markdown:
# Biện pháp canh tác phòng chống sâu bệnh và cỏ dại trong nông nghiệp
Chia sẻ: Bắc Kiều Phong Phong | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:32
lượt xem 126
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100805/kieuphong2105/80x100/266546_056.jpg)
##
Biện pháp canh tác phòng chống sâu bệnh và cỏ dại trong nông nghiệp
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Một hiện tượng có tính quy luật trong sản xuất nông nghiệp trên thế giới là: Trồng trọt càng đi vào thâm canh, sâu bệnh càng phát triển mạnh, thuốc hóa học trừ sâu được sử dụng càng nhiều. Điều này lý giải dễ dàng; không ít biện pháp thâm canh khi áp dụng đã tạo điều kiện thuận lợi …
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Biện pháp canh tác phòng chống sâu bệnh và cỏ dại trong nông nghiệp
- PGS. PTS. PH¹M V¡N LÇM BIÖN PH¸P CANH T¸C PHßNG CHèNG S¢U BÖNH Vµ Cá d¹I TrONG N¤NG NGHIÖp (T¸i b¶n lÇn thø nhÊt cã söa ch÷a bæ sung) NHµ XUÊT B¶N N¤NG NGHIÖP Hµ NéI - 1999
- Môc lôc Lêi t¸c gi¶ ..........................................................................................................................4 PhÇn 1 Giíi THIÖU CHUNG VÒ BIÖN PH¸P CANH T¸C B¶O VÖ THùc VËT...................5 1. Kh¸i niÖm vÒ biÖn ph¸p canh t¸c b¶o vÖ thùc vËt..............................................................5 2. Yªu cÇu cña biÖn ph¸p canh t¸c BVTV .............................................................................7 3. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV trong hÖ thèng phßng trõ tæng hîp dÞch h¹i ...........................7 4. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV vµ n«ng nghiÖp bÒn v÷ng ........................................................8 5. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV víi n«ng nghiÖp s¹ch...............................................................9 PhÇn 2 C¸C BIÖN PH¸P CANH T¸C B¶O VÖ THùC VËT §· §−îC øNG DôNG............10 1. Kü thuËt lµm ®Êt ..............................................................................................................10 2. Lu©n canh c©y trång ........................................................................................................11 3. Xen canh c©y trång ..........................................................................................................13 4. Thêi vô gieo trång thÝch hîp............................................................................................15 5. MËt ®é gieo trång hîp lý .................................................................................................17 6. Sö dông gièng chèng chÞu s©u bÖnh .. .............................................................................18 7. Gieo trång ng¾n ngµy ......................................................................................................19 8. Sö dông ph©n bãn hîp lý .................................................................................................19 9. T−íi tiªu hîp lý................................................................................................................21 10. Trång c©y bÉy ................................................................................................................22 11. VÖ sinh ®ång ruéng .......................................................................................................23 PhÇn 3 BIÖN PH¸P CANH T¸C B¶O VÖ THùC VËT §èI Víi MéT Sè C¢Y TRåNG CHÝNH..........................................................................................25 1. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV trªn c©y lóa............................................................................25 2. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV trªn c©y khoai lang................................................................25 2
- 3. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV trªn c©y ng«...........................................................................26 4. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi rau thËp tù .................................................................26 5. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi c©y cµ chua vµ khoai t©y ...........................................27 6. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi c©y ®Ëu t−¬ng............................................................27 7. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi c©y b«ng....................................................................28 8. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi c©y ®ay ......................................................................28 9. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi c©y chÌ ......................................................................29 10. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi c©y cµ phª................................................................29 11. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi c©y mÝa....................................................................30 12. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®èi víi c©y ¨n qu¶ l©u n¨m .................................................31 3
- Lêi t¸c gi¶ Mét hiÖn t−îng cã tÝnh quy luËt trong s¶n xuÊt n«ng nghiÖp trªn thÕ giíi lµ: Trång trät cµng ®i vµo th©m canh, s©u bÖnh cµng ph¸t triÓn m¹nh, thuèc ho¸ häc trõ s©u bÖnh ®−îc sö dông cµng nhiÒu. §iÒu nµy lý gi¶i dÔ dµng: kh«ng Ýt biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh (nh− bãn nhiÒu ph©n - chñ yÕu lµ ph©n ®¹m, trång víi mËt ®é dµy, ®éc canh...) khi ¸p dông ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho dÞch h¹i ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn m¹nh. Bëi v×, nh÷ng biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh ®−îc tiÕn hµnh chØ víi môc ®Ých chÝnh lµ thóc ®Èy qu¸ tr×nh sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña c©y trång ®Ó ®¹t n¨ng suÊt cao. Thùc tiÔn cho thÊy nhiÒu tr−êng hîp nÕu ¸p dông ®óng vµ hîp lý c¸c biÖn ph¸p canh t¸c cã thÓ ng¨n ngõa ®−îc t¸c h¹i do s©u bÖnh vµ cá d¹i g©y ra mµ kh«ng cÇn ®Õn c¸c biÖn ph¸p b¶o vÖ thùc vËt (BVTV) kh¸c. Nh− vËy sö dùng hîp lý biÖn ph¸p canh t¸c sÏ h¹n chÕ ®−îc viÖc dïng biÖn ph¸p ho¸ häc ®Ó trõ dÞch h¹i, gi¶m bít c¸c c¬ héi g©y « nhiÔm m«i tr−êng vµ n«ng s¶n bëi thuèc ho¸ häc BVTV. NhiÒu biÖn ph¸p canh t¸c mang tÝnh cæ truyÒn ®Õn nay vÉn gi÷ nguyªn gi¸ trÞ vÒ mÆt phßng chèng dÞch h¹i, nh−ng ®· bÞ lo¹i bá hoÆc l·ng quªn do l¹m dông viÖc dïng biÖn ph¸p ho¸ häc. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c B VTV dùa trªn nh÷ng nguyªn lý sinh th¸i lµnh m¹nh vµ ®Çy hiÖu qu¶ trong phßng chèng dÞch h¹i. Sö dông chóng mét c¸ch hîp lý sÏ lµ c¬ së ch¾c ch¾n cho mäi hÖ thèng phßng trõ tæng hîp dÞch h¹i (IPM), ®ång thêi gãp phÇn vµo viÖc ph¸t triÓn n«ng nghiÖp bÒn v÷ng vµ n«ng nghiÖp s¹ch. V× vËy, c¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV nµy cÇn ®−îc phæ biÕn réng r·i cho n«ng d©n øng dông. Víi mong muèn ®ãng gãp mét phÇn c«ng søc nhá bÐ cña m×nh vµo viÖc nghiªn cøu ¸p dông c¸c tiÕn bé kü thuËt canh t¸c trong hÖ thèng phßng trõ tæng hîp dÞch h¹i ë n−íc ta chóng t«i ®· m¹nh d¹n biªn so¹n cuèn s¸ch nhá nµy. Trong qu¸ tr×nh biªn so¹n, ngoµi nh÷ng kiÕn thøc vµ kinh nghiÖm tÝch luü trong nhiÒu n¨m c«ng t¸c cßn sö dông nhiÒu t− liÖu cña c¸c nhµ khoa häc trong vµ ngoµi n−íc vµ lÇn t¸i b¶n nµy ®· chó ý söa ch÷a vµ bæ sung mét ®«i chç cho néi dung cuèn s¸ch ®Çy ®ñ h¬n. Chóng t«i mong nhËn ®−îc nhiÒu ý kiÕn ®ãng gãp cña b¹n ®äc. Hµ Néi th¸ng 05/1999 4
- PhÇn 1 Giíi THIÖU CHUNG VÒ BIÖN PH¸P CANH T¸C B¶O VÖ THùc VËT 1. Kh¸i niÖm vÒ biÖn ph¸p canh t¸c b¶o vÖ thùc vËt BiÖn ph¸p canh t¸c (hay kü thuËt canh t¸c) bao gåm tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng cña con ng−êi cã liªn quan tíi viÖc trång c©y n«ng nghiÖp, b¾t ®Çu tõ gieo h¹t gièng ®Õn thu ho¹ch mïa mµng. Thùc tiÔn cho thÊy tÊt c¶ c¸c biÖn ph¸p canh t¸c ®−îc øng dông trong trång trät ®Òu lµm ¶nh h−ëng ®Õn sù ph¸t sinh, ph¸t triÓn, t¸c h¹i cña s©u bÖnh vµ cá d¹i. Mét sè biÖn ph¸p canh t¸c ®−îc h×nh thµnh trong qu¸ tr×nh th©m canh, trång trät nh− bãn nhiÒu ph©n ®¹m, gieo trång gièng n¨ng suÊt cao, t¨ng vô, t¨ng mËt ®é gieo trång... Nh÷ng biÖn ph¸p nµy gäi lµ biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh (hay kü thuËt canh t¸c th©m canh). C¸c biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh cã môc ®Ých chÝnh lµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c©y trång sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt, thóc ®Èy c©y trång t¹o ra n¨ng suÊt cao. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh th−êng t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho s©u bÖnh vµ cá d¹i ph¸t sinh m¹nh, nhiÒu khi bïng næ thµnh dÞch lín, g©y thiÖt h¹i nghiªm träng cho nghÒ trång trät. Trong tr−êng hîp nh− vËy, t¸c ®éng tÝch cùc cña biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh nh»m t¨ng n¨ng suÊt ®· kh«ng bï ®¾p l¹i ®−îc thiÖt h¹i do dÞch h¹i g©y ra cho c©y trång. Tuy vËy, cã nhiÒu biÖn ph¸p canh t¸c trùc tiÕp tiªu diÖt s©u bÖnh vµ cá d¹i. Mét sè biÖn ph¸p th× t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c©y trång sinh tr−ëng, ph¸t triÓn tèt, tõ ®ã n©ng cao tÝnh chèng chÞu cña c©y trång ®èi víi s©u bÖnh vµ khÝch lÖ kh¶ n¨ng tù ®Òn bï cña c©y trång khi bÞ t¸c ®éng g©y h¹i tõ phÝa dÞch h¹i. Cã biÖn ph¸p th× lµm cho ®iÒu kiÖn sinh th¸i trë nªn bÊt lîi cho s©u, bÖnh vµ cá d¹i nh−ng l¹i thuËn lîi cho thiªn ®Þch cña chóng ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn. Nh÷ng biÖn ph¸p canh t¸c nh− vËy rÊt cã ý nghÜa trong c«ng t¸c b¶o vÖ thùc vËt. VËy biÖn ph¸p canh t¸c BVTV (hay biÖn ph¸p canh t¸c phßng chèng dÞch h¹i n«ng nghiÖp) lµ g×? Cã thÓ hiÓu: §©y lµ nhãm biÖn ph¸p kü thuËt nh»m t¹o ra c¸c ®iÒu kiÖn sinh th¸i thuËn lîi cho sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña c©y trång còng nh− c¸c thiªn ®Þch tù nhiªn cña dÞch h¹i vµ kh«ng thuËn lîi cho sù ph¸t sinh, ph¸t triÓn, tÝch luü vµ l©y lan cña dÞch h¹i. Tr−íc c«ng nguyªn mét vµi thÕ kû, n«ng d©n Trung Quèc ®· biÕt ®iÒu chØnh thêi vô cÊy lóa ®Ó tr¸nh ®Ønh cao g©y h¹i cña s©u h¹i lóa, hoÆc ®èt gèc r¹ ®Ó tiªu diÖt s©u, nhéng trong r¹. Nh− vËy, biÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®· ®−îc n«ng d©n sö dông tr−íc biÖn ph¸p ho¸ häc BVTV rÊt nhiÒu n¨m. BiÖn ph¸p canh t¸c ®−îc truyÒn tõ ®êi nµy qua ®êi kh¸c. Tuy ra ®êi sím, dùa trªn c¸c nguyªn lý sinh th¸i lµnh m¹nh vµ cã hiÖu qu¶, nh−ng biÖn ph¸p canh t¸c ®· bÞ lo¹i bá hoÆc l·ng quªn, ®Æc biÖt tõ gi÷a thËp kû 40 - khi thuèc ho¸ häc h÷u c¬ tæng hîp trõ s©u ra ®êi. Muèn sö dông biÖn ph¸p canh t¸c BVTV cã hiÖu qu¶, ph¶i hiÓu biÕt vÒ chu kú vßng ®êi, ®Æc tÝnh sinh häc, sinh th¸i, quy luËt ph¸t sinh, tÝch luü sè l−îng, ph−¬ng thøc l©y lan cña dÞch h¹i. Trªn c¬ së hiÓu biÕt nµy sÏ h−íng sù t¸c ®éng cña biÖn ph¸p canh t¸c vµo giai ®o¹n mÉn c¶m hoÆc xung yÕu nhÊt cña dÞch h¹i ®Ó ®¹t hiÖu qu¶ cao. Dùa vµo môc ®Ých tiÕn hµnh, c¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV cã thÓ chia thµnh hai nhãm: 5
- + Nhãm thø nhÊt bao gåm c¸c biÖn ph¸p kü thuËt chuyªn dïng ®−îc tiÕn hµnh ®Ó trõ dÞch h¹i. ThÝ dô nh− th¸o c¹n n−íc ruéng lóa khi rÇy n©u cã mËt ®é cao, trång c©y bÉy s©u h¹i, lµm cá tay... + Nhãm thø hai: lµ c¸c biÖn ph¸p kü thuËt trång trät b×nh th−êng cã t¸c dông h¹n chÕ t¸c h¹i cña s©u bÖnh vµ cá d¹i. ThÝ dô nh− biÖn ph¸p lµm ®Êt, bãn ph©n hîp lý, thêi vô gieo trång, mËt ®é gieo trång... Quy m« øng dông biÖn ph¸p canh t¸c BVTV ®«i khi còng cã ¶nh h−ëng tíi hiÖu qu¶ cña biÖn ph¸p ®−îc øng dông. Mét sè biÖn ph¸p canh t¸c BVTV cã hiÖu qu¶ trõ dÞch h¹i ngay trong tõng thöa ruéng riªng biÖt. ThÝ dô nh− bãn ph©n hîp lý; th¸o c¹n n−íc ruéng lóa khi rÇy n©u hoÆc s©u phao cã mËt ®é quÇn thÓ cao; ®iÒu chØnh mËt ®é gieo trång; ph−¬ng thøc gieo trång, v.v... Nh÷ng biÖn ph¸p nµy gäi lµ biÖn ph¸p canh t¸c b¶o vÖ thùc vËt ®¬n lÎ. Mét sè biÖn ph¸p canh t¸c BVTV kh¸c chØ cã hiÖu qu¶ khi ®−îc ¸p dông trªn mét quy m« céng ®ång nhÊt ®Þnh. ThÝ dô nh− biÖn ph¸p lu©n canh, sè mïa vô trong mét n¨m, thêi vô gieo trång,... Nh÷ng biÖn ph¸p nµy gäi lµ biÖn ph¸p canh t¸c BVTV céng ®ång. Gièng nh− c¸c biÖn ph¸p BVTV kh¸c, biÖn ph¸p canh t¸c còng cã mÆt −u ®iÓm vµ nh−îc ®iÓm. * ¦u ®iÓm quan träng cña biÖn ph¸p canh t¸c BVTV lµ: - NhiÒu biÖn ph¸p canh t¸c BVTV lµ nh÷ng biÖn ph¸p kü thuËt trång trät ®· quen thuéc víi n«ng d©n vµ th«ng th−êng ®−îc tiÕn hµnh trong nghÒ n«ng. Do ®ã kh«ng ®ßi hái ph¶i cã chi phÝ phô thªm hay dông cô chuyªn dïng mµ vÉn h¹n chÕ ®−îc t¸c h¹i cña dÞch h¹i. - BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV dÔ ¸p dông trong s¶n xuÊt. - C¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV kh«ng cã nh÷ng ¶nh h−ëng xÊu gièng biÖn ph¸p ho¸ häc BVTV nh− g©y tÝnh chèng thuèc ë dÞch h¹i, ®Ó l¹i d− l−îng thuèc trong n«ng s¶n, g©y « nhiÔm m«i tr−êng... - BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV dÔ dµng kÕt hîp ®−îc víi tÊt c¶ c¸c biÖn ph¸p BVTV kh¸c. * Nh÷ng nh−îc ®iÓm lín cña biÖn ph¸p canh t¸c BVTV cã thÓ lµ: - Nh÷ng biÖn ph¸p canh t¸c mang tÝnh chÊt phßng ngõa dÞch h¹i ph¶i tiÕn hµnh tr−íc rÊt nhiÒu so víi sù biÓu hiÖn t¸c h¹i thùc sù cña dÞch h¹i. - Cïng mét biÖn ph¸p canh t¸c khi thùc hiÖn cã thÓ lµm gi¶m loµi s©u bÖnh nµy, nh−ng l¹i lµm t¨ng tÝnh trÇm träng cña loµi kia. Trong nh÷ng tr−êng hîp nh− vËy, ph¶i chän lùa h−íng nµo lîi h¬n th× tiÕn hµnh. - C¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV kh«ng ph¶i mäi lóc vµ ë mäi n¬i ®Òu cho hiÖu qu¶ kinh tÕ hoµn toµn trong phßng chèng dÞch h¹i. - Nh÷ng hiÓu biÕt cña n«ng d©n vÒ sinh häc, sinh th¸i dÞch h¹i ch−a ®ñ ®Ó hä thùc hiÖn c¸c kü thuËt canh t¸c nh− biÖn ph¸p BVTV. Tuy vËy, nh−îc ®iÓm nµy cã thÓ kh¾c phôc ®−îc nhê sù gióp ®ì cña c¸n bé BVTV. 6
- 2. Yªu cÇu cña biÖn ph¸p canh t¸c BVTV C¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV tiÕn hµnh riªng rÏ hay trong hÖ thèng biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp (IPM) cÇn ph¶i ®¹t ®−îc mét sè yªu cÇu sau ®©y: - Ph¶i t¹o ®−îc ®iÒu kiÖn sinh th¸i thuËn lîi cho c©y trång sinh tr−ëng, ph¸t triÓn tèt, cho n¨ng suÊt cao. Gãp phÇn n©ng cao tÝnh chèng chÞu cña c©y trång ®èi víi t¸c ®éng g©y h¹i cña dÞch h¹i. BiÖn ph¸p canh t¸c ph¶i khÝch lÖ ®−îc nh÷ng ph¶n øng tù vÖ vµ kh¶ n¨ng tù ®Òn bï ë c©y trång khi bÞ t¸c ®éng ph¸ h¹i cña dÞch h¹i. - BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ph¶i lµm thay ®æi ®iÒu kiÖn n«ng sinh quÇn trë nªn kh«ng thuËn lîi cho sù ph¸t sinh, ph¸t triÓn, tÝch luü, l©y lan vµ g©y h¹i cña dÞch h¹i. - BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn m«i tr−êng thuËn lîi cho c¸c loµi thiªn ®Þch cña dÞch h¹i ®Õn c− tró, sinh s¶n, tÝch lòy sè l−îng, khÝch lÖ c¸c ho¹t ®éng h÷u Ých cña thiªn ®Þch trong viÖc k×m h·m sù ph¸t triÓn cña dÞch h¹i. - BiÖn ph¸p canh t¸c ph¶i ph¸t huy tèi ®a kh¶ n¨ng trùc tiÕp tiªu diÖt dÞch h¹i. - BiÖn ph¸p phßng trõ dÞch h¹i nµo còng cã thÓ sinh ra hËu qu¶ kh«ng mong muèn. V× vËy, viÖc sö dông c¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV còng ph¶i c©n nh¾c sao cho kh«ng g©y ra hËu qu¶ kh«ng mong muèn hoÆc cã th× còng chØ ë møc tèi thiÓu. - BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn vµ ®¸p øng yªu cÇu cña s¶n xuÊt n«ng s¶n s¹ch. §ång thêi ph¶i ®¶m b¶o c¸c nguyªn lý cña N«ng nghiÖp bÒn v÷ng vµ hç trî cho n«ng nghiÖp bÒn v÷ng ph¸t triÓn. 3. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV trong hÖ thèng phßng trõ tæng hîp dÞch h¹i BÊt cø mét biÖn ph¸p t¸c ®éng nµo lªn hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp còng ®Òu cã thÓ hoÆc lµ øc chÕ dÞch h¹i (cã hiÖu qu¶ trõ dÞch h¹i) hoÆc lµ lµm t¨ng thªm tÝnh trÇm träng cña dÞch h¹i. Sù thay ®æi gièng míi, lu©n canh c©y trång, hÖ thèng mïa vô, mËt ®é gieo trång, chÕ ®é t−íi n−íc, v.v... ®Òu g©y nªn nh÷ng biÕn ®æi lín vÒ hiÖn tr¹ng dÞch h¹i trong hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp. ThÝ dô, ®−a gièng lóa míi vµo s¶n xuÊt, bãn nhiÒu ph©n ®¹m vµ më réng diÖn tÝch ®−îc t−íi n−íc chñ ®éng lµ nh÷ng nguyªn nh©n chÝnh lµm cho rÇy n©u tõ mét loµi s©u h¹i lóa thø yÕu trë thµnh s©u h¹i chÝnh, nguy hiÓm cho c¸c n−íc trång lóa ë §«ng Nam ¸ còng nh− ë n−íc ta. Thùc tiÔn cña viÖc thay ®æi mïa vô trång lóa ë n−íc ta (®−a lóa xu©n vµo miÒn B¾c, t¨ng vô lóa ë §ång b»ng s«ng Cöu Long) ®· lµm thay ®æi thµnh phÇn vµ møc ®é g©y h¹i cña s©u ®ôc th©n lóa, v.v... Nh− vËy, viÖc sö dông c¸c biÖn ph¸p canh t¸c ®Òu g©y ra nh÷ng thay ®æi ®¸ng kÓ vÒ t×nh h×nh dÞch h¹i trong hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c ®−îc sö dông hîp lý sÏ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c©y trång sinh tr−ëng ph¸t triÓn, lµm t¨ng søc chèng chÞu vµ kh¶ n¨ng tù ®Òn bï cña c©y trång ®èi víi t¸c ®éng g©y h¹i cña dÞch h¹i, ®ång thêi lµm cho m«i tr−êng trë nªn kh«ng thuËn lîi cho dÞch h¹i ph¸t triÓn. BiÖn ph¸p canh t¸c hîp lý sÏ lµ c¬ së ch¾c ch¾n cho mäi hÖ thèng phßng trõ tæng hîp dÞch h¹i (IPM). V× vËy, c¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV lµ mét bé phËn rÊt quan träng kh«ng thÓ thiÕu ®−îc trong hÖ thèng IPM trªn bÊt kú mét lo¹i c©y trång nµo. NhiÒu biÖn ph¸p canh t¸c BVTV mang tÝnh chÊt cæ truyÒn nay vÉn gi÷ nguyªn gi¸ trÞ cña chóng trong c¸c hÖ thèng phßng trõ tæng hîp dÞch h¹i. 7
- 4. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV vµ n«ng nghiÖp bÒn v÷ng Tµi liÖu nµy kh«ng bµn vÒ n«ng nghiÖp bÒn v÷ng mµ chØ xem xÐt biÖn ph¸p canh t¸c víi quan ®iÓm n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. C¸c loµi s©u h¹i, vi sinh vËt g©y bÖnh cho c©y vµ cá d¹i lµ nh÷ng thµnh viªn kh«ng thÓ thiÕu ®−îc cña tÊt c¶ c¸c hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp. N«ng nghiÖp bÒn v÷ng c«ng nhËn gi¸ trÞ néi t¹i cña mäi sinh vËt: kh«ng cã loµi sinh vËt nµo cã h¹i vµ còng kh«ng cã loµi sinh vËt nµo cã lîi, tÊt c¶ c¸c loµi sinh vËt trong hÖ sinh th¸i cã gi¸ trÞ nh− nhau. Mét loµi sinh vËt ®−îc gäi lµ cã h¹i hay cã lîi lµ xuÊt ph¸t tõ lîi Ých cña con ng−êi. C¸c loµi dÞch h¹i (s©u h¹i, vi sinh vËt g©y bÖnh c©y...) khi cã sè l−îng quÇn thÓ thÊp, g©y t¸c h¹i nhÑ ®èi víi c©y trång th× ®Òu kh«ng lµm gi¶m n¨ng suÊt c©y trång, ®«i khi cßn lµm t¨ng n¨ng suÊt c©y trång do kh¶ n¨ng tù ®Òn bï cña c©y trång. Ngoµi ra, chóng cßn lµ nguån dinh d−ìng quan träng ®Ó duy tr× c¸c thiªn ®Þch tù nhiªn cña chóng. Nh÷ng loµi cã h¹i chØ trë thµnh vÊn ®Ò cÇn gi¶i quyÕt khi t¸c h¹i cña chóng g©y ra lµ kh«ng thÓ chÊp nhËn ®−îc, tøc lµ khi mËt ®é quÇn thÓ cña dÞch h¹i ®¹t tíi ng−ìng g©y h¹i kinh tÕ. N«ng nghiÖp bÒn v÷ng chñ tr−¬ng cïng chung sèng víi tÊt c¶ c¸c loµi sinh vËt trong hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp (kÓ c¶ c¸c loµi dÞch h¹i). Do ®ã, n«ng nghiÖp bÒn v÷ng thùc hiÖn chiÕn l−îc h¹n chÕ chø kh«ng tiªu diÖt c¸c loµi cã h¹i vµ ®Ó cho chóng tån t¹i ë mét mËt ®é thÊp cã thÓ chÊp nhËn ®−îc. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV phÇn lín mang tÝnh chÊt phßng ngõa h¬n lµ diÖt trõ dÞch h¹i. Nh− vËy, biÖn ph¸p canh t¸c BVTV hoµn toµn phï hîp víi chiÕn l−îc x©y dùng n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. C¸c loµi sinh vËt trong hÖ sinh th¸i cïng tån t¹i vµ thùc hiÖn chøc n¨ng cña chóng trong chu tr×nh chuyÓn ho¸ vËt chÊt tù nhiªn theo nguyªn t¾c: loµi nµy tån t¹i ®−îc lµ nhê vµo loµi kh¸c, c¸c loµi dùa vµo nhau, øc chÕ lÉn nhau. Chóng liªn hÖ víi nhau theo thø bËc trong chuçi thøc ¨n, t¹o thµnh mét l−íi thøc ¨n trong hÖ sinh th¸i. Rõng tù nhiªn lµ ®iÓn h×nh mét hÖ sinh th¸i hoµn chØnh. Trong rõng tù nhiªn hÇu nh− kh«ng cã vÊn ®Ò bïng dÞch s©u bÖnh. Nguyªn nh©n lµ do trong rõng tù nhiªn cã mét sè l−îng lín c¸c loµi thùc vËt, ®éng vËt, vi sinh vËt cïng tån t¹i. §©y chÝnh lµ sù ®a d¹ng sinh häc cña rõng. Sù ®a d¹ng sinh häc nµy t¹o nªn mét l−íi thøc ¨n rÊt phøc t¹p. Trong tù nhiªn, hÖ sinh th¸i cµng phøc t¹p th× cµng cã sù æn ®Þnh h¬n hÖ sinh th¸i ®¬n gi¶n. Lµm n«ng nghiÖp bÒn v÷ng lµ vËn dông c¸c quy luËt cña tù nhiªn ®Ó t¹o nªn mét hÖ thèng n«ng sinh quÇn bÒn v÷ng vÒ mÆt sinh th¸i, cã tiÒm n¨ng cao vÒ mÆt kinh tÕ, cã kh¶ n¨ng tho¶ m·n mäi nhu cÇu cña con ng−êi mµ kh«ng tÊn c«ng thiªn nhiªn, kh«ng g©y « nhiÔm m«i tr−êng. VËn dông mÉu h×nh rõng tù nhiªn, tÝnh ®a d¹ng sinh häc ®−îc coi lµ mét trong c¸c nguyªn t¾c x©y dùng n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. Sù ®a d¹ng sinh häc b¶o ®¶m ®−îc tÝnh æn ®Þnh cña n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c nh− xen canh, lu©n canh c©y trång rÊt cã ý nghÜa h¹n chÕ nhiÒu loµi dÞch h¹i, ®ång thêi lµm t¨ng sù ®a d¹ng sinh häc trong hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp. ¸p dông réng r·i c¸c biÖn ph¸p canh t¸c nµy trong b¶o vÖ thùc vËt lµ ®· ®i theo h−íng x©y dùng n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. Mét sè biÖn ph¸p canh t¸c BVTV (nh− lu©n canh c©y trång, thêi vô gieo trång, tu©n theo sè mïa vô trong n¨m...) mang tÝnh chÊt céng ®ång. NghÜa lµ hiÖu qu¶ h¹n chÕ dÞch h¹i chØ cã ®−îc khi c¸c biÖn ph¸p nµy ®−îc ¸p dông trªn mét quy m« céng ®ång nhÊt ®Þnh. X©y dùng nh÷ng céng ®ång nhá ®Ó ¸p dông c«ng nghÖ s¶n xuÊt thÝch hîp lµ ®−êng lèi x©y dùng n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. BiÖn ph¸p canh t¸c b¶o vÖ thùc vËt lµ kü thuËt phßng chèng dÞch h¹i mang tÝnh chÊt sinh th¸i. Sinh th¸i häc l¹i lµ c¬ së, nÒn t¶ng cña n«ng nghiÖp bÒn v÷ng (n«ng nghiÖp bÒn v÷ng cßn ®−îc gäi lµ n«ng nghiÖp sinh th¸i). Do ®ã, c¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV hoµn toµn phï hîp víi nguyªn lý, ®¹o ®øc cña n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. ¸p dông réng r·i biÖn ph¸p canh t¸c BVTV lµ tiÕn hµnh lµm n«ng nghiÖp bÒn v÷ng. 8
- 5. BiÖn ph¸p canh t¸c BVTV víi n«ng nghiÖp s¹ch ThuËt ng÷ "n«ng nghiÖp s¹ch" míi xuÊt hiÖn trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vµ ®ang lµ vÊn ®Ò ®−îc nhiÒu ng−êi quan t©m. S¶n xuÊt n«ng s¶n s¹ch lµ ph−¬ng h−íng ph¸t triÓn n«ng nghiÖp ë nhiÒu n−íc v× søc khoÎ vµ m«i tr−êng sèng cña con ng−êi. ë ®©y kh«ng bµn vÒ n«ng nghiÖp s¹ch mµ chØ xem xÐt vai trß cña biÖn ph¸p canh t¸c BVTV trong n«ng nghiÖp s¹ch. Nghiªn cøu, s¶n xuÊt vµ ®−a vµo sö dông réng r·i thuèc ho¸ häc tæng hîp ®Ó trõ dÞch h¹i ®−îc coi lµ mét trong nh÷ng thµnh tùu khoa häc chãi ngêi cña loµi ng−êi ë thÕ kû XX. Vµo thËp kû 50-60, thuèc ho¸ häc BVTV ®· ®ãng mét vai trß to lín trong viÖc gi¶i quyÕt nhiÒu vô dÞch h¹i lín trªn thÕ giíi, gãp phÇn kh«ng nhá vµo viÖc t¨ng n¨ng suÊt cña nhiÒu lo¹i c©y trång. Do l¹m dông vµ kh«ng thùc hiÖn ®óng quy tr×nh kü thuËt, cho nªn thuèc ho¸ häc BVTV ®· g©y « nhiÔm m«i tr−êng vµ ®Ó l¹i d− l−îng thuèc trong n«ng s¶n. Mét trong c¸c nh©n tè chÝnh lµm cho s¶n phÈm n«ng nghiÖp trë nªn kh«ng s¹ch lµ d− l−îng thuèc ho¸ häc BVTV. H¹n chÕ sö dông thuèc ho¸ häc BVTV ë møc thÊp nhÊt lµ mét trong nh÷ng yªu cÇu cña n«ng nghiÖp s¹ch. §Ó ®¹t ®−îc yªu cÇu nµy th× trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt n«ng nghiÖp ph¶i t¨ng c−êng ¸p dông c¸c biÖn ph¸p phi ho¸ häc, cßn viÖc dïng thuèc ho¸ häc BVTV ®trîc coi lµ thø vò khÝ cuèi cïng cña ho¹t ®éng phßng chèng dÞch h¹i b¶o vÖ c©y trång. Trong sè c¸c biÖn ph¸p phi ho¸ häc th× nhãm biÖn ph¸p canh t¸c ®ãng vai trß quan träng. BiÖn ph¸p canh t¸c th−êng g©y ra nhiÒu thay ®æi ®¸ng kÓ vÒ t×nh h×nh dÞch h¹i trong hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh (nh− bãn nhiÒu ph©n ®¹m, cÊy dµy, t¨ng vô...) cã môc ®Ých chÝnh lµ t¹o ®iÒu kiÖn cho c©y trång sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt cho n¨ng suÊt cao. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh chñ yÕu nh»m ®¸p øng yªu cÇu cña con ng−êi vÒ t¨ng n¨ng suÊt c©y trång. Do ®ã, hÇu hÕt c¸c biÖn ph¸p canh t¸c th©m canh kh«ng lµm t¨ng tÝnh chèng chÞu s©u bÖnh cña c©y trång, mµ ng−îc l¹i lµm cho c©y trång dÔ bÞ nhiÔm s©u bÖnh nhiÒu h¬n. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV (nh− lu©n canh, xen canh...) cã môc ®Ých chÝnh lµ t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi ®Ó c©y trång sinh tr−ëng, ph¸t triÓn tèt, huy ®éng hÕt tiÒm n¨ng sinh häc ®Ó t¹o ra n¨ng suÊt cao, lµm t¨ng tÝnh chèng chÞu víi s©u bÖnh vµ t¨ng kh¶ n¨ng tù ®Òn bï thiÖt h¹i do dÞch h¹i g©y ra. §ång thêi, biÖn ph¸p canh t¸c BVTV cßn t¹o ®iÒu kiÖn kh«ng thuËn lîi ®èi víi sù ph¸t triÓn cña dÞch h¹i. C¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV thùc hiÖn ®óng ®¾n, hîp lý võa cã thÓ ng¨n ngõa ®−îc sù xuÊt hiÖn cña dÞch h¹i trªn ®ång ruéng, võa cã thÓ gãp phÇn tÝch cùc vµo viÖc tiªu diÖt dÞch h¹i. Trªn c¬ së ®ã lµm gi¶m nhu cÇu ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kh¸c trong phßng chèng s©u bÖnh vµ cá d¹i. Do ®ã, h¹n chÕ ®−îc viÖc sö dông thuèc ho¸ häc BVTV ®Ó trõ dÞch h¹i, tøc lµ gi¶m bít c¸c c¬ héi g©y « nhiÔm m«i tr−êng còng nh− n«ng s¶n bëi thuèc ho¸ häc BVTV, gãp phÇn s¶n xuÊt nh÷ng n«ng s¶n s¹ch. ¸p dông réng r·i, hîp lý c¸c biÖn ph¸p canh t¸c BVTV lµ mét trong nh÷ng h−íng ®i tíi nÒn n«ng nghiÖp s¹ch. 9
- PhÇn 2 C¸C BIÖN PH¸P CANH T¸C B¶O VÖ THùC VËT §· §−îC øNG DôNG 1. Kü thuËt lµm ®Êt §Êt lµ m«i tr−êng sèng vµ tån t¹i cña nhiÒu loµi dÞch h¹i. NhiÒu loµi c«n trïng h¹i trong chu kú vßng ®êi cã pha ph¸t triÓn liªn quan ®Õn ®Êt. Cã loµi sèng h¼n ë trong ®Êt (nh− dÕ dòi....). Mét sè loµi th× ho¸ nhéng ë trong ®Êt (s©u x¸m, s©u khoang, s©u xanh h¹i b«ng, s©u c¾n l¸ ng«, s©u ®ôc qu¶ ®Ëu t−¬ng,...). Mét sè loµi kh¸c th× cã pha Êu trïng sèng ë trong ®Êt (s©u non c¸c loµi bä hung = sïng tr¾ng, s©u non bä bæ cñi = s©u thÐp,...). Mét sè loµi th× ®Î trøng ë trong ®Êt (ch©u chÊu...). §Êt lµ n¬i tÝch luü h¹t cá d¹i vµ nh÷ng mÇm mèng g©y bÖnh h¹i c©y (c¸c h¹ch nÊm, bµo tö nÊm, bµo tö vi khuÈn, tuyÕn trïng h¹i thùc vËt,...). Lµm ®Êt lµ biÖn ph¸p kü thuËt trång trät t¸c ®éng lªn ®Êt canh t¸c, lµm cho ®Êt canh t¸c trë thµnh thÝch hîp víi viÖc gieo trång c¸c c©y n«ng nghiÖp. Tuú theo tõng lo¹i ®Êt vµ ®Æc ®iÓm cña c©y trång mµ kü thuËt, c¸ch thøc vµ chÕ ®é lµm ®Êt kh¸c nhau. ViÖc lµm ®Êt th−êng bao gåm c¸c c«ng ®o¹n nh− cµy, bõa, ®Ëp nhá, san ph¼ng, lªn luèng... C¸c kü thuËt lµm ®Êt Ýt nhiÒu ®Òu cã thÓ trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp tiªu diÖt nh÷ng dÞch h¹i sèng vµ tån t¹i ë trong ®Êt. Cµy lËt ®Êt sÏ vïi lÊp xuèng líp ®Êt d−íi nhiÒu s©u non, nhéng cña s©u h¹i, h¹t cá d¹i, tµn d− c©y trång cã chøa nguån bÖnh. §ång thêi, cµy lËt ®Êt còng ®−a c¸c sinh vËt h¹i tõ líp ®Êt phÝa d−íi lªn trªn mÆt ®Êt. Trong ®iÒu kiÖn nh− vËy, c¸c sinh vËt h¹i nµy hoÆc lµ bÞ chÕt kh« do n¾ng hoÆc lµ dÔ bÞ c¸c thiªn ®Þch tiªu diÖt (s©u non, nhéng cña s©u h¹i bËt lªn mÆt ®Êt do cµy lËt ®Êt dÔ bÞ chim ¨n s©u hay c¸c c«n trïng thiªn ®Þch tÊn c«ng chóng). ë vïng §ång b»ng B¾c Bé, bµ con n«ng d©n cã tËp qu¸n cµy ®Êt ngay sau khi thu ho¹ch vô lóa mïa ®Ó ph¬i kh« ®Êt (lµm ®Êt ¶i). ViÖc ph¬i ¶i ®Êt ®· tiªu diÖt mét l−îng lín c¸c mÇm mèng s©u bÖnh h¹i trong ®Êt, trong tµn d− c©y trång. Cµy lËt ®Êt sím, ''GÆt ®Õn ®©u cµy s©u ®Õn ®ã'' sau mçi vô lóa ®· tiªu diÖt trùc tiÕp nhiÒu s©u non, nhéng cña s©u ®ôc th©n lóa trong r¹ vµ gèc r¹, tiªu diÖt tµn d− c©y trång cã nguån bÖnh, ®ång thêi tiªu diÖt lóa chÐt lµ n¬i c− tró vµ nguån thøc ¨n cña nhiÒu loµi s©u h¹i lóa (s©u n¨n, rÇy n©u, rÇy xanh ®u«i ®en...). Cµy ¶i, cµy lËt bõa kü lµm cho ®Êt trång t¬i xèp tho¸ng khÝ, kÝch thÝch vi sinh vËt ®èi kh¸ng t¨ng ho¹t ®éng c¹nh tranh vµ tiªu diÖt vi sinh vËt g©y bÖnh c©y, ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho vi sinh vËt h¸o khÝ ho¹t ®éng, thóc ®Èy qu¸ tr×nh ph©n gi¶i chÊt h÷u c¬ thµnh c¸c chÊt dinh d−ìng dÔ hÊp thô ®èi víi c©y trång. Cµy s©u, bõa kü lµm cho líp ®Êt canh t¸c s©u thªm, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho rÔ c©y trång ph¸t triÓn tèt, hót c¸c chÊt dinh d−ìng tõ ®Êt dÔ dµng. Nhê ®ã c©y trång sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt, t¨ng kh¶ n¨ng chèng chÞu ®èi víi sù tÊn c«ng cña c¸c loµi g©y h¹i. MÆt kh¸c, cµy s©u bõa kü lµm cho ®Êt tho¸ng khÝ, t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c khÝ ®éc cã trong ®Êt (nh− mªtan, sunfuahy®r«, ...) chãng bÞ ph©n gi¶i vµ gi¶m bít t¸c h¹i cña chóng ®èi víi c©y trång. C¸c kü thuËt lµm ®Êt kh¸c nh− ®Ëp ®Êt, xíi x¸o, lªn luèng,... ®Òu cã t¸c dông t−¬ng tù: võa t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c©y trång sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt võa diÖt trõ ®−îc mét sè mÇm mèng dÞch h¹i. TiÕn hµnh c¸c biÖn ph¸p lµm ®Êt ®óng lóc, ®óng kü thuËt kh«ng chØ lµm cho tÇng ®Êt canh t¸c ®¸p øng c¸c yªu cÇu cña trång trät, mµ cßn gãp phÇn lµm cho tÇng ®Êt canh t¸c trë nªn s¹ch mÇm mèng dÞch h¹i h¬n. 10
- 2. Lu©n canh c©y trång Liªn tôc chØ trång mét loµi c©y trªn mét khu ®Êt trong nhiÒu n¨m (®éc canh) th−êng dÉn tíi sù suy tho¸i ®é ph× cña ®Êt, thiÕu dinh d−ìng vi l−îng. Bëi khi trång mét loµi c©y th× yªu cÇu vÒ chÊt dinh d−ìng vi l−îng nh− nhau trong nhiÒu n¨m liÒn, mµ viÖc bãn c¸c lo¹i ph©n ho¸ häc th× kh«ng ®¸p øng ®−îc ®ñ c¸c chÊt dinh d−ìng vi l−îng. Canh t¸c theo kiÓu ®éc canh cßn cã thÓ g©y nªn sù tÝch tô c¸c chÊt cã h¹i cho c©y trång. Víi gãc ®é BVTV, ®éc canh th−êng t¹o ®iÒu kiÖn sinh th¸i thuËn lîi cho dÞch h¹i tån t¹i, tÝch luü vµ ph¸t triÓn. §Æc biÖt nh÷ng loµi dÞch h¹i cã tÝnh chuyªn ho¸ cao (chØ g©y h¹i mét lo¹i c©y) th× ph¸t sinh ph¸t triÓn rÊt thuËn lîi trong ®iÒu kiÖn ®éc canh (v× nguån thøc ¨n cña nã lu«n lu«n dåi dµo) (h×nh 1). Ng−êi ta ®· x¸c ®Þnh, sau mçi vô trång khoai t©y (gièng nhiÔm tuyÕn trïng) th× mËt ®é tuyÕn trïng h¹i khoai t©y trong ®Êt t¨ng lªn 10 - 15 lÇn. H×nh 1: Sù tÝch luü sè l−îng quÇn thÓ s©u h¹i lóa ë ®iÒu kiÖn lóa lu©n canh víi c©y trång c¹n §Ó kh¾c phôc nh÷ng hËu qu¶ cña ®éc canh, cÇn ¸p dông hÖ thèng canh t¸c lu©n canh. Lu©n canh lµ mét hÖ thèng canh t¸c trång lu©n phiªn c¸c lo¹i c©y trång kh¸c nhau theo thø tù vßng trßn nhÊt ®Þnh trªn cïng mét m¶nh ®Êt (mét khu ®Êt) nh»m sö dông hîp lý nguån n−íc, c¸c chÊt dinh d−ìng cã trong ®Êt vµ nguån ph©n bãn ®−a vµo ®Êt ®Ó t¹o ra n¨ng suÊt c©y trång cao nhÊt cã thÓ ®¹t ®−îc. VÒ ph−¬ng diÖn BVTV, lu©n canh c©y trång ph¶i t¹o ®−îc nh÷ng ®iÒu kiÖn sinh th¸i bÊt lîi cho dÞch h¹i. §Æc biÖt lµ ph¶i t¹o ®−îc sù gi¸n ®o¹n vÒ nguån thøc ¨n thÝch hîp ®èi víi dÞch h¹i ë c¸c vô (hoÆc n¨m) tiÕp theo trong vßng lu©n canh. PhÇn lín c¸c s©u bÖnh h¹i lóa kh«ng g©y h¹i ®−îc c¸c c©y trång thuéc hä rau thËp tù, ®Ëu ®ç. Lu©n canh c©y lóa víi c¸c c©y ®Ëu ®ç, rau thËp tù sÏ lµm gi¸n ®o¹n nguån thøc ¨n cña c¸c loµi dÞch h¹i lóa (h×nh 2). ViÖc lu©n canh nh− vËy lµ mét biÖn ph¸p cã ý nghÜa trong phßng chèng s©u bÖnh. 11
- H×nh 2: Sù tÝch luü sè l−îng quÇn thÓ s©u h¹i ë ®iÒu kiÖn lóa lu©n canh víi c©y trång c¹n BÖnh thèi mÇm vµ chÕt c©y con ë l¹c lµ do nÊm Aspergillus flavus g©y ra. NÊm nµy sinh tr−ëng ph¸t triÓn trªn l¹c th−êng s¶n sinh ra ®éc tè (gäi lµ aflatoxin) g©y bÖnh ung th−. Khi lu©n canh c©y l¹c víi c©y lóa th× h¹n chÕ ®−îc sù ph¸t triÓn cña nÊm A. flavus. NÕu trång l¹c trªn ®Êt ®· trång ng«; hoÆc ®· trång ng« + khoai lang hoÆc trång ng« + võng th× trong ®Êt cã nguån nÊm A. flavus rÊt cao, nghÜa lµ nÊm nµy sinh tr−ëng ph¸t triÓn rÊt tèt khi lu©n canh l¹c víi c¸c c©y ng«, khoai lang vµ võng. Lu©n canh c©y b«ng víi c©y khoai, c©y mÝa, c©y ®Ëu ®ç gãp phÇn h¹n chÕ sù ph¸t triÓn cña s©u h¹i b«ng. §Æc biÖt lu©n canh b«ng víi lóa n−íc sÏ lµm gi¶m sè l−îng s©u h¹i trªn b«ng rÊt râ rµng v× s©u h¹i lóa kh«ng ph¸ h¹i trªn c©y b«ng, ®ång thêi lµm gi¶m c¶ bÖnh hÐo rò c©y b«ng do gi¶m sè l−îng bµo tö nÊm g©y bÖnh sau khi trång lóa n−íc. Lu©n canh c©y ®Ëu t−¬ng (®Ëu nµnh) víi c©y lóa hoÆc víi c¸c c©y trång kh«ng thuéc hä ®Ëu lµ biÖn ph¸p h¹n chÕ mét sè s©u bÖnh chÝnh trªn ®Ëu t−¬ng nh− bÖnh gØ s¾t, bÖnh s−¬ng mai, bÖnh ch¸y l¸ do vi khuÈn, ruåi ®ôc th©n, s©u cuèn l¸ ®Ëu, s©u ®ôc qu¶ ®Ëu t−¬ng, v.v... Bëi v× c¸c loµi s©u bÖnh nµy chØ g©y h¹i cho c©y ®Ëu t−¬ng hoÆc c¸c c©y thuéc hä ®Ëu. Kh«ng lu©n canh c©y khoai t©y víi c¸c c©y hä cµ ®Ó h¹n chÕ bÖnh mèc s−¬ng, bÖnh chÕt xanh, bÖnh virót. V× nhiÒu c©y thuéc hä cµ cïng bÞ nhiÔm nh÷ng lo¹i bÖnh nµy. Lu©n canh c©y rau thËp tù víi c¸c c©y trång kh¸c kh«ng thuéc hä hoa thËp tù lµ biÖn ph¸p lµm gi¸n ®o¹n nguån thøc ¨n thÝch hîp cña s©u t¬. Do ®ã cã t¸c dông ng¨n chÆn sù ph¸t triÓn liªn tôc cña s©u t¬ trong vïng trång rau thËp tù. BiÖn ph¸p lu©n canh c©y trång ®Æc biÖt rÊt cã hiÖu qu¶ trong phßng trõ tuyÕn trïng h¹i c©y v× tuyªn trïng tån t¹i chñ yÕu trong ®Êt. Sù bè trÝ c©y trång hîp lý trong vßng lu©n canh sÏ lµm gi¶m ®¸ng kÓ t¸c h¹i cña tuyÕn trïng. Trªn khu ®Êt trång liªn tôc khoai t©y th× sau mçi vô sè l−îng tuyÕn trïng h¹i khoai t©y trong ®Êt t¨ng lªn 10 - 15 lÇn, nh−ng nghØ mét vô kh«ng trång khoai t©y mµ trång c©y kh¸c th× sè l−îng tuyÕn trïng h¹i khoai t©y trong ®Êt gi¶m ®i kho¶ng 33%. 12
- NÕu tÝnh to¸n ®óng th× lu©n canh c©y trång sÏ lµ mét biÖn ph¸p canh t¸c rÊt hiÖu qu¶ ®Ó h¹n chÕ nhiÒu lo¹i s©u bÖnh quan träng trong n«ng nghiÖp. HÖ thèng lu©n canh c©y trång ®ßi hái ph¶i bè trÝ, s¾p xÕp c¸c c©y trång vÒ thêi gian trªn mét khu ®ång vµ kh«ng gian trong mét thêi ®iÓm ®Ó ng¨n chÆn t¸c h¹i cña s©u bÖnh ngay trong vô ®ã vµ c¶n trë sù tån t¹i, tÝch luü, l©y lan cña chóng tõ vô nµy sang vô kh¸c, tõ n¨m nµy qua n¨m kh¸c. Nguyªn t¾c cña lu©n canh lµ chän c¸c c©y trång thÝch hîp ®Ó lo¹i trõ ®−îc c¸c s©u bÖnh g©y h¹i chuyªn tÝnh hoÆc h¹n chÕ t¸c h¹i cña chóng ë møc thÊp nhÊt. CÇn l−u ý nh÷ng c©y trång cã kh¶ n¨ng tiÕt ra nh÷ng kh¸ng sinh tiªu diÖt mét sè sinh vËt cã h¹i trong ®Êt, ®−a nh÷ng c©y nµy vµo vßng lu©n canh ®Ó h¹n chÕ sè l−îng cña nh÷ng sinh vËt cã h¹i ®«i víi c©y trång. Lu©n canh c©y trång cã thÓ coi lµ mét kü thuËt canh t¸c cã tÝnh cæ truyÒn. Tuy nhiªn, kü thuËt nµy mang tÝnh chÊt céng ®ång, nghÜa lµ ph¶i ®−îc ¸p dông trªn diÖn tÝch quy m« nhÊt ®Þnh míi cã hiÖu qu¶ h¹n chÕ dÞch h¹i, cßn nÕu chØ tõng hé n«ng d©n ¸p dông ®¬n lÎ trªn tõng ®¸m ruéng diÖn tÝch nhá th× viÖc lu©n canh c©y trång kh«ng cã hiÖu qu¶ phßng chèng s©u bÖnh. 3. Xen canh c©y trång Lµ hÖ thèng canh t¸c mµ khi thùc hiÖn ng−êi n«ng d©n ph¶i ®ång thêi trång nhiÒu lo¹i c©y kh¸c nhau trªn cïng mét l« ®Êt. §©y lµ mét kü thuËt canh t¸c kh¸ phæ biÕn ë nhiÒu n−íc. Xen canh c©y trång lµ biÖn ph¸p tèt nhÊt ®Ó ®ång thêi sö dông tèi −u c¸c ®iÒu kiÖn ®Êt, ¸nh s¸ng, n−íc, chÊt dinh d−ìng trong ®Êt, gãp phÇn lµm t¨ng tæng thu nhËp cho nhµ n«ng. ThÝ dô, trång ng« xen ®Ëu ®ç (®Ëu t−¬ng, ®Ëu xanh...). Ng« lµ loµi c©y trång cã rÔ ¨n s©u, yªu cÇu dinh d−ìng cao; cßn ®Ëu ®ç lµ c©y thÊp, rÔ ¨n n«ng, Ýt yªu cÇu dinh d−ìng, mµ l¹i cã kh¶ n¨ng cung cÊp thªm ®¹m cho ®Êt. Khi trång ng« xen ®Ëu ®ç kh«ng cã sù c¹nh tranh gi÷a chóng víi nhau vÒ dinh d−ìng vµ ng« cßn sö dông c¶ nguån ®¹m do ®Ëu ®ç cè ®Þnh ®−îc. Trªn cïng diÖn tÝch tæng s¶n l−îng cña ng« vµ ®Ëu xen canh cao h¬n s¶n l−îng cña hai lo¹i c©y nµy khi trång riªng rÏ. VÒ ph−¬ng diÖn BVTV, xen canh c©y trång th−êng lµm gi¶m nh÷ng thiÖt h¹i do c¸c loµi dÞch h¹i g©y ra cho c©y trång. Bëi v× trong tÊt c¶ c¸c yÕu tè m«i tr−êng, kh«ng cã yÕu tè nµo t¸c ®éng ®Õn c¸c sinh vËt mét c¸ch m¹nh mÏ, phøc t¹p vµ s©u s¾c nh− yÕu tè thøc ¨n. NÕu cã ®Çy ®ñ thøc ¨n th× c¸c sinh vËt sinh tr−ëng ph¸t triÓn tèt, hoµn thµnh vßng ®êi nhanh víi tû lÖ sèng sãt cao, søc sinh s¶n lín, tÝch luü quÇn thÓ nhanh dÔ t¹o thµnh dÞch. NhiÒu lo¹i sinh vËt g©y h¹i cã tÝnh chuyªn ho¸ thøc ¨n, nghÜa lµ chóng chØ cã thÓ dïng nh÷ng lo¹i c©y nhÊt ®Þnh ®Ó lµm thøc ¨n. V× vËy, khi trªn ®ång cã mét lo¹i c©y ®−îc trång víi diÖn tÝch lín liÒn nhau sÏ t¹o nªn nguån thøc ¨n dåi dµo thuËn lîi cho sù ph¸t sinh l©y lan cña nh÷ng sinh vËt g©y h¹i chuyªn tÝnh trªn c©y trång ®ã. C¸nh ®ång lóa liÒn kho¶nh cµng réng th× cµng thuËn lîi cho s©u ®ôc th©n lóa 2 chÊm vµ rÇy n©u ph¸t sinh vµ l©y lan. Trªn ®ång cã nhiÒu lo¹i c©y kh¸c nhau trång xen kÏ (xen canh) sÏ lµm t¨ng tÝnh ®a d¹ng thùc vËt trong hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp. Do ®ã ®· t¹o nªn mét nguån thøc ¨n kh«ng thuËn lîi cho nh÷ng loµi sinh vËt g©y h¹i chuyªn tÝnh, c¶n trë sù ph¸t sinh, l©y lan cña chøng, nhÊt lµ ®èi víi nh÷ng loµi dÞch h¹i chuyªn tÝnh kh«ng cã kh¶ n¨ng tù ph¸t t¸n ®i xa. MÆt kh¸c, xen canh c©y trång cßn lµm t¨ng tÝnh ®a d¹ng cña khu hÖ ®éng vËt (®Æc biÖt lµ c«n trïng, nhÖn) vµ vi sinh vËt trong c¸c sinh quÇn trång xen, tøc lµ lµm t¨ng tÝnh æn ®Þnh cña hÖ sinh th¸i n«ng nghiÖp (v× hÖ sinh th¸i phøc t¹p th× cã tÝnh bÒn v÷ng h¬n). Ph¶i chän nh÷ng c©y trång xen thÝch hîp sao cho chóng ®em l¹i lîi Ých cho nhau hoÆc Ýt nhÊt còng kh«ng g©y ¶nh h−ëng xÊu cho nhau. C©y trång xen ph¶i hç trî c«ng t¸c phßng trõ dÞch h¹i, tøc lµ ph¶i t¹o ra ®iÒu kiÖn bÊt lîi cho sù ph¸t sinh, tÝch luü sè l−îng vµ l©y lan cña dÞch h¹i chÝnh trªn c¸c c©y trång xen. §ång thêi, c©y trång xen còng ph¶i t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho viÖc b¶o vÖ, duy tr× quÇn thÓ thiªn ®Þch tù nhiªn cña dÞch h¹i hoÆc hÊp dÉn vµ khÝch lÖ ho¹t ®éng h÷u Ých cña thiªn ®Þch tù nhiªn trong sinh quÇn c©y trång xen. 13
- Theo kÕt qu¶ nghiªn cøu cña ViÖn BVTV: Trång xen cµ chua víi b¾p c¶i theo tû lÖ cø 2 luèng b¾p c¶i th× trång xen 1 luèng cµ chua vµ cµ chua trång tr−íc b¾p c¶i 30 ngµy th× cã thÓ h¹n chÕ ®−îc sè l−îng cña s©u t¬. MËt ®é s©u t¬ trªn b¾p c¶i trång xen cµ chua chØ b»ng mét nöa mËt ®é s©u t¬ trªn b¾p c¶i trång thuÇn. Trång c¸c c©y hä ®Ëu hoÆc c©y ng« (b¾p) xen víi c©y b«ng rÊt cã ý nghÜa h¹n chÕ sè l−îng mét sè s©u h¹i chñ yÕu trªn c©y b«ng. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña Trung t©m nghiªn cøu c©y b«ng Nha Hè cho thÊy: mËt ®é s©u xanh, rÖp muéi trªn c©y b«ng trång xen víi ®Ëu xanh hoÆc ®Ëu t−¬ng (®Ëu nµnh) thÊp h¬n h¼n so víi trªn c©y b«ng trång thuÇn. NÕu trång xen 3 c©y (b«ng + ng« + ®Ëu xanh) th× mËt ®é cña rÖp muéi, s©u xanh l¹i thÊp h¬n so víi mËt ®é cña chóng khi chØ trång xen 2 c©y (b«ng + ®Ëu xanh). Mét trong c¸c nguyªn nh©n lµm cho mËt ®é s©u xanh, rÖp muéi trªn c©y b«ng trång xen thÊp h¬n h¼n so víi trªn c©y b«ng trång thuÇn lµ do ho¹t ®éng h÷u Ých cña thiªn ®Þch tù nhiªn, mµ ®Æc biÖt lµ cña nhãm nhÖn lín b¾t måi. ThËt vËy, mËt ®é cña c¸c loµi nhÖn lín b¾t måi trªn c©y b«ng trång thuÇn thÊp h¬n rÊt nhiÒu so víi trªn c©y b«ng trång xen víi ®Ëu xanh hoÆc ®Ëu t−¬ng. Vµ mËt ®é nhÖn lín b¾t måi trªn c©y b«ng trång xen víi ®Ëu xanh l¹i thÊp h¬n râ rµng so víi trªn c©y b«ng trong tr−êng hîp trång xen 3 c©y (b«ng + ng« + ®Ëu xanh). Trång b«ng xen víi ®Ëu xanh hoÆc víi ®Ëu + ng« cßn h¹n chÕ ®−îc sù l©y nhiÔm cña bÖnh xanh lïn h¹i b«ng. Trång b«ng gèi vµo ruéng ng« lµ mét d¹ng trång xen b«ng víi ng«, nh−ng c©y b«ng ®−îc trång muén h¬n. §©y lµ mét biÖn ph¸p tèt ®Ó h¹n chÕ mét sè s©u h¹i b«ng. Trªn c©y ng« ®· h×nh thµnh tËp ®oµn thiªn ®Þch kh¸ phong phó gåm bä xÝt ¨n s©u, bä rïa, nhÖn lín b¾t måi,... Khi c©y ng« giµ th× c¸c thiªn ®Þch nµy ®· chuyÓn sang c©y b«ng. V× vËy, trªn c©y b«ng trång gèi vµo ruéng ng« cã tËp ®oµn thiªn ®Þch phong phó, víi mËt ®é cao h¬n rÊt nhiÒu so víi trªn c©y b«ng kh«ng trång gèi ng«. Do ®ã, trªn ruéng b«ng trång gèi ng« cã mËt ®é s©u xanh thÊp. ë vïng §ång Nai t¨ng c−êng biÖn ph¸p trång b«ng gèi ng« ®· gãp phÇn h¹n chÕ sù bïng ph¸t sè l−îng cña s©u xanh trªn b«ng sau nhiÒu n¨m ph¸t triÓn trång b«ng. Còng theo kÕt qu¶ nghiªn cøu cña Trung t©m nghiªn cøu c©y b«ng Nha Hè, trªn ®ång b«ng trång xen mÝa thµnh c¸c b¨ng réng 5- 10m rÊt cã ý nghÜa h¹n chÕ sè l−îng s©u xanh h¹i b«ng. ë ®ång b«ng xen mÝa mËt ®é s©u xanh chØ b»ng 35-70% mËt ®é s©u xanh ë trªn ®ång b«ng kh«ng xen mÝa. MËt ®é s©u xanh trªn b«ng xen mÝa thÊp h¬n trªn b«ng kh«ng xen mÝa lµ do ho¹t ®éng h÷u Ých cña c¸c thiªn ®Þch tù nhiªn: mËt ®é c¸c loµi b¾t måi ¨n thÞt còng nh− tû lÖ ký sinh cña ong m¾t ®á trªn trøng s©u xanh ë ruéng b«ng xen mÝa cao h¬n nhiÒu so víi ruéng b«ng kh«ng xen mÝa. Trång xen l¹c víi ng«, kª sÏ lµm gi¶m sè l−îng cña bä trÜ, rÇy xanh h¹i l¹c. Trång cµ chua xen víi c©y ng« hoÆc c©y ®Ëu ®ç ®· lµm t¨ng ho¹t ®éng h÷u Ých cña ong m¾t ®á ký sinh trøng s©u xanh. Tû lÖ trøng s©u xanh bÞ ong m¾t ®á ký sinh trªn c©y ng« hoÆc ®Ëu ®ç ®−îc trång xen víi cµ chua cao h¬n rÊt nhiÒu so víi trªn c©y ng« hoÆc víi c©y ®Ëu ®ç trång thuÇn. Nh− vËy, trång xen cµ chua víi c©y ng« hoÆc víi c©y ®Ëu ®ç ®· gãp phÇn h¹n chÕ s©u xanh. §ång thêi trång nhiÒu lo¹i c©y trªn mét khu ®ång gäi lµ canh t¸c nhiÒu loµi. VÒ b¶n chÊt, canh t¸c nhiÒu loµi còng lµ xen canh. §iÒu kh¸c nhau gi÷a xen canh vµ canh t¸c nhiÒu loµi lµ quy m« thùc hiÖn: xen canh lµ ®ång thêi trång nhiÒu lo¹i c©y trªn mét l« ®Êt, cßn canh t¸c nhiÒu loµi lµ ®ång thêi trång nhiÒu lo¹i c©y trªn mét khu ®ång. V× vËy, canh t¸c nhiÒu loµi còng cã ý nghÜa lín trong phßng trõ dÞch h¹i nh− xen canh. Chän vµ bè trÝ mét c¬ cÊu c©y trång hîp lý trªn mét khu ®ång sÏ t¹o ®iÒu kiÖn kh«ng thuËn lîi cho sù ph¸t sinh ph¸t triÓn vµ l©y lan cña nhiÒu loµi s©u bÖnh h¹i chuyªn tÝnh. Nh−ng canh t¸c nhiÒu loµi mang tÝnh chÊt céng ®ång, tøc lµ viÖc thùc hiÖn do nhiÒu hé n«ng d©n cïng tiÕn hµnh trªn mét quy m« nhÊt ®Þnh míi mong cã ý nghÜa trong phßng trõ s©u bÖnh h¹i. 14
- 4. Thêi vô gieo trång thÝch hîp Thêi vô lµ thêi gian ®Ó gieo trång ®èi víi mçi lo¹i c©y trång. Bµ con n«ng d©n qua bao ®êi ®· nhËn thÊy ®óng thêi vô lµ mét yªu cÇu rÊt quan träng trong trång trät: "NhÊt th×, nh× thôc" hay "Hít h¶i kh«ng b»ng ph¶i th×" Thêi vô gieo trång thÝch hîp lµ thêi vô thuËn tiÖn cho viÖc gieo trång mµ ®¶m b¶o cho c©y trång sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn tèt, cho n¨ng suÊt cao. ThÝ dô, thêi vô thÝch hîp ®Ó gieo cÊy lóa mïa ë §ång b»ng s«ng Hång ®· ®−îc bµ con n«ng d©n ta ®óc kÕt: ''Tua rua ®i r¾c m¹ mïa, TiÓu thö cµy bõa, cÊy ruéng n«ng s©u " Tua rua vµo ngµy 6/6 d−¬ng lÞch, lµ thêi vô thÝch hîp gieo m¹ mïa chÝnh vô ®Ó cÊy vµo tiÕt tiÓu thö (ngµy 7/7 d−¬ng lÞch) lµ thêi vô thÝch hîp cho lóa mïa. Lµm ®óng thêi vô nh− vËy th× c©y lóa mïa sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn tèt, cho n¨ng suÊt cao, ®Õn møc ''cÊy chèc vÇng cµy còng ®−îc lóa x¬i''. Lóa cÊy kh«ng ®óng thêi vô cho n¨ng suÊt kÐm: lóa mïa cÊy muén th× ''kh¸c nµo h−¬ng khãi lªn chïa cÇu con", hoÆc lóa chiªm cÊy muén th× ''lóa trç lËp h¹, buån b· c¶ th«n ''. C©y trång mÉn c¶m víi dÞch h¹i chØ vµo mét giai ®o¹n ph¸t triÓn nhÊt ®Þnh vµ c¸c loµi dÞch h¹i ph¸t sinh ph¸t triÓn m¹nh còng chØ vµo nh÷ng kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh trong mét n¨m. V× vËy, vÒ ph−¬ng diÖn BVTV, thêi vô gieo trång thÝch hîp ®èi víi mçi lo¹i c©y trång lµ thêi vô kh«ng chØ ®¶m b¶o ®Ó c©y trång ®¹t n¨ng suÊt cao mµ cßn ®¶m b¶o sao cho giai ®o¹n sinh tr−ëng xung yÕu nhÊt cña c©y trång kh«ng trïng víi thêi gian ph¸t triÓn m¹nh nhÊt cña dÞch h¹i. NghÜa lµ thêi vô ph¶i t¹o nªn sù lÖch pha gi÷a giai ®o¹n xung yÕu cña c©y trång vµ sù ph¸t triÓn cña dÞch h¹i. ViÖc ®iÒu chØnh thêi vô gieo trång ®Ó tr¸nh ®Ønh cao ph¸t sinh cña dÞch h¹i còng chØ thùc hiÖn ®−îc trong nh÷ng ph¹m vi nhÊt ®Þnh. Bëi v× mçi lo¹i c©y trång chØ cã nh÷ng kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh thÝch hîp ®Ó gieo trång cho n¨ng suÊt cao. Trong mét vô lóa, trµ lóa cÊy thêi vô sím vµ ®Æc biÖt lµ trµ lóa cÊy thêi vô muén th−êng bÞ bä xÝt dµi (Leptocorisa) ph¸ h¹i rÊt nÆng. Bëi v× c¸c trµ lóa nµy th−êng cã diÖn tÝch nhá, nh−ng l¹i hÊp dÉn bä xÝt tr−ëng thµnh ë nhiÒu n¬i dån vÒ. Trµ lóa gieo cÊy thêi vô sím tr¸nh ®−îc ®Ønh cao mËt ®é cña rÇy n©u trong c¸c vô lóa vµ th−êng bÞ rÇy n©u h¹i nhÑ. Ng−îc l¹i, nh÷ng ruéng lóa gieo cÊy muén th−êng cã giai ®o¹n xung yÕu cña c©y lóa trïng víi thêi kú ph¸t sinh m¹nh nhÊt cña rÇy n©u trong vô lóa nªn th−êng bÞ h¹i nÆng h¬n. ë vïng §ång b»ng s«ng Hång, thêi tiÕt th−êng thuËn lîi cho bÖnh ®¹o «n ph¸t triÓn, g©y h¹i nÆng cho trµ lóa xu©n sím, mïa muén. Do ®ã, ë nh÷ng n¬i th−êng cã dÞch bÖnh ®¹o «n th× ph¶i më réng diÖn tÝch lóa xu©n chÝnh vô vµ lóa mïa sím, gi¶m bít diÖn tÝch cÊy xu©n sím, mïa muén ®Ó tr¸nh t¸c h¹i cña bÖnh ®¹o «n. BÖnh thèi h¹t lóa trªn lóa mïa sím ë §ång b»ng s«ng Hång th−êng nÆng h¬n so víi trªn lóa mïa muén. Rau b¾p c¶i trång vµo nhiÒu thêi vô kh¸c nhau th−êng bÞ s©u t¬ g©y h¹i ë c¸c møc ®é kh¸c nhau. ë vïng rau Hµ Néi, b¾p c¶i vô sím (trång vµo cuèi th¸ng 8 ®Çu th¸ng 9) th−êng chØ bÞ 2 ®ît s©u t¬ ph¸t sinh vµ g©y h¹i víi mËt ®é quÇn thÓ kh«ng cao. B¾p c¶i chÝnh vô (trång vµo cuèi th¸ng 9 - cuèi th¸ng 10) th−êng cã 3 ®ît s©u t¬ ph¸t sinh g©y h¹i víi mËt ®é lu«n lu«n cao h¬n mËt ®é s©u t¬ trªn b¾p c¶i vô sím. Trong vô b¾p c¶i chÝnh vô th× nh÷ng ®ît b¾p c¶i trång cµng muén (cuèi th¸ng 10) cã mËt ®é s©u t¬ cµng cao, bÞ h¹i nÆng h¬n nh÷ng ®ît b¾p c¶i trång sím (trång cuèi th¸ng 9). B¾p c¶i vô muén (trång ®Çu th¸ng 2) bÞ s©u t¬ g©y h¹i nÆng nhÊt. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña ViÖn Khoa häc kü thuËt N«ng nghiÖp miÒn Nam cho thÊy 15
- nh÷ng thêi vô b¾p c¶i ®Çu tiªn trång ngay sau khi døt m−a (th¸ng 11) cã mËt ®é s©u t¬ thÊp, bÞ h¹i nhÑ h¬n b¾p c¶i trång tõ th¸ng 12 trë ®i, nhÊt lµ b¾p c¶i trång trong th¸ng 1 bÞ h¹i nÆng nhÊt. Nh− vËy, ë c¶ hai vïng rau Hµ Néi vµ thµnh phè Hå ChÝ Minh, thêi vô b¾p c¶i trång sím ®Òu bÞ s©u t¬ ph¸ h¹i nhÑ h¬n c¸c thêi vô b¾p c¶i trång muén. Bëi v×, ë thêi vô sím quÇn thÓ s©u t¬ ch−a phôc håi kÞp, nªn mËt ®é quÇn thÓ cña chóng cßn thÊp. ë ®iÒu kiÖn vïng §ång b»ng s«ng Hång, ®Ëu t−¬ng vô xu©n trång sím (vµo th¸ng 1) th−êng bÞ bÖnh gØ s¾t, ruåi ®ôc th©n g©y h¹i nÆng h¬n so víi ®Ëu t−¬ng trång muén (vµo th¸ng 2). §Æc biÖt ®Ëu t−¬ng xu©n trång vµo th¸ng 3 - 4 rÊt Ýt bÞ bÖnh gØ s¾t, v× thêi tiÕt kh«ng thuËn lîi cho bÖnh gØ s¾t ph¸t sinh, l©y lan. B«ng gieo ë thêi vô sím Ýt bÞ s©u ph¸ h¹i h¬n b«ng gieo ë thêi vô muén. C¸c s©u h¹i tÝch luü sè l−îng quÇn thÓ trªn b«ng trång thêi vô sím. Khi b«ng ë thêi vô sím giµ th× s©u h¹i chuyÓn sang b«ng ë thêi vô muén cßn non h¬n, thÝch hîp h¬n nªn chóng ph¸t triÓn vµ tÝch luü sè l−îng nhanh h¬n. Do ®ã, b«ng trång ë thêi vô muén th−êng bÞ s©u ph¸ h¹i nÆng h¬n b«ng trång thêi vô sím. Thêi vô gieo trång kh«ng gän ®èi víi mét lo¹i c©y trång sÏ kÐo dµi thêi gian hiÖn diÖn cña lo¹i c©y trång ®ã trªn ®ång ruéng, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi vÒ thøc ¨n cho c¸c loµi dÞch h¹i (®Æc biÖt c¸c loµi dÞch h¹i chuyªn tÝnh) sinh tr−ëng ph¸t triÓn (h×nh 3). ThÝ dô, nhiÒu n¬i thuéc §ång b»ng s«ng Cöu Long do thuËn lîi t−íi tiªu, mét sè ®«ng n«ng d©n ®· gieo cÊy lóa liªn tôc, kh«ng ®ång thêi, kh«ng thµnh vô lóa râ rµng, cø thu ho¹ch xong lµ l¹i xuèng gièng vô sau. Do ®ã, quanh n¨m cã lóa trªn ®ång. §iÒu kiÖn nµy cho phÐp nh÷ng s©u bÖnh chÝnh h¹i lóa tån t¹i vµ ph¸t triÓn quanh n¨m. Khi gÆp ®iÒu kiÖn m«i tr−êng thuËn lîi, c¸c loµi s©u bÖnh nµy dÔ dµng ph¸t sinh thµnh dÞch. Gieo cÊy gän thêi vô (gieo cÊy ®ång lo¹t) ®Ó rót ng¾n thêi gian mét vô lóa ®−îc coi lµ mét biÖn ph¸p hiÖu qu¶ ®Ó phßng chèng mét sè s©u h¹i chÝnh trªn lóa (nh− rÇy n©u, s©u ®ôc th©n lóa, s©u n¨n,...). Quan ®iÓm nµy ch−a ®−îc tÊt c¶ c¸c nhµ sinh th¸i c«n trïng ®ång t×nh. V× viÖc gieo cÊy lóa gän thêi vô sÏ t¹o ra mét kho¶ng thêi gian kh«ng cã lóa trªn ®ång, g©y ¶nh h−ëng ®Õn sù tån t¹i, tÝch luü sè l−îng cña nhiÒu loµi thiªn ®Þch cña s©u h¹i lóa trong tù nhiªn. Do ®ã, quÇn thÓ c¸c loµi thiªn ®Þch sÏ phôc håi chËm vµ kh«ng khèng chÕ ®−îc sè l−îng s©u h¹i lóa ë thêi kú ®Çu vô lóa sau. ViÖc gieo cÊy lóa kh«ng gän thêi vô cã thÓ t¹o ®iÒu kiÖn tèt ®Ó b¶o vÖ, duy tr× vµ ph¸t triÓn quÇn thÓ c¸c thiªn ®Þch tù nhiªn cña s©u h¹i lóa. Nh−ng viÖc gieo cÊy lóa gän thêi vô lµ biÖn ph¸p phßng chèng s©u h¹i lóa ®¸ng tin t−ëng h¬n so víi viÖc lîi dông c¸c thiªn ®Þch tù nhiªn, ®Æc biÖt lµ trong viÖc phßng ngõa bÖnh virót h¹i lóa cã c«n trïng lµ m«i giíi truyÒn bÖnh. 16
- H×nh 3: ¶nh h−ëng cña gieo gän thêi vô vµ kh«ng gän thêi vô ®Õn sù tÝch luü dÞch h¹i Lùa chän, s¾p xÕp thêi vô gieo trång thÝch hîp lµ mét biÖn ph¸p canh t¸c phßng trõ dÞch h¹i cã hiÖu qu¶. §Ó x¸c ®Þnh ®−îc thêi vô thÝch hîp cho tõng lo¹i c©y trång ë mçi ®Þa ph−¬ng, cÇn ph¶i dùa vµo c¸c ®iÒu kiÖn thêi tiÕt khÝ hËu, ®Æc ®iÓm ph¸t sinh vµ ph¸ h¹i cña c¸c dÞch h¹i chÝnh trªn tõng c©y trång ë ®Þa ph−¬ng còng nh− kinh nghiÖm, tËp qu¸n trång trät l©u ®êi cña n«ng d©n ë ®Þa ph−¬ng. Thêi vô gieo trång thÝch hîp lµ biÖn ph¸p canh t¸c phßng trõ dÞch h¹i cã hiÖu qu¶ chØ khi ®−îc ¸p dông ®ång lo¹t trªn quy m« t−¬ng ®èi réng. BiÖn ph¸p nµy mang tÝnh chÊt céng ®ång. 5. MËt ®é gieo trång hîp lý MËt ®é gieo trång lµ sè l−îng h¹t gièng, hay sè l−îng c©y trªn mét ®¬n vÞ diÖn tÝch. Mçi lo¹i c©y trång hoÆc mçi gièng c©y trång phô thuéc vµo ®Êt tèt hay ®Êt xÊu mµ cã mét mËt ®é thÝch hîp ®Ó cho n¨ng suÊt cao. Gieo trång dµy qu¸ hoÆc th−a qu¸ ®Òu ¶nh h−ëng ®Õn n¨ng suÊt. Tõ xa x−a, ®èi víi c©y lóa, bµ con n«ng d©n ®· quan t©m ®Õn mËt ®é cÊy vµ thÊy râ t¸c dông cña viÖc cÊy dµy hîp lý lµ cho n¨ng suÊt cao. §iÒu nµy ®· ®−îc tæng kÕt thµnh kinh nghiÖm "CÊy th−a thõa ®Êt, cÊy dµy thãc chÊt ®Çy bå". Nh−ng ®èi víi ch©n ®Êt tèt, ruéng hÈu cÊy gièng lóa kÐm chÞu ph©n th× l¹i cÇn cÊy th−a ''CÊy th−a thõa thãc, cÊy dµy cãc ¨n". MËt ®é gieo trång kh«ng chØ ¶nh h−ëng ®Õn sinh tr−ëng ph¸t triÓn vµ n¨ng suÊt cña c©y trång, mµ cßn ¶nh h−ëng ®Õn sù ph¸t sinh, ph¸t triÓn cña s©u bÖnh vµ cá d¹i. MËt ®é gieo trång hîp lý cã t¸c dông ng¨n ngõa sù ph¸t triÓn vµ g©y h¹i cña nhiÒu loµi dÞch h¹i. Bëi vËy, mËt ®é gieo trång hîp lý ®−îc coi lµ biÖn ph¸p canh t¸c BVTV trong nhiÒu tr−êng hîp. 17
- Gieo trång th−a qu¸ sÏ t¹o ®iÒu kiÖn cho nhiÒu loµi cá d¹i sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn, lÊn ¸t c©y trång. Do ®ã ph¶i mÊt nhiÒu c«ng lµm cá. Gieo trång dµy qu¸ sÏ t¹o nªn m«i tr−êng thÝch hîp cho nhiÒu loµi s©u bÖnh ph¸t sinh vµ g©y h¹i. §èi víi c©y lóa, mËt ®é gieo cÊy ®· lµm thay ®æi sù sinh tr−ëng ph¸t triÓn cña c©y lóa vµ ®iÒu kiÖn tiÓu khÝ hËu trong ruéng lóa. Nh÷ng thay ®æi nµy ®Òu ¶nh h−ëng ®Õn sù ph¸t triÓn cña s©u bÖnh vµ thiªn ®Þch. Ruéng lóa cÊy dµy cã ®é Èm kh«ng khÝ cao, t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho rÇy n©u, bÖnh kh« v»n, bÖnh ®¹o «n ph¸t triÓn m¹nh. N¬i cÊy dµy th©n lóa vèng, mÒm h¬n, thuËn lîi cho s©u ®ôc th©n tuæi 1 dÔ x©m nhËp h¬n vµ cã tû lÖ sèng sãt cao, t¹o nªn tû lÖ nân hÐo cao h¬n. CÊy dµy cßn c¶n trë nh÷ng ho¹t ®éng h÷u Ých cña c¸c loµi ký sinh trøng s©u ®ôc th©n vµ trøng rÇy n©u. §©y còng lµ mét trong c¸c nguyªn nh©n gãp phÇn t¹o thuËn lîi cho s©u ®ôc th©n vµ rÇy n©u ph¸t triÓn m¹nh ë n¬i cÊy dµy. Ruéng cÊy th−a hÊp dÉn sù ®Î trøng cña b−ím s©u ®ôc th©n lóa. Ruåi ®en h¹i lóa th−êng bÞ hÊp dÉn bëi mÆt n−íc tho¸ng. NÕu mÆt n−íc bÞ bao phñ bëi líp t¸n l¸ lóa dµy ®Æc th× ruåi tr−ëng thµnh bay qua. Do ®ã ruéng cÊy th−a bÞ ruåi ®en h¹i nÆng h¬n ruéng cÊy dµy. §èi víi c©y ng«, trång cµng dµy th× møc ®é bÞ bÖnh ®èm l¸ lín vµ bÖnh kh« v»n cµng nÆng. V× khi trång dµy sÏ t¹o ®é Èm trong ruéng ng« cao, thÝch hîp cho 2 lo¹i bÖnh trªn ph¸t triÓn m¹nh. Gièng b«ng chÝn sím, kÕt hîp bÊm ngän, trång dµy th× trèn tr¸nh ®−îc s©u h¹i cuèi vô. Gieo trång víi mËt ®é nh− thÕ nµo lµ hîp lý ®èi víi tõng lo¹i c©y trång, ph¶i ®−îc x¸c ®Þnh tuú theo tõng lo¹i ®Êt, tõng lo¹i gièng, mïa vô vµ ®Æc biÖt lµ t×nh h×nh s©u bÖnh, cá d¹i chÝnh ë tõng ®Þa ph−¬ng. MËt ®é gieo trång hîp lý cã ý nghÜa lín trong BVTV trªn nhiÒu lo¹i c©y trång. 6. Sö dông gièng chèng chÞu s©u bÖnh (1) Tõ x−a con ng−êi ®· chän läc nh÷ng gièng c©y trång chèng chÞu s©u bÖnh. Nh−ng m·i tíi thÕ kû XVIII míi cã tµi liÖu ghi nhËn vÒ vÊn ®Ò nµy vµ cuèi thÕ kû XIX ë Ph¸p sö dông réng r·i gièng nho chèng rÖp h¹i. Ngµy nay gièng chèng chÞu s©u bÖnh ®−îc sö dông réng r·i vµ lµ "hßn ®¸ t¶ng" ®Ó phßng trõ s©u bÖnh cã hiÖu qu¶, lý t−ëng ®èi víi n«ng d©n nghÌo Ýt vèn. ë n−íc ta, gièng chèng chÞu s©u bÖnh ®−îc sö dông nhiÒu nhÊt trong nghÒ trång lóa. Dïng gièng chèng chÞu s©u bÖnh võa lîi vÒ mÆt kinh tÕ võa phï hîp víi nguyªn lý IPM. Gièng chèng chÞu s©u bÖnh dÔ ¸p dông, Ýt tèn kÐm vÒ chi phÝ. Dïng gièng chèng chÞu s©u bÖnh lµm gi¶m ®¸ng kÓ viÖc sö dông thuèc ho¸ häc BVTV. ViÖc dïng gièng chèng chÞu s©u bÖnh th× dÔ, nh−ng t¹o ra mét gièng chèng chÞu s©u bÖnh ph¶i mÊt hµng chôc n¨m, tèn kÐm nhiÒu c«ng søc. PhÇn lín c¸c gièng chèng chÞu ®−îc loµi s©u bÖnh nµy nh−ng l¹i nhiÔm loµi kh¸c: gièng lóa CR-203 kh¸ng rÇy n©u, nh−ng nhiÔm bÖnh kh« v»n, rÇy l−ng tr¾ng; Gièng b«ng l¸ nh½n kh¸ng s©u xanh nh−ng nhiÔm nhÖn ®á, rÖp muéi, rÇy xanh. C¸c gièng chèng chÞu s©u bÖnh th−êng chØ cã n¨ng suÊt ë møc kh¸. Dïng gièng chèng chÞu dÉn tíi sù h×nh thµnh nßi s©u bÖnh míi vµ gièng mÊt tÝnh kh¸ng. Do ®ã cÇn lu©n phiªn nhiÒu gièng kh¸ng kh¸c nhau; dïng gièng kh¸ng ngang, kh«ng cã tÝnh kh¸ng qu¸ cao. 1 VÊn ®Ò nµy nhiÒu tµi liÖu xÕp riªng hoÆc xÕp vµo biÖn ph¸p sinh häc. §ã lµ lý do lÇn in tr−íc t¸c gi¶ kh«ng ®Ò cËp tíi 18
- 7. Gieo trång ng¾n ngµy Mçi lo¹i c©y trång cã nhiÒu gièng kh¸c nhau. C¸c gièng kh¸c nhau th−êng cã thêi gian sinh tr−ëng kh¸c nhau. Nh÷ng gièng c©y trång cã thêi gian sinh tr−ëng ng¾n gäi lµ gièng ng¾n ngµy (®õng nhÇm víi gièng ngµy ng¾n). Gieo trång gièng ng¾n ngµy trong mét sè tr−êng hîp rÊt cã ý nghÜa h¹n chÕ t¸c h¹i cña dÞch h¹i. Nh− ta ®· biÕt, ®Ó ®¹t ®−îc mËt ®é g©y h¹i cã ý nghÜa kinh tÕ, c¸c loµi dÞch h¹i ph¶i cÇn mét thêi gian nhÊt ®Þnh ®Ó tÝch luü sè l−îng quÇn thÓ cña chóng. Sau mçi thÕ hÖ, sè l−îng c¸ thÓ cña dÞch h¹i ®−îc t¨ng lªn gÊp béi theo cÊp sè nh©n. Thêi gian sinh tr−ëng cña c©y trång cµng dµi (gièng dµi ngµy) th× dÞch h¹i hoµn thµnh ®−îc cµng nhiÒu thÕ hÖ trªn gièng c©y trång ®ã. Do ®ã, sè l−îng quÇn thÓ cña chóng cµng tÝch luü ®−îc nhiÒu, ®ñ ®Ó g©y thiÖt h¹i nÆng vÒ n¨ng suÊt ®èi víi c©y trång. Ng−îc l¹i, thêi gian sinh tr−ëng cña c©y tr«ng ng¾n (gièng ng¾n ngµy) th× dÞch h¹i hoµn thµnh ®−îc Ýt thÕ hÖ trªn gièng c©y ®ã. V× vËy, dÞch h¹i kh«ng thÓ tÝch luü ®ñ ®−îc sè l−îng quÇn thÓ ®Ó cã thÓ g©y h¹i nÆng cho c©y trång. Dïng gièng ng¾n ngµy ®Ó tr¸nh s©u bÖnh h¹i nÆng ë cuèi vô ®· ®−îc ¸p dông réng r·i víi nhiÒu lo¹i c©y trång. §èi víi c©y lóa, nh÷ng gièng ng¾n ngµy nh− CR-203 ®−îc gieo cÊy ë thêi vô lóa mïa sím cã thÓ tr¸nh ®−îc t¸c h¹i cña s©u ®ôc th©n, s©u c¾n giÐ. Gièng lóa cùc ng¾n ngµy (thêi gian sinh tr−ëng 80-90 ngµy) ®−îc sö dông nh− mét biÖn ph¸p h÷u hiÖu ®Ó trõ rÇy n©u. Bëi v× trªn c¸c gièng cã thêi gian sinh tr−ëng ng¾n nh− vËy th× rÇy n©u kh«ng cã thêi gian ®Ó tÝch luü sè l−îng ®ñ g©y h¹i nÆng cho c©y lóa. §èi víi c©y b«ng, dïng gièng b«ng chÝn sím (th−êng cã thêi gian sinh truëng ng¾n h¬n gièng b«ng chÝn muén) kÕt hîp víi viÖc trång dµy vµ bÊm ngän sÏ rót ng¾n ®−îc thêi gian cña mét vô b«ng trªn ®ång, dÉn ®Õn trèn tr¸nh ®−îc s©u h¹i b«ng cuèi vô. ë ®iÒu kiÖn §ång b»ng s«ng Hång, dïng c¸c gièng khoai t©y ng¾n ngµy nh− gièng khoai ®a (thêi gian sinh tr−ëng 85-95 ngµy), gièng KT2 (thêi gian sinh tr−ëng 75-80 ngµy) trång thêi vô sím ®Ó tr¸nh bÖnh mèc s−¬ng. 8. Sö dông ph©n bãn hîp lý Tõ xa x−a bµ con n«ng d©n ta ®· nhËn thÊy vai trß to lín cña ph©n bãn trong trång trät vµ ®· tæng kÕt thµnh c¸c kinh nghiÖm quý b¸u nh−: " NhÊt n−íc, nh× ph©n, tam cÇn, tø gièng"; 'Ruéng kh«ng ph©n nh− th©n kh«ng cña "; ''Ng−êi ®Ñp v× lôa, lóa tèt v× ph©n '' v. v... Qua mçi vô c©y trång, chÊt dinh d−ìng cho c©y ë trong ®Êt ngµy cµng bÞ c¹n kiÖt. §Ó t¨ng n¨ng suÊt c©y trång ph¶i bãn thªm ph©n. Bãn ph©n nh»m lµm cho n¨ng suÊt vµ chÊt l−îng n«ng s¶n cao, æn ®Þnh. Bãn ph©n lµ cung cÊp c¸c chÊt dinh d−ìng cho c©y trång, do ®ã ph©n bãn g©y ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña c©y trång. §Æc biÖt lµ ph©n bãn g©y ¶nh h−ëng lín ®Õn kh¶ n¨ng chèng chÞu víi s©u bÖnh cña c¸c lo¹i c©y trång. Ngoµi ra, bãn ph©n cßn ®ång thêi cung cÊp dinh d−ìng cho c¸c loµi dÞch h¹i th«ng qua c©y trång. NghÜa lµ, bãn ph©n kh«ng chØ cã ý nghÜa trong viÖc t¨ng n¨ng suÊt c©y trång mµ cßn lµm ¶nh h−ëng lín ®Õn sù ph¸t sinh vµ g©y h¹i cña dÞch h¹i. Nh− vËy, biÕt c¸ch sö dông ph©n bãn sÏ cã ý nghÜa lín trong phßng trõ dÞch h¹i. 19
- Trong mÊy chôc n¨m qua, mét tån t¹i lín chñ yÕu bao trïm viÖc sö dông ph©n bãn ë n−íc ta lµ bãn ph©n ho¸ häc mÊt c©n ®èi. ViÖc bãn ph©n mÊt c©n ®èi gi÷a c¸c nguyªn tè dinh d−ìng (®¹m, l©n, kali) lµm ¶nh h−ëng tíi kh¶ n¨ng hÊp thô, ®ång ho¸ hoÆc tÝch luü nguyªn tè kho¸ng nµy hay kh¸c cña c©y trång. Khi bãn ph©n ho¸ häc mÊt c©n ®èi, ®Æc biÖt chØ chó träng bãn ph©n ®¹m mµ kh«ng bãn ph©n l©n, kali sÏ g©y nªn hiÖn t−îng thõa ®¹m. Khi ®ã c©y trång sinh tr−ëng nhanh, l¸ ph¸t triÓn qu¸ møc (xanh vµ nhiÒu); trong th©n vµ l¸ c©y thõa ®¹m do c©y kh«ng ®ång hãa kÞp. Thõa ®¹m cßn lµm cho c©y chËm thµnh thôc, chËm ra hoa vµ qu¶ chËm chÝn, kÐo dµi thêi gian sinh tr−ëng cña c©y trång, t¹o nªn nguån thøc ¨n thÝch hîp cho nhiÒu loµi sinh vËt g©y h¹i ph¸t triÓn. Thõa ®¹m cßn lµm cho c¸c m« b¶o vÖ kÐm ph¸t triÓn, cho nªn th©n c©y non mÒm t¹o ®iÒu kiÖn cho sinh vËt g©y h¹i x©m nhËp vµo trong c©y mét c¸ch dÔ dµng. V× vËy, bãn nhiÒu ph©n ®¹m hoÆc chØ bãn ph©n ®¹m ®· t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho nhiÒu loµi s©u bÖnh ph¸t triÓn m¹nh. Bãn ph©n ®¹m cµng mÊt c©n ®èi víi ph©n l©n vµ kali th× s©u bÖnh cµng ph¸t triÓn m¹nh, g©y h¹i nÆng cho n¨ng suÊt c©y trång. S©u ®ôc th©n lóa, s©u cuèn l¸ lóa, rÇy n©u, bÖnh ®¹o «n, bÖnh kh« v»n, bÖnh b¹c l¸ lóa ph¸t triÓn m¹nh khi ruéng lóa ®−îc bãn nhiÒu ph©n, ®Æc biÖt lµ bãn nhiÒu ph©n ®¹m. Ruéng b«ng bãn nhiÒu ph©n ®¹m còng lµm t¨ng t¸c h¹i cña nhiÒu loµi s©u chÝnh h¹i b«ng. LiÒu l−îng ph©n ®¹m cao t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho nhiÒu loµi rÖp muéi, bä trÜ, bä xÝt h¹i c©y trång ph¸t triÓn rÊt m¹nh. Khoai t©y, cµ chua bãn nhiÒu ph©n ®¹m lµm t¨ng bÖnh mèc s−¬ng. Bãn ph©n kh«ng c©n ®èi lµm bÖnh s−¬ng mai trªn hµnh tái ph¸t triÓn m¹nh, v.v... Bãn nhiÒu ph©n kali trong nhiÒu n¨m g©y nªn t×nh tr¹ng thiÕu chÊt magiª trong ®Êt. §©y lµ hiÖn t−îng phæ biÕn ë vïng trång døa cña n−íc ta. ThiÕu magiª trong ®Êt trång døa ®· lµm cho c©y døa bÞ bÖnh hÐo l¸ rÊt nÆng. Bãn ph©n c©n ®èi lµ cung cÊp ®Çy ®ñ c¸c nguyªn tè dinh d−ìng víi tû lÖ thÝch hîp ®èi víi tõng gièng c©y trång, tõng lo¹i ®Êt vµ n¨ng suÊt muèn ®¹t. Cã nh− vËy míi ph¸t huy ®−îc ®Çy ®ñ t¸c dông cña tõng lo¹i ph©n bãn, ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho c©y trång sinh tr−ëng, ph¸t triÓn tèt, tr¸nh sù khñng ho¶ng vÒ dinh d−ìng cña c©y trång, lµm t¨ng kh¶ n¨ng chèng chÞu ®èi víi sù tÊn c«ng cña c¸c loµi s©u bÖnh, còng nh− lµm t¨ng kh¶ n¨ng tù ®Òn bï cña c©y trång khi bÞ ph¸ h¹i. §èi víi cá d¹i, khi c©y trång sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn tèt sÏ lÊn ¸t sù ph¸t triÓn cña cá d¹i. Nh− vËy, bãn ph©n c©n ®èi kh«ng chØ huy ®éng ®−îc tiÒm n¨ng n¨ng suÊt cña c©y trång mµ cßn kh«ng t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi cho dÞch h¹i ph¸t triÓn, gãp phÇn g×n gi÷ n¨ng suÊt c©y trång. Sö dông ph©n bãn h¬p lý kh«ng ph¶i chØ lµ bãn c©n ®èi gi÷a c¸c lo¹i ph©n, mµ cßn gåm c¶ viÖc bãn ®óng liÒu l−îng, ®óng ®Êt, ®óng lóc, ®óng c©y, phï hîp víi tr¹ng th¸i sinh tr−ëng vµ ph¸t triÓn cña c©y trång. Thùc tiÔn cho thÊy dïng liÒu l−îng ph©n ho¸ häc cao lµ mét trong c¸c nguyªn nh©n chÝnh lµm t¨ng thªm tÝnh trÇm träng cña s©u bÖnh ë vïng th©m canh trång trät. §ång thêi, liÒu l−îng ph©n ho¸ häc cao cßn lµm t¨ng phÇn bÞ röa tr«i hoÆc l¾ng xuèng tÇng ®Êt d−íi. Do ®ã ph¶i nghiªm tóc x¸c ®Þnh vµ bãn ®óng liÒu l−îng ph©n ho¸ häc ®Ó cung cÊp ®ñ nhu cÇu tèi thuËn cña c©y vÒ ph©n bãn vµ gi¶m l−îng ph©n thõa ë trong ®Êt. Nh− vËy, võa tiÕt kiÖm ®−îc ph©n bãn, võa ®¹t hiÖu qu¶ kinh tÕ cao cña viÖc bãn ph©n vµ h¹n chÕ sù gia t¨ng t¸c h¹i cña s©u bÖnh còng nh− sù « nhiÔm m«i tr−êng do ph©n bãn. Bãn ph©n ®óng ®Êt lµ ph¶i chän tõng lo¹i ph©n ho¸ häc phï hîp víi tÝnh chÊt c¬ b¶n cña ®Êt sao cho ph©n bãn ph¸t huy ®−îc t¸c dông nhiÒu nhÊt mµ kh«ng g©y ¶nh h−ëng xÊu cho c©y trång vµ ®Êt ®ai. ThÝ dô, trong ph©n l©n nung ch¶y cã chøa magiª, nÕu bãn vµo ®Êt giµu magiª th× g©y hiÖn t−îng c©y bÞ ngé ®éc do magiª. §Êt mÆn kh«ng bãn ph©n clorua kali vµ clorua am«n, v× nÕu bãn c¸c ph©n nµy sÏ lµm tÝch luü nhiÒu chÊt clo trong ®Êt vµ g©y ®éc cho c©y. Sù h×nh thµnh chÊt sunfua hy®r« (H2S) tõ sunfat lµ ®Æc ®iÓm cña ®Êt ngËp n−íc. C¸c ph©n sunfat (sunfat am«n, sunfat kali...) bãn vµo ®Êt lóa n−íc lµ nguån ph¸t sinh ra chÊt H2S g©y ngé ®éc cho c©y lóa. 20
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Các biện pháp phòng trừ sâu bệnh, cỏ dại
250 p |
136 |
78
-
Phòng trừ sâu bệnh hại lúa part 2
5 p |
148 |
63
-
Phòng trừ sâu bệnh hại lúa part 3
5 p |
123 |
53
-
Giáo trình Sử dụng biện pháp canh tác - MĐ02: Quản lý dịch hại tổng hợp
58 p |
87 |
50
-
Phòng trừ sâu bệnh hại lúa part 4
5 p |
109 |
50
-
Phòng trừ sâu bệnh hại lúa part 5
5 p |
112 |
44
-
MỘT SỐ GIỐNG LÚA MỚI VÀ BIỆN PHÁP CANH TÁC MỚI
5 p |
182 |
40
-
Giáo trình Phòng trừ sâu bệnh hại dứa - MĐ05: Trồng dứa (khóm, thơm)
99 p |
72 |
36
-
Kế hoạch đào tạo và những nội dung cần lưu ý trong lớp HLND về nông nghiệp hữu cơ (OA-FFS)
102 p |
61 |
30
-
Biện Pháp Tổng Hợp Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Rau
3 p |
106 |
29
-
Ebook Biện pháp canh tác phòng chống sâu bệnh và cỏ dại trong nông nghiệp: Phần 2 - PGS.PTS. Phạm Văn Lầm
39 p |
46 |
25
-
Giáo trình Phòng trừ sâu bệnh hại điều - MĐ04: Trồng điều
87 p |
59 |
24
-
Ebook Biện pháp canh tác phòng chống sâu bệnh và cỏ dại trong nông nghiệp: Phần 1 - PGS.PTS. Phạm Văn Lầm
41 p |
48 |
23
-
Ebook Sâu bệnh và cỏ dại hại mía: Phần 2 - NXB Nông nghiệp
12 p |
54 |
21
-
Ebook Sâu bệnh và cỏ dại hại mía: Phần 1 - NXB Nông nghiệp
12 p |
43 |
13
-
HỆ SINH THÁI NÔNG NGHIỆP, KIỂM SOÁT SÂU BỆNH VÀ CỎ DẠI
13 p |
47 |
12
-
Đề tài: Nghiên cứu và ứng dụng các biện pháp kỹ thuật thâm canh và phòng chống sâu bệnh hại tổng hợp, phát triển cho cây đậu đỏ hàng hóa cho tỉnh Thừa Thiên Huế
55 p |
10 |
5

Set-Cookie: TLDEVNamespace=0jfuvdghc291u36vjistphcq67; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# CÁCH SỬ DỤNG MỠ CORTICOID BÔI NGOÀI DA (KỲ 2)
Chia sẻ: Barbie Barbie | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:5
lượt xem 6
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100918/hibarbie/80x100/cach_su_dung_mo_corticoid_boi_ngoai_da_ky_2_0796.jpg)
##
CÁCH SỬ DỤNG MỠ CORTICOID BÔI NGOÀI DA (KỲ 2)
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
E. Lựa chọn loại Corticoid bôi tại chỗ theo bệnh. Nhóm 1-2. Vảy nến Liken phẳng Lupus đỏ dạng đĩa Eczema bàn tay nặng Viêm da thần kinh Eczema dày sừng Liken xơ và teo Rụng tóc Pelade Eczema thể đồng tiền nặng Viêm da cơ địa người lớn dai dẳng Liken hoá Nhóm 3-5 Viêm da cơ địa Eczema thể đồng tiền Eczema khô Viêm da ứ trệ Viêm da da dầu Liken xơ teo âm đạo Loét kẽ ( đợt ngắn) Nấm ( đợt ngắn ) Ghẻ ( sau khi diệt ghẻ ) Loét kẽ ( nặng ) Viêm quanh hậu môn( nặng ) Viêm da mặt nặngíc Nhóm 6-7 Viêm da quanh mắt Viêm da vùng tã...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=b02rpn8v2c4k088mop1kk42f43; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Chỉ thị số 24/2008/CT-TTg
Chia sẻ: Son Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
lượt xem 9
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20091119/lawttnh19/80x100/5634.jpg)
##
Chỉ thị số 24/2008/CT-TTg
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Chỉ thị số 24/2008/CT-TTg về việc tăng cường công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật về bảo vệ môi trường trong thời kỳ hội nhập do Thủ tướng Chính phủ ban hành
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Chỉ thị số 24/2008/CT-TTg
- TH TƯ NG CHÍNH PH C NG HÒA XÃ H I CH NGHĨA VI T -------- NAM c l p - T do - H nh phúc -------------- S : 24/2008/CT-TTg Hà N i, ngày 08 tháng 08 năm 2008 CH THN V VI C TĂNG CƯ NG CÔNG TÁC PHÒNG, CH NG T I PH M VÀ VI PH M PHÁP LU T V B O V MÔI TRƯ NG TRONG TH I KỲ H I NH P Các y u t t nhiên và v t ch t nhân t o bao quanh con ngư i như t, nư c, không khí, âm thanh, ánh sáng, sinh v t, h sinh thái và các hình thái v t ch t khác c a môi trư ng có nh hư ng to l n n i s ng, s n xu t, s t n t i, phát tri n c a con ngư i và sinh v t. Khí h u ang bi n i theo chi u lư ng ngày càng kh c nghi t, các s c môi trư ng gia tăng. Môi trư ng nư c ta hi n ang b ô nhi m và suy thoái nghiêm tr ng; t ai b xói mòn và thoái hoá, nhi u nơi di n ra hi n tư ng sa m c hóa; a d ng sinh h c trên t li n và dư i bi n u b suy gi m, môi trư ng vùng ven bi n và các lưu v c sông ang có d u hi u ô nhi m ngày càng tăng, ngu n nư c m t và nư c ng m ang ngày càng b ô nhi m và c n ki t. Nhi u ô th , khu công nghi p, làng ngh b ô nhi m n ng do nư c th i, khí th i, ch t th i r n; tình tr ng nh p khNu thi t b , công ngh l c h u, ph li u không áp ng tiêu chuNn v b o v môi trư ng di n ra khá ph bi n. Vi c khai thác có tính ch t h y di t các ngu n l i sinh v t trên c n và dư i nư c chưa b ngăn ch n, r ng ti p t c b tàn phá n ng n . Tình hình trên ang nh hư ng nghiêm tr ng n s c kho c a nhân dân, e do s phát tri n b n v ng c a t nư c. Nguyên nhân là: Các ngành, các c p chính quy n chưa nh n th c y và sâu s c t m quan tr ng c a nhi m v b o v môi trư ng trong quá trình phát tri n kinh t - xã h i; ý th c ch p hành pháp lu t v b o v môi trư ng c a m t b ph n dân cư, cơ quan, t ch c còn th p; có nơi chính quy n a phương còn coi tr ng l i ích kinh t c c b trư c m t mà xem nh yêu c u b o v môi trư ng, chưa k p th i ch o áp d ng các bi n pháp c n thi t b o v môi trư ng và không kiên quy t x lý nghiêm minh các vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng. H th ng văn b n quy ph m pháp lu t v b o v môi trư ng chưa hoàn ch nh và ng b , v a thi u v a ch ng chéo, chưa có h th ng ch tài nghiêm kh c s c răn e s vi ph m nên hi u qu công tác u tranh phòng, ch ng t i ph m và vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng th p. T ch c, ch c năng nhi m v c a các l c lư ng làm nhi m v tr c ti p u tranh phòng, ch ng t i ph m v môi trư ng chưa c th , rõ ràng và th ng nh t nên ho t ng ang g p m t s khó khăn, lúng túng, chưa phát huy t t hi u l c, hi u qu trong phòng ng a, phát hi n, x lý các vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng. Nh m gi gìn môi trư ng b n v ng; phòng ng a nh ng tác ng x u i v i môi trư ng, ng phó k p th i s c môi trư ng, Th tư ng Chính ph yêu c u các B , ngành, các a phương ph i khNn trương th c hi n các công vi c sau ây:
- 1. B Tài nguyên và Môi trư ng a. Ch trì, ph i h p v i các B , cơ quan ngang B , cơ quan thu c Chính ph , y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương và M t tr n T qu c Vi t Nam và các t ch c thành viên, Ny m nh vi c tuyên truy n, ph bi n ch trương, chính sách, pháp lu t v b o v môi trư ng, k t qu i u tra, x lý vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng trên các phương ti n thông tin i chúng nh m nâng cao ý th c ch p hành pháp lu t và trách nhi m c a cá nhân, cơ quan, t ch c, doanh nghi p i v i công tác b o v môi trư ng. b. Ch trì, ph i h p v i các B , cơ quan ngang B , cơ quan thu c Chính ph , y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương tăng cư ng công tác ki m tra, thanh tra, x lý k p th i, nghiêm minh các hành vi vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng; trong ó t p trung vào các d án u tư (k c d án u tư c a nư c ngoài), các khu công nghi p, khu ch xu t, các làng ngh , các cơ s gây ô nhi m môi trư ng nghiêm tr ng; b o m m i d án s n xu t, kinh doanh, d ch v và các lo i d án khác ph i có báo cáo ánh giá môi trư ng chi n lư c ho c báo cáo ánh giá tác ng môi trư ng ho c b n cam k t b o v môi trư ng ư c cơ quan có thNm quy n xem xét, phê duy t theo quy nh c a Lu t B o v môi trư ng năm 2005. Kiên quy t ình ch ho t ng i v i các cơ s s n xu t, kinh doanh, d ch v không có h th ng, phương ti n, bi n pháp x lý ch t th i và có bi n pháp kh c ph c s c môi trư ng. c. Ch trì, ph i h p v i B Khoa h c và Công ngh , các B , ngành có liên quan rà soát, i u ch nh, chuy n i các tiêu chuNn Vi t Nam v môi trư ng hi n hành, ban hành các quy chuNn k thu t môi trư ng m i. d. Ch trì, ph i h p v i các B , ngành liên quan nghiên c u cơ ch khuy n khích các d án, cơ ch huy ng v n, có chính sách ưu ãi các nhà u tư và phát huy m i ngu n l c trong lĩnh v c b o v môi trư ng; Ny m nh xã h i hóa công tác b o v môi trư ng, nh t là trong thu gom, x lý ch t th i; xây d ng cơ ch giám sát, ki m tra v môi trư ng. 2. B Công thương Ch trì, ph i h p v i B Tài chính và các B , ngành có liên quan và y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương t ch c t ng ki m tra tình hình nh p khNu các lo i máy móc thi t b , dây chuy n s n xu t công ngh l c h u, ph li u có kh năng gây ô nhi m, hu ho i môi trư ng k p th i phát hi n, ngăn ch n, x lý các vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng. 3. B Y t Ch trì, ph i h p v i các B , ngành liên quan và y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương ti n hành thanh tra, ki m tra các cơ s y t có kh năng gây ô nhi m môi trư ng k p th i phát hi n, ngăn ch n, x lý các vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng. 4. B Khoa h c và Công ngh
- Ch trì, ph i h p v i các B , ngành liên quan và y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương tăng cư ng ki m tra, ki m soát, qu n lý ch t ch các ngu n phóng x . 5. B Công an a. Ch o công an các ơn v , a phương Ny m nh các bi n pháp phòng ng a, phát hi n, x lý hành vi buôn bán, v n chuy n trái phép, nh t là vi c v n chuy n qua biên gi i các lo i ch t th i, rác th i, ch t phóng x , lâm s n, các loài ng v t hoang dã, quý hi m. Ki m tra, x lý không các lo i phương ti n cơ gi i ã h t niên h n s d ng tham gia giao thông. Ny m nh công tác i u tra, x lý nghiêm minh các v vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng nghiêm tr ng, xâm ph m và hu ho i tài nguyên môi trư ng. b. T ch c t p hu n nghi p v , pháp lu t v b o v môi trư ng cho l c lư ng C nh sát môi trư ng c a B Công an. c. Ch trì, ph i h p v i các B , ngành có liên quan nghiên c u, xây d ng d án Lu t T ch c cơ quan i u tra hình s và xu t s a i, b sung m t s quy nh có liên quan c a B Lu t T t ng hình s năm 2003 b o m phù h p v i yêu c u th c ti n công tác phòng, ch ng t i ph m v môi trư ng. Ti p t c c ng c , ki n toàn t ch c và ho t ng c a l c lư ng C nh sát môi trư ng áp ng yêu c u th c ti n công tác u tranh phòng, ch ng t i ph m và vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng. d. Ch trì, ph i h p v i B Tư pháp, B Tài nguyên và Môi trư ng và các B , ngành liên quan xây d ng Ngh nh c a Chính ph v phòng ng a, u tranh ch ng t i ph m và vi ph m pháp lu t khác v môi trư ng. 6. B Tư pháp Ch trì, ph i h p v i B Công an, B Tài nguyên và Môi trư ng và các B , ngành có liên quan nghiên c u, rà soát, xu t Chính ph , y ban Thư ng v Qu c h i, Qu c h i ban hành m i ho c s a i, b sung các văn b n quy ph m pháp lu t hi n hành v b o v môi trư ng, t o hành lang pháp lý y , v ng ch c ph c v có hi u qu công tác u tranh phòng, ch ng t i ph m và vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng. Trư c m t, nghiên c u, xu t Chính ph trình Qu c h i xem xét s a i, b sung m t s quy nh có liên quan c a B Lu t Hình s năm 1999 b o m phù h p v i yêu c u th c ti n công tác b o v môi trư ng hi n nay. 7. B Tài chính ch trì, ph i h p v i B K ho ch và u tư, B Công an và các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương hư ng d n vi c b trí kinh phí trong d toán ngân sách hàng năm b o m th c hi n công tác phòng, ch ng t i ph m và vi ph m pháp lu t v môi trư ng theo ch o c a Th tư ng Chính ph t i Ch th này; trong ó c n chú ý ưu tiên i v i các d án u tư tr ng i m v b o v môi trư ng. 8. Các B , cơ quan ngang B , cơ quan thu c Chính ph khác căn c ch c năng, nhi m v c a mình t ch c th c hi n có hi u qu các ch trương, chính sách, pháp lu t trong lĩnh v c b o v môi trư ng.
- 9. Ch t ch y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương ch o y ban nhân dân c p dư i và các cơ quan, t ch c liên quan a phương tăng cư ng công tác b o v môi trư ng và x lý nghiêm minh các vi ph m pháp lu t v b o v môi trư ng theo quy nh c a pháp lu t. 10. Các B trư ng, Th trư ng cơ quan ngang B , Th trư ng cơ quan thu c Chính ph , Ch t ch y ban nhân dân các t nh, thành ph tr c thu c Trung ương xây d ng k ho ch t ch c th c hi n Ch th này và ch u trách nhi m trư c Th tư ng Chính ph n u kéo dài tình tr ng ô nhi m môi trư ng nghiêm tr ng trên a bàn, lĩnh v c do mình qu n lý. 11. B Tài nguyên và Môi trư ng ch trì, ph i h p v i B Công an ki m tra, ôn c các B , ngành, a phương th c hi n Ch th này; nh kỳ 6 tháng và hàng năm báo cáo Th tư ng Chính ph k t qu th c hi n. Ch th này có hi u l c thi hành sau 15 ngày, k t ngày ăng Công báo. TH TƯ NG Nơi nh n: - Ban Bí thư Trung ương ng; - Th tư ng, các Phó Th tư ng Chính ph ; - Các B , cơ quan ngang B , cơ quan thu c Chính ph ; - VP BC TW v phòng, ch ng tham nhũng; - H ND, UBND các t nh, thành ph tr c thu c TW; Nguy n T n Dũng - Văn phòng Trung ương và các Ban c a ng; - Văn phòng Ch t ch nư c; - H i ng Dân t c và các y ban c a Qu c h i; - Văn phòng Qu c h i; - Toà án nhân dân t i cao; - Vi n ki m sát nhân dân t i cao; - Ki m toán Nhà nư c; - BQL KKTCKQT B Y; - Ngân hàng Chính sách Xã h i; - Ngân hàng Phát tri n Vi t Nam; - UBTW M t tr n T qu c Vi t Nam; - Cơ quan Trung ương c a các oàn th ; - VPCP: BTCN, các PCN, các V , C c, ơn v tr c thu c, Công báo; - Lưu: Văn thư, NC (5b).
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Chỉ thị số 1408/CT-TTg
6 p |
240 |
28
-
Chỉ thị số 902/CT-TTg
2 p |
154 |
23
-
Chỉ thị số 24/CT-UBND
4 p |
93 |
13
-
Chỉ thị số 16/2009/CT-UBND
3 p |
71 |
6
-
Chỉ thị số 13/CT-UBND
3 p |
48 |
6
-
Chỉ thị số 02/CT-BXD
4 p |
46 |
6
-
Chỉ thị số 854/CT-TTg
3 p |
62 |
5
-
Chỉ thị số 22/CT-UBND
2 p |
77 |
5
-
Chỉ thị số 06/2008/CT-NHNN
3 p |
52 |
4
-
Chỉ thị số 15/2009/CT-UBND
9 p |
40 |
4
-
Chỉ thị số 334/CT-TTg
3 p |
56 |
4
-
Chỉ thị số 02/CT-BQP
3 p |
51 |
4
-
Chỉ thị số 02/2009/CT-UBND-VP
4 p |
56 |
3
-
Văn bản Chỉ thị số 21/CT-UBND
10 p |
67 |
3
-
Chỉ thị số 23/CT-UBND
8 p |
43 |
3
-
Chỉ thị số 13/2009/CT-UBND
7 p |
49 |
3
-
Chỉ thị số 01/CTLT-BCT-CĐCT
3 p |
38 |
3
-
Văn bản Chỉ thị số 09/CT-UBND
16 p |
56 |
2

Set-Cookie: TLDEVNamespace=ta6mqluf9sp8rmgjrokkbroj21; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Công văn 4409/TCHQ-KTTT của Tổng cục Hải quan
Chia sẻ: Minh Tuyet | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:1
89
lượt xem 5
download
lượt xem 5
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20090807/tuyettrang/80x100/09310851.jpg)
##
Công văn 4409/TCHQ-KTTT của Tổng cục Hải quan
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Công văn 4409/TCHQ-KTTT của Tổng cục Hải quan về việc hướng dẫn việc xác định giá trị hải quan đối với hàng nhập khẩu
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=tk2bvf8qsf157v3u1lih1s67k2; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Luận văn nợ quá hạn
Chia sẻ: Nguyen Van A A | Ngày: | Loại File: DOCX | Số trang:65
234
lượt xem 95
download
lượt xem 95
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2010/20100329/woodeater/80x100/luan_van_no_qua_han_5087.jpg)
##
Luận văn nợ quá hạn
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static.tlvnimg.com/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Tham khảo tài liệu 'luận văn nợ quá hạn', luận văn - báo cáo, tài chính - kế toán - ngân hàng phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
Chủ đề:
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=m5oqak64gd167j2vfaqescvm10; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Quyết định số 14/2007/QĐ-UBND
Chia sẻ: Tai Nguyen | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:3
lượt xem 14
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2009/20091106/lawbds3/80x100/755.jpg)
##
Quyết định số 14/2007/QĐ-UBND
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Quyết định số 14/2007/QĐ-UBND về việc quy định mức thu phí đo đạc, lập bản đồ địa chính, phí thẩm định cấp quyền sử dụng đất, phí khai thác sử dụng tài liệu đất đai do Ủy ban nhân dân tỉnh Hưng Yên ban hành
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Quyết định số 14/2007/QĐ-UBND
- UỶ BAN NHÂN DÂN CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TỈNH HƯNG YÊN Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ****** ******* Số: 14/2007/QĐ-UBND Hưng Yên, ngày 28 tháng 9 năm 2007 QUYẾT ĐỊNH VỀ VIỆC QUY ĐỊNH MỨC THU PHÍ ĐO ĐẠC, LẬP BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH, PHÍ THẨM ĐỊNH CẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, PHÍ KHAI THÁC SỬ DỤNG TÀI LIỆU ĐẤT ĐAI UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH HƯNG YÊN Căn cứ Luật Tổ chức HĐND và UBND ngày 26/11/2003; Căn cứ Pháp lệnh Phí và lệ phí số 38/2001/PL-UBTVQH10 ngày 28/8/2001; Căn cứ Nghị định số 57/2002/NĐ-CP ngày 03/6/2002 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Phí và lệ phí, Nghị định 24/2006/NĐ-CP ngày 06/03/2006 của Chính phủ về sửa đổi bổ sung một số điều của Nghị định 57/2002/NĐ-CP ngày 03/6/2003; các Thông tư hướng dẫn số 63/2002/TT-BTC ngày 24/7/2002, Thông tư số 97/2006/TT-BTC ngày 16/10/2006 của Bộ Tài chính; Căn cứ Nghị quyết số 92/2007/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh Hưng Yên khoá XIV kỳ họp thứ tám (từ ngày 15 đến ngày 17/7/2007) về quy định mức thu phí đo đạc, lập bản đồ địa chính; phí thẩm định cấp quyền sử dụng đất; phí khai thác sử dụng tài liệu đất đai và lệ phí hộ tịch, QUYẾT ĐỊNH: Điều 1. Quy định mức thu phí đo đạc, lập bản đồ địa chính; phí thẩm định cấp quyền sử dụng đất; phí khai thác sử dụng tài liệu đất đai trên địa bàn tỉnh Hưng Yên. (Theo phụ lục chi tiết đính kèm). Điều 2. Quyết định này có hiệu lực sau 10 ngày kể từ ngày ký. Điều 3. Chánh Văn phòng UBND tỉnh; Giám đốc các sở, ngành: Tài nguyên và Môi trường, Tài chính, Cục thuế tỉnh; Chủ tịch UBND các huyện, thị xã và Thủ trưởng các cơ quan liên quan chịu trách nhiệm thi hành quyết định này./. TM. UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH KT. CHỦ TỊCH PHÓ CHỦ TỊCH THƯỜNG TRỰC Nguyễn Bật Khách QUY ĐỊNH MỨC THU PHÍ ĐO ĐẠC, LẬP BẢN ĐỒ ĐỊA CHÍNH, PHÍ THẨM ĐỊNH CẤP QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT, PHÍ KHAI THÁC SỬ DỤNG TÀI LIỆU ĐẤT ĐAI (Ban hành kèm theo Quyết định số 14/2007/QĐ-UBND Ngày 28/9/2007 của UBND tỉnh) I. ĐỐI TƯỢNG THU, MỨC THU, ĐƠN VỊ THU PHÍ 1. Phí đo đạc, lập bản đồ địa chính
- a) Đối tượng phải nộp phí: Các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất mới để sản xuất kinh doanh, hoặc được phép chuyển mục đích sử dụng đất; các trường hợp sử dụng đất cũ được nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất nay được chuyển sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất. Không thu phí đối với: đất giao hoặc cho thuê để kinh doanh kết cấu hạ tầng khu công nghiệp; đất giao, cho thuê, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất của những dự án đã có giấy chứng nhận đầu tư trước ngày ban hành quy định này. b) Mức thu phí : + Đất thuộc khu vực thị xã, thị trấn: 800 đồng/m2 (Tám trăm đồng một mét vuông). + Đất thuộc khu vực nông thôn: 600 đồng/m2 (Sáu trăm đồng một mét vuông). c) Thời điểm thu: Trong thời gian 15 ngày kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; quyết định chuyển từ hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất. d) Đơn vị thu phí: - Văn phòng Đăng ký quyền sử dụng đất thuộc Sở Tài nguyên & Môi trường thu phí đối với đất được UBND tỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; đất cũ được nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất nay được UBND tỉnh cho phép chuyển sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất. - Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện, thị xã (hoặc phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, thị xã đối với những nơi chưa thành lập Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất) thu phí đối với đất được UBND huyện, thị xã quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; các trường hợp đất cũ được nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất nay được UBND huyện, thị xã cho phép chuyển sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất. 2. Phí thẩm định cấp quyền sử dụng đất: a) Đối tượng phải nộp phí: Các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân được cơ quan nhà nước có thẩm quyền giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất mới để sản xuất kinh doanh hoặc được phép chuyển mục đích sử dụng đất; các trường hợp sử dụng đất cũ được nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất nay được chuyển sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất. Không thu phí đối với: đất của các hộ gia đình khu vực các xã trên địa bàn tỉnh, đất đã có quyết định giao, cho thuê, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất quyết định chuyển từ hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trước ngày ban hành quyết định này. b) Mức thu phí: + Đất thuộc khu vực thị xã, thị trấn: 500 đồng/m2 (Năm trăm đồng một mét vuông). + Đất thuộc khu vực nông thôn: 400 đồng/m2 (Bốn trăm đồng một mét vuông). Mức tối đa không quá 5.000.000 đồng/1 hồ sơ. c) Thời điểm thu: Trong thời gian 15 ngày kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; quyết định chuyển từ hình thức giao đất không thu tiền sử dụng đất sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất. d) Đơn vị thu phí:
- - Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất thuộc Sở Tài nguyên & Môi trường thu phí đối với đất được UBND tỉnh quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; các trường hợp đất cũ được nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất nay được UBND tỉnh cho phép chuyển sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất. - Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất huyện, thị xã (hoặc phòng Tài nguyên và Môi trường huyện, thị xã đối với những nơi chưa thành lập Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất) thu phí đối với đất được UBND huyện, thị xã quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất; các trường hợp đất cũ được nhà nước giao đất không thu tiền sử dụng đất nay được UBND huyện, thị xã cho phép chuyển sang hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất. 3. Phí khai thác và sử dụng tài liệu đất đai: a) Đối tượng phải nộp phí: Các chủ dự án và người sử dụng đất có nhu cầu khai thác và sử dụng tài liệu đất đai của Nhà nước. Không thu phí đối với cơ quan hành chính nhà nước (kể cả các đơn vị sự nghiệp, cơ quan Đảng, đoàn thể). b) Mức thu phí khai thác và sử dụng tài liệu đất đai chưa bao gồm chi phí in ấn, photo tài liệu: 100.000 đồng/1 hồ sơ (Một trăm nghìn đồng trên một hồ sơ). c) Đơn vị thu phí: Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất cấp tỉnh, huyện; Trung tâm thông tin lưu trữ tư liệu về Tài nguyên & Môi trường Hưng Yên. II. QUẢN LÝ SỬ DỤNG PHÍ THU ĐƯỢC 1. Nộp ngân sách nhà nước: 40% 2. Đơn vị trực tiếp thu phí được để lại sử dụng: 60% Đơn vị thu phí mở tài khoản tạm giữ tiền phí, lệ phí tại Kho bạc nhà nước và định kỳ hàng tuần gửi số phí thu được vào tài khoản đó. Định kỳ hàng tháng đơn vị thu phí phải có báo cáo số phí thu được với cơ quan thuế và nộp ngân sách theo tỷ lệ trên; phần được để lại 60% được xác định là nguồn thu sự nghiệp của đơn vị phải có xác nhận của cơ quan thuế và được chi theo quy định hiện hành của Nhà nước.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Quyết định số 90/2008/QĐ-UBND
114 p |
92 |
18
-
Quyết định số 47/2008/QĐ-UBND của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội
3 p |
183 |
17
-
Quyết định số 5583/QĐ-UBND
8 p |
61 |
5
-
Quyết định số 376/2008/QĐ-UBND
26 p |
70 |
5
-
Quyết định số 73/2008/QĐ-UBND
19 p |
83 |
5
-
Quyết định số 76/2008/QĐ-UBND
2 p |
51 |
5
-
Quyết định số 58/2008/QĐ-UBND
15 p |
100 |
5
-
Quyết định số 5579/QĐ-UBND
8 p |
56 |
4
-
Quyết định số 27/2008/QĐ-UBND
27 p |
65 |
4
-
Quyết định số 5584/QĐ-UBND
8 p |
61 |
4
-
Quyết định số 5578/QĐ-UBND
8 p |
72 |
3
-
Quyết định số 5585/QĐ-UBND
8 p |
58 |
3
-
Quyết định số 5582/QĐ-UBND
8 p |
52 |
3
-
Quyết định số 4187/QĐ-UBND
2 p |
63 |
3
-
Quyết định số 2182/2008/QĐ-UBND
54 p |
80 |
3
-
Quyết định số 703/QĐ-UBND của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
9 p |
82 |
3
-
Quyết định số 702/QĐ-UBND của Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh
9 p |
56 |
3
-
Quyết định số 5581/QĐ-UBND
8 p |
46 |
2

Set-Cookie: TLDEVNamespace=6b2i1pjgr30ivpu6k9afahbbr3; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Hán văn
**Hán văn**
-
Giáo trình "Văn bản Hán văn trích truyền" trình bày những vấn đề tổng quát về văn bản Hán văn và đưa ra những văn bản Hán văn cụ thể và giải thích nghĩa của bài văn cũng như nghĩa của chữ Hán trong văn bản để các bạn có thể hiểu hơn về những văn bản này nói riêng và chữ Hán nói chung.
117p
cafesua007
18-08-2010
327
147
Download
-
Tài liệu tham khảo Đề cương môn học Hán văn Việt Nam trường đại học khoa học xã hội và nhân văn khoa văn học
16p
luutrungduong
24-12-2010
176
39
Download
-
Phần 1 cuốn sách "Hán văn tự học" do Nguyễn Văn Ba biên soạn giới thiệu tới người đọc các nội dung: Lịch sử Hán tự, lục thư, cách viết chữ Hán, 240 bộ thủ chữ Hán, từ vựng chữ Hán. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
253p
thangnamvoiva1
18-06-2016
128
39
Download
-
Nối tiếp nội dung phần 1 cuốn sách "Hán văn tự học" do Nguyễn Văn Ba biên soạn, phần 2 giới thiệu tới người đọc các từ vựng chữ Hán được sắp xếp theo trật tự bảng chữ cái. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
87p
thangnamvoiva1
18-06-2016
60
18
Download
-
Phần 1 cuốn giáo trình Văn bản Hán văn trích tuyển cung cấp cho người đọc những kiến thức tổng quan về văn bản hán văn - những vấn đề tổng quát; thủ châu đãi thố; khắc chu cầu kiếm; học nhi thời tập chi;... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
52p
pechi1412
26-11-2015
36
12
Download
-
Tài liệu tham khảo mẫu tờ khai gia hạn văn bằng bảo hộ sở hữu công nghệ
2p
demtichlieu
09-07-2010
92
11
Download
-
Nối tiếp phần 1 của cuốn giáo trình Văn bản Hán văn trích tuyển đến với phần 2 các bạn sẽ tiếp tục được tìm hiểu về các vấn đề liên quan như: Ái liên thuyết, nam quốc sơn hà, cáo tật thị chúng, tụng giá hoàn kinh sư,... Mời các bạn tham khảo.
65p
pechi1412
26-11-2015
27
8
Download
-
Kim Vân Kiều - Nam âm thi tập - Hán văn dịch bản (Hán việt đối chiếu) là bản dịch và đối chiếu các tác phẩm Kim Vân Kiều - Nam âm thi tập từ chữ Hán và chữ Nôm. Mời các bạn tham khảo phần 2 cuốn sách.
144p
thangnamvoiva1
18-06-2016
27
7
Download
-
Môn học Văn bản Hán văn Việt Nam giới thiệu đến các bạn khái quát về Trung Quốc cổ đại, từ đó cung cấp cho sinh viên sự hình thành chữ Hán cũng nhu cấu tạo và cách viết chữ Hán. Nhằm giúp các bạn hiểu hơn về môn học này, mời các bạn cùng tham khảo nội dung đề cương chi tiết môn học "Văn bản Hán văn Việt Nam" để nắm bắt thông tin chi tiết.
8p
thuyhuynh1702
08-12-2015
22
5
Download
-
Học phần Văn bản Hán văn Trung Quốc cung cấp cho các bạn những kiến thức về quy tắc viết chữ Hán, cấu tạo của chữ Hán, đoán bộ Thủ của chữ Hán. Nhằm giúp các bạn nắm bắt những thông tin về học phần này, mời các bạn cùng tham khảo đề cương chi tiết học phần "Văn bản Hán văn Trung Quốc - Chinese document of China". Hy vọng đây là tài liệu tham khảo hữu ích cho các bạn.
5p
thuyhuynh1702
08-12-2015
37
2
Download
-
Nội dung bài viết "Hôn nhân quốc tế Việt - Hàn, vấn đề và giải pháp" giới thiệu đến các bạn những vấn đề của các cuộc hôn nhân quốc tế, đối sách của hôn nhân quốc tế, giải pháp hôn nhân quốc tế,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết để nắm bắt nội dung chi tiết.
0p
lethuy170290
01-04-2016
7
1
Download
-
Phần 1 cuốn sách "Thư pháp chữ Hán - Lý thuyết và thực hành" cung cấp cho người đọc các nội dung: Tổng quan về thư pháp chữ Hán, văn phong tứ bảo, phương pháp luyện tập viết thư pháp chữ Hán. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
380p
doinhugiobay_01
09-11-2015
143
65
Download
-
Ngày nay trong nền văn học Việt nam Hán văn đã không còn thịnh hành nữa...4. Hồ bạn khởi thiền quan, giáo diễn chân thừa, nhất tánh viên minh hoàn bản tế. ... Trên bờ dựng cảnh chùa, diễn cảnh chân thừa giáo, nhất tánh tròn sáng trở ...
4p
ngocha
12-06-2009
225
40
Download
-
TỜ KHAI GIA HẠN VĂN BẰNG BẢO HỘ ĐỐI TƯỢNG SỞ HỮU CÔNG NGHIỆP
3p
quochung
08-07-2009
198
18
Download
-
Kim Vân Kiều là một tác phẩm tiểu thuyết chương hồi của Thanh Tâm Tài Nhân, tác giả đời nhà Thanh, Trung Quốc biên soạn vào cuối thế kỷ 16 và đầu thế kỷ 17. Nguyễn Du nhân đọc quyển tiểu thuyết này đã cảm hứng viết Truyện Kiều - một tác phẩm được xem là áng văn chương bất hủ của Văn học Việt Nam. Mời các bạn cùng tham khảo phần dịch thơ và đối chiếu tác phẩm này.
141p
thangnamvoiva1
18-06-2016
24
6
Download
-
[Tóm tắt Luận án Tiến sĩ Hán Nôm: Nghiên cứu so sánh Sưu thần ký (Trung Quốc) với một số truyện chí quái Việt Nam từ góc độ đặc trưng thể loại và ngôn ngữ Hán văn](http://tailieu.vn/doc/tom-tat-luan-an-tien-si-han-nom-nghien-cuu-so-sanh-suu-than-ky-trung-quoc-voi-mot-so-truyen-chi-q-1925231.html)
Luận án hướng đến nghiên cứu so sánh về đặc trưng thể loại và đặc trưng ngôn ngữ Hán văn của thể loại chí quái, cụ thể là so sánh Sưu thần ký của Trung Quốc với hai tác phẩm Việt điện u linh tập và Lĩnh Nam chích quái lục của Việt Nam. Mời các bạn cùng tham khảo.
29p
khanhnie
04-01-2017
10
4
Download
-
Tài liệu tham khảo và hướng dẫn thủ tục hành chính thành phố Hồ Chí Minh thuộc Lĩnh vực thống kê: Kinh doanh du lịch Cơ quan có thẩm quyền quyết định: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cơ quan hoặc người có thẩm quyền được uỷ quyền hoặc phân cấp thực hiện (nếu có): Không Cơ quan trực tiếp thực hiện TTHC: Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Cơ quan phối hợp (nếu có): Không Cách thức thực hiện: Trụ sở cơ quan hành chính Thời hạn giải quyết: + Trong vòng 15 ngày...
5p
ca_chepvang
28-10-2010
46
2
Download
-
Trong các hoạt động của NHTM, cho vay là hoạt động chủ yếu, trong đó cho vay ngắn hạn thường chiếm tỉ trọng lớn và đem lại thu nhập chính cho ngân hàng. Trong những năm gần đây, các NHTM đã mở rộng cho vay trung và dài hạn, song cho vay ngắn hạn vẫn luôn là hoạt động chủ đạo, đặc biệt là đối với thị trường ngân hàng – tài chính của Việt Nam.
76p
nhaquantritaiba
15-06-2011
517
332
Download
-
Giai đoạn giảng dạy ngữ đoạn, thông qua sự hiểu biết sâu hơn về ngữ pháp và vận dụng từ ngữ, để nâng cao hơn nữa khả năng biểu đạt thành đoạn văn của học viên là mục đích của cuốn “Giáo trình Hán ngữ” tập 3 này. Chủ điểm bài đọc bao gồm nhiều mặt trong cuộc sống hằng ngày, giới thiệu những kiến thức về đất nước con người Trung Quốc nhằm tăng cường sự hiểu biết thông thường đối với đất nước Trung Hoa
424p
951864273
15-05-2012
594
324
Download
-
Tài liệu tham khảo Tên những bộ thủ tiếng Hán cơ bản
7p
anhtuan0691
12-03-2011
507
210
Download

Set-Cookie: TLDEVNamespace=ppip0dpalefoqills907adhh01; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


markdown:
# Lạm dụng
**Lạm dụng**
-
Khác hoàn toàn với các điều luật liên quan đến tội phạm hình sự trong hoạt động ngân hàng đã nêu trong các bài viết trước đây, tội “Lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản” trong hoạt động ngân hàng có những đặc trưng pháp lý rất dễ nhầm sang tội lừa đảo.
12p
bingo_do
25-05-2010
332
78
Download
-
Mục tiêu trình bày của chương 2 Các hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, vị trí độc quyền hạn chế cạnh tranh nằm trong bài giảng luật cạnh tranh nhằm trình bày về khái niệm, đặc điểm của hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường, khả năng gây hạn chế cạnh tranh một cách đáng kể của doanh nghiệp.
38p
little_12
16-06-2014
169
70
Download
-
Tham khảo tài liệu 'cách nào để nhân viên làm đúng theo ý muốn?', kỹ năng mềm, kinh nghiệm lãnh đạo phục vụ nhu cầu học tập, nghiên cứu và làm việc hiệu quả
5p
maybay_thaboom
01-07-2010
111
31
Download
-
[Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật học: Kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu](http://tailieu.vn/doc/tom-tat-luan-van-thac-si-luat-hoc-kiem-soat-hanh-vi-lam-dung-vi-tri-thong-linh-thi-truong-trong-lin-1789642.html)
Tóm tắt Luận văn Thạc sĩ Luật học: Kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu nhằm tìm ra những nguyên nhân của bất cập trong các quy định của pháp luật cạnh tranh nói chung, pháp luật về kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường nói riêng, qua đó, đưa ra định hướng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về kiểm soát hành vi lạm dụng vị trí thống lĩnh thị trường trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu �...
21p
huyen06281982
21-10-2015
61
19
Download
-
Lạm dụng cortico-teroid dạng uống, dùng ngoài được nhắc đến nhiều. Trong khi đó, lạm dụng chúng dạng tiêm cũng khá phổ biến, nguy hiểm hơn nhiều nhưng chưa được cảnh báo đúng mức.
5p
nuquaisaigon
03-08-2010
65
10
Download
-
Kháng sinh là một loại hóa dược có tác dụng chống lại sự xâm nhập, tấn công của vi trùng đối với cơ thể tao nên bệnh cảnh sốt, nhiễm trùng.
3p
bibocumi29
24-01-2013
42
7
Download
-
Tìm hiểu và trợ giúp tâm lý đối với những trẻ em bị lạm dụng tình dục ở Mỹ Nội dung bài viết gồm 3 phần chính. Phần một: Trẻ em bị lạm dụng tình dục ở Mỹ: những vấn đề liên quan. Phần 2: Những dấu hiệu nhận biết trẻ em bị lạm dụng tình dục và những tổn thương của trẻ khi bị lạm dụng tình dục. Phần 3: Sự trợ giúp tâm lý, tư vấn cho những trẻ em bị lạm dụng tình dục tại một cơ sở tư vấn ở thành phố New orleans, Mỹ....
7p
butmauluc
31-08-2013
50
8
Download
-
Dùng thuốc chữa bệnh là việc “cực chẳng đã” phải đưa vào cơ thể người một lượng hoạt chất ngoại lai mà nhiều khi “mặt trái” của chúng rất nguy hại cho các cơ quan nội tạng, đặc biệt là gan và thận. Chính vì vậy, nếu dùng thuốc thiếu hiểu biết, lạm dụng thuốc thường xuyên sẽ dẫn đến những nguy cơ chết người do các cơ quan này bị nhiễm độc và mắc những căn bệnh trầm trọng.
3p
bibocumi29
24-01-2013
27
6
Download
-
Một số tác dụng phụ như loét và thủng thực quản, dạ dày, ruột có thể xuất hiện sau một thời gian dùng thuốc phòng loãng xương Gần đây, trên toàn cầu bùng phát một trào lưu chỉ định và kê đơn các loại thuốc được cho là có tác dụng phòng và điều trị chứng loãng xương.
5p
downy_quyenru
06-01-2011
37
6
Download
-
[Bài giảng Chính sách quốc gia phòng, chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn đến năm 2020 - ThS. Trần Thị Trang](http://tailieu.vn/doc/bai-giang-chinh-sach-quoc-gia-phong-chong-tac-hai-cua-lam-dung-do-uong-co-con-den-nam-2020-ths-t-1795801.html)
Bài giảng Chính sách quốc gia phòng, chống tác hại của lạm dụng đồ uống có cồn đến năm 2020 do ThS. Trần Thị Trang thực hiện trình bày về thực trạng sử dụng rượu, bia; tác hại của lạm dụng rượu, bia; nội dung cơ bản Chính sách quốc gia về phòng, chống tác hại của đồ uống có cồn đến năm 2020.
65p
cocacola_06
06-11-2015
65
20
Download
-
Số liệu từ khoa dinh dưỡng bệnh viện Nhi Trung ương cho biết trung bình mỗi ngày tại khoa có 60 - 70 bé đến khám và tư vấn liên quan đến vấn đề dinh dưỡng. Trong đó, rất nhiều bé bị bệnh do lạm dụng thuốc bổ, thậm chí có trường hợp phải cấp cứu! Thuốc bổ rất được chuộng hiện nay là các chế phẩm bổ sung vitamin và chất khoáng. .
4p
kinhdo0908
15-10-2012
40
3
Download
-
15 năm trước, một chủng vi khuẩn gây nhiễm trùng da dễ dàng bị kháng sinh “cũ kỹ” penicillin quật ngã. Nhưng giờ đây, các bác sĩ phải cầu viện đến một nhóm các thuốc kháng sinh thế hệ mới nhất mới diệt được nó. Lạm dụng kháng sinh đã tạo ra những vi khuẩn kháng thuốc và những đứa trẻ kháng thuốc ở Trung Quốc.
3p
bibocumi29
25-01-2013
47
2
Download
-
Mật ong Đa số đều cho rằng, mật ong rất an toàn và thường dùng khi trẻ bị tưa lưỡi hay húng hắng ho. Thực tế, mật ong rất có lợi cho sức khỏe và được xem như một loại nguyên liệu chính trong nhiều bài thuốc chữa bệnh. Nhưng hiện nay, nhiều bà mẹ đã lạm dụng mật ong vào việc chế biến thức ăn hoặc dùng để trị bệnh cho trẻ.
3p
bibocumi41
15-05-2013
29
1
Download
-
Tình trạng “quá chén” rất thường gặp ở đấng mày râu trong những ngày lễ và dùng thuốc giải rượu là biện pháp được nhiều người lựa chọn. Tuy nhiên, lạm dụng loại thuốc này có thể dẫn đến những nguy hiểm cho sức khỏe. Cùng tham khảo tài liệu dưới đây để biết được các nguy hiểm trong việc lạm dụng thuốc giải rượu để có thể phòng tránh.
5p
vnapharm
08-05-2014
24
2
Download
-
[Bài giảng Sàng lọc và Can thiệp ngắn sử dụng công cụ sàng lọc lạm dụng rượu, thuốc lá và các chất khác (ASSIST)](http://tailieu.vn/doc/bai-giang-sang-loc-va-can-thiep-ngan-su-dung-cong-cu-sang-loc-lam-dung-ruou-thuoc-la-va-cac-chat-kh-1679814.html)
Bài giảng Sàng lọc và Can thiệp ngắn sử dụng công cụ sàng lọc lạm dụng rượu, thuốc lá và các chất khác (ASSIST) trình bày lí do thực hiện sàng lọc và can thiệp ngắn, 10 yếu tố nguy cơ gây bệnh hàng đầu trên thế giới, tiêm chính ma túy và HIV, chất kích thần và hành vi tình dục nguy cơ, vấn đề liên quan tới sử dụng chất, nguy cơ từ tiêm chích, ai cần sàng lọc định kỳ, công cụ sàng lọc lạm dụng rượu, thuốc lá và các chất khác, tổng quan về can thiệp ngắn.
21p
qlngoc
19-05-2014
28
1
Download
-
Bài giảng “Glucocorticoid lạm dụng và xử trí các biến chứng cai” trình bày các nội dung: Lịch sử thuốc corticocoid, cấu trúc tuyến thượng thận, trục hạ đồi – tuyến yên – tuyến thượng thận, cơ chế tác động, cấu trúc, liều tương đương của corticoid, tác dụng của glucocorticoid,… Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
39p
tsmttc_004
13-06-2015
18
3
Download
-
Tìm hiểu và trợ giúp tâm lý đối với những trẻ em bị lạm dụng tình dục ở Mỹ trình bày nội dung về trẻ em bị lạm dụng tình dục ở Mỹ, những dấu hiệu nhận biết trẻ em bị lạm dụng tình dục và những tổn thương của trẻ khi bị lạm dụng tình dục,... Mời các bạn cùng tham khảo.
7p
susuqb
21-12-2015
19
2
Download
-
Bài viết "Lạm dụng, ngược đãi trẻ em: Một vấn đề xã hội cần quan tâm" trình bày các hình thức lạm dụng trẻ em đã có từ trước và ngày càng phổ biến và nghiêm trọng theo mức độ gây nguy hại, các dạng thức lạm dụng trẻ em mới mà trước khi chuyển sang cơ chế thị trường không có hoặc không đáng kể,... Mời các bạn cùng tham khảo nội dung bài viết để nắm bắt nội dung chi tiết.
0p
thithuy90
30-03-2016
21
4
Download
-
Tip về điều trị lạm dụng chất gây nghiện cho người nhiễm HIV/AIDS là một phiên bản của TIP 15 về Điều trị Lạm dụng Rượu và các loại Chất gây nghiện khác cho người nhiễm HIV (CSAT, 1995b), được thiết kế nhằm mục đích giúp các nhà cung ứng làm quen với các vấn đề khác nhau xung quanh khách hàng bao gồm cả người lạm dụng chất gây nghiện và người nhiễm vi rút suy giảm miễn dịch ở người (HIV). TIP này cũng giúp hiểu rõ hơn về vai trò của các nhà cung ứng khác.
354p
tangtuy09
04-05-2016
7
1
Download
-
[Phác đồ cải thiện điều trị TIP 42: Điều trị lạm dụng chất gây nghiện đối với người có rối loạn xảy ra đồng thời](http://tailieu.vn/doc/phac-do-cai-thien-dieu-tri-tip-42-dieu-tri-lam-dung-chat-gay-nghien-doi-voi-nguoi-co-roi-loan-xay-r-1854020.html)
Cuốn sách đưa ra thông tin về những diễn biến mới trong lĩnh vực hiện đang phát triển nhanh là rối loạn lạm dụng chất gây nghiện và tâm thần xảy ra đồng thời và nắm bắt những gì mới nhất trong điều trị người có rối loạn xảy ra đồng thời. TIP 42 tập trung vào những gì mà bác sĩ lâm sàng điều trị lạm dụng chất gây nghiện cần biết và cung cấp thông tin đó theo hình thức dễ tiếp cận.
590p
tangtuy09
04-05-2016
8
1
Download

Set-Cookie: TLDEVNamespace=gr6khpc69pvbog90fje4p89i02; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly