông, da, xương, răng và nhiều bộ phận khác. Có thể vào năm 2020 sẽ không còn một con hổ nào sống sót nữa.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Siberi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Siberi&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Siberi&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Siberi&action=edit§ion=3)] **Miquelle, D., Darman, Y., Seryodkin, I. (2011).** [^](#cite_ref-iucn_1-0) [“Panthera tigris ssp. altaica”](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/15956). *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2014.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). [Đấu trường sinh tử' ở Trung Quốc](http://dulich.vnexpress.net/tin-tuc/quoc-te/dau-truong-sinh-tu-o-trung-quoc-3264853.html) [Đàn hổ săn bí ngô Halloween](http://vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/dan-ho-san-bi-ngo-halloween-2901784.html) ['Ông ba mươi' giành ăn trên tuyết trắng](http://vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/ong-ba-muoi-gianh-an-tren-tuyet-trang-2531912.html)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Siberi&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_Siberi&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|
|Các con hổ
|
|Khác
|


text:
Long Sơn, Tương Tây
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đối với các định nghĩa khác, xem Long Sơn.
Long Sơn (chữ Hán giản thể:龙山县) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Thổ Gia, Miêu Tương Tây, tỉnh Hồ Nam. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3127 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2004 là 541.700 người, trong đó dân thành thị là 126.000 người, dân tộc thiểu số là 359.000 người, dân tộc Thổ Gia có 284.900 người, người Dao 70.100 người. Chính quyền huyện đóng ở trấn Dân An. Mã số bưu chính là 4168xx, mã vùng điện thoại là 0730.

markdown:
# Long Sơn, Tương Tây
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đối với các định nghĩa khác, xem
[Long Sơn](/wiki/Long_S%C6%A1n). **Long Sơn** ( [chữ Hán giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83):龙山县) là một [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) thuộc [Châu tự trị dân tộc Thổ Gia, Miêu Tương Tây](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y), [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Hồ Nam](/wiki/H%E1%BB%93_Nam). [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Huyện này có diện tích 3127 [ki-lô-mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số năm 2004 là 541.700 người, trong đó dân thành thị là 126.000 người, dân tộc thiểu số là 359.000 người, dân tộc [Thổ Gia](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%E1%BB%95_Gia) có 284.900 người, [người Dao](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Dao) 70.100 người. Chính quyền huyện đóng ở trấn Dân An. Mã số bưu chính là 4168xx, mã vùng điện thoại là 0730.

X-Cache: cp1066 miss, cp1067 miss


text:
Thuật toán luật μ
Thuật toán luật μ là một thuật toán nén-giản tín hiệu, chủ yếu được sử dụng trong các hệ thống viễn thông kỹ thuật số của Bắc Mỹ và Nhật Bản. Các thuật toán nén-giản tín hiệu làm giảm phạm vi dải động của một tín hiệu âm thanh. Trong các hệ thống tương tự, điều này có thể làm tăng tỷ lệ tín hiệu -nhiễu (SNR) đạt được trong quá trình truyền, và trong lĩnh vực kỹ thuật số, nó có thể làm giảm lỗi lượng tử hóa (do đó tăng tín hiệu để tỷ lệ tiếng ồn quantization). Các tăng SNR có thể được giao dịch thay vì giảm băng thông cho tương đương với SNR. Nó tương tự như các thuật toán luật A được sử dụng trong vùng có tín hiệu viễn thông kỹ thuật số được thực hiện trên E-1 mạch, ví dụ như châu Âu.
+ Có hai hình thức của thuật toán này là phiên bản tín hiệu tương tự, và một phiên bản lượng tử kỹ thuật số.
- Liên tục
Đối với đầu vào x, phương trình mã hóa luật μ là:
với sgn(x) là hàm dấu của x.
μ = 255 (8 bit) tại Bắc Mỹ và các tiêu chuẩn Nhật Bản. Điều quan trọng là cần lưu ý là giới hạn của phương trình này là -1 đến 1.
Mở rộng luật μ được đưa ra bởi phương trình ngược:
- Rời rạc
Điều này được quy định tại Khuyến nghị ITU- T G.711
Cách thực hiện
- Có ba cách thực hiện một thuật toán luật μ
+ Tương tự: Sử dụng một bộ khuếch đại phi tuyến tính được để đạt được companding hoàn toàn trong lĩnh vực tương tự.
+ Tuyến tính ADC: Sử dụng một Analog để chuyển đổi kỹ thuật số với mức lượng tử hóa không đồng đều khoảng cách để phù hợp với thuật toán luật μ
+ Kỹ thuật số: Sử dụng phiên bản lượng tử kỹ thuật số của thuật toán luật μ để chuyển đổi dữ liệu khi nó được trong lĩnh vực kỹ thuật số.
Các thuật toán luật μ cung cấp một phạm vi lớn hơn một chút năng động hơn so với luật A với chi phí biến dạng tỷ lệ tồi tệ hơn cho các tín hiệu nhỏ.Theo quy ước, luật A được sử dụng cho một kết nối quốc tế nếu có ít nhất một nước sử dụng nó.

markdown:
# Thuật toán luật μ
**Thuật toán luật μ** là một thuật toán nén-giản tín hiệu, chủ yếu được sử dụng trong các hệ thống viễn thông kỹ thuật số của Bắc Mỹ và Nhật Bản. Các thuật toán nén-giản tín hiệu làm giảm phạm vi dải động của một tín hiệu âm thanh. Trong các hệ thống tương tự, điều này có thể làm tăng tỷ lệ tín hiệu -nhiễu (SNR) đạt được trong quá trình truyền, và trong lĩnh vực kỹ thuật số, nó có thể làm giảm lỗi lượng tử hóa (do đó tăng tín hiệu để tỷ lệ tiếng ồn quantization). Các tăng SNR có thể được giao dịch thay vì giảm băng thông cho tương đương với SNR. Nó tương tự như các thuật toán luật A được sử dụng trong vùng có tín hiệu viễn thông kỹ thuật số được thực hiện trên E-1 mạch, ví dụ như châu Âu.
+ Có hai hình thức của thuật toán này là phiên bản tín hiệu tương tự, và một phiên bản lượng tử kỹ thuật số.
**Liên tục**
Đối với đầu vào x, phương trình mã hóa luật μ là:
*với sgn(x) là hàm dấu của x.*
μ = 255 (8 bit) tại Bắc Mỹ và các tiêu chuẩn Nhật Bản. Điều quan trọng là cần lưu ý là giới hạn của phương trình này là -1 đến 1.
Mở rộng luật μ được đưa ra bởi phương trình ngược:
**Rời rạc**
Điều này được quy định tại Khuyến nghị ITU- T G.711
|14 bit mã Binary Linear input||8 bit mã nén|
|+8158 to +4063 in 16 intervals of 256||0x80 + interval number|
|+4062 to +2015 in 16 intervals of 128||0x90 + interval number|
|+2014 to +991 in 16 intervals of 64||0xA0 + interval number|
|+990 to +479 in 16 intervals of 32||0xB0 + interval number|
|+478 to +223 in 16 intervals of 16||0xC0 + interval number|
|+222 to +95 in 16 intervals of 8||0xD0 + interval number|
|+94 to +31 in 16 intervals of 4||0xE0 + interval number|
|+30 to +1 in 15 intervals of 2||0xF0 + interval number|
|0||0xFF|
|−1||0x7F|
|−31 to −2 in 15 intervals of 2||0x70 + interval number|
|−95 to −32 in 16 intervals of 4||0x60 + interval number|
|−223 to −96 in 16 intervals of 8||0x50 + interval number|
|−479 to −224 in 16 intervals of 16||0x40 + interval number|
|−991 to −480 in 16 intervals of 32||0x30 + interval number|
|−2015 to −992 in 16 intervals of 64||0x20 + interval number|
|−4063 to −2016 in 16 intervals of 128||0x10 + interval number|
|−8159 to −4064 in 16 intervals of 256||0x00 + interval number|**Cách thực hiện**
- Có ba cách thực hiện một thuật toán luật μ
+ Tương tự: Sử dụng một bộ khuếch đại phi tuyến tính được để đạt được companding hoàn toàn trong lĩnh vực tương tự.
+ Tuyến tính ADC: Sử dụng một Analog để chuyển đổi kỹ thuật số với mức lượng tử hóa không đồng đều khoảng cách để phù hợp với thuật toán luật μ
+ Kỹ thuật số: Sử dụng phiên bản lượng tử kỹ thuật số của thuật toán luật μ để chuyển đổi dữ liệu khi nó được trong lĩnh vực kỹ thuật số.
Các thuật toán luật μ cung cấp một phạm vi lớn hơn một chút năng động hơn so với luật A với chi phí biến dạng tỷ lệ tồi tệ hơn cho các tín hiệu nhỏ.Theo quy ước, luật A được sử dụng cho một kết nối quốc tế nếu có ít nhất một nước sử dụng nó.