markdown:
# Transistor: Nhân tố của một cuộc cách mạng (phần 2)
**Transistor:
Nhân tố của**
một cuộc cách mạng
(phần 2)
một cuộc cách mạng (phần 2)
### Trương Văn Tân
*"Hạt
bụi nào hóa kiếp thân tôi
Để
một mai vươn hình hài lớn dậy"*
Trịnh Công Sơn
### Tóm tắt
Transistor silicon hiện tại sẽ tiến đến mức cực nhỏ và không thể thu nhỏ hơn. Định luật Moore sẽ sụp đổ. Công nghiệp sản xuất máy tính sẽ chết dần. Đây là niềm lo âu đối với công nghiệp điện tử và kinh tế toàn cầu. Các vật liệu hữu cơ như polymer bán dẫn, hợp chất acene, ống than nano và graphene được dùng để chế tạo transistor hữu cơ nhằm thay thế transistor silicon trong chip vi tính. Sau hơn 20 năm, nghiên cứu transistor hữu cơ vẫn còn nhiều vướng mắc kỹ thuật trong việc gia tăng tốc độ xử lý dữ liệu và khả năng làm chip vi tính. Tuy nhiên, transistor hữu cơ đã khai sáng ra nền công nghiệp "điện tử mềm" (flexible electronics) trong đó các vi mạch được in lên những chất nền polymer hay cao su mềm, trong suốt. Một trong những ứng dụng lớn là màn hình mềm cho tivi hay laptop cuốn tròn, thậm chí có thể dán tường. Mặt khác, cuộc chạy đua tìm kiếm transistor cho máy tính tương lai vẫn tiếp diễn. Người ta nghĩ đến việc dùng transistor siêu phân tử biến máy tính thành "hạt bụi" rồi nối mạng các "hạt bụi" này thành máy tính cực siêu như bộ não con người. Nhưng, sản phẩm này vượt ra ngoài khả năng của khoa học hiện tại. Thực tế hơn, những nguyên lý "kỳ quặc" của cơ học lượng tử đang được tận dụng để chế tạo máy tính lượng tử. Máy tính lượng tử có tốc độ xử lý siêu việt. Những gì máy thông thường cần 100 năm để tìm giải đáp thì máy lượng tử chỉ cần vài phút. Lạ lùng thay, vi khuẩn quang hợp cũng hành xử như một máy tính lượng tử trong quá trình quang hợp. Mẹ thiên nhiên dường như có câu trả lời cho tất cả!
### 1. Silicon hay carbon?
Bộ
vi xử lý hay còn gọi là
*chip*
vi tính giống như chiếc đũa thần.
Khi được cài vào máy tính,
nó sẽ làm máy càng mỏng xử
lý càng nhanh; không thể
thiếu nó trong chiếc điện thoại
di động nhỏ bé ngày càng mang
nhiều chức năng thuận tiện; nó đã
biến bộ môn nhiếp ảnh thành kỹ
thuật số; nó đã làm cho một
màn hình trở thành bộ sách
chứa hàng trăm quyển sách (e-book
reader); nó sẽ biến robot mang những cử
động và biểu hiện cảm xúc
giống như con người,
Pinocchio cơ hồ trở thành người
thật. Chưa hết. Khi *chip*
hiện diện trong máy bay, nó sẽ biến
máy bay trở nên không người lái.
"Phi công" ngồi trong một căn phòng
thoải mái ở một nơi bí mật
nào đó cách xa chiến
trường điều khiển
những chiếc máy bay tiềm kích không
người lái (drone) truy tìm đối
phương ẩn nấp trong rừng núi, khởi
động tên lửa vào những mục
tiêu bằng những cái nhấn trên
bàn phím.
Ngoài
máy bay không người lái, các
nhà khoa học đang nghiên cứu việc
dùng chip để điều khiển một
kết hợp gồm hệ thống định vị
GPS và các radar đặt trong xe hơi để
tạo những chiếc xe không tài xế.
Con người rồi đây chỉ là
hành khách ngồi ung dung đọc báo,
trò chuyện. Xe sẽ biết dừng hay chạy
trước tín hiệu giao thông, biết
gia giảm tốc độ, biết tránh hay
nhường đường với những chiếc
xe xung quanh. Những từ như "tài xế"
hay "tai nạn giao thông" sẽ tan biến
vào quá khứ và không còn nằm
trong ngôn ngữ giao tiếp đời thường.
Con nguời sẽ hành xử văn minh hơn,
không còn những tiếng quát tháo,
cử chỉ dung tục giữa các tay lái
trên đường phố, hay những lời
càm ràm của người ngồi bên
cạnh đại loại như
*"Sao
anh chạy nhanh quá"*, *"Anh
sao rồi? Làm gì mà chạy như rùa
vậy"*, *"Sao
bỗng dưng anh thắng gấp làm mẹ
con tui giựt mình"* v.v...
Tuy
rằng để sử dụng
*Chip*
còn cần những chương trình điều
khiển (phần mềm tin học) rất đa
dạng, và những công nghệ đặc
dụng khác dùng làm " *tai
mắt tay chân*" cho nó,
như công nghệ radar, công nghệ viễn
thông... để đã tạo ra, hay sẽ
tạo ra, những tiện nghi như vừa kể
trên; tuy rằng phần tri thức và vốn
liếng để sản xuất *Chip*
là đáng kể nhưng không lớn
lắm trong nền kinh tế tri thức; ta có
thể nói rất gọn *Chip*
là sản phẩm vật chất cơ bản
nhất đã làm thay đổi
bộ mặt của xã hội loài người
hơn nửa thế kỷ qua và sẽ tiếp
tục tạo những kỳ tích trong vài
thập niên kế tiếp. Theo chuyên gia, nếu
*chip* của máy
tính vẫn tiếp tục phô diễn sức
mạnh xử lý theo định luật Moore
thì có lẽ 50 năm sau máy tính
sẽ vượt qua bộ óc con người.
Nhưng, như đã trình bày trong bài
viết trước [1] định luật Moore sẽ
sụp đổ theo quy luật vật lý. Mười
năm trước đây, giới tiêu thụ
có khuynh hướng thay máy tính hay
laptop mới mỗi năm vì tốc độ
xử lý và sức chứa của bộ
nhớ không ngừng gia tăng. Giờ đây,
thời gian sử dụng máy tính hay laptop
có thể kéo dài hơn 3 năm vì
sức mạnh của *chip*
không còn gia tăng nhanh như trước.
Mãi lực yếu của người tiêu
dùng cho thấy cái khởi đầu của
tiến trình đi đến sự sụp đổ
của định luật Moore. Nhưng người
ta vẫn chưa biết định luật Moore sẽ
sụp đổ như thế nào và linh
kiện gì sẽ thay thế transistor silicon của
*chip*. Đây
là một điều thực sự lo âu
cho nền kinh tế toàn cầu.
Một câu hỏi thường xuyên được đặt ra là có một vật liệu nào có thể thay thế được silicon để tạo ra một thời đại hậu-silicon (post-silicon) vừa tiếp tục sự thu nhỏ của transistor vừa khắc phục được các nhược điểm của silicon. Carbon và silicon là hai nguyên tố anh em trong cùng Nhóm IV của bảng phân loại tuần hoàn. Mặc dù cùng ở Nhóm IV, silicon là đại diện của vật chất vô cơ trong khi carbon là nguyên tố chính của vật chất hữu cơ và sự sống. Silicon nổi bật trong thế giới chất rắn vì người ta có thể tinh chế được silicon đến độ nguyên chất gần như tuyệt đối (độ tinh khiết 99.999999999 %, 11 con số 9). Tinh thể silicon là một trong những tinh thể có ít khuyết tật nhất. Trong công nghiệp điện tử người ta biết đến silicon như là một vật liệu toàn bích cho transistor. Trong vật lý nó là một chất bán dẫn tiêu biểu làm sáng tỏ những hiện tượng cơ bản của vật lý chất rắn. Carbon lại là một nguyên tố nổi bật trong bảng phân loại tuần hoàn, nguyên tố chính của hằng trăm triệu hợp chất hữu cơ nhân tạo và toàn thể phân tử của sinh thực vật trên quả đất.
Trong ba thập niên qua, những vật liệu hữu cơ dẫn điện hay bán dẫn như hợp chất họ acene (hợp chất do các nhân benzene nối kết với nhau), polymer bán dẫn, ống than nano và gần đây graphene là những vật liệu được tổng hợp và nghiên cứu cho những ứng dụng điện tử. Cụm từ "transistor hữu cơ" trong bài viết chỉ toàn thể transistor làm từ các vật liệu hữu cơ vừa đề cập, nghĩa là các chất chứa nguyên tố carbon. Trong khi silicon là một trong những chất bán dẫn vô cơ tiêu biểu, vật liệu hữu cơ có độ dẫn điện có thể được điều chỉnh từ mức bán dẫn đến mức dẫn điện của đồng. Ngoài ra, hợp chất hữu cơ hay polymer có thể hòa tan trong dung môi rất tiện lợi cho hóa trình chế tạo linh kiện và vật liệu hình thành là một thể mềm (thí dụ, plastic hay cao su) có thể uốn cong, gấp nhỏ. Sự khác biệt giữa carbon và silicon không chỉ dừng ở đây. Transistor dùng nguyên tố silicon là một thí dụ điển hình của nền công nghệ "từ trên xuống", trong khi polymer bán dẫn, ống than nano và graphene là vật liệu nano mang tiềm năng sáng tạo các công cụ điện tử chế tạo bằng phương pháp "từ dưới lên".
Đây
là những ưu điểm của vật
liệu hữu cơ nhưng làm thế nào
để các ưu điểm này được
tận dụng tối đa và liệu các
chất này có thể thay thế silicon
trong cuộc cách mạng thu nhỏ transistor? Có
khả năng nào để ta thiết kế
*chip* chứa hàng
trăm triệu hay hàng tỷ transistor hữu
cơ bằng phương pháp "từ dưới
lên" mô phỏng theo bộ não sinh
vật chứa hàng trăm tỷ tế bào
não? Một khuynh hướng nghiên cứu
khác để cứu vãn sự sụp đổ
của định luật Moore là máy tính
lượng tử, sử dụng nguyên tử
như một transistor. Có khả năng nào
máy tính lượng tử sẽ là
máy tính của tương lai? Trong nghiên
cứu khoa học, mỗi thành quả là
một lời giải đáp nhưng cũng
ẩn tàng nhiều câu hỏi khác.
Dường như Mẹ thiên nhiên nhìn
thấy tất cả và đã có câu
trả lời cho mọi tình huống. Bài
viết này nhằm tìm kiếm câu trả
lời cho các câu hỏi trên dựa
trên theo các công trình nghiên cứu
gần đây trong lĩnh vực transistor hữu
cơ và những tiến triển trong vi tính
lượng tử hay những câu trả lời
của Mẹ thiên nhiên đã có
sẵn đâu đó ở xung quanh ta.
**2.
**Transistor
carbon: ống than nano và graphene
Kể từ năm 1991 khi tiến sĩ Sumio Iijima tái phát hiện ống than nano và khẳng định vai trò quan trọng của vật liệu này trong khoa học và công nghệ, những phương pháp tổng hợp ống nano đã đạt đến một trình độ tinh vi để hình thành được các loại ống theo yêu cầu của một ứng dụng được định trước. Từ một sản phẩm đầu tiên tạp nhạp chứa những ống than kích thước, đường kính khác nhau, những lớp vỏ nhiều ít khác nhau, các nhà khoa học đã minh định được những yếu tố để kiểm soát phẩm chất của ống theo nhu cầu. Đây cũng là điều kiện tiên quyết trong việc chế tạo transistor ống than nano.
Ống than nano đặc biệt gây được sự chú ý đến các nhà nghiên cứu vật lý chất rắn và kỹ sư thiết kế transistor. Đường kính vài nanomét và tính chất truyền điện đạn đạo (ballistic electrical conduction) là hai điều kiện lý tưởng cho việc chế tạo transistor. Điều kiện thứ nhất cho thấy khả năng thu nhỏ transistor đến kích cỡ vài nanomét. Điều kiện thứ hai mở ra tiềm năng chế tạo một transistor không phát nhiệt hay rất ít phát nhiệt [2-3]. Vì có hình dạng ống, sự di động qua lại của electron trong ống như ra vào ở chỗ không người, không bị vướng mắc va chạm như trong dây đồng hay silicon. Đó là sự truyền điện đạn đạo không gây nhiệt.
Thay
thế vật liệu vô cơ bán dẫn
silicon bằng vật liệu hữu cơ carbon có
thể xem là một bước ngoặt quan
trọng trong việc triển khai và thu nhỏ
transisitor. Từ hơn một thập niên qua đã
có nhiều nỗ lực đơn lẻ
[4-6] nhưng công ty IBM vẫn dẫn đầu
trong việc đầu tư nghiên cứu
transistor ống than nano với mục đích
vi mạch hóa và thay thế transistor "cổ
điển" silicon [7-10] (Hình 1). Là một
công ty hàng đầu làm
*chip*
vi tính, việc dấn thân vào nghiên
cứu chế tạo transisitor ống than nano cho
thấy tiềm năng rộng lớn của ống
than nano trong lĩnh vực điện tử. Các
kết quả thí nghiệm cho thấy tác
động đóng mở của transistor ống
than nano có tốc độ nhanh không kém
transistor silicon và cho nhiều tiềm năng. Sự
thành công của transistor dùng ống
than nano sẽ là bước đầu nhiều
hứa hẹn dẫn đến ngành điện
tử học nano trong đó người ta có
thể làm toàn thể mạch điện
và các linh kiện điện tử ở
cấp nanomét.
Hình
1:
*Transistor ống than nano. (a) Cấu
trúc, S: cực nguồn (source), D: cực máng
(drain), Si back gate: cổng silicon. (b): Mặt trên
của mẫu transistor với cực S và D là
hợp kim Au/Ti được nối với một
SWNT bắc ngang.*
Ống
than nano vỏ đơn (single-wall carbon nanotube, SWNT)
có đường kính 1 – 5 nm (nanomét)
là một vật liệu chính được
dùng để thiết kết cổng transistor
có tiềm năng chế tạo transitor thu
nhỏ ít phát nhiệt.
Nhưng phần lớn trong các bài báo
cáo gần đây, các nhà nghiên
cứu dường như không nói đến
khả năng transistor ống than nano thay thế
transistor silicon truyền thống trong quá trình
tiếp tục thu nhỏ. Điều này dễ
hiểu. Gần một tỷ
transistor silicon được
cài đặt trong mạch tích hợp làm
nên
*chip* của
các máy vi tính hiện đại được
sản xuất đại trà bằng phương
pháp li-tô quang của công nghệ cao.
Ngoài việc nâng cao kỹ năng chế
tạo *chip*, bản
thân nguyên tố silicon là một vật
liệu kết tinh với những mạng tinh thể
có độ chính xác đến mức
nguyên tử với chất lượng gần
như tuyệt đối. Khó có một
nguyên tố nào khác có thể bì
kịp. Transistor từ ống than nano hay các vật
liệu hữu cơ khác chưa có hai ưu
điểm này.
Hiện nay IBM vẫn tiếp tục đầu tư vào các nghiên cứu dùng ống than nano vỏ đơn (SWNT). Đối với một công ty như IBM mà mục tiêu kinh doanh là lợi nhuận, việc duy trì các công trình nghiên cứu transisitor SWNT mang một ý nghĩa đặc biệt. Trong bài tổng quan của Appenzeller [9], tiêu điểm nghiên cứu không còn là việc thu nhỏ transistor mà là phát huy triệt để các đặc tính điện tử của ống nano. Ngoài hiện tượng di chuyển đạn đạo của electron trong ống, một đặc trưng khác của transistor ống nano là hiệu ứng đường hầm của ống. Cổng transistor như cái vòi nước điều khiển dòng electron chảy (on) hay ngừng (off). Điện thế của cổng to hay nhỏ sẽ làm cho dòng chảy nhiều hay ít hay hoàn toàn ngưng lại. Hiệu ứng đường hầm trong ống than nano sẽ giúp cho transitor chỉ cần một điện thế rất nhỏ so với transistor silicon cho việc đóng mở (on/off). Hệ quả là độ nhạy của transistor sẽ gia tăng và sự tiêu thụ năng lượng sẽ giảm đi rất nhiều.
Từ những ưu điểm này, ống than nano giải quyết được vấn đề giảm sự phát nhiệt qua đặc tính di chuyển đạn đạo và độ nhạy của cổng qua hiệu ứng đường hầm. Tuy nhiên, để tiến đến việc chế tạo vi mạch và dụng cụ điện tử chứa transistor SWNT các nhà khoa học cần phải tổng hợp SWNT thuần chất gần như tuyệt đối, đồng nhất đến mức phân tử: đường kính, chiều dài, cấu trúc và độ dẫn điện. Phương pháp tổng hợp SWNT hiện nay thường sản xuất những ống có đường kính khác nhau hay ống nhiều vỏ (multi-wall carbon nanotubes, MWNT) lẫn vào như một chất tạp. Mặc dù đã có hàng trăm báo cáo và đăng ký phát minh về phương pháp tổng hợp ống than nano, chưa có một phương pháp nào có thể sản xuất đại trà SWNT đạt được yêu cầu khắt khe cho quá trình chế tạo transitor. Một bài báo cáo mới đây [10] cho biết việc tinh lọc SWNT bán dẫn đã đạt đến độ tinh kiết 99 % với đường kính 1 nm thích hợp cho việc chế tạo transistor. Một tia sáng ở cuối đường hầm, nhưng đây là một quá trình tốn kém.
Graphene là người anh em của ống than nano trong dòng họ carbon. Tháng 12 năm 2010, Viện Hàn lâm Khoa học Thụy Điển trao giải Nobel Vật lý cho công trình nghiên cứu graphene của hai nhà khoa học người Anh gốc Nga, Andre Geim và Konstantin Novoselov (Đại học Manchester, Anh quốc). Graphene là một lớp của than chì (graphite). Từ lâu, người ta đã biết rõ cấu trúc lớp (layered structure) của than chì, vì giá rẻ nên không biết làm gì hơn là dùng làm lõi bút chì. Geim và Novoselov dùng một thao tác nano đơn giản bằng cách áp băng keo lên than chì để tách ra một mảng graphene. Từ đó than chì từ một "phó thường dân" được thăng hoa trở thành hoàng tử. Việc tách rời từng lớp graphene từ than chì lần đầu tiên đã cho ngành vật liệu học một vật liệu nano thuần carbon hai thứ nguyên với độ dày của một nguyên tử. Nó có hình dạng của mạng lưới giây chì làm chuồng gà (Hình 2). Tầm quan trọng trong ứng dụng của graphene và việc mở rộng chân trời nghiên cứu vật lý lý thuyết có lẽ là hai nguyên nhân chính trong việc trao giải Nobel cho Geim và Novoselov, dù rằng hai ông chỉ mới chế tạo graphene vào năm 2004.
|
|
(a)
|
|
(b)
|
|
Hình
2:
Năm 2008, nhóm Manchester của Geim và Novoselov đã chế tạo transistor graphene ở kích cỡ 1 nanomét [11]. Có thể đây là kích cỡ nhỏ tận cùng của một transistor. Rõ ràng là một đột phá nhưng chỉ mang tính hàn lâm. Cũng như ống than nano, để làm transistor graphene cần phải được chế tạo với một chất lượng đồng nhất tuyệt đối và giá rẻ. Theo giá năm 2009, một mảng graphene 30 x 30 cm có giá bán là vài triệu đô la. Sẽ còn rất lâu transistor ống nano hay graphene mới có thể thay thế transistor silicon vì vấn đề kỹ thuật sản xuất và giá cả.
Một trở ngại khác là việc chế tạo vi mạch. Phương pháp li-tô quang là một phương pháp truyền thống tạo mẫu cho cho các mạch tích hợp chứa hàng trăm triệu và đang tiến đến một tỷ transitor silicon. Bằng phương thức này từ một mảng silicon vĩ mô người ta thiết kế vi mạch chi chít những linh kiện ở mức nanomét. Li-tô quang càng lúc càng tinh vi và tốn kém, bao gồm nhiều công đoạn như dùng tia năng lượng cao như tia tử ngoại, nhiệt và hoá chất để tẩy rửa. Những yếu tố này làm biến chất hay phân hủy các hợp chất hữu cơ kể cả ống than nano và graphene. Do đó, đây không phải phương pháp thích hợp chế tạo vi mạch cho các transistor hữu cơ. Các nhà khoa học vẫn còn đang loay hoay tìm một phương pháp tương đương với li-tô quang để sản xuất vi mạch có thể chứa một số lớn transistor và các phụ kiện hữu cơ hay nói rộng hơn một hệ thống tích hợp cấp nano giống như vi mạch silicon.
### 3. Phương pháp tự lắp ghép
Để chế tạo một linh kiện như transistor, vấn đề cơ bản cho trường hợp của vật liệu hữu cơ là làm sao có một sự sắp xếp thứ tự ở cấp độ phân tử. Người ta liên tưỏng đến cơ chế "tự lắp ghép" (self-assemble) của các phân tử sinh học tạo ra những bộ phận trong sinh thực vật có chức năng khác nhau. "Trật tự" là một đặc trưng của các các cơ quan sinh học được hình thành qua quá trình tự lắp ghép. Nó là một kết quả của sự tiến hóa qua hàng tỷ năm, xuất phát từ các đơn bào đơn giản cho đến các loài sinh thực vật phức tạp biết tư duy mà đỉnh cao là con người. Sinh học là một thí dụ điển hình của phương pháp "từ dưới lên". Cơ chế tự lắp ghép quán xuyến toàn bộ các quá trình sinh học theo một tôn ti (hierarchy) từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp và phức tạp hơn nữa, tạo ra như đơn vị, bộ phận, cơ quan có chức năng nhất định, biết ứng đối với hoàn cảnh xung quanh, có khả năng tự sinh sản, tự bảo vệ và tự tu sửa (self-repair). Trải qua hàng tỷ năm, phương pháp "từ dưới lên" trong sinh học mang cơ chế tự lắp ghép cũng đã trải qua một quá trình tiến hóa hàng tỷ năm theo sự chọn lọc tự nhiên đã được nhà khoa học vĩ đại Darwin đề xướng.
Ta
có thể so sánh transistor như tế bào
của một dụng cụ điện tử và
*chip* là tập
hợp của các tế bào điều
khiển sự vận hành của máy vi
tính. Trong việc chế tạo mạch tích
hợp chứa transistor hữu cơ, nếu ta có
thể mô phỏng thiên nhiên thì
phương pháp "từ dưới lên"
sẽ là một con đường sản xuất
lý tưởng. Như đã nói ở
trên, cơ chế tự lắp ghép của
phân tử là bước đầu tiên
của quá trình "từ dưới
lên". Khả năng tự lắp ghép
của các phân tử sinh học quả
thật nhiệm mầu, nhưng ta cũng có
thể nhìn thấy hiện tượng này
ở mức độ đơn giản nhất
trong nhà bếp. Ai có kinh nghiệm rửa
chén bát đều thấy một giọt
mỡ lan rất nhanh trên mặt nước tạo
thành một màng cực mỏng do sự
tự lắp ghép các phân tử mỡ
trên bề mặt của nước. Một
muỗng dầu có thể tích khoảng 2
ml (mililít) lan trên mặt hồ có thể
phủ kín một diện tích rộng
2.000 m 2. Ta có
thể tính được độ dày
của lớp phủ khoảng 1 nm (nanomét) hay
là kích thước trung bình của
một phân tử. Như vậy, màng dầu
lan tỏa trên mặt hồ là màng cực
mỏng hai thứ nguyên có độ dày
của một phân tử. Tương tự,
chất hoạt tính bề mặt (surfactant)
trong bột giặt tự lắp ghép sao cho đầu
thích nước sẽ nằm trong nước
và đuôi thích nước chĩa ra
ngoài (Hình 3).
Hình
3:
*Sự tự
lắp ghép đơn giản của các
phân tử hoạt tính bề mặt ở
mặt tiếp giáp nước và không
khí.*
Cụm từ "tự lắp ghép" mang ý nghĩa của một quá trình xảy ra tự nhiên, nhưng nó không phải là một quá trình "từ trên trời rơi xuống" mà ta chỉ ngồi đó chờ sung rụng… Nếu ta không tạo điều kiện và môi trường thích hợp thì sự tự lắp ghép sẽ không xảy ra. Sự lắp ghép của các phân tử là do sự kết hợp của các loại nối liên phân tử như nối hydrogen, nối van der Waals hay nối ion. Ta phải chọn lọc nhiệt độ, áp suất, độ pH thích hợp để sự lắp ghép của một tập hợp của phân tử hay vật liệu nano có cơ hội xảy ra theo ý muốn của mình. Sự kỳ diệu trong các sinh thực vật là tất cả mọi quá trình lắp ghép đi từ vi mô đến vĩ mô đều ở một nhiệt độ bình thường của môi trường xung quanh, áp suất không khí và môi trường nước có độ pH trung tính (pH ~ 7). Mô phỏng thiên nhiên quả là một việc không dễ khi thiên nhiên đã có một bề dày lịch sử tiến hóa hơn 4 tỷ năm so với kinh nghiệm nghiên cứu khoa học của con người chỉ hơn 400 năm.
Ngay từ thập niên 90 của thế kỷ trước, nhiều nhóm nghiên cứu đã chú ý đến tầm quan trọng của cơ cấu tự lắp ghép của các phân tử trên một diện rộng cho việc thực hiện mạch tích hợp với các vật liệu hữu cơ. Cho đến nay thành quả của các nỗ lực này vẫn còn một giới hạn. Nếu so với hệ thống sinh học với cấu trúc tự lắp ghép đa tầng từ vi mô đến vĩ mô, từ phân tử đến con người, càng to càng tinh vi, thì khả năng hiện tại của con người tạo ra điều kiện tự lắp ghép của các vật liệu chỉ vỏn vẹn từ một tầng phân tử đến đa tầng phân tử. Tuy nhiên, phải nói rằng phương pháp tự lắp ghép của polymer bán dẫn để hình thành dây nano (nanowire) cho transistor là một tiến bộ đáng kể của cơ chế này.
Hình
4:
*Cấu trúc
hóa học * *của
poly(3-hexylthiophene)* *,
một polymer bán dẫn thông dụng dùng
trong transistor.*
Việc sử dụng các loại polymer bán dẫn như polypyrrole, polyaniline và polythiophene thay cho silicon trong transistor đã được đề xuất từ ba thập niên trước, ngay sau khi lúc các vật liệu này được phát hiện bởi Alan MacDiarmid, Alan Heeger và Hideki Shirakawa (Nobel Hóa học 2000) [12]. Kể từ khi transistor polymer bán dẫn polythiophene đầu tiên được báo cáo vào năm 1987 (Hình 4), transistor polymer tạo ra những đột phá trong hai thập niên phát triển nhờ vào cơ chế tự lắp ghép và trở nên thông dụng dưới dạng transistor phim (thin film transitor). Như ta đã biết trong silicon, sự di động của electron trong transistor đòi hỏi một con đường thông thoáng được thành hình bởi độ trật tự của tinh thể silicon. Tương tự, vật liệu polymer cần phải có cấu trúc tinh thể với độ trật tự thật cao. Để thực hiện điều này, ta phải tạo điều kiện để các phân tử polymer có thể tự lắp ghép tạo thành một dây nano có một trật tự nhất định (Hình 5) [13].
Các loại transistor với cổng logic làm từ ống than nano, dây nano của polymer bán dẫn và gần đây graphene đã cho thấy những ưu điểm của vật liệu một chiều (1D) và hai chiều (2D). Tuy nhiên, việc thu nhỏ vẫn không vượt qua được kích cỡ của transistor silicon đang có trên thương trường. Cơ cấu tự lắp ghép có lẽ là một phương pháp hữu hiệu để thực hiện mạch tích hợp của các linh kiện điện tử hữu cơ nhưng với khả năng hiện tại người ta chỉ có thể thực hiện cơ cấu này ở mức sơ đẳng nhất so với hệ thống sinh học.
|
|
(a)
|
|
(b)
|
|
Hình 5:
### 4. Kỹ thuật in phun
Lắm lúc những dụng cụ trong cuộc sống đời thường có thể là một khuôn mẫu cho một ứng dụng mới trong khoa học. Các nhà nghiên cứu thường nhìn xung quanh tìm ý tưởng vì những cái trông rất bình thường và đương nhiên lắm khi lại hàm chứa nhiều ý tưởng thú vị. Chiếc máy in phun (inkjet printer) để bàn hầu như trở nên một vật dụng cần thiết đi đôi với chiếc máy tính. Nó lọt vào mắt xanh của các nhà khoa học vì khả năng phun mực in ở cấp độ nanolít (1 phần tỷ lít). Sự hoà tan thường thấy trong dung môi hay dung dịch keo (colloids) của các hợp chất hữu cơ là một ưu điểm cho quá trình chế tạo vi mạch làm từ các vật liệu hữu cơ. Với một vài thao tác hoá học các loại dung dịch hay chất keo vật liệu hữu cơ có thể biến thành "mực" in.
Ứng dụng trực tiếp của ưu điểm này là khả năng in phun lên trên một chất nền mềm và mỏng tạo ra những mô dạng vi mạch cho một ứng dụng điện tử. Đã có nhiều phòng nghiên cứu trên thế giới dùng máy in phun văn phòng để in dung dịch của các hợp chất hữu cơ, polymer bán dẫn hay dung dịch keo của ống than nano, graphene, hạt nano kim loại hay bán dẫn. Chiếc máy in phun được cải biến để in các lằn gạch, chấm có tính dẫn điện hay bán dẫn ở kích cỡ micromét tạo hình các vi mạch trên chất nền polymer dẻo. Như thế, người ta có thể sản xuất các dụng cụ điện tử mềm có thể cuốn tròn hay co dãn (Hình 6) [14].
Hình
6:
*Mạch tích hợp chứa
transistor ống than nano
được in trên
chất nền polymer mềm và trong suốt.*
Bộ phận chính của máy in phun là hệ thống điện cơ vi mô (micro electromechnical system, viết tắt MEMS) điều khiển đầu phun thành chữ viết theo mệnh lệnh phát ra từ máy tính. Đầu phun có thể tạo ra dấu chấm, đường thẳng, đường cong ở mọi kích cỡ. Dấu chấm của chữ i là kích cỡ nhỏ nhất (60 – 70 μm) máy có thể in, tương đương với một giọt mực có thể tích là 1 nanolít. Ngày nay máy in phun văn phòng không được giới tiêu thụ ưa chuộng như máy in laser nhưng các nhà khoa học và kỹ sư điện tử đang tiếp tục cải thiện máy in phun chuyên dụng trong việc thiết kế vi mạch của linh kiện điện tử cho nền công nghiệp "điện tử mềm" (flexible electronics) [15]. Phương pháp in phun không tinh vi như phương pháp li-tô quang; giới hạn độ nhỏ hiện nay của in phun là vài mươi micromét trong khi li-tô đã tạo ra vi mạch ở mức nanomét, vài ngàn lần nhỏ hơn. Nhưng in phun là phương pháp ít phức tạp, ít tốn kém và sẽ là một trong những công cụ tạo vi mạch cho các sản phẩm "điện tử mềm" của tương lai.
### 5. Công nghiệp "điện tử mềm"
Việc
sử dụng vật liệu hữu cơ bán
dẫn thay thế silicon trong transistor trong 20 năm
qua mang đến những thành quả rõ
rệt với nhiều tiềm năng thương
phẩm hoá cho công nghiệp điện tử.
Nhưng, dựa trên cơ sở của các
công trình nghiên cứu mới nhất
vật liệu hữu cơ không thể đánh
bại được silicon trong cuộc chạy
đua thu nhỏ transistor và chế tạo mạch
tích hợp chứa hàng trăm triệu
transistor. Silicon vẫn thống trị
*chip*
vi tính nếu transistor vẫn theo thiết kế
cổ điển "nguồn – cổng –
máng" (source – gate – drain) đóng
mở dòng điện [16]. Trong ý nghĩa
này, transistor hữu cơ không đạt
được cái kỳ vọng ban đầu
nhằm thay thế transistor silicon, nhưng sự
phát triển của transistor hữu cơ theo
dòng thời gian đã mở màn cho
một nền công nghệ mới, đó
là công nghiệp "điện tử mềm"
(flexible electronics).
Transistor hữu cơ hiện tại tuy không có một kích cỡ nhỏ hay tốc độ xử lý nhanh như transistor silicon, nhưng nó có thể được sử dụng trong những dụng cụ không có yêu cầu cực nhanh chẳng hạn như điện thoại di động, máy ảnh kỹ thuật số hay màn hình sách điện tử (e-book reader). Các bộ cảm ứng (sensor) hóa học hay sinh học áp dụng trong công nghiệp hay y khoa được chế tạo dưới dạng transistor để khuếch đại độ nhạy của bộ cảm ứng (Hình 7) [17].
Hình
7:
*Transistor
hữu cơ với hệ thống mạng ống
nano hay dây nano (Assembly of NT/NW networks) có ứng
dụng trong bộ cảm ứng (Sensors), dụng
cụ điện tử mềm (Flexible devices) và
mặt tiếp giáp sinh học (Bio-interfaces) của
bộ cảm ứng sinh học*.
Một ứng dụng của transistor hữu cơ đang có tầm ảnh hưởng lớn trong công nghiệp điện tử là chức năng hỗ trợ cho các điểm sáng diode (light emiting diode, LED). LED là loại bóng đèn dựa vào sự kích hoạt electron lên bực năng lượng cao hơn bởi dòng điện. Khi electron nhảy xuống bực năng lượng cũ thì năng lượng dư thừa được phát ra dưới dạng photon phát ra ánh sáng. LED là một thương phẩm rất phổ cập vì vừa túi tiền người mua vừa ít tiêu hao năng lượng so với bóng đèn giây tóc (điện trở). LED có thể là chiếc đèn nhấp nháy khiêm tốn của người đi xe đạp nhưng cũng là hàng ngàn, chục ngàn chiếc đèn đủ màu sắc trang trí trên những cây Giáng Sinh lộng lẫy. Ta không cần phải đợi đến mùa Giáng Sinh để bị cuốn hút bởi màu sắc của LED. LED là đơn vị phát quang cơ bản của những màn hình quảng cáo hay màn hình tivi khổng lồ đặt trước những quảng trường của các thành phố lớn trên thế giới. LED trong các màn hình này không còn nhấp nháy tùy tiện như chiếc đèn xe đạp hay đèn Giáng Sinh. Mỗi LED được gắn với transistor hỗ trợ để điều khiển màu và độ sáng cho ta những hình ảnh sống động của một màn hình.
Vật liệu phát quang của LED thường là chất bán dẫn vô cơ, nhưng các chất hữu cơ và polymer bán dẫn dần dần thay thế chất vô cơ để tạo ra LED hữu cơ (organic light emitting diode, OLED). Mỗi OLED được thu nhỏ đến kích thước micromét để tạo những điểm chấm sáng li ti (từ chuyên môn là pixel) trên màn hình tivi, máy tính, máy ảnh và điện thoại di động. Những điểm sáng được hỗ trợ bởi transistor phía sau màn hình. Hãng điện tử Samsung (Hàn Quốc) là một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực màn hình đang đầu tư rất nhiều vào các công trình nghiên cứu và thương phẩm hóa màn hình OLED. Màn hình OLED mang đến cho giới tiêu thụ nhiều ưu điểm như ít tiêu hao năng lượng, độ sáng tuyệt vời, màu sắc đậm nét và có khả năng thay thế màn hình tinh thể lỏng (liquid crystal display, LCD) hiện đang rất phổ cập trên thị trường. Các transistor silicon hỗ trợ đã có đóng góp to lớn vào những vượt trội này cho màn hình OLED. Gần đây transistor hữu cơ dần dần thay thế transistor silicon trong các màn hình OLED kích thước nhỏ cho điện thoại di động hay máy ảnh (Hình 8) [18]. Đặc điểm của transistor hữu cơ là có thể dùng ở điện áp thấp và tiêu hao ít năng lượng hơn transistor silicon. Đối với những dụng cụ điện tử cầm tay dùng pin transistor hữu cơ quả là một linh kiện lý tưởng. Công ty Samsung tiếp tục gia tăng độ lớn màn hình OLED cho tivi và máy tính, nhưng giá thành sản xuất màn hình này còn quá cao. Tivi với màn hình OLED 15 inch có giá bán $2,300 khi màn hình LCD chỉ là $200. DuPont sử dụng phương pháp in phun chế tạo các điểm sáng OLED giảm giá sản xuất. Gần đây, nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Andrew Rinzler (University of Florida, Mỹ) sử dụng ống than nano trong transistor hữu cơ gia tăng tiềm năng sản xuất đại trà màn hình OLED kích cỡ lớn [19-20]. Như vậy, chúng ta sẽ sở hữu màn hình "toàn hữu cơ" vừa túi tiền, chất lượng tốt, có thể cuốn tròn hay trang trí trên tường vào một ngày không xa.
Hình
8
*: * *
Mặt trên và dưới của mạng
transistor hữu cơ (16 x 16 đơn vị)
hỗ
trợ cho màn hình OLED cỡ nhỏ (8 x 8
cm) được in chất nền polymer. *
**6.
**Con thoi siêu
phân tử
Kể
từ lúc được phát minh với
độ lớn vài cm đến transistor hiện
đại có kích cỡ vài mươi
nanomét, mô dạng của một transistor
với ba chấu: nguồn, máng và cổng,
vẫn không thay đổi theo thời gian. Những
vật liệu bán dẫn hữu cơ đã
được đưa vào transistor để
thiết kế cổng logic cho mục đích
thu nhỏ, giảm nhiệt, nhưng vẫn bị
đóng khung trong mô dạng cổ điển.
Ngoài những vướng mắc cơ bản
của transistor ống nano, graphene hay polymer bán
dẫn đã được đề cập
ở trên, dùng vật liệu hữu cơ
làm cổng logic nhưng vẫn duy trì mô
dạng cũ được kích hoạt bởi
dòng điện chẳng qua là hội chứng
"bình cũ rượu mới". Transistor
cần phải thoát ly ra ngoài khuôn khổ
này với một cấu trúc mới được
vận hành bởi năng lượng ánh
sáng (hay sóng điện từ). Ta hãy
xem tiềm năng của con thoi siêu phân tử
như một transistor không có "nguồn
- cổng -
máng". Và khi ta thoát ra được
cái vòng kim cô "nguồn - cổng -
máng", ta sẽ không còn lo âu về
sự phát nhiệt của
*chip*.
Siêu phân tử (supra-molecule) trong hóa học hữu cơ là một mô phỏng gần nhất của sự tự lắp ghép của phân tử sinh học mang những chức năng "sống" của một động cơ, biết xoay, biết di động hay biến hình gây ra bởi những kích thích từ ngoài [21]. Siêu phân tử là sản phẩm do sự tự lắp ghép giữa hai hay nhiều phân tử và chúng được nối kết bởi các lực liên phân tử. Hai cấu trúc động cơ phân tử quan trọng là: rotaxane và catenane [22] (Hình 9). Thuật ngữ rotaxane được phối hợp từ hai chữ La-tin rota (bánh xe, wheel) và axis (trục, axle); và catenane từ chữ catena (dây xích, chain).
Hình
9:
*Hình minh họa rotaxane và
catenane
(a): Cái vòng của rotaxane di động
tịnh tiến qua lại như con thoi;
(b): Cái
vòng rotaxane quay quanh tại một điểm
và (c): Hai vòng của catenane, một vòng
quay, một vòng cố định.*
Cái
vòng của rotaxane có thể di chuyển
tịnh tiến tới lui đến từng địa
điểm trên cây trục như chiếc
xe lửa dừng ở các trạm ga (Hình
9a). Hai đầu của cái trục được
gắn bởi nhóm phân tử to để
chặn cái vòng không bị tuột ra
ngoài. Đây là chuyển động
con thoi. Với cơ chế con thoi, rotaxane hành
xử như là một công tắc đóng/mở
(on/off) hay là 0/1 (không/có) trong nguyên
tắc điều biến nhị phân (binary
modulation). Có nghĩa là, khi chiếc vòng
dừng ở trạm thứ nhất ta có trạng
thái "đóng" (hay là 0), ở
trạm thứ hai, trạng thái "mở"
(hay là 1). Rotaxane cho thấy tiềm năng sử
dụng như một cổng logic đóng/mở
của transistor. Có thể đây là
tương lai của transistor ở cấp phân
tử, một linh kiện điện tử lý
tưởng cho các nhà thiết kế vi
mạch và thiết kế
*chip*
vi tính hằng mơ ước. Hiện tại,
các nhà hóa học có thể tổng
hợp hàng triệu phân tử rotaxane trên
một bề mặt tạo ra một tác động
cơ học bằng cách cho chiếc vòng
di chuyển qua lại bằng phương pháp
điện hóa [23] hay tia tử ngoại [24].
Transistor siêu phân tử sẽ là một
sản phẩm nhân tạo theo cơ chế tự
lắp ghép. Sự phát nhiệt từ
transistor sẽ đi vào lịch sử. Máy
tính phân tử sẽ có một bộ
nhớ vĩ đại và năng suất 100
tỷ lần cao hơn máy tính hiện
tại. Nếu suy luận qua độ lớn, ta
sẽ có một máy vi tính to bằng
hạt cát với năng suất 100 lần
nhiều hơn máy tính mà người
viết đang sử dụng.
Mặc
dù còn vô số trở ngại kỹ
thuật nhưng tham vọng của con người
không chỉ dừng lại ở việc thu nhỏ
transistor mà còn đi xa hơn một bước
là việc thu nhỏ máy tính. Thu nhỏ
đến mức nào? Theo lời của một
chuyên gia vi tính Mỹ thì
*"Giấc
mơ cuối cùng không phải nhắm đến
việc chế tạo máy tính tương
lai có kích thước của một hạt
bụi mà là một máy tính đơn
giản có kích thước của một
con vi khuẩn. Sau đó bạn có thể
kết hợp lại để có một chiếc
máy tính có kích thước một
hạt bụi với sức mạnh tương
đương với chiếc máy tính để
bàn mà bạn đang sử dụng"*.
Và xa hơn nữa là liên mạng của
các máy tính hạt bụi thành
một siêu máy tính. Đây cũng
là một kỳ vọng mà các nhà
khoa học đã phác họa cho máy
tính của transistor siêu phân tử. Nó
biểu hiện một sản phẩm của phương
pháp tự lắp ghép "từ dưới
lên", xuất phát từ việc kết
hợp những đơn vị cơ bản để
tạo ra một dụng cụ với chức năng
mong muốn.
Nhưng,
hiện nay transistor siêu phân tử chỉ là
cấu tưởng hơn là hiện thực.
Việc di chuyển con thoi được kích
hoạt bằng phương pháp oxid hóa/khử
(redox) hay thay đổi pH và như thế phải
thực hiện trong dung dịch [23]. Và
*chip*
vi tính chất lỏng không phải là
loại *chip* có
nhiều ưu điểm. Ta có thể loại
trừ được chất lỏng trong *chip
*bằng cách dùng tia tử
ngoại hay các loại sóng điện từ
để kích hoạt cho sư di chuyển con
thoi. Nhưng tốc độ dao động con thoi
hay tốc độ đóng mở vẫn còn
quá chậm so với nhu cầu của *chip*
vi tính. Sự thoái hóa (degradation) hay
lão hóa của siêu phân tử dễ
xảy ra khi tiếp cận với không khí
hay dưới ảnh hưởng của nguồn
sóng điện từ có năng lượng
cao như tia tử ngoại. Một vướng mắc
khác vẫn chưa được giải quyết
là làm sao có thể nối kết hàng
triệu, hàng tỷ siêu phân tử theo
một trật tự nhất định để
biến chúng thành một mạch tích
hợp hình thành *chip*
transistor phân tử. Nói cách khác,
con người thành công trong bước
thứ nhất của cơ chế tự lắp
ghép các phân tử thành siêu
phân tử nhưng phải dừng chân ở
bước thứ hai kế tiếp trong cái
tôn ti tự lắp ghép vẫn còn cao
ngất ngưởng.
Thiên nhiên có nhiều tài năng hơn con người. Ý tưởng của vị chuyên gia người Mỹ không có gì mới khi ta quan sát các cơ cấu hành xử sinh học trong ta, xung quanh ta. Ý tưởng này chẳng qua là sự mô phỏng của bộ não dày đặc những nối kết của các tế bào não (neuron). Bộ não con người có thể xem như một "cực siêu" máy tính làm bằng nguyên tố carbon. Y học ngày nay vẫn chưa hiểu rõ cơ cấu các chức năng của bộ não như suy luận, ký ức, ghi nhớ, ý thức, cảm xúc, quyết định, học tập, tiến hóa, tích trữ kinh nghiệm, những chức năng mà con người hiện đại chưa dám mơ cho chiếc máy tính silicon của mình. Nếu so sánh tế bào não như một transistor thì có phần khập khiễng vì hành xử của tế bào não vốn đã mang tính chất của một chiếc máy tính đơn giản. Bộ não con người có 100 tỷ (11 con số 0 sau số 1) tế bào và liên thông với nhau bằng con số thiên hà, 100.000 tỷ (14 số 0 sau số 1) nối kết, tạo nên một mạng lưới sinh học với sức mạnh xử lý khổng lồ đầy bí ẩn vẫn chưa được y học hiện đại giải mã. Một tế bào não không làm được gì nhiều, nhưng "ba cây chụm lại nên hòn núi cao". Vài trăm tế bào não kết hợp lại tạo nên một trung khu thần kinh thô sơ có thể biến một vật có biểu hiện "sống" như điều khiển con giun bò, cảm nhận, sinh sản.
Tiếc rằng, như đã đề cập ở trên khả năng hiện tại con người nhiều lắm chỉ có thể tạo ra cơ chế tự lắp ghép ở mức nanomét và một tập hợp hỗn độn của các siêu phân tử. Không đi xa hơn. Việc mô phỏng bộ não làm máy tính cực siêu chỉ là một sản phẩm của trí tưởng tượng đầy phóng túng của con người.
### 7. Con cù nguyên tử
Trong một hướng thực tế hơn, một số lớn các nhà vật lý tầm cỡ chạy đua trong công trình nghiên cứu chế tạo máy tính lượng tử dùng nguyên tử như một "transistor". Trong luồng tư duy "thu nhỏ", gia tăng tốc độ xử lý cũng như khát vọng thoát khỏi cái tròng "nguồn - cổng – máng" của thiết kế transistor đương đại, các nhà khoa học nhìn vào đặc tính của nguyên tử.
Nguyên tử quay (spin) như con cù. Khi nguyên tử quay theo chiều kim đồng hồ (spin lên ↑) có thể được dùng để chỉ con số logic 0, và spin khi quay ngược chiều kim đồng hồ (spin xuống ↓) chỉ số logic 1. Khi spin lật, chẳng hạn như khi hấp thụ ánh sáng, spin đang quay theo chiều kim đồng hồ (số logic 0) sẽ chuyển sang spin quay ngược chiều kim đồng hồ (số logic 1), spin lên thành spin xuống, 0 trở thành 1, và ngược lại. Đây là một cơ năng của thiên nhiên có từ thuở khai thiên lập địa nhưng khi ta nhìn theo quan điểm tin học hiện đại, thì đó chẳng qua là động tác chuyển hoán nhị phân đóng/mở của một transistor mà chúng ta dùng để xử lý thông tin khi dàn dựng máy tính.
Tuy nhiên, ta không thể so sánh sự chuyển hoán lên xuống của spin với động tác đóng/mở (sự chuyển hoán qua lại giữa 1 và 0) rạch ròi của transistor vì khi chúng ta lạc vào thế giới vi mô của nguyên tử và vi hạt thì những hiện tượng "kỳ quặc" lượng tử xuất hiện đi ngược với những trải nghiệm của thế giới vĩ mô đời thường. Tính chất nhị nguyên "vừa sóng vừa hạt" của vật chất, tính bất định của Heisenberg là hai cột trụ của cơ học lượng tử thống trị thế giới vi mô. Trong lịch sử vật lý học, cơ học lượng tử là kẻ sanh sau đẻ muộn nhưng lại có tư duy cách mạng gần như "nổi loạn". Nó phủ nhận những điều mà người ta đã chấp nhận và trải nghiệm trong thế giới quan đời thường. Thí dụ, khi một quyển sách nằm trên bàn thì nó 100 % trên bàn, không thể nào vừa trên bàn lại vừa ngoài sân. Nhưng khi quyển sách thu nhỏ đến kích cỡ của nguyên tử hay nhỏ hơn nó có thể cùng một lúc hiện hữu nhiều nơi khác nhau theo tính xác xuất, nghĩa là vài phần trăm chỗ này, vài chục phần trăm chỗ kia. Tương tự, spin của nguyên tử không có trị số dứt khoát 100 % là 1 hay 0 như ta thường biết trong tác đóng mở nhị phân của transistor mà là sự chồng chập giữa hai trạng thái. Trạng thái spin của nguyên tử có thể là 25 % spin lên và 75 % spin xuống hoặc vô số những tỷ lệ đóng góp khác nhau của spin lên và spin xuống. Nhưng cũng nhờ cái "mơ hồ" lượng tử này [Hình 10] những con cù nguyên tử có thể tàng trữ một lượng thông tin to lớn và tốc độ xử lý siêu việt so với máy tính transistor.
Hình
10:
*Chàng: "
Em Alice ui... Em chính là người của
anh rồi". Nàng: "Nhưng anh Bob à...
trong thế giới lượng tử làm sao
mình biết được chắc chắn, hở
anh?".*
Khi
nói đến
tốc độ
xử lý, người ta thường đưa
ra thí dụ phép phân tích thừa
số của một con số, chẳng hạn như
thừa số của số 15 là 3 và 5 (15
= 3 x 5). Thời gian tìm thừa
số cho những con số nhỏ như 15 chỉ
là cái tích tắc trên máy tính
thông thường nhưng khi ta phải tìm
thừa số của một con số chứa 200
con số thì thời gian cho máy tính
tìm giải đáp sẽ là 100 năm.
Nhưng thời gian 100 năm sẽ thu ngắn còn
vài phút khi ta sử dụng máy tính
lượng tử.
*Chip*
lượng tử chưa hẳn nhỏ hơn *chip*
transistor silicon nhưng từ thí dụ này
chúng ta thấy ngay sự siêu việt của
máy tính lượng tử với tốc
độ xử lý cực nhanh, cho giải đáp
vài chục
triệu lần nhanh hơn máy tính thông
thường nhờ vào sự chồng chập
lượng tử giữa spin lên và spin
xuống.
Tốc
độ xử lý nhanh dị thường của
máy tính lượng tử trở thành
một vũ khí lợi hại của "chiến
tranh thông tin" và "chiến tranh gián
điệp", một loại chiến tranh mà
2,500 năm trước chiến lược gia Tôn
Tử đã đề cập
*"Đại
phàm cái phép dụng binh, làm cho cả
nước địch khuất phục trọn vẹn
là thượng sách, đánh nó
là kém hơn. Thế nên bách chiến
bách thắng cũng chưa phải cách
sáng suốt trong sự sáng suốt. Không
cần đánh mà làm kẻ địch
khuất phục mới gọi là sáng suốt
nhất trong sự sáng suốt"*.
Một trong những cách "không đánh
mà thắng" ở thế kỷ 21 nói
một cách cụ thể là cách bẻ
khóa vi tính đi vào các kho chứa
dữ liệu cực mật làm tê liệt
khả năng chiến đấu của đối
phương. Chẳng hạn, cái khóa của
đối phương có thể là 2 thừa
số của một số có 200 con số. Như
đề cập ở trên, giải mã 2
thừa số của một số có 200 con số
là việc làm trong 100 năm của máy
tính thông thường nhưng chỉ là
vài phút trong máy tính lượng
tử. Máy tính điện
tử rồi đây sẽ là một công
cụ "nóng" của các cơ quan
tình báo trên thế giới. Các
chuyên gia phản gián và an ninh quốc
phòng sẽ rón rén đi
qua những ngõ ngách "lượng tử"
đua nhau nhìn trộm chôm nhẹ qua khe hở
"lượng tử" rồi âm thầm
rút lui.
Việc thực hiện cụ thể của máy tính lượng tử là một đề án táo bạo và hấp dẫn. Đề án đã và đang thu hút rất nhiều kinh phí từ chính phủ và đầu tư từ doanh nghiệp. Nó sẽ là biểu hiện của sự thành công tột đỉnh trong ứng dụng đời thường của cơ học lượng tử và của nền vật lý hiện đại. Người chế tạo không những có nhiều khả năng đoạt giải Nobel mà còn là người giàu nhất hành tinh có tên tuổi vượt cả Bill Gate lẫn Steve Jobs. Do đó, đây là một cuộc chạy đua thực sự nghiêm túc mang tính toàn cầu, những trung tâm nghiên cứu vi tính lượng tử từ lâu đã đi vào hoạt động tại Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, Úc, thậm chí cả Trung Quốc, Ấn Độ và Hàn Quốc.
Năm
2009, nhóm nghiên cứu Schoelkopf tại đại
học Yale tuyên bố chế tạo thành
công
*chip* lượng
tử chứa vài chục tỷ nguyên tử
nhôm [25]. Các nguyên tử sắp hàng
theo một thứ tự và quay như con cù
trong *chip*. Khi ta
kích hoạt bằng một cái chớp
sáng, độ thứ tự thay đổi và
có một số nguyên tử chuyển biến
trạng thái quay (spin). Như vậy, *chip*
đã làm cho ta một con tính hay xử
lý một dữ liệu. Giống như Ali
Baba đọc câu thần chú *"Úm
ba la, Sesame hãy mở cánh cửa đá
cho ta"*, ta gọi các nguyên
tử bằng sự kích hoạt, *"Hỡi
các nguyên tử thân yêu, các
nàng* *hãy
làm con toán này cho ta"*,
và khi ta kích hoạt đúng chỗ
đúng liều các nàng nguyên tử
sẽ thỏ thẻ trả lời và tìm
giải đáp bằng con đường nhanh
nhất.
Nhưng
*chip* của nhóm
Schoelkopf vẫn không phải là
*chip* lượng
tử đầu tiên. Năm 2007, công ty
D-Wave Systems (Canada) tuyên bố với thế giới
là họ đã chế tạo thành
công máy tính lượng tử đầu
tiên. Gần đây (2011) công ty này
đã bán chiếc máy tính lượng
tử đầu tiên cho tập đoàn nổi
tiếng Lockheed Martin (Mỹ). Mặc dù D-Wave đã
cho đăng một bài báo cáo hàn
lâm trên tạp chí *Nature*
[24] để chứng minh bản chất lượng
tử của chiếc máy, cộng đồng
nghiên cứu vi tính lượng tử vẫn
nghi ngờ D-Wave "treo đầu heo bán thịt
chó" (nguyên văn: "peddle snake oil",
nghĩa là "bán đồ rởm").
Một trong những lý do tạo ra sự nghi
ngờ và cũng là lý do làm trì
trệ sự phát triển và phổ cập
của máy tính lượng tử là
*chip* phải đặt
trong hệ thống cô lập cao độ và
nhiệt độ hoạt động chỉ
ở vài phần ngàn độ trên
zero tuyệt đối (-273 °C). Ta
phải nâng niu các nàng nguyên tử,
cưng như trứng, đặt các nàng
trong phòng the cô lập đầy đủ
tiện nghi, không ai quấy rầy. Nếu
không, những tác động của môi
trường xung quanh và sự dao động
nhiệt sẽ làm náo động cái
trật tự mong manh và phá vỡ trạng
thái spin phức tạp của các nguyên
tử. Như vậy chỉ cần môi trường
nóng lên một chút, phòng thí
nghiệm rung nhẹ vì chiếc xe tải vừa
mới chạy qua hay thậm chí một tia vũ
trụ lang thang vô tình đi xuyên qua
*chip*,
sự tính toán lượng tử sẽ
sụp đổ và trở nên vô nghĩa.
D-Wave có thực sự đã
thỏa mãn được điều kiện
cô lập và nhiệt độ gần như
tuyệt đối cho máy tính của mình
hay không? Thông tin này chưa được
tiết lộ.
Dù sao đi nữa, theo chiều hướng phát triển hiện nay không sớm thì muộn con người sẽ sở hữu máy tính lượng tử với tốc độ xử lý siêu việt. Nhưng gần đây trong thế giới sinh học người ta phát hiện ra nhiều bằng chứng cho thấy thiên nhiên từ lúc tạo thiên lập địa gần 4 tỷ năm trước đã biết làm thuật toán lượng tử [27-28]. Một thí dụ điển hình là phản ứng quang hợp trong khuẩn lưu huỳnh xanh (green sulphur bacteria) biến năng lượng mặt trời thành hóa năng để cung cấp năng lượng cho sự trao đổi chất (metabolism) duy trì sự sống [29]. Người ta đo được hiệu suất chuyển hóa từ năng lượng mặt trời thành hóa năng trong vi khuẩn đạt đến 99 % [27]. Một hiệu suất kinh ngạc đến sững sờ vì chưa bao giờ có dụng cụ hay bộ máy chuyển hoán năng nhân tạo nào có thể đạt đến con số tương đương. Cũng như máy tính lượng tử giải mã được 2 thừa số của một số chứa 200 con số trong vài phút, vi khuẩn "biết" thực hiện phép tính toán lượng tử cơ bản để vận chuyển năng lượng mặt trời đến các trung tâm phản ứng trong thời gian nhanh nhất. Đây là nguyên nhân của hiệu suất 99 % và vi khuẩn hành xử như một máy tính lượng tử.
Ngoài ra, một khảo sát khác khiến cho các nhà vật lý sửng sốt là trong khi máy lượng tử nhân tạo phải hoạt động trong một môi trường cô lập và ở nhiệt độ gần zero tuyệt đối thì "máy tính" vi khuẩn thoải mái thực hiện thuật toán lượng tử trong một môi trường nóng và ướt và liên thông với môi trường xung quanh. Khuẩn lưu huỳnh xanh quả là một máy tính lượng tử lý tưởng đáp ứng mọi yêu cầu về tốc độ, kích cỡ và sự tiện nghi (hoạt động trong môi trường ẩm nóng) của người tiêu dùng. Thiên nhiên dường như biết nhiều thủ thuật vật lý vượt trội hơn những bộ óc thông thái nhất của loài người.
### 8. Lời kết
Hơn
nửa thế kỷ trước (1959), Richard
Feynman, một trong những nhà vật lý
tài ba, hào hoa và sáng tạo nhất
của thế kỷ 20, đã từng mô
tả tiềm năng chế tạo những động
cơ phân tử trong bài thuyết trình
nổi tiếng
*"There's plenty of
room at the bottom" *(Có rất
nhiều chỗ trống ở miệt dưới).
Phương thức chế tạo những động
cơ tí hon chẳng qua là nguyên tắc
"từ dưới lên" của công
nghệ nano. Đây là một giấc mơ
vĩ đại của các nhà khoa học
và nền công nghệ nano trong tương
lai sẽ có cơ may ngạo nghễ đứng
trên đỉnh cao của trí tuệ loài
người. Đến năm 1982, Feynman lại đưa
ra một ý tưởng táo bạo khác
là khả năng chế tạo máy tính
dựa vào những nguyên lý của cơ
học lượng tử. Những dự đoán
thiên tài của Feynman không phải là
sự tưởng tượng tùy hứng của
nhà văn viết truyện khoa học viễn
tưởng mà là những suy luận được
gắn bó chặt chẽ với các định
luật vật lý. Tầm
nhìn vượt thời gian của Feynman là
một dự phóng cho máy tính và
những công cụ điện tử cho một
trăm năm tới.
Đúng
như dự đoán của Feynman, công nghệ
nano xuất hiện và phát triển gần
30 mươi năm qua. Việc tổng hợp các
chất hữu cơ bán dẫn càng lúc
càng phong phú thúc đẩy việc
truy tìm một vật liệu hữu cơ nhằm
thay thế silicon trong transistor đã đạt
được một thành công nhất
định. Nhưng các loại transistor hữu
cơ hiện tại kể cả transistor ống
than nano và graphene chưa đáp ứng được
nhu cầu vừa thu nhỏ vừa gia tăng tốc
độ xử lý của
*chip*
để thay thế transistor silicon và tiếp
tục duy trì định luật Moore cho máy
tính tương lai. Hơn nữa, phương
pháp "từ dưới lên" - một
phương pháp của công
nghệ nano - thông qua cơ chế tự lắp
ghép vẫn còn quá sơ khai để
chế tạo ra mạch tích hợp của
transistor hữu cơ có sức mạnh tương
đương với *chip*
silicon hiện tại.
Dù không thay thế được transistor silicon nhưng sự phát triển của transistor hữu cơ vô tình hay cố ý đã mở ra một sân chơi mới và trở thành nền tảng cho "khu vực nhu mì" [30] của công nghiệp điện tử mà những sản phẩm mềm mại dần dà xuất hiện trên thương trường và nhẹ nhàng đi vào đời sống của con người. Kỹ thuật in phun chế tạo vi mạch của các linh kiện hữu cơ là một phương pháp hiệu quả và ít tốn kém. Dù có thô thiển khi so với li-tô quang của công nghệ silicon, phương pháp này sẽ thành hình các sản phẩm điện tử hữu cơ mỏng, mềm, nhẹ, gọn và rẻ hơn và thậm chí có thể dùng một lần (disposable). Trong tương lai điện thoại di động, laptop, máy ảnh sẽ được cuốn tròn đeo vai hay gấp lại bỏ túi.
Mặt khác, theo chiều hướng công nghệ nano các nhà hóa học đã tổng hợp các con thoi phân tử để thực hiện giấc mơ tạo ra những chiếc máy tính to bằng hạt cát. Bước xa hơn là nối kết các máy tính "hạt cát" như thiên nhiên đã chồng chập, nối kết các tế bào não để tạo thành các mạng tế bào phức tạp của bộ não sinh vật. Ôi, con người thật đầy tham vọng nhưng con người vẫn chưa có một phướng pháp "từ dưới lên" đầy uy lực như thiên nhiên khả dĩ thực hiện giấc mơ táo bạo của mình. Máy tính với kích cỡ của hạt bụi chỉ là một viễn tượng mong manh hơn là một hiện thực trong tầm tay. Nó nằm đâu đó giữa khoa học thật và khoa học viễn tưởng.
Máy tính lượng tử của công ty D-Wave dù thật hay "rởm" nhưng nó cho thấy những thành quả cụ thể của các công trình nghiên cứu về vi tính lượng tử trong một thập niên qua và nỗ lực biến máy tính lượng tử thành một công cụ thực dụng. Dự đoán thiên tài của Feynman một lần nữa đã được thực chứng. Nhiều ý kiến cho rằng trong những lý thuyết vật lý được phát hiện trong 100 năm qua, lý thuyết lượng tử là một hệ thống lý luận "ngớ ngẩn" nhất. Đã có nhiều khoa học gia kể cả thiên tài Einstein đã ngờ vực những điều "ngớ ngẩn", phản trực giác của khái niệm lượng tử và công khai thách thức lý thuyết này trước cộng đồng khoa học. Kể từ lúc được khai sinh cho đến ngày nay, lượng tử là một đề tài tranh luận liên tục giữa các nhà khoa học và đã có nhiều lý luận được đưa ra hòng đánh sập lý thuyết này. Nhưng cơ học lượng tử vẫn đứng vững trước những phong ba bão táp và kỳ diệu thay cứ mỗi lần hứng chịu những thử thách thì nó lại minh chứng sự chính xác không thể tranh cãi của mình và lại tiến thêm một bước mới trong ứng dụng. Máy tính lượng tử là một chứng cớ điển hình.
Feynman
nếu còn sống chắn hẳn sẽ rất
cao hứng trước những hiện thực xảy
ra đúng như lời tiên đoán
của mình. Einstein nếu hồi sinh thì
có lẽ ông sẽ rút lại câu
nói bất hủ
*"Thượng
đế không chơi trò xí ngầu"*.
Tột đỉnh ứng dụng của cơ học
lượng tử sẽ là chiếc máy
tính với những con cù transistor nguyên
tử. Con người sẽ bước sang trang và
tiến đến thời đại mới của
công nghiệp điện tử với những
công cụ có tiềm năng gần như
vô hạn. Nhưng, những tiềm năng đó
không có gì lạ đối với Mẹ
thiên nhiên. Cả hai thiên tài Einstein
và Feynman sẽ rất ngạc nhiên trước
những con vi khuẩn biết tuân thủ các
định luật vật lý và dùng
thuật toán lượng tử trong quang hợp.
Có lẽ để hoàn thiện máy
tính lượng tử con người phải
học hỏi rất nhiều từ những vi
khuẩn quang hợp, thế giới thực vật
và đám rong rêu đầm lầy.
Cũng không chừng, cơ cấu hành xử
của bộ não sinh vật kể cả con
người cũng đang bị ảnh hưởng
của thuyết lượng tử; các tế
bào não cùng làm những thuật
toán lượng tử để tìm giải
đáp và cách ứng xử qua những
hành động thông minh trong tích tắc.
Mẹ thiên nhiên là một khoa học gia siêu phàm vượt thời gian. Con người chỉ lập lại những điều Mẹ thiên nhiên đã làm hàng tỷ năm qua và như một Tôn Ngộ Không rắp tâm nhảy qua núi Ngũ Hành nhưng cuối cùng vẫn rơi tõm vào bàn tay của Phật.
Cuối tháng 6, 2011
### Trương Văn Tân
**Tài
liệu tham khảo và ghi chú** **Tài liệu tham khảo và ghi chú**
-
Trương Văn Tân,
*"* *.* [Transistor: Nhân tố của một cuộc cách mạng (phần 1)](http://www.diendan.org/khoa-hoc-ky-thuat/cach-mang-transistor-1/)"
-
S. Frank, P. Poncharal, Z. L. Wang and W. A. de Heer,
*Science*, **280**(1998) 1774.
-
P. Poncharal, C. Berger, Y. Yi, Z. L. Wang and W. A. de Heer,
*J. Phys. Chem. B*, **106**(2002) 12104.
-
A. Javey, J. Guo, D. B. Farmer, Q. Wang, D. W. Wang, R. G. Gordon, M. Lundstrom, and H. J. Dai, Nano Lett.,
**4**(2004) 447.
-
X. Liang, S. Wang, X. Wei, L. Ding, Y. Zhu, Z. Zhang, Q. Chen, Y. Li, J. Zhang and L.-M. Peng,
*Adv. Mater.*, **21**(2009) 1339.
-
B. L. Allen, P. D. Kichambare and A. Star,
*Adv. Mater.*, **19**(2007) 1439.
-
Ph. Avouris, Z. Chen and V. Perebeinos,
*Nature Nanotechnology*, **2**(2007) 605.
-
Ph. Avouris and R. Martel,
*MRS Bulletin*, **35**(April 2010) 306.
-
J. Appenzeller,
*Proceedings of the IEEE*, **96**(2008) 201.
-
A. A. Green and M. C. Hersam,
*Adv. Mater.*, **23**(2011) 2185.
-
K. S. Novoselov, A. K. Geim, S. V. Morozov, D. Jiang, Y. Zhang, S. V. Dubonos, I. V. Grigorieva and A. A .Firsov,
*Science*, **306**(2004) 666.
-
G. Horowitz,
*Adv. Mater*., **10**(1998) 365.
-
A. L. Briseno, S. C. B. Mannsfeld, S. A. Jenekhe, Z. Bao and Y. Xia,
*Materials Today*, **11**(April 2008) 38.
-
D.-M. Sun, M. Y. Timmermans, Y. Tian, A. G. Nasibulin, E. I. Kauppinen, S. Kishimoto, T. Mizutani and Y. Ohno,
*Nature Nanotechnology*, **6**(2011) 156.
-
Z. Yin, Y. Huang, N. Bu, X. Wang and Y. Xiong,
*Chinese Sci. Bull*., **30**(2010) 3383.
-
*"The future of microelectronics – Silicon continues to reign supreme"*, *Materials Today*, **6**(June 2006).
-
B. Y. Lee, M. G. Sung, H. Lee, S. Namgung, S. Y. Park, D. S. Choi and S. Hong,
*NGP Asia Materials*, **2**(2010) 103.
-
T. Sekitani and T. Someya,
*Adv. Mater.*, 22 (2010) 2228.
-
M. A. McCarthy, B. Liu, A. G. Rinzler,
*Nano Lett*., 10 (2010) 3467.
-
B. Liu, M. McCarthy, Y. Yoon, D. Kim, Z. Wu, F. So, P. H. Holloway, J. R. Reynolds, J. Guo and A. G. Rinzler,
*Adv. Mater*., **20**(2008) 3605.
-
V. Balzani, A. Credi and M. Venturi,
*"Molecular devices and machines"*2 ndedition, Wiley-VCH Verlag, Weinheim, 2008.
-
V. Balzani, A. Credi and M. Venturi,
*Nano Today*, **2**(April 2007) 18.
-
T. J. Huang et al,
*Appl. Phys. Lett.*, **85**(2004) 5391.
-
J. Berná et al,
*Nature Mater.*, **4**(2005) 704.
-
L. DiCarlo, J. M. Chow, J. M. Gambetta, Lev S. Bishop, B. R. Johnson, D. I.Schuster, J. Majer, A. Blais, L.Frunzio, S. M. Girvin, and R. J. Schoelkopf,
*Nature*, **460**(2009) 240.
-
M . W . Johnson et al,
*Nature* **473**(2011) 194.
-
S. Lloyd,
*"A quantum of natural selection"*, *Nature Physics*, **5**(2009) 164.
-
P. Ball,
*"The dawn of quantum biology"*, *Nature*, **474**(2011) 272.
-
Phản ứng quang hợp là quá trình chuyển hóa năng lượng mặt trời thành hoá năng (thường ở dạng đường (sugar)) trong lá thực vật, rong rêu và một số vi khuẩn. Sự va chạm của tia photon của ánh sáng mặt trời vào lá, rong rêu hay vi khuẩn, sản sinh ra các hạt exciton. Giống nhưng một dòng nước bắn vào mặt đường, sau khi va chạm những hạt nước văng tung toé. Dòng nước là tia photon và hạt bắn ra là exciton. Hạt exciton là cặp kết hợp giữa electron/lỗ (hole), electron mang điện tích âm và lỗ mang điện tích dương. Hạt exciton có nhiệm vụ tải năng lượng mặt trời tiến về phía trung tâm phản ứng, nơi này phản ứng sinh hóa sẽ xảy ra để chuyển hóa năng lượng chứa trong exciton thành hóa năng. Hóa năng là nguồn năng lượng dùng cho sự biến đổi chất (metabolism) trong thực vật, rong rêu, vi khuẩn để duy trì sự sống. Trong khuẩn lưu huỳnh xanh, một điều kinh ngạc là 99 % exciton tức thời tìm ra trung tâm phản ứng, nghĩa là 99 % năng lượng mặt trời được tải đến trung tâm phản ứng trong tích tắc. Đây là một hiệu suất chuyển hoán cực kỳ lý tưởng không thể xảy ra trong các bộ máy nhân tạo. Việc tìm trung tâm phản ứng trong một cấu trúc sinh học phức tạp như khuẩn lưu huỳnh xanh là việc mò kim đáy biển. Tuy nhiên, dưới tác động "kỳ quặc" lượng tử exciton như bóng ma có thể chiếm cứ nhiều điểm trong cùng một cấu trúc. Cái khả năng "cảm" được toàn thể cấu trúc cùng một lúc cho phép exciton tìm con đường để tiến đến mục tiêu của nó trong thời gian ngắn nhất.
*"Trăm năm để lại những gì.*
Ấy là khu vực nhu mì của em"
(thơ Bùi Giáng).
Các thao tác trên Tài liệu

Server: Zope/(2.13.26, python 2.7.3, linux2) ZServer/1.1

Via: 1.1 www.diendan.org

Content-Language: vi


markdown:
# VOV: Triều Tiên ngỏ ý đối thoại, Mỹ 'lạnh lùng' nêu điều kiện
**Tìm kiếm bài viết** [VOV](http://www.docbao.mobi/search/label/vov): Kim Yong-Chol, Triều Tiên, Bế Mạc *Reuters* ngày 25/2 dẫn nguồn tin từ Nhà Trắng cho biết, bất kỳ cuộc đàm phán nào với Triều Tiên phải nhằm mục đích chấm dứt chương trình hạt nhân của Bình Nhưỡng. Tuyên bố này được đưa ra sau khi các quan chức cấp cao của Triều Tiên ngỏ ý sẵn sàng đàm phán với Mỹ. *Tổng thống Mỹ Donald Trump (trái) và nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. Ảnh: EPA.*
Phái đoàn Triều Tiên có mặt tại Pyeongchang dự lễ bế mạc Thế vận hội mùa đông đã có cuộc gặp tại một địa điểm không được tiết lộ với Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in và bày tỏ sẵn sàng gặp mặt phía Mỹ.
Trong tuyên bố nêu trên, phái đoàn Triều Tiên nói rằng tiến triển trong mối quan hệ giữa hai miền Triều Tiên và giữa Triều Tiên với Mỹ nên đi đôi với nhau.
Thế vận hội mùa Đông Pyeongchang 2018 đã giúp tăng cường mối quan hệ gần đây giữa hai miền Triều Tiên sau hơn 1 năm căng thẳng liên quan đến việc Triều Tiên liên tiếp phóng tên lửa và tiến hành vụ thử hạt nhân lần thứ 6 – vụ thử lớn nhất từ trước đến nay của nước này, bất chấp các lệnh trừng phạt của Liên Hợp Quốc.
Đáng chú ý hơn, tuyên bố đầy thiện chí của phía Triều Tiên được đưa ra chỉ 2 ngày sau khi Mỹ áp dụng gói trừng phạt mạnh tay nhất nhằm vào Triều Tiên vì chương trình hạt nhân và tên lửa của nước này.
Trong khi phái đoàn Triều Tiên phát đi tín hiệu tích cực thì cùng ngày, các phương tiện truyền thông của Bình Nhưỡng tiếp tục cáo buộc Washington tiếp tục kích động đối đấu trên Bán đảo Triều Tiên thông qua các lệnh trừng phạt. Trước mũi dùi công kích, Nhà Trắng khẳng định sẽ không từ bỏ những biện pháp trừng phạt.
Nhà Trắng vẫn tỏ ra cứng rắn: “Mỹ, nước chủ nhà Olympic Hàn Quốc và cộng đồng quốc tế thống nhất rằng kết quả của mọi cuộc đối thoại với Triều Tiên phải là phi hạt nhân hóa. Chiến dịch gây áp lực tối đa cần tiếp tục cho đến khi Triều Tiên từ bỏ chương trình hạt nhân”.
*AFP* dẫn thông báo từ Nhà Trắng ngày 25/2 cho biết thêm: "Như Tổng thống Donald Trump từng nói, có một con đường tươi sáng hơn dành cho Triều Tiên nếu họ chọn phi hạt nhân hóa. Chúng tôi sẽ chờ xem thông điệp của Triều Tiên có mang lại những bước đi đầu tiên hướng tới phi hạt nhân hóa hay không".
Tuyên bố của Nhà Trắng cũng nêu rõ: “Trong khi chờ đợi, Mỹ và thế giới phải tiếp tục làm rõ rằng chương trình hạt nhân và tên lửa của Triều Tiên sẽ chỉ dẫn đến sự kết thúc đầy chết chóc”.
**Gần mặt, xa cách lòng**
Cả Tổng thống Hàn Quốc Moon Jae-in và ông Kim Yong-chol, Phó Chủ tịch đảng Lao động Triều Tiên, trưởng phái đoàn Triều Tiên dự lễ bế mạc Olympic tại Hàn Quốc cùng Ivanka Trump - con gái Tổng thống Mỹ Donald Trump đều có mặt tại lễ bế mạc Olympic Pyeongchang tối qua (25/2).
Tuy nhiên, theo một quan chức cấp cao trong Chính phủ Mỹ, cố vấn đặc biệt của Tổng thống Mỹ Ivanka Trump đã không có bất kỳ tương tác nào với phái đoàn Triều Tiên ngoài việc đứng lên và vỗ tay cùng với vợ chồng Tổng thống Hàn Moon Jae-in khi vận động viên Triều Tiên và Hàn Quốc tiến vào sân vận động, vẫy cờ nước họ và cờ bán đảo Triều Tiên thống nhất.
Trong khi đó, bản thân sự xuất hiện của ông Kim Yong-chol tại Hàn Quốc cũng đã gây ra nhiều ý kiến trái chiều. Nguyên nhân là ông Kim từng bị Hàn Quốc nghi ngờ chỉ đạo 2 vụ tấn công lớn năm 2010, làm chìm một tàu chiến khiến 46 thủy thủy thiệt mạng và công kích một hòn đảo gây thương vong. Bên cạnh đó, ông Kim cũng nằm trong danh sách cấm vận của cả Mỹ và Hàn Quốc.
*Cố vấn đặc biệt của Tổng thống Mỹ Ivanka Trump (bìa trái) và ông Kim Yong-chol (giữa), phó chủ tịch đảng Lao động Triều Tiên, trưởng phái đoàn Triều Tiên dự lễ bế mạc Olympic tại Hàn Quốc.*
Tâm lý bị kích động của gia đình 46 thủy thủ thiệt mạng trong vụ tàu Cheonan của Hàn Quốc bị ngư lôi của Triều Tiên đánh chìm năm 2010 đã ít nhiều ảnh hưởng đến bầu không khí hòa giải vốn ngập tràn ở Olympic Pyeongchang 2018 – kỳ thế vận hội được nước chủ nhà mô tả là Olympic của hòa bình.
Khoảng 100 nghị sĩ và các nhà hoạt động bảo thủ của Hàn Quốc đã tiến hành một cuộc tuần hành gần khu vực biên giới với Triều Tiên để phản đối sự xuất hiện của ông Kim Yong-chol trên đất Hàn Quốc và đối đầu với lực lượng an ninh.
Phái đoàn Triều Tiên đã phải chuyển lộ trình để tránh gặp phiền phức. Ngay lập tức, phe đối lập của Hàn Quốc lên tiếng cáo buộc Tổng thống Moon Jae-in “lạm quyền và phản bội” thông qua việc điều chỉnh kế hoạch để bảo vệ phái đoàn Triều Tiên khỏi cuộc biểu tình nói trên.
Nguồn tin của chính phủ Hàn Quốc cho biết, Tổng thống Moon Jae-in đã có cuộc gặp riêng với ông Kim Yong-chol trước thềm lễ bế mạc nhưng chi tiết cuộc gặp không được công bố.
**Vẫn là những cảnh báo**
Triều Tiên đã cử Kim Yo-jong, em gái của nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un dự lễ khai mạc Thế vận hội mùa đông Pyeongchang 2018. Bà Kim ngay lập tức trở thành tâm điểm chú ý của dư luận, đặc biệt khi bà chỉ đứng cách Phó Tổng thống Mỹ Mike Pence vài bước chân trong lễ khai mạc. Họ không nói với nhau câu nào.
Bà Kim Yo-jong và Kim Yong-chol là những quan chức cấp cao nhất của Triều Tiên tới thăm Hàn Quốc trong hơn một thập kỷ qua. Ông Kim Yong-chol sau đó nói rằng ông muốn tạo ra một “bầu không khí hòa hợp ấm cúng và đối thoại”.
Ở phía bên kia “chiến tuyến”, Tổng thống Mỹ khi công bố các lệnh trừng phạt mới nhằm vào Triều Tiên hôm 23/2 cảnh báo về “giai đoạn hai” có thể sẽ là “rất, rất không may cho thế giới” nếu các biện pháp trừng phạt không hiệu quả.
Đáp trả, Bộ Ngoại giao Triều Tiên nói trong một thông cáo được hãng tin nhà nước KCNA đăng tải gọi đây là “một hành động gây chiến"; đồng thời cảnh báo sẽ trả đũa nếu Mỹ"thực sự có gan" đối đầu Triều Tiên theo cách "tàn khốc".
Trung Quốc cũng có phản ứng khá giận dữ khi cho rằng lệnh trừng phạt đơn phương của Mỹ nhằm vào các công ty và công dân Trung Quốc có nguy cơ gây tổn hại đến hợp tác về vấn đề Triều Tiên.
Ông Moon Jae-in ngay sau khi trở thành Tổng thống Hàn Quốc hồi năm ngoái đã hứa hẹn sẽ cố gắng để cải thiện quan hệ với Triều Tiên./.
Hùng Cường/VOV.VN
**Tin tức** *được tổng hợp từ báo* [](http://www.docbao.mobi/search/label/)
## Post a Comment

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Gần đây có một số bạn bè và người quen mua được Sụn cá mập nhưng chưa hiểu thật thấu đáo tính năng, tác dụng, chỉ định, chống chỉ định, cách sử dụng và một số thông tin khác về Sụn cá mập nên nhờ Nhà thuốc hướng dẫn. Nhân tiện, Đông dược Phú Hà xin nêu một cách khái quát về Sụn cá mập để nếu quý vị nào có quan tâm thì tham khảo.
# Cách dùng sụn cá mập
![ Sụn cá mập (Shark Cartilage)](https://www.duocphuha.com/wp-content/uploads/2016/10/DPH_SharkCartilage_03-e1478445596904.jpg)
Sụn cá mập (Shark Cartilage)
**Đông dược Phú Hà – Gần đây có một số bạn bè và người quen mua được Sụn cá mập nhưng chưa hiểu thật thấu đáo tính năng, tác dụng, chỉ định, chống chỉ định, cách sử dụng và một số thông tin khác về Sụn cá mập nên nhờ Nhà thuốc hướng dẫn. Nhân tiện, Đông dược Phú Hà xin nêu một cách khái quát về Sụn cá mập để nếu quý vị nào có quan tâm thì tham khảo.**
## Tên gọi
- Tiếng Việt:
**Sụn cá mập, Sụn vây cá mập, Vây cá mập, Vi cá mập**
- Tiếng Anh:
**Shark Covetilage; Shark cartilage**
- Tiếng Pháp:
**Cartilage de Requin**
## Công dụng
Trong Sụn cá mập có
**Hydratcarbon là Mucopolysaccharid** và một phức hợp **Protein là Glucosaminoglycan**, có các dụng chính sau đây: **. Làm giảm đến mất các hiện tượng viêm trong viêm khớp, viêm da, làm giảm và hết đau do làm giảm đến ngưng việc tạo ra tân mạch nơi viêm, do đó sụn cá mập còn dùng trong viêm võng mạc, thoái hóa võng mạc mắt, chữa bệnh vảy nến và làm tái tạo tế bào da trong sẹo do bỏng hoặc ghép da.** *Chống viêm, giảm đau* **. Do ức chế tạo ra tân mạch nên có tác dụng ngăn chặn sự phát triển và tăng sinh của tế bào ác tính trong ung thư, làm cho việc kích thích tạo ra tân mạch của tế bào ác tính không còn tác dụng.** *Phòng ngừa ung thư* **. Làm tăng số lượng tế bào của hệ thống miễn dịch, cải thiện chức năng sinh lý của các tế bào đó, vì vậy có tác dụng bảo vệ cơ thể, nâng cao sức đề kháng , chống lại các tác nhân gây bệnh từ bên ngoài.** *Tăng cường hệ thống miễn dịch của cơ thể*
**Chỉ định điều trị** **Chữa thấp khớp**: Viêm khớp, thoái hóa khớp, hư khớp… **Chữa bệnh ngoài da**: Viêm da, eczema, vảy nến, sừng hóa da… **Bệnh mắt**: Viêm võng mạc, thoái hóa võng mạc. **Các loại ung thư**: Phòng và làm chậm quá trình phát triển ung thư. **Tăng cường hệ miễn dịch của cơ thể, nâng cao sức chống đỡ của cơ thể**để chống lại tác nhân gây bệnh từ bên ngoài.
**Chống chỉ định**
- Phụ nữ có thai, đang cho con bú.
- Trẻ em đang tuổi lớn, người chưa đến tuổi trưởng thành.
- Vết thương chưa lành, người mới mổ đang trong thời kỳ hồi phục.
- Người có bệnh tim.
**Liều dùng và cách dùng**
- Lọ 60 viên bọc (bán tại Mỹ là 20USD/lọ).
- Ngày uống 1 viên. Uống liên tục trong 4-6 tháng, nghỉ 2-3 tháng, lại uống tiếp đợt khác.
Tại Mỹ, các loại thuốc shark cartilage được bán phổ biến tại các quầy bán vitamin và có thể mua tự do, không cần có đơn thuốc của BS. Tuy nhiên thông thường một quầy chỉ có số lượng nhất định các lọ thuốc này trong khi người Việt khi mua thường mua nhiều (để dùng, mua hộ, mua biếu tặng) nên có thể phải đi vài nơi mới mua đủ số lương mong muốn.
## Hình thức của một số loại shark cartilage
![ Sụn cá mập (Shark Cartilage)](https://www.duocphuha.com/wp-content/uploads/2016/10/DPH_SharkCartilage_04-e1478445371663.jpg)
Sụn cá mập (Shark Cartilage)
![ Sụn cá mập (Shark Cartilage)](https://www.duocphuha.com/wp-content/uploads/2016/10/DPH_SharkCartilage_03-e1478445596904.jpg)
Sụn cá mập (Shark Cartilage)
![ Sụn cá mập (Shark Cartilage)](https://www.duocphuha.com/wp-content/uploads/2016/10/DPH_SharkCartilage_01-e1478446366492.png)
Sụn cá mập (Shark Cartilage)
![ Sụn cá mập (Shark Cartilage)](https://www.duocphuha.com/wp-content/uploads/2016/10/DPH_SharkCartilage_02-e1478445799386.jpg)
Sụn cá mập (Shark Cartilage)
## COMMENTS

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: LiteSpeed

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: public, max-age=2592000

Vary: Accept-Encoding


markdown:
MENU
MENU
SEARCH
Home
Bài thuốc
Bài thuốc Đông Y
Bài thuốc Tây Y
Vị thuốc quanh ta
Bài thuốc cường dương
Tình dục & sức khỏe
Testosterone (Thiên quý)
Sức khỏe sinh sản
Tình dục
Bệnh đường tình dục
Bài thuốc cường dương
Bài viết khác
Bài viết chung về y tế
Có thể bạn chưa biết
Tin tức
Tin chuyên ngành
Tin Đông dược Phú Hà
Giới thiệu
Giới thiệu
BS Nguyễn Đức Kiệt
Báo chí
Chính sách bảo mật
Điều khoản sử dụng
Bản quyền
Sản phẩm
Thiên Quý
Thiên Vân
Thiên Can
Tiêu Chấn Thủy
Cửu Tán
Liên kết
Phú Hà 3s Website
Blog Nghề Nào?
Lựa Chọn Cổ Phiếu
Tag:
mậu tuất
Sản phẩm
Thông báo lịch nghỉ Tết và chương trình khuyến mãi đặc biệt Mậu Tuất 2018
05/02/2018
THÔNG BÁO: Lịch nghỉ tết Mậu Tuất 2018 của Phú Hà Đông dược Phú Hà sẽ nghỉ tết từ Thứ Bảy 10/02/2018 (25 Tháng Chạp âm lịch) tới hết Thứ Ba 20/02/20 ...
Read More
1
/ 1 POSTS
© 2013-2017 Đông dược Phú Hà. All rights reserved. Logo Đông dược Phú Hà, logo Phú Hà Thiên Quý, logo Phú Hà Cửu Tán là các thương hiệu đã được đăng ký quyền sở hữu trí tuệ. Đề nghị ghi rõ nguồn "Đông dược Phú Hà (DuocPhuHa.com)" khi trích dẫn từ website này. Các thông tin mang tính tham khảo, vui lòng liên hệ với bác sỹ khi cần được tư vấn trực tiếp. HOTLINE 1900-1292. EMAIL: info@duocphuha.com
Type something and Enter


markdown:
Buger
0 khách sạn
{{text}}
{{totalSearch}}
20-06-2018
Thứ tư
{{DateCheckinStr}}
{{DayOfWeekCheckinStr}}
21-06-2018
Thứ năm
{{DateCheckoutStr}}
{{DayOfWeekCheckoutStr}}
2 người lớn, 0 trẻ em
1 Phòng
{{AdultsTotalStr}} người lớn, {{ChildTotalStr}} trẻ em
{{RoomNumber.value}} Phòng
Độ tuổi trẻ em

X-Cache: MISS from VV-ViVu04

Server: nginx

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

Cache-Control: private

X-Cache-Lookup: MISS from VV-ViVu04:82

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
Điều người khác nghĩ về bạn là bất ổn của họ, đừng nhận lấy về mình. (The opinion which other people have of you is their problem, not yours. )Elisabeth Kubler-Ross
Sống chạy theo vẻ đẹp, không hộ trì các căn, ăn uống thiếu tiết độ, biếng nhác, chẳng tinh cần; ma uy hiếp kẻ ấy, như cây yếu trước gió.Kinh Pháp cú (Kệ số 7)
Không có ai là vô dụng trong thế giới này khi làm nhẹ bớt đi gánh nặng của người khác. (No one is useless in this world who lightens the burdens of another. )Charles Dickens
Tôi không hóa giải các bất ổn mà hóa giải cách suy nghĩ của mình. Sau đó, các bất ổn sẽ tự chúng được hóa giải. (I do not fix problems. I fix my thinking. Then problems fix themselves.)Louise Hay
Hãy dang tay ra để thay đổi nhưng nhớ đừng làm vuột mất các giá trị mà bạn có.Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
Cơ học lượng tử cho biết rằng không một đối tượng quan sát nào không chịu ảnh hưởng bởi người quan sát. Từ góc độ khoa học, điều này hàm chứa một tri kiến lớn lao và có tác động mạnh mẽ. Nó có nghĩa là mỗi người luôn nhận thức một chân lý khác biệt, bởi mỗi người tự tạo ra những gì họ nhận thức. (Quantum physics tells us that nothing that is observed is unaffected by the observer. That statement, from science, holds an enormous and powerful insight. It means that everyone sees a different truth, because everyone is creating what they see.)Neale Donald Walsch
Nếu muốn có những điều chưa từng có, bạn phải làm những việc chưa từng làm.Sưu tầm
Kẻ yếu ớt không bao giờ có thể tha thứ. Tha thứ là phẩm chất của người mạnh mẽ. (The weak can never forgive. Forgiveness is the attribute of the strong.)Mahatma Gandhi
Không trên trời, giữa biển, không lánh vào động núi, không chỗ nào trên đời, trốn được quả ác nghiệp.Kinh Pháp cú (Kệ số 127)
Để có thể hành động tích cực, chúng ta cần phát triển một quan điểm tích cực. (In order to carry a positive action we must develop here a positive vision.)Đức Đạt-lai Lạt-ma XIV
[Trang chủ](Home.html) »»
[Danh mục](danh-muc_thu-vien_tongquat_rong-mo-tam-hon.html) »»
[Trang xem phim ảnh](https://www.rongmotamhon.net/xem-sach_phim-ca-nhac_none_phim-phat-giao.html) »»
Gương Sáng -Kỳ thứ 16: Cư sĩ, nhà văn, dịch giả Nguyễn Minh Tiến »»
**Quý vị đang truy cập từ IP 54.167.230.68 (916973124) và chưa ghi danh hoặc đăng nhập trên máy tính này. **Nếu là thành viên, quý vị chỉ cần đăng nhập một lần duy nhất trên thiết bị truy cập, bằng email và mật khẩu đã chọn.
Chúng tôi khuyến khích việc
**ghi danh thành viên **,để thuận tiện trong việc chia sẻ thông tin, chia sẻ kinh nghiệm sống giữa các thành viên, đồng thời quý vị cũng sẽ nhận được sự hỗ trợ kỹ thuật từ Ban Quản Trị trong quá trình sử dụng website này.
** Việc ghi danh là hoàn toàn miễn phí và tự nguyện**.
Ghi danh hoặc đăng nhập

Server: nginx/1.10.3 (Ubuntu)


markdown:
# Kaikan Phrase
Tác giả:
* Shinjo Mayu*
Thể loại: Adult
Số chương: 55
Lần đọc: 44411
Tóm tắt truyện
Nội dung truyện Kaikan Phrase: Sakuya là một thần tượng âm nhạc nổi tiếng của nhóm nhạc Lucifer. Anh cũng là giấc mơ không thể thành hiện thực của bao trái tim phụ nữ bé bỏng ngây ngô. Aine là học sinh trung học tập viết nhạc may mắn gặp Sakuya rồi được ảnh free cho cái vé xem live show. Đấy! từ đây họ làm nên bao chuyện..... :))
Danh sách các chương
-
[Chương 1](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-1-1225555.html)
-
[Chương 2](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-2-1225556.html)
-
[Chương 3](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-3-1225557.html)
-
[Chương 4](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-4-1225558.html)
-
[Chương 5](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-5-1225559.html)
-
[Chương 6](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-6-1225560.html)
-
[Chương 7](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-7-1225561.html)
-
[Chương 8](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-8-1225562.html)
-
[Chương 9](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-9-1225563.html)
-
[Chương 10](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-10-1225564.html)
-
[Chương 11](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-11-1225565.html)
-
[Chương 12](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-12-1225566.html)
-
[Chương 13](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-13-1225567.html)
-
[Chương 14](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-14-1225568.html)
-
[Chương 15](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-15-1225569.html)
-
[Chương 16](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-16-1225570.html)
-
[Chương 17](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-17-1225571.html)
-
[Chương 18](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-18-1225572.html)
-
[Chương 19](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-19-1225573.html)
-
[Chương 20](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-20-1225574.html)
-
[Chương 21](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-21-1225575.html)
-
[Chương 22](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-22-1225576.html)
-
[Chương 23](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-23-1225577.html)
-
[Chương 24](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-24-1225578.html)
-
[Chương 25](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-25-1225579.html)
-
[Chương 26](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-26-1225580.html)
-
[Chương 27](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-27-1225581.html)
-
[Chương 28](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-28-1225582.html)
-
[Chương 29](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-29-1225583.html)
-
[Chương 30](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-30-1225584.html)
-
[Chương 31](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-31-1225585.html)
-
[Chương 32](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-32-1225586.html)
-
[Chương 33](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-33-1225587.html)
-
[Chương 34](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-34-1225588.html)
-
[Chương 35](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-35-1225589.html)
-
[Chương 36](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-36-1225590.html)
-
[Chương 37](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-37-1225591.html)
-
[Chương 38](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-38-1225592.html)
-
[Chương 39](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-39-1225593.html)
-
[Chương 40](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-40-1225594.html)
-
[Chương 41](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-41-1225595.html)
-
[Chương 42](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-42-1225596.html)
-
[Chương 43](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-43-1225597.html)
-
[Chương 44](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-44-1225598.html)
-
[Chương 45](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-45-1225599.html)
-
[Chương 46](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-46-1225600.html)
-
[Chương 47](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-47-1225601.html)
-
[Chương 48](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-48-1225602.html)
-
[Chương 49](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-49-1225603.html)
-
[Chương 50](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-50-1225604.html)
-
[Chương 51](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-51-1225605.html)
-
[Chương 52](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-52-1225606.html)
-
[Chương 53](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-53-1225607.html)
-
[Chương 54](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-54-1225608.html)
-
[Chương 55](https://xemtruyentranh.info/chuong/kaikan-phrase-chap-55-1225609.html)
Bình luận

Server: cloudflare

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
**Food gifts for Halloween: milano ghosts**
On Saturday, Amelia and I made a little project for her preschool class Halloween party – Milano cookie ghosts. She had previously requested that we make a treat that she could help with. Happy to oblige, I came up with the following project, easy enough for an almost 5-year old.
Step 1: buy Milano cookies, melting white chocolate and mini chocolate chips.
Step 2: melt white chocolate in microwave.
Step 3: dip cookies halfway in chocolate and lay on wax paper.
Step 4: decorate with mini
[chocolate](http://blonde-designs.squarespace.com/blonde-designs-blog/2010/10/25/milano-ghosts.html)chip "eyes."
## Post a Comment


markdown:
## Trong thai kỳ có những mốc thời gian “vàng” để tầm soát dị tật thai nhi thông qua các xét nghiệm và siêu âm. Vì tính chất quan trọng của các đợt kiểm tra này, mẹ cần phải luôn ghi nhớ.
Xem Video "Thai Tuần 12 Nên Xét Nghiệm Gì Tốt Nhất Cho Mẹ Bầu - Kinh Nghiệm Mang Bầu"
* Siêu âm trong thai kỳ *
Trong những thời điểm quan trọng để thực hiện các xét nghiệm thì các tuần thứ 12, tuần thứ 22 và tuần thứ 32 được coi là
[3 thời điểm vàng để tầm soát bệnh cho thai nhi mẹ cần ghi nhớ.](https://yeutre.vn/bai-viet/3-thoi-diem-vang-tam-soat-benh-cho-thai-nhi-me-can-ghi-nho.274/)
Có hai loại xét nghiệm mẹ cần thực hiện trong thai kỳ đó là xét nghiệm tầm soát và xét nghiệm chẩn đoán. Đối với xét nghiệm tầm soát, mẹ cần thực hiện siêu âm xuyên gáy, xét nghiệm HCG và xét nghiệm AFP. Để khẳng định hơn các chẩn đoán mẹ cần được siêu âm màu, chọc dò ối, chọc dò cuống rốn, lấy mẫu màng nhau. Đó là tất cả
[các xét nghiệm cần thiết trong thai kỳ](https://yeutre.vn/bai-viet/cac-xet-nghiem-can-thiet-trong-thai-ky.440/)
mà mẹ nên biết.
Vậy câu hỏi được đặt ra là liệu siêu âm có thể cho bạn biết điều gì? Nó được thực hiện như thế nào? Mục đích của siêu âm để làm gì? Và liệu có tốt chăng nếu bạn siêu âm thường xuyên? Tất cả những thắc mắc này cũng chính là
[những điều mẹ nên biết về siêu âm trong thai kỳ](https://yeutre.vn/bai-viet/nhung-dieu-me-nen-biet-ve-sieu-am-trong-thai-ky.283/)
.
* Siêu âm trong thai kỳ *
Hiện nay, bạn có đủ điều kiện để được nhìn ngắm con yêu thật rõ ràng ngay từ trong bụng mẹ nhờ vào sự hỗ trợ của các kỹ thuật y học hiện đại. Trong siêu âm cũng vậy, bạn có nhiều lựa chọn hơn để có thể biết được tình hình sức khỏe của con yêu. Để hiểu hơn về những gì mình sẽ tiếp cận trong các lần khám thai định kỳ, bạn cần
[phân biệt các hình thức siêu âm thai 2D, 3D và 4D](https://yeutre.vn/bai-viet/phan-biet-cac-hinh-thuc-sieu-am-thai-2d-3d-va-4d.282/)
.
Khi đã có kết quả siêu âm thai, chắc chắn bạn sẽ phải ngỡ ngàng với những cụm từ viết tắt trên thông số kết quả của bảng siêu âm. Đó là các thuật ngữ chuyên ngành được viết tắt. Nhưng nếu muốn
[đọc tất tần tật các chữ viết tắt trong sổ khám thai của mẹ](https://yeutre.vn/bai-viet/doc-tat-tan-tat-cac-chu-viet-tat-trong-so-kham-thai-cua-me.831/)
cũng không quá khó nếu bạn chịu khó tìm hiểu.
* Khi đọc kết quả siêu âm thai bất thường, mẹ cần giữ bình tĩnh để được tiếp tục kiểm tra chẩn đoán cho thật chính xác. *
Trong các kết quả siêu âm, xét nghiệm, đôi khi sẽ có những trường hợp mà bạn nhận phải tin xấu. Đừng quá hoang mang vì rất có thể đó chỉ là một nhầm lẫn. Nhưng nếu như đã xác định lại qua nhiều lần xét nghiệm chuyên sâu, bạn sẽ ra sao? Câu trả lời sẽ có trong bài viết
[đối diện ra sao với tin xấu khi xét nghiệm thai kỳ](https://yeutre.vn/bai-viet/doi-dien-ra-sao-voi-tin-xau-khi-xet-nghiem-thai-ky.3332/)
.
** Yeutre.vn **