markdown:
**Nguyễn Quang A**
Bạn đọc cầm trên tay cuốn thứ ba mươi lăm
[*](#_ftn1_6512) của tủ sách SOS 2, cuốn *Chống Chuyên chế – Xây và Củng cố Dân chủ – Hai mươi bài học của Thế kỷ thứ Hai mươi * *(On Tyranny * *– twenty lessons from twentieth century)*
Giáo sư Timothy Snyder tại Đại học Yale, Hoa Kỳ, là chuyên gia nghiên cứu về chế độ chuyên chế, đặc biệt ở đông trung Âu. Cuốn sách mỏng
*Về Chính thể Chuyên chế (On Tyranny) *có xuất xứ từ một note dài của ông trên Facebook
Cuốn sách này là một tuyên ngôn, nêu ra 20 việc mà người dân (nhất là dân Mỹ và Tây Âu) có thể làm để bảo vệ và củng cố nền dân chủ, chống lại xu hướng độc đoán hoá đang xảy ra ở nhiều nước tây Âu và Mỹ, dựa trên những bài học của châu Âu, nhất là đông-trung Âu trong thế kỷ thứ hai mươi. Những người Âu châu khi đó đã phải chống lại chủ nghĩa phát xít, chủ nghĩa cộng sản và họ có thể dạy người dân ở các nền dân chủ (trong đó có bản thân họ ở những nước dân chủ bị thụt lùi) ngày nay làm thế nào để chống chuyên chế. Chính vì vậy các bài học này cũng rất bổ ích cho người dân ở các nước dưới chế độ chuyên chế đang đấu tranh cho dân chủ, như ở Việt Nam chẳng hạn. Vì lý do đó bản dịch tiếng Việt lấy tiêu đề “Chống Chuyên chế” và thêm tiêu đề phụ “Xây và Củng cố Dân chủ” cùng với tiêu đề phụ “hai mươi bài học từ thế kỷ thứ hai mươi” của nguyên bản.
Cuốn sách đưa ra một cẩm nang ngắn gọn về 20 việc có thể làm, cần làm và phải làm trong cuộc đấu tranh liên tục này. Bạn đọc chắc sẽ không ngạc nhiên nếu thấy các nguyên tắc hoạt động của xã hội dân sự Việt Nam được nêu ra năm 2013, chính xác là chín nguyên tắc hoạt động của Diễn Đàn Xã hội Dân sự, khá tương đồng với nhiều trong số 20 bài học của cuốn sách này, vì chúng có những cơ sở từ kinh nghiệm đấu tranh chống chuyên chế và xây dựng dân chủ ở đông Âu và các nơi khác.
Khi xem xét, và nhất là ứng dụng các bài học của Timothy Snyder, chúng ta phải lưu ý đến bối cảnh thực tế. Có những bài học (cho người Mỹ) chúng ta có thể áp dụng được ngay (như hầu hết các bài học), nhưng cũng có bài học phải áp dụng khác đi cho phù hợp. Thí dụ, bài học số 2 dưới đây, vì chúng ta chưa có các định chế như vậy, hay chỉ có các định chế hão, nên việc bảo vệ các định chế hiện hành là không thể, mà phải cải biến thành: đấu tranh để xây dựng các định chế dân chủ, hay biến các định chế hão, như bầu cử hay các quy định về các quyền con người, tự do báo chí, tự do lập hội trong Hiến pháp chẳng hạn, thành các định chế thật bằng cách “thực thi dân quyền”, “quyền ta ta cứ làm”, vân vân. Cũng không khó để thiết lập các mối quan hệ của các chủ trương, nguyên tắc hoạt động đã và đang hình thành trong các tổ chức xã hội dân sự Việt Nam với các bài học dưới đây của Timothy Snyder vốn được viết cho người dân Mỹ. Hai mươi bài học (lời răn) đó là:
1)
**Đừng tuân thủ trước.** Hầu hết quyền lực của chủ nghĩa độc đoán đều được cho không. Trong thời như thế này, các cá nhân nghĩ trước về một chính phủ áp bức hơn sẽ muốn gì, và sau đó tự tuân theo mà không cần phải được yêu cầu. Một công dân chấp nhận theo cách này đang dạy cho kẻ nắm quyền lực cái nó có thể làm.
2) Hãy bảo vệ các định chế. Chính các định chế là cái giúp chúng ta giữ gìn sự tử tế. Chúng cũng cần sự giúp đỡ của chúng ta. Đừng nói về “các định chế của chúng ta” trừ phi bạn biến chúng thành của mình bằng hành động nhân danh chúng. Các định chế không tự bảo vệ mình. Chúng sụp đổ cái này sau cái khác trừ phi mỗi định chế được bảo vệ từ ban đầu. Cho nên hãy chọn một định chế bạn chăm lo đến—một toà án, một tờ báo, một luật, một nghiệp đoàn—và đứng cạnh nó.
3)
**Hãy đề phòng nhà nước độc đảng. **Các đảng làm lại các nhà nước và đàn áp các đối thủ đã không có quyền tuyệt đối từ lúc bắt đầu. Chúng đã lợi dụng một thời khắc lịch sử để làm cho đời sống chính trị là không thể đối với các đối thủ của chúng. Cho nên hãy ủng hộ hệ thống đa đảng và bảo vệ các cuộc bầu cử dân chủ. Hãy bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử địa phương và quốc gia khi bạn có thể. Hãy xem xét việc ra ứng cử.
4)
**Hãy nhận trách nhiệm vì thể diện của thế giới.** Các biểu tượng của hôm nay làm cho thực tế của ngày mai là có thể. Hãy để ý đến các hình chữ thập ngoặc và các dấu hiệu khác của sự hận thù. Đừng quay mặt đi, và đừng dần quen với chúng. Bản thân bạn hãy loại bỏ chúng và làm một tấm gương cho những người khác noi theo.
5)
**Hãy nhớ đạo đức nghề nghiệp**. Khi các nhà lãnh đạo chính trị nêu một tấm gương xấu, các cam kết nghề nghiệp đối với sự hành nghề đúng đắn trở nên quan trọng hơn. Là khó để lật đổ một nhà nước pháp quyền (rule-of-law state) mà không có các luật sư, hay để tổ chức các phiên toà dàn dựng mà không có các thẩm phán. Các nhà độc đoán cần các công chức ngoan ngoãn, và các giám đốc trại tập trung tìm kiếm các nhà kinh doanh quan tâm đến lao động rẻ.
6)
**Hãy coi chừng các lực lượng bán quân sự. **Khi những người với súng, mà luôn cho rằng chống lại hệ thống, bắt đầu mang đồng phục và diễu hành với đuốc và các bức ảnh của một lãnh tụ, sự kết liễu ở gần. Khi lực lượng bán quân sự ủng hộ lãnh tụ và cảnh sát chính thống và quân đội trà trộn, sự kết liễu đã đến.
7)
**Hãy suy ngẫm nếu bạn phải vũ trang.** Nếu bạn mang một vũ khí khi làm công vụ, có thể Chúa ban phước và phù hộ cho bạn. Nhưng hãy biết rằng những cái xấu của quá khứ dính líu đến cảnh sát và binh lính, một ngày nào đó, thấy mình làm những việc không theo quy tắc. Hãy sẵn sàng nói không.
8)
**Hãy chống lại (hặc hãy nổi trội)**. Một số người phải chống lại (hay nổi trội). Là dễ để đi theo. Có thể cảm thấy lạ để làm vậy hay nói cái gì đó khác. Nhưng không có sự khó chịu đó, không có quyền tự do nào. Hãy nhớ đến cô Rosa Parks. Thời khắc bạn nêu một tấm gương, câu thần chú của hiện trạng (status quo) bị gãy, và những người khác sẽ theo.
9)
**Hãy tử tế với ngôn ngữ.** Tránh nói các cụm từ mọi người khác nói. Hãy nghĩ ra cách nói của riêng bạn, cho dù chỉ để truyền đạt cái thứ bạn nghĩ mọi người đang nói. Hãy cố tách bản thân mình khỏi internet. Hãy đọc sách.
10)
**Hãy tin vào sự thật.** Từ bỏ sự thực là từ bỏ tự do. Nếu không có gì đúng, thì không ai có thể phê phán chính quyền, bởi vì không có cơ sở nào để làm vậy. Nếu không có gì đúng, thì tất cả đều là cảnh tượng. Ví tiền lớn nhất chi trả cho ánh sáng gây đui mù nhất.
11)
**Hãy điều tra nghiên cứu.** Hãy tìm hiểu các thứ cho bản thân bạn. Hãy dùng nhiều thời gian hơn với các bài báo dài. Hãy trợ cấp nghề làm báo điều tra bằng đặt mua báo in. Hãy nhận ra rằng một số thứ trên internet là để làm hại bạn. Hãy tìm hiểu về các site điều tra các chiến dịch tuyên truyền (một số đến từ nước ngoài). Hãy nhận trách nhiệm vì những gì bạn chia sẻ với những người khác.
12)
**Hãy giao tiếp bằng mắt và trò chuyện một chút**. Đây không chỉ là phép lịch sự. Nó là phần của việc là một công dân và một thành viên có trách nhiệm của xã hội. Nó cũng là một cách để tiếp xúc với những người xung quanh mình, phá vỡ các rào cản xã hội, và hiểu ai bạn nên và không nên tin cậy. Nếu chúng ta bước vào một văn hoá tố cáo, bạn sẽ muốn biết phong cảnh tâm lý của cuộc sống hàng ngày của bạn.
13)
**Hãy thực hành chính trị cụ thể.** Chính quyền muốn thân thể bạn mềm mại đi trong ghế của bạn và các xúc cảm của bạn tiêu tan trên màn hình. Hãy ra ngoài. Đặt thân thể bạn vào các chỗ lạ với những người không quen. Hãy kết các bạn mới và diễu hành cùng họ.
14)
**Hãy lập một cuộc sống riêng tư.** Các nhà cai trị bẩn thỉu hơn sẽ sử dụng những gì họ biết về bạn để bắt nạt bạn. Thường xuyên làm sạch máy tính của bạn khỏi các phần mềm độc hại (malware). Hãy nhớ rằng email là sự viết lên bầu trời. Hãy cân nhắc dùng các hình thức thay thế (alternative) của internet, hoặc đơn giản sử dụng nó ít hơn. Hãy có những trao đổi riêng đích thân. Vì cùng lý do, hãy giải quyết bất cứ rắc rối pháp lý nào. Các bạo chúa tìm cái móc để treo bạn trên đó. Cố đừng có những cái móc.
15)
**Hãy đóng góp cho việc nghĩa.** Hãy tích cực trong các tổ chức bày tỏ quan điểm riêng của bạn về cuộc sống, dù chúng là tổ chức chính trị hay không. Hãy chọn một hoặc hai tổ chức từ thiện và đặt chế độ đóng góp tự động. Khi đó bạn sẽ có sự lựa chọn tự do hỗ trợ xã hội dân sự và giúp những người khác làm việc thiện.
16)
**Hãy học từ những người ngang hàng ở các nước khác**. Hãy giữ các mối quan hệ bạn bè nước ngoài, hoặc hãy kết bạn mới ở các nước khác. Các khó khăn hiện tại ở Hoa Kỳ là một yếu tố của một xu hướng lớn hơn. Và không nước nào sẽ tự mình tìm thấy một giải pháp. Hãy làm để chắc chắn bạn và gia đình bạn có các hộ chiếu.
17)
**Hãy lắng nghe các từ nguy hiểm.** Hãy tỉnh táo đối với việc sử dụng các từ chủ nghĩa cực đoan (extremism) và chủ *nghĩa khủng bố (terrorism).* Hãy hiểu rõ các quan niệm tai hại về tình trạng khẩn cấp (emergency) và sự ngoại lệ (exception). Hãy tức giận về việc sử dụng dối trá từ vựng yêu nước.
18)
**Hãy bình tĩnh khi điều không thể tưởng tượng nổi xảy ra. **Sự chuyên chế hiện đại là sự quản lý khủng bố. Khi sự tấn công khủng bố xảy đến, hãy nhớ rằng các nhà độc đoán lợi dụng các sự kiện như vậy nhằm để củng cố quyền lực. Tai hoạ đột ngột mà đòi hỏi sự chấm dứt của sự kiểm soát và cân bằng, sự giải tán các đảng đối lập, sự đình chỉ quyền tự do biểu đạt, quyền đối với một phiên xử công bằng, và vân vân, là các mưu mẹo cũ nhất trong sách của Hitler. Đừng bị nó lừa bịp.
19)
**Hãy là người yêu nước.** Hãy nêu một gương tốt về đất nước có nghĩa là gì cho các thế hệ sắp tới. Họ sẽ cần nó.
20)
**Hãy can đảm như bạn có thể**. Nếu chẳng ai trong chúng ta sẵn sàng chết cho tự do, thì tất cả chúng ta sẽ chết dưới sự chuyên chế.
Cuốn sách bàn kỹ vì sao chúng ta có thể, nên và phải làm (một số hay tất cả) các việc trên tuỳ theo sức và hoàn cảnh của mình. Đấy là cách hữu hiệu nhất để chúng ta chống chuyên chế cũng đồng thời là để xây và củng cố dân chủ. Tất cả phụ thuộc vào các sự lựa chọn của chúng ta. Nó cũng là lời cảnh báo nghiêm khắc: con người chóng quên đến thế nào; và sự tìm hiểu lịch sử, nhắc lại những bài học cũng như rút ra những bài học mới là việc hết sức quan trọng và phải được tiến hành liên tục không ngừng nghỉ và luôn chú ý tới bối cảnh, ngữ cảnh cụ thể.
Tôi mong cuốn sách hết sức quan trọng này được càng nhiều người Việt – thuộc mọi tầng lớp – đọc, hiểu và hành động theo các bài học này, cũng như rút thêm những bài học khác, càng tốt. Đó là con đường đưa chúng ta đến dân chủ một cách hoà bình nhanh nhất và để củng cố dân chủ một khi nền dân chủ được thiết lập.
Người dịch đã cố gắng hết sức, nhưng chắc chắn bản tiếng Việt còn nhiều hạn chế mong được sự góp ý của quý bạn đọc.
Hà Nội
22/10/2017
Nguyễn Quang A
Link download tài liệu:
[http://tapchidantri.org/wp-admin/post.php?post=326&action=edit](http://tapchidantri.org/wp-admin/post.php?post=326&action=edit)
[*](#_ftnref1_6512) Các quyển trước gồm:
1. J. Kornai:
* Con đường dẫn tới nền kinh tế thị trường,* Hội Tin học Việt Nam 2001, Nhà Xuất bản Văn hoá Thông tin (NXB VHTT) 2002; *Con đường dẫn tới nền kinh tế tự do *(NXB Tri thức. 2007)
2. J. Kornai:
*Hệ thống Xã hội chủ nghĩa*, NXB Văn hoá Thông tin 2002
3. J. Kornai- K. Eggleston:
* Chăm sóc sức khoẻ cộng đồng, *NXB VHTT 2002 *4. *G. Soros: * Giả kim thuật tài chính*
5. H. de Soto:
* Sự bí ẩn của tư bản*, NXB Chính trị Quốc gia, 2006 [ *Sự bí ẩn của Vốn*] *6. *J. E. Stiglitz: * Chủ nghĩa xã hội đi về đâu?* *7. *F.A. Hayek: * Con đường dẫn tới chế độ nông nô*
8. G. Soros:
* Xã hội Mở* *9. *K. Popper: *Sự Khốn cùng của Chủ nghĩa lịch sử*
10. K. Popper:
*Xã hội mở và những kẻ thù của nó*, I, Plato
11. K. Popper:
*Xã hội mở và những kẻ thù của nó*, II, Hegel và Marx *12. *Thomas S. Kuhn: *Cấu trúc của các cuộc Cách mạng Khoa học*
13. Thomas L. Friedman:
*Thế giới phẳng*, Nhà xuất bản Trẻ, 2006
14.
*Một năm Hội nghị Diên Hồng Hungary *do Nguyễn Quang A tuyển, dịch, biên soạn
15. Kornai János:
*Bằng Sức mạnh Tư duy, tiểu sử tự thuật đặc biệt*, NXB Thanh Hóa, 2008
16. Kornai János:
*Lịch sử và những bài học*,NXB Tri thức, 2007
17. Peter Drucker:
*Xã hội tri thức, Quản lý, Kinh doanh, Xã hội và Nhà nước*, tập tiểu luận
18. Murray Rothabrd:
*Luân lý của tự do *
19. Amartya Sen:
*Tư tưởng về công bằng*
20. Kornai János:
*Chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa tư bản, dân chủ và thay đổi hệ thống*
21. Kornai János:
*Các ý tưởng về chủ nghĩa tư bản*, NXB Thời Đại, 2012.
22. Robert Kagan:
*Thế giới mà Mỹ tạo ra, *2012
23. Daron Acemoglu, James A. Robinson:
*Vì sao các Quốc gia Thất bại, 2012 *(NXB Trẻ có bản dịch khác được xuất bản năm 2013)
24. Kỷ yếu hội thảo Đại học Michigan:
*Bàn tròn Ba Lan-Những bài học, 2013*
25.
*Thương lượng những thay đổi cơ bản: Hiểu và mở rộng các bài học của các cuộc đàm phán Tròn Ba Lan, 2013*
26. Adam Michnik
*: Những lá Thư từ Nhà tù và các Tiểu luận khác, 2013*
27. Elzbieta Matynia:
*Dân chủ ngôn hành, 2014*
28. Josep M. Colomer:
*Lý thuyết Trò chơi và Chuyển đổi sang Nền dân chủ – Mô hình Tây Ban Nha*, 2014
29. Lisa Anderson:
* Chuyển đổi sang Dân chủ, *2015
30. Paul J. Carnegie:
*Con Đường từ Chủ nghĩa Độc đoán đến Dân chủ hóa ở Indonesia, *2015
31. Hsin-HuangMichael Hsiao (ed.):
* Các n* *ề* *n Dân ch* *ủ* * Á châu M* *ớ* *i: So sánh Phillipines, Hàn Qu* *ố* *c và Đài Loan*, 2015
32. Larry Diamond và Marc Plattner (biên tập)
* Dân chủ có Suy thoái?, *2016
33. Chistian Welzel,
*Tự do đang lên – Trao quyền cho con người và truy tìm sự giải phóng *, 2016
34. Guy Standing,
*Precariat – giai cấp mới nguy nhiểm, 2017*


markdown:
Haig Patapan và Yi Wang
**Griffith University, Australia**
**TÓM TẮT **
Bài báo cung cấp sự khảo sát toàn diện đầu tiên về đời sống và tư tưởng của Vương Hỗ Ninh, uỷ viên Bộ Chính trị (BCT), cố vấn cho ba lãnh tụ Trung Quốc và người đóng góp quan trọng cho việc trình bày các quan niệm chính trị chính ở Trung Quốc đương đại. Trong việc làm vậy, nó cố tìm các sự nhìn thấu vào vai trò của trí thức ở Trung Quốc, và điều này nói những gì về chính trị Trung Hoa. Nó cho rằng, mặc dù ban đầu lưỡng lự để tham gia chính trị, Vương thực tế đã trở thành một ‘lãnh tụ ẩn náu’, có ảnh hưởng rất sâu rộng đến bản chất của chính trị Trung quốc, bằng cách ấy tiết lộ những căng thẳng cơ bản trong chính trị Trung quốc đương đại, được tạo hình bởi các cuộc tranh luận lớn liên quan đến tính ổn định, sự tăng trưởng kinh tế và tính chính đáng.
Hiểu đặc tính và những khát vọng của các lãnh tụ chop bu của Trung Quốc và sự thay đổi tế nhị và phức tạp của các liên minh và uy quyền mà đặc trưng cho chính trị ở mức cao nhất này từ lâu đã là tiêu điểm của các nhà nghiên cứu chính trị Trung quốc. Nhưng có ít sự chú ý hơn nhiều đến những người cố vấn cho các lãnh tụ này, có lẽ vì sự giấu tên của các cố vấn này và quan niệm rằng họ có ít quyền lực bên trong bộ máy thứ bậc của nhà nước và Đảng. Sự sao lãng như vậy, tuy nhiên, không được biện hộ trong trường hợp của Vương Hỗ Ninh. Vương, cựu học giả Đại học Phúc Đán, đã được mời để cố vấn cho Chủ tịch Giang Trạch Dân (1993–2003) trong năm 1995 và kể từ đó đã có một vai trò ngày càng quan trọng trong việc cố vấn cho các lãnh tụ tiếp sau Hồ Cẩm Đào (2003–2013) và Tập Cận Bình (2013–hiện tại). Ông hiện nay ở trong BCT và được nói là đã có ảnh hưởng quyết định đến việc nêu ra các lý thuyết ‘Ba Đại diện’, ‘Quan điểm Khoa học về Phát triển’ và ‘Giấc mơ Trung hoa’, một số sáng kiến chính sách chính trị lớn ở Trung Quốc đương đại. Theo bất kể cách đánh giá nào, Vương, vì thế, đã là quan trọng trong định hình chính trị Trung quốc đương đại. Thế nhưng đã có ít nghiên cứu có hệ thống về vai trò của ông với tư cách trí thức và cố vấn chính trị. Bài báo này trình bày sự đáng giá toàn diện đầu tiên về Vương, đời ông, nền trí tuệ và sự nghiệp chính trị của ông, mà phần lớn chỉ sẵn có từ một dải nguồn bị phân đoạn và chỉ bằng tiếng Hoa. Đáng giá này sẽ hữu ích cho những người muốn hiểu Vương là ai và các quan điểm trí tuệ của ông đã là gì trước khi nhậm chức vụ chính thức khi ông ngừng công bố dưới tên của chính mình. Nhưng Vương và tư tưởng của ông biện hộ cho sự khảo sát kỹ hơn vì hai lý do liên quan thêm. Bởi vì thời gian giữ chức và ảnh hưởng của ông, Vương cho phép chúng ta thấy mức độ mà các trí thức có thể được cho là có ảnh hưởng trong chính trị Trung quốc đương đại. Quang trọng ngang thế, vai trò chính trị của Vương cung cấp một công cụ có giá trị cho việc hiểu đặc tính của Trung Quốc đương đại, đặc biệt các mối quan tâm cốt lõi của nó về nó là gì và nó khát vọng trở thành gì.
Bài báo này cho rằng Vương với tư cách cố vấn chính trị đã có quyền lực chưa từng có trong quyết định các vấn đề chính trị lớn. Ảnh hưởng này đã đến mức có thể mô tả ông như một ‘nhà cai trị ẩn náu’, mà lời khuyên và lời chỉ bảo của người đó có ảnh hưởng lớn đến chính trị, ảnh hưởng đúng như của các lãnh tụ chính trị cao nhất. Hơn nữa ảnh hưởng này không chỉ do bởi tài năng đáng kể của ông. Cũng bởi vì hoàn cảnh duy nhất mà bao gồm các điều kiện chính trị và kinh tế thay đổi nhanh, các thách thức đối mặt Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), và cuộc tranh cãi về hướng tương lai của Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa mà Vương đi đến sử dụng ảnh hưởng này. Trong chừng mực này, Vương với tư cách nhà cai trị đã trở thành có thể chỉ bởi vì các thách thức cốt yếu đối mặt Trung Quốc liên quan đến sự ổn định và tính chính đáng của nó và sự không chắc chắn của hướng tương lai nó phải lấy.
Trong thảo luận tiếp sau, tiết đoạn đầu tiên cung cấp một giới thiệu tiểu sử ngắn của Vương và sau đó cố gắng để hiểu vai trò của ông như học giả và cố vấn bằng việc xét lại các cách tiếp cận lý thuyết khác nhau được chấp nhận ở Trung Quốc và phương Tây liên quan đến vai trò của trí thức trong chính trị. Việc này bao gồm một tổng quan về vai trò của các cố vấn và các trí thức công cộng (public intellectual) trong chính trị Trung quốc hiện đại. Sau khi đã phát triển khung khổ quan niệm này cho việc hiểu vai trò của Vương với tư cách cả trí thức công cộng lẫn cố vấn chính trị ở Trung Quốc đương đại, phác hoạ chi tiết các xuất bản phẩm rộng của ông mà chủ yếu bằng tiếng Hoa, cũng như sự đóng góp của ông cho chính trị Trung quốc với tư cách cố vấn cho ba lãnh tụ Trung Quốc. Các nhận xét kết thúc lưu ý hoàn cảnh đương đại độc nhất cung cấp các cơ hội chưa từng có, dù thường thoáng qua, cho các cố vấn để gây ảnh hưởng khác thường trong định hình cảnh quan chính trị, tiết lộ những thách thức và những sự không chắc chắn lớn trong chính trị Trung quốc đương đại.
**Vương Hỗ Ninh là Ai? **
Với tổ tiên ông truy nguyên về tỉnh Sơn Đông, tỉnh lấy làm hãnh diện về nơi sinh của Khổng Tử, Vương Hỗ Ninh sinh năm 1955 trong một gia đình cán bộ cách mạng ở Thượng Hải, nơi ông đã sống hầu hết cuộc đời mình trước khi được tuyển vào ban lãnh đạo Bắc Kinh ở tuổi 40.
[[1]](#_ftn1_6568) Nơi sinh của ông đã được mã hoá vĩnh cửu vào sự lựa chọn tên của ông ‘Hu-ning’, có nghĩa đen là ‘sự yên bình Thượng Hải’. Nhưng các năm hình thành của ông đã là bất cứ thứ gì trừ yên bình.
Với tư cách một sĩ quan quân đội, cha của Hỗ Ninh đã bị dính líu vào chiến dịch của Mao chống lại Nguyên soái Bành Đức Hoài trong 1959 và rồi sau đó bị ngược đãi trong Cách mạng Văn hoá kéo dài một thập niên bắt đầu tư 1966, khi Hỗ Ninh là một đứa trẻ tuổi teen.
[[2]](#_ftn2_6568) Một cậu bé trầm lặng và hướng nội, Vương Hỗ Ninh đã phát triển một thiên hướng đọc sách. Vì các trí thức bị chà đạp và sự theo đuổi học thuật đã không được đồng ý trong Cách mạng Văn hoá, sách đã thiếu, ngoài một danh mục hạn chế của các cuốn được chính thức phê chuẩn gồm Mao tuyển nhỏ màu đỏ và các sách vỡ lòng về chủ nghĩa Marx. Vương đã tìm được cách để nhận được các sách ngoại khoá, kể cả các cuốn văn học kinh điển nước ngoài bị cấm, từ các thầy giáo của ông tại Trường Yongqiang Thượng Hải, những người đã bị mủi lòng bởi sự khao khát của ông đối với sự hiểu biết. [[3]](#_ftn3_6568)
Sau khi tốt nghiệp trung học phổ thông trong năm 1972, ông đã trở thành một công nhân học nghề (
*xuetugong-học đồ công*) trong gần ba năm. [[4]](#_ftn4_6568) Là một người trẻ gầy yếu, ông đã phần nào thoát được số phận bị tống ‘lên miền núi và xuống nông thôn’ ( *shang shan xia xiang-thượng sơn hạ hương*), cùng với hầu hết thanh niên thành thị bỏ học khác thời đó, như được chiến dịch trong các năm 1960 và 1970 yêu cầu để bắt thanh niên đô thị có học chịu sự giáo dục lại của nông dân. Thay vào đó, Vương đã ở vùng nông thôn gần Thượng Hải một thời gian và đã tham gia một chương trình huấn luyện tiếng nước ngoài tại Đại học Sư phạm Thượng Hải (muộn hơn được đổi tên là Đại học Sư Phạm Đông Trung Quốc), nơi ông đã học vài năm, chuyên về tiếng Pháp. [[5]](#_ftn5_6568) Sau khi hoàn thành chương trình đào tạo này trong năm 1977, ông đã làm việc một năm tại Cục Tin tức và Xuất bản Thượng Hải trước một điểm ngoặt lớn trong đời ông. [[6]](#_ftn6_6568)
Trong năm 1978, với sự khởi đầu của các cải cách của Đặng sau sự kết thúc của Cách mạng Văn hoá tàn phá, Vương đã ở giữa những người đầu tiên tận dụng sự hồi sinh của hệ thống đại học của Trung Quốc bằng việc tham gia vào và tự làm nổi bật mình trong các cuộc thi tuyển đại học rất cạnh tranh (
*Gaokao-Cao Khảo*). Mặc dù chương trình đào tạo của ông tại Đại học Sư phạm Đông Trung Quốc đã không đủ để ông có đủ tư cách có một bằng cử nhân, thành tích *Cao Khảo *của ông đã gây ấn tượng sâu sắc đến mức ông đã được chấp nhận trực tiếp vào chương trình thạc sĩ rất cạnh tranh về chính trị quốc tế tại Đại học Phúc Đán ở Thượng Hải. [[7]](#_ftn7_6568) Thầy hướng dẫn chính của ông ở đó đã là Chen Qiren (Trần Kỳ Nhân), một người có uy tín trứ danh về các công trình của Marx, đặc biệt về *Das Kapital (Tư bản)*, mà có thể giải thích cho tiêu đề của luận văn của Vương, ‘Từ Bodin đến Maritain: Về các Lý thuyết Chủ quyền được Phát triển bởi giai cấp Tư sản Tây phương’. [[8]](#_ftn8_6568)
Sau khi hoàn tất bằng thạc sĩ của mình với đánh giá xuất sắc, Vương đã được giữ lại như cán bộ giảng dạy, dạy các cua mà những người khác đã không hứng thú để dạy và phát triển các cua mới để đáp lại sự tăng trưởng nhanh của chương trình giảng dạy trong thời đại cải cách đang đâm chồi. Ông đã công bố rộng, cả trong các tạp chí học thuật và trong các báo và tạp chí được giới elite có học đọc. Các lớp học của ông đã nổi tiếng và được nhiều người dự. Ông đã khoái quần áo bình thường và thức ăn đơn giản và đã tỏ ra thoải mái và dễ tiếp cận đối với nhân viên và sinh viên.
[[9]](#_ftn9_6568)
Khi học tại Phúc Đán, Vương đã gặp Zhou Qi (Châu Kỳ), một bạn nghiên cứu chính trị quốc tế, người cũng đã chứng tỏ là một học giả giỏi, sau đó được đại học tuyển như một giáo viên sau khi tốt nghiệp và muộn hơn trở thành vợ đầu tiên của ông. Cuộc sống yêu đương của họ đã được mô tả như cuộc sống giữa hai con mọt sách, không có sự vui đùa và sự lãng mạn, với cả hai vùi đầu vào việc đọc riêng của mình khi ở một mình trong nhà tập thể chật hẹp của họ, thi thoảng húc lẫn nhau về các chủ đề cả hai cảm thấy hào hứng. Theo một giai thoại, vào ngày trước đám cưới của họ, Zhou Qi đã đưa cho Hỗ Ninh một danh mục mua hàng đơn giản vào buổi sáng và bảo ông đi và mua một số tạp phẩm và thêm một bó hoa như một sự xa hoa hiếm có để làm ngày cưới tươi lên. Cuối ngày khi cả hai trở về nhà, Vương đã quên về mục đích của mình và thay vào đó đã tạo ra một danh mục các sách ông cần mua, viết nghệch ngoạc đằng sau danh mục mua hàng Zhou đã đưa cho ông sáng hôm đó.
[[10]](#_ftn10_6568) Nhưng ông đã có nhớ để bày tỏ lòng biết ơn tại một vài trong các cuốn sách của ông cho sự ủng hộ của vợ ông đối với việc nghiên cứu và viết lách của ông.
Sự hiến dâng của Vương cho những theo đuổi học thuật của ông và phong cách thực tế của ông, cũng như danh mục tăng lên của các công bố của ông, đã không bị làm ngơ bởi các cấp trên của ông, những người đã tỏ ý muốn để tiến cử ông cho sự thăng tiến mau hơn. Ban đầu Vương đã thử từ chối các lời mời chào của họ, nói rằng ông vẫn còn trẻ với nhiều thứ để học. Theo lối tương tự, ông đã từ chối lời đề nghị của đại học cấp cho ông một căn hộ lớn hơn, nói rằng những người khác cần nó hơn. Dù sao đi nữa, trong năm 1985 khi ông vừa 30 tuổi, Vương đã được cất nhắc lên Phó Giáo sư mà không phải đầu tiên làm giảng viên, như thế trở thành giáo sư trẻ nhất từ trước đến đó tại Phúc Đán. Đấy là một thành tựu phi thường trong những năm đó khi giới hàn lâm Trung Quốc đã có thứ bậc cứng nhắc, với thâm niên tuổi tác và kinh nghiệm được coi hầu như một điều kiện tiên quyết cho sự cất nhắc.
[[11]](#_ftn11_6568) Trong vòng ba năm, ông đã trở thành một giáo sư thực thụ và đã trở thành Hiệu trưởng Trường Luật trước khi bị ban lãnh đạo Bắc Kinh tuyển dụng.
Sự nổi lên nhanh của Vương trong giới học thuật đã được làm cho nổi tiếng bởi sự dính líu thành công của ông trong một loạt cuộc thi vô địch tranh luận quốc tế, mà đã được phát sóng trên truyền hình quốc gia Trung Quốc và đã trở thành chuyện cả phố bàn đến. Lần đầu tiên ông đã dẫn đội Phúc Đán đến chiến thắng trong cuộc thi tranh luận tiếng Hoa giữa các đại học Á châu trong năm 1988, đóng một vai trò cốt yếu như huấn luyện viên cho các sinh viên thi đấu. Rồi trong Thi Vô địch Tranh luận Giữa Đại học Quốc tế của năm 1993, gom một số đại học tốt nhất của vùng châu Á-Thái Bình Dương lại với nhau, ông đã là cố vấn cho đội Phúc Đán. Đội đã đạt danh hiệu vô địch với một thành tích gây choáng váng trong cuộc đại chung kết được tổ chức ở Singapore, một sự kiện được hàng triệu khán giả theo dõi ở trong nước, truyền sự tự hào dân tộc lớn lao khắp cả nước.
[[12]](#_ftn12_6568)
Vào lúc đó Vương đã công bố hơn một tá sách và nhiều bài báo về các chủ đề đa dạng trải từ khoa học chính trị dòng chính đến các vấn đề quan tâm hiện thời trong thời đại cải cách.
[[13]](#_ftn13_6568) Danh tiếng tăng lên của ông đã thu hút sự chú ý nghiêm túc của lãnh đạo cấp cao của chính quyền thành phố Thượng Hải, kể cả Tăng Khánh Hồng và Ngô Bang Quốc, những người đã cả là thân cận với Chủ tịch Giang Trạch Dân lẫn đã tiếp tục để trở thành các nhà lãnh đạo quốc gia. Một giai thoại là, Tăng, bạn tâm giao của Giang người muộn hơn đã trở thành Phó-Chủ tịch Trung Quốc, đích thân đã tìm ra Vương sau khi tham dự một buổi lễ chính thức tại Phúc Đán và đã tán chuyện hai giờ với ông. Wang Daohan (Uông Đạo Hàm), một nhà lãnh đạo kỳ cựu được kính trọng với một mối quan tâm say mê đến sự phát triển lý luận của các khoa học xã hội ở Thượng Hải, đã đánh giá cao các đóng góp của Vương để hồi sinh khoa học chính trị ở Trung Quốc. [[14]](#_ftn14_6568) Pan Weiming, người đứng đầu tuyên truyền của Thượng Hải lúc đó và một người tốt nghiệp triết học của Đại học Bắc Kinh, cũng đã thích thú đọc các công trình của ông. [[15]](#_ftn15_6568) Những người này đã nhiệt tình tiến cử Vương và đã đến tai Chủ tịch Giang Trạch Dân, người đã xây dựng cơ sở quyền lực của mình ở Thượng Hải (trước khi được Đặng chọn để làm lãnh đạo chop bu của đất nước trong năm 1989), như thế duy trì các mối quan hệ mật thiết với những người vẫn ở trong chính quyền thành phố, cái gọi là ‘Toán Thượng Hải’. Trong 1995 sau khi Giang đã củng cố vị trí của mình trong ban lãnh đạo trung ương và với sự thúc giục lặp đi lặp lại của các bạn của ông kể cả Tăng Khánh Hồng và Ngô Bang Quốc, Giang đã gọi Vương lưỡng lự lúc đầu về Bắc Kinh, như thế bắt đầu một chương mới trong cuộc đời và sự nghiệp của Vương.
Mặc dù Giang đã chưa bao giờ gặp Vương cho đến lúc đó, ông đã nghe nhiều rồi về Vương và đọc các công trình của ông. Được tường thuật rằng khi họ gặp nhau lần đầu, Giang đã nói đùa bằng việc bảo Vương, ‘nếu anh vẫn không đến Bắc Kinh, những người này (ám chỉ đến các thành viên của “Toán Thượng Hải”, như Tăng và Ngô) sẽ bất hoà với tôi’ (如果你再不进京,这一帮人可要跟我闹翻了). Giang đã tiếp tục để trích các đoạn từ các sách của Vương, làm cho Vương ngạc nhiên thích thú.
[[16]](#_ftn16_6568) Trong báo chí Trung Quốc cũng được cho rằng Giang đã bị ấn tượng bởi cuốn *Phân tích Chính trị So sánh *(1987) của Vương đến mức ông đã trích dẫn các đoạn từ Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ khi nói chuyện với nhân viên và sinh viên tại Đại học Cornell. Khi Tổng thống Bill Clinton thăm Trung Quốc (trong 1998), Giang đã nhắc đến tên Vương Hỗ Ninh trong bữa tiệc tối, hết lời ca ngợi khả năng học thuật của Vương, trong khi Clinton đã phản công bằng sự phô trương các thành tựu của Samuel Huntington. [[17]](#_ftn17_6568)
Vương đã bắt đầu ở Bắc Kinh bằng việc làm trưởng nhóm chính trị trong Ban Nghiên cứu Chính sách Trung ương, mà là một cơ quan then chốt của Uỷ Ban Trung Ương ĐCSTQ, chịu trách nhiệm đưa ra các kiến nghị chính sách, phát triển hệ tư tưởng của Đảng, và soạn các văn kiện Đảng và các bài phát biểu của các lãnh tụ. Trong vòng ba năm, ông đã được cất nhắc lên Phó Ban của Ban Nghiên cứu. Trong năm 2002, tại Đại hội Đảng thứ 16 mà đã thấy sự quá độ từ triều Giang sang thời đại Hồ Cẩm Đào, Vương đã trở thành một uỷ viên Uỷ ban Trung ương, cơ quan gom trên 200 thành viên chóp bu của Đảng lại với nhau. Ông cũng được cử làm Trưởng Ban Nghiên cứu, tương đương với chức của một bộ trưởng trong chính phủ nhưng có vị trí trung tâm hơn trong hệ thống thứ bậc chính trị. Trong thời lãnh đạo của Hồ Cẩm Đào, ngôi sao may mắn của Vương đã tiếp tục lên và, tại Đại hội Đảng thứ 17 trong năm 2007, ông đã lách một bước gần hơn đến chốn linh thiêng bên trong của quyền lực bằng việc trở thành một thành viên của Ban Bí thư Trung ương đầy ảnh hưởng của Đảng trong khi vẫn giữ chức Trưởng Ban của ông ở Ban Nghiên cứu.
[[18]](#_ftn18_6568)
Trong năm 2012, tại Đại hội Đảng thứ 18 đánh dấu sự chuyển giao quyền lực từ Hồ Cẩm Đào sang Tập Cận Bình, Vương đã thành công trong việc bước vào Bộ Chính trị. Như thế ông đã biến đổi về địa vị, từ một trong 204 uỷ viên Trung ương, thành một trong 25 thành viên của BCT, lõi của ban lãnh đạo Trung Quốc.
[[19]](#_ftn19_6568) Sự thay đổi của các lãnh tụ chóp bu đã không gây ra tác động xấu đến vận may của Vương, như nó đã gây ra cho nhiều người khác, mà thực sự đã nâng cao địa vị của ông. Bất cứ nơi nào Chủ tịch Tập Cận Bình đi, cả ở trong nước lẫn nước ngoài, Vương đã là phần của đoàn tuỳ tùng, như ông đã là trong hai chính quyền trước dưới thời Giang và Hồ, tất cả đã được tuyên truyền rộng rãi trong báo chí quốc gia Trung Quốc. [[20]](#_ftn20_6568) Tập đã biến Vương thành một thành viên cốt yếu của giới nội bộ của ông, như Cố vấn An ninh Quốc gia *de facto* và như một thành viên then chốt của Nhóm Lãnh đạo để Làm sâu sắc các cuộc Cải cách, mà đích thân Tập làm chủ tịch. [[21]](#_ftn21_6568)
Sự lên và tiếp tục lên của Vương Hỗ Ninh qua ba chính quyền khác nhau đã được báo chí hoan hô như một thành tựu xuất sắc và chưa từng có của một học giả trở thành quan chức. Đáng để làm bài học ở đây để so sánh ông với các nhân vật có ảnh hưởng khác, như Mã Khải (1946–nay) và Trịnh Tất Kiên (1932–nay), để nêu bật bản chất khác thường của hoàn cảnh của Vương. Mã Khải, một người tốt nghiệp kinh tế học của Đại học Nhân dân, đã bắt đầu sự nghiệp của mình như một quan chức kinh tế trong năm 1982, đầu tiên trong Chính quyền Thành phố Bắc Kinh và sau đó trong chính phủ trung ương sau 1993. Ông đã lên qua các bậc, phục vụ hầu như chỉ trong các lĩnh vực kinh tế và tài chính qua ba chế độ hay chính quyền. Ông được biết đến như một trong ‘bốn đại quan’ kinh tế và tài chính của thời đại Hồ (Chủ tịch Hồ Cẩm Đào)–Ôn (Thủ tướng Ôn Gia Bảo), trước khi trở thành một phó-thủ tướng dưới Thủ tướng Lý Khắc Cường trong thời đại Tập. Tuy vậy, không giống Vương, Mã đã không có một sự nghiệp hàn lâm, cũng đã chẳng có một uy tín hàn lâm được xác lập nào trước khi gia nhập quan trường. Trịnh Tất Kiên đến gần Vương hơn, sau khi đã học và dạy tại Đại học Nhân dân trong đầu các năm 1950. ông đã tiếp tục làm việc trong chính phủ trung ương và các tổ chức Đảng, bao gồm Hội đồng Nhà nước, Ban Bí thư của Uỷ ban Trung ương ĐCSTQ và Trường Đảng Trung ương, lên đỉnh như một quan chức cấp bộ trưởng chịu trách nhiệm về công việc tuyên truyền/quảng bá của Đảng trong thời Đặng và Giang. Ông đã lùi bước vào các vai trò bậc thứ hai sau khi Giang chuyển quyền cho Hồ Cẩm Đào. Trịnh đã cũng làm việc như một cố vấn cho Tổng Bí thư Hồ Diệu Bang trong các năm 1980 và đã được biết đến như đã có vai trò quan trọng trong biên tập và sưu tập một số công trình muộn hơn của Mao và các bài nói chuyện của Đặng. Trong một số khía cạnh, vai trò của Trịnh gợi lại vai trò của Vương Hỗ Ninh, nhưng sự nghiệp của Trịnh đã bị đánh dấu và bị làm mẻ bởi những sự thăng trầm chính trị của một thời đại sớm hơn, với sự thụt lùi và khúc ngoặt gây ra bởi Cách mạng Văn hoá và các ràng buộc đặc trưng cho các thời đại Mao và Đặng. Không giống Vương, sự nghiệp chính trị của Trịnh đã không suôn sẻ, và ảnh hưởng của ông đã giới hạn ở công trình ý thức hệ hay lý luận của Đảng, trong khi quỹ đạo của Vương đã mở rộng đều đặn từ các lĩnh vực lý luận sang các lĩnh vực khác của ban lãnh đạo chóp bu, kể cả lập kế hoạch chiến lược và an ninh quốc gia dưới thời Tập Cận Bình.
Mặc dù biết về sự chú ý và sự xem xét kỹ của công chúng, Vương đã tìm cách để tránh nó càng nhiều càng tốt. Ngoài ra, ông đã tránh các tiếp xúc với những người quen cũ. Thí dụ, khi ông tháp tùng Chủ tịch Tập trong chuyến viếng thăm chính thức Hoa Kỳ trong tháng Chín 2015, tờ
*New York Times *đã tường thuật rằng những người mà đã biết Vương kể từ khi ông ở Hoa Kỳ với tư cách một học giả khách trong từ Tám 1988–đến tháng Hai 1989, bây giờ thấy ông không thể tiếp cận được vì ông đã từ chối các lời mời trò chuyện. Các quan chức Mỹ cũng đã thấy khó để nói chuyện với ông một cách thoải mái bên lề các diễn đàn quốc tế. [[22]](#_ftn22_6568)
**Các nhà Tư tưởng và các nhà Lãnh đạo ở Trung Quốc**
Làm sao người ta hiểu được vai trò của Vương Hỗ Ninh đầu tiên như học giả và tiếp sau như cố vấn cho các lãnh tụ chóp bu ở Trung Quốc? Và việc này tiết lộ những gì về bản chất của chính trị Trung quốc đương đại? Vai trò của các nhà tư tưởng ở Trung Quốc đã là một câu hỏi quan trọng và lâu đời.
[[23]](#_ftn23_6568) Cách tiếp cận chung đã là để phân biệt giữa các trí thức ‘quan phương-establishment’ những người hoạt động như các khách hàng của các nhà cai trị và các trí thức ‘phi-quan phương’ những người cho thấy những cam kết toàn diện hơn. [[24]](#_ftn24_6568) Những sự phân biệt đương thời này cần được hiểu trong bối cảnh lớn hơn của tư tưởng và truyền thống Trung hoa, và nó khớp thế nào với các khái niệm và cách tiếp cận Tây phương, đặc biệt từ các năm 1890 trở đi. Về mặt lịch sử, vai trò của ‘ *shi-sĩ*’ hay các học giả đã phụ thuộc rất nhiều vào các truyền thống trí tuệ mà đã cho biết các hành động của họ. [[25]](#_ftn25_6568) Truyền thống Khổng giáo, mà đã chiếm ưu thế sau khi Nhà Hán (206 trước Công nguyên–220 sau Công nguyên) thiết lập bộ máy quan liêu Khổng giáo, đã có một mối quan hệ phức tạp với quyền lực chính trị. [[26]](#_ftn26_6568) Nhà hiền triết Khổng giáo thường tránh xa đời sống chính trị, đóng góp cho cộng đồng bằng cách cư xử và các hành động của họ như các tấm gương ưu tú đáng noi theo. Nhưng ở nơi họ đã cam kết cho sự phụng sự công, họ hoặc có thể làm như các công dân riêng cung cấp lời khuyên độc lập, hay như ‘giới trí giả-literati’, những người được học về các kinh điển, mà sẽ tích cực phục vụ hoàng đế như các quan lại, và đối với một vài người được chọn, sẽ là các cố vấn của các hoàng đế. [[27]](#_ftn27_6568)
Khái niệm ‘trí thức công cộng-public intellectual’ (
*gonggong zhishifenzi công cộng trí thức phần tử*) đầu tiên đã được đưa vào diễn ngôn Trung hoa khi Trung Quốc quay sang phương Tây, trong những ngày cuối cùng của Nhà Thanh khi sự xâm lược Tây phương và đế quốc đã nhắc các nhà tư tưởng để xem Khổng giáo như nguyên nhân của sự yếu kém và sự làm nhục của Trung Quốc. Cải cách một Trăm Ngày (1898), sự sụp đổ của nhà Thanh (1911), giai đoạn Cộng hoà, đặc biệt Phong trào Ngũ Tứ-mùng Bốn tháng Năm (1919) và Tân Văn-Văn hoá Mới (1916–1920) đã là các nỗ lực để quay sang phương Tây nhằm lấy lại sức mạnh chính trị và quân sự. Sự bất ổn định của nội chiến giữa đảng cộng sản và đảng dân tộc chủ nghĩa, với chiến thắng cuối cùng của Mao và ĐCSTQ, đã có nghĩa rằng tư tưởng Khổng giáo của giới trí giả bây giờ đã đối mặt với một cách tiếp cận mới, Tây phương.
Ở phương Tây, mức độ mà các nhà tư tưởng và vì thế các ý tưởng có thể có ảnh hưởng chính trị đã là một câu hỏi quan trọng và lâu dài. Có thể so sánh được với nhà hiền triết Khổng giáo, đã có tấm gương của triết gia người đã tránh xa chính trị hoàn toàn, khả năng kích động của ‘vua-triết gia’, và vai trò thực tiễn hơn của các nhà tư tưởng như các cố vấn đưa ra lời khuyên cho những người nắm quyền lực. Chính trong thời hiện đại ban đầu, tuy vậy, với sự nổi lên của
*các trí thức (philosophes) *Khai sáng mà vai trò mới của ‘các trí thức công cộng,’ như người ngoài cuộc hoặc người bất đồng chính kiến phê phán chính phủ, đã được cho là nổi bật. Những quan niệm khác nhau này về ‘các trí thức công cộng’ đã bị làm cho phức tạp còn thêm nữa bởi việc đưa cách tiếp cận lịch sử vào chính trị bởi Hegel và rồi thì chủ nghĩa duy vật lịch sử của Marx. [[28]](#_ftn28_6568) Vai trò mới của ‘giới trí thức-intelligentsia’ đã cho thấy năng lực hành động nhập nhằng của các nhà tư tưởng trong biện chứng của lịch sử và sự không chắc chắn liên quan đến các lợi ích giai cấp của họ mà đã có vẻ trệch khỏi các lợi ích của quần chúng hay các đảng tiên phong.
Trong việc quay sang phương Tây, và vì thế sự bác bỏ truyền thống literati vì các lý do triết học và dân tộc chủ nghĩa, các nhà lãnh đạo và các nhà tư tưởng Trung Quốc đã theo hai quan niệm Tây phương khác nhau về các trí thức. Quan niệm thứ nhất, đặc biệt trong thời kỳ khai sáng (Tân Văn) đã là quan niệm về ‘trí thức công cộng’ hay nhà bất đồng chính kiến người đã gợi lại về literati phê phán, độc lập với quyền lực chính trị thế mà (vẫn) khuyên can nó. Quan niệm thứ hai, đặc biệt sau 1949, ‘giới trí thức’ đã như ‘người phát ngôn ý thức hệ’ hay ‘học giả-cán bộ’ của Đảng mới dựa trên chủ nghĩa Marx–chủ nghĩa Lenin–Tư tưởng Mao Trạch Đông.
*Zhishifenzi và * **‘Giới Trí thức’ ở Trung Quốc Hiện đại**
Để hiểu vai trò của Vương Hỗ Ninh trong chính trị đương đại, không chỉ cần hiểu các vai trò và các loại khác nhau của các trí thức như được chi tiết hoá ở trên, mà cũng phải tính đến sự đối xử đặc thù của các trí thức ở Trung Quốc trong các thời đại Mao và sau Mao. ‘Giới trí thức’, hay
*zhishifenzi (trí thức phần tử)*, thực tế đã là sự trình bày mới của phép phân đôi người ngoài cuộc-người trong cuộc được nhắc tới ở trên. Khi theo các phạm trù này, các trí thức Trung Quốc đã đi theo các lập trường ý thức hệ mới nhưng khi làm vậy họ đã mất phẩm giá hay uy quyền của ‘literati’ khổng giáo, làm cho vai trò mới của họ bấp bênh. [[29]](#_ftn29_6568) Đối với Mao (1949–1975) đã có một tính nước đôi cốt lõi liên quan đến tầm quan trọng chính trị của các nhà tư tưởng hay ‘giới trí thức’. Như ‘những người lao động trí óc’, những người truyền bá và bảo vệ ý thức hệ và các giá trị chính thống, họ đã được xem là những người lao động hữu ích cho sự nghiệp cách mạng. Thế nhưng khi họ bắt đầu phê phán ông, Mao đã xem họ giỏi nhất như thiếu hiểu biết về các lợi ích của giai cấp vô sản hoặc tệ nhất như ‘kẻ thứ chín thối tha’ ( *chou laojiu-xú lão cửu*), cần được giáo dục và vì thế phải chịu ô nhục, phát vãng, giam cầm và thậm chí chết. Cách dùng làm công cụ và sửa chữa giới trí thức đã dẫn đến một chu kỳ nới lỏng ( *fang-phóng*) và kiềm chế ( *shou-thu*), rõ rệt trong chiến dịch Trăm Hoa Đua Nở năm 1957 (‘hãy để trăm hoa đua nở; trăm trường phái tư tưởng tranh luận’) cổ võ sự phê phán các sự lạm dụng quan liêu, đã mau chóng tiếp theo bởi chiến dịch Chống Phái Hữu (1957), Đại Nhảy Vọt (1958–1960), và Cách mạng Văn hoá (1966–1976) nơi tất cả trí thức đã bị đổ lỗi vì các sai lầm của ban lãnh đạo và hàng ngàn người đã bị thanh trừng, tự kiểm điểm hoặc đã bị tống xuống miền quê để học từ giai cấp vô sản. [[30]](#_ftn30_6568) Chủ nghĩa Mao đã tạo ra sự yêu-ghét các trí thức Trung Quốc yêu nước và dân tộc chủ nghĩa—nguy hiểm để là người ngoài cuộc phê phán; thế nhưng cũng bấp bênh ngang thế để phục vụ từ bên trong, nơi đã không chắc chắn rằng chủ nghĩa yêu nước sẽ được công nhận. [[31]](#_ftn31_6568)
Các cải cách sau Mao của Đặng Tiểu Bình (1977–1989) đã có vẻ hứa hẹn, nếu không phải là một sự khôi phục lại của
*shi (sĩ) *Khổng giáo, thì chí ít là một sự thừa nhận tầm quan trọng của các trí thức. Mục tiêu mới của chương trình ‘Bốn Hiện đại hoá’ đã gợi ý một sự phục hồi ‘những người lao động trí óc’, đặc biệt các nhà khoa học và các trí thức kỹ trị, và một lời mời cho các nhà tư tưởng chính trị để đóng góp cho một Trung Quốc mới và thịnh vượng hơn. [[32]](#_ftn32_6568) Các năm 1980, vì thế, đã trở thành một Khai Sáng Mới với sự nổi lên của các tổ chức bên ngoài Đảng. [[33]](#_ftn33_6568) Thế nhưng khi các sáng kiến này đã có vẻ thách thức nghiêm trọng đến quyền lực của Đảng, Đặng đã quay lại với vốn tiết mục Maoist. Sự sụp đổ tiếp sau của Liên Xô trong 1991, đã quy cho các cố gắng thất bại để dân chủ hoá, đã thuyết phục các học giả đó và các trí thức mà đã bênh vực một Trung Quốc mạnh và thịnh vượng để ủng hộ sự ổn định, xem vai trò của họ như giúp đỡ để phát triển nền kinh tế. Như thế chiến dịch của Đặng để ‘đánh giá lại’ chủ nghĩa Mao đã có các hệ luỵ sâu rộng cho vai trò của các trí thức ở Trung Quốc đương đại. Các lực kinh tế và chính trị đang được tháo ra đã bắt đầu tạo ra các cơ hội thương mại và xã hội chưa từng có. Sự tăng lên của giáo dục phổ thông và đại học (mà đã lót đường cho sự lên theo sau của Vương), sự tiếp cận lớn hơn đến các thị trường quốc tế và thông tin, của cải cá nhân và cơ hội tăng lên và những tiến bộ về công nghệ, đã cung cấp quyền tự do trí tuệ lớn hơn. [[34]](#_ftn34_6568)
Mặc dù các cải cách của Đặng đã mở đầu sự tự do hoá lớn hơn, chúng cũng đã dẫn, theo Wu, ‘đến “ba khủng hoảng niềm tin” sâu sắc (三信危機): một khủng hoảng về niềm tin vào chủ nghĩa xã hội, một khủng hoảng về niềm tin vào Chủ nghĩa Marx và một khủng hoảng về sự tin cậy vào Đảng’.
[[35]](#_ftn35_6568) Như một hệ quả, các lãnh tụ tiếp sau, Giang Trạch Dân, Hồ Cẩm Đào và Tập Cận Bình, tất cả đều đã chấp nhận một cách nhìn nhất quán hướng tới triết học và các khoa học xã hội, nâng cao tầm quan trọng chiến lược của chúng trong quá trình của hiện đại hoá Trung Quốc xã hội chủ nghĩa. Triết học và các khoa học xã hội được xem như ‘các vũ khí lý luận’ để phục vụ chủ nghĩa xã hội, sự ổn định của chế độ và trật tự chính trị. [[36]](#_ftn36_6568) Do đó, sự lãnh đạo trong các lĩnh vực này được coi như sự hiện thân của sự lãnh đạo văn hoá của ĐCSTQ. Vì thế việc cấp tài chính đáng kể đã hướng tới các dự án giải quyết các nhu cầu chính trị hiện thời trong việc xây dựng Trung Quốc xã hội chủ nghĩa.
**Vương là Trí thức Công cộng? **
Chính trong ngữ cảnh toàn bộ này của các quan niệm Trung hoa và phương Tây khác nhau về trí thức, và lịch sử Trung Quốc đặc thù mà bài báo này bây gời quay sang vai trò của Vương trong chính trị Trung quốc đương đại.
[[37]](#_ftn37_6568) Sự nghiệp ban đầu của Vương tại Đại học Phúc Đán, đặc biệt các công bố rộng rãi của ông, gợi ý rằng theo nghĩa nào đó ông đã là một trí thức công cộng, một người ngoài cuộc mà đã được cho là phê phán Đảng. Cách tốt nhất để trả lời câu hỏi này là bằng việc đánh giá các công bố của ông để thấy mức độ mà ông có thể được mô tả như một học giả phê phán.
Một sự đọc kỹ lưỡng các công trình đã công bố của Vương với tư cách một học giả và tri thức công cộng ở Phúc Đán tiết lộ một số chủ đề triết học và chính trị quan trọng.
[[38]](#_ftn38_6568) Sau khi vào Đại học Phúc Đán thanh thế, Vương không chỉ đã có một dải rộng hơn của các sách để đọc mà cũng có sự tiếp cận tốt hơn đến các giáo sư được đọc nhiều. Ban đầu ông đã dự định nghiên cứu chính trị Pháp, rồi đã quay sang kinh tế học và lịch sử của tư tưởng chính trị Tây phương, và cuối cùng đã tập trung vào khoa học chính trị, một môn được hồi sinh mới đây ở Trung Quốc. Như đã nhắc tới ở trước, đề tài luận văn thạc sĩ của Vương là khái niệm về chủ quyền (sovereignty). Trong khi luận văn của ông không có sẵn công khai, có lẽ có thể để tìm thấy vài manh mối đối với nội dung của nó từ cuốn sách đầu tiên do mình ông là tác giả *Chủ quyền Nhà nước/Quốc gia *( *Guojia Zhuquan*). [[39]](#_ftn39_6568) Cuốn sách bắt đầu bằng việc làm rõ tầm quan trọng của chủ quyền như một khái niệm then chốt trong khoa học chính trị và đi tiếp để lần vết nguồn gốc và sự tiến hoá của khái niệm trong tư tưởng Tây phương, đối sánh nó với quan niệm Trung hoa về *zhuquan*, mà đã có trước khái niệm Tây phương. [[40]](#_ftn40_6568) Cuốn sách sau đó lần vết căn nguyên và sự hình thành của chủ quyền qua các kỷ nguyên khác nhau, giải thích khía cạnh kép của nó trong quyền tối cao (supremacy) trong nước và sự độc lập bên ngoài. Theo một viễn cảnh Marxist, cuốn sách trình bày kỹ lưỡng về bản chất dựa vào giai cấp của chủ quyền, như quyền lực tối cao được giai cấp thống trị của một xã hội cho trước sử dụng. [[41]](#_ftn41_6568) Phần lớn cuốn sách được dành để giải thích các khía cạnh đối nội và đối ngoại của chủ quyền thông qua một tổng quan chi tiết tài liệu lý luận về chủ đề, trích dẫn các tác giả từ Socrates đến Augustine và Machiavelli, và từ Bodin đến Hegel và Austin. [[42]](#_ftn42_6568) Cuốn sách kết thúc bằng việc thảo luận tỉ mỉ tầm quan trọng của chủ quyền đối với nhiều vấn đề đương thời, kể cả sự độc lập dân tộc, Thế giới thứ Ba, trật tự quốc tế, và gần nhà hơn, Năm Nguyên tắc của Cùng Chung sống Hoà bình, trích dẫn Marx, Engels và Lenin về tầm quan trọng của sự bình đẳng quốc gia và sự tự quyết dân tộc cho việc bảo vệ hoà bình quốc tế. [[43]](#_ftn43_6568) *Chủ quyền Nhà nước/Quốc gia, *vì thế, tiết lộ độ sâu của sự tinh thông của Vương về triết học chính trị và sự chú tâm của ông, được Chủ nghĩa Marx cho biết, đến các hệ luỵ trực tiếp mà sự thấu hiểu của ông có cho thực tiễn chính trị đương đại.
Hai tháng sau khi xuất bản
*Chủ quyền Nhà nước/Quốc gia*, Vương đã công bố cái được ca ngợi như cuốn sách quan trọng nhất của ông, *Phân tích Chính trị So sánh*. [[44]](#_ftn44_6568) Như được làm rõ trong lời nói đầu, ông theo quan điểm lịch sử-xã hội-văn hoá như cơ sở của cách tiếp cận giải tích của ông, được áp dụng với cả chiều ngang và chiều dọc. Theo chiều dọc, ông thử khai phá các cấu trúc và các hình mẫu của chính trị đương đại thông qua một tổng quan lịch sử về những sự thịnh suy của loài người từ thời cổ đại đến thời hiện đại. Theo chiều ngang, ông tìm cách khám phá ra tính đều đặn nào đó của các mối quan hệ chính trị bằng cách xếp loại ngang bề rộng của các hoạt động chính trị trong thế giới đương thời. [[45]](#_ftn45_6568) Trong chương mở đầu, có tên ‘Thời đại Chính trị’, ông mô tả đặc trưng thế kỷ thứ hai mươi như bị chính trị hoá hơn bao giờ hết và vẽ chân dung một thế giới được toàn cầu hoá nơi loài người được kết nối với nhau đến mức những mối lo âu thường ngày như giao thông, dinh dưỡng và môi trường có thể trở thành một vấn đề chính trị có tầm quan trọng toàn cầu, một sự khác xa với các thành bang Hy Lạp của *Politics (Chính trị Luận) *của Aristotle. [[46]](#_ftn46_6568) Rồi ông lần vết sự tiến hoá lịch sử của chính trị từ thời cổ đại đến nay liên quan đến các điều kiện lịch sử, xã hội và văn hoá của mỗi thời đại như công cụ trong sự phát triển của cộng đồng chính trị (một khái niệm ông chấp nhận thay cho thuật ngữ ‘nước’ thường được dùng) và và hệ thống chính trị (hay nhà nước). Trích dẫn Marx và Lenin về quá độ từ xã hội xã hội chủ nghĩa sang xã hội cộng sản chủ nghĩa nơi cả chính trị và nhà nước theo nghĩa hiện thời sẽ bị teo dần, ông chỉ ra rằng mặc dù tầm nhìn phi nhà nước có vẻ giống một khả năng xa xôi, nó hoàn toàn không vô nghĩa bởi vì nó cung cấp một viễn cảnh lịch sử tầm dài hạn trong so sánh và phân tích thời đại chính trị hiện hành, cho phép sự tiếp tục của ‘một trí óc khoáng đạt và một tầm nhìn sâu’. [[47]](#_ftn47_6568) Ông cũng làm rõ, rằng trong khi Chủ nghĩa Marx nổi tiếng về sự nhấn mạnh các lực lượng kinh tế như nhân tố quyết định chính của xã hội, chủ nghĩa duy vật lịch sử Marxist đã chẳng bao giờ phủ nhận vai trò của chính trị trong việc quyết định sự phát triển xã hội trong các hoàn cảnh nhất định, vì thế sự cần thiết để có chính trị đúng đắn, nhằm ngăn chặn các tai hoạ như Cách mạng Văn hoá khi đấu tranh giai cấp đã được cho phép diễn ra lan tràn. Mỗi trong chín chương còn lại của cuốn sách mô tả một phân tích chi tiết một khía cạnh quan trọng của chính trị, với chương kết thúc tóm tắt lịch sử và triển vọng tương lai của khoa học chính trị như một môn học. [[48]](#_ftn48_6568) Quan điểm lịch sử-xã hội-văn hoá thấm vào các thảo luận suốt cuốn sách, mô tả các dữ liệu lịch sử và sự so sánh nổi bật ngang các lĩnh vực khác nhau.
Quả thực, viễn cảnh này đã là một motif (chủ đề quán xuyến) luôn trở lại trong các tác phẩm của Vương suốt từ đó. Ngoài các sách, ông đã viết rộng rãi trong cả các tạp chí học thuật và báo chí phổ thông. Một số bài báo này đã được xuất bản lại trong một cuốn sách,
*Tuyển tập Tiểu luận của Vương Hỗ Ninh*, với một lời nói đầu nói rõ lý do căn bản và các ưu tiên trong nghiên cứu của ông. [[49]](#_ftn49_6568) Trích dẫn nhà tư tưởng hiện đại lớn của Trung Quốc và nhà tiểu thuyết Lu Xun (Lỗ Tấn) và sử dụng một ngạn ngữ Trung hoa nổi tiếng có gốc rễ trong sự nhấn mạnh Phật giáo về chủ nghĩa khổ hạnh và sự trinh bạch, *qing xin gua yu (thanh tâm quả dục)*, Vương tuyên bố rằng sự ưu tiên ban đầu của ông đã để tập trung chuyên tâm vào nghiên cứu học thuật trong các lý thuyết, đặc biệt triết học chính trị, mà không bị dính líu vào cõi thế tục và những sự làm sao nhãng và những cám dỗ trần tục, như ông đã tin vào một cuộc sống thái bình và yên tĩnh như có ích cho việc học và duy trì ‘sự lành mạnh của não’. [[50]](#_ftn50_6568) Nhưng ông đã không thể nào tránh được bị đụng tới bởi chiều hướng mãnh liệt của các cuộc cải cách quanh ông và hệt như Thomas Paine đã bị gây cảm hứng bởi lời kêu gọi của thời đại của ông để cầm bút lên cho sự nghiệp của một quốc gia Mỹ đang mới nổi lên, ông cũng đã cảm thấy sự thúc giục để đáp lại lời kiêu gọi của thời đại cải cách, với một ý thức về ‘trách nhiệm, lương tâm và sự khao khát’. [[51]](#_ftn51_6568) Bởi vì điều này, ông nói, ông đã viết về các vấn đề quan tâm hiện thời cũng như về các vấn đề lý luận. Tuyển tập được chia thành hai phần, lý luận và thực tiễn. Các bài lý luận và lịch sử bao phủ sự phát triển chính trị sau-cách mạng, sự lãnh đạo chính trị trong hiện đại hoá, lịch sử tư tưởng chính trị, Marx bàn về triết học pháp luật của Hegel, Mao thời trẻ và chủ nghĩa vô chính phủ, *Quân Vương *của Machiavelli, ảnh hưởng của Rousseau, và nền dân chủ Mỹ, giữa các đề tài khác. [[52]](#_ftn52_6568) Phần về các vấn đề hiện thời/thực tiễn thảo luận tỉ mỉ cải cách cơ cấu chính trị của Trung Quốc, sự xây dựng chính trị dân chủ, ứng xử kinh tế và cải cách chính trị, sự tách Đảng khỏi các chức năng hành chính, phân loại dịch vụ công và quản lý nhân sự, tính minh bạch chính trị, dân chủ hoá đời sống chính trị, và thiết lập một quan điểm mới về sự phát triển chính trị. [[53]](#_ftn53_6568) Trong nhiều công trình của mình, viễn cảnh lịch sử-xã hội-văn hoá được ưa thích của ông là rõ rệt, đặc biệt trong sự nhấn mạnh tầm quan trọng của sự tôn trọng các điều kiện thịnh hành ở Trung Quốc. Thí dụ, ông lập luận chống lại ‘việc ghép’ ( *yi hua jie mu-di hoa tiếp mộc-ghép hoa vào cây*) nền dân chủ kiểu Tây phương lên hệ thống chính trị Trung hoa, nói sự dân chủ hoá chính trị không được vượt quá/nhảy cóc mức phát triển của đất nước, hay *ba miao zhu zhang *( *bạt miêu trợ trường *một tục ngữ Trung hoa có nghĩa để giúp một cây con lớn cao hơn bằng nhổ nó khỏi đất của nó). Đối với mỗi hệ thống chính trị như tuỳ thuộc vào các điều kiện lịch sử-xã hội-văn hoá của một nước cá biệt, ông xác nhận rằng cải cách chính trị không được theo đuổi với cái giá của sự ổn định và rằng sự lãnh đạo tập trung mạnh và thống nhất là cốt yếu cho các cải cách thêm nữa, mà phải được dẫn đầu bởi sự dân chủ hoá bên trong Đảng.
Các lý lẽ này đã hợp với những gì ban lãnh đạo Đảng đã cần vào thời của những thay đổi nhanh cho việc duy trì sự kiểm soát cải cách và chương trình nghị sự mở cửa, vì thế ông được đưa lên Bắc Kinh.
[[54]](#_ftn54_6568) Các quan điểm của Vương đã được các nhà bình luận đương thời mô tả đặc trưng như ‘chủ nghĩa uy quyền mới’, mặc dù bản thân Vương đã chống lại một nhãn như vậy. Quan điểm của Vương về củng cố vai trò của chính phủ trung ương đã được giải nghĩa một cách có hệ thống trong một phỏng vấn viết được đăng trong tạp chí *Nghiên cứu Xã hội chủ nghĩa*, nơi ông đã liệt kê sáu chức năng chính của chính phủ: kiểm soát, điều phối, hướng dẫn, thúc đẩy, dịch vụ và cân bằng. Ông đã không chỉ khảo sát tỉ mỉ các lý do cho sự làm yếu các chức năng chính phủ trong thời đại mới của cải cách và mở cửa, mà cũng đã gợi ý những cách để nâng cao vai trò của chính phủ, kể cả sự cần để biến đổi cơ chế cũ và thiết lập các cơ chế mới của sự kiểm soát và điều phối. Trong thảo luận những cách tốt hơn để cải thiện nền kinh tế và sử dụng các nguồn lực, ông đưa ra khái niệm về ‘sự phát triển sinh thái học’ (về mặt thúc đẩy sự tăng trưởng cân bằng sinh thái và ngăn ngừa sự lãng phí nguồn lực và ô nhiễm môi trường), và đã nhấn mạnh nhu cầu để xử trí quan chức tham nhũng, cả hai ý tưởng trở thành ngày càng xác đáng trong các chính quyền đến sau, đặc biệt dưới thời Tập Cận Bình. [[55]](#_ftn55_6568)
Tổng quan chung này về các tác phẩm công khai của Vương trước khi ông chuyển về Bắc Kinh năm 1995, khi ông ngừng bình luận công khai của ông, tiết lộ một số sự nhìn thấu quan trọng vào tài năng và các mối quan tâm của ông.
[[56]](#_ftn56_6568) Như đã thảo luận ở trên, các tác phẩm của ông cho thấy một sự tinh thông về các công trình lỗi lạc nhất trong triết học chính trị, cả ở phương Tây lẫn phương Đông. Thế nhưng các công trình của ông tiết lộ nhiều hơn một mối quan tâm triết học hay thậm chí đồ cổ—như là hiển nhiên từ các phần đáng kể của mỗi công trình, Vương đặc biệt quan tâm đến chính trị đương thời và làm sao các thấu hiểu triết học của ông có thể giúp và báo cho thực tiễn đương đại, đặc biệt trong sự đối mặt của Trung Quốc với các đòi hỏi chính trị hiện đại. Thế nhưng một cách quyết định, mặc dù Vương tìm cách cho biết và chỉ dẫn, ông không làm theo dáng điệu hay giọng của trí thức công cộng, bất đồng chính kiến phê phán chính phủ. Như thế về khía cạnh này, có thể thậm chí nói rằng các hành động của ông đã nhất quán với truyền thống literati Khổng giáo về nhà hiền triết người khuyên bảo, hay ngang thế, một viên chức nhỏ biết vâng lời của giới trí thức.
**Vương ở Bắc Kinh **
Cách nhìn này có vẻ được xác nhận bởi việc ông chuyển thành một người làm công của ĐCSTQ ở Bắc Kinh, nơi ông tỏ ra không khác với trí thức cấp cao literati (
*gaoji zhishifenzi-cao cấp trí thức phần tử*) và quan chức cấp cao người khuyên răn hoàng đế, hoặc bằng từ ngữ hiện đại ‘người lao động trí óc’ Cộng sản biết vâng lời. Quả thực, hoàn cảnh nền cá nhân của ông có vẻ xác nhận điều này. Sau khi đã sống sót khỏi Cách mạng Văn hoá, ông đã nắm cơ hội để học và nổi lên một cách nhanh chóng qua hệ thống đại học, có được sự cất nhắc tăng tốc như giáo sư và hiệu trưởng Trường Luật. Các xuất bản phẩm của ông và thành công của ông trong huấn luyện nhóm tranh luận đã đưa ông đến sự chú ý của ‘Toán Thượng Hải’, những người đã thuyết phục ông đi Bắc Kinh, nơi ông đã đổi cuộc sống học giả cho cuộc sống của nhà quan liêu. Sự phụng sự tiếp sau của ông chứng nhận tài năng của ông như một quan chức khéo léo về mặt chính trị và một đầy tớ trung thành của Đảng.
Nhưng đánh giá này về Vương như đơn thuần một học giả khác người thông qua may mắn, các mối quan hệ và những tính toán khôn ngoan trở thành một quan chức không thừa nhận đủ bản chất chưa từng có của sự thăng tiến của ông và sự sống lâu và ảnh hưởng chính trị theo sau. Để làm vậy, cũng cần lưu ý đến tài năng xuất chúng của ông, cách nhìn nước đôi của ông về đời sống của các quan chức, uy thế lạ thường của ông và, có lẽ quan trọng nhất, bản chất của sự đóng góp của ông cho chính sách công Trung Quốc ở mức cao nhất. Tài năng của Vương là rõ rệt từ sự nghiệp học thuật của ông, từ độ rộng và chiều sâu của học vấn của ông và sự xác nhận tiếp sau về tài năng của ông ở mức cao nhất. Như bài báo này đã tìm cách để cho thấy, tri thức và học vấn đó là quan trọng cho Vương là rõ rệt từ các cố gắng sớm của ông để tự giáo dục mình, đặc biệt trong Cách mạng Văn hoá và việc dạy học và xuất bản rộng rãi của ông. Chính khả năng học thuật của ông, hơn là các nguồn ảnh hưởng khác, đã thu hút ‘Toán Thượng Hải’ đến với Vương, như được chứng tỏ trong tiểu sử ngắn của ông.
[[57]](#_ftn57_6568) Tường thuật về đời ông gợi ý rằng Vương đã phải được thuyết phục để đổi cuộc sống học giả của ông cho cuộc sống của một quan chức, gợi ý tình yêu tiếp tục của ông với học vấn và sự thiếu tham vọng chính trị. Các lý do cuối cùng của ông để chuyển lên Bắc Kinh, ta có thể phỏng đoán, đã là do một hỗn hợp của khát vọng để có ảnh hưởng lớn hơn để thực hiện các đề xuất chính sách hữu ích từ bên trong, cũng như một ý thức về nghĩa vụ công hay chủ nghĩa yêu nước, rõ rệt từ các nhận xét của ông liên quan đến ‘trách nhiệm, lương tâm và sự khát khao’. [[58]](#_ftn58_6568)
Thế nhưng khác xa một cuộc sống chuẩn của quan chức-học giả, sự nghiệp quan trường của Vương trong Đảng đã xuất sắc trong ba khía cạnh quan trọng và quan hệ với nhau. Thứ nhất là sự thăng tiến đều và nhanh lên vị thế uy quyền trong hệ thống thứ bậc, từ vai trò cố vấn ban đầu tại Ban Nghiên cứu Chính sách Trung ương đến các chức vụ ngày càng có uy quyền hơn, cho đến bây giờ ông gần đỉnh của hệ thống chính trị Trung Quốc, cả như một thành viên BCT và như cố vấn riêng của Tập [và từ 25-10-2017 như người thứ 5 trong 7 người của Thường vụ BCT của ĐCSTQ, trên đỉnh của hệ thống chính trị, ghi thêm của người dịch]. Thứ hai là sự thực đặc biệt rằng sự lên của ông đã trùng với và đã không bị ảnh hưởng bởi những sự thay đổi trong ban lãnh đạo qua Giang, Hồ và Tập bây giờ. Nhưng có lẽ khía cạnh căn bản hơn của thành công của Vương với tư cách một quan chức có thể nằm ở sự đóng góp của ông cho việc định hình các đường nét và chiều hướng của chính trị Trung quốc.
Chính sự thành thạo của ông về học vấn, và mong muốn của ông để cải thiện chính trị Trung quốc, là cái không nghi ngờ gì đã thu hút ‘Toán Thượng Hải Gang’ đến với Vương. Nó cũng là lý do, bài báo này tranh luận, vì sao ông đã tiếp tục được giữ và được nâng lên cao trong bộ máy quan liêu kể từ khi ông chuyển lên Bắc Kinh. Vương trên thực tế đã có một năng lực độc nhất mà thiếu trong các cấp bậc cao nhưng được cho là cốt yếu cho Trung Quốc trong thời đại của các cải cách sau-Mao. Đối mặt với các vấn đề chính trị và kinh tế mới và các thách thức mà đã không thể được giải đáp đơn giản bằng Tư tưởng Marxist–Leninist–Mao Trạch Đông truyền thống, một tập thể lãnh đạo Trung Quốc đã đối mặt với sự cần đến một giới trí thức không-quan liêu mà sẽ nhào nặn lại những cách mới để thích nghi các khái niệm tiến hoá của chủ quyền, dân chủ và luật trị (rule of law) ở Trung Quốc. Cái đã đặc biệt quan trọng đã là việc xác định nền tảng mới của tính chính đáng mà sẽ hoà giải các đề xuất kinh tế sáng tạo với vai trò tiến hoá của Đảng. Trong nhiều khía cạnh, vì thế, Vương đã là—và đang là—người cho thời đại. Nhưng thành công của ông cũng có thể quy cho sự thực rằng ông đã hoàn thành các trách nhiệm và nghĩa vụ được áp đặt lên ông. Vương đã được báo chí Trung Quốc ghi nhận công trạng với việc vạch ra các biểu ngữ tư tưởng lớn của ba lãnh tụ ông đã phục vụ (hay đang phục vụ), như ‘Ba Đại diện’ của Giang (
*sange daibiao*), ‘Quan điểm Khoa học về Phát triển’ của Hồ ( *kexue fazhan guan*) và ‘Giấc mơ Trung hoa’ của Tập ( *zhongguo meng*). Rằng Vương là người khởi xướng hay là người trình bày các khái niệm này đã được lấy từ các bài báo được xuất bản ở Trung Quốc mà các nhà chức trách Trung Quốc đã không kiểm duyệt và vì thế bằng sự ngụ ý đã xác nhận. [[59]](#_ftn59_6568) Nó cũng là một cách được xác nhận bởi các học giả Tây phương. [[60]](#_ftn60_6568) Việc này, tất nhiên, không có nghĩa rằng Vương đã thực sự nghĩ ra các khái niệm này. Chúng có thể đã tồn tại một thời gian rồi hoặc đã được phát triển bởi những người khác và được kể công cho Vương, vì các mục đích chính trị trước mắt hay vì sự quy kết chiến lược dài hạn trong trường hợp chúng không thành công. Nhưng sự thẩm tra kỹ của bài báo này về sự nghiệp hàn lâm và các tác phẩm của Vương gợi ý rằng ông chắc chắn có năng lực để nghĩ ra những cách diễn đạt như vậy. Hơn nữa, có vẻ hợp lý để cho rằng chính thành công với mỗi đề xuất như vậy đã cho ông các chứng chỉ cho những sự cất nhắc tiếp sau, mà đến lượt lại cho ông uy quyền để nghĩ ra sáng kiến mới. Vì thế, có khả năng cao là Vương quả thực đã tạo ra và phát triển mỗi trong số các đề xướng chính sách công lớn này, và rằng thành công được cảm thấy giải thích cho thành công tiếp tục và uy quyền khác thường của ông trong hệ thống thứ bậc chính trị đương thời.
Nếu quả thực Vương đã có một vai trò đáng kể trong nghĩ ra và trình bày các khái niệm này, là hữu ích để suy ngẫm về bản chất và tầm quan trọng của chúng. Cái gọi là lý thuyết ‘Ba Đại diện’ được đưa ra trong năm 2000 như đóng góp của Giang cho nền tảng triết lý của chủ nghĩa xã hội Trung Quốc. Cho rằng ĐCSTQ đại diện các lực lượng sản xuất tiên tiến, văn hoá tiên tiến và các lợi ích căn bản của đa số nhân dân Trung Quốc, khái niệm đã nhắm tới, giữa các thứ khác, nền kinh tế tăng trưởng thêm nữa và việc xây dựng một sự đồng thuận chính trị có cơ sở rộng rãi bằng cách kết nạp các doanh nhân tư nhân và những người hưởng lợi khác của các cải cách thị trường của Đặng, những người mà đã bị dán nhãn những kẻ đi con đường tư bản chủ nghĩa trong thời Mao.
[[61]](#_ftn61_6568) ‘Quan điểm Khoa học về Phát triển’ của Hồ, ngược lại, đã tập trung vào việc đạt được sự phát triển cân đối và thúc đẩy sự hài hoà xã hội. Vì các sự thiếu cân bằng và bất bình đẳng gia tăng giữa các vùng khác nhau và các tầng lớp khác nhau, khái niệm của Hồ đã nhấn mạnh tính trung tâm của người dân thường và sự cần cho sự phát triển ‘toàn diện’ trong một cố gắng để sửa chữa sự thái quá của tăng trưởng kinh tế nhanh xuất phát từ thời Đặng và Giang, chú ý nhiều hơn đến các vấn đề đe doạ sự hài hoà và sự ổn định của xã hội Trung Quốc. [[62]](#_ftn62_6568) Thuyết ‘Giấc mộng Trung Hoa’ của Tập được đưa ra sớm sau khi ông trở thành lãnh tụ Đảng trong năm 2012, trong thời gian thăm Bảo tàng Quốc gia Trung Quốc, nơi ông bình luận về di sản lịch sử đáng tự hào của đất nước và đã nói về ‘một sự phục hưng vĩ đại của dân tộc Trung hoa’. Lời kêu gọi này đến nhờ vào một nền kinh tế Trung Quốc dâng lên mà đã trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới lúc đó khi dân tộc Trung hoa đã khao khát có một cuộc sống khá giả hơn ở trong nước và sự kính trọng lớn hơn ở nước ngoài. Như một lời kêu gọi tập hợp lại, Giấc Mơ Trung Hoa phân biệt mình bằng thâu tóm được tâm trạng của dân tộc với các dẫn chiếu đến lịch sử và văn hoá Trung hoa hơn là việc dùng đến các quan niệm hệ tư tưởng của các chính quyền trước. [[63]](#_ftn63_6568)
Nhiều hơn sự thi hành đơn giản trong việc đề ra và trình bày chính sách công hoặc các chương trình hay các đề xướng kinh tế, tài chính hay kỹ trị cụ thể, các quan niệm này là các tầm nhìn bao quát toàn diện của cái Trung Quốc là và khát khao trở thành. Chúng không hoàn toàn nói về ‘các ý thức hệ’, trong chừng mực đó chúng không tìm kiếm tính chính xác hay biệt ngữ kỹ thuật của các hình thức trước của chủ nghĩa xã hội khoa học. Quả thực, trong tính tổng quát và tính mơ hồ của chúng, chúng mong mỏi nhiều hơn để là ‘các chuyện kể’ bao quát toàn diện mà tìm cách để kết hợp cái là hiển nhiên về sự căng thẳng sâu sắc ở Trung Quốc đương thời, các đòi hỏi của sự ổn định và các lực ly tâm của sự thay đổi mà có tiềm năng đập vụn chế độ. Mỗi sự lặp lại của ‘biểu ngữ’ gợi nhớ lại các tuyên bố học thuyết Maoist, nhưng trong phạm vi và tham vọng của chúng, chố gắng tinh tế hơn để vượt quá chủ nghĩa giáo điều học thuyết đến một tương lai mà có thể làm cho thích nghi với các đòi hỏi khác nhau hoàn toàn và mâu thuẫn nhau cho tính chính đáng. Với tư cách như vậy, chúng tiêu biểu cho các cố gắng để định nghĩa chế độ: những cách diễn đạt phức tạp và tham vọng của cái Trung Quốc là và cái nó khao khát để trở thành.
**Vương như Lãnh tụ ẩn náu **
Vai trò chính trị của các nhà tư tưởng hay các trí thức đã là một vấn đề quan trọng và kéo dài ở phương Đông và phương Tây. Sự phân biệt chính giữa các nhà tư tưởng những người vẫn ở ngoài quyền lực chính trị, hoặc không can dự hay không cung cấp lời khuyên răn phê phán, và những người nhận chức vụ, như các quan chức hay các cố vấn, có thể thấy và đã được hiểu theo những cách đặc thù trong quan niệm Khổng giáo về
*shi (sĩ)*, sự hiểu Tây phương về cố vấn và *philosophe *hay trí thức công cộng, và theo quan điểm Marxist về *intelligentsia (giới tri thức)*. Vương Hỗ Ninh ban đầu đã là một học giả tại Đại học Phúc Đán và vì thế đã là cố vấn khôn ngoan theo truyền thống Khổng giáo, hay trí thức người cung cấp lời khuyên cho ĐCSTQ. Một khi ông đã nhận chức vụ với ĐCSTQ, tuy vậy, ông đã ngừng viết công khai và đã trở thành ‘công nhân tư tưởng’ trong Đảng, người làm theo các nhu cầu và các đòi hỏi của Đảng và các lãnh tụ của nó. Thế nhưng sự xem xét kỹ lưỡng này về vai trò của ông trong chính trị Trung quốc đương đại gợi ý rằng ảnh hưởng của ông đã quan trọng hơn một cố vấn đơn thuần rất nhiều. Thời gian dài đương chức của Vương, trải qua ba đời lãnh tụ, sự lên nhanh của ông trong quyền lực, đến mức bây giờ ông là thành viên BCT [và Thường trực BCT, người dịch thêm vào], và đóng góp của ông cho các việc nghĩ ra các khái niệm chính trị có ảnh hưởng lớn như ‘Ba Đại diện’, ‘Quan điểm Khoa học về Phát triển’ và ‘Giấc Mộng Trung hoa’ gợi ý rằng, mặc dù ông không nắm bất cứ quyền lực chính trị trực tiếp nào, và vị trí của ông ngày càng bấp bênh, vai trò của ông trong việc định hình chiều hướng chính trị của Trung Quốc đương đại đã làm cho ông ngang bằng các lãnh tụ chính trị. Trong vai trò này, Vương, vì thế, có vẻ đã trở thành một người trong cuộc mà vai trò và các hoạt động của ông theo nghĩa nào đó có thể được hiểu cả dưới dạng literati Khổng giáo lẫn intelligentsia Marxist. Nhưng trong các khía cạnh quan trọng, Vương có vẻ đã vượt quá các vai trò này. Chính xác hơn, ông là, theo truyền thống của sự uyên thâm Tây phương, cố vấn cai trị một cách gián tiếp. Nói cách khác, ông đã trở thành một lãnh tụ ẩn náu. [[64]](#_ftn64_6568) Phải là rõ, rằng bài báo này không xác nhận rằng Vương đã nắm quyền lực chính trị, mà rõ ràng ông được giữ bên trong cấu trúc lớn hơn của Ban Bí thư, Ban Thường vụ BCT, và các chức vụ bên trong hệ thống thứ bậc của Đảng và nhà nước. Đúng hơn, sự gợi ý là lời khuyên của ông đã quan trọng đến mức mặc dù không nắm quyền lực chính trị trực tiếp, với tư cách một cố vấn ông đã định hình một cách đáng kể chiều hướng chính trị tương lai của Trung Quốc hiện đại. Tất nhiên, Vương không hoàn toàn ẩn náu theo nghĩa rằng ông ở ngoài tầm nhìn hay ít ai biết đến—bất chấp các cố gắng ẩn danh của ông, Tập (giống như Hồ và Giang trước Tập) đã khăng khăng rằng Vương tháp tùng ông đến các sự kiện lớn và các cuộc thăm viếng quốc tế, tuyên bố công khai ảnh hưởng được che giấu này. Việc này xác nhận sự thực hiển nhiên rằng với tư cách cố vấn và nhà cai trị ẩn náu, Vương không có quyền lực và vì thế sự an ninh của các lãnh tụ như Tập. Thế nhưng chính sự cân bằng tế nhị này giữa sự thiếu quyền lực chính trị, và sức mạnh có được từ các sự thấu hiểu và lời khuyên của ông—từ uy quyền trí tuệ—là cái tiết lộ cả sức mạnh và sự bấp bênh của các ý tưởng và các nhà tư tưởng bên trong thế giới tàn nhẫn của chính trị.
Khả năng của một nhà tư tưởng với tư cách cố vấn và, vì thế, của nhà cai trị ẩn náu không chỉ tiết lộ các khía cạnh quan trọng của bản thân Vương mà cũng cho những sự nhìn thấu có giá trị vào hoàn cảnh độc nhất của Trung Quốc đương đại mà có thể làm cho thích nghi một chức vụ như vậy.
[[65]](#_ftn65_6568) Chỉ trong hoàn cảnh không thông thường như vậy, đặc biệt trong thời đại của việc đặt các nền móng, của các khủng hoảng và các quá độ chuyển đổi, mà các cố vấn có thể có quyền lực như vậy. Rằng tất cả ba lãnh tụ gần đây đã cần đến lời chỉ bảo của Vương gợi ý rằng có các vấn đề sâu sắc đối mặt Trung Quốc đương đại mà không đơn thuần mang tính kỹ thuật hay quan liêu. Đóng góp của Vương cho ‘các biểu ngữ’ đơn giản là sự thể hiện bên ngoài của các cuộc đấu tranh kiến tạo (tectonic) về chiều hướng tương lai Trung Quốc phải theo mà không gây nguy hại cho an ninh và sự ổn định cơ bản của nó. Nói cách khác, các cuộc đấu tranh cho tính chính đáng do ‘ba khủng hoảng niềm tin’ mà đã trao uy quyền chưa từng có cho các nhà tư tưởng cũng là bằng chứng không thể chối cãi về các vấn đề cơ bản và các thách thức kinh khủng đối mặt với đất nước. Chính ảnh hưởng và uy quyền của Vương Hỗ Ninh vì thế trùng với sự bất ổn định và tính bấp bênh của Trung Quốc đương đại, và một sự không chắc chắn sâu sắc của cái là ‘Giấc Mộng Trung Hoa’.
**Tuyên bố công khai **
Không xung đột lợi ích tiềm tàng nào được các tác giả báo cáo.
**Ghi chú về các tác giả**
**là Giám đốc của Trung Tâm Cai quản và Chính sách Công (Centre for Governance and Public Policy), Đại học Griffith. Các quan tâm nghiên cứu của ông là về lý thuyết và thực hành dân chủ, triết học chính trị, sự lãnh đạo chính trị và chủ nghĩa hiến pháp so sánh.
Haig Patapan ** **là Giảng viên cấp Cao, Đại học Griffith, dạy và nghiên cứu các mối quan hệ quốc tế, báo chí và dịch thuật. Trước ông đã làm việc như một nhà ngoại giao (Bắc Kinh), nhà sản xuất (BBC, London) và trong vai trò lãnh đạo (SBS, Melbourne). Cuốn sách mới nhất của ông là Yi Wang ** *Australia–China Relations post 1949: Sixty Years of Trade và Politics*(Routledge, 2012). [[1]](#_ftnref1_6568) Về tổ tiên của Vương, xem, chẳng hạn, JunJian, ‘Boshishengdaoshi Wanghuningjiaoshou’ [‘phD supervisor professor Wanghuning’], *Fudan Xuebao *(Shehui Kexue Ban) [ *Fudan Journal *(Social Sciences edition)], (25 may 1994). Phải lưu ý rằng hầu hết tư liệu về cuộc sống ban đầu của ông không có sẵn bằng tiếng Anh và khó để tìm trong bất cứ một chỗ nào trong các xuất bản phẩm tiếng Trung. Cho một khảo sát ngắn bằng tiếng Anh về sự nghiệp của Vương, đăc biệt sự học rộng của ông trước khi ông chuyển về Bắc Kinh trong 1995, xem Joseph Fewsmith, *China since Tiananmen: The Politics of Transition *(Cambridge: Cambridge University Press, 2008), pp. 95–100.
[[2]](#_ftnref2_6568) Vào khoảng thời gian này, trong 1965, khi Hỗ Ninh vừa mới mười tuổi, mẹ ông đã bị ốm nặng và phải vào bệnh viện gần 20 lần. Hỗ Ninh đã cùng anh chị em mình lo cho bà. Xem: Hao Chen và Ge Wang, ‘houlaizhe jushang: ji fudan daxue zui nianqing fu jiaoshou Wang Huning’ [‘Những người đến sau xuất chúng: về phó giáo sư Vương Hỗ Ninh của Đại học Phúc Đán’], *Zhongguo Gaodeng Jiaoyu *[ *China Higher Education*], (28 September 1986), p. 20.
[[3]](#_ftnref3_6568) *Ibid*., p. 20
[[4]](#_ftnref4_6568) Zhou Xiao, ‘Guozheng wendan Wang Huning’ [‘Cây bút bậc Thầy về chính trị quốc tế Vương Hỗ Ninh’], *Huaren Shikan *[ *Chinese Times*], (1 august 2003), p. 28.
[[5]](#_ftnref5_6568) Jun Zhou, ‘Wang Huning: cong qingnian xuezhe dao gaoceng zhinang’ [‘Vương Hỗ Ninh: từ học giả trẻ đến cố vấn chóp bu’], *Shiji Xing *[ *Centennial Journey*], (1 march 2002), p. 32.
[[6]](#_ftnref6_6568) Hong Xiao, ‘hongqiang zhinang Wang Huning’ [‘Vương Hỗ Ninh: cố vấn đằng sau các bức tường đỏ’], *Dong Nan Xi Bei *[ *Bốn Phương*], (15 august 2013), p. 18.
[[7]](#_ftnref7_6568) Hong Xiao, ‘Cong xuezhe zouru juece ceng’ [‘từ học giả đến người ra quyết định’], *Jin Qiu *[ *Thu Vàng*], (1 July 2014), p. 14.
[[8]](#_ftnref8_6568) Chen and Wang, ‘houlaizhe jushang’, p. 21.
[[9]](#_ftnref9_6568) Xiao, ‘Guozheng wendan Wang Huning’, pp. 28–29; Feng Jiang, ‘Wang Huning fandui Wang Huning’ [‘Vương Hỗ Ninh chống lại Vương Hỗ Ninh’], bài báo online của cựu sinh viên Phúc Đán, 2008, sẵn có tại: https://blog.sina.com.cn/s/blog_4b11fbbd01009xw7.html (accessed 5 June 2016).
[[10]](#_ftnref10_6568) Xiao, ‘Guozheng wendan Wang Huning’, p. 28.
[[11]](#_ftnref11_6568) Chen and Wang, ‘houlaizhe jushang’, pp. 23–24.
[[12]](#_ftnref12_6568) Xiao, ‘hongqiang zhinang Wang Huning’, p. 19.
[[13]](#_ftnref13_6568) Các công trình này gồm các sách do mình ông làm tác giả *Chủ quyền Quốc gia *(1987), *Phân tích Chính trị So sánh *(1987), *Một Phân tích về Khoa học Chính trị Đương đại ở Phương Tây *(1988), *Phân tích Sinh thái học của Chính quyền *(1989), *Chống tham nhũng: Thí nghiệm của Trung Quốc *(1990), *Mỹ chống lại Mỹ *(1991), *Văn hoá Phe cánh Làng xã ở Trung Quốc Đương đại: Một sự Thẩm vấn và Hiện đại hoá của Xã hội Trung Quốc *(1991) và *Cuộc đời của một nhà Khoa học Chính trị *(1995); các sách do ông làm đồng tác giả và biên tập *Khoa học Chính trị Đại cương *(1986), *Một Dẫn nhập cho Nghiên cứu Hành chính *(1988), *Tham nhũng và Chống-Tham nhũng: Nghiên cứu Hải ngoại về các Vấn đề Tham nhũng trong Thời Đương Đại *(1990), *Chiến tranh Ngôn từ ở Singapore *(1993) và *Logic của Chính trị: Các Nguyên lý Marxist của Khoa học Chính trị *(1994). Ông cũng đã dịch, với các đồng nghiệp cuốn *Modern Political Analysis *(1963) của Robert Dahl và cuốn *Les etapes de la pensee sociologique *(1967) của Raymond Aron, với các cuốn sách dịch được xuất bản trong năm 1987 và 1988, một cách tương ứng. Nhiều bài báo của ông đã xuất hiện cả trong các tạp chí học thuật lẫn trên báo chí nói chung, với một số bài được tuyển thành một tập được xuất bản trong 1989.
[[14]](#_ftnref14_6568) Xia Xiao, ‘Dulingfengsao de xuezhe Wang Huning’ [‘Học giả hàng đầu Vương Hỗ Ninh’], *Juece yu Xinxi *[ *Decision and Information*], (15 July 2001), p. 39.
[[15]](#_ftnref15_6568) Xiaoxia Chen, ‘Wang Huning: xuezhe congzheng de dianfan’ [‘Vương Hỗ Ninh: thí dụ về học giả bước vào chính trị’], *Lingdao Kexue *[ *Leadership Science*], (16 february 2003), p. 23.
[[16]](#_ftnref16_6568) Qing tian, ‘hongqiang zhinang Wang Huning’ [‘Cố vấn tường-đỏ Vương Hỗ Ninh’], *Renmin Wenzhai *[ *People’s Digest*], (1 December 2011), p. 5; Xiao, ‘Dulingfengsao de xuezhe Wang Huning’, p. 39.
[[17]](#_ftnref17_6568) Xiao, ‘Dulingfengsao de xuezhe Wang Huning’, p. 40.
[[18]](#_ftnref18_6568) Tian, ‘hongqiang zhinang Wang Huning’, p. 5; Xiao, ‘Cong xuezhe zouru juece ceng’, p. 16.
[[19]](#_ftnref19_6568) Xem chú thích 12. [Vì bài báo được viết trước Đại hội 19 và được đăng lên ngày 20-10-2017 khi Đại hội đang diễn ra, năm ngày trước khi Vương lọt vào vị trí thứ 5 trong Thường vụ BCT gồm 7 người, ông thực sự trở thành “nhà cai trị” không ẩn náu; chú thêm của người dịch Nguyễn Quang A.]
[[20]](#_ftnref20_6568) *Ibid*., p. 19.
[[21]](#_ftnref21_6568) Qingtao Su, ‘lengmian Wang Huning: cong xuezhe dao hongqiang diyi zhinang’ [‘Vương Hỗ Ninh Bộ mặt Lễ phép: từ học giả đến cố vấn chóp bu’], *Xin Chengxiang *[ *New Town and Country*], (1 march 2014), p. 53.
[[22]](#_ftnref22_6568) Edward Wong, ‘Xi Jinping’s inner circle offers cold shoulder to Western officials’, *New York Times*, (25 September 2015), available at: https://www.nytimes.com/2015/09/26/world/asia/xi-jinping-china-president-inner-circle-western-officials.html (accessed 5 June 2016).
[[23]](#_ftnref23_6568) Về một tổng quan về sự học rộng xem Edward Gu and Merle Goldman,‘introduction: the transformation of the relationship between Chinese intellectuals and the state’, trong Merle Goldman and Edward Gu, eds, *Chinese Intellectuals Between State and Market *(abingdon: routledge, 2004), pp. 1–18; Hao Zhidong, *Intellectuals at a Crossroads: The Changing Politics of China’s Knowledge Workers *(New York: State University of New York Press, 2003), pp. 1–50.
[[24]](#_ftnref24_6568) Shiping hua, ‘one servant, two masters: the dilemma of Chinese establishment intellectuals’, *Modern China *20(1), (1994), pp. 92–121; Peter R. Moody, *Opposition and Dissent in Contemporary China *(Stanford, Ca: Hoover Institution Press, 1977); Ka-ho mok, ‘the changing relationship between the state and the intellectuals in post-mao China’, trong *Intellectuals and the State in Post*- *Mao China *(Basingstoke: Macmillan Press, 1998), pp. 171–203; Carol Lee Hamrin and Timothy Cheek, *China’s Establishment Intellectuals *(New York: m.e. Sharpe, 1986), pp. 13–15.
[[25]](#_ftnref25_6568) Trung Quốc đã không có ‘các trí thức công cộng’. Vai trò của *shi-sĩ *đã được biết bởi các trường phái tư tưởng khác nhau, kể cả Khổng giáo, các pháp gia ( *Han Feizi-Hàn Phi Tử*) và Đạo giáo ( *Lao Tsu-Lão Tử*), tất cả họ đã ganh đua vì quyền lực trong thời kỳ Xuân-Thu và Chiến Quốc ( *chun*- *qiu*- *zhan*- *guo*) (770–221 BCe).
[[26]](#_ftnref26_6568) Xem trong ngữ cảnh này sự đóng góp của Mạnh tử-Mencius (c. 390–305 BCe), Tuân Tử-Hsun-tzu (c. 312–236 BCe) và các diễn giải siêu hình tân-Khổng giáo trong thời Nhà Đường và Nhà Tống. Về ‘Khổng giáo mới’ đương đại, xem, Jerome B. Greider, *Intellectuals and the State in Modern China*: *A Narrative History *(New York: the Free Press, 1981); Jesús Solé-farràs, *New Confucianism in Twenty*- *First Century China: The Construction of a Discourse *(Abingdon: Routledge, 2014). Về sự lên của ‘học giả-quan chức’ xem John W. Dardess, *Confucianism and Autocracy: Professional Elites in the Founding of the Ming Dynasty *(Berkeley, CA: University of California Press, 1983); Benjamin A. Elman,‘The failures of contemporary Chinese intellectual history’, *Eighteenth*- *Century Studies *43(3), (2010), pp. 371–391.
[[27]](#_ftnref27_6568) Các tấm gương lớn đã là Hải Thuỵ (Hai Rui), người đã mang quan tài của mình cùng ông khi quở trách một hoàng đế nhà Minh lạm dụng, và Khuất Nguyên (Qu Yuan) (200 BC) người đã gieo mình xuống sông tự vẫn khi nhà vua bỏ qua lời khuyên của ông. Nói chung xem Merle Goldman, ‘Confucian influence on intellectuals in the people’s republic of China’, trong William Theodore de Bary and Tu Weiming, eds, *Confucianism and Human Rights *(New York: Columbia University Press), p. 264; Greider, *Intellectuals and the State in Modern China*; Joseph Fewsmith, State and intellectuals at the turn of the century’, trong *China since Tiananmen*, p. 15.
[[28]](#_ftnref28_6568) Như Boggs lưu ý, ‘truyền thống marxist đã vật lộn với mâu thuẫn giữa một bản sắc lý luận có gốc rễ trong tầm nhìn về sự tự giải phóng vô sản và thực tế chính trị về một phong trào bị chi phối bởi các trí thức’. Xem Carl Boggs, ‘Marxism and the role of intellectuals’, *New Political Science *1(2–3), (1979), p. 7. Xem cả Ron Eyerman, ‘Intellectuals and progress: the origins, decline, and revival of a critical group’, trong Jeffrey C. Alexander and Piotr Sztompka, eds, *Rethinking Progress: Movements, Forces, and Ideas at the End of the 20th Century *(Routledge: Abingdon, 2002), pp. 91–105; Jean-Philippe Béja, ‘The role of intellectuals in the reform process’, *Contemporary Chinese Thought *34(4), (2003), pp. 8–26.
[[29]](#_ftnref29_6568) Như Bonnin và Chevrier lưu ý, tính bấp bênh của họ đã là do sự thực rằng họ đã không là giai cấp lao động cũng chẳng là tiên phong cách mạng. Xem Michel Bonnin and Yves Chevrier, ‘The intellectual and the state: social dynamics of intellectual autonomy during the post-mao era’, *The China Quarterly *127, (1991), p. 571.
[[30]](#_ftnref30_6568) Xem nói chung *Ibid*., pp. 572ff; Goldman, ‘Confucian influence on intellectuals in the people’s republic of China’.
[[31]](#_ftnref31_6568) Xem Judith Shapiro, ‘Bitter love: Chinese intellectuals and the state’, trong Vladimir Tismaneanu and Judith Shapiro, eds, *Debates on the Future of Communism *(New York: Palgrave Macmillan, 1991), p. 202.
[[32]](#_ftnref32_6568) Xem Béja, ‘the role of intellectuals in the reform process’, p. 13; Carol Lee Hamrin, ‘Conclusion: new trends under Deng Xiaoping and his successors’, trong Merle Goldman, Timothy Cheek and Carol Lee Hamrin, eds, *China’s Intellectuals and the State: In Search of a New Relationship *(Harvard: Harvard University Asia Center, 1987), pp. 275–306.
[[33]](#_ftnref33_6568) Gợi ý rằng chu kỳ *fang*- *shou (phóng-thu) *là ít nghiêm ngặt hơn. Bonnin và Chevrier lưu ý vụ Bai Hua (Bạch Hoa) trong năm 1981, chiến dịch chống lại sự tham nhũng tinh thần trong 1983, chủ nghĩa khai phóng tư sản trong 1987 và Chiến dịch Song Bách trong 1986. Xem Bonnin and Chevrier, ‘The intellectual and the state’, p. 577; Vera Schwarcz, *The Chinese Enlightenment: Intellectuals and the Legacy of the May Fourth Movement of 1919 *(Berkeley, Ca: University of California Press, 1986).
[[34]](#_ftnref34_6568) Xem U. Eddy, ‘The making of Chinese intellectuals: representations and organization in the thought reform Campaign’, *The China Quarterly *192, (December 2007), pp. 971-989; Gloria Davies, ‘Anticipating community, producing dissent: the politics of recent Chinese intellectual praxis’, *China Review *2(2), (2002), pp. 1–35; Maurizio Marinelli, ‘On the public commitment of intellectuals in late socialist China’, *Theory and Society *41(5), (2012), pp. 425–449; Timothy Cheek, ‘Xu Jilin and the thought work of China’s public intellectuals’, *The China Quarterly *186, (2006), pp. 401–420.
[[35]](#_ftnref35_6568) Shufang Wu, ‘politicisation and de-politicisation of Confucianism in contemporary China: a review of intellectuals’, *Issues & Studies *51(3), (2015), p. 167.
[[36]](#_ftnref36_6568) *Ibid*., p. 168.
[[37]](#_ftnref37_6568) Tiêu điểm đương thời ở Trung Quốc đã là về ‘trí thức công cộng’ bất đồng chính kiến và không biết họ có suy sụp không, xem Marinelli, ‘On the public commitment of intellectuals’; Jilin Xu, ‘The fate of an enlightenment: twenty years in the Chinese intellectual sphere (1978–1998)’, trong Goldman and Gu, eds, *Chinese Intellectuals Between State and Market*, pp. 183–213. Tuy nhiên, đã có ít sự chú ý hơn đến vai trò của cố vấn, trí thức ‘quan phương’ hay trong cuộc, như Vương đã là, và mức độ của ảnh hưởng của họ.
[[38]](#_ftnref38_6568) Những sách này chỉ có sẵn bằng tiếng Hoa, vài trong số chúng được liệt kê trong chú thích số 13.
[[39]](#_ftnref39_6568) Huning Wang, *Guojia Zhuquan *[ *State/National Sovereignty*] (Beijing: people’s publishing, 1987).
[[40]](#_ftnref40_6568) Khái niệm cổ điển Trung hoa về *zhuquan (chủ quyền) *thường dẫn chiếu đến quyền lực của quốc vương, nhưng muộn hơn đã được chấp nhận bởi dịch giả bậc thầy, Yan Fu, như từ tiếng Hoa tương đương cho sovereignty khi dịch *Spirit of the Laws *của Montesquieu (Wang, *Guojia Zhuquan*, pp. 1–5).
[[41]](#_ftnref41_6568) Wang, *Guojia Zhuquan*, pp. 1–19.
[[42]](#_ftnref42_6568) *Ibid.*, pp. 20–122.
[[43]](#_ftnref43_6568) *Ibid.*, pp. 106–122.
[[44]](#_ftnref44_6568) Huning Wang, *Bijiao Zhengzhi Fenxi *[ *Phân tích Chính trị So sánh*] (Shangai: Shagai People’s Publishing House, 1987). Xem Kuide Chen, ‘Zhengzhi wenhua yu bijiao zhengzhixue: du Wang Huning bijiao zhengzhi fenxi’ [‘Văn hoá chính trị và chính trị học so sánh: về *Phân tích Chính trị So sánh *của Vương Hỗ Ninh’], *Dushu *[ *Reading*], (4 January 1987), pp. 29–37 cho một bài phê bình Trung Quốc về cuốn sách.
[[45]](#_ftnref45_6568) Wang, *Bijiao Zhengzhi Fenxi*, pp. 1–2.
[[46]](#_ftnref46_6568) *Ibid.*, pp. 1–33.
[[47]](#_ftnref47_6568) *Ibid.*, p. 28.
[[48]](#_ftnref48_6568) *Ibid.*, pp. 34–296, 297–324.
[[49]](#_ftnref49_6568) Huning Wang, *Wang Huning Ji *[ *Một Tuyển tập các Tiểu luận của Vương Hỗ Ninh*] (Harbin: Heilongjiang Education Press, 1989). Xem Fewsmith, *China since Tiananmen*, p. 97, ông nhận xét: ‘Nhìn chung, các tiểu luận của Vương kết hợp một sự hiểu hầu như Parsonian về cách mà trong đó mọi thứ được kết nối với mọi thứ khác với một sự hiểu biết Huntingtonian về sự cần thiết để xây dựng các định chế và duy trì sự ổn định thông qua một chính phủ mạnh trong một thời kỳ chuyển đổi (quá độ) dài’.
[[50]](#_ftnref50_6568) Wang, *Wang Huning Ji*, p. 1.
[[51]](#_ftnref51_6568) *Ibid*., p. 2.
[[52]](#_ftnref52_6568) *Ibid*., pp. 165–313.
[[53]](#_ftnref53_6568) *Ibid*., pp. 1–161.
[[54]](#_ftnref54_6568) Xiao, ‘Dulingfengsao de xuezhe Wang Huning’, p. 39.
[[55]](#_ftnref55_6568) Qiu Kaiming, ‘Phóng vấn Vương Hỗ Ninh’, *Shehui Zhuyi Yanjiu *[Socialist Studies] no. 6, (27 December 1989), pp. 33–36.
[[56]](#_ftnref56_6568) Vào lúc ông chuyển lên Beijing trong 1995, Vương đã công bố gần 20 cuốn sách và 200 bài báo, phủ một dải rộng đề tài.
[[57]](#_ftnref57_6568) Tuy vậy, lưu ý sự gợi ý rằng sự lên của ông không chỉ nhờ các mối quan hệ Thượng Hải của ông, mà qua bà vợ đầu tiên của ông Zhou Qi, mà cha của bà Zhou Jirong là một nhà nghiên cứu cấp cao trong Viện các Mối Quan hệ Quốc tế Đương đại Trung Quốc, gắn với cục tình báo bí mật của Trung Quốc (Zhou, ‘Wang Huning: cong qingnian xuezhe dao gaoceng zhinang’, p. 32; Renyan Su, ‘Wang Huning kao shenme qingyun zhishang’ [‘Cái gì ở đằng sau sự lên như sao băng của Vương Hỗ Ninh’], *Kaifang Zazhi *[ *Open Magazine*], (June 2013), available at: https://blog.boxun.com/hero/201306/cba5959/6_1.shtml (accessed 5 June 2016).
[[58]](#_ftnref58_6568) Wang, *Wang Huning Ji*, p. 2.
[[59]](#_ftnref59_6568) Vai trò của Vương như trí tuệ bậc thầy đã được thừa nhận rộng rãi trong báo chí Trung Quốc, kể cả các báo được liên kết trực tiếp với các báo chính thống, như *People’s Digest*, một chi nhánh của *Nhân dân Nhật báo*. Xem, chẳng hạn, Tian, ‘Hongqiang zhinang Wang Huning’, p. 4 và Su, ‘Lengmian Wang Huning’, p. 51.
[[60]](#_ftnref60_6568) Xem, thí dụ, bình luận của nhà nghiên cứu của đảng Teng Wensheng rằng ‘ba đại diện’ đã được phát triển bởi Giang trong sự phối hợp với cố vấn chính của ông Zeng Qinghong và Vương, được trích trong Robert Lawrence Kuhn, *How China’s Leaders Think *(Singapore: John Wiley and Sons, 2011), p. 106. Cho các dẫn chiếu cụ thể khác đến Vương và những đóng góp của ông xem Zhiyue Bo, ‘Hồ Cẩm Đào và hệ tư tư tưởng của ĐCSTQ: một viễn cảnh lịch sử’, *Journal of Chinese Political Science *9(2), (2004), p. 36, fn 87; Barthélémy Courmont, ‘What implications for Chinese soft power: charm offensive or new hegemony?’, *Pacific Focus *28(3), (2013), pp. 345–347; Kingsley Edney, ‘Soft power and the Chinese propaganda system’, *Journal of Contemporary China *21(78), (2012), pp. 901, 908; Joseph Fewsmith, ‘China in 2007: the politics of leadership transition’, *Asian Survey *48(1), (2008), pp. 91, 93; Terry Flew,‘Evaluating China’s aspirations for cultural soft power in a post-globalisation era’, *Media International Australia *159(1), (2016), pp. 33–34; Anja Lahtinen, ‘China’s soft power: challenges of Confucianism and Confucius institutes’, *Journal of Comparative Asian Development *14(2), (2015), p. 206; Peter M. Kristensen and Ras T. Nielsen, ‘Constructing a Chinese international relations theory: a sociological approach to intellectual innovation’, *International Political Sociology *7(1), (2013), pp. 38–39; Linda Jakobson and Ryan Manuel, ‘How are foreign policy decisions made in China?’, *Asia & the Pacific Policy Studies *3(1), (2016), p. 103; Cheng Li, ‘China’s fifth generation: is diversity a source of strength or weakness?’, *Asia Policy *6(1), (2008), pp. 53–93; Cheng Li, ‘The Chinese Communist party: recruiting and controlling the new elites’, *Journal of Current Chinese Affairs *38(3), (2009), pp. 13–33; Kalpana Misra, ‘Neo-left and neo-right in post-tiananmen China’, *Asian Survey *43(5), (2003), p. 738; David Shambaugh, ‘The dynamics of elite politics during the Jiang era’, *The China Journal *45, (2001), p. 105; Jeanne L. Wilson, ‘Soft power: a comparison of discourse and practice in russia and China’, *Europe*- *Asia Studies *67(8), (2015), pp. 1,173–1,177.
[[61]](#_ftnref61_6568) Vè học vấn, xem Joseph Fewsmith, ‘Studying the three represents’, *China Leadership Monitor *8(1), (2003), pp. 1–11; Manoranjan Mohanty, ‘Three represents: ideology of the fourth generation’, *China Report *39(2), (2003), pp. 237–245; Xianlin Song, ‘Signs of the times: the discourse of “three represents” and globalisation’, *East Asia *22(3), (2005), pp. 25–40.
[[62]](#_ftnref62_6568) Về ‘xã hội hài hoà’ xem John Delury, ‘Harmonious in China’, *Policy Review *148, (2008), pp. 35–44; Heike Holbig, ‘Remaking the CCP’s ideology: determinants, progress, and limits under Hu Jintao’, *Journal of Current Chinese Affairs *38(3), (2009), pp. 35–61; Yongnian Zheng, ‘“Harmonious Society” and “Harmonious World”: China’s policy discourse under Hu Jintao’, briefing series, no. 26, China policy institute, University of Nottingham, october 2007.
[[63]](#_ftnref63_6568) Xem William A. Callahan, ‘Identity and security in China: the negative soft power of the China Dream’, *Politics *35(3–4), (2015), pp. 216–229; Michael X.Y. Feng,‘The “Chinese Dream” deconstructed: values and institutions’, *Journal of Chinese Political Science *20(2), (2015), pp. 163–183; Peter Ferdinand, ‘Westward ho—the China Dream and “one belt, one road”: Chinese foreign policy under Xi Jinping’, *International Affairs *92(4), (2016), pp. 941–957; Zheng Wang, ‘The Chinese Dream: concept and context’, *Journal of Chinese Political Science *19(1), (2014), pp. 1–13.
[[64]](#_ftnref64_6568) Có một truyền thống dài về nhà tư tưởng/triết gia người khuyên răn các lãnh đạo chính trị và bằng cách làm vậy một cách tiềm năng trở thành một nhà lãnh đạo ẩn náu: xem Plato’s *Laws*; Xenophon’s *Hiero*; Machiavelli’s *The Prince*; Rousseau’s *Discourse on Political Economy*. Sự căng thẳng tiềm tàng giữa các cố vấn và các lãnh tụ được tóm tắt một cách thú vị trong *The Prince *của Machiavelli [[65]](#_ftnref65_6568) Về nghiên cứu hàn lâm trước khảo sát các trí thức công cộng, với các sự nhìn thấu vào hoàn cảnh chính trị và lịch sử, xem Hao Chang, *Chinese Intellectuals in Crisis: Search for Order and Meaning *(Berkeley, CA: University of California Press, 1987).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

Connection: close

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
**Kều Jang**
Một bài báo không lọt được qua vòng kiểm duyệt do…”nặng” mà tôi không biết sửa thế nào cho…”nhẹ” cả! Thôi tôi…tự đăng vậy!!!
[Môi trường có phải của riêng nhà mình đâu mà sợ?]
Cách đây hai hôm là ngày Môi trường Thế giới 5 tháng 6. Cũng thời gian này năm ngoái, tôi viết chương trình “Chảy Đi Sông Ơi” về những dòng sông không chảy nữa và hạn hán khủng khiếp ở miền Tây. Năm nay sông càng cạn thêm đi, cát tặc thì ngày càng lộng hành, bờ sông sạt lở, nhà cửa bị cuốn trôi, hệ sinh thái bị phá huỷ.
Nhớ đến những đồng ruộng nứt nẻ, cả những ruộng mía tưởng như có khả năng chịu hạn tốt cũng cháy khô. Tôi nhớ những cái “giếng” là những vũng nước ngầu bẩn ở Thới Lai (Tam Hiệp, Bến Tre) – nơi người ta phải mắc võng nằm canh như bảo vệ một báu vật, để rồi bán từng m3 với giá lên tới 70-80.000 VND/m3, mà cũng không có nhiều để bán.
Tôi nhớ những con trâu, con bò gày gò nằm chờ chết trên cánh đồng khô úa. Mà đâu chỉ trâu bò, cả những con người, hàng triệu nông dân miền Tây cũng héo hon! Tôi nhớ đến những đợt lũ chồng lũ, trâu bò, lợn gà, tài sản, nhà cửa trôi sạch. Rồi hình ảnh hàng trăm người chết. Cá cũng chết. Biển cũng chết. Nghĩ đến những phận người lay lắt chạy lên rú (núi) trốn lũ, chờ máy bay trực thăng thả mì gói, lương khô và nước xuống, để sống qua ngày đợi lũ rút đi.
Tôi nhớ những gia đình có người thân mất khi có lũ, không thể đi chôn được, và khi lũ rút cũng không có nổi mảnh chiếu lành cuốn xác người thân, để rồi mơ ước chỉ gói gọn trong việc có một chiếc quan tài để sẵn phòng khi chết…
Con người lạ thật, tận diệt mọi thứ, tưởng mình là siêu phàm, là chúa tể muôn loài, tưởng khi những con sông con suối không còn, những cây xanh biến mất, thì có thể lấy gạch đá bê tông ăn thay cơm, gang thép để tráng miệng, lấy tiền làm quần áo để mặc, và đeo bình ôxy đi đánh golf, hay gặp nhau ở những câu lạc bộ quý tộc hạng sang…trên bầu trời, trên sa mạc hay…dưới lòng đất.
Thử tìm hiểu xem đất nước mình còn bao nhiêu % diện tích rừng đầu nguồn hay gần như chúng ta chẳng còn lại nổi 10%? Đi máy bay nhìn xuống Tây Nguyên thấy trơ trụi, mới hiểu tại sao dòng Mekong nước chuyển sang màu xanh biếc như nước biển, lúa và hoa màu chết, khô hạn đến không còn nước ăn, nước uống cho con người.
Thử khảo sát xem đất nước ta đang có bao nhiêu đập thuỷ điện, nhà nhà đầu tư thuỷ điện, tỉnh huyện nào có suối, có rừng là có thuỷ điện. Trong khi trên thế giới người ta đã dần loại bỏ dần nguồn điện năng phá hoại môi trường tự nhiên, nguy hiểm cho cuộc sống của con người này và thay bằng điện gió, năng lượng mặt trời. Vậy mà người ta thậm chí còn định làm sáu thuỷ điện ở ngay giữa Thủ đô (!).
Năm nào cũng vậy, cũng lại nghe thuỷ điện xả lũ bất ngờ ở miền Trung, rồi không còn rừng giữ nước nên lũ càng ngày càng trở nên hung bạo, càng ngày thiệt hại do lũ gây ra càng lớn hơn. Và huyện Hương Khê (Hà Tĩnh) năm ngoái lũ cao kỷ lục, bao nhiêu người chết và mất tích, bao nhiêu tài sản đã bị trôi hết, bao nhiêu căn nhà bị đổ sập. Theo ước tính, cả nước đã có hơn 120.000 căn nhà bị sập, bị cuốn trôi hoặc nát đến mức không thể ở được do bão lũ, và mỗi năm có thêm 5.000 đến 6.000 căn nhà nữa thêm vào danh sách cần được xây lại.
Dự án
[NHÀ CHỐNG LŨ](https://www.facebook.com/Nhachonglu/?fref=mentions) mà chúng tôi bắt đầu khởi xướng từ cuối năm 2013 liên tục phải tăng tốc để có thể hỗ trợ bà con nghèo xây được nhiều nhà an toàn hơn, tính đến cuối năm nay, tối đa cũng chỉ được 550 căn nhà. Bao giờ xây đủ số nhà đã bị thiên tai và nhân tai tàn phá? Rồi sông, rồi biển bị bức tử bởi hàng loạt các nhà máy giấy, nhà máy nhiệt điện, nhà máy thép…
Để “ru đời đi nhé”, bao lãnh đạo đầy trách nhiệm đã cố xuống tắm biển, ăn hải sản cho người dân yên tâm, nhưng rồi sau những thảm hoạ cả năm trời, Phó Thủ Tướng lại yêu cầu không đánh bắt cá ở những-nơi-trước-đây-đã-được-công-bố-là-an-toàn cho đến khi có kết luận “an toàn thực sự”của một cơ quan nào đó đáng tin cậy.
Và đến giờ, cộng đồng mạng vẫn còn khản cổ kêu gào phản đối việc cấp phép xây dựng nhà máy nhiệt điện, một nhà máy khổng lồ ở ngay cạnh Sài Gòn, mà không biết việc phản đối này sẽ đi đến đâu. Hay rồi chúng ta cứ để nó vận hành như cái nhà máy giết biển kia cho đến khi thảm hoạ xảy ra? Rồi khi tiếp tục có vụ nổ lò hơi khi vận hành một dây chuyền sản xuất, thì các quan chức trung ương và địa phương vẫn “nhiệt tình thay mặt doanh nghiệp” ngay lập tức phát ngôn rằng “thiệt hại không đáng kể” và “đây chỉ là sự cố không nghiêm trọng”.
Đúng rồi, chẳng có gì nghiêm trọng, và đặc biệt nếu chỉ ảnh hưởng đến môi trường, đến không khí, đến rừng, đến biển, đến nguồn nước, thì có làm sao đâu? Những cái đó là của chung, có phải của riêng nhà mình, có chết người ngay đâu mà nghiêm trọng? Chặt hơn 100 ha rừng phòng hộ để tổ chức thi hoa hậu ở Phú Yên, chặt hơn 60 ha rừng dẻ ngàn năm tuổi để làm sân golf ở Huế, chuẩn bị chặt tiếp 150 ha rừng ngập mặn ở Thái Bình, rồi định xoá sổ khu bảo tồn thiên nhiên với loài voọc đặc biệt được đưa vào sách đỏ của thế giới, rồi làm cáp treo ở Sơn Đoòng, ở Sapa…thì có làm sao?
Có phải của nhà ai đâu, nhà mình vẫn thế, không suy chuyển. Có chặt 6700 cái cây năm ngoái, hay chặt thêm 1300 cây trên đường Phạm Văn Đồng, và xử lý nốt 4000 cây-xà-cừ-không-có-giá-trị-kinh-tế và không-phù-hợp-trồng-ở-quốc-lộ nữa cũng có sao đâu!
Làm sao mà chứng minh được mối liên quan giữa việc chặt cây và nhiệt độ Thủ Đô bị nóng lên, giữa việc thời tiết nóng quá và việc gần 100 ha rừng ở Sóc Sơn và 15 ha rừng ở Tam Đảo bị cháy trong mấy ngày qua. Chả có gì liên quan đến cái gì cả, tất cả đều vô tình và ngẫu nhiên thôi, và đúng là mấy tháng gần đây, ngẫu nhiên có nhiều chuyện về môi trường quá.
Nhưng thôi, đất nước cần phát triển, cần đô thị hoá, cần công nghiệp hoá, hiện đại hoá, chúng ta “cần phải hi sinh”, và không nên có “những suy luận thiếu căn cứ”nữa.
Nhiều người hỏi tôi, chả nhẽ “Nhà Chống Lũ” cứ đi xây nhà mãi à, xây làm sao hết. Đúng rùi, sẽ chẳng bao giờ xây hết nhưng dù trong bất cứ điều kiện nào, chúng ta vẫn nên nỗ lực chung tay hỗ trợ những gia đình nghèo sống chung với lũ, với hạn hán và sạt lở. Dù thế nào chúng ta cũng vẫn phải hy vọng và hành động để cho cuộc sống tốt đẹp hơn.
Tôi nghĩ về những hàng cây cổ thụ che mát bao con đường. Nghĩ về những cánh rừng đầu nguồn, rừng ngập mặn với bao loài sinh vật sinh sống yên bình. Nghĩ về những chú linh trưởng tuyệt đẹp trên bán đảo Sơn Trà cũng cùng nguồn gốc “Homo Sapiens” với chúng ta. Nghĩ về những miệt vườn xanh ngát, những cánh đồng thơm mùi lúa mới trải dài thẳng cánh cò bay. Nghĩ về những con thuyền mang đầy cá tôm trở về từ biển bao la. Nghĩ về những dòng sông đã từng xanh mát mang đến nguồn sống, môi trường, tưới mát cho tâm hồn, chở những mơ ước, những vẻ đẹp của văn hoá bao vùng miền…
Ừ nhỉ, có một ngày gọi là ngày Môi Trường. Là ngày nhắc chúng ta thức tỉnh, nghĩ về Mẹ Thiên Nhiên để biết ơn và đền đáp… Một ngày để nhắc nhớ nhưng một đời để suy nghĩ và hành động!
(Hình: Một ngôi nhà ven đê ở Cồn Tàu – Bến Tre có thể bị cuốn trôi do hiện tượng sạt lở và xâm thực liên tục xảy ra ở một số tỉnh Miền Tây)
FB Kều Jang:
[https://www.facebook.com/gianggbrand/posts/10207689772961459a](https://www.facebook.com/gianggbrand/posts/10207689772961459a)
[[i]](#_ednref1) Tựa đề của Văn Việt


markdown:
Trang chủ
Giới thiệu
Sản Phẩm
VẬT TƯ NGÀNH GỖ
DAO FINGER
DAO BÀO
DAO MẢNH
LƯỠI CƯA
LƯỠI BÀO
MŨI KHOAN
MŨI TCT
THƯỚC ĐO GỖ
VÍT BA KE
Ổ DAO MẢNH (TRỤC DAO MẢNH)
VẬT TƯ NGÀNH XÂY DỰNG
LƯỠI CẮT GẠCH
NỈ SU (LÁ SỐ)
ĐÁ CẮT, ĐÁ MÀI
MŨI KHOAN ĐA NĂNG
THƯỚC ĐO XÂY DỰNG
KIỀM
MÁY CÁC LOẠI
MÁY CHÀ NHÁM
MÁY SIẾT VÍT
PHỤ KIỆN DỤNG CỤ CẦM TAY
CHỔI THAN
ĐẾ CHÀ NHÁM
LAM CƯA
Tin tức
Video
Download
Galley ảnh
Tuyển dụng
Liên hệ
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
1
»
mũi khoet thuy tinh
mũi khoet thuy tinh 34Φ
THÔNG TIN CHI TIẾT
» Một số sản phẩm khác
Ổ DAO MẢNH 02
lưỡi cắt gạch 125 khô vàng
1/2'x8
Chổi than AOHO DW801
lưỡi bào AOHO HSS 1900B
Dao Bào GERMANY 310x30x3
Design by SIP

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Connection: Upgrade, close

Content-Type: text/html