text:
Up
Chương 7
Bảo-Tồn
(tiếp theo)
H�nh 207. Mặt nước S�ng v� �� cao hơn th�nh-phố, l�ng
mạc
C�c Khu Bảo-tồn Biển & �ảo
�a dạng sinh-học
Năm
1995, Viện Hải dương học Hải Ph�ng đ� tiến h�nh khảo s�t hệ sinh-th�i biển v�
tr�n đảo thuộc khu-vực đề xuất x�y-dựng khu bảo-tồn biển �ảo Bạch Long Vĩ .
Trong đợt khảo s�t n�y đ� ph�t hiện được 126 lo�i thực-vật tr�n đảo v� 17 lo�i
thực-vật ngập mặn. �ối với hệ sinh-vật biển , đ� ghi nhận được 95 lo�i san-h�
v� 460 lo�i c� (Nguyễn Huy Yết v� V� Sỹ Tuấn 1995). Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u
� (1999) cho rằng đa-dạng sinh-học biển c� gi� trị lớn hơn so với khu-vực tr�n
đảo, v� ch�ng được xem l� một trong những kiểu �sinh cảnh quan-trọng bặc nhất
ở Vịnh
C�c
rạn san-h� bao bọc bờ biển c� một chức năng v� c�ng quan trọng l� bảo vệ miền
duy�n-hải khỏi bị x�i m�n do s�ng vỗ. Chức năng n�y rất quan trọng từ bắc v�o
nam trung bộ Việt Nam nơi b�o thường xuy�n xảy ra . Tại huyện C�t Hải, Hải
Ph�ng, l�m v� dụ, đ� phải ti�u ph� h�ng trăm ngh�n đ� la để x�y v� sửa chữa đ�
k� bằng đ� v� b� t�ng h�ng năm ven biển để bảo vệ v�ng duy�n-hải .
C�c
vấn-đề về bảo-tồn
Do
nằm xa bờ từ 10 đến 12 giờ đi bằng thuyền n�n �ảo Bạch Long Vĩ được sử-dụng
l�m cơ sở cho chương tr�nh đ�nh bắt c� xa bờ. Rất nhiều thuyền đ�nh c� neo đậu
xung quanh đảo. T�i-nguy�n biển ở v�ng l�n cận trở th�nh đối tượng bị đ�nh bắt
qu� mức, kh�ng hợp l�. V� dụ: sản-lượng đ�nh bắt lo�i b�o ngư Haliotis
diversicolor đ� bị giảm s�t h�ng năm . Tr�ch nhiệm kiểm so�t c�c hoạt-động n�y
hiện nay chưa r� r�ng. Qu�n đội quản l� v�ng biển, nhưng họ kh�ng c� tr�ch
nhiệm quản l� v� kiểm so�t c�c hoạt-động đ�nh bắt hải-sản(ADB 1999).
Một
trở ngại đối với c�ng t�c quản l� trong khu-vực l� do c�ch xa đất liền n�n
việc tiếp cận khu-vực n�y bằng thuyền chận v� chỉ thực-hiện được khi biển
lặng. Ngo�i ra, ranh-giới khu bảo-tồn biển rất kh� x�c định ch�nh x�c.
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (1998) khuyến c�o rằng ranh-giới n�y n�n mở rộng
nhằm bảo c�c khu-vực cực kỳ quan-trọng l� c�c b�i san-h� v� c�c b�i c� đẻ xung
quanh đảo. V� l� do n�y Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �(1998) đề xuất một
ranh-giới mở rộng tr�n cơ sở đường b�nh-độ ở độ s�u 40 m so với mặt nuớc biển.
C�c
gi� trị kh�c
Bạch
Long Vĩ c� nghĩa l� �đu�i con rồng trắng�, t�n n�y c� nguồn gốc từ một truyền
thuyết về nguồn gốc của Vịnh Hạ Long. �ắt bắt c� l� hoạt-động kinh-tế chủ đạo
ở vịnh Hạ Long ,v� �ảo Bạch Long Vĩ l� n�i c� chủ-yếu đối với nghề c� trong
v�ng Trứng v� ấu tr�ng c� đạt mật-độ cao trong c�c đợt gi� m�a đối với c�c
lo�i c� g�a trị kinh-tế v� ấu tr�ng của ch�ng tập trung chủ-yếu ở ph�a ��ng
Nam của đảo.Hơn 50 lo�i c� c� g�a trị thương mại ph�n bố trong khu-vực
thể-hiện t�nh đa-dạng cao c�c lo�i c� trong v�ng(ADB 1999)
C�c
dự �n c� li�n-quan
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � hiện c� một chương tr�nh hỗ trợ kỹ-thuật v�ng c�
t�n l� �Quản l� m�i truờng biển v� ven bờ biển ��ng�.Chương tr�nh n�y được
gi�p đỡ một phần bởi qũy hỗ trợ kỹ-thuật của Tổ-chức Hợp t�c Ph�t-triển Thuỵ
�iển. Mục đ�ch của dự �n l� tăng cường to�n thiện c�ng t�c quản l� t�i nguy�n
biển v� bờ biển ở Việt Nam, Cămpuchia v� �ảo Hải-Nam thuộc tỉnh Quảng ��ng,
Trung Quốc.
Bộ
Khoa-học, C�ng-nghệ v� M�i trường l� tổ-chức thực-hiện dự �n ở Việt Nam. �ến
nay, bản thảo kế-hoạch bảo-tồn biển v� bờ biển đ� được soạn thảo. Bản thảo n�y
thảo luận về danh s�ch 30 khu bảo-tồn biển v� bờ biển đ� được nh� nước xem
x�t, trong đ� 10 khu đề xuất mới. �ảo Bạch Long Vĩ nằm trong bản kế-hoạch n�y
v� l� một trong 9 khu bảo rine protected areas on the coast of Vietnam]. Hai
Phong :Hai Phong Institute of Oceanography. tồn biển v� bờ biển được Ng�n-h�ng
Ph�t-triển Ch�u � kiến nghị mở rộng.
T�i-liệu tham khảo
-ADB
(1999) Draft coastal and marine protected area plan. Hanoi : Asian Development
Bank .
-Hai
Phong City FPD (2000) [FPD questionnaire]. Hai Phong: Hai Phong City Forest
Protection Department. In Vietnamese.
-Nguyen Chu Hoi, Nguyen Huy Yet and Dang Ngoc Thanh (1998) [ Scientific basis
for marine protected areas planning]. Hai Phong : Hai Phong Institute of
Oceanography. In Vietnamese.
-Nguyen Huy Yet and Vo Si Tuan (1995)[information on proposed marine
In Vietnamese��..
Khu
Bảo-tồn biển �ảo C� T�
T�n
kh�c
Kh�ng c�
Tỉnh
Quảng Ninh
T�nh
trạng
�ề
xuất
Ban
quan l� được th�nh-lập
Chưa
th�nh lập
Vĩ-độ
20
56� � 21 04� vĩ-độ Bắc
Kinh
đ�
107
42� � 107 52� kinh-độ ��ng
V�ng
địa-l� sinh-học
06a
- Nhiệt-đới Nam Trung hoa
T�nh
trạng bảo-tồn
Khu
đề xuất bảo-tồn biển đảo C� T� nằm ở trung-t�m quần đảo C� T� , thuộc v�ng
Biển ��ng, c�ch bờ biển tỉnh Quảng Ninh khoảng 40 km. Về mặt h�nh ch�nh quần
đảo n�y thu�c huyện C� T�, một huyện đảo nằm xa bờ của tỉnh Quảng Ninh quản
l�. Năm 1995, Viện Hải-Dương Hải-Ph�ng đề nghị th�nh lập khu bảo-tồn biển �ảo
C� T�, diện-t�ch đề xuất th�nh lập khu bảo-tồn l� 3,850 ha, tuy nhi�n đ�y chỉ
mới l� phần đất liền (Nguyễn Huy Yết v� V� Sĩ Tuấn 1995). Tiếp theo đ�, �ảo C�
T� đ� được liệt k� trong danh lục đề xuất 16 khu bảo-tồn biển của Bộ KHCN v�
MT năm 1998. Trong danh lục n�y diện-t�ch �ảo C� T� được đề xuất trong khoảng
3,000 � 4,000 ha (Nguyễn Chu Hồi et al.eds. 1998).
Gần
đ�y hơn, trong năm1999, đề xuất th�nh lập khu bảo-tồn biển �ảo C� T� lại được
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (ADB 1999) lặp lại trong kế-hoạch x�y-dựng hệ
thống khu bảo-tồn biển ở Việt Nam . Trong đề xuất của Ng�n-h�ng Ph�t-triển
Ch�u �,diện-t�ch của khu l� 7,850 ha, bao gồm diện-t�ch v�ng biển 4,000 ha v�
v�ng đảo nổi l� 3,850 ha .
�ịa-h�nh v� thủy văn
Khu
đề xuất bảo-tồn biển được bao gồm cả quần đải c� đến 25 đảo nhỏ, v� ba đảo lớn
nhất l� C� T� Lớn, Thanh Lan v� C� T� nhỏ. Một vịnh th�ng với biển nằm ở giữa
ba đảo n�y c� diện-t�ch l� 2,500 ha �iểm cao nhất tr�n c�c đảo đạt 200 m ở đảo
Thanh Lan. C�c đảo c� v�ng nước mặn bao quanh, độ s�u kh�ng đến 20 m v� c�
diện-t�ch rộng v�o khoảng 21,500 ha. V�ng nước biển ở khu đề xuất bảo-tồn biển
�ảo C� T� c� nhiều rạn san-h�.
�a
dạng sinh-học
Hiện
tại c�c đợt điều-tra v� đa-dạng sinh-học khu bảo-tồn biển �ảo C� T� đ� ghi
nhận được 151 lo�i thực v�t nổi, 69 lo�i động-vật nổi, 90 lo�i tảo biển, 114
lo�i san-h�, 165 lo�i động-vật đ�y v� 191 lo�i c� biển (Nguyễn Chu Hối et al.
eds. 1998 ). C�c rạn san-h� trong v�ng thuộc lo�i lớn v� gi� cỗi. ưu-thế bởi
c�c lo�i Acropora spp. Khu hệ thực-vật tr�n đất liền thuộc �ảo C� T� tương đối
gi�u, cho đến nay đ� ghi nhận được 248 lo�i, trong khi khu hệ động-vật v�ng
đất liền c�n �t được nghi�n-cứu (ADB 1999).
C�c
vấn đề bảo-tồn
C�c
nguồn t�i-nguy�n biểncủa khu bảo-tồn �ảo C� T� đ� bị d�n địa-phương l� những
ngư phủ đến đ�y từ c�c v�ng kh�c ở miền Bắc-Việt Nam, Hồng K�ng, ��i Loan v�
Trung quốc khai-th�c. Mọi hoạt-động của họ ở đ�y đều kh�ng được ch�nh quyền
địa-phương kiểm so�t, kết quả dẫn đến việc đ�nh bắt thủy-sản mang t�nh hủy
hoại như sử-dụng lưới mắt qu� nhỏ v� d�ng chất xianua một c�ch phổ biến. Nhiều
sản phẩm biển như mực, t�m h�m v� tất nhi�n l� c� biển bị khai-th�c một c�ch
qu� mức (ADB 1999).
C�c
gi� trị kh�c
Hệ
sinh-th�i biển khu đề xuất bảo-tồn biển �ảo C� T� c� nhiều loại quan-trọng về
kinh-tế như c�c lo�i mực, b�o ngư, ngọc trai v� t�m h�m. ��y cũng l� nơi
sinh-sản v� cung cấp con giống quan-trọng đối với nhiều loại c� (ADB 1999).
Khu đề xuấtbảo-tồn biển rất c� tiềm-năng về ph�t-triển sinh-th�i.
C�c
dư �n c� li�n-quan
Ng�n-h�ng ph�t-triển Ch�u � hiện đang trợ gi�p về kỹ-thuật cho khu-vực th�ng
qua dự �n c� t�n �Quản-l� m�i-trường khu-vực Biển ��ng� được t�i trợ gi�p một
phần bởi cơ quan hợp t�c Ph�t-triển Thụy �iển. Dự �n nhằm mục đ�ch tăng cường
ho�n thiện quản l� c�c nguồn t�i-nguy�n biển v� ven bờ trong khu-vực. Hiện dự
�n đang được Bộ KHCN v� MT thực-hiện. Trong khu�n khổ của dự �n n�y, bản thảo
về hệ thống khu bảo-tồn biển VIệt Nam đang được ho�n thiện, chỉnh l� bao gồm
30 khu bảo-tồn biển v� ven bờ biển của cả nước. �ảo C� T� cũng nằm trong
kế-hoạch n�y.
Khu
Bảo-tồn Biển �ảo Trần
T�n
kh�c
Tỉnh
Quảng Ninh
�ề
xuất
Ban
quản l� được th�nh lập
Chưa
th�nh lập
21
12�- 21 16� vĩ-độ Bắc
107
56�- 108 00� kinh-độ ��ng
06
a- Nhiệt-đới nam Trung Hoa
T�nh
trạng bảo-tồn
�ảo
Trần đ� c� trong danh s�ch của 16 khu bảo-tồn biển được đề xuất do Bộ KHCN v�
MT soạn thảo. Kh�ng r� diện-t�ch cụ thể của khu đề xuất n�y (Nguyễn Chu Hồi et
al. eds. 1998). �ề xuất cũng chưa được Ch�nh phủ Việt Nam ph� duyệt (ADB
1999). �ề xuất th�nh lập khu bảo-tồn biển �ảo Trần lại được Ng�n-h�ng
Ph�t-triển Ch�u � (ADB 1999) nhắc lại trong kế-hoạch x�y-dựng hệ thống khu
bảo-tồn biển của Việt Nam .Theo Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �, diện-t�ch khu
bảo-tồn l� 4,200 ha, bao gồm v�ng biển 3,900 ha v� v�ng đất liền tr�n đảo l�
300 ha.
Khu
bảo-tồn biển �ảo Trần c� trung-t�m l� �ảo Trần, một h�n đảo nhỏ, rộng 300 ha
nằm c�ch bờ biển tỉnh Quảng Ninh khoảng 30 km. �iểm cao nhất tr�n đảo l� 188 m
v� điểm s�u nhất của khu-vực biển nằm xung quanh đảo l� 10 m. �ịa-h�nh đảo đặc
trưng bởi v�ng n�i ở ph�a nam v� hạ thấp dần về ph�a bắc. Dải ven bờ của đảo
c� c�c b�i c�t v� v�ng bờ biển đầy đ�. C� c�c rạn san-h� nằm trong v�ng ngậo
nước ngo�i khơi của đảo.
L�
do chủ-yếu để đề xuất khu bảo-tồn biển �ảo Trần l� nhằm bảo-vệ c�c hệ
sinh-th�i san-h� v� cỏ biển c� xung quanh �ảo Trần . C� tất cả 41 lo�i san-h�
cứng được ghi nhận trong c�c rạn san-h� ph�n bố tạo n�n c�c h�nh th� san-h�
ri�ng rẽ nằm xung quanh dảo. Khu hệ cỏ biển ưu-thế bởi 2 lo�i l� Halophila
ovalis v� Cymodocea rotunda.C� rất �t th�ng tin về đa-dạng sinh-học tr�n v�ng
đất liền của �ảo Trần , trừ khu rừng được biết l� c� sự đa-dạng về c�c lo�i
thực-vật (ADB 1999).
C�c
vấn đề v� bảo-tồn
C�c
mối đe dọa chủ-yếu ở khu bảo-tồn biển đề xuất l� việc khai-th�c q�a mức c�c
sản phẩm biển, sử-dụng phuơng ph�p đ�nh bắt mang t�nh hủy diệt như d�ng chất
nổ, v� việc khai-th�c gỗ ở c�c v�ng tr�n đảo.Khu-vực n�y hiện chưa được quản
l� bảo-vệ.
V�ng
biển khơi ở �ảo Trần l� khu tạo giống thủy-sản quan-trọng của khu-vực ven bờ
biển đ�ng bắc-Việt Nam.
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � hiện đang thực-hiện một dự �n trợ gi�p kỹ-thuật c�
t�n l� �Quản l� m�i trường khu-vực biển ��ng� với một phần t�i trợ của Cơ quan
Hợp t�c Ph�t-triển Thuỵ �iển. Dự �n nhằm mục đ�ch tăng cường việc quản l� to�n
vẹn c�c nguồn t�o nguy�n biẻn v� ven bờ biển trong khu-vực, hiện dự �n đang
được Bộ KHCN v� MT thực-hiện . Trong khu�n khổ của dự �n n�y,bản thảo về hệ
thống khu bảo-tồn biển bao gồm 30 khu bảo-tồn đề xuất biển v� ven bờ biển của
cả nước đang được ho�n thiện, chỉnh l�. �ảo Trần cũng nằm trong kế-hoạch n�y.
Khu
BTTN Ba M�n
Khu
bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n c� trong Quyết �ịnh 41/TTg, ng�y 24/1/1977 của Thủ
tướng Ch�nh phủ, với diện-t�ch 2,000 ha v� c� t�n l� �ảo Ba M�n (Bộ
N�ng-nghiệp & PTNT 1997).Năm 1998, Bộ N�ng-nghiệp & PTNT đề nghị x�y-dựng dự
�n đầu tư cho Ba M�n theo Quyết định số 1784/ KH � QS, ng�y 12/6/1998, v� đến
th�ng 11 c�ng năm, một dự �n đầu tư th�nh lập khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n
đ� được Viện �iều tra Quy hoạch Rừng x�y-dựng (Anon. 1998). Dự �n đầu tư tr�n
đ� được Uỷ ban nh�n d�n tỉnh Quảng Ninh v� Bộ N�ng-nghiệp & PTNT phe duyệt.
Th�ng 9/1999 Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n ch�nh thức được th�nh lập.Theo dự
�n đầu tư, khu bảo-tồn thi�n-nhi�n được x�c định bao gồm to�n bộ đảo Ba M�n ở
vị-tr� thủy triều thấp nhất, với diện-t�ch 2,153 ha ( Anon. 1988).Khu bảo-tồn
thi�n-nhi�n Ba M�n c� trong danh s�ch đề xuất c�c khu rừng đặc dụng Việt Nam
đến năm 2010 (Cục Kiểm L�m 1998).
Tr�n
cơ sở gi� trị của đa-dạng sinh-học v� gi� trị tiềm-năng về kinh-tế, đặc biệt
l� du-lịch sinh-th�i của đảo Ba M�n,Uỷ ban Nh�n d�n tỉnh Quảng Ninh đề nghị
chuyển hạng Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n th�nh vườn Quốc-gia tr�n biển. Dự
�n đầ tư Vườn quốc-gia tr�n biển lấy t�n l� B�i Tử Long đ� được Viện �iều tra
Quy hoạch Rừng x�y-dựng v�o th�ng 10/1999 v� đ� được Uỷ ban Nh�n d�n tỉnh
Quảng Ninh ph� duyệt. Nếu dự �n đầu tư được Bộ N�ng-nghiệp & PTNT th�ng qua
th� Vườn Quốc-gia biển B�i Tử Long sẽ được th�nh lập với diện-t�ch13,000 ha,
bao gồm to�n bộ đảo Ba M�n, c�c h�n đảo xung quanh v� một phần lớn diện-t�ch
mặt biển. Trong khi chuẩn bị th�nh lập Vườn quốc-gia biển, nhiều cuộc khảo s�t
đ� được tiến h�nh trong khu-vực v�o th�ng 5 v� th�ng 6 năm 2000 (Việt Nam News
2000).
Khu
bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n nằm tr�n đảo Ba M�n thuộc quần đảo V�n-Hải trong
vịnh B�i Tử Long.Khu bảo-tồn nằm trong địa-phận của x� Minh Ch�u, huyện V�n
�ồn tỉnh Quảng Ninh. �ảo Ba M�n nằm c�ch thị trấn C�i Rồng ( huyện lỵ V�n �ồn
) 20 km v� c�ch điểm đất liền gần nhất l� 30 km. �ảo Ba M�n l� một dải đất hẹp
chạy theo hướng Bắc Nam với chiều d�i 18 km, c�n chiều rộng trung-b�nh l� 1
km. �ỉnh cao nhất tr�n đảo l� C�i Qu�t 307 m so với mực nước biển. C�c con
suối bắt nguồn từ đường d�ng trung-t�m của đảo chảy về ph�a ��ng hoặc ph�a
T�y. Hầu hết c�c suối n�y chỉ c� nước theo m�a. Một đặc điểm nổi bật về địa
chất l� trong khi hầu hết c�c đảo trong quần đảo V�n-Hải l� n�i đ� v�i th� đảo
Ba M�n c� th�nh phần đ� mẹ l� Phiến thạch, đ� C�t kết.
Khu
Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Ba M�n c� 2,000 ha rừng nhiệt-đới thường xanh đất thấp,
tuy nhi�n hầu hết rừng đ� bị t�c động bởi khai-th�c chọn c�c lo�i c�y gỗ, chỉ
c�n lại rất �t diện-t�ch rừng chưa bị t�c động. Th�nh phần lo�i c�y gỗ
đa-dạng, kh�ng c� họ thực-vật ưu-thế. C�c lo�i c�y gỗ phổ biến thuộc c�c họ :
Vang Caesalpiniaceae.Ch� Theaceae, Dầu Dipterocarpaceae, Tr�m Myrtaceae. Sến
Sapotaceae. Khu bảo-tồn c�n c� 175 ha rừng ngập mặn ph�n bố dọc bờ biển ph�a
T�y của đảo. Lo�i ưu-thế trong rừng ngập mặn thường l� Tra aegiceras
corniculata, v� một số lo�i kh�c như Vẹt Bruguiera gymnorhiza, Trang Kandelia
candel v� �ước Rhizophora stylosa. Ngo�i ra, trong khu-vực c�n c� một
diện-t�ch nhỏ trảng cỏ h�nh th�nh từ đất n�ng-nghiệp bỏ hoang với ưu-thế thuộc
về lo�i Cỏ tranh Imperata cylindrica, Lau Erianthus arundinacea v� L�ch
Saccharum spontaneum.
Thực-vật rừng tr�n đảo Ba M�n c� th�nh phần lo�i phong-ph�, đến nay đ� ghi
nhận được 398 lo�i thực-vật bậc cao c� mạch thuộc 109 họ. Trong số đ� c� 4
lo�i được ghi trong S�ch đỏ Việt Nam l� Kim giao Decussocarpus fleuryi, Gi�c
đế trung hoa Goniothalamus chinensis, Ba k�ch Morinda officinalis v� Thổ phục
linh Smilax glabra; 3 lo�i được ghi trong Danh lục c�c lo�i thực-vật bị đe doạ
của IUCN l� Kim giao Decussocarpus fleuryi, Sao hồng gai Hopea chinensis v� L�
n�n Licuala tonkinensis.
Mặc
d� đảo Ba M�n bị c� lập với đất liền, nhưng hệ động-vật c� xương sống vẫn rất
đa-dạng.Trước năm 1975, đảo Ba M�n được biết đến l� một h�n đảo c� hệ động-vật
đa-dạng v� phong-ph� nhất ở tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhi�n, sau v�i thập kỷ, việc
săn bắt v� khai-th�c gỗ tr�i ph�p đ� l�m cho hệ động-vật Ba M�n suy giảm
nghi�m trọng (Anon. 1998). Theo t�i-liệu của dự �n đầu tư (Anon. 1998), lo�i
Lợn rừng Sus scorofa v� Mang Muntiacus muntjak vẫn c�n xuất hiện tr�n đảo,
nhưng kh�ng thấy xuất hiện c�c lo�i th� lớn như Gấu ngựa Ursus thibetanus.
H�nh 208. Sến Sapotaceae
H�nh 209. Lợn rừng Sus scorofa
C�c
vấn đề về bảo-tồn
Nh�n
chung mức độ t�c động của con người tới t�i-nguy�n thi�n-nhi�n ỏ Ba M�n hiện
tại thấp. Hiện nay kh�ng c� d�n-cư sống trong khu bảo-tồn v� mật-độ d�n số
b�nh qu�n ở ba x� v�ng đệm (Minh Ch�u, Quan Lạn v� Bản Sen ) l� 41 người /km2,
mật-độ d�n số n�y thấp so với mật-độ d�n số to�n quốc l� 232 người /km2. Khu
bảo-tồn thi�n-nhi�n nằm xa c�c trung-t�m d�n-cư, hơn nữa theo người d�n đ�y l�
h�n đảo thi�ng n�n �t bị t�c động so với c�c đảo l�n cận.
Mối
đe dọa lớn nhất đối với đa-dạng sinh-học ở Ba M�n hiện nay l� săn bắn v�
khai-th�c gỗ. C�c loại gỗ được khai-th�c sử-dụng trong x�y-dựng nh� cửa,
sản-xuất gỗ trụ mỏ cho c�c mỏ than ở tỉnh Quảng Ninh. C�c lo�i gỗ bị khai-th�c
phổ biến l� Lim xanh Erythrophleum ford�i, T�u l� nhỏ Vatica odorata, Sao hồng
gai Hopea chinensis, Gội nếp Aglaia gigantea v� Sến Madhuca sp.. Do săn bắt
q�a mức n�n c�c lo�i th� lớn đ� bị suy giảm nghi�m trọng trong 10 năm gần đ�y,
một số lo�i c� thể đ� bị ti�u diệt trong khu bảo-tồn. Mặc d� c�c hoạt-động
kiểm so�t việc săn bắn tr�i ph�p đ� được tăng cường trong những năm gần đ�y,
nhưng dường như vẫn chưa kiểm so�t được t�nh trạng tr�n. Kiểm so�t chặt chẽ
khai-th�c gỗ v� bu�n b�n động-vật hoang d�, đồng thời tiến h�nh c�c hoạt-động
n�ng cao nhận thức về bảo-tồn thi�n-nhi�n c� thể l�m giảm phần n�o c�c mối đe
dọa tr�n (Anon.1998)
L�
h�n đảo cuối c�ng ở Vịnh B�i Tử Long c�n rừng tự nhi�n n�n đảo Ba M�n c�
tiềm-năng lớn về ph�t-triển du-lịch. Việc quản l� c� hiệu-quả đa-dạng sinh-học
ở Ba M�n c� thể đem lại lợi �ch trực-tiếp trong c�ng t�c bảo-tồn v� ph�t-triển
kinh-tế trong khu-vực (Anon. 1998).
Khu
Bao Ton Bien �ảo Bạch Long Vi
�ảo
Bạch Long Vĩ nằm trong vịnh Bắc-Việt, c�ch đảo C�t B� khoảng 95 km v� c�ch
th�nh-phố Hải-Ph�ng khoảng 13km về ph�a ��ng Nam. Nằm tr�n địa-phận h�nh ch�nh
của huyện biển, th�nh-phố Hải-Ph�ng. �ảo Bạch Long Vĩ chưa được xếp trong danh
s�ch rừng đặc dụng theo c�c Quyết định của ch�nh phủ .Năm 1995, Viện
Hải-dương-học Hải-Ph�ng đề xuất khu-vực n�y l� bảo-tồn biển .Theo đề xuất tr�n
th� tổng diện-t�ch của khu bảo-tồn biển l� 550 ha, trong đ� diện-t�ch đảo nổi
l� 250 ha v� diện-t�ch mặt biển l� 300 ha (Nguyễn Huy Yết v� V� Sỹ Tuấn 1995).
Năm 1998, Bộ Khoa-học, C�ng-nghệ v� M�i trường tiếp tục đề xuất th�nh lập khu
bảo-tồn biển �ảo Bạch Long Vĩ (Nguyễn Chu Hồi v� cộng sự 1998).
Sau
đ�, Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (ADB 1999) đ� đề xuất khu bảo-tồn biển �ảo
Bạch Long Vĩ với diện-t�ch l� 90,00 ha, trong đ� diện-t�ch đảo nổi l� 250 ha
v� diện-t�ch mặt biển l� 89,750 ha.
Trong khu-vực kh�ng c� c�c đảo đ�ng kể kh�c nằm trong phạm-vi b�n k�nh 75 km
của đảo Bạch Long Vĩ. Bởi vậy, diện-t�ch đảo nổi khu bảo-tồn biển đề xuất chỉ
c� �ảo Bạch Long Vĩ. V�ng biển được đề xuất trong khu bảo-tồn bao gồm c�c v�ng
nước n�ng xung quanh �ảo Bạch Long Vĩ. �ộ s�u trung-b�nh của mực nước l� 30 m,
với địa-h�nh đ�y biển tương đối dạng, kể cả c�c b�i ngập triều. V�ng đất ngập
triều xung quanh �ảo Bạch Long Vĩ c� diện-t�ch kh� lớn với mức thủy triều từ
0,16 m đến 3,76 m. �iểm cao nhất của đảo l� 62 m so với mực nước biển.
�a
dạng sinh-học
Năm
1995, Viện Hải-dương-học Hải-Ph�ng đ� tiến h�nh khảo s�t hệ sinh-th�i biển v�
tr�n đảo thuộc khu-vực đề xuất x�y-dựng khu bảo-tồn biển �ảo Bạch Long Vĩ .
Trong đợt khảo s�t n�y đ� ph�t hiện được 126 lo�i thực-vật tr�n đảo v� 17 lo�i
thực-vật ngập mặn. �ối với hệ sinh-vật biển , đ� ghi nhận được 95 lo�i san-h�
v� 460 lo�i c� (Nguyễn Huy Yết v� V� Sỹ Tuấn 1995). Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u
� (1999) cho rằng đa-dạng sinh-học biển c� gi� trị lớn hơn so với khu-vực tr�n
đảo, v� ch�ng được xem l� một trong những kiểu �sinh cảnh quan-trọng bặc nhất
ở Vịnh
Một
trở ngại đối với c�ng t�c quản l� trong khu-vực l� do c�ch xa đất liền n�n
việc tiếp cận khu-vực n�y bằng thuyền chận v� chỉ thực-hiện được khi biển
lặng. Ngo�i ra, ranh-giới khu bảo-tồn biển rất kh� x�c định ch�nh x�c.
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (1998) khuyến c�o rằng ranh-giới n�y n�n mở rộng
nhằm bảo c�c khu-vực cực kỳ quan-trọng l� c�c b�i san-h� v� c�c b�i c� đẻ xung
đảo. V� l� do n�y Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �(1998) đề xuất một ranh-giới mở
rộng tr�n cơ sở đường b�nh-độ ở độ s�u 40 m so với mặt nuớc biển.
Kh�ng co chim C�c đảo l� những nơi ẩn-tr� của c�c lo�i chim biển, nhất l� chim
hải-�u. Chim bay ra biển kiếm ăn rồi trở về đảo, ch�ng đẻ ngay tr�n đất, kh�ng
cần l�m tổ.
Khu
VH-LS C�c đảo Vịnh Hạ Long
Kh�ng c�
T�nh
trạng
Nghị
định
Ban
quản l� được th�nh lập
Chưa
r�
20
47�-21 00� vĩ-độ Bắc
01�
-107 19� kinh-độ ��ng
06a-Nhiệt-đới nam Trung Hoa
C�c
đảo Vịnh Hạ Long được qui hoạch l� khu bảo-tồn c�c di-t�ch văn-h�a - lịch-sử
v� cảnh quan quốc-gia theo Quyết định Số 313/VH-VP của bộ văn-h�a Th�ng tin,
ng�y 28/4/1962 (ADB 1999).C�c đảo Vịnh Hạ Long cũng c� trong danh s�ch c�c khu
rừng đặc dụng theo Quyết định Số 194/CT,ng�y 9/8/1986 của Chủ tịch hội đồng Bộ
trưởng (nay l� Thủ tướng Ch�nh Phủ). Hiện nay,dự �n đầu tư cho khu văn-h�a
lịch-sử n�y vẫn chưa được x�y-dựng.
Năm
1993,Ch�nh phủ Việt Nam đ� đề cử đưa vịnh Hạ Long v�o danh s�ch khu di sản
thi�n-nhi�n thế-giới (World Heritage Site ),v� đến năm 1994, đ� được Uỷ ban
UNESCO c�ng nhận. To�n khu-vực n�y c� d�ện t�ch 43,400 ha,bao gồm 700 h�n đảo
(ADB1999).
Năm
1995,Vịnh Hạ Long,c�ng với đảo C�t B�, được Ph�n viện Hải-Dưong-Học Hải-Ph�ng
đề nghị đưa v�o danh s�ch hệ thống c�c khu bảo-tồn biển (Nguyễn Huy Yết v� V�
Sĩ Tuấn 1995).
Năm1999,Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (ADB1999) đề xuất th�nh lập một khu bảo-vệ
c� t�n l� Khu cảnh quan thi�n-nhi�n Vịnh Hạ Long rộng 155,399 ha.
Cũng
theo Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �(ADP 1999),khu-vực n�y do UBND tỉnh Quảng Ninh
quản l� th�ng qua ban quản l� vịnh Hạ Long.Tuy nhi�n,vẫn chưa r� l� ban quản
l� đ� c� tr�ch nhiệm đối với khu rừng đặc dụng hay khu di sản thế-giới n�y.C�c
đảo vịnh Hạ Long kh�ng c� trong danh s�ch c�c khu rừng đặc dụng của Việt Nam
năm đến năm 2010(Cục Kiểm L�m 1998)
Tổng
số c� 1,969 c�c h�n đảo lớn nhỏ nằm trong v�ng vịnh Hạ Long (ADB 1999).Về mặt
địa chất,quần đảo n�y mang đặc th� l� c�c vỉa đ� v�i, được h�nh th�nh chủ-yếu
từ hai dạng ch�nh l�: fengcong v� fenglin karst (Waltham 1998). H�ng loạt c�c
đảo lớn hơn đạt tới độ cao tr�n 200 m. Mực nước trong v�ng vịnh kh� cạn , độ
s�u chỉ đạt từ 6 đến 10 m.C�c h�n đảo đều kh�ng lưu giữ nước bề mặt.
C�ng
t�c nghi�n-cứu đa-dạng sinh-học v�ng vịnh Hạ Long chỉ ở mức rất hạn chế, do
vậy m� c�c th�ng tin về g�a trị da dạng sinh-học của v�ng cũng c�n �t. C�c đảo
trong v�ng vịnh c� rừng tr�n n�i đ� v�i, mặc dầu độ che phủ thường thưa v� c�n
lại ở mức thấp do hậu qủa t�c động của con người v� độ dốc của địa-h�nh. C�c
đảo c� khu hệ thực-vật đa-dạng,chứa đựng nhiều lo�i đặc hữu.Cụ thể l� trong
đợt điều-tra hệ thực-vật mới đ�y của Viện Sinh-th�i v� T�i-nguy�n Sinh-vật v�
tổ-chức IUCN, đ� ph�t hiện được 7 lo�i mới cho khoa-học, đ� l�: : Livistona
halongensis,Impatiens halongensis,Chirita halongensis, C. hiep�i, C.modesta,
Paraboea halongensis v� Alpinia calcicola (Vietnam News 2000a).
CC�c
đảo vịnh Hạ Long c� c�c lo�i động-vật th�n mềm rất đa-dạng, c� tới 60 lo�i đặc
hữu thuộc khu-vực n�y. �ặc biệt đ�ng ch� � l� c�c lo�i cư tr� trong c�c hốc đ�
tại đ�y c� t�nh đa-dạng rất cao (Vermeulen v� Whittten 1998).
Hạ
Long, Hải-Ph�ng v� H� Nội l� c�c th�nh-phố trung-t�m quan-trọng của sự
ph�t-triển kinh-tế ở miền Bắc-Việt Nam. Sự ph�t-triển kinh-tế của c�c khu đ�
thị n�y c�ng với sự vươn l�n nhanh ch�ng của c�c khu-vực ph�a Nam Trung
Quốc,kể cả Hồng K�ng đều dẫn đến sự gia tăng về sức �p của con người tới Vịnh
Hạ Long.Khu-vực ven biển tỉnh Quảng Ninh v� th�nh-phố Hải-Ph�ng hiện đang c�
mức tăng trưởng rất nhanh về sự ph�t-triển cơ sở hạ tầng, đặc biệt về mặt
giao-th�ng, t�u biển, khai-th�c than v� c�c ng�nh du-lịch,dịch vụ.
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �(ADB1999)cho rằng x�y-dựng một cảng mới ở v�ng vịnh
Hạ Long c� thể dẫn đến sự gia tăng về giao-th�ng đường biển trong v�ng,v�
ph�t-triển cơ sở hạ tầng của du-lịch sẽ l� c�c mối đe dọa đối với v�ng.Chất
thải c�ng-nghiệp, v� đ�nh bắt thủy-sản cũng mang lại c�c đe dọa. Waltham(1998)
lưu � rằng cần tiếp tục xem x�t một c�ch thận trọng về sự ph�t-triển trong
v�ng vịnh th�ng qua cơ cấu quản l� v� c�c g�a trị quan-trọng về mặt m�i trường
cho v�ng.
C�c
g�a trị kh�c
Vịnh
Hạ Long l� một trong c�c địa điểm du-lịch ở Việt Nam đ� v� đang thu h�t số
lượng lớn kh�ch du-lịch trong v� nước ngo�i.Trong năm 1998 đ� c� 186,328 kh�ch
du-lịch trong nước v� 113,869 kh�ch nước ngo�i tới thăm vịnh Hạ Long (ADB
1999). Sự thu h�t kh�ch chủ-yếu l� cảnh quan ngoạn mục của c�c đảo nhấp nh�
trong vịnh.T�n Hạ Long c� nghĩa l� rồng hạ c�nh, v� theo truyền thuyết của
nh�n d�n địa-phương th� c�c đảo n�y được h�nh th�nh bởi Rồng c�i xuất hiện từ
tr�n trời v� c�c con của nang �.(Dođd v� Lewis 1997).Thực tế vịnh Hạ Long được
c�ng nhận l� một kỳ quan thế-giới đ� tăng th�m sự hấp dẫn của v�ng đối với du
kh�ch.
C�c
dự �n c� li�n-quan
Ch�nh phủ Việt Nam, Cơ quan Hợp t�c Quốc tế Nhật Bản (JICA) đ� triển khai
nghi�n-cứu to�n diện về � nhiễm m�i trường tại v�ng di sản thế-giới v� khu-vực
ven biển kế cận th�ng phố Hạ Long.C�c nghi�n-cứu n�y được tiến h�nh trong
th�ng 10 năm 1999 bằng việc điều-tra khu-vực c� c�c nguồn g�y � nhiễm v� c�c
chất � nhiễm điển h�nh .
.Trong năm 2000, �ại sứ qu�n Vương quốc H� Lan đ� t�i trợ kinh ph� cho việc
bi�n soạn cuốn s�ch hướng dẫn t�m c�c lo�i c�y tr�n quần đảo vịnh Hạ Long,
cuốn s�ch đ� được Tổ-chức IUCN hợp t�c với ban quản l� vịnh Hạ Long xuất
bản.Mục đ�ch của dự �n l� n�ng cao nhận thức của du kh�ch trong nước v� quốc
tế đối với c�c lo�i c�y l� th� đ� t�m thấy trong v�ng (Vi�tnam News 2000a).
Li�n
Minh Ch�u �u t�i trợ dự �n c� t�n �X�y-dựng năng lực về quản l� m�i trường ở
Việt Nam�,hiện Trường �ại học Fr�e University ở Brusel của Bỉ, Viện �ịa l� v�
�ại học Khoa-học Tự nhi�n ,Việt Nam đang x�y-dựng cơ sở dữ liệu hệ thống th�ng
tin địa-l� (GIS) cho tỉnh Quảng Ninh, bao gồm cả khu-vực vịnh Hạ Long.
Dự
�n của Ng�n-h�ng Thế-giới nhằm v�o sự ph�t-triển to�n diện tỉnh Quảng Ninh v�
Hải-Ph�ng đang ở giai-đoạn x�y-dựng dự �n cho giai-đoạn đầu v�o năm 1999 (ADB
1999).
Khu
Van hoa va Lich su Cac dao Vinh Ha Long
KHU
VH � LS �Ồ SƠN
Hải-Ph�ng
Quyết định
Chưa
c�
20
40� � 20 45� vĩ-độ Bắc
106
46� � 106 49� kinh-độ ��ng
06 a
- Nhiệt-đới Nam Trung Hoa
�ồ
Sơn l� b�i biển nổi tiếng của Việt Nam. Khu nghỉ m�t n�y bắt đầu ph�t-triển từ
thế kỷ 19 dưới thời Ph�p thuộc. �ồ Sơn kh�ng c� trong danh s�ch c�c khu rừng
đặc dụng Việt Nam theo Quyết định Số 194/CT, ng�y 9/8/1986 của Chủ tịch Hội
đồng Bộ trưởng (Bộ N�ng-nghiệp & PTNT 1997 ). Năm 1997, dự �n đầu tư cho khu
Văn-h�a Lịch-sử �ồ Sơn đ� được x�y-dựng, với diện-t�ch l� 238 ha, v� đ� được
Uỷ ban Nh�n d�n tỉnh Hải-Ph�ng ph� duyệt ( Cục Kiểm l�m 1998 )
Sau
khi xem x�t lại to�n bộ hệ thống c�c khu Rừng đặc dụng của Việt Nam, Chương
tr�nh BirdLife Quốc tế tại Việt Nam v� Viện �iều tra Quy hoạch Rừng đề nghị
chuyển tr�ch nhiệm quản l� Khu văn-h�a, lịch-sử �ồ Sơn từ Bộ NN & PTNT cho Bộ
Văn h�a v� Th�ng tin, như vậy khu n�y sẽ kh�ng nằm trong hệ thống rừng đặc
dụng Quốc-gia ( Wege et al. 1999 ).Khu Văn-ho� Lịch-sử �ồ Sơn kh�ng nằm trong
danh s�ch c�c khu Rừng đặc dụng đến năm 2010 ( Cục Kiểm l�m 1998 ).
Khu
văn-h�a v� lịch-sử �ồ Sơn thuộc huyện �ồ Sơn, tr�n b�n đảo k�o d�i về ph�a
��ng Nam tới Vịnh Bắc Phần.B�n đảo n�y c� chiều 4 km v� kết th�c l� một d�y
c�c đảo nhỏ. �ường bờ biển ph�a nam v� đầu m�t của b�n đảo l� một mũi đ�,
trong khi đ� bờ biển ph�a bắc chủ-yếu l� c�c b�i c�t. C� 9 ngọn n�i tr�n b�n
đảo rất nổi tiếng c� t�n l� Cửu Long Sơn ( n�i 9 rồng ).
Hầu
hết b�n đảo �ồ Sơn đuợc che phủ bởi rừng th�ng ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng
1996 ). Trong hai lần khảo s�t nhanh khu-vực nằm trong chương tr�nh khảo s�t
v�ng bờ biển lưu vực s�ng Hồng, Pedersen A. v� Nguyễn Huy Thắng ( 1996 ) khẳng
định khu-vực kh�ng c� một lo�i chim bị đe dọa to�n-cầu, nhưng c� thể đ�y l�
điểm dừng ch�n trung gian quan-trọng đối với c�c lo�i chim di cư. �ến nay chưa
c� t�i-liệu n�o n�i về hệ đ�ng-vật v� hệ thực-vật trong khu-vực.
Chưa
c� th�ng tin
Từ
l�u �ồ Sơn đ� l� một trong những địa điểm được kh�ch du-lịch trong nước y�u
th�ch ở Việt Nam. Kh�ch du-lịch c� thể dễ d�ng đến �ồ Sơn từ thủ đ� H� Nội v�
th�nh-phố Haỉ Ph�ng. C�c dịch vụ du-lịch rất ph�t-triển dọc theo chiều d�i của
b�n đảo với c�c s�n nhảy, nh� h�ng, kh�ch sạn v� s�ng bạc ( Pedersen v� Nguyễn
Hưy Thắng 1996 ).
Chưa
c� th�ng tin.
Vườn Quốc-gia C�t B�
Hải-Ph�ng
C�
20
44� � 20 51� vĩ-độ Bắc
106
58� � 107 10� kinh-độ ��ng
Vuờn
Quốc-gia C�t B� nằm ở đảo C�t B� l� một h�n đảo lớn ngo�i khơi th�nh-phố
Hải-Ph�ng.Việc th�nh lập Vườn Quốc-gia C�t B� được thực-hiện theo c�c qui định
trong quyết định số 79/CT, ng�y 31/03/1986. của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng
(Bộ NN v� PTNT 1997). Diện-t�ch được đưa ra trong quyết định n�y l� 15,200 ha,
bao gồm 9,800 ha của đảo C�t B� v� một số h�n đảo nhỏ v� 5,400 ha diện-t�ch
v�ng biển xung quanh. Do đ�,Vườn Quốc-gia C�t B� l� khu bảo-vệ đầu ti�n của
Việt Nam c� ph�n khu bảo-tồn biển.
Dự
�n đầu tư Vườn Quốc-gia C�t B� đ� được ph� chuẩn ng�y 01/08/1991 the quyết
định Số 271/CT của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Một Ban quản l� đ� được th�nh
lập với nhiệm-vụ quản l� 9,800 ha diện-t�ch tr�n đảo của vườn quốc-gia, trong
khi đ� 5,400 ha ph�n khu bảo-tồn biển vẫn chịu sự quản l� của Hạt Quản l�
nguồn-lợi thủy-sản huện C�t-Hải (ADB 1999). T�nh trạng của phaần bảo toồn biển
trong tương-lai kh�ng r� r�ng, kho�ng ro� no� sẽ thuộc sự quản l� cuủa Ban
Quản ly� Vườn Quốc-gia hay sẽ l� một khu bảo-tồn bieển độc lập (xem phiếu
tho�ng tin �aảo Ca�t Ba�)
�ịa-h�nh v� thủy văn
Vườn
Quốc-gia C�t B� thuộc địa-phận huyện C�t Haỉ, th�nh-phố Hải-Ph�ng. Trung-t�m
của vườn Quốc-gia l� đảo C�t B� rộng 28500 ha nằm c�ch th�nh-phố Hải-Ph�ng 30
km về ph�a ��ng v� s�t ngay ph�a T�y của vịnh Hạ Long. Vườn Quốc-gia cũng bao
gồm một số h�n đảo nhỏ v� c�c v�ng biển ở ph�a ��ng đảo C�t B�.
Giống như vịnh Hạ Long, cảnh quan chủ-yếu ở Vườn Quốc-gia C�t B� l� c�c v�ng
đ� v�i trồi l�n tr�n mặt biển. �ịa-h�nh gồ ghề lởm chởm v� với những mỏm đ�
nổi cộm l�n.Vườn Quốc-gia nằm trong khoảng độ cao từ mặt biển đến 331 m ở đỉnh
n�i Cao Vọng.
�ịa-h�nh đảo C�t B� c� kiểu cảnh quan v�ng c�t-tơ gi� điển h�nh, sự ti�u
tho�t nước ở đ�y rất phức tạp do hệ thống dẫn ngầm đảm bảo phần lớn việc ti�u
tho�t nước ngay trong vườn Quốc-gia. Trung-t�m của đảo C�t B� nằm c�ch bờ biển
khoảng 5 km v� do đ� c�c khe suối ti�u tho�t nước bề mặt kh�ng ph�t-triển v�
chỉ theo m�a.
Vườn
Quốc-gia C�t B� c� mức độ đa-dạng rất cao về hệ sinh-th�i bao gồm rừng ở ch�n
n�i, rừng tr�n n�i đ� v�i, c�c hồ nước ngọt nhỏ, rừng trong đầm nước ngọt,
rừng ngập mặn, b�i c�t v� c�c rạn san-h� Kiểu thảm thực-vật tự nhi�n ch�nh
tr�n đảo C�t B� l� rừng tr�n n�i đ� v�i. Tuy nhi�n, rừng ở đ�y đang bị t�c
động ở mức độ cao, nhiều v�ng rộng lớn ở đ�y đ� bị thay thế bởi thảm c�y bụi
tr�n n�i đ� v�i hay c�c mỏm đ� trọc. Ngo�i ra, c� một số diện-t�ch rừng ngập
mặn dọc theo bờ của đảo C�t B�, tuy nhi�n, hầu hết ch�ng nằm b�n ngo�i vườn
Quốc-gia v� phần lớn ở trong v�ng c�c ao nu�i trồng thủy-sản. �ến nay, đ� c�
839 lo�i thực-vật bậc cao c� mạch được ghi nhận trong vườn Quốc-gia, trong đ�
c� 25 lo�i c� t�n trong S�ch �ỏ Việt Nam (Anon 1997)
Do sự c�ch ly tự nhi�n của đảo với đất liền v� mức
độ săn bắn cao, n�n sự đa-dạng v� phong-ph� của c�c lo�i th� ở C�t B� thấp so
với c�c vườn quốc-gia kh�c ở Việt Nam.Theo Nadler v� H� Thăng Long (2000) th�
chỉ c� một số �t lo�i th� lớn hiện c�n c� tr�n đảo l� Sơn dương Naemorhedus
sumatraensis,Lợn rừng Sus scrofa v� Hoẵng (mang) Muntiacus muntjak nhưng cũng
chỉ c� sơn dương l� c�n tương đối phổ biến. ��ng ch� � nhất về mặt bảo-tồn đ�
l� vườn Quốc-gia C�t B� hiện l� nơi cư tr� của một quần thể ph�n lo�i Voọc đầu
trắng Semnopithecus francoisi poliocephalus duy nhất tr�n thế-giới.Kết qủa
điều-tra chi tiết về lo�i linh trưởng đặc hh hữu n�y trong c�c năm 1999 v�
2000 chỉ ra rằng quần thể Voọc đầu trắng ở đ�y chỉ c�n khoảng từ 104 đến 135
c� thể, trong đ� c� từ 50 đến 75 con trưởng th�nh (Nadler v� H� Thăng Long
2000).
H�nh 210. Hoẵng (mang) Muntiacus muntjak
H�nh 211. Hoẵng
C�c sinh cảnh n�i đ� v�i ở Vườn Quốc-gia C�t B� rất
quan-trọng đối với h�ng loạt c�c taxon động-vật kh�ng xương sống.Theo một
điều-tra năm 1998 đ� chỉ ra rằng do c� rất nhiều hốc ẩm th�ch hợp trong c�c
v�ng rừng tr�n đ� v�i,n�n vườn quốc-gia c� một khu hệ ốc s�n rất phong-ph� v�
đa-dạng(Vermulen v� Whitten 1998)
C�c
vấn đề bảo-tồn
Trước năm 1979, d�n số tr�n đảo C�t B� tương đối thấp.Tuy nhi�n, sau thời gian
đ�,một số lượng lớn d�n đ� di cư từ đất liền đến định cư tr�n đảo.Năm 1999,
tổng d�n số của đảo C�t B�
L�
10,673 người.Trong đ� c� 70% d�n số sống tại thị trấn C�t B�,hầu hết số d�n
n�y sống bằng nghề đ�nh bắt thủy-sản, bu�n b�n v� dịch vụ.D�n-cư sống ở c�c
th�n x�m triong hoặc gần vườn quốc-gia chủ-yếu l� n�ng d�n,hoọ khai tha�c l�m
sản raất maạnh.Những loại l�m sản bị khai tha�c nhieều nhaất l� gỗ,củi
đoốt,mật ong,maăng, c�c loại cuủ ăn được, ếch nha�i v� tắc k� (Nadler v� H�
Thăng Long 2000 ).
�ến
năm 1989,vẫn c�n một l�m trường khai-th�c gỗ tr�n đảo C�t B�, điều đ� đ� dẫn
đến mất hầu hết thảm rừng ở c�c thung lũng v� phần ph�a T�y Nam của đảo. �ến
nay,việc khai-th�c gỗ thương mại kh�ng c�n nữa do số c�y gỗ lớn c�n lại kh�ng
nhiều, tuy nhi�n , khai-th�c ở qui m� nhỏ vẫn diễn ra phục vụ cho nhu-cầu
sử-dụng tại chỗ. Thu mật ong thường diễn ra v�o khoảng từ th�ng 8 đến th�ng 10
một v� trong th�ng 5. Những nh�m người đi thu mật ở li�n-tục 1đến 2 tuần trong
rừng,trong thời gian đ� họ cuũng săn bắn chim th� để bổ sung cho khẩu phần
ăn.Ngo�i ra,c�ch thu mật ong của người d�n ở đ�y cũng thuờng g�y ra ch�y
rừng(Nadler v� H� Thăng Long 2000).
Nadler v� H� Thăng Long (2000) cho rằng săn bắn l� mối đe dọa nghi�m trọng
nhất đối với c�c quần thể động-vật ở đảo C�t B�, v� đặc biệt l� với quần thể
Voọc đầu trắng đặc hữu. Trong khoảng từ 1970-1986, ước t�nh c� 500-800 con
Vơọc bị giết,v� trong những năm 1990s, tối thiểu c� 90 c� thể bị giết hoặc bị
bắt.Nadler v� H� Thăng Long(2000) đ� cảnh b�o nếu kh�ng cải thiện c�c
biện-ph�p bải vệ,quần thể Vơọc c�n lại n�y sẽ phải đối mặt với nguy cơ tuyệt
chủng trong thời gian ngắn.
Trong những năm gần đ�y, du-lịch đ� trở th�nh trọng t�m của nền kinh-tế
địa-phương.Tuy nhi�n, ph�t-triển du-lịch thiếu kiểm so�t đ� bắt đầu đe dọa đến
m�i trường của đảo, đ�y l� sự thật m� c�c c�n bộ vườn đ� thừa nhận (M.Appleton
pers.comm.). Tr�n thực tế, nếu ph�t-triển c� c�n nhắc đến m�i trường th�
du-lịch c� tiềm-năng đ�ng g�p một c�ch t�ch cực cho c�ng t�c bảo-tồn ở Vườn
Quốc-gia C�t B�, th�ng qua bổ sung th�m nguồn thu v� g�o phần n�ng cao nhận
thức m�i trường.
Mỗi
năm, C�t B� đ�n một số lượng rất lớn du kh�ch cả trong nước v� quốc tế.Một
phần đ�ng kể trong số đ� đ� đế thăm vườn quốc-gia cả bằng đường bộ bằng đường
m�n hay đi thuyền qua ph�n khu bảo-tồn biển.Do vậy, vườn quốc-gia c� thể được
coi l� đ� c� những đ�ng g�p quan-trọng đối với nền kinh-tế đảo.
Quỹ
Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Thế-giới-WWF đ� bắt đầu một dự �n gi�o dục m�i trường qui
m� nhỏ tại Vườn Quốc-gia C�t B� từ năm 1999.Bước đầu sẽ l� th�nh lập một
trung-t�m gi�o dục m�i trường ở văn ph�ng vườn quốc-gia v� qua đ� cải thiện
cơ-sở vật-chất hạ tầng cho việc đ�n tiếp du kh�ch. Một số đợt tuy�n truyền
gi�o dục sẽ được tiến h�nh tại c�c trường ở thị trấn C�t B� để n�ng cao nhận
thức về vườn quốc-gia v� c�c hoạt-động của n�.Dự �n n�y được t�i trợ bởi �ại
sứ qu�n Vương quốc H� Lan với sự đ�ng g�p của Quỹ Bảo-vệ Thi�n-nhi�n Thế-giới
(WWF) v� Vườn Quốc-gia C�t B�. Tuy nhi�n,nguồn vốn chủ-yếu đ� kết th�c th�ng 5
năm 2000,một số hoạt-động nhỏ vẫn tiếp tục nhưng với rất �t sự tham gia từ b�n
ngo�i.
Th�ng 6 năm 2000,Tổ-chức Bảo-vệ �ộng thực-vật Quốc tế -FFI Chương tr�nh ��ng
Dương đ� nhận được t�i trợ của �ại sứ Anh để tiến h�nh một dự �n bảo-tồn tại
đảo C�t B�.Dự �n n�y sẽ bao gồm phần gi�o dục m�i trường v� phần nghi�n-cứu
sinh-học.Hy vọng dự �n n�y sẽ l� giai-đoạn khởi đầu cho một dự �n lớn hơn với
mục ti�u ch�nh l� bảo-tồn in �situ lo�i Vơọc đầu trắng.
Khu
BTTN Th�i Thụy
Cửa
s�ng Th�i B�nh
Th�i
B�nh
20
28� � 20 37� vĩ-độ Bắc
106
35� � 106 42� kinh-độ ��ng
06 a
- Nhiệt-đới nam Trung Hoa
Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng ( 1996 b ) đ� x�c định khu-vực huyện Th�i Thuỵ
thuộc cửa s�ng Th�i B�nh l� một trong bảy khu đất ngập nước quan-trọng đối với
c�ng t�c bảo-tồn đa-dạng sinh-học của v�ng ch�u thổ s�ng Hồng. Năm 1996, uỷ
ban Nh�n d�n huyện Th�i Thụy đề xuất th�nh lập Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i
Thụy. Kiến nghị n�y được Uỷ ban Nh�n d�n tỉnh Th�i B�nh v� Bộ N�ng-nghiệp &
Ph�t-triển N�ng th�n rất ủng hộ ( Nguyễn H uy Thắng et al. 2000 ).Th�ng
7/1997, Viện �iều tra Quy hoạch Rừng v� Ph�ng N�ng l�m huyện Th�i Thụy đ� tiến
h�nh x�y-dựng dự �n đầu tư cho khu bảo-tồn thi�n-nhi�n đất ngậo nước Th�i
Thụy, với diện-t�ch đề xuất lả,696 ha, trong đ� ph�n khu bảo-vệ nghi�m ngặt
4,463 ha, ph�n khu phục hồi sinh-th�i 7,695 ha v� ph�n khu h�nh ch�nh dịch vụ
1,538 ha ( Anon. 1997 ). Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thụy được ghi trong danh
lục đề xuất c�c khu rừng đặc dụng năm 2010 với diện-t�ch 13,696 ha, trong đ�
c�,939 ha đất c� rừng ( Cục Kiểm l�m 1998 ).
Khy
đề xuất bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thụy c� ranh-giới ph�a nam l� s�ng Tr� L� v�
ranh-giới ph�a bắc l� s�ng Th�i B�nh. Khu bảo-tồn c� c�c con s�ng như s�ng
Di�m Hồ chảy ra biển tại khu-vực giữa s�ng Tr� L� v� s�ng Th�i B�nh. Ph�a Nam
của s�ng Th�i B�nh c� c�c b�i bồi lớn được tạo bởi c�c trầm-t�ch lắng đọng.
Ph�a t�y khu bảo-tồn l� c�c b�i c�t trũng tiếp gi�p với s�ng Tr� L�. ở đ� c�
c�c đầm canh t�c thủy-sản.
Khu
đề xuất bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thụy c�n tồn tại một diện-t�ch lớn nhất rừng
gi� ngậo mặn ở lưu vực s�ng Hồng. C� khoảng 400 ha rừng ngập mặn tự nhi�n
trong khu bảo-tồn, với thực-vật ưu-thế thuộc về lo�i Bần chua Sonneratia
caseolaris. Rừng n�y c� độ tuổi ước t�nh khoảng tr�n 50 năm. Tuy nhi�n ,hầu
hết rừng ngập mặn c�n lại ở Th�i Thụy l� rừng trồng lo�i Trang Kandelia candel
(Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 b).
Anon. ( 1997 ) đ� chia sinh cảnh trong khu bảo-tồn th�nh 3 kiểu ch�nh. Rừng
ngập mặn tự nhi�n ưu-thế lo�i Bần chua Sonneratia caseolaris, c� diện-t�ch 300
ha, ph�n bố gần c�c cửa s�ng Th�i B�nh v� s�ng Tr� L�. Trong kiểu sinh cảnh
n�y xuất hiện rải r�c c�c lo�o Trang Kandelia candel v� Tra Aegiceras
corniculatum. Kiểu sinh cảnh n�y rất ph� hợp với c�c lo�i chim nước. Kiểu rừng
trồng Phi lao Casuarina equisetifolia c� diện-t�ch 44 ha ở Cồn �en. Kiểu sinh
cảnh đầm canh t�c thủy-sản c� diện 175 ha, ph�n bố ở ph�a Bắc khu bảo-tồn,
thực-vật ưu-thế thuộc về lo�i L�c Cyperus malaccensis v� sậy Phragmites
vallatoria mọc hỗn giao với lo�i Cyperus tegetiformis. Kiểu sinh cảnh đầm canh
t�c thủy-sản n�y l� nơi l�m tổ quan-trọng của một số lo�i chim nước.
Khu
bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thuỵ l� nơi tr� đ�ng của �t nhất l� 3 lo�i chim bị đe
dọa hoặc gần bị đe dọa to�n-cầu l� : C� th�a Platalea minor ( Nguy cấp �
Endangered ), Mồng bể mỏ ngắn Larus saundersi ( Nguy cấp � Endangered ) v�
Quắm đầu đen Threskiornis melanocephalus ( gần bị đe dọa � Near Threatened ) (
Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 b ).
Săn
bắn l� mối đe doạ lớn nhất đối với đa-dạng sinh-học ở Th�i Thuỵ. V�o m�a đ�ng,
thợ săn từ thị x� Th�i B�nh v� th�nh-phố Hải-Ph�ng thường xuy�n tới bắn chim ở
Th�i Thuỵ. Pedersen v� Nguyễ Huy Thắng ( 1996 b ) đ� quan s�t được việc
sử-dụng c�c loại lưới , s�ng hơi, s�ng săn để bắt chim ở khu-vực rừng gi�. C�c
t�c giả n�y cũng đ� ghi nhận được c�c hoạt-động t�c động tới khu bảo-tồn như
chăn thả tr�u b� v� gia s�c trong rừng ngập mặn, chặt rừng ngập mặn của d�n
địa-phương v� khai-th�c sậy từ c�c đầm nu�i thủy-sản l�m củi đun nấu.
Nguyễn Huy Thắng et al. (2000 ) cho rằng c�ng t�c quản l� khu bảo-tồn
thi�n-nhi�n sau n�y cần phải ch� � tới c�c nh�n tố như : ( i ) nu�i thủy-sản
quảng canh ở v�ng đất ướt c� t�c động ti�u cực nghi�m trọng tới hệ sinh-th�i,
bởi vậy n�n cấm hoặc giảm tới mức tối thiểu hoạt-động n�y; (ii) nếu kh�ng kiểm
so�t được việc sử-dụng thuốc trừ s�u, ph�n h�a học v� c�c chất k�ch th�ch, sẽ
mang lại hiệu qủa ti�u cực đối với hệ sinh-th�i v� sản-lượng đ�nh bắt thủy-sản
; (iii) c�ng-nghệ xử l� c�c chất thải chưa tốt ở hai nh� m�y chế-biến c�n tồn
tại trong khu-vực sẽ g�y t�c động ti�u cực tới hệ sinh-th�i của s�ng Di�m Hồ.
Cần-thiết phải quy hoạch sử-dụng đất trong tương-lai nhằm quản l� c�c chất
thải tr�nh c�c t�c động ti�u cực sau n�y.
Khu
bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thuỵ c� một diện-t�ch lớn c�c đầm nu�i trồng thủy-sản
với nhiều phương thức quản l� kh�c nhau. Canh t�c thủy-sản trong c�c ao đầm
chủ-yếu l� c� v� cua,nhưng rau c�u cũng được thu hoạch tận dụng. C�c lo�i th�n
mềm được khai-th�c ở c�c b�i bồi ngập triều, nhưng việc trồng rừng đ� l�m giảm
sản-lượng khai-th�c c�c lo�i th�n mềm. Khu-vực rừng gi� ngập mặn c�n lại duy
nhất hiện nay c� gi� trị tiềm-năng cao về gi�o dục m�i trường về rừng ngập mặn
( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 b ).
Dự
�n bảo-vệ m�i trường Th�i B�nh do Hội Chữ thậo đỏ Việt Nam v� Hội Chữ thập đỏ
�an Mạch thực-hiện tập trung chủ-yếu tại v�ng bờ biển huyện Th�i Thuỵ. Mục
ti�u của dự �n l� trồng rừng v� bảo-vệ diện-t�ch rừng ngập mặn hiện c� trong
khu-vực.Hai năm đầu, dự �n đ� trồng được1,000 ha rừng ngập mặn ở 4 x� ven biển
thuộc huyện Th�i Thuỵ ( Humphries 1995 ).
Ban
Nghi�n-cứu Hệ sinh-th�i Rừng ngập mặn của Trung-t�m Nghi�n-cứu T�i-nguy�n
thi�n-nhi�n v� M�i trường hiện đang x�y-dựng một dự �n cỡ vừa trong khu�n khổ
dự �n Quỹ M�i Trường To�n-Cầu ( Global Environment Facility � GEF ) do UNDP
t�i trợ. Dự �n n�y c� t�n l� Bảo-tồn c�c khu-vực đất ngập nước ven biển ơ lưu
vực s�ng Hồng, Việt Nam,dự kiến thực-hiện ở 5 khu-vực trong 3 tỉnh : Ninh
B�nh, Nam �ịnh v� Th�i B�nh. Mục ti�u của dự �n nhằm bảo-tồn l�u d�i v�
sử-dụng bền vững đa-dạng sinh-học ở v�ng bờ biển thuộc lưu vực s�ng Hồng.
Khu
BTTN Tiền-Hải
Cồn
V�nh
Tỉnh
Th�i-B�nh
T�nh-trạng
Quyết-định
Ban
quản-l� được th�nh-lập
C�
20
15� � 20 22� vĩ-độ Bắc
Kinh-độ
106
34� � 106 38� kinh-độ ��ng
06a
- Nhiệt-đới Nam Trung-Hoa
T�nh-trạng bảo-tồn
Khu
Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền-Hải được c�ng nhận trong Quyết định Số 4895/KGVX, k�
ng�y 05/09/1994 của Văn ph�ng Ch�nh phủ ( Anon. 1995 b ). Th�ng 8/1995, Viện
�iều tra Quy hoạch Rừng đ� x�y-dựng dự �n đầu tư cho khu bảo-tồn n�y, với
diện-t�ch l�,500 ha ( Anon,1995 b ). Dự �n đầu tư đ� được Bộ L�m nghiệp ph�
duyệt v�o th�ng 10/1995 (Anon, 1995 b ) Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền Hải c�
t�n trong danh lục đề xuất hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam năm 2010 ( Cục Kiểm
l�m 1998 ).
Khu
bảo-tồn nằm về ph�a bắc cửa biển s�ng Hồng ( cửa Ba Lạt ), c�n ph�a nam cửa
s�ng l� Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Xu�n Thủy. Hai khu bảo-tồn n�y c� thể duy tr�
một đơn vị sinh-th�i li�n-tục ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ). Ng�y
20/9/1988, Xu�n Thủy được quy hoạch th�nh một khu Ramsar đầu ti�n của Việt Nam
( Ramsar 2000 ).Ng�y 24/1/1995, Bộ Khoa-học, C�ng-nghệ v� M�i trường đ� c�
c�ng văn Số 14/Tmg. mở rộng khu-vực Ramsar bao gồm cả 2 đảo V�nh v� đảo Thu,
thuộc huyện Tiền Hải ( Anon. 1995 a).Tuy nhi�n, hai khu-vực n�y hiện được quản
l� t�ch biệt nhau, trong đ� Tiền Hải do Sở N�ng-nghiệp v� Ph�t-triển N�ng th�n
tỉnh Th�i B�nh quản l� (Viện �iều tra Quy hoạch Rừng 1998 ).
Khu
Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền Hải nằm ở cửa biển s�ng Hồng,về ph�a nam huyện Tiền
Hải, tỉnh Th�i B�nh. Ranh-giới ph�a nam khu bảo-tồn l� s�ng Hồng ( c�n c� t�n
l� s�ng Ba Lạt ), ph�a bắc l� s�ng L�n v� ph�a T�y l� con đ� chắn biển ch�nh.
Trong khu bảo-tồn c� 2 cồn c�t lớn l� : Cồn V�nh c� diện-t�ch 2,000 ha v� Cồn
Thủ c� diện-t�ch 50 ha. Con thủ c�ch đất liền khoảng 40 km v� xen giữa khu-vực
l� c�c b�i c�t ngập triều. Cồn V�nh nằm t�ch biệt với đất liền qua một eo biển
c� mực nước s�u, tr�n bờ l� rừng ngập mặn hầu hết đ� c� bờ bao th�nh c�c đầm
nu�i trồng thủy-sản. Ngo�i ta, c�n c� một diện-t�ch rộng lớn c�c đầm nu�i
trồng thủy-sản ở ph�a bắc bờ s�ng Hồng ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ).
Trong khu bảo-tồn c� 12 kiểu sinh cảnh ch�nh, trong đ� quan-trọng nhất l� sinh
cảnh b�i c�t ngập triều, trảng sậy v� rừng ngập mặn. Ngo�i ra, c�c b�i bồi
ngập triều cũng l� một sinh cảnh quan-trọng, l� nơi kiếm ăn của c�c lo�i chim
ven bờ.
Rừng
ngập mặn trong khu bảo-tồn c� thực-vật ưu-thế thuộc lo�i Trang Kandelia
candel, v� hầu hết nằm trong c�c đầm nu�i trồng thủy-sản.Phi lao Casuarina
equisetifolia được trồ tr�n c�c c�t với mục ti�u chắn c�t, chắn gi� ( Pedersen
v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ).
Qua
một đợt khảo s�t v�ng bờ biển ở lưu vực s�ng Hồng năm 1996 đ� ghi nhận được
lo�i l� lo�i c� th�a Platalea minor chim bị đe dọa tuyệt chủng mức to�n-cầu
trong khu bảo-tồn . Tuy nhi�n, c�c t�c giả tr�n đ� đ�nh gi� tầm quan-trọng đối
với bảo-tồn của Tiền Hải c� � nghĩa k�m hơn so với Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n
Xu�n Thủy.
Pedersen v� Nguyễ Huy Thắng ( 1996 ) cho rằng cơ sở hạ tầng phục-vụ c�ng t�c
bảo-tồn c�n thấp k�m, thiếu c�n bộ, kế-hoạch quản l� chưa ph� hợp l� những hạn
chế trong c�ng t�c quản l� bảo-vệ Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền Hải. �ặc biệt,
c�c t�c giả đ� khuyến nghị rằng cần tiến h�nh quy hoạch sử-dụng đất trong khu
bảo-tồn nhằm l�m giảm �p lực cuả người d�n tới khu-vực, đồng thời cần phải x�c
định r� hơn ranh-giới ph�a ��ng khu bảo-tồn. Ngo�i ra, c�c t�c giả c�n khuyến
nghị rằng kh�ng n�n tiến h�nh trồng rừng ngập mặn hoặc trồng Phi lao trong khu
bảo-tồn, bởi v� c�c mục ti�u quản l�, ph�ng hộ bờ biển v� cải tạo đất c� thể
m�u thuẫn với c�ng t�c bảo-tồn đất ngập nước ven biển .
Trong Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n c� rất nhiều người d�n lượm, bắt c�c lo�i th�n
mềm hai mảnh vỏ v� của biển, điều n�y cho thấy đ�y l� một khu-vực quan-trọng
đối với kinh-tế của người d�n trong khu-vực. Tuy nhi�n, hiện vẫn chưa biết
ch�nh x�c c�c mức độ khai-th�c haỉ sản c� bền vững hay kh�ng ( Pedersen v�
Nguyễn Huy Thắng 1996 ). Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng (1996) đ� quan s�t thấy
c�c hoạt-động săn bắt chim nước trong khu-vực, nhưng vẫn chưa c� th�ng tin r�
r�ng về mức độ �p lực của săn bắn,
Trong khu bảo-tồn đề xuất, c�c cộng đồng d�n địa-phương đang tiến h�nh một số
hoạt-động kinh-tế như : nu�i trồng thủy-sản, chăn nu�i gia s�c, đ�nh c� v�
lượm, bắt c�c lo�i th�n mềm.Trong khoảng thời gian từ ng�y 21 đế 25 th�ng 4
năm 1996, đ� c� tới 920 người d�n v�o thu bắt hải-sản tr�n c�c b�i triều c�
diện-t�ch 900 ha ở ph�a Bắc khu bảo-tồn. C�c lo�i hải-sản được thu lượm
chủ-yếu l� : Lingula sp., Glauconome chinensis, Meretrix sp., Mactra
quadrangularis v� Cyclina sinensis. B�nh qu�n sản-lượng hải-sản mỗi ng�y
khoảng 1,9 tấn , gi� trị tương đương khoảng 529 đ� la (Pedersen v� Nguyễn Huy
Thắng 1996 ).
C�c
dự �n c� l��n quan
Ban
Nghi�n-cứu Hệ sinh-th�i Rừng ngập mặn (MERD) thuộc Trung-t�m Nghi�n-cứu
T�i-nguy�n v� M�i trường (CRES) dưới sự t�i trợ của Hội Chữ thậo đỏ �an Mạch
đang thực-hiện dự �n trồng rừng ngập mặn ở Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền Hải.
MERD
v� CRES đang x�y-dựng một dự �n cỡ vừa thuộc Quỹ M�i trường To�n-cầu (GEF) do
UNDP t�i trợ. Dự �n n�y c� t�n Bảo-tồn đất ngập nước ven biển ở lưu vực s�ng
Hồng, Việt Nam, dự kiến tiến h�nh ở 5 điểm thuộc 3 tỉn: Ninh B�nh, Nam �ịnh v�
Th�i B�nh. Mục ti�u của dự �n nhằm bảo-tồn l�u d�i v� sử-dụng bền vững đa-dạng
sinh-học v�ng bờ biển lưu vực s�ng Hồng.
H�nh 212.
C�ng (G� L�i,Chim Trĩ) hiện rất hiếm.
Khu
Bảo-tồn Biển �ảo Cồn Cỏ
Quảng Trị
17
07�- 17 13� vĩ-độ Bắc
107
17� -107 23� kinh-độ ��ng
C�c
mối đe doạ chủ-yếu đến đa-dạng sinh-học biển của �ảo Cồn Cỏ l� c�c hoạt-động
đ�nh bắt kh�ng bền vững, thể-hiện qua việc đ�nh bắt lu�n phi�n v� khai-th�c
qu� mức lo�i t�m h�m. Tuy nhi�n, Ng�n-h�ng Ph�t Ch�u � ( 1999 ) x�c định rằng
hơạt-động của con người tại đ�y n�i chung c�n ở mức thấp. Mối đe doạ phải kể
đến tiếp theo đối với đa-dạng sinh-học biển l� c�c cơn b�o nhiệt-đới trong
v�ng xẩy ra trong thơi gian giữa th�ng 5 đến th�ng 9, v� c� thể coi đ�y l�
nguy�n nh�n ph� hủy c�c rạn san-h� ( ADB 1999 ).
V�ng
nước ngo�i khơi �ảo Cồn Cỏ l� ngư trường quan-trọng, ch�nh �ảo Cồn Cỏ l� nơi
tr� ẩn của c�c t�u thuyền đ�ng bắt hải-sản trong m�a mưa b�o v� l� nơi cung
cấp nguồn nước ngọt cho ngư-d�n (ADB 1999 ).
II.
Những thuận-lợi v� kh� khăn của nước ta trong qu� tr�nh ph�t-triển bền vững về
m�i trường
1.
Thuận-lợi
a.
Xu thế chung tr�n thế-giới đ�i hỏi sự hợp t�c giữa c�c nước để bảo-vệ m�i
trường to�n-cầu, v� c�c nước ph�t-triển phải gi�p đỡ v� cộng t�c với c�c nước
đang ph�t-triển để c�c nước n�y c� thể bảo-vệ m�i trường cho m�nh v� cho
thế-giới.
Tuy
kh�ng c� t�nh r�ng buộc ph�p l� chặt chẽ, kể cả những c�ng ớc quốc tế, nhưng
những văn kiện quốc tế vẫn l� chỗ dựa cho việc đ�m ph�n để xử l� những vấn đề
m�i trường c� li�n-quan.
b.
Nước ta l� nước đi sau, do vậy, c� thể học được nhiều b�i học kinh-nghiệm
th�nh c�ng v� thất bại m� c�c nước kh�c đ� trải qua. Ch�nh v� thế c� nhiều vấn
đề m� b�y giờ ta c� thể biết để tr�nh, trong khi trớc đ�y c�c nước kh�c phải
mất c�ng sức, tiền của v� thời gian để l�m cho s�ng tỏ.
(Theo hội thảo Chương tr�nh ph�t-triển bền vững của Việt Nam, tổ-chức tại H�
Nội, ng�y 6/3/2002)
Xử
l� nước thải bằng tảo
Tảo
l� nh�m vi sinh-vật c� khả-năng quang hợp, ch�ng c� thể ở dạng đơn b�o (v�i
lo�i c� k�ch-thước nhỏ hơn một số vi khuẩn), hoặc đa b�o (như c�c lo�i rong
biển, c� chiều d�i tới v�i m�t). C�c nh� ph�n loại thực-vật dựa tr�n c�c loại
sản phẩm m� tảo tổng hợp được v� chứa trong tế b�o của ch�ng, c�c loại sắc tố
của tảo để ph�n loại ch�ng
H�nh 213. Những lo�i tảo
H�nh 214. Một số thủy sinh thực-vật ti�u-biểu c�
khả-năng xử l� nước thải như Lục b�nh B�o tấm B�o tai tượng Sậy ,
Xử l� nước thải bằng thủy sinh thực-vật c�
k�ch-thước lớn
Thủy
sinh thực-vật l� c�c lo�i thực-vật sinh trưởng trong m�i trường nước, n� c�
thể g�y n�n một số bất lợi cho con người do việc ph�t-triển nhanh v� ph�n bố
rộng của ch�ng. Tuy nhi�n lợi-dụng ch�ng để xử l� nước thải, l�m ph�n compost,
thức ăn cho người, gia s�c c� thể l�m giảm thiểu c�c bất lợi g�y ra bởi ch�ng
m� c�n thu th�m được lợi nhuận.
Một số thủy sinh thực-vật ti�u biểu như
Lục b�nh B�o tấm B�o tai tượng Sậy
(Vi�̣n nghi�n cứu gi�́y
Ucraina cho bi�́t, c�y s�̣y v�̃n mọc t�́t trong nước ao có n�̀ng đ�̣ ch�́t
chì cao g�́p 4.000 l�̀n n�̀ng đ�̣ nước bình thường hoặc có hàm lượng
phenol 500mg/lít (chỉ c�̀n 0,2 mg ph� non trong m�̣t lít nước là đủ làm
ch�́t cá). Th�̣m chí, sau 20 ngày, c�y s�̣y đã lọc sạch t�́t cả các
ch�́t đ�̣c này. Vì v�̣y, người ta thường tr�̀ng s�̣y trong ao đ�̉ khử
đ�̣c ch�́t thải của các nhà máy và bảo v�̣ cá nu�i.)
Theo nhà
sinh hóa học Bin Volverton, c�y bèo sen cũng có c�ng lớn trong vi�̣c
bảo v�̣ m�i trường s�́ng của con người. M�̣t ha bèo sen thanh lọc được
6.600 t�́n nước b�̉n sinh học (ph�n, rác) hay hóa học (nước thải của
các xí nghi�̣p). Bèo sen hút được các kim loại nặng như chì, niken,
thủy ng�n, cadmi, th�̣m chí cả vàng, bạc. ở bang Colorado (Mỹ) có m�̣t
con su�́i chảy qua mỏ vàng, nước su�́i hòa tan nhi�̀u b�̣t vàng. Người
ta đã nu�i bèo sen ở su�́i, r�̀i đ�́t bèo, lọc l�́y vàng trong tro. Đ�y
là cách khai thác vàng rẻ ti�̀n nh�́t. Cục Bảo v�̣ m�i trường Mỹ
cũng dự định dùng c�y bèo sen đ�̉ xác định mức đ�̣ � nhi�̃m, nh�́t là
� nhi�̃m ch�́t phóng xạ vì c�y bèo sen hút r�́t mạnh các ch�́t đ�̣c
hại này. VnExpress Thứ sáu, 30/11/2001, 16:49
(GMT+7)Bác sĩ vui tính trả lời (ph�̀n 37)
Người sử-dụng thuốc bảo vệ thực-vật kh�ng c� đủ th�ng tin trong khi d�ng đến
c�c loại thuốc tr�n. Ở Việt Nam hiện c� tr�n 200 loại thuốc v� c� tr�n 700
nhản hiệu kh�c nhau, chưa kễ c�c thuốc nhập lậu kh�ng c� nhản hiệu, v� rất
nhiều t�n thuốc name trong ! danh s�ch bị cấm sử-dụng; N�ng d�n kh�ng được
hướng dẫn đầy đủ trước khi sử-dụng;� Nhiễm ở Việt-Nam
n�ng
d�n Việt Nam m�nh đ� ti�u d�ng gấp 30 lần lượng h�a chất nhiều hơn mức trung
b�nh!. Từ đ� suy ra mức � nhiễm h�a chất độc hại l�n thực phẩm ti�u d�ng ở
Việt Nam l� kết quả đưo! +ng nhi�n m� người ti�u thụ trong nước phải hứng
chịu. Bi�n tập vi�n Trịnh Đức Th�ng (TĐT), đ�i � Ch�u Tự-do (Radio Free Asia)
phỏng vấn tiến sĩ Mai Thanh Truyết (MTT) ng�y 7 th�ng 5, 2002 l�c 7:00 AM.Bu�n
lậu c�ng khai c�ng h�ng qua bi�n giới
H�nh 215. C�c lo�i t�-gi�c đ� diệt-chủng trước kia như
loại t�-gi�c khổng-lồ c� l�ng x�
H�nh 216. T�u h�t b�n Long-Ch�u
14-6-2002 Nh� m�y t�u Bến Kiển (Hải Ph�ng) vừa đưa
xuống nước an to�n T�u h�t biển Long-Ch�u 02 c�ng-suất1.500 m3/h.
T�u do h�ng Kitaka (Nhật Bản) thiết-kế, d�i 90m, rộng 14,6m, mớm nước 3,8m,
hai m�y ch�nh tổng c�ng suất 2,000 m�-lực, một m�y lai bơm b�n 1,675 m�-lực.
T�u h�t b�n c� c�ng suất lớn nhất Việt-nam, sản xuất, đ�p-ứng nhu-cầu nạo v�t
cảng biển, cửa s�ng cạn c� địaa chất phức tạp.
Di
t�ch �ầm Dạ Trạch đang c� nguy cơ biến mất.
Theo
b�o Lao �ộng số ra ng�y 25/4/2000, đầm Dạ Trạch, một di t�ch lịch sử của Việt
Nam, nơi khởi binh của Việt Vương Triệu Quang Phục v�o năm 548, đang c� nguy
cơ biến mất. Qua bao thăng trầm lịch sử, đầm Dạ Trạch hiện nằm ph�a trong đ�
s�ng Hồng v� chỉ c�n khoảng 60 m�t bề rộng, 600 m�t bề d�i. Với l� do bảo vệ
th�n đ�, cơ quan thủy lợi của nh� nước c� dự kiến lấp đi hơn nửa đầm. Cơ quan
n�y đ� d�ng ống h�t c�t s�ng Hồng v� đổ xuống đầm, lấp đi một khoảng diện t�ch
quan trọng của �ầm Dạ Trạch. Do sự phản đối kịch liệt của d�n ch�ng, n�n c�ng
việc h�t c�t s�ng Hồng lấp đầm Dạ Trạch đ� tạm ngưng v�o cuối th�ng tư vừa
qua.
Tuy
nhi�n, người ta lo ngại l� c�ng việc lấp đầm sẽ được tiếp tục, v� cơ quan Thủy
Lợi vẫn vịn v�o l� do bảo vệ đ� điều để tiến h�nh c�ng t�c. Do đ� d�n l�ng Dạ
Trạch đang lo lắng l� di t�ch lịch sử của vị anh h�ng Dạ Trạch Vương Triệu
Quang Phục sẽ biến mất vĩnh viễn trong tương lai.
Hàm lượng Thạch tín Vượt quá Ti�u chu�̉n
Tại
hai huy�̣n Đ�ng Anh, Sóc Sơn, t�̉ng s�́ đi�̉m khảo sát và l�́y m�̃u là
66, trong đó 4 m�̃u có hàm lượng thạch tín vượt quá ti�u chu�̉n. Khu
vực Nhà máy Cơ khí C�̉ Loa, hàm lượng thạch tín trong nước l�n tới
0,08 mg/lít, vượt ti�u chu�̉n 1,6 l�̀n. Còn tại Gia L�m, t�̉ng s�́ đi�̉m
khảo sát là 20 thì 8 m�̃u có hàm lượng thạch tín cao hơn mức cho
phép; huy�̣n Từ Li�m có 8 m�̃u.
Tại
khu c�ng nghi�̣p Thượng Đình - Hà N�̣i, nước thải từ C�ng ty Bóng đèn
phích nước Rạng Đ�ng, C�ng ty Đo lường cơ khí, Vi�̣n Nghi�n cứu Thủy
tinh có hàm lượng thạch tín là 0,145-0,346 mg/lít (cao hơn ti�u
chu�̉n 0,05 mg/lít). Chúng được xả trực ti�́p ra mương thoát nước, s�ng
h�̀ mà kh�ng được xử lý.
TS
Nguy�̃n Văn Đản, Li�n đoàn Địa ch�́t Thủy văn cho bi�́t, ch�́t thải từ
khu c�ng nghi�̣p Vi�̣t Trì đã làm cho hàm lượng thạch tín trong nước
ng�̀m nơi đ�y cao hơn giới hạn cho phép. (Theo Gia Đình & Xã H�̣i)
B�o-động
Nguy cơ � nhiễm du lịch c�c di sản thi�n nhi�n thế
giới
C�c di sản thi�n nhi�n thế giới l� những điểm hấp dẫn đối
với kh�ch du lịch. V́ vậy vấn đề � nhiễm m�i trường tăng theo tỷ lệ kh�ch lui
tới. C�c điểm du lịch c̣n k�o theo số d�n tại địa phương kh�c tới cư tr� để
l�m c�ng việc trực tiếp hay gi�n tiếp phục vụ cho kh�ch du lịch. Tại
Galapagốt, năm 1975 c� 4000 d�n, đến cuối năm 2001, số d�n tăng l�n 20.000
người. Họ chặt c�y rừng lấy gỗ l�m nh�, ch� họ mang theo, ăn hết cả trứng r�a.
Tại c�c hang động, du kh�ch vẽ viết bừa băi l�n tường động v� trần động, đập
vỡ c�c thạch nhũ đẹp mang về l�m kỷ niệm�
C�c di sản thi�n nhi�n thế giới nằm tr�n c�c v�ng vịnh,
đảo c̣n phải hứng chịu nạn � nhiễm tr�n dầu do đắm t�u, dầu thải từ c�c t�u
thuyền. Tại vịnh Calif�cni, h�ng ng�y c� tới 100 ca n� hoạt động đưa du kh�ch
đi xem c� voi.
Những vụ đắm t�u chở dầu đă thực sự g�y n�n những thảm
họa, như vụ đắm t�u chở dầu Erika v�o năm 2000 đă l�m 300.000 con chim biển v�
rất nhiều c� bị chết.
Trước t́nh trạng tr�n, �cuađo đă c� nhiều ư kiến đề nghị
ch�nh phủ ngừng việc kinh doanh du lịch ở quần đảo Galapagốt như ở Ph�p, người
ta đă phải đ�ng cửa động L�txc�.
Tại nước ta, c�c di sản thế giới như Vịnh Hạ Long, cố đ�
Huế, phố cổ Hội An v� di t�ch Mỹ Sơn vẫn giữ được những n�t độc đ�o ri�ng v�
c� sức hấp dẫn rất lớn đối với du kh�ch. Tuy nhi�n, thời gian qua tại c�c di
sản n�y vẫn c̣n hiện tượng ph� đ�, chặt nhũ, xả r�c, đ�o bới, mua b�n h�ng
rong, ch�o k�o kh�ch, ăn xin... khiến du kh�ch nản ḷng.
Để tr�nh khỏi số phận như quần đảo Galapagốt hay động
Latxc�, c�c di sản thế giới của Việt Nam cần được tăng cường quản lư bảo vệ,
tuy�n truyền v� gi�o dục cho người d�n ư thức được gi� trị to lớn của di sản
để qua đ� n�ng cao ư thức ǵn giữ vệ sinh m�i trường, ph�t huy gi� trị của di
sản�
H�nh 217. Hải-Sản Chế-biến của Trung-Hoa tăng vọt l�n
gần 5 lần, chỉ sau 17 năm

markdown:
|
|
|
|
(tiếp theo)
H�nh 207. Mặt nước S�ng v� �� cao hơn th�nh-phố, l�ng mạc
�a dạng sinh-học
Năm 1995, Viện Hải dương học Hải Ph�ng đ� tiến h�nh khảo s�t hệ sinh-th�i biển v� tr�n đảo thuộc khu-vực đề xuất x�y-dựng khu bảo-tồn biển �ảo Bạch Long Vĩ . Trong đợt khảo s�t n�y đ� ph�t hiện được 126 lo�i thực-vật tr�n đảo v� 17 lo�i thực-vật ngập mặn. �ối với hệ sinh-vật biển , đ� ghi nhận được 95 lo�i san-h� v� 460 lo�i c� (Nguyễn Huy Yết v� V� Sỹ Tuấn 1995). Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (1999) cho rằng đa-dạng sinh-học biển c� gi� trị lớn hơn so với khu-vực tr�n đảo, v� ch�ng được xem l� một trong những kiểu �sinh cảnh quan-trọng bặc nhất ở Vịnh
C�c rạn san-h� bao bọc bờ biển c� một chức năng v� c�ng quan trọng l� bảo vệ miền duy�n-hải khỏi bị x�i m�n do s�ng vỗ. Chức năng n�y rất quan trọng từ bắc v�o nam trung bộ Việt Nam nơi b�o thường xuy�n xảy ra . Tại huyện C�t Hải, Hải Ph�ng, l�m v� dụ, đ� phải ti�u ph� h�ng trăm ngh�n đ� la để x�y v� sửa chữa đ� k� bằng đ� v� b� t�ng h�ng năm ven biển để bảo vệ v�ng duy�n-hải .
C�c vấn-đề về bảo-tồn
Do nằm xa bờ từ 10 đến 12 giờ đi bằng thuyền n�n �ảo Bạch Long Vĩ được sử-dụng l�m cơ sở cho chương tr�nh đ�nh bắt c� xa bờ. Rất nhiều thuyền đ�nh c� neo đậu xung quanh đảo. T�i-nguy�n biển ở v�ng l�n cận trở th�nh đối tượng bị đ�nh bắt qu� mức, kh�ng hợp l�. V� dụ: sản-lượng đ�nh bắt lo�i b�o ngư Haliotis diversicolor đ� bị giảm s�t h�ng năm . Tr�ch nhiệm kiểm so�t c�c hoạt-động n�y hiện nay chưa r� r�ng. Qu�n đội quản l� v�ng biển, nhưng họ kh�ng c� tr�ch nhiệm quản l� v� kiểm so�t c�c hoạt-động đ�nh bắt hải-sản(ADB 1999).
Một trở ngại đối với c�ng t�c quản l� trong khu-vực l� do c�ch xa đất liền n�n việc tiếp cận khu-vực n�y bằng thuyền chận v� chỉ thực-hiện được khi biển lặng. Ngo�i ra, ranh-giới khu bảo-tồn biển rất kh� x�c định ch�nh x�c. Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (1998) khuyến c�o rằng ranh-giới n�y n�n mở rộng nhằm bảo c�c khu-vực cực kỳ quan-trọng l� c�c b�i san-h� v� c�c b�i c� đẻ xung quanh đảo. V� l� do n�y Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �(1998) đề xuất một ranh-giới mở rộng tr�n cơ sở đường b�nh-độ ở độ s�u 40 m so với mặt nuớc biển.
C�c gi� trị kh�c
Bạch Long Vĩ c� nghĩa l� �đu�i con rồng trắng�, t�n n�y c� nguồn gốc từ một truyền thuyết về nguồn gốc của Vịnh Hạ Long. �ắt bắt c� l� hoạt-động kinh-tế chủ đạo ở vịnh Hạ Long ,v� �ảo Bạch Long Vĩ l� n�i c� chủ-yếu đối với nghề c� trong v�ng Trứng v� ấu tr�ng c� đạt mật-độ cao trong c�c đợt gi� m�a đối với c�c lo�i c� g�a trị kinh-tế v� ấu tr�ng của ch�ng tập trung chủ-yếu ở ph�a ��ng Nam của đảo.Hơn 50 lo�i c� c� g�a trị thương mại ph�n bố trong khu-vực thể-hiện t�nh đa-dạng cao c�c lo�i c� trong v�ng(ADB 1999)
C�c dự �n c� li�n-quan
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � hiện c� một chương tr�nh hỗ trợ kỹ-thuật v�ng c� t�n l� �Quản l� m�i truờng biển v� ven bờ biển ��ng�.Chương tr�nh n�y được gi�p đỡ một phần bởi qũy hỗ trợ kỹ-thuật của Tổ-chức Hợp t�c Ph�t-triển Thuỵ �iển. Mục đ�ch của dự �n l� tăng cường to�n thiện c�ng t�c quản l� t�i nguy�n biển v� bờ biển ở Việt Nam, Cămpuchia v� �ảo Hải-Nam thuộc tỉnh Quảng ��ng, Trung Quốc.
Bộ Khoa-học, C�ng-nghệ v� M�i trường l� tổ-chức thực-hiện dự �n ở Việt Nam. �ến nay, bản thảo kế-hoạch bảo-tồn biển v� bờ biển đ� được soạn thảo. Bản thảo n�y thảo luận về danh s�ch 30 khu bảo-tồn biển v� bờ biển đ� được nh� nước xem x�t, trong đ� 10 khu đề xuất mới. �ảo Bạch Long Vĩ nằm trong bản kế-hoạch n�y v� l� một trong 9 khu bảo rine protected areas on the coast of Vietnam]. Hai Phong :Hai Phong Institute of Oceanography. tồn biển v� bờ biển được Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � kiến nghị mở rộng.
T�i-liệu tham khảo
-ADB (1999) Draft coastal and marine protected area plan. Hanoi : Asian Development Bank .
-Hai Phong City FPD (2000) [FPD questionnaire]. Hai Phong: Hai Phong City Forest Protection Department. In Vietnamese.
-Nguyen Chu Hoi, Nguyen Huy Yet and Dang Ngoc Thanh (1998) [ Scientific basis for marine protected areas planning]. Hai Phong : Hai Phong Institute of Oceanography. In Vietnamese.
-Nguyen Huy Yet and Vo Si Tuan (1995)[information on proposed marine In Vietnamese��..
T�n kh�c
Kh�ng c�
Tỉnh
Quảng Ninh
T�nh trạng
�ề xuất
Ban quan l� được th�nh-lập
Chưa th�nh lập
Vĩ-độ
20 56� � 21 04� vĩ-độ Bắc
Kinh đ�
107 42� � 107 52� kinh-độ ��ng
V�ng địa-l� sinh-học
06a - Nhiệt-đới Nam Trung hoa
T�nh trạng bảo-tồn
Khu đề xuất bảo-tồn biển đảo C� T� nằm ở trung-t�m quần đảo C� T� , thuộc v�ng Biển ��ng, c�ch bờ biển tỉnh Quảng Ninh khoảng 40 km. Về mặt h�nh ch�nh quần đảo n�y thu�c huyện C� T�, một huyện đảo nằm xa bờ của tỉnh Quảng Ninh quản l�. Năm 1995, Viện Hải-Dương Hải-Ph�ng đề nghị th�nh lập khu bảo-tồn biển �ảo C� T�, diện-t�ch đề xuất th�nh lập khu bảo-tồn l� 3,850 ha, tuy nhi�n đ�y chỉ mới l� phần đất liền (Nguyễn Huy Yết v� V� Sĩ Tuấn 1995). Tiếp theo đ�, �ảo C� T� đ� được liệt k� trong danh lục đề xuất 16 khu bảo-tồn biển của Bộ KHCN v� MT năm 1998. Trong danh lục n�y diện-t�ch �ảo C� T� được đề xuất trong khoảng 3,000 � 4,000 ha (Nguyễn Chu Hồi et al.eds. 1998).
Gần đ�y hơn, trong năm1999, đề xuất th�nh lập khu bảo-tồn biển �ảo C� T� lại được Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (ADB 1999) lặp lại trong kế-hoạch x�y-dựng hệ thống khu bảo-tồn biển ở Việt Nam . Trong đề xuất của Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �,diện-t�ch của khu l� 7,850 ha, bao gồm diện-t�ch v�ng biển 4,000 ha v� v�ng đảo nổi l� 3,850 ha .
�ịa-h�nh v� thủy văn
Khu đề xuất bảo-tồn biển được bao gồm cả quần đải c� đến 25 đảo nhỏ, v� ba đảo lớn nhất l� C� T� Lớn, Thanh Lan v� C� T� nhỏ. Một vịnh th�ng với biển nằm ở giữa ba đảo n�y c� diện-t�ch l� 2,500 ha �iểm cao nhất tr�n c�c đảo đạt 200 m ở đảo Thanh Lan. C�c đảo c� v�ng nước mặn bao quanh, độ s�u kh�ng đến 20 m v� c� diện-t�ch rộng v�o khoảng 21,500 ha. V�ng nước biển ở khu đề xuất bảo-tồn biển �ảo C� T� c� nhiều rạn san-h�.
�a dạng sinh-học
Hiện tại c�c đợt điều-tra v� đa-dạng sinh-học khu bảo-tồn biển �ảo C� T� đ� ghi nhận được 151 lo�i thực v�t nổi, 69 lo�i động-vật nổi, 90 lo�i tảo biển, 114 lo�i san-h�, 165 lo�i động-vật đ�y v� 191 lo�i c� biển (Nguyễn Chu Hối et al. eds. 1998 ). C�c rạn san-h� trong v�ng thuộc lo�i lớn v� gi� cỗi. ưu-thế bởi c�c lo�i Acropora spp. Khu hệ thực-vật tr�n đất liền thuộc �ảo C� T� tương đối gi�u, cho đến nay đ� ghi nhận được 248 lo�i, trong khi khu hệ động-vật v�ng đất liền c�n �t được nghi�n-cứu (ADB 1999).
C�c vấn đề bảo-tồn
C�c nguồn t�i-nguy�n biểncủa khu bảo-tồn �ảo C� T� đ� bị d�n địa-phương l� những ngư phủ đến đ�y từ c�c v�ng kh�c ở miền Bắc-Việt Nam, Hồng K�ng, ��i Loan v� Trung quốc khai-th�c. Mọi hoạt-động của họ ở đ�y đều kh�ng được ch�nh quyền địa-phương kiểm so�t, kết quả dẫn đến việc đ�nh bắt thủy-sản mang t�nh hủy hoại như sử-dụng lưới mắt qu� nhỏ v� d�ng chất xianua một c�ch phổ biến. Nhiều sản phẩm biển như mực, t�m h�m v� tất nhi�n l� c� biển bị khai-th�c một c�ch qu� mức (ADB 1999).
C�c gi� trị kh�c
Hệ sinh-th�i biển khu đề xuất bảo-tồn biển �ảo C� T� c� nhiều loại quan-trọng về kinh-tế như c�c lo�i mực, b�o ngư, ngọc trai v� t�m h�m. ��y cũng l� nơi sinh-sản v� cung cấp con giống quan-trọng đối với nhiều loại c� (ADB 1999). Khu đề xuấtbảo-tồn biển rất c� tiềm-năng về ph�t-triển sinh-th�i.
C�c dư �n c� li�n-quan
Ng�n-h�ng ph�t-triển Ch�u � hiện đang trợ gi�p về kỹ-thuật cho khu-vực th�ng qua dự �n c� t�n �Quản-l� m�i-trường khu-vực Biển ��ng� được t�i trợ gi�p một phần bởi cơ quan hợp t�c Ph�t-triển Thụy �iển. Dự �n nhằm mục đ�ch tăng cường ho�n thiện quản l� c�c nguồn t�i-nguy�n biển v� ven bờ trong khu-vực. Hiện dự �n đang được Bộ KHCN v� MT thực-hiện. Trong khu�n khổ của dự �n n�y, bản thảo về hệ thống khu bảo-tồn biển VIệt Nam đang được ho�n thiện, chỉnh l� bao gồm 30 khu bảo-tồn biển v� ven bờ biển của cả nước. �ảo C� T� cũng nằm trong kế-hoạch n�y.
T�n kh�c
Kh�ng c�
Tỉnh
Quảng Ninh
T�nh trạng
�ề xuất
Ban quản l� được th�nh lập
Chưa th�nh lập
Vĩ-độ
21 12�- 21 16� vĩ-độ Bắc
Kinh đ�
107 56�- 108 00� kinh-độ ��ng
V�ng địa-l� sinh-học
06 a- Nhiệt-đới nam Trung Hoa
T�nh trạng bảo-tồn
�ảo Trần đ� c� trong danh s�ch của 16 khu bảo-tồn biển được đề xuất do Bộ KHCN v� MT soạn thảo. Kh�ng r� diện-t�ch cụ thể của khu đề xuất n�y (Nguyễn Chu Hồi et al. eds. 1998). �ề xuất cũng chưa được Ch�nh phủ Việt Nam ph� duyệt (ADB 1999). �ề xuất th�nh lập khu bảo-tồn biển �ảo Trần lại được Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (ADB 1999) nhắc lại trong kế-hoạch x�y-dựng hệ thống khu bảo-tồn biển của Việt Nam .Theo Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �, diện-t�ch khu bảo-tồn l� 4,200 ha, bao gồm v�ng biển 3,900 ha v� v�ng đất liền tr�n đảo l� 300 ha.
�ịa-h�nh v� thủy văn
Khu bảo-tồn biển �ảo Trần c� trung-t�m l� �ảo Trần, một h�n đảo nhỏ, rộng 300 ha nằm c�ch bờ biển tỉnh Quảng Ninh khoảng 30 km. �iểm cao nhất tr�n đảo l� 188 m v� điểm s�u nhất của khu-vực biển nằm xung quanh đảo l� 10 m. �ịa-h�nh đảo đặc trưng bởi v�ng n�i ở ph�a nam v� hạ thấp dần về ph�a bắc. Dải ven bờ của đảo c� c�c b�i c�t v� v�ng bờ biển đầy đ�. C� c�c rạn san-h� nằm trong v�ng ngậo nước ngo�i khơi của đảo.
�a dạng sinh-học
L� do chủ-yếu để đề xuất khu bảo-tồn biển �ảo Trần l� nhằm bảo-vệ c�c hệ sinh-th�i san-h� v� cỏ biển c� xung quanh �ảo Trần . C� tất cả 41 lo�i san-h� cứng được ghi nhận trong c�c rạn san-h� ph�n bố tạo n�n c�c h�nh th� san-h� ri�ng rẽ nằm xung quanh dảo. Khu hệ cỏ biển ưu-thế bởi 2 lo�i l� Halophila ovalis v� Cymodocea rotunda.C� rất �t th�ng tin về đa-dạng sinh-học tr�n v�ng đất liền của �ảo Trần , trừ khu rừng được biết l� c� sự đa-dạng về c�c lo�i thực-vật (ADB 1999).
C�c vấn đề v� bảo-tồn
C�c mối đe dọa chủ-yếu ở khu bảo-tồn biển đề xuất l� việc khai-th�c q�a mức c�c sản phẩm biển, sử-dụng phuơng ph�p đ�nh bắt mang t�nh hủy diệt như d�ng chất nổ, v� việc khai-th�c gỗ ở c�c v�ng tr�n đảo.Khu-vực n�y hiện chưa được quản l� bảo-vệ.
C�c gi� trị kh�c
V�ng biển khơi ở �ảo Trần l� khu tạo giống thủy-sản quan-trọng của khu-vực ven bờ biển đ�ng bắc-Việt Nam.
C�c dự �n c� li�n-quan
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � hiện đang thực-hiện một dự �n trợ gi�p kỹ-thuật c� t�n l� �Quản l� m�i trường khu-vực biển ��ng� với một phần t�i trợ của Cơ quan Hợp t�c Ph�t-triển Thuỵ �iển. Dự �n nhằm mục đ�ch tăng cường việc quản l� to�n vẹn c�c nguồn t�o nguy�n biẻn v� ven bờ biển trong khu-vực, hiện dự �n đang được Bộ KHCN v� MT thực-hiện . Trong khu�n khổ của dự �n n�y,bản thảo về hệ thống khu bảo-tồn biển bao gồm 30 khu bảo-tồn đề xuất biển v� ven bờ biển của cả nước đang được ho�n thiện, chỉnh l�. �ảo Trần cũng nằm trong kế-hoạch n�y.
Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n c� trong Quyết �ịnh 41/TTg, ng�y 24/1/1977 của Thủ tướng Ch�nh phủ, với diện-t�ch 2,000 ha v� c� t�n l� �ảo Ba M�n (Bộ N�ng-nghiệp & PTNT 1997).Năm 1998, Bộ N�ng-nghiệp & PTNT đề nghị x�y-dựng dự �n đầu tư cho Ba M�n theo Quyết định số 1784/ KH � QS, ng�y 12/6/1998, v� đến th�ng 11 c�ng năm, một dự �n đầu tư th�nh lập khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n đ� được Viện �iều tra Quy hoạch Rừng x�y-dựng (Anon. 1998). Dự �n đầu tư tr�n đ� được Uỷ ban nh�n d�n tỉnh Quảng Ninh v� Bộ N�ng-nghiệp & PTNT phe duyệt. Th�ng 9/1999 Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n ch�nh thức được th�nh lập.Theo dự �n đầu tư, khu bảo-tồn thi�n-nhi�n được x�c định bao gồm to�n bộ đảo Ba M�n ở vị-tr� thủy triều thấp nhất, với diện-t�ch 2,153 ha ( Anon. 1988).Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n c� trong danh s�ch đề xuất c�c khu rừng đặc dụng Việt Nam đến năm 2010 (Cục Kiểm L�m 1998).
Tr�n cơ sở gi� trị của đa-dạng sinh-học v� gi� trị tiềm-năng về kinh-tế, đặc biệt l� du-lịch sinh-th�i của đảo Ba M�n,Uỷ ban Nh�n d�n tỉnh Quảng Ninh đề nghị chuyển hạng Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n th�nh vườn Quốc-gia tr�n biển. Dự �n đầ tư Vườn quốc-gia tr�n biển lấy t�n l� B�i Tử Long đ� được Viện �iều tra Quy hoạch Rừng x�y-dựng v�o th�ng 10/1999 v� đ� được Uỷ ban Nh�n d�n tỉnh Quảng Ninh ph� duyệt. Nếu dự �n đầu tư được Bộ N�ng-nghiệp & PTNT th�ng qua th� Vườn Quốc-gia biển B�i Tử Long sẽ được th�nh lập với diện-t�ch13,000 ha, bao gồm to�n bộ đảo Ba M�n, c�c h�n đảo xung quanh v� một phần lớn diện-t�ch mặt biển. Trong khi chuẩn bị th�nh lập Vườn quốc-gia biển, nhiều cuộc khảo s�t đ� được tiến h�nh trong khu-vực v�o th�ng 5 v� th�ng 6 năm 2000 (Việt Nam News 2000).
�ịa-h�nh v� thủy văn
Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Ba M�n nằm tr�n đảo Ba M�n thuộc quần đảo V�n-Hải trong vịnh B�i Tử Long.Khu bảo-tồn nằm trong địa-phận của x� Minh Ch�u, huyện V�n �ồn tỉnh Quảng Ninh. �ảo Ba M�n nằm c�ch thị trấn C�i Rồng ( huyện lỵ V�n �ồn ) 20 km v� c�ch điểm đất liền gần nhất l� 30 km. �ảo Ba M�n l� một dải đất hẹp chạy theo hướng Bắc Nam với chiều d�i 18 km, c�n chiều rộng trung-b�nh l� 1 km. �ỉnh cao nhất tr�n đảo l� C�i Qu�t 307 m so với mực nước biển. C�c con suối bắt nguồn từ đường d�ng trung-t�m của đảo chảy về ph�a ��ng hoặc ph�a T�y. Hầu hết c�c suối n�y chỉ c� nước theo m�a. Một đặc điểm nổi bật về địa chất l� trong khi hầu hết c�c đảo trong quần đảo V�n-Hải l� n�i đ� v�i th� đảo Ba M�n c� th�nh phần đ� mẹ l� Phiến thạch, đ� C�t kết.
�a dạng sinh-học
Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Ba M�n c� 2,000 ha rừng nhiệt-đới thường xanh đất thấp, tuy nhi�n hầu hết rừng đ� bị t�c động bởi khai-th�c chọn c�c lo�i c�y gỗ, chỉ c�n lại rất �t diện-t�ch rừng chưa bị t�c động. Th�nh phần lo�i c�y gỗ đa-dạng, kh�ng c� họ thực-vật ưu-thế. C�c lo�i c�y gỗ phổ biến thuộc c�c họ : Vang Caesalpiniaceae.Ch� Theaceae, Dầu Dipterocarpaceae, Tr�m Myrtaceae. Sến Sapotaceae. Khu bảo-tồn c�n c� 175 ha rừng ngập mặn ph�n bố dọc bờ biển ph�a T�y của đảo. Lo�i ưu-thế trong rừng ngập mặn thường l� Tra aegiceras corniculata, v� một số lo�i kh�c như Vẹt Bruguiera gymnorhiza, Trang Kandelia candel v� �ước Rhizophora stylosa. Ngo�i ra, trong khu-vực c�n c� một diện-t�ch nhỏ trảng cỏ h�nh th�nh từ đất n�ng-nghiệp bỏ hoang với ưu-thế thuộc về lo�i Cỏ tranh Imperata cylindrica, Lau Erianthus arundinacea v� L�ch Saccharum spontaneum.
Thực-vật rừng tr�n đảo Ba M�n c� th�nh phần lo�i phong-ph�, đến nay đ� ghi nhận được 398 lo�i thực-vật bậc cao c� mạch thuộc 109 họ. Trong số đ� c� 4 lo�i được ghi trong S�ch đỏ Việt Nam l� Kim giao Decussocarpus fleuryi, Gi�c đế trung hoa Goniothalamus chinensis, Ba k�ch Morinda officinalis v� Thổ phục linh Smilax glabra; 3 lo�i được ghi trong Danh lục c�c lo�i thực-vật bị đe doạ của IUCN l� Kim giao Decussocarpus fleuryi, Sao hồng gai Hopea chinensis v� L� n�n Licuala tonkinensis.
Mặc d� đảo Ba M�n bị c� lập với đất liền, nhưng hệ động-vật c� xương sống vẫn rất đa-dạng.Trước năm 1975, đảo Ba M�n được biết đến l� một h�n đảo c� hệ động-vật đa-dạng v� phong-ph� nhất ở tỉnh Quảng Ninh. Tuy nhi�n, sau v�i thập kỷ, việc săn bắt v� khai-th�c gỗ tr�i ph�p đ� l�m cho hệ động-vật Ba M�n suy giảm nghi�m trọng (Anon. 1998). Theo t�i-liệu của dự �n đầu tư (Anon. 1998), lo�i Lợn rừng Sus scorofa v� Mang Muntiacus muntjak vẫn c�n xuất hiện tr�n đảo, nhưng kh�ng thấy xuất hiện c�c lo�i th� lớn như Gấu ngựa Ursus thibetanus.
H�nh 208. Sến Sapotaceae
H�nh 209. Lợn rừng Sus scorofa
C�c vấn đề về bảo-tồn
Nh�n chung mức độ t�c động của con người tới t�i-nguy�n thi�n-nhi�n ỏ Ba M�n hiện tại thấp. Hiện nay kh�ng c� d�n-cư sống trong khu bảo-tồn v� mật-độ d�n số b�nh qu�n ở ba x� v�ng đệm (Minh Ch�u, Quan Lạn v� Bản Sen ) l� 41 người /km2, mật-độ d�n số n�y thấp so với mật-độ d�n số to�n quốc l� 232 người /km2. Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n nằm xa c�c trung-t�m d�n-cư, hơn nữa theo người d�n đ�y l� h�n đảo thi�ng n�n �t bị t�c động so với c�c đảo l�n cận.
Mối đe dọa lớn nhất đối với đa-dạng sinh-học ở Ba M�n hiện nay l� săn bắn v� khai-th�c gỗ. C�c loại gỗ được khai-th�c sử-dụng trong x�y-dựng nh� cửa, sản-xuất gỗ trụ mỏ cho c�c mỏ than ở tỉnh Quảng Ninh. C�c lo�i gỗ bị khai-th�c phổ biến l� Lim xanh Erythrophleum ford�i, T�u l� nhỏ Vatica odorata, Sao hồng gai Hopea chinensis, Gội nếp Aglaia gigantea v� Sến Madhuca sp.. Do săn bắt q�a mức n�n c�c lo�i th� lớn đ� bị suy giảm nghi�m trọng trong 10 năm gần đ�y, một số lo�i c� thể đ� bị ti�u diệt trong khu bảo-tồn. Mặc d� c�c hoạt-động kiểm so�t việc săn bắn tr�i ph�p đ� được tăng cường trong những năm gần đ�y, nhưng dường như vẫn chưa kiểm so�t được t�nh trạng tr�n. Kiểm so�t chặt chẽ khai-th�c gỗ v� bu�n b�n động-vật hoang d�, đồng thời tiến h�nh c�c hoạt-động n�ng cao nhận thức về bảo-tồn thi�n-nhi�n c� thể l�m giảm phần n�o c�c mối đe dọa tr�n (Anon.1998)
C�c gi� trị kh�c
L� h�n đảo cuối c�ng ở Vịnh B�i Tử Long c�n rừng tự nhi�n n�n đảo Ba M�n c� tiềm-năng lớn về ph�t-triển du-lịch. Việc quản l� c� hiệu-quả đa-dạng sinh-học ở Ba M�n c� thể đem lại lợi �ch trực-tiếp trong c�ng t�c bảo-tồn v� ph�t-triển kinh-tế trong khu-vực (Anon. 1998).
T�nh trạng bảo-tồn
�ảo Bạch Long Vĩ nằm trong vịnh Bắc-Việt, c�ch đảo C�t B� khoảng 95 km v� c�ch th�nh-phố Hải-Ph�ng khoảng 13km về ph�a ��ng Nam. Nằm tr�n địa-phận h�nh ch�nh của huyện biển, th�nh-phố Hải-Ph�ng. �ảo Bạch Long Vĩ chưa được xếp trong danh s�ch rừng đặc dụng theo c�c Quyết định của ch�nh phủ .Năm 1995, Viện Hải-dương-học Hải-Ph�ng đề xuất khu-vực n�y l� bảo-tồn biển .Theo đề xuất tr�n th� tổng diện-t�ch của khu bảo-tồn biển l� 550 ha, trong đ� diện-t�ch đảo nổi l� 250 ha v� diện-t�ch mặt biển l� 300 ha (Nguyễn Huy Yết v� V� Sỹ Tuấn 1995). Năm 1998, Bộ Khoa-học, C�ng-nghệ v� M�i trường tiếp tục đề xuất th�nh lập khu bảo-tồn biển �ảo Bạch Long Vĩ (Nguyễn Chu Hồi v� cộng sự 1998).
Sau đ�, Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (ADB 1999) đ� đề xuất khu bảo-tồn biển �ảo Bạch Long Vĩ với diện-t�ch l� 90,00 ha, trong đ� diện-t�ch đảo nổi l� 250 ha v� diện-t�ch mặt biển l� 89,750 ha.
�ịa-h�nh v� thủy văn
Trong khu-vực kh�ng c� c�c đảo đ�ng kể kh�c nằm trong phạm-vi b�n k�nh 75 km của đảo Bạch Long Vĩ. Bởi vậy, diện-t�ch đảo nổi khu bảo-tồn biển đề xuất chỉ c� �ảo Bạch Long Vĩ. V�ng biển được đề xuất trong khu bảo-tồn bao gồm c�c v�ng nước n�ng xung quanh �ảo Bạch Long Vĩ. �ộ s�u trung-b�nh của mực nước l� 30 m, với địa-h�nh đ�y biển tương đối dạng, kể cả c�c b�i ngập triều. V�ng đất ngập triều xung quanh �ảo Bạch Long Vĩ c� diện-t�ch kh� lớn với mức thủy triều từ 0,16 m đến 3,76 m. �iểm cao nhất của đảo l� 62 m so với mực nước biển.
�a dạng sinh-học
Năm 1995, Viện Hải-dương-học Hải-Ph�ng đ� tiến h�nh khảo s�t hệ sinh-th�i biển v� tr�n đảo thuộc khu-vực đề xuất x�y-dựng khu bảo-tồn biển �ảo Bạch Long Vĩ . Trong đợt khảo s�t n�y đ� ph�t hiện được 126 lo�i thực-vật tr�n đảo v� 17 lo�i thực-vật ngập mặn. �ối với hệ sinh-vật biển , đ� ghi nhận được 95 lo�i san-h� v� 460 lo�i c� (Nguyễn Huy Yết v� V� Sỹ Tuấn 1995). Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (1999) cho rằng đa-dạng sinh-học biển c� gi� trị lớn hơn so với khu-vực tr�n đảo, v� ch�ng được xem l� một trong những kiểu �sinh cảnh quan-trọng bặc nhất ở Vịnh
C�c vấn-đề về bảo-tồn
Do nằm xa bờ từ 10 đến 12 giờ đi bằng thuyền n�n �ảo Bạch Long Vĩ được sử-dụng l�m cơ sở cho chương tr�nh đ�nh bắt c� xa bờ. Rất nhiều thuyền đ�nh c� neo đậu xung quanh đảo. T�i-nguy�n biển ở v�ng l�n cận trở th�nh đối tượng bị đ�nh bắt qu� mức, kh�ng hợp l�. V� dụ: sản-lượng đ�nh bắt lo�i b�o ngư Haliotis diversicolor đ� bị giảm s�t h�ng năm . Tr�ch nhiệm kiểm so�t c�c hoạt-động n�y hiện nay chưa r� r�ng. Qu�n đội quản l� v�ng biển, nhưng họ kh�ng c� tr�ch nhiệm quản l� v� kiểm so�t c�c hoạt-động đ�nh bắt hải-sản(ADB 1999).
Một trở ngại đối với c�ng t�c quản l� trong khu-vực l� do c�ch xa đất liền n�n việc tiếp cận khu-vực n�y bằng thuyền chận v� chỉ thực-hiện được khi biển lặng. Ngo�i ra, ranh-giới khu bảo-tồn biển rất kh� x�c định ch�nh x�c. Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (1998) khuyến c�o rằng ranh-giới n�y n�n mở rộng nhằm bảo c�c khu-vực cực kỳ quan-trọng l� c�c b�i san-h� v� c�c b�i c� đẻ xung đảo. V� l� do n�y Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �(1998) đề xuất một ranh-giới mở rộng tr�n cơ sở đường b�nh-độ ở độ s�u 40 m so với mặt nuớc biển.
C�c gi� trị kh�c
Bạch Long Vĩ c� nghĩa l� �đu�i con rồng trắng�, t�n n�y c� nguồn gốc từ một truyền thuyết về nguồn gốc của Vịnh Hạ Long. �ắt bắt c� l� hoạt-động kinh-tế chủ đạo ở vịnh Hạ Long ,v� �ảo Bạch Long Vĩ l� n�i c� chủ-yếu đối với nghề c� trong v�ng Trứng v� ấu tr�ng c� đạt mật-độ cao trong c�c đợt gi� m�a đối với c�c lo�i c� g�a trị kinh-tế v� ấu tr�ng của ch�ng tập trung chủ-yếu ở ph�a ��ng Nam của đảo.Hơn 50 lo�i c� c� g�a trị thương mại ph�n bố trong khu-vực thể-hiện t�nh đa-dạng cao c�c lo�i c� trong v�ng(ADB 1999)
C�c dự �n c� li�n-quan
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � hiện c� một chương tr�nh hỗ trợ kỹ-thuật v�ng c� t�n l� �Quản l� m�i truờng biển v� ven bờ biển ��ng�.Chương tr�nh n�y được gi�p đỡ một phần bởi qũy hỗ trợ kỹ-thuật của Tổ-chức Hợp t�c Ph�t-triển Thuỵ �iển. Mục đ�ch của dự �n l� tăng cường to�n thiện c�ng t�c quản l� t�i nguy�n biển v� bờ biển ở Việt Nam, Cămpuchia v� �ảo Hải-Nam thuộc tỉnh Quảng ��ng, Trung Quốc.
Bộ Khoa-học, C�ng-nghệ v� M�i trường l� tổ-chức thực-hiện dự �n ở Việt Nam. �ến nay, bản thảo kế-hoạch bảo-tồn biển v� bờ biển đ� được soạn thảo. Bản thảo n�y thảo luận về danh s�ch 30 khu bảo-tồn biển v� bờ biển đ� được nh� nước xem x�t, trong đ� 10 khu đề xuất mới. �ảo Bạch Long Vĩ nằm trong bản kế-hoạch n�y v� l� một trong 9 khu bảo rine protected areas on the coast of Vietnam]. Hai Phong :Hai Phong Institute of Oceanography. tồn biển v� bờ biển được Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � kiến nghị mở rộng.
Kh�ng co chim C�c đảo l� những nơi ẩn-tr� của c�c lo�i chim biển, nhất l� chim hải-�u. Chim bay ra biển kiếm ăn rồi trở về đảo, ch�ng đẻ ngay tr�n đất, kh�ng cần l�m tổ.
T�i-liệu tham khảo
-ADB (1999) Draft coastal and marine protected area plan. Hanoi : Asian Development Bank .
-Hai Phong City FPD (2000) [FPD questionnaire]. Hai Phong: Hai Phong City Forest Protection Department. In Vietnamese.
-Nguyen Chu Hoi, Nguyen Huy Yet and Dang Ngoc Thanh (1998) [ Scientific basis for marine protected areas planning]. Hai Phong : Hai Phong Institute of Oceanography. In Vietnamese.
-Nguyen Huy Yet and Vo Si Tuan (1995)[information on proposed marine In Vietnamese��..
T�n kh�c
Kh�ng c�
Tỉnh
Quảng Ninh
T�nh trạng
Nghị định
Ban quản l� được th�nh lập
Chưa r�
Vĩ-độ
20 47�-21 00� vĩ-độ Bắc
Kinh đ�
01� -107 19� kinh-độ ��ng
V�ng địa-l� sinh-học
06a-Nhiệt-đới nam Trung Hoa
T�nh trạng bảo-tồn
C�c đảo Vịnh Hạ Long được qui hoạch l� khu bảo-tồn c�c di-t�ch văn-h�a - lịch-sử v� cảnh quan quốc-gia theo Quyết định Số 313/VH-VP của bộ văn-h�a Th�ng tin, ng�y 28/4/1962 (ADB 1999).C�c đảo Vịnh Hạ Long cũng c� trong danh s�ch c�c khu rừng đặc dụng theo Quyết định Số 194/CT,ng�y 9/8/1986 của Chủ tịch hội đồng Bộ trưởng (nay l� Thủ tướng Ch�nh Phủ). Hiện nay,dự �n đầu tư cho khu văn-h�a lịch-sử n�y vẫn chưa được x�y-dựng.
Năm 1993,Ch�nh phủ Việt Nam đ� đề cử đưa vịnh Hạ Long v�o danh s�ch khu di sản thi�n-nhi�n thế-giới (World Heritage Site ),v� đến năm 1994, đ� được Uỷ ban UNESCO c�ng nhận. To�n khu-vực n�y c� d�ện t�ch 43,400 ha,bao gồm 700 h�n đảo (ADB1999).
Năm 1995,Vịnh Hạ Long,c�ng với đảo C�t B�, được Ph�n viện Hải-Dưong-Học Hải-Ph�ng đề nghị đưa v�o danh s�ch hệ thống c�c khu bảo-tồn biển (Nguyễn Huy Yết v� V� Sĩ Tuấn 1995).
Năm1999,Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u � (ADB1999) đề xuất th�nh lập một khu bảo-vệ c� t�n l� Khu cảnh quan thi�n-nhi�n Vịnh Hạ Long rộng 155,399 ha.
Cũng theo Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �(ADP 1999),khu-vực n�y do UBND tỉnh Quảng Ninh quản l� th�ng qua ban quản l� vịnh Hạ Long.Tuy nhi�n,vẫn chưa r� l� ban quản l� đ� c� tr�ch nhiệm đối với khu rừng đặc dụng hay khu di sản thế-giới n�y.C�c đảo vịnh Hạ Long kh�ng c� trong danh s�ch c�c khu rừng đặc dụng của Việt Nam năm đến năm 2010(Cục Kiểm L�m 1998)
�ịa-h�nh v� thủy văn
Tổng số c� 1,969 c�c h�n đảo lớn nhỏ nằm trong v�ng vịnh Hạ Long (ADB 1999).Về mặt địa chất,quần đảo n�y mang đặc th� l� c�c vỉa đ� v�i, được h�nh th�nh chủ-yếu từ hai dạng ch�nh l�: fengcong v� fenglin karst (Waltham 1998). H�ng loạt c�c đảo lớn hơn đạt tới độ cao tr�n 200 m. Mực nước trong v�ng vịnh kh� cạn , độ s�u chỉ đạt từ 6 đến 10 m.C�c h�n đảo đều kh�ng lưu giữ nước bề mặt.
�a dạng sinh-học
C�ng t�c nghi�n-cứu đa-dạng sinh-học v�ng vịnh Hạ Long chỉ ở mức rất hạn chế, do vậy m� c�c th�ng tin về g�a trị da dạng sinh-học của v�ng cũng c�n �t. C�c đảo trong v�ng vịnh c� rừng tr�n n�i đ� v�i, mặc dầu độ che phủ thường thưa v� c�n lại ở mức thấp do hậu qủa t�c động của con người v� độ dốc của địa-h�nh. C�c đảo c� khu hệ thực-vật đa-dạng,chứa đựng nhiều lo�i đặc hữu.Cụ thể l� trong đợt điều-tra hệ thực-vật mới đ�y của Viện Sinh-th�i v� T�i-nguy�n Sinh-vật v� tổ-chức IUCN, đ� ph�t hiện được 7 lo�i mới cho khoa-học, đ� l�: : Livistona halongensis,Impatiens halongensis,Chirita halongensis, C. hiep�i, C.modesta, Paraboea halongensis v� Alpinia calcicola (Vietnam News 2000a).
CC�c đảo vịnh Hạ Long c� c�c lo�i động-vật th�n mềm rất đa-dạng, c� tới 60 lo�i đặc hữu thuộc khu-vực n�y. �ặc biệt đ�ng ch� � l� c�c lo�i cư tr� trong c�c hốc đ� tại đ�y c� t�nh đa-dạng rất cao (Vermeulen v� Whittten 1998).
C�c vấn đề về bảo-tồn
Hạ Long, Hải-Ph�ng v� H� Nội l� c�c th�nh-phố trung-t�m quan-trọng của sự ph�t-triển kinh-tế ở miền Bắc-Việt Nam. Sự ph�t-triển kinh-tế của c�c khu đ� thị n�y c�ng với sự vươn l�n nhanh ch�ng của c�c khu-vực ph�a Nam Trung Quốc,kể cả Hồng K�ng đều dẫn đến sự gia tăng về sức �p của con người tới Vịnh Hạ Long.Khu-vực ven biển tỉnh Quảng Ninh v� th�nh-phố Hải-Ph�ng hiện đang c� mức tăng trưởng rất nhanh về sự ph�t-triển cơ sở hạ tầng, đặc biệt về mặt giao-th�ng, t�u biển, khai-th�c than v� c�c ng�nh du-lịch,dịch vụ.
Ng�n-h�ng Ph�t-triển Ch�u �(ADB1999)cho rằng x�y-dựng một cảng mới ở v�ng vịnh Hạ Long c� thể dẫn đến sự gia tăng về giao-th�ng đường biển trong v�ng,v� ph�t-triển cơ sở hạ tầng của du-lịch sẽ l� c�c mối đe dọa đối với v�ng.Chất thải c�ng-nghiệp, v� đ�nh bắt thủy-sản cũng mang lại c�c đe dọa. Waltham(1998) lưu � rằng cần tiếp tục xem x�t một c�ch thận trọng về sự ph�t-triển trong v�ng vịnh th�ng qua cơ cấu quản l� v� c�c g�a trị quan-trọng về mặt m�i trường cho v�ng.
C�c g�a trị kh�c
Vịnh Hạ Long l� một trong c�c địa điểm du-lịch ở Việt Nam đ� v� đang thu h�t số lượng lớn kh�ch du-lịch trong v� nước ngo�i.Trong năm 1998 đ� c� 186,328 kh�ch du-lịch trong nước v� 113,869 kh�ch nước ngo�i tới thăm vịnh Hạ Long (ADB 1999). Sự thu h�t kh�ch chủ-yếu l� cảnh quan ngoạn mục của c�c đảo nhấp nh� trong vịnh.T�n Hạ Long c� nghĩa l� rồng hạ c�nh, v� theo truyền thuyết của nh�n d�n địa-phương th� c�c đảo n�y được h�nh th�nh bởi Rồng c�i xuất hiện từ tr�n trời v� c�c con của nang �.(Dođd v� Lewis 1997).Thực tế vịnh Hạ Long được c�ng nhận l� một kỳ quan thế-giới đ� tăng th�m sự hấp dẫn của v�ng đối với du kh�ch.
C�c dự �n c� li�n-quan
Ch�nh phủ Việt Nam, Cơ quan Hợp t�c Quốc tế Nhật Bản (JICA) đ� triển khai nghi�n-cứu to�n diện về � nhiễm m�i trường tại v�ng di sản thế-giới v� khu-vực ven biển kế cận th�ng phố Hạ Long.C�c nghi�n-cứu n�y được tiến h�nh trong th�ng 10 năm 1999 bằng việc điều-tra khu-vực c� c�c nguồn g�y � nhiễm v� c�c chất � nhiễm điển h�nh .
.Trong năm 2000, �ại sứ qu�n Vương quốc H� Lan đ� t�i trợ kinh ph� cho việc bi�n soạn cuốn s�ch hướng dẫn t�m c�c lo�i c�y tr�n quần đảo vịnh Hạ Long, cuốn s�ch đ� được Tổ-chức IUCN hợp t�c với ban quản l� vịnh Hạ Long xuất bản.Mục đ�ch của dự �n l� n�ng cao nhận thức của du kh�ch trong nước v� quốc tế đối với c�c lo�i c�y l� th� đ� t�m thấy trong v�ng (Vi�tnam News 2000a).
Li�n Minh Ch�u �u t�i trợ dự �n c� t�n �X�y-dựng năng lực về quản l� m�i trường ở Việt Nam�,hiện Trường �ại học Fr�e University ở Brusel của Bỉ, Viện �ịa l� v� �ại học Khoa-học Tự nhi�n ,Việt Nam đang x�y-dựng cơ sở dữ liệu hệ thống th�ng tin địa-l� (GIS) cho tỉnh Quảng Ninh, bao gồm cả khu-vực vịnh Hạ Long.
Dự �n của Ng�n-h�ng Thế-giới nhằm v�o sự ph�t-triển to�n diện tỉnh Quảng Ninh v� Hải-Ph�ng đang ở giai-đoạn x�y-dựng dự �n cho giai-đoạn đầu v�o năm 1999 (ADB 1999).
Khu Van hoa va Lich su Cac dao Vinh Ha Long
T�n kh�c
Kh�ng c�
Tỉnh
Hải-Ph�ng
T�nh trạng
Quyết định
Ban quản l� được th�nh lập
Chưa c�
Vĩ-độ
20 40� � 20 45� vĩ-độ Bắc
Kinh đ�
106 46� � 106 49� kinh-độ ��ng
V�ng địa-l� sinh-học
06 a - Nhiệt-đới Nam Trung Hoa
T�nh trạng bảo-tồn
�ồ Sơn l� b�i biển nổi tiếng của Việt Nam. Khu nghỉ m�t n�y bắt đầu ph�t-triển từ thế kỷ 19 dưới thời Ph�p thuộc. �ồ Sơn kh�ng c� trong danh s�ch c�c khu rừng đặc dụng Việt Nam theo Quyết định Số 194/CT, ng�y 9/8/1986 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Bộ N�ng-nghiệp & PTNT 1997 ). Năm 1997, dự �n đầu tư cho khu Văn-h�a Lịch-sử �ồ Sơn đ� được x�y-dựng, với diện-t�ch l� 238 ha, v� đ� được Uỷ ban Nh�n d�n tỉnh Hải-Ph�ng ph� duyệt ( Cục Kiểm l�m 1998 )
Sau khi xem x�t lại to�n bộ hệ thống c�c khu Rừng đặc dụng của Việt Nam, Chương tr�nh BirdLife Quốc tế tại Việt Nam v� Viện �iều tra Quy hoạch Rừng đề nghị chuyển tr�ch nhiệm quản l� Khu văn-h�a, lịch-sử �ồ Sơn từ Bộ NN & PTNT cho Bộ Văn h�a v� Th�ng tin, như vậy khu n�y sẽ kh�ng nằm trong hệ thống rừng đặc dụng Quốc-gia ( Wege et al. 1999 ).Khu Văn-ho� Lịch-sử �ồ Sơn kh�ng nằm trong danh s�ch c�c khu Rừng đặc dụng đến năm 2010 ( Cục Kiểm l�m 1998 ).
�ịa-h�nh v� thủy văn
Khu văn-h�a v� lịch-sử �ồ Sơn thuộc huyện �ồ Sơn, tr�n b�n đảo k�o d�i về ph�a ��ng Nam tới Vịnh Bắc Phần.B�n đảo n�y c� chiều 4 km v� kết th�c l� một d�y c�c đảo nhỏ. �ường bờ biển ph�a nam v� đầu m�t của b�n đảo l� một mũi đ�, trong khi đ� bờ biển ph�a bắc chủ-yếu l� c�c b�i c�t. C� 9 ngọn n�i tr�n b�n đảo rất nổi tiếng c� t�n l� Cửu Long Sơn ( n�i 9 rồng ).
�a dạng sinh-học
Hầu hết b�n đảo �ồ Sơn đuợc che phủ bởi rừng th�ng ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ). Trong hai lần khảo s�t nhanh khu-vực nằm trong chương tr�nh khảo s�t v�ng bờ biển lưu vực s�ng Hồng, Pedersen A. v� Nguyễn Huy Thắng ( 1996 ) khẳng định khu-vực kh�ng c� một lo�i chim bị đe dọa to�n-cầu, nhưng c� thể đ�y l� điểm dừng ch�n trung gian quan-trọng đối với c�c lo�i chim di cư. �ến nay chưa c� t�i-liệu n�o n�i về hệ đ�ng-vật v� hệ thực-vật trong khu-vực.
C�c vấn đề bảo-tồn
Chưa c� th�ng tin
C�c gi� trị kh�c
Từ l�u �ồ Sơn đ� l� một trong những địa điểm được kh�ch du-lịch trong nước y�u th�ch ở Việt Nam. Kh�ch du-lịch c� thể dễ d�ng đến �ồ Sơn từ thủ đ� H� Nội v� th�nh-phố Haỉ Ph�ng. C�c dịch vụ du-lịch rất ph�t-triển dọc theo chiều d�i của b�n đảo với c�c s�n nhảy, nh� h�ng, kh�ch sạn v� s�ng bạc ( Pedersen v� Nguyễn Hưy Thắng 1996 ).
C�c dự �n c� li�n-quan
Chưa c� th�ng tin.
T�i-liệu tham khảo
T�n kh�c
Kh�ng c�
Tỉnh
Hải-Ph�ng
T�nh trạng
Nghị định
Ban quản l� được th�nh lập
C�
Vĩ-độ
20 44� � 20 51� vĩ-độ Bắc
Kinh đ�
106 58� � 107 10� kinh-độ ��ng
V�ng địa-l� sinh-học
06a-Nhiệt-đới nam Trung Hoa
T�nh trạng bảo-tồn
Vuờn Quốc-gia C�t B� nằm ở đảo C�t B� l� một h�n đảo lớn ngo�i khơi th�nh-phố Hải-Ph�ng.Việc th�nh lập Vườn Quốc-gia C�t B� được thực-hiện theo c�c qui định trong quyết định số 79/CT, ng�y 31/03/1986. của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (Bộ NN v� PTNT 1997). Diện-t�ch được đưa ra trong quyết định n�y l� 15,200 ha, bao gồm 9,800 ha của đảo C�t B� v� một số h�n đảo nhỏ v� 5,400 ha diện-t�ch v�ng biển xung quanh. Do đ�,Vườn Quốc-gia C�t B� l� khu bảo-vệ đầu ti�n của Việt Nam c� ph�n khu bảo-tồn biển.
Dự �n đầu tư Vườn Quốc-gia C�t B� đ� được ph� chuẩn ng�y 01/08/1991 the quyết định Số 271/CT của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Một Ban quản l� đ� được th�nh lập với nhiệm-vụ quản l� 9,800 ha diện-t�ch tr�n đảo của vườn quốc-gia, trong khi đ� 5,400 ha ph�n khu bảo-tồn biển vẫn chịu sự quản l� của Hạt Quản l� nguồn-lợi thủy-sản huện C�t-Hải (ADB 1999). T�nh trạng của phaần bảo toồn biển trong tương-lai kh�ng r� r�ng, kho�ng ro� no� sẽ thuộc sự quản l� cuủa Ban Quản ly� Vườn Quốc-gia hay sẽ l� một khu bảo-tồn bieển độc lập (xem phiếu tho�ng tin �aảo Ca�t Ba�)
�ịa-h�nh v� thủy văn
Vườn Quốc-gia C�t B� thuộc địa-phận huyện C�t Haỉ, th�nh-phố Hải-Ph�ng. Trung-t�m của vườn Quốc-gia l� đảo C�t B� rộng 28500 ha nằm c�ch th�nh-phố Hải-Ph�ng 30 km về ph�a ��ng v� s�t ngay ph�a T�y của vịnh Hạ Long. Vườn Quốc-gia cũng bao gồm một số h�n đảo nhỏ v� c�c v�ng biển ở ph�a ��ng đảo C�t B�.
Giống như vịnh Hạ Long, cảnh quan chủ-yếu ở Vườn Quốc-gia C�t B� l� c�c v�ng đ� v�i trồi l�n tr�n mặt biển. �ịa-h�nh gồ ghề lởm chởm v� với những mỏm đ� nổi cộm l�n.Vườn Quốc-gia nằm trong khoảng độ cao từ mặt biển đến 331 m ở đỉnh n�i Cao Vọng.
�ịa-h�nh đảo C�t B� c� kiểu cảnh quan v�ng c�t-tơ gi� điển h�nh, sự ti�u tho�t nước ở đ�y rất phức tạp do hệ thống dẫn ngầm đảm bảo phần lớn việc ti�u tho�t nước ngay trong vườn Quốc-gia. Trung-t�m của đảo C�t B� nằm c�ch bờ biển khoảng 5 km v� do đ� c�c khe suối ti�u tho�t nước bề mặt kh�ng ph�t-triển v� chỉ theo m�a.
�a dạng sinh-học
Vườn Quốc-gia C�t B� c� mức độ đa-dạng rất cao về hệ sinh-th�i bao gồm rừng ở ch�n n�i, rừng tr�n n�i đ� v�i, c�c hồ nước ngọt nhỏ, rừng trong đầm nước ngọt, rừng ngập mặn, b�i c�t v� c�c rạn san-h� Kiểu thảm thực-vật tự nhi�n ch�nh tr�n đảo C�t B� l� rừng tr�n n�i đ� v�i. Tuy nhi�n, rừng ở đ�y đang bị t�c động ở mức độ cao, nhiều v�ng rộng lớn ở đ�y đ� bị thay thế bởi thảm c�y bụi tr�n n�i đ� v�i hay c�c mỏm đ� trọc. Ngo�i ra, c� một số diện-t�ch rừng ngập mặn dọc theo bờ của đảo C�t B�, tuy nhi�n, hầu hết ch�ng nằm b�n ngo�i vườn Quốc-gia v� phần lớn ở trong v�ng c�c ao nu�i trồng thủy-sản. �ến nay, đ� c� 839 lo�i thực-vật bậc cao c� mạch được ghi nhận trong vườn Quốc-gia, trong đ� c� 25 lo�i c� t�n trong S�ch �ỏ Việt Nam (Anon 1997)
Do sự c�ch ly tự nhi�n của đảo với đất liền v� mức độ săn bắn cao, n�n sự đa-dạng v� phong-ph� của c�c lo�i th� ở C�t B� thấp so với c�c vườn quốc-gia kh�c ở Việt Nam.Theo Nadler v� H� Thăng Long (2000) th� chỉ c� một số �t lo�i th� lớn hiện c�n c� tr�n đảo l� Sơn dương Naemorhedus sumatraensis,Lợn rừng Sus scrofa v� Hoẵng (mang) Muntiacus muntjak nhưng cũng chỉ c� sơn dương l� c�n tương đối phổ biến. ��ng ch� � nhất về mặt bảo-tồn đ� l� vườn Quốc-gia C�t B� hiện l� nơi cư tr� của một quần thể ph�n lo�i Voọc đầu trắng Semnopithecus francoisi poliocephalus duy nhất tr�n thế-giới.Kết qủa điều-tra chi tiết về lo�i linh trưởng đặc hh hữu n�y trong c�c năm 1999 v� 2000 chỉ ra rằng quần thể Voọc đầu trắng ở đ�y chỉ c�n khoảng từ 104 đến 135 c� thể, trong đ� c� từ 50 đến 75 con trưởng th�nh (Nadler v� H� Thăng Long 2000).
H�nh 210. Hoẵng (mang) Muntiacus muntjak
H�nh 211. Hoẵng
C�c sinh cảnh n�i đ� v�i ở Vườn Quốc-gia C�t B� rất quan-trọng đối với h�ng loạt c�c taxon động-vật kh�ng xương sống.Theo một điều-tra năm 1998 đ� chỉ ra rằng do c� rất nhiều hốc ẩm th�ch hợp trong c�c v�ng rừng tr�n đ� v�i,n�n vườn quốc-gia c� một khu hệ ốc s�n rất phong-ph� v� đa-dạng(Vermulen v� Whitten 1998)
C�c vấn đề bảo-tồn
Trước năm 1979, d�n số tr�n đảo C�t B� tương đối thấp.Tuy nhi�n, sau thời gian đ�,một số lượng lớn d�n đ� di cư từ đất liền đến định cư tr�n đảo.Năm 1999, tổng d�n số của đảo C�t B�
L� 10,673 người.Trong đ� c� 70% d�n số sống tại thị trấn C�t B�,hầu hết số d�n n�y sống bằng nghề đ�nh bắt thủy-sản, bu�n b�n v� dịch vụ.D�n-cư sống ở c�c th�n x�m triong hoặc gần vườn quốc-gia chủ-yếu l� n�ng d�n,hoọ khai tha�c l�m sản raất maạnh.Những loại l�m sản bị khai tha�c nhieều nhaất l� gỗ,củi đoốt,mật ong,maăng, c�c loại cuủ ăn được, ếch nha�i v� tắc k� (Nadler v� H� Thăng Long 2000 ).
�ến năm 1989,vẫn c�n một l�m trường khai-th�c gỗ tr�n đảo C�t B�, điều đ� đ� dẫn đến mất hầu hết thảm rừng ở c�c thung lũng v� phần ph�a T�y Nam của đảo. �ến nay,việc khai-th�c gỗ thương mại kh�ng c�n nữa do số c�y gỗ lớn c�n lại kh�ng nhiều, tuy nhi�n , khai-th�c ở qui m� nhỏ vẫn diễn ra phục vụ cho nhu-cầu sử-dụng tại chỗ. Thu mật ong thường diễn ra v�o khoảng từ th�ng 8 đến th�ng 10 một v� trong th�ng 5. Những nh�m người đi thu mật ở li�n-tục 1đến 2 tuần trong rừng,trong thời gian đ� họ cuũng săn bắn chim th� để bổ sung cho khẩu phần ăn.Ngo�i ra,c�ch thu mật ong của người d�n ở đ�y cũng thuờng g�y ra ch�y rừng(Nadler v� H� Thăng Long 2000).
Nadler v� H� Thăng Long (2000) cho rằng săn bắn l� mối đe dọa nghi�m trọng nhất đối với c�c quần thể động-vật ở đảo C�t B�, v� đặc biệt l� với quần thể Voọc đầu trắng đặc hữu. Trong khoảng từ 1970-1986, ước t�nh c� 500-800 con Vơọc bị giết,v� trong những năm 1990s, tối thiểu c� 90 c� thể bị giết hoặc bị bắt.Nadler v� H� Thăng Long(2000) đ� cảnh b�o nếu kh�ng cải thiện c�c biện-ph�p bải vệ,quần thể Vơọc c�n lại n�y sẽ phải đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng trong thời gian ngắn.
Trong những năm gần đ�y, du-lịch đ� trở th�nh trọng t�m của nền kinh-tế địa-phương.Tuy nhi�n, ph�t-triển du-lịch thiếu kiểm so�t đ� bắt đầu đe dọa đến m�i trường của đảo, đ�y l� sự thật m� c�c c�n bộ vườn đ� thừa nhận (M.Appleton pers.comm.). Tr�n thực tế, nếu ph�t-triển c� c�n nhắc đến m�i trường th� du-lịch c� tiềm-năng đ�ng g�p một c�ch t�ch cực cho c�ng t�c bảo-tồn ở Vườn Quốc-gia C�t B�, th�ng qua bổ sung th�m nguồn thu v� g�o phần n�ng cao nhận thức m�i trường.
C�c gi� trị kh�c
Mỗi năm, C�t B� đ�n một số lượng rất lớn du kh�ch cả trong nước v� quốc tế.Một phần đ�ng kể trong số đ� đ� đế thăm vườn quốc-gia cả bằng đường bộ bằng đường m�n hay đi thuyền qua ph�n khu bảo-tồn biển.Do vậy, vườn quốc-gia c� thể được coi l� đ� c� những đ�ng g�p quan-trọng đối với nền kinh-tế đảo.
C�c dự �n c� li�n-quan
Quỹ Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Thế-giới-WWF đ� bắt đầu một dự �n gi�o dục m�i trường qui m� nhỏ tại Vườn Quốc-gia C�t B� từ năm 1999.Bước đầu sẽ l� th�nh lập một trung-t�m gi�o dục m�i trường ở văn ph�ng vườn quốc-gia v� qua đ� cải thiện cơ-sở vật-chất hạ tầng cho việc đ�n tiếp du kh�ch. Một số đợt tuy�n truyền gi�o dục sẽ được tiến h�nh tại c�c trường ở thị trấn C�t B� để n�ng cao nhận thức về vườn quốc-gia v� c�c hoạt-động của n�.Dự �n n�y được t�i trợ bởi �ại sứ qu�n Vương quốc H� Lan với sự đ�ng g�p của Quỹ Bảo-vệ Thi�n-nhi�n Thế-giới (WWF) v� Vườn Quốc-gia C�t B�. Tuy nhi�n,nguồn vốn chủ-yếu đ� kết th�c th�ng 5 năm 2000,một số hoạt-động nhỏ vẫn tiếp tục nhưng với rất �t sự tham gia từ b�n ngo�i.
Th�ng 6 năm 2000,Tổ-chức Bảo-vệ �ộng thực-vật Quốc tế -FFI Chương tr�nh ��ng Dương đ� nhận được t�i trợ của �ại sứ Anh để tiến h�nh một dự �n bảo-tồn tại đảo C�t B�.Dự �n n�y sẽ bao gồm phần gi�o dục m�i trường v� phần nghi�n-cứu sinh-học.Hy vọng dự �n n�y sẽ l� giai-đoạn khởi đầu cho một dự �n lớn hơn với mục ti�u ch�nh l� bảo-tồn in �situ lo�i Vơọc đầu trắng.
T�n kh�c
Cửa s�ng Th�i B�nh
Tỉnh
Th�i B�nh
T�nh trạng
�ề xuất
Ban quản l� được th�nh lập
Chưa th�nh lập
Vĩ-độ
20 28� � 20 37� vĩ-độ Bắc
Kinh đ�
106 35� � 106 42� kinh-độ ��ng
V�ng địa-l� sinh-học
06 a - Nhiệt-đới nam Trung Hoa
T�nh trạng bảo-tồn
Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng ( 1996 b ) đ� x�c định khu-vực huyện Th�i Thuỵ thuộc cửa s�ng Th�i B�nh l� một trong bảy khu đất ngập nước quan-trọng đối với c�ng t�c bảo-tồn đa-dạng sinh-học của v�ng ch�u thổ s�ng Hồng. Năm 1996, uỷ ban Nh�n d�n huyện Th�i Thụy đề xuất th�nh lập Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thụy. Kiến nghị n�y được Uỷ ban Nh�n d�n tỉnh Th�i B�nh v� Bộ N�ng-nghiệp & Ph�t-triển N�ng th�n rất ủng hộ ( Nguyễn H uy Thắng et al. 2000 ).Th�ng 7/1997, Viện �iều tra Quy hoạch Rừng v� Ph�ng N�ng l�m huyện Th�i Thụy đ� tiến h�nh x�y-dựng dự �n đầu tư cho khu bảo-tồn thi�n-nhi�n đất ngậo nước Th�i Thụy, với diện-t�ch đề xuất lả,696 ha, trong đ� ph�n khu bảo-vệ nghi�m ngặt 4,463 ha, ph�n khu phục hồi sinh-th�i 7,695 ha v� ph�n khu h�nh ch�nh dịch vụ 1,538 ha ( Anon. 1997 ). Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thụy được ghi trong danh lục đề xuất c�c khu rừng đặc dụng năm 2010 với diện-t�ch 13,696 ha, trong đ� c�,939 ha đất c� rừng ( Cục Kiểm l�m 1998 ).
�ịa-h�nh v� thủy văn
Khy đề xuất bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thụy c� ranh-giới ph�a nam l� s�ng Tr� L� v� ranh-giới ph�a bắc l� s�ng Th�i B�nh. Khu bảo-tồn c� c�c con s�ng như s�ng Di�m Hồ chảy ra biển tại khu-vực giữa s�ng Tr� L� v� s�ng Th�i B�nh. Ph�a Nam của s�ng Th�i B�nh c� c�c b�i bồi lớn được tạo bởi c�c trầm-t�ch lắng đọng. Ph�a t�y khu bảo-tồn l� c�c b�i c�t trũng tiếp gi�p với s�ng Tr� L�. ở đ� c� c�c đầm canh t�c thủy-sản.
�a dạng sinh-học
Khu đề xuất bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thụy c�n tồn tại một diện-t�ch lớn nhất rừng gi� ngậo mặn ở lưu vực s�ng Hồng. C� khoảng 400 ha rừng ngập mặn tự nhi�n trong khu bảo-tồn, với thực-vật ưu-thế thuộc về lo�i Bần chua Sonneratia caseolaris. Rừng n�y c� độ tuổi ước t�nh khoảng tr�n 50 năm. Tuy nhi�n ,hầu hết rừng ngập mặn c�n lại ở Th�i Thụy l� rừng trồng lo�i Trang Kandelia candel (Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 b).
Anon. ( 1997 ) đ� chia sinh cảnh trong khu bảo-tồn th�nh 3 kiểu ch�nh. Rừng ngập mặn tự nhi�n ưu-thế lo�i Bần chua Sonneratia caseolaris, c� diện-t�ch 300 ha, ph�n bố gần c�c cửa s�ng Th�i B�nh v� s�ng Tr� L�. Trong kiểu sinh cảnh n�y xuất hiện rải r�c c�c lo�o Trang Kandelia candel v� Tra Aegiceras corniculatum. Kiểu sinh cảnh n�y rất ph� hợp với c�c lo�i chim nước. Kiểu rừng trồng Phi lao Casuarina equisetifolia c� diện-t�ch 44 ha ở Cồn �en. Kiểu sinh cảnh đầm canh t�c thủy-sản c� diện 175 ha, ph�n bố ở ph�a Bắc khu bảo-tồn, thực-vật ưu-thế thuộc về lo�i L�c Cyperus malaccensis v� sậy Phragmites vallatoria mọc hỗn giao với lo�i Cyperus tegetiformis. Kiểu sinh cảnh đầm canh t�c thủy-sản n�y l� nơi l�m tổ quan-trọng của một số lo�i chim nước.
Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thuỵ l� nơi tr� đ�ng của �t nhất l� 3 lo�i chim bị đe dọa hoặc gần bị đe dọa to�n-cầu l� : C� th�a Platalea minor ( Nguy cấp � Endangered ), Mồng bể mỏ ngắn Larus saundersi ( Nguy cấp � Endangered ) v� Quắm đầu đen Threskiornis melanocephalus ( gần bị đe dọa � Near Threatened ) ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 b ).
C�c vấn đề về bảo-tồn
Săn bắn l� mối đe doạ lớn nhất đối với đa-dạng sinh-học ở Th�i Thuỵ. V�o m�a đ�ng, thợ săn từ thị x� Th�i B�nh v� th�nh-phố Hải-Ph�ng thường xuy�n tới bắn chim ở Th�i Thuỵ. Pedersen v� Nguyễ Huy Thắng ( 1996 b ) đ� quan s�t được việc sử-dụng c�c loại lưới , s�ng hơi, s�ng săn để bắt chim ở khu-vực rừng gi�. C�c t�c giả n�y cũng đ� ghi nhận được c�c hoạt-động t�c động tới khu bảo-tồn như chăn thả tr�u b� v� gia s�c trong rừng ngập mặn, chặt rừng ngập mặn của d�n địa-phương v� khai-th�c sậy từ c�c đầm nu�i thủy-sản l�m củi đun nấu.
Nguyễn Huy Thắng et al. (2000 ) cho rằng c�ng t�c quản l� khu bảo-tồn thi�n-nhi�n sau n�y cần phải ch� � tới c�c nh�n tố như : ( i ) nu�i thủy-sản quảng canh ở v�ng đất ướt c� t�c động ti�u cực nghi�m trọng tới hệ sinh-th�i, bởi vậy n�n cấm hoặc giảm tới mức tối thiểu hoạt-động n�y; (ii) nếu kh�ng kiểm so�t được việc sử-dụng thuốc trừ s�u, ph�n h�a học v� c�c chất k�ch th�ch, sẽ mang lại hiệu qủa ti�u cực đối với hệ sinh-th�i v� sản-lượng đ�nh bắt thủy-sản ; (iii) c�ng-nghệ xử l� c�c chất thải chưa tốt ở hai nh� m�y chế-biến c�n tồn tại trong khu-vực sẽ g�y t�c động ti�u cực tới hệ sinh-th�i của s�ng Di�m Hồ. Cần-thiết phải quy hoạch sử-dụng đất trong tương-lai nhằm quản l� c�c chất thải tr�nh c�c t�c động ti�u cực sau n�y.
C�c gi� trị kh�c
Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Th�i Thuỵ c� một diện-t�ch lớn c�c đầm nu�i trồng thủy-sản với nhiều phương thức quản l� kh�c nhau. Canh t�c thủy-sản trong c�c ao đầm chủ-yếu l� c� v� cua,nhưng rau c�u cũng được thu hoạch tận dụng. C�c lo�i th�n mềm được khai-th�c ở c�c b�i bồi ngập triều, nhưng việc trồng rừng đ� l�m giảm sản-lượng khai-th�c c�c lo�i th�n mềm. Khu-vực rừng gi� ngập mặn c�n lại duy nhất hiện nay c� gi� trị tiềm-năng cao về gi�o dục m�i trường về rừng ngập mặn ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 b ).
C�c dự �n c� li�n-quan
Dự �n bảo-vệ m�i trường Th�i B�nh do Hội Chữ thậo đỏ Việt Nam v� Hội Chữ thập đỏ �an Mạch thực-hiện tập trung chủ-yếu tại v�ng bờ biển huyện Th�i Thuỵ. Mục ti�u của dự �n l� trồng rừng v� bảo-vệ diện-t�ch rừng ngập mặn hiện c� trong khu-vực.Hai năm đầu, dự �n đ� trồng được1,000 ha rừng ngập mặn ở 4 x� ven biển thuộc huyện Th�i Thuỵ ( Humphries 1995 ).
Ban Nghi�n-cứu Hệ sinh-th�i Rừng ngập mặn của Trung-t�m Nghi�n-cứu T�i-nguy�n thi�n-nhi�n v� M�i trường hiện đang x�y-dựng một dự �n cỡ vừa trong khu�n khổ dự �n Quỹ M�i Trường To�n-Cầu ( Global Environment Facility � GEF ) do UNDP t�i trợ. Dự �n n�y c� t�n l� Bảo-tồn c�c khu-vực đất ngập nước ven biển ơ lưu vực s�ng Hồng, Việt Nam,dự kiến thực-hiện ở 5 khu-vực trong 3 tỉnh : Ninh B�nh, Nam �ịnh v� Th�i B�nh. Mục ti�u của dự �n nhằm bảo-tồn l�u d�i v� sử-dụng bền vững đa-dạng sinh-học ở v�ng bờ biển thuộc lưu vực s�ng Hồng.
T�n kh�c
Cồn V�nh
Tỉnh Th�i-B�nh
T�nh-trạng
Quyết-định
Ban quản-l� được th�nh-lập
C�
Vĩ-độ
20 15� � 20 22� vĩ-độ Bắc
Kinh-độ
106 34� � 106 38� kinh-độ ��ng
V�ng địa-l� sinh-học
06a - Nhiệt-đới Nam Trung-Hoa
T�nh-trạng bảo-tồn
Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền-Hải được c�ng nhận trong Quyết định Số 4895/KGVX, k� ng�y 05/09/1994 của Văn ph�ng Ch�nh phủ ( Anon. 1995 b ). Th�ng 8/1995, Viện �iều tra Quy hoạch Rừng đ� x�y-dựng dự �n đầu tư cho khu bảo-tồn n�y, với diện-t�ch l�,500 ha ( Anon,1995 b ). Dự �n đầu tư đ� được Bộ L�m nghiệp ph� duyệt v�o th�ng 10/1995 (Anon, 1995 b ) Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền Hải c� t�n trong danh lục đề xuất hệ thống rừng đặc dụng Việt Nam năm 2010 ( Cục Kiểm l�m 1998 ).
Khu bảo-tồn nằm về ph�a bắc cửa biển s�ng Hồng ( cửa Ba Lạt ), c�n ph�a nam cửa s�ng l� Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Xu�n Thủy. Hai khu bảo-tồn n�y c� thể duy tr� một đơn vị sinh-th�i li�n-tục ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ). Ng�y 20/9/1988, Xu�n Thủy được quy hoạch th�nh một khu Ramsar đầu ti�n của Việt Nam ( Ramsar 2000 ).Ng�y 24/1/1995, Bộ Khoa-học, C�ng-nghệ v� M�i trường đ� c� c�ng văn Số 14/Tmg. mở rộng khu-vực Ramsar bao gồm cả 2 đảo V�nh v� đảo Thu, thuộc huyện Tiền Hải ( Anon. 1995 a).Tuy nhi�n, hai khu-vực n�y hiện được quản l� t�ch biệt nhau, trong đ� Tiền Hải do Sở N�ng-nghiệp v� Ph�t-triển N�ng th�n tỉnh Th�i B�nh quản l� (Viện �iều tra Quy hoạch Rừng 1998 ).
�ịa-h�nh v� thủy văn
Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền Hải nằm ở cửa biển s�ng Hồng,về ph�a nam huyện Tiền Hải, tỉnh Th�i B�nh. Ranh-giới ph�a nam khu bảo-tồn l� s�ng Hồng ( c�n c� t�n l� s�ng Ba Lạt ), ph�a bắc l� s�ng L�n v� ph�a T�y l� con đ� chắn biển ch�nh. Trong khu bảo-tồn c� 2 cồn c�t lớn l� : Cồn V�nh c� diện-t�ch 2,000 ha v� Cồn Thủ c� diện-t�ch 50 ha. Con thủ c�ch đất liền khoảng 40 km v� xen giữa khu-vực l� c�c b�i c�t ngập triều. Cồn V�nh nằm t�ch biệt với đất liền qua một eo biển c� mực nước s�u, tr�n bờ l� rừng ngập mặn hầu hết đ� c� bờ bao th�nh c�c đầm nu�i trồng thủy-sản. Ngo�i ta, c�n c� một diện-t�ch rộng lớn c�c đầm nu�i trồng thủy-sản ở ph�a bắc bờ s�ng Hồng ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ).
�a dạng sinh-học
Trong khu bảo-tồn c� 12 kiểu sinh cảnh ch�nh, trong đ� quan-trọng nhất l� sinh cảnh b�i c�t ngập triều, trảng sậy v� rừng ngập mặn. Ngo�i ra, c�c b�i bồi ngập triều cũng l� một sinh cảnh quan-trọng, l� nơi kiếm ăn của c�c lo�i chim ven bờ.
Rừng ngập mặn trong khu bảo-tồn c� thực-vật ưu-thế thuộc lo�i Trang Kandelia candel, v� hầu hết nằm trong c�c đầm nu�i trồng thủy-sản.Phi lao Casuarina equisetifolia được trồ tr�n c�c c�t với mục ti�u chắn c�t, chắn gi� ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ).
Qua một đợt khảo s�t v�ng bờ biển ở lưu vực s�ng Hồng năm 1996 đ� ghi nhận được lo�i l� lo�i c� th�a Platalea minor chim bị đe dọa tuyệt chủng mức to�n-cầu trong khu bảo-tồn . Tuy nhi�n, c�c t�c giả tr�n đ� đ�nh gi� tầm quan-trọng đối với bảo-tồn của Tiền Hải c� � nghĩa k�m hơn so với Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n Xu�n Thủy.
C�c vấn đề về bảo-tồn
Pedersen v� Nguyễ Huy Thắng ( 1996 ) cho rằng cơ sở hạ tầng phục-vụ c�ng t�c bảo-tồn c�n thấp k�m, thiếu c�n bộ, kế-hoạch quản l� chưa ph� hợp l� những hạn chế trong c�ng t�c quản l� bảo-vệ Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền Hải. �ặc biệt, c�c t�c giả đ� khuyến nghị rằng cần tiến h�nh quy hoạch sử-dụng đất trong khu bảo-tồn nhằm l�m giảm �p lực cuả người d�n tới khu-vực, đồng thời cần phải x�c định r� hơn ranh-giới ph�a ��ng khu bảo-tồn. Ngo�i ra, c�c t�c giả c�n khuyến nghị rằng kh�ng n�n tiến h�nh trồng rừng ngập mặn hoặc trồng Phi lao trong khu bảo-tồn, bởi v� c�c mục ti�u quản l�, ph�ng hộ bờ biển v� cải tạo đất c� thể m�u thuẫn với c�ng t�c bảo-tồn đất ngập nước ven biển .
Trong Khu bảo-tồn thi�n-nhi�n c� rất nhiều người d�n lượm, bắt c�c lo�i th�n mềm hai mảnh vỏ v� của biển, điều n�y cho thấy đ�y l� một khu-vực quan-trọng đối với kinh-tế của người d�n trong khu-vực. Tuy nhi�n, hiện vẫn chưa biết ch�nh x�c c�c mức độ khai-th�c haỉ sản c� bền vững hay kh�ng ( Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ). Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng (1996) đ� quan s�t thấy c�c hoạt-động săn bắt chim nước trong khu-vực, nhưng vẫn chưa c� th�ng tin r� r�ng về mức độ �p lực của săn bắn,
C�c gi� trị kh�c
Trong khu bảo-tồn đề xuất, c�c cộng đồng d�n địa-phương đang tiến h�nh một số hoạt-động kinh-tế như : nu�i trồng thủy-sản, chăn nu�i gia s�c, đ�nh c� v� lượm, bắt c�c lo�i th�n mềm.Trong khoảng thời gian từ ng�y 21 đế 25 th�ng 4 năm 1996, đ� c� tới 920 người d�n v�o thu bắt hải-sản tr�n c�c b�i triều c� diện-t�ch 900 ha ở ph�a Bắc khu bảo-tồn. C�c lo�i hải-sản được thu lượm chủ-yếu l� : Lingula sp., Glauconome chinensis, Meretrix sp., Mactra quadrangularis v� Cyclina sinensis. B�nh qu�n sản-lượng hải-sản mỗi ng�y khoảng 1,9 tấn , gi� trị tương đương khoảng 529 đ� la (Pedersen v� Nguyễn Huy Thắng 1996 ).
C�c dự �n c� l��n quan
Ban Nghi�n-cứu Hệ sinh-th�i Rừng ngập mặn (MERD) thuộc Trung-t�m Nghi�n-cứu T�i-nguy�n v� M�i trường (CRES) dưới sự t�i trợ của Hội Chữ thậo đỏ �an Mạch đang thực-hiện dự �n trồng rừng ngập mặn ở Khu Bảo-tồn Thi�n-nhi�n Tiền Hải.
MERD v� CRES đang x�y-dựng một dự �n cỡ vừa thuộc Quỹ M�i trường To�n-cầu (GEF) do UNDP t�i trợ. Dự �n n�y c� t�n Bảo-tồn đất ngập nước ven biển ở lưu vực s�ng Hồng, Việt Nam, dự kiến tiến h�nh ở 5 điểm thuộc 3 tỉn: Ninh B�nh, Nam �ịnh v� Th�i B�nh. Mục ti�u của dự �n nhằm bảo-tồn l�u d�i v� sử-dụng bền vững đa-dạng sinh-học v�ng bờ biển lưu vực s�ng Hồng.
H�nh 212. C�ng (G� L�i,Chim Trĩ) hiện rất hiếm.
T�n kh�c
Kh�ng c�
Tỉnh
Quảng Trị
T�nh trạng
�ề xuất
Ban quản l� được th�nh lập
Chưa th�nh lập
Vĩ-độ
17 07�- 17 13� vĩ-độ Bắc
Kinh đ�
107 17� -107 23� kinh-độ ��ng
C�c vấn đề về bảo-tồn
C�c mối đe doạ chủ-yếu đến đa-dạng sinh-học biển của �ảo Cồn Cỏ l� c�c hoạt-động đ�nh bắt kh�ng bền vững, thể-hiện qua việc đ�nh bắt lu�n phi�n v� khai-th�c qu� mức lo�i t�m h�m. Tuy nhi�n, Ng�n-h�ng Ph�t Ch�u � ( 1999 ) x�c định rằng hơạt-động của con người tại đ�y n�i chung c�n ở mức thấp. Mối đe doạ phải kể đến tiếp theo đối với đa-dạng sinh-học biển l� c�c cơn b�o nhiệt-đới trong v�ng xẩy ra trong thơi gian giữa th�ng 5 đến th�ng 9, v� c� thể coi đ�y l� nguy�n nh�n ph� hủy c�c rạn san-h� ( ADB 1999 ).
C�c gi� trị kh�c
V�ng nước ngo�i khơi �ảo Cồn Cỏ l� ngư trường quan-trọng, ch�nh �ảo Cồn Cỏ l� nơi tr� ẩn của c�c t�u thuyền đ�ng bắt hải-sản trong m�a mưa b�o v� l� nơi cung cấp nguồn nước ngọt cho ngư-d�n (ADB 1999 ).
II. Những thuận-lợi v� kh� khăn của nước ta trong qu� tr�nh ph�t-triển bền vững về m�i trường
1. Thuận-lợi
a. Xu thế chung tr�n thế-giới đ�i hỏi sự hợp t�c giữa c�c nước để bảo-vệ m�i trường to�n-cầu, v� c�c nước ph�t-triển phải gi�p đỡ v� cộng t�c với c�c nước đang ph�t-triển để c�c nước n�y c� thể bảo-vệ m�i trường cho m�nh v� cho thế-giới.
Tuy kh�ng c� t�nh r�ng buộc ph�p l� chặt chẽ, kể cả những c�ng ớc quốc tế, nhưng những văn kiện quốc tế vẫn l� chỗ dựa cho việc đ�m ph�n để xử l� những vấn đề m�i trường c� li�n-quan.
b. Nước ta l� nước đi sau, do vậy, c� thể học được nhiều b�i học kinh-nghiệm th�nh c�ng v� thất bại m� c�c nước kh�c đ� trải qua. Ch�nh v� thế c� nhiều vấn đề m� b�y giờ ta c� thể biết để tr�nh, trong khi trớc đ�y c�c nước kh�c phải mất c�ng sức, tiền của v� thời gian để l�m cho s�ng tỏ.
(Theo hội thảo Chương tr�nh ph�t-triển bền vững của Việt Nam, tổ-chức tại H� Nội, ng�y 6/3/2002)
Tảo l� nh�m vi sinh-vật c� khả-năng quang hợp, ch�ng c� thể ở dạng đơn b�o (v�i lo�i c� k�ch-thước nhỏ hơn một số vi khuẩn), hoặc đa b�o (như c�c lo�i rong biển, c� chiều d�i tới v�i m�t). C�c nh� ph�n loại thực-vật dựa tr�n c�c loại sản phẩm m� tảo tổng hợp được v� chứa trong tế b�o của ch�ng, c�c loại sắc tố của tảo để ph�n loại ch�ng
H�nh 213. Những lo�i tảo
H�nh 214. Một số thủy sinh thực-vật ti�u-biểu c� khả-năng xử l� nước thải như Lục b�nh B�o tấm B�o tai tượng Sậy ,
Thủy sinh thực-vật l� c�c lo�i thực-vật sinh trưởng trong m�i trường nước, n� c� thể g�y n�n một số bất lợi cho con người do việc ph�t-triển nhanh v� ph�n bố rộng của ch�ng. Tuy nhi�n lợi-dụng ch�ng để xử l� nước thải, l�m ph�n compost, thức ăn cho người, gia s�c c� thể l�m giảm thiểu c�c bất lợi g�y ra bởi ch�ng m� c�n thu th�m được lợi nhuận.
(Vi�̣n nghi�n cứu gi�́y Ucraina cho bi�́t, c�y s�̣y v�̃n mọc t�́t trong nước ao có n�̀ng đ�̣ ch�́t chì cao g�́p 4.000 l�̀n n�̀ng đ�̣ nước bình thường hoặc có hàm lượng phenol 500mg/lít (chỉ c�̀n 0,2 mg ph� non trong m�̣t lít nước là đủ làm ch�́t cá). Th�̣m chí, sau 20 ngày, c�y s�̣y đã lọc sạch t�́t cả các ch�́t đ�̣c này. Vì v�̣y, người ta thường tr�̀ng s�̣y trong ao đ�̉ khử đ�̣c ch�́t thải của các nhà máy và bảo v�̣ cá nu�i.)
Theo nhà sinh hóa học Bin Volverton, c�y bèo sen cũng có c�ng lớn trong vi�̣c bảo v�̣ m�i trường s�́ng của con người. M�̣t ha bèo sen thanh lọc được 6.600 t�́n nước b�̉n sinh học (ph�n, rác) hay hóa học (nước thải của các xí nghi�̣p). Bèo sen hút được các kim loại nặng như chì, niken, thủy ng�n, cadmi, th�̣m chí cả vàng, bạc. ở bang Colorado (Mỹ) có m�̣t con su�́i chảy qua mỏ vàng, nước su�́i hòa tan nhi�̀u b�̣t vàng. Người ta đã nu�i bèo sen ở su�́i, r�̀i đ�́t bèo, lọc l�́y vàng trong tro. Đ�y là cách khai thác vàng rẻ ti�̀n nh�́t. Cục Bảo v�̣ m�i trường Mỹ cũng dự định dùng c�y bèo sen đ�̉ xác định mức đ�̣ � nhi�̃m, nh�́t là � nhi�̃m ch�́t phóng xạ vì c�y bèo sen hút r�́t mạnh các ch�́t đ�̣c hại này. VnExpress Thứ sáu, 30/11/2001, 16:49 (GMT+7)Bác sĩ vui tính trả lời (ph�̀n 37)
Người sử-dụng thuốc bảo vệ thực-vật kh�ng c� đủ th�ng tin trong khi d�ng đến c�c loại thuốc tr�n. Ở Việt Nam hiện c� tr�n 200 loại thuốc v� c� tr�n 700 nhản hiệu kh�c nhau, chưa kễ c�c thuốc nhập lậu kh�ng c� nhản hiệu, v� rất nhiều t�n thuốc name trong ! danh s�ch bị cấm sử-dụng; N�ng d�n kh�ng được hướng dẫn đầy đủ trước khi sử-dụng;� Nhiễm ở Việt-Nam
n�ng d�n Việt Nam m�nh đ� ti�u d�ng gấp 30 lần lượng h�a chất nhiều hơn mức trung b�nh!. Từ đ� suy ra mức � nhiễm h�a chất độc hại l�n thực phẩm ti�u d�ng ở Việt Nam l� kết quả đưo! +ng nhi�n m� người ti�u thụ trong nước phải hứng chịu. Bi�n tập vi�n Trịnh Đức Th�ng (TĐT), đ�i � Ch�u Tự-do (Radio Free Asia) phỏng vấn tiến sĩ Mai Thanh Truyết (MTT) ng�y 7 th�ng 5, 2002 l�c 7:00 AM.Bu�n lậu c�ng khai c�ng h�ng qua bi�n giới
H�nh 215. C�c lo�i t�-gi�c đ� diệt-chủng trước kia như loại t�-gi�c khổng-lồ c� l�ng x�
H�nh 216. T�u h�t b�n Long-Ch�u
14-6-2002 Nh� m�y t�u Bến Kiển (Hải Ph�ng) vừa đưa
xuống nước an to�n T�u h�t biển Long-Ch�u 02 c�ng-suất1.500 m
Theo b�o Lao �ộng số ra ng�y 25/4/2000, đầm Dạ Trạch, một di t�ch lịch sử của Việt Nam, nơi khởi binh của Việt Vương Triệu Quang Phục v�o năm 548, đang c� nguy cơ biến mất. Qua bao thăng trầm lịch sử, đầm Dạ Trạch hiện nằm ph�a trong đ� s�ng Hồng v� chỉ c�n khoảng 60 m�t bề rộng, 600 m�t bề d�i. Với l� do bảo vệ th�n đ�, cơ quan thủy lợi của nh� nước c� dự kiến lấp đi hơn nửa đầm. Cơ quan n�y đ� d�ng ống h�t c�t s�ng Hồng v� đổ xuống đầm, lấp đi một khoảng diện t�ch quan trọng của �ầm Dạ Trạch. Do sự phản đối kịch liệt của d�n ch�ng, n�n c�ng việc h�t c�t s�ng Hồng lấp đầm Dạ Trạch đ� tạm ngưng v�o cuối th�ng tư vừa qua.
Tuy nhi�n, người ta lo ngại l� c�ng việc lấp đầm sẽ được tiếp tục, v� cơ quan Thủy Lợi vẫn vịn v�o l� do bảo vệ đ� điều để tiến h�nh c�ng t�c. Do đ� d�n l�ng Dạ Trạch đang lo lắng l� di t�ch lịch sử của vị anh h�ng Dạ Trạch Vương Triệu Quang Phục sẽ biến mất vĩnh viễn trong tương lai.
Tại hai huy�̣n Đ�ng Anh, Sóc Sơn, t�̉ng s�́ đi�̉m khảo sát và l�́y m�̃u là 66, trong đó 4 m�̃u có hàm lượng thạch tín vượt quá ti�u chu�̉n. Khu vực Nhà máy Cơ khí C�̉ Loa, hàm lượng thạch tín trong nước l�n tới 0,08 mg/lít, vượt ti�u chu�̉n 1,6 l�̀n. Còn tại Gia L�m, t�̉ng s�́ đi�̉m khảo sát là 20 thì 8 m�̃u có hàm lượng thạch tín cao hơn mức cho phép; huy�̣n Từ Li�m có 8 m�̃u.
Tại khu c�ng nghi�̣p Thượng Đình - Hà N�̣i, nước thải từ C�ng ty Bóng đèn phích nước Rạng Đ�ng, C�ng ty Đo lường cơ khí, Vi�̣n Nghi�n cứu Thủy tinh có hàm lượng thạch tín là 0,145-0,346 mg/lít (cao hơn ti�u chu�̉n 0,05 mg/lít). Chúng được xả trực ti�́p ra mương thoát nước, s�ng h�̀ mà kh�ng được xử lý.
TS Nguy�̃n Văn Đản, Li�n đoàn Địa ch�́t Thủy văn cho bi�́t, ch�́t thải từ khu c�ng nghi�̣p Vi�̣t Trì đã làm cho hàm lượng thạch tín trong nước ng�̀m nơi đ�y cao hơn giới hạn cho phép. (Theo Gia Đình & Xã H�̣i)
C�c di sản thi�n nhi�n thế giới l� những điểm hấp dẫn đối với kh�ch du lịch. V́ vậy vấn đề � nhiễm m�i trường tăng theo tỷ lệ kh�ch lui tới. C�c điểm du lịch c̣n k�o theo số d�n tại địa phương kh�c tới cư tr� để l�m c�ng việc trực tiếp hay gi�n tiếp phục vụ cho kh�ch du lịch. Tại Galapagốt, năm 1975 c� 4000 d�n, đến cuối năm 2001, số d�n tăng l�n 20.000 người. Họ chặt c�y rừng lấy gỗ l�m nh�, ch� họ mang theo, ăn hết cả trứng r�a. Tại c�c hang động, du kh�ch vẽ viết bừa băi l�n tường động v� trần động, đập vỡ c�c thạch nhũ đẹp mang về l�m kỷ niệm�
C�c di sản thi�n nhi�n thế giới nằm tr�n c�c v�ng vịnh, đảo c̣n phải hứng chịu nạn � nhiễm tr�n dầu do đắm t�u, dầu thải từ c�c t�u thuyền. Tại vịnh Calif�cni, h�ng ng�y c� tới 100 ca n� hoạt động đưa du kh�ch đi xem c� voi.
Những vụ đắm t�u chở dầu đă thực sự g�y n�n những thảm họa, như vụ đắm t�u chở dầu Erika v�o năm 2000 đă l�m 300.000 con chim biển v� rất nhiều c� bị chết.
Trước t́nh trạng tr�n, �cuađo đă c� nhiều ư kiến đề nghị ch�nh phủ ngừng việc kinh doanh du lịch ở quần đảo Galapagốt như ở Ph�p, người ta đă phải đ�ng cửa động L�txc�.
Tại nước ta, c�c di sản thế giới như Vịnh Hạ Long, cố đ� Huế, phố cổ Hội An v� di t�ch Mỹ Sơn vẫn giữ được những n�t độc đ�o ri�ng v� c� sức hấp dẫn rất lớn đối với du kh�ch. Tuy nhi�n, thời gian qua tại c�c di sản n�y vẫn c̣n hiện tượng ph� đ�, chặt nhũ, xả r�c, đ�o bới, mua b�n h�ng rong, ch�o k�o kh�ch, ăn xin... khiến du kh�ch nản ḷng.
Để tr�nh khỏi số phận như quần đảo Galapagốt hay động Latxc�, c�c di sản thế giới của Việt Nam cần được tăng cường quản lư bảo vệ, tuy�n truyền v� gi�o dục cho người d�n ư thức được gi� trị to lớn của di sản để qua đ� n�ng cao ư thức ǵn giữ vệ sinh m�i trường, ph�t huy gi� trị của di sản�
H�nh 217. Hải-Sản Chế-biến của Trung-Hoa tăng vọt l�n gần 5 lần, chỉ sau 17 năm

Server: Squeegit/1.2.5 (3_sir)

P3P: policyref="http://www.lycos.com/w3c/p3p.xml", CP="IDC DSP COR CURa ADMa DEVa CUSa PSAa IVAa CONo OUR IND UNI STA"