text:
Tiếng Ireland
Tiếng Ireland (Gaeilge), hay đôi khi còn được gọi là tiếng Gael hay tiếng Gael Ireland[3] là một ngôn ngữ Goidel thuộc hệ ngôn ngữ Ấn-Âu, có nguồn gốc ở Ireland và được người Ireland sử dụng từ lâu. Tiếng Ireland ngày nay là ngôn ngữ mẹ đẻ của một bộ phận thiểu số người Ireland, và là ngôn ngữ thứ hai của một bộ phận đông hơn. Tuy nhiên, nó được xem là một phần quan trọng của nền văn hóa và di sản Ireland. Ngôn ngữ này được Hiến pháp Ireland công nhận là ngôn ngữ chính thức quốc gia và cơ bản của Cộng hòa Ireland. Nó cũng là một trong các ngôn ngữ chính thức của Liên minh châu Âu và ngôn ngữ thiểu số được chính thức công nhận tại Bắc Ireland.
Tiếng Ireland là ngôn ngữ chính của người Ireland trong suốt lịch sử của họ. Họ đã mang ngôn ngữ này đến nhiều quốc gia, trong đó chú ý nhất là Scotland và đảo Man thông qua một dạng cũ trước kia của tiếng Ireland là tiếng Ireland trung cổ, cơ sở để Tiếng Gael Scotland và tiếng Manx ra đời.[4][5][6] Tiếng Ireland sở hữu nền văn học bản xứ lâu đời nhất tại Tây Âu.[7]
Số phận của ngôn ngữ này bị ảnh hưởng bởi quyền lực đang lên của nước Anh tại Ireland. Các quan lại thời Elizabeth phản đối việc sử dụng tiếng Ireland bởi nó là mối đe dọa tới những thứ của người Anh tại Ireland. Việc sử dụng ngôn ngữ này suy giảm dưới thời cai trị của Anh vào thế kỷ 17. Vào nửa sau của thế kỷ 19, số người nói suy giảm nghiêm trọng, bắt đầu sau nạn đói khủng khiếp tại Ireland trong khoảng thời gian 1845–52 (khi đó Ireland mất 20–25% dân số vì di cư hay chết đói). Các khu vực nói tiếng Ireland bị thiệt hại nặng nề. Cho tới cuối thời thuộc Anh, số người nói ngôn ngữ chỉ chiếm dưới 15% dân số.[8] Kể từ đó, những người nói tiếng Ireland được coi là thiểu số, thậm chí điều này vẫn diễn ra tại Gaeltacht. Nhà nước, các cá nhân và tổ chức đã rất cố gắng bảo tồn, phát triển và hồi sinh ngôn ngữ, nhưng chưa thực sự thuyết phục.
Trong thời điểm chuyển giao sang thế kỷ 21, số người bản ngữ dao động từ 20.000 tới 80.000.[9][10][11] Trong cuộc điều tra dân số 2006 của Cộng hòa Ireland, 85.000 người nhận rằng mình sử dụng tiếng Ireland hàng ngày tách biệt với việc giáo dục, và 1,2 triệu người ít nhất vẫn thường sử dụng nó trong và ngoài trường học.[12] Trong cuộc điều tra dân số 2011, các con số trên lần lượt tăng lên thành 94.000 và 1,3 triệu.[13] Có khoảng vài ngàn người tại Bắc Ireland cũng sử dụng nó. Người ta ước tính việc tích cực dùng ngôn ngữ này có thể chiếm 5 tới 10 phần trăm dân số Ireland.[14] Trong các thập kỷ gần đây số người sử dụng tiếng Ireland ở thành thị tăng lên rõ rệt, đặc biệt ở Dublin. Cộng đồng này, được miêu tả là một sự pha trộn của nhiều thành phần nhưng đa số được giáo dục tốt, thuộc tầng lớp trung lưu với đời sống văn hóa sôi nổi và ảnh hưởng đến sự lớn mạnh của các trường tuyến ngoài dạy bằng tiếng Ireland.[15]
Tuy nhiên ở các khu vực Gaeltacht số người sử dụng tiếng Ireland lại đang có dấu hiệu giảm. Người ta dự tính rằng, trong 10 năm nữa, tiếng Ireland sẽ không còn là ngôn ngữ chính tại đây.[16] Các cuộc thăm dò chỉ ra rằng đa phần người Ireland coi tiếng Ireland là dấu ấn mang tính biểu tượng của quốc gia, chỉ một số ít người coi nó có giá trị thực tiễn.[17][18] Cũng có một tranh luận về việc nhóm những người dùng ở thành thị đang làm loạn lĩnh vực có ý nghĩa biểu tượng này, bởi những người này muốn ngôn ngữ trở nên hữu dụng hơn.[19]
Có nhiều người dùng ngôn ngữ này trên thế giới, đặc biệt là Mỹ và Canada. Tiếng Ireland từng được sử dụng cho tới đầu thế kỷ 20 trên đảo Newfoundland với cái tên tiếng Ireland Newfoundland.
Mục lục
Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Theo An Caighdeán Oifigiúil (tiêu chuẩn chữ viết chính thức) tên của ngôn ngữ là Gaeilge (phát âm tiếng Ireland: [ˈɡeːlʲɟə]). Trước cuộc cải cách về chính tả năm 1948, nó được gọi là Gaedhilge; đây thực ra là dạng sở hữu cách của Gaedhealg được dùng trong tiếng Ireland cận đại.[20] Cách viết trước kia bao gồm Gaoidhealg [ge:ʝəlˠg] trong tiếng Ireland cổ điển và Goídelc [goiðelˠg] trong tiếng Ireland cổ. Cách viết hiện đại bắt nguồn từ việc bỏ hai ký tự dh câm trong Gaedhilge, còn tên của nhóm ngôn ngữ Goidel, nhóm ngôn ngữ bao hàm tiếng Ireland, bắt nguồn từ tiếng Ireland cổ.
Cách viết khác trong các phương ngữ của tiếng Ireland (bên cạnh Gaeilge trong phương ngữ Connacht miền nam ở trên) bao gồm Gaedhilic/Gaeilic/Gaeilig ([ˈɡeːlʲɪc]) hay Gaedhlag ([ˈɡeːl̪ˠəɡ]) trong tiếng Ireland Ulster và tiếng Ireland Connacht miền bắc cũng như Gaedhealaing/Gaoluinn/Gaelainn ([ˈɡˠeːl̪ˠɪŋʲ/ˈɡˠeːl̪ˠɪnʲ])[21][22] trong tiếng Ireland Munster.
Tại châu Âu ngôn ngữ này thường được gọi là tiếng Ireland, hay tiếng Gael hoặc tiếng Gael Ireland.[23] Thuật ngữ tiếng Gael Ireland thường được người nói tiếng Anh để phân biệt giữa ba ngôn ngữ Goidel (tiếng Ireland, tiếng Gael Scotland và tiếng Manx).
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Tiếng Ireland viết được tìm thấy lần đầu trong các ký tự Ogham từ thế kỷ thứ 4 sau công nguyên; giai đoạn này của ngôn ngữ được gọi là tiếng Ireland nguyên thủy. Những ký tự này được tìm thấy trên khắp Ireland và bờ biển phía tây của Anh. Tiếng Ireland nguyên thủy dần chuyển thành tiếng Ireland cổ trong thế kỷ thứ 5. Tiếng Ireland cổ sử dụng bảng chữ cái Latinh và được tìm thấy trong khoảng trống giữa các đoạn văn của các văn bản tiếng Latinh. Trong thời gian này, tiếng Ireland tiếp nhận nhiều từ tiếng Latinh, trong đó các thuật ngữ Giáo hội ví dụ như: easpag (giám mục) lấy từ từ gốc là episcopus, và Domhnach (Chủ nhật, lấy từ từ gốc là dominica). Cho tới thế kỷ thứ 10, tiếng Ireland cổ chuyển thành tiếng Ireland trung cổ, một ngôn ngữ phổ biến khắp Ireland, cũng như tại Scotland và Đảo Man. Đây là ngôn ngữ được dùng nhiều trong văn chương, trong đó có bộ truyện thần thoại Ulster. Từ thế kỷ 12 tiếng Ireland trung cổ bắt đầu chuyển thành tiếng Ireland hiện đại tại Ireland, thành tiếng Gael Scotland ở Scotland, và tiếng Manx tại đảo Man. Tiếng Ireland cận đại, từ thế kỷ 13, là căn bản của ngôn ngữ văn chương của cả Ireland và Scotland nói tiếng Gael. Tiếng Ireland hiện đại, được sử dụng bởi một số nhà văn như Geoffrey Keating, có niên đại từ thế kỷ 17 và là phương tiện truyền đạt của văn học đại chúng kể từ thời điểm đó.
Từ thế kỷ 18 trở đi, ngôn ngữ này dần mất chỗ đứng ở miền đông Ireland, một phần bởi chính quyền Anh Quốc ra sức ngăn cản việc sử dụng ngôn này trong giáo dục, luật pháp và hành chính, một phần khác bởi sự lan rộng của việc sử dụng hai ngôn ngữ – một ví dụ cụ thể của sự chuyển giao ngôn ngữ.[24] Đây là một sự thay đổi có đặc trưng bởi việc hai ngôn ngữ được dùng chung trong cùng một cộng đồng nhưng trong các hoàn cảnh kinh tế và xã hội khác nhau và tính song ngữ chuyển tiếp (cha mẹ chỉ nói tiếng Ireland có con cái nói cả hai thứ tiếng, còn cháu chắt chỉ nói tiếng Anh). Cho đến giữa thế kỷ 18 tiếng Anh dần trở thành ngôn ngữ của tầng lớp công giáo trung lưu, nhà thờ công giáo và trí thức nhà nước, đặc biệt ở vùng phía đông. Tiếng Anh mang lại rất nhiều lợi ích cho người di cư, đặc biệt là phụ nữ. Dần dà, khi ý nghĩa của tiếng Anh trở nên rõ ràng, việc cấm tiếng Ireland trong trường học có được sự đồng thuân của các bậc cha mẹ.[25] Nạn đói kinh hoàng ở Ireland (1845–49) được coi là đã đẩy ngôn ngữ này xuống tột cùng của sủa sự suy thoái. Khi có vẻ như việc di cư tới Hoa Kỳ và Canada càng ngày trở nên phổ biến, tầm quan trọng của tiếng Anh trở nên rõ ràng hơn vì nó giúp dân di cư kiếm việc ở những ngành khác hơn là làm nông nghiệp.
Người ta vẫn chưa thể làm rõ liệu tiếng Ireland có đóng góp quá ít vào quá trình hiện hóa của Ireland trong thế kỷ 19 như người ta vẫn nghĩ hay không. Trong nửa đầu thế kỷ vẫn còn khoảng ba triệu người coi tiếng Ireland là ngôn ngữ chính của mình, và chỉ riêng con số này cũng nói lên sức mạnh về văn hóa xã hội của cộng đồng này. Người nói tiếng Ireland thường giữ nguyên việc sử dụng tiếng Ireland khi lên tòa án (ngay cả khi họ biết tiếng Anh) hay trong các giao dịch buôn bán. Ngôn ngữ liên quan sâu sắc tới cuộc "cách mạng sùng đạo" đánh dấu sự tiêu chuẩn hóa việc hành lễ công giáo và cũng được dùng rộng rãi trong lĩnh vực chính trị. Từ thời nạn đói và kể cả sau đó, tiếng Ireland vẫn được nói bởi mọi tầng lớp, cả thành thị và nông thôn.[26] Vào cuối thế kỷ 19 người ta bắt đầu một chiến dịch hồi sinh để khuyến khích việc học và sử dụng tiếng Ireland, mặc dù chỉ rất ít người trưởng thành nắm chắc về ngôn ngữ này.[27] Phương tiện để hồi sinh lại tiếng Ireland là thông qua Conradh na Gaeilge (Liên đoàn Gael), tập trung chủ yếu vào văn hóa dân gian truyền thống giàu bản sắc cũng như các lĩnh vực hiện đại.
Hiện trạng[sửa | sửa mã nguồn]
Cộng hòa Ireland[sửa | sửa mã nguồn]
Tiếng Ireland được Hiến pháp Ireland công nhận là ngôn ngữ quốc gia và chính thức cơ bản của Cộng hòa Ireland (tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức còn lại). Mặc dù về lý là như vậy, nhưng trong thực tế tất cả các cuộc thảo luận và công việc của chính phủ đều dùng tiếng Anh.[28] Năm 1938, Douglas Hyde, người sáng lập Conradh na Gaeilge, được bổ nhiệm làm tổng thống Ireland. Bản ghi lời tuyên thệ nhậm chức của ông bằng tiếng tiếng Ireland Roscommon vẫn là dấu tích duy nhất còn tồn tại của phương ngữ này.
Kể từ khi Nhà nước Tự do Ireland thành lập năm 1922, Chính phủ Ireland yêu cầu bằng cấp sử dụng thành thạo tiếng Ireland đối với những ai được bổ nhiệm vào các vị trí công chức (bao gồm nhân viên bưu chính, nhân viên thuế, thanh tra nông nghiệp, v/v.).[29] Việc chỉ thành thạo một thứ tiếng chính thức để được nhận vào các vị trí dịch vụ công cũng được giới thiệu vào năm 1974 sau sự phản đối của các tổ chức như Phong trào Tự do Ngôn ngữ.
Mặc dù quy tắc Ngôn ngữ chính thức cơ bản bị loại bỏ nhằm tạo điều kiện vào các vị trí công chức, tiếng Ireland vẫn là môn bắt buộc trong tất cả các trường công trong nước. Những ai muốn dạy trong các trường tiểu học phải vượt qua kỳ thi bắt buộc "Scrúdú Cáilíochta sa Ghaeilge". Bằng tốt nghiệp tiếng Ireland hoặc Anh cũng là điều kiện đầu vào đối với Gardaí (cảnh sát) từ tháng 9 năm 2005, mặc dù các ứng viên được tạo điều kiện tham gia các buổi học trong hai năm huấn luyện. Những tài liệu chính thức quan trọng nhất của chính phủ Ireland phải được viết bằng cả hai thứ tiếng hoặc chỉ tiếng Ireland (theo Official Languages Act 2003, đưa ra bởi "An Coimisinéir Teanga", cơ quan thanh tra tiếng Ireland).
Đại học Quốc gia Ireland yêu cầu tất cả các học sinh nếu muốn tham gia vào khóa học lấy bằng phải qua môn tiếng Ireland trong các kì kiểm tra GCE/GCSE.[30] Các sinh viên sinh ra ở ngoài lãnh thổ Cộng hòa Ireland; sinh tại Cộng hòa Ireland nhưng hoàn thành giáo dục tiểu học tại nước ngoài, và các sinh viên mắc chứng khó đọc được miễn quy định này.
Đại học Quốc gia Ireland, Galway được yêu cầu phải chỉ định nhân sự theo trình độ tiếng Ireland của họ, cũng như trình độ các lĩnh vực liên quan. Quy tắc này được đề ra bởi Đạo luật University College Galway, 1929 (Mục 3).[31]
Đã có nhiều cuộc tranh luận căng thẳng trong nhiều năm trong nhiều giới như chính trị, học thuật,... về việc nhiều sinh viên trường công (dạy bằng tiếng Anh) trượt môn tiếng Ireland, ngay cả sau 14 năm tiếp cận với ngôn ngữ.[32][33][34] Đồng thời sự sụt giảm số người lượng người bản ngữ truyền thống cũng gây ra không ít lo ngại.[35][36][37][38] Vào năm 2007, nhà làm phim Manchán Magan chỉ tìm thấy một số ít người bản ngữ và cảm thấy không tin tưởng việc chỉ nói tiếng Ireland tại Dublin. Ông không thể hoàn thành một số nhiệm vụ thường ngày, điều được ghi lại trong bộ phim tài liệu "No Béarla".[39]
Tuy nhiên sô người nói tiếng Ireland đang tăng lên tại các thành phố, hầu hết là kết quả của nền giáo dục độc lập mà ở đó tiếng Ireland là ngôn ngữ truyền đạt duy nhất. Những trường này được gọi là Gaelscoileanna. Những trường dạy bằng tiếng Ireland này cung cấp lượng học sinh lên cấp ba nhiều hơn các trường công khác, và có lẽ là, chỉ trong một thế hệ, những người sử dụng tiếng Ireland sẽ là bộ phận thiểu số của khu thành thị, trung lưu và được giáo dục đầy đủ.[40]
Luật pháp nghị viện cần phải được soạn bằng tiếng Ireland và tiếng Anh nhưng thường chỉ có sẵn bản tiếng Anh. Tuy nhiên Điều 25.4 Hiến pháp Ireland quy định rằng một "bản dịch chính thức" của bất cứ luật nào bằng một ngôn ngữ chính thức phải được viết bằng ngôn ngữ còn lại ngay lập tức, nếu cả hai phiên bản chưa cùng có sẵn.[41]
Gaeltacht[sửa | sửa mã nguồn]
Ngày nay ở Ireland vẫn có những nơi tiếng Ireland được sử dụng hàng ngày ở một mức độ nào đó như là ngôn ngữ đầu tiên. Những khu vực này được gọi cả chung và riêng là Gaeltacht, hay ở dạng số nhiều là Gaeltachtaí. Dù những người sử dụng thông thạo tiếng Ireland của Gaeltacht, ước tính 20 tới 30 nghìn người,[42] chỉ là thiểu số trong tổng số người thông thạo tiếng Ireland, nhưng họ vẫn vẫn là nơi tập trung đông người nói tiếng Ireland hơn bất kỳ khu vực nào của đất nước, và chỉ có ở các khu vực Gaeltacht thì tiếng Ireland vẫn được coi là ngôn ngữ chung của cả cộng đồng. Theo dữ liệu được Cục các vấn đề về Cộng đồng, Công bằng và Gaeltacht tổng hợp, chỉ một phần tư số hộ dân tại các khu vực Gaeltacht chính thức có thể nói thành thạo tiếng Ireland. Tác giả bài phân tích chi tiết về cuộc thăm dò, ông Donncha Ó hÉallaithe của Viện công nghệ Galway-Mayo, cho thấy chính sách về tiếng Ireland của chính phủ "hoàn toàn là một thảm họa". The Irish Times trích lời của ông trên tờ báo bằng tiếng Ireland có tên Foinse: "Các chính phủ Ireland gần đây thật đáng lên án khi mà vào thời điểm Nhà nước Ireland thành lập có tới 250.000 người thành thạo tiếng Ireland [...] nhưng giờ thì con số ấy chỉ còn từ 20.000 tới 30.000".[42]
Vào những năm 1920, khi Nhà nước Ireland Tự do thành lập, tiếng Ireland vẫn chỉ là một ngôn ngữ chung ở bờ biển phía tây. Trong những năm 1930, những vùng có trên 25% dân số nói tiếng Ireland được phân là Gaeltacht. Những khu vực Gaeltacht mạnh nhất, về mặt số lượng và yếu tố xã hội, là vùng Nam Connemara, tây bán đảo Dingle và tây bắc Donegal. Những nơi này thường được gọi là Fíor-Ghaeltacht ("Gaeltacht đích thực"), một từ ban đầu được dùng để gán cho những nơi có trên 50% dân số nói tiếng Ireland.
Những vùng Gaeltacht lớn có thể kể tới Hạt Galway (Contae na Gaillimhe), bao gồm Connemara (Conamara), Quần đảo Aran (Oileáin Árann), Carraroe (An Cheathrú Rua) và Spiddal (An Spidéal); trên bờ biển phía tây Hạt Donegal (Contae Dhún na nGall); và trên các bán đảo Dingle (Corca Dhuibhne) và Iveragh (Uibh Rathach) ở Hạt Kerry (Contae Chiarraí).
Những khu vực nhỏ hơn là các hạt Mayo (Contae Mhaigh Eo), Meath (Contae na Mí), Waterford (Contae Phort Láirge), và Cork (Contae Chorcaí). Gweedore (Gaoth Dobhair) ở hạt Donegal là xứ đạo Gaeltacht lớn nhất ở Ireland. Hàng năm khoảng hàng chục nghìn thiếu niên học hè tại các trường dạy tiếng Ireland ở Gaeltacht. Các học sinh ở cùng với các gia đình ở Gaeltacht, tới các lớp học, thi đấu thể thao, tham gia các buổi cèilidh (một kiểu hội trại của người Celt) và bắt buộc phải nói tiếng Ireland. Mọi mặt của văn hóa và truyền thống của Ireland đều được khuyến khích.
Bắc Ireland[sửa | sửa mã nguồn]
Trước khi Ireland chia tách vào năm 1921, tiếng Ireland đóng vai trò là môn học tại trường và được gọi là "tiếng Celt" ở một vài trường cấp ba. Từ 1921 tới 1972 Bắc Ireland có một chính phủ ủy thác. Trong thời gian này, Đảng Công đoàn Ulster (UUP), ủng hộ Bắc Ireland ở lại trong Liên hiệp Anh), đảng chiếm ưu thế trong Chính phủ Stormont tỏ ra không ủng hộ sử dụng tiếng Ireland do những người theo chủ nghĩa dân tộc đối lập với đảng này sử dụng nó.[43] Tiếng Ireland không xuất hiện trên sóng phát thanh và truyền hình trong gần ba mươi năm chính phủ ủy thác tại vị.[44] Ngôn ngữ này được Vương quốc Anh công nhận cho Bắc Ireland theo Hiệp định Good Friday 1998,[45] và tiếp đến vào năm 2003 được chính phủ Anh Quốc phê chuẩn theo Hiến chương Các ngôn ngữ thiểu số và vùng miền tại châu Âu.
Nghị viện châu Âu[sửa | sửa mã nguồn]
Tiếng Ireland trở thành ngôn ngữ chính thức của EU vào ngày 1 tháng 1 năm 2007. Điều này có nghĩa các nghị sĩ thạo tiếng Ireland có thể sử dụng nó tại tại Nghị viện châu Âu và các ủy ban, mặc dù họ phải thông báo trước tới một thông dịch viên để những gì họ nói được dịch ra các thứ tiếng khác. Dù là một trong các ngôn ngữ của Liên minh châu Âu, chỉ có các quy tắc theo quy trình lập pháp thông thường mới phải bắt buộc dịch sang tiếng Ireland, do chính phủ Ireland yêu cầu vô hiệu tạm thời (có thể gia hạn) trong vòng 5 năm về những gì cần được dịch trong thời gian họ đang đàm phán về vị thế chính thức mới của ngôn ngữ. Bất kỳ sự gia tăng về số loại văn bản cần được dịch phụ thuộc vào kết quả của 5 năm đầu xem xét cũng như trên việc liệu các nhà chức trách Ireland có quyết định lên kế hoạch gia hạn thêm hay không. Chính phủ Ireland quyết định đào tạo một số lượng thông dịch viên và biên dịch viên cần thiết và họ sẽ chịu mọi phí tổn liên quan.[46] Sự vô hiệu được cho sẽ hết hiệu lực vào năm 2022.[47]
Trước khi Ireland trở thành ngôn ngữ chính thức, nó được đặt ở vị thế một ngôn ngữ theo thỏa thuận và chỉ có phiên bản tiếng Ireland cho các tài liệu cao cấp nhất của EU.
Ngoài Ireland[sửa | sửa mã nguồn]
Tiếng Ireland được mang ra ngoài đảo Ireland bởi làn sóng di cư, chủ yếu tới Đảo Anh và Bắc Mỹ, ngoài ra còn tới Úc, New Zealand và Argentina. Những cuộc di dân lớn có từ thế kỉ 17, xuất phát từ việc Cromwell chinh phục Ireland khiến nhiều người Ireland bị đưa tới Tây Ấn. Cuộc di cư tới Hoa Kỳ bắt đầu vào thế kỷ 18, và gia tăng vào những năm 1840 bởi hàng nghìn người di tản khỏi nạn đói. Cho tới tận thời điểm đó hầu hết người di cư vãn nói tiếng Ireland là chính, dù tiếng Anh dần có chỗ đứng hơn. Người nói tiếng Ireland tới Úc đầu thế kỉ 18 trong vì bị tù đày hoặc làm nghĩa vụ quân sự, và nhiều người Ireland tiếp bước họ, đặc biệt là vào thập niên 1860. New Zealand cũng nằm trong những điểm đến. Argentina là quốc gia không nói tiếng Anh duy nhất tiếp nhận lượng lớn người nhập cư từ Ireland, nhưng chỉ có khá ít người nói tiếng Ireland trong số họ.
Có khá ít người di cư biết đọc và viết tiếng Ireland, nhưng nhiều bản thảo tiếng Ireland được mang sang cả Úc và Mỹ. Mỹ là nơi tờ báo đầu tiên sử dụng một lượng đáng kể tiếng Ireland ra đời. Ở Úc, ngôn ngữ này cũng được dùng trong báo chí. Công cuộc phục dựng văn hóa Gaelic bắt đầu từ những năm 1890 ở Ireland cũng tìm được tiếng nói chung ở nước ngoài khi các chi nhánh của Conradh na Gaeilge được thành lập ở tất cả các quốc gia mà người bản ngữ Ireland di cư tới.
Sự đi xuống của tiếng Ireland ở Ireland và giảm dần tỉ lệ di cư góp phần vào sự suy yếu của nó tại nước ngoài. Mặc dù vậy một số những người có đam mê với ngôn ngữ này vẫn tiếp tục học và trau dồi tiếng tại nước sở tại vào cuối thế kỷ 20. Ngày nay nó được dạy ở các trường đại học cao đẳng ở Bắc Mỹ, Úc và châu Âu, còn người nói tiếng Ireland ở nước ngoài đóng góp vào báo chí và văn học bằng chính thứ tiếng của mình. Tại Hoa Kỳ và Canada tồn tại nhiều mạng lưới người nói tiếng Ireland;[48] số liệu giai đoạn 2006-2008 cho thấy có 22.279 người Mỹ nói tiếng Ireland tại nhà.[49]
Tiếng Ireland là một trong những ngôn ngữ chính thức của Celtic League, một tổ chức phi chính phủ khuyến khích sự tự quyết và và ủng hộ bản sắc và văn hóa Celt ở Ireland, Scotland, Wales, Bretagne, Cornwall và đảo Man (gọi chung là các quốc gia Celt). Tổ chức này cũng tỏ ra đặc biệt nhấn mạnh vào các ngôn ngữ Celt bản địa. Nó được Liên hiệp quốc công nhận là một tổ chức phi chính phủ thuộc nhóm "Roster" và trực thuộc Hội đồng Kinh tế và Xã hội LHQ. Tổ chức có chi nhánh ở mọi quốc gia Celt, ở Patagonia thuộc Argentina, ở thành phố New York, Hoa Kỳ, và Luân Đôn, Anh Quốc.
Hệ thống âm vị[sửa | sửa mã nguồn]
Về phát âm, tiếng Ireland giống với các ngôn ngữ gần gũi với nó như tiếng Gael Scotland và Manx. Một đặc điểm đáng lưu ý đó là các phụ âm (trừ /h/) đi theo cặp, một phụ âm "rộng" (bị vòm mềm hóa, phần sau lưỡi bị kéo về sau về phía vòm mềm) và một phụ âm "mảnh" (bị vòm hóa, phần giữa lưỡi bị đẩy lên trên về phía vòm cứng). Mặc dù các cặp rộng-mảnh này không chỉ có ở riêng tiếng Ireland (có ở cả tiếng Nga), nó sở hữu một chức năng ngữ pháp đáng kể.
Nguyên âm đôi: iə, uə, əi, əu.
Cú pháp và hình thái[sửa | sửa mã nguồn]
Ngữ pháp tiếng Ireland có một vài điểm tương đồng với các ngôn ngữ Celt (dù khá kì lạ so với các hệ ngôn ngữ Ấn-Âu khác), tuy cũng không hẳn là độc nhất vô nhị. Các đặc điểm đáng chú ý là biến đổi phụ âm đầu, cấu trúc động từ–chủ ngữ–tân ngữ (VSO) và hai dạng "to be". Các đặc điểm này xuất hiện ở cả các ngôn ngữ Celt cũng như các ngôn ngữ ngoài ngữ hệ Celt: biến đổi âm đầu gây ra bởi yếu tố cú pháp và hình thái có thể được tìm thấy ở tiếng Fula và Shoshone; trật tự từ VSO có ở tiếng Ả Rập cổ điển và tiếng Hebrew Kinh Thánh, còn một vài ngôn ngữ Roman khác có hai dạng động từ "to be" (kế thừa từ esse và stare trong tiếng Latinh). Việc "chia giới từ" cũng hiện hữu trong nhóm ngôn ngữ Semit hay trong tiếng Veneto.
Cú pháp[sửa | sửa mã nguồn]
Tiếng Ireland là một ngôn ngữ VSO (động từ–chủ ngữ–tân ngữ) và sử dụng hai dạng động từ nối. Một trong số đó là từ liên hệ (trong tiếng Ireland là an chopail), dùng để miêu tả đặc điểm hay danh tính lâu dài (ngược lại với trạng thái tạm thời).
Tính từ thường đứng sau danh từ (ngoại trừ các tính từ sở hữu), tuy nhiên vẫn có nhiều tính từ và phân từ có chức năng như một tiền tố.
Hình thái[sửa | sửa mã nguồn]
Tiếng Ireland là một ngôn ngữ có nhiều biến tố. Ở dạng tiêu chuẩn nó gồm có các cách sau: cách "thông dụng" (chủ cách (nominative) và đổi cách (accusative) cũ), hô cách (vocative) và thuộc cách (hoặc sở hữu cách, genitive). Trong các phương ngữ Munster vẫn tồn tại dạng vị các (dative), mặc dù dần ít được sử dụng bởi những người trẻ tuổi.[50] Hệ thống biến tố hiện nay thể hiện sự đơn giản hóa căn bản ngữ pháp tiếng Ireland cổ.
Các danh từ có thể mang giống đực hoặc cái (giống trung gian không còn). Ở một mức độ nào đó, khác biệt về giống có thể được biểu hiện ở một số đuôi từ như -án và -ín là đực còn đuôi -óg mang giống cái.
Một đặc điểm chung với các ngôn ngữ Celt là các đại từ có chức năng giới từ (forainmneacha réamhfhoclacha), thực chất là các giới từ được chia. Ví dụ, từ at trong tiếng Anh dịch sang tiếng Ireland là ag, ở ngôi thứ nhất số ít là agam ("at me"). Khi dùng với động từ bí ("to be") ag thể hiện sự sở hữu, tương đương với từ "to have".
- Tá leabhar agam. "Tôi có một quyển sách." (Nghĩa đen, "có một quyển sách ở chỗ tôi")
- Tá leabhar agat. "Bạn có một quyển sách."
- Tá leabhar aige. "Anh ta có một quyển sách."
- Tá leabhar aici. "Cô ấy có một quyển sách."
- Tá leabhar againn. "Chúng tôi có một quyển sách."
- Tá leabhar agaibh. "Các bạn có một quyển sách."
- Tá leabhar acu. "Họ có một quyển sách."
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Irish trên Ethnologue phiên bản thứ 18, 2015
- ^ 2011 Census, Key Statistics for Northern Ireland, UK Govt, December 2012
- ^ Oxford University Press. "Oxford Dictionaries Online: 'Gaelic'". Oxford Dictionaries Online. Truy cập 5 tháng 1 năm 2015.
- ^ Borsley, Robert D; Roberts, Ian G (1996). The Syntax of the Celtic Languages: A Comparative Perspective. Cambridge University Press. tr. 2–3. ISBN 978-0-521-48160-1.
- ^ Gillies, William (1993). “Scottish Gaelic”. Trong Ball, Martin J.; Fife, James. The Celtic Languages. Luân Đôn: Routledge. tr. 145. ISBN 978-0-41528080-8.
- ^ Broderick, George (1993). “Manx”. Trong Ball, Martin J.; Fife, James. The Celtic Languages. Luân Đôn: Routledge. tr. 228. ISBN 9780415280808.
- ^ Murphy, Maureen O'Rourke; MacKillop, James. An Irish literature reader. Syracuse University Press. tr. 3.
- ^ Price, Glanville (2000). Languages in Britain and Ireland. Wiley-Blackwell. tr. 10.
- ^ Paulston, Christina Bratt. Linguistic Minorities in Multilingual Settings: Implications for Language Policies. J. Benjamins Pub. tr. 81.
- ^ Pierce, David (2000). Irish Writing in the Twentieth Century. Cork University Press. tr. 1140..
- ^ Ó hÉallaithe, Donncha (1999). “Cuisle”.
- ^ “Table”, Census, IE: CSO.
- ^ “Census 2011 – This is Ireland” (PDF). Central Statistics Office.
- ^ Romaine, Suzanne (2008), “Irish in a Global Context”, A New View of the Irish Language, Dublin: Cois Life Teoranta, ISBN 978-1-901176-82-7.
- ^ McCloskey, James (2006) [Tháng 9, 2005], “Irish as a World Language” (PDF), Why Irish? (PDF) (seminar), The University of Notre Dame.
- ^ “Ranafast Gaeltacht in Donegal fights Irish language decline - BBC News”. BBC News. Truy cập 8 tháng 10 năm 2015.
- ^ Merike Darmody, Tania Daly, for Foras na Gaeilge/ESRI: 'Attitudes towards the Irish Language on the Island of Ireland': http://www.gaelscoileanna.ie/files/Attitudes-towards-the-Irish-Language-on-the-Island-of-Ireland.pdf
- ^ Nicola Carty, ‘ The First Official Language? The status of the Irish language in Dublin’: http://languagecontact.humanities.manchester.ac.uk/McrLC/casestudies/NC/NC_Irish.pdf
- ^ [http://www.gaeilgesanastrail.com/newsletter-en.php “Cumann Gaeilge na hAstr�ile”]. Truy cập 8 tháng 10 năm 2015.
- ^ Dinneen, Patrick S. (1927). Foclóir Gaedhilge agus Béarla . Dublin: Irish Texts Society. tr. 507 s.v. Gaedhealg. ISBN 1-870166-00-0.
- ^ Doyle, Aidan; Edmund Gussmann (2005). An Ghaeilge, Podręcznik Języka Irlandzkiego. tr. 423k. ISBN 83-7363-275-1.
- ^ Dillon, Myles; Donncha Ó Cróinín (1961). Teach Yourself Irish. tr. 227. ISBN 0-340-27841-2.
- ^ “Ireland speaks up loudly for Gaelic”. New York Times. Ngày 29 tháng 3 năm 2005. Ví dụ về việc dùng từ "tiếng Gael" (Gaelic) để nói về ngôn ngữ.
- ^ De Fréine, Seán (1978). The great silence. Mercier Press. ISBN 0-85342-516-7. ISBN 9780853425168.
- ^ Ó Gráda 2013.
- ^ Wolf, Nicholas M. (2014). An Irish-Speaking Island: State, Religion, Community, and the Linguistic Landscape in Ireland, 1770-1870. Nhà xuất bản Đại học Wisconsin. ISBN 978-0299302740
- ^ McMahon 2008, trang 130-131.
- ^ “Ireland speaks up loudly for Gaelic”. The New York Times. Ngày 29 tháng 3 năm 2005.
- ^ Ó Murchú, Máirtín (1993). “Aspects of the societal status of Modern Irish”. Trong Martin J. Ball and James Fife (eds.). The Celtic Languages. Luân Đôn: Routledge. tr. 471–90. ISBN 0-415-01035-7.
- ^ “NUI Entry Requirements – Ollscoil na hÉireann – National University of Ireland”. Nui.ie. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2012.
- ^ [1] Được lưu trữ ngày 30 tháng 11 năm 2005 tại Wayback Machine
- ^ ‘Academic claims the forced learning of Irish "has failed". Irish Independent. Thứ Năm ngày 19 tháng 1 năm 2006.]
- ^ 'End compulsory Irish, says FG, as 14,000 drop subject' Irish Examiner. 4 tháng 5 năm 2010. Irishexaminer.ie Truy cập 2 tháng 11 năm 2010.
- ^ Donncha Ó hÉallaithe: "Litir oscailte chuig Enda Kenny". BEO.ie
- ^ Lorna Siggins. 'Study sees decline of Irish in Gaeltacht' The Irish Times, 16 tháng 7 năm 2007. Highbeam.com
- ^ Nollaig Ó Gadhra. 'The Gaeltacht and the Future of Irish, Studies, Tập 90, Số 360
- ^ Welsh, Robert và Stewart, Bruce (1996). 'Gaeltacht,' The Oxford Companion to Irish Literature. Nhà xuất bản Đại học Oxford.
- ^ Hindley, Reg (1991). The Death of the Irish Language: A Qualified Obituary. Taylor & Francis.
- ^ Magan, Manchán (ngày 9 tháng 1 năm 2007). “Cá Bhfuil Na Gaeilg eoirí?”. The Guardian (London).
- ^ 'Language and Occupational Status: Linguistic Elitism in the Irish Labour Market’ The Economic and Social Review. Vol. 40, No. 4, Winter, 2009, trang. 435–460 Ideas.repec.org
- ^ “Constitution of Ireland”. Government of Ireland. 1 tháng 7 năm 1937. Bản gốc lưu trữ ngày 13 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2007.
- ^ a ă Siggins, Lorna (6 tháng 1 năm 2003). “Only 25% of Gaeltacht households fluent in Irish – survey”. The Irish Times. tr. 5.
- ^ “CAIN: Issues: Language: O'Reilly, C. (1997) Nationalists and the Irish Language in Northern Ireland: Competing Perspectives”. Cain.ulst.ac.uk. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2015.
- ^ GPPAC.net
- ^ “Belfast Agreement – Full text – Section 6 (Equality) – "Economic, Social and Cultural issues"”. Cain.ulst.ac.uk. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2012.
- ^ “Is í an Ghaeilge an 21ú teanga oifigiúil den Aontas Eorpach/Irish becomes the 21st official language of the EU”. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2008.
- ^ Euractive.com
- ^ O Broin, Brian. “An Analysis of the Irish-Speaking Communities of North America: Who are they, what are their opinions, and what are their needs?”. Academia. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2012.
- ^ “1. Detailed Languages Spoken at Home and Ability to Speak English for the Population 5 Years and Over for the United States: 2006–2008”, Language (table), Census, 2010
- ^ “Irish (Gaeilge)”. Users.skynet.be.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Language Links Database - Tài nguyên và các liên kết ngôn ngữ của tiếng Ireland
- Discover Irish
- Gaeilge ar an ghréasán Tài nguyên tiếng Ireland online
- 'Gael-Taca (Corcaigh)'
- "Learning Irish?," BBC
- "Mạng xã hội của người học, giáo viên và người bản ngữ,"
- Thống kê Gaelscoil
- Giotaí và Top 40 chương trình của Offigiúla na hÉireann

markdown:
# Tiếng Ireland
[Tiếng Gaeilge](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Gaeilge&redirect=no))
|Tiếng Ireland
|Gaeilge
|
|![]()
[chữ Gael](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_Gael&action=edit&redlink=1)truyền thống [Phát âm](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:IPA&action=edit&redlink=1) [[ˈɡeːlʲɟə]](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:IPA_cho_ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit&redlink=1) [Cộng hòa Ireland](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ireland), [Bắc Ireland](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland) [Đảo Ireland](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Ireland), chủ yếu ở [Gaeltacht](/w/index.php?title=Gaeltacht&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-e18-1) [Số người sử dụng L2](/w/index.php?title=Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_th%E1%BB%A9_hai&action=edit&redlink=1): 1 triệu ở Cộng hòa Ireland (2012), 65.000 ở [[1]](#cite_note-e18-1) [Bắc Ireland](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland)(2011) [[2]](#cite_note-2) [Hạng](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_theo_t%E1%BB%95ng_s%E1%BB%91_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_s%E1%BB%AD_d%E1%BB%A5ng) [Phân loại](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF) [Ấn-Âu](/wiki/Ng%E1%BB%AF_h%E1%BB%87_%E1%BA%A4n-%C3%82u) [Ngữ tộc Celt](/wiki/Ng%E1%BB%AF_t%E1%BB%99c_Celt) [Celt Hải đảo](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Celt_H%E1%BA%A3i_%C4%91%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1) [Goidel](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Goidel&action=edit&redlink=1) **Tiếng Ireland**
-
-
-
[Tiếng Ireland nguyên thủy](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ireland_nguy%C3%AAn_th%E1%BB%A7y) [Tiếng Ireland cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) [Tiếng Ireland trung cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_trung_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)
- Tiếng Ireland cổ điển
**Tiếng Ireland**
-
- Tiếng Ireland cổ điển
-
[Latinh](/wiki/B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Latinh)( [biến thể Ireland](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Ireland&action=edit&redlink=1)) [ngôn ngữ thứ hai](/w/index.php?title=Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_th%E1%BB%A9_hai&action=edit&redlink=1)trên toàn quốc (Salminen 2007). Được chính phủ khuyến khích.) [Liên minh châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) [Quy định bởi](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_t%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_quy_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF) [Foras na Gaeilge](/w/index.php?title=Foras_na_Gaeilge&action=edit&redlink=1) [ISO 639-1](/wiki/ISO_639-1) `ga` [ISO 639-2](/wiki/ISO_639-2) `gle` [ISO 639-3](/wiki/ISO_639-3) [gle](http://www.sil.org/iso639-3/documentation.asp?id=gle) ![ Irish speakers in 2011.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Irish_speakers_in_2011.png/220px-Irish_speakers_in_2011.png)
![ Irish speakers in 2011.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f6/Irish_speakers_in_2011.png/220px-Irish_speakers_in_2011.png)
|Một phần của
|[Văn hóa Ireland](/w/index.php?title=V%C4%83n_h%C3%B3a_Ireland&action=edit&redlink=1) ![ Four Provinces Flag.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Four_Provinces_Flag.svg/150px-Four_Provinces_Flag.svg.png)
![ Four Provinces Flag.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/65/Four_Provinces_Flag.svg/150px-Four_Provinces_Flag.svg.png)
[Lịch sử](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ireland&action=edit&redlink=1) [Chủng tộc](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ireland) [Ngôn ngữ] **Tiếng Ireland** ( *Gaeilge*), hay đôi khi còn được gọi là **tiếng Gael** hay **tiếng Gael Ireland** là một [3] [ngôn ngữ Goidel](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Goidel&action=edit&redlink=1)thuộc [hệ ngôn ngữ Ấn-Âu](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_%E1%BA%A4n-%C3%82u), có nguồn gốc ở [Ireland](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ireland)và được [người Ireland](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ireland)sử dụng từ lâu. Tiếng Ireland ngày nay là [ngôn ngữ mẹ đẻ](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_m%E1%BA%B9_%C4%91%E1%BA%BB)của một bộ phận thiểu số [người Ireland](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ireland), và là [ngôn ngữ thứ hai](/w/index.php?title=Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_th%E1%BB%A9_hai&action=edit&redlink=1)của một bộ phận đông hơn. Tuy nhiên, nó được xem là một phần quan trọng của nền văn hóa và di sản Ireland. Ngôn ngữ này được Hiến pháp Ireland công nhận là ngôn ngữ chính thức quốc gia và cơ bản của [Cộng hòa Ireland](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ireland). Nó cũng là một trong các ngôn ngữ chính thức của [Liên minh châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u)và ngôn ngữ thiểu số được chính thức công nhận tại [Bắc Ireland](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland).
Tiếng Ireland là ngôn ngữ chính của người Ireland trong suốt lịch sử của họ. Họ đã mang ngôn ngữ này đến nhiều quốc gia, trong đó chú ý nhất là
[Scotland](/wiki/Scotland) và [đảo Man](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Man) thông qua một dạng cũ trước kia của tiếng Ireland là [tiếng Ireland trung cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_trung_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), cơ sở để [Tiếng Gael Scotland](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Gael_Scotland) và [tiếng Manx](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Manx) ra đời. [[4]](#cite_note-4) [[5]](#cite_note-5) Tiếng Ireland sở hữu nền văn học bản xứ lâu đời nhất tại Tây Âu. [6] [[7]](#cite_note-7)
Số phận của ngôn ngữ này bị ảnh hưởng bởi quyền lực đang lên của nước Anh tại Ireland. Các quan lại thời Elizabeth phản đối việc sử dụng tiếng Ireland bởi nó là mối đe dọa tới những thứ của người Anh tại Ireland. Việc sử dụng ngôn ngữ này suy giảm dưới thời cai trị của Anh vào thế kỷ 17. Vào nửa sau của thế kỷ 19, số người nói suy giảm nghiêm trọng, bắt đầu sau nạn đói khủng khiếp tại Ireland trong khoảng thời gian 1845–52 (khi đó Ireland mất 20–25% dân số vì di cư hay chết đói). Các khu vực nói tiếng Ireland bị thiệt hại nặng nề. Cho tới cuối thời thuộc Anh, số người nói ngôn ngữ chỉ chiếm dưới 15% dân số.
Kể từ đó, những người nói tiếng Ireland được coi là thiểu số, thậm chí điều này vẫn diễn ra tại [8] [Gaeltacht](/w/index.php?title=Gaeltacht&action=edit&redlink=1). Nhà nước, các cá nhân và tổ chức đã rất cố gắng bảo tồn, phát triển và hồi sinh ngôn ngữ, nhưng chưa thực sự thuyết phục.
Trong thời điểm chuyển giao sang thế kỷ 21, số người bản ngữ dao động từ 20.000 tới 80.000.
[[9]](#cite_note-9) [[10]](#cite_note-10) Trong cuộc điều tra dân số 2006 của Cộng hòa Ireland, 85.000 người nhận rằng mình sử dụng tiếng Ireland hàng ngày tách biệt với việc giáo dục, và 1,2 triệu người ít nhất vẫn thường sử dụng nó trong và ngoài trường học. [11] Trong cuộc điều tra dân số 2011, các con số trên lần lượt tăng lên thành 94.000 và 1,3 triệu. [[12]](#cite_note-12) Có khoảng vài ngàn người tại [[13]](#cite_note-Census_2011_-_This_is_Ireland-13) [Bắc Ireland](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland)cũng sử dụng nó. Người ta ước tính việc tích cực dùng ngôn ngữ này có thể chiếm 5 tới 10 phần trăm dân số Ireland. Trong các thập kỷ gần đây số người sử dụng tiếng Ireland ở thành thị tăng lên rõ rệt, đặc biệt ở Dublin. Cộng đồng này, được miêu tả là một sự pha trộn của nhiều thành phần nhưng đa số được giáo dục tốt, thuộc tầng lớp trung lưu với đời sống văn hóa sôi nổi và ảnh hưởng đến sự lớn mạnh của các trường tuyến ngoài dạy bằng tiếng Ireland. [[14]](#cite_note-14) [[15]](#cite_note-15)
Tuy nhiên ở các khu vực Gaeltacht số người sử dụng tiếng Ireland lại đang có dấu hiệu giảm. Người ta dự tính rằng, trong 10 năm nữa, tiếng Ireland sẽ không còn là ngôn ngữ chính tại đây.
Các cuộc thăm dò chỉ ra rằng đa phần người Ireland coi tiếng Ireland là dấu ấn mang tính biểu tượng của quốc gia, chỉ một số ít người coi nó có giá trị thực tiễn. [16] [[17]](#cite_note-17) Cũng có một tranh luận về việc nhóm những người dùng ở thành thị đang làm loạn lĩnh vực có ý nghĩa biểu tượng này, bởi những người này muốn ngôn ngữ trở nên hữu dụng hơn. [[18]](#cite_note-18) [[19]](#cite_note-19)
Có nhiều người dùng ngôn ngữ này trên thế giới, đặc biệt là Mỹ và Canada. Tiếng Ireland từng được sử dụng cho tới đầu thế kỷ 20 trên đảo
[Newfoundland](/wiki/Newfoundland_(%C4%91%E1%BA%A3o)) với cái tên [tiếng Ireland Newfoundland](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_Newfoundland&action=edit&redlink=1).
## Mục lục
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=1)]
Theo
* (tiêu chuẩn chữ viết chính thức) tên của ngôn ngữ là An Caighdeán Oifigiúil* *Gaeilge*(phát âm tiếng Ireland: [[ˈɡeːlʲɟə]](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:IPA_cho_ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit&redlink=1)). Trước cuộc cải cách về chính tả năm 1948, nó được gọi là *Gaedhilge*; đây thực ra là dạng [sở hữu cách](/wiki/S%E1%BB%9F_h%E1%BB%AFu_c%C3%A1ch)của *Gaedhealg*được dùng trong tiếng Ireland cận đại. Cách viết trước kia bao gồm [[20]](#cite_note-20) *Gaoidhealg*[ge:ʝəlˠg] trong tiếng Ireland cổ điển và *Goídelc*[goiðelˠg] trong [tiếng Ireland cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1). Cách viết hiện đại bắt nguồn từ việc bỏ hai ký tự *dh*câm trong *Gaedhilge*, còn tên của [nhóm ngôn ngữ Goidel](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Goidel&action=edit&redlink=1), nhóm ngôn ngữ bao hàm tiếng Ireland, bắt nguồn từ tiếng Ireland cổ.
Cách viết khác trong các phương ngữ của tiếng Ireland (bên cạnh
*Gaeilge* trong phương ngữ Connacht miền nam ở trên) bao gồm *Gaedhilic/Gaeilic/Gaeilig* ([ˈɡeːlʲɪc]) hay *Gaedhlag* ([ˈɡeːl̪ˠəɡ]) trong [tiếng Ireland Ulster](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_Ulster&action=edit&redlink=1) và tiếng Ireland Connacht miền bắc cũng như *Gaedhealaing/Gaoluinn/Gaelainn* ([ˈɡˠeːl̪ˠɪŋʲ/ˈɡˠeːl̪ˠɪnʲ]) [[21]](#cite_note-21) trong [22] [tiếng Ireland Munster](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_Munster&action=edit&redlink=1).
Tại châu Âu ngôn ngữ này thường được gọi là
*tiếng Ireland*, hay *tiếng Gael* hoặc *tiếng Gael Ireland*. Thuật ngữ [23] *tiếng Gael Ireland*thường được người nói tiếng Anh để phân biệt giữa ba ngôn ngữ Goidel (tiếng Ireland, [tiếng Gael Scotland](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Gael_Scotland)và [tiếng Manx](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Manx)).
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=2)]
Tiếng Ireland viết được tìm thấy lần đầu trong các ký tự
[Ogham](/w/index.php?title=Ogham&action=edit&redlink=1) từ thế kỷ thứ 4 sau công nguyên; giai đoạn này của ngôn ngữ được gọi là [tiếng Ireland nguyên thủy](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ireland_nguy%C3%AAn_th%E1%BB%A7y). Những ký tự này được tìm thấy trên khắp Ireland và bờ biển phía tây của Anh. Tiếng Ireland nguyên thủy dần chuyển thành [tiếng Ireland cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) trong thế kỷ thứ 5. Tiếng Ireland cổ sử dụng [bảng chữ cái Latinh](/wiki/B%E1%BA%A3ng_ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Latinh) và được tìm thấy trong khoảng trống giữa các đoạn văn của các văn bản tiếng Latinh. Trong thời gian này, tiếng Ireland tiếp nhận nhiều từ [tiếng Latinh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Latinh), trong đó các thuật ngữ Giáo hội ví dụ như: *easpag* (giám mục) lấy từ từ gốc là episcopus, và *Domhnach* (Chủ nhật, lấy từ từ gốc là dominica). Cho tới thế kỷ thứ 10, tiếng Ireland cổ chuyển thành [tiếng Ireland trung cổ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland_trung_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), một ngôn ngữ phổ biến khắp Ireland, cũng như tại [Scotland](/wiki/Scotland) và [Đảo Man](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Man). Đây là ngôn ngữ được dùng nhiều trong văn chương, trong đó có bộ truyện thần thoại Ulster. Từ thế kỷ 12 tiếng Ireland trung cổ bắt đầu chuyển thành tiếng Ireland hiện đại tại Ireland, thành [tiếng Gael Scotland](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Gael_Scotland) ở Scotland, và [tiếng Manx](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Manx) tại đảo Man. Tiếng Ireland cận đại, từ thế kỷ 13, là căn bản của ngôn ngữ văn chương của cả Ireland và Scotland nói tiếng Gael. Tiếng Ireland hiện đại, được sử dụng bởi một số nhà văn như [Geoffrey Keating](/w/index.php?title=Geoffrey_Keating&action=edit&redlink=1), có niên đại từ thế kỷ 17 và là phương tiện truyền đạt của văn học đại chúng kể từ thời điểm đó.
Từ thế kỷ 18 trở đi, ngôn ngữ này dần mất chỗ đứng ở miền đông Ireland, một phần bởi chính quyền Anh Quốc ra sức ngăn cản việc sử dụng ngôn này trong giáo dục, luật pháp và hành chính, một phần khác bởi sự lan rộng của việc sử dụng hai ngôn ngữ – một ví dụ cụ thể của sự chuyển giao ngôn ngữ.
Đây là một sự thay đổi có đặc trưng bởi việc hai ngôn ngữ được dùng chung trong cùng một cộng đồng nhưng trong các hoàn cảnh kinh tế và xã hội khác nhau và tính song ngữ chuyển tiếp (cha mẹ chỉ nói tiếng Ireland có con cái nói cả hai thứ tiếng, còn cháu chắt chỉ nói tiếng Anh). Cho đến giữa thế kỷ 18 tiếng Anh dần trở thành ngôn ngữ của tầng lớp công giáo trung lưu, nhà thờ công giáo và trí thức nhà nước, đặc biệt ở vùng phía đông. Tiếng Anh mang lại rất nhiều lợi ích cho người di cư, đặc biệt là phụ nữ. Dần dà, khi ý nghĩa của tiếng Anh trở nên rõ ràng, việc cấm tiếng Ireland trong trường học có được sự đồng thuân của các bậc cha mẹ. [24] Nạn đói kinh hoàng ở Ireland (1845–49) được coi là đã đẩy ngôn ngữ này xuống tột cùng của sủa sự suy thoái. Khi có vẻ như việc di cư tới Hoa Kỳ và Canada càng ngày trở nên phổ biến, tầm quan trọng của tiếng Anh trở nên rõ ràng hơn vì nó giúp dân di cư kiếm việc ở những ngành khác hơn là làm nông nghiệp. [[25]](#cite_note-Ó_Gráda-25)
Người ta vẫn chưa thể làm rõ liệu tiếng Ireland có đóng góp quá ít vào quá trình hiện hóa của Ireland trong thế kỷ 19 như người ta vẫn nghĩ hay không. Trong nửa đầu thế kỷ vẫn còn khoảng ba triệu người coi tiếng Ireland là ngôn ngữ chính của mình, và chỉ riêng con số này cũng nói lên sức mạnh về văn hóa xã hội của cộng đồng này. Người nói tiếng Ireland thường giữ nguyên việc sử dụng tiếng Ireland khi lên tòa án (ngay cả khi họ biết tiếng Anh) hay trong các giao dịch buôn bán. Ngôn ngữ liên quan sâu sắc tới cuộc "cách mạng sùng đạo" đánh dấu sự tiêu chuẩn hóa việc hành lễ công giáo và cũng được dùng rộng rãi trong lĩnh vực chính trị. Từ thời nạn đói và kể cả sau đó, tiếng Ireland vẫn được nói bởi mọi tầng lớp, cả thành thị và nông thôn.
Vào cuối thế kỷ 19 người ta bắt đầu một chiến dịch hồi sinh để khuyến khích việc học và sử dụng tiếng Ireland, mặc dù chỉ rất ít người trưởng thành nắm chắc về ngôn ngữ này. [26] Phương tiện để hồi sinh lại tiếng Ireland là thông qua [[27]](#cite_note-27) [Conradh na Gaeilge](/w/index.php?title=Conradh_na_Gaeilge&action=edit&redlink=1)(Liên đoàn Gael), tập trung chủ yếu vào văn hóa dân gian truyền thống giàu bản sắc cũng như các lĩnh vực hiện đại.
## Hiện trạng[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=3)]
### Cộng hòa Ireland[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=4)]
Tiếng Ireland được
[Hiến pháp Ireland](/w/index.php?title=Hi%E1%BA%BFn_ph%C3%A1p_Ireland&action=edit&redlink=1) công nhận là ngôn ngữ quốc gia và chính thức cơ bản của Cộng hòa Ireland (tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức còn lại). Mặc dù về lý là như vậy, nhưng trong thực tế tất cả các cuộc thảo luận và công việc của chính phủ đều dùng tiếng Anh. Năm 1938, Douglas Hyde, người sáng lập [28] [Conradh na Gaeilge](/w/index.php?title=Conradh_na_Gaeilge&action=edit&redlink=1), được bổ nhiệm làm [tổng thống Ireland](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Ireland&action=edit&redlink=1). Bản ghi lời tuyên thệ nhậm chức của ông bằng tiếng [tiếng Ireland Roscommon](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Roscommon&action=edit&redlink=1)vẫn là dấu tích duy nhất còn tồn tại của phương ngữ này.
Kể từ khi
[Nhà nước Tự do Ireland](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_T%E1%BB%B1_do_Ireland&action=edit&redlink=1) thành lập năm 1922, [Chính phủ Ireland](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Ireland&action=edit&redlink=1) yêu cầu bằng cấp sử dụng thành thạo tiếng Ireland đối với những ai được bổ nhiệm vào các vị trí công chức (bao gồm nhân viên bưu chính, nhân viên thuế, thanh tra nông nghiệp, v/v.). Việc chỉ thành thạo một thứ tiếng chính thức để được nhận vào các vị trí dịch vụ công cũng được giới thiệu vào năm 1974 sau sự phản đối của các tổ chức như Phong trào Tự do Ngôn ngữ. [29]
Mặc dù quy tắc Ngôn ngữ chính thức cơ bản bị loại bỏ nhằm tạo điều kiện vào các vị trí công chức, tiếng Ireland vẫn là môn bắt buộc trong tất cả các trường công trong nước. Những ai muốn dạy trong các trường tiểu học phải vượt qua kỳ thi bắt buộc "Scrúdú Cáilíochta sa Ghaeilge". Bằng tốt nghiệp tiếng Ireland hoặc Anh cũng là điều kiện đầu vào đối với
[Gardaí](/w/index.php?title=Garda_S%C3%ADoch%C3%A1na&action=edit&redlink=1) (cảnh sát) từ tháng 9 năm 2005, mặc dù các ứng viên được tạo điều kiện tham gia các buổi học trong hai năm huấn luyện. Những tài liệu chính thức quan trọng nhất của chính phủ Ireland phải được viết bằng cả hai thứ tiếng hoặc chỉ tiếng Ireland (theo Official Languages Act 2003, đưa ra bởi "An Coimisinéir Teanga", cơ quan thanh tra tiếng Ireland). [Đại học Quốc gia Ireland](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Ireland&action=edit&redlink=1) yêu cầu tất cả các học sinh nếu muốn tham gia vào khóa học lấy bằng phải qua môn tiếng Ireland trong các kì kiểm tra GCE/GCSE. Các sinh viên sinh ra ở ngoài lãnh thổ Cộng hòa Ireland; sinh tại Cộng hòa Ireland nhưng hoàn thành giáo dục tiểu học tại nước ngoài, và các sinh viên mắc [30] [chứng khó đọc](/wiki/Ch%E1%BB%A9ng_kh%C3%B3_%C4%91%E1%BB%8Dc)được miễn quy định này. [Đại học Quốc gia Ireland, Galway](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia_Ireland,_Galway&action=edit&redlink=1) được yêu cầu phải chỉ định nhân sự theo trình độ tiếng Ireland của họ, cũng như trình độ các lĩnh vực liên quan. Quy tắc này được đề ra bởi Đạo luật University College Galway, 1929 (Mục 3). [[31]](#cite_note-31)
Đã có nhiều cuộc tranh luận căng thẳng trong nhiều năm trong nhiều giới như chính trị, học thuật,... về việc nhiều sinh viên trường công (dạy bằng tiếng Anh) trượt môn tiếng Ireland, ngay cả sau 14 năm tiếp cận với ngôn ngữ.
[[32]](#cite_note-32) [[33]](#cite_note-33) Đồng thời sự sụt giảm số người lượng người bản ngữ truyền thống cũng gây ra không ít lo ngại. [34] [[35]](#cite_note-35) [[36]](#cite_note-36) [[37]](#cite_note-37) Vào năm 2007, nhà làm phim [[38]](#cite_note-38) [Manchán Magan](/w/index.php?title=Manch%C3%A1n_Magan&action=edit&redlink=1)chỉ tìm thấy một số ít người bản ngữ và cảm thấy không tin tưởng việc chỉ nói tiếng Ireland tại [Dublin](/wiki/Dublin). Ông không thể hoàn thành một số nhiệm vụ thường ngày, điều được ghi lại trong bộ phim tài liệu " [No Béarla](/w/index.php?title=No_B%C3%A9arla&action=edit&redlink=1)". [[39]](#cite_note-39)
Tuy nhiên sô người nói tiếng Ireland đang tăng lên tại các thành phố, hầu hết là kết quả của nền giáo dục độc lập mà ở đó tiếng Ireland là ngôn ngữ truyền đạt duy nhất. Những trường này được gọi là
*. Những trường dạy bằng tiếng Ireland này cung cấp lượng học sinh lên cấp ba nhiều hơn các trường công khác, và có lẽ là, chỉ trong một thế hệ, những người sử dụng tiếng Ireland sẽ là bộ phận thiểu số của khu thành thị, trung lưu và được giáo dục đầy đủ. Gaelscoileanna* [[40]](#cite_note-40)
Luật pháp nghị viện cần phải được soạn bằng tiếng Ireland và tiếng Anh nhưng thường chỉ có sẵn bản tiếng Anh. Tuy nhiên Điều 25.4 Hiến pháp Ireland quy định rằng một "bản dịch chính thức" của bất cứ luật nào bằng một ngôn ngữ chính thức phải được viết bằng ngôn ngữ còn lại ngay lập tức, nếu cả hai phiên bản chưa cùng có sẵn.
[[41]](#cite_note-41)
#### Gaeltacht[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=5)]
Ngày nay ở Ireland vẫn có những nơi tiếng Ireland được sử dụng hàng ngày ở một mức độ nào đó như là
[ngôn ngữ đầu tiên](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_%C4%91%E1%BA%A7u_ti%C3%AAn). Những khu vực này được gọi cả chung và riêng là [Gaeltacht](/w/index.php?title=Gaeltacht&action=edit&redlink=1), hay ở dạng số nhiều là *Gaeltachtaí*. Dù những người sử dụng thông thạo tiếng Ireland của Gaeltacht, ước tính 20 tới 30 nghìn người, chỉ là thiểu số trong tổng số người thông thạo tiếng Ireland, nhưng họ vẫn vẫn là nơi tập trung đông người nói tiếng Ireland hơn bất kỳ khu vực nào của đất nước, và chỉ có ở các khu vực Gaeltacht thì tiếng Ireland vẫn được coi là ngôn ngữ chung của cả cộng đồng. Theo dữ liệu được Cục các vấn đề về Cộng đồng, Công bằng và Gaeltacht tổng hợp, chỉ một phần tư số hộ dân tại các khu vực Gaeltacht chính thức có thể nói thành thạo tiếng Ireland. Tác giả bài phân tích chi tiết về cuộc thăm dò, ông Donncha Ó hÉallaithe của [42] [Viện công nghệ Galway-Mayo](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_c%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_Galway-Mayo&action=edit&redlink=1), cho thấy chính sách về tiếng Ireland của chính phủ "hoàn toàn là một thảm họa". *trích lời của ông trên tờ báo bằng tiếng Ireland có tên* [The Irish Times](/w/index.php?title=The_Irish_Times&action=edit&redlink=1) *: "Các chính phủ Ireland gần đây thật đáng lên án khi mà vào thời điểm Nhà nước Ireland thành lập có tới 250.000 người thành thạo tiếng Ireland [...] nhưng giờ thì con số ấy chỉ còn từ 20.000 tới 30.000".* [Foinse](/w/index.php?title=Foinse&action=edit&redlink=1) [[42]](#cite_note-Siggins_5-42)
Vào những năm 1920, khi
[Nhà nước Ireland Tự do](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ireland_T%E1%BB%B1_do&action=edit&redlink=1) thành lập, tiếng Ireland vẫn chỉ là một ngôn ngữ chung ở bờ biển phía tây. Trong những năm 1930, những vùng có trên 25% dân số nói tiếng Ireland được phân là Gaeltacht. Những khu vực Gaeltacht mạnh nhất, về mặt số lượng và yếu tố xã hội, là vùng Nam [Connemara](/w/index.php?title=Connemara&action=edit&redlink=1), tây [bán đảo Dingle](/w/index.php?title=B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Dingle&action=edit&redlink=1) và tây bắc Donegal. Những nơi này thường được gọi là *Fíor-Ghaeltacht* ("Gaeltacht đích thực"), một từ ban đầu được dùng để gán cho những nơi có trên 50% dân số nói tiếng Ireland.
Những vùng Gaeltacht lớn có thể kể tới
[Hạt Galway](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Galway&action=edit&redlink=1) ( *Contae na Gaillimhe*), bao gồm Connemara ( *Conamara*), [Quần đảo Aran](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Aran) ( *Oileáin Árann*), [Carraroe](/w/index.php?title=Carraroe&action=edit&redlink=1) ( *An Cheathrú Rua*) và [Spiddal](/w/index.php?title=Spiddal&action=edit&redlink=1) ( *An Spidéal*); trên bờ biển phía tây [Hạt Donegal](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Donegal&action=edit&redlink=1) ( *Contae Dhún na nGall*); và trên các bán đảo [Dingle](/w/index.php?title=B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Dingle&action=edit&redlink=1) ( *Corca Dhuibhne*) và [Iveragh](/w/index.php?title=B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Iveragh&action=edit&redlink=1) ( *Uibh Rathach*) ở [Hạt Kerry](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Kerry&action=edit&redlink=1) ( *Contae Chiarraí*).
Những khu vực nhỏ hơn là các hạt
[Mayo](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Mayo&action=edit&redlink=1) ( *Contae Mhaigh Eo*), [Meath](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Meath&action=edit&redlink=1) ( *Contae na Mí*), [Waterford](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Waterford&action=edit&redlink=1) ( *Contae Phort Láirge*), và [Cork](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Cork&action=edit&redlink=1) ( *Contae Chorcaí*). [Gweedore](/w/index.php?title=Gweedore&action=edit&redlink=1) ( *Gaoth Dobhair*) ở hạt Donegal là xứ đạo Gaeltacht lớn nhất ở Ireland. Hàng năm khoảng hàng chục nghìn thiếu niên học hè tại các trường dạy tiếng Ireland ở Gaeltacht. Các học sinh ở cùng với các gia đình ở Gaeltacht, tới các lớp học, thi đấu thể thao, tham gia các buổi * (một kiểu hội trại của người Celt) và bắt buộc phải nói tiếng Ireland. Mọi mặt của văn hóa và truyền thống của Ireland đều được khuyến khích. cèilidh*
### Bắc Ireland[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=6)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Multilingual_sign_Department_Culture_Leisure_Arts_Northern_Ireland.jpg/220px-Multilingual_sign_Department_Culture_Leisure_Arts_Northern_Ireland.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Multilingual_sign_Department_Culture_Leisure_Arts_Northern_Ireland.jpg/220px-Multilingual_sign_Department_Culture_Leisure_Arts_Northern_Ireland.jpg)
[Scots Ulster](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Scots_Ulster&action=edit&redlink=1).
Trước khi Ireland chia tách vào năm 1921, tiếng Ireland đóng vai trò là môn học tại trường và được gọi là "tiếng Celt" ở một vài trường cấp ba. Từ 1921 tới 1972
[Bắc Ireland](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland) có một chính phủ ủy thác. Trong thời gian này, [Đảng Công đoàn Ulster](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_C%C3%B4ng_%C4%91o%C3%A0n_Ulster&action=edit&redlink=1) (UUP), ủng hộ Bắc Ireland ở lại trong Liên hiệp Anh), đảng chiếm ưu thế trong [Chính phủ Stormont](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_B%E1%BA%AFc_Ireland&action=edit&redlink=1) tỏ ra không ủng hộ sử dụng tiếng Ireland do những người theo chủ nghĩa dân tộc đối lập với đảng này sử dụng nó. Tiếng Ireland không xuất hiện trên sóng phát thanh và truyền hình trong gần ba mươi năm chính phủ ủy thác tại vị. [43] Ngôn ngữ này được Vương quốc Anh công nhận cho Bắc Ireland theo [[44]](#cite_note-44) [Hiệp định Good Friday](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Good_Friday&action=edit&redlink=1)1998, và tiếp đến vào năm 2003 được chính phủ Anh Quốc phê chuẩn theo Hiến chương Các ngôn ngữ thiểu số và vùng miền tại châu Âu. [[45]](#cite_note-belfast-45)
### Nghị viện châu Âu[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=7)]
Tiếng Ireland trở thành ngôn ngữ chính thức của EU vào ngày 1 tháng 1 năm 2007. Điều này có nghĩa các nghị sĩ thạo tiếng Ireland có thể sử dụng nó tại tại
[Nghị viện châu Âu](/wiki/Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_ch%C3%A2u_%C3%82u) và các ủy ban, mặc dù họ phải thông báo trước tới một thông dịch viên để những gì họ nói được dịch ra các thứ tiếng khác. Dù là một trong [các ngôn ngữ của Liên minh châu Âu](/w/index.php?title=C%C3%A1c_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_c%E1%BB%A7a_Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1), chỉ có các quy tắc theo quy trình lập pháp thông thường mới phải bắt buộc dịch sang tiếng Ireland, do chính phủ Ireland yêu cầu vô hiệu tạm thời (có thể gia hạn) trong vòng 5 năm về những gì cần được dịch trong thời gian họ đang đàm phán về vị thế chính thức mới của ngôn ngữ. Bất kỳ sự gia tăng về số loại văn bản cần được dịch phụ thuộc vào kết quả của 5 năm đầu xem xét cũng như trên việc liệu các nhà chức trách Ireland có quyết định lên kế hoạch gia hạn thêm hay không. Chính phủ Ireland quyết định đào tạo một số lượng thông dịch viên và biên dịch viên cần thiết và họ sẽ chịu mọi phí tổn liên quan. Sự vô hiệu được cho sẽ hết hiệu lực vào năm 2022. [46] [[47]](#cite_note-47)
Trước khi Ireland trở thành ngôn ngữ chính thức, nó được đặt ở vị thế một ngôn ngữ theo thỏa thuận và chỉ có phiên bản tiếng Ireland cho các tài liệu cao cấp nhất của EU.
### Ngoài Ireland[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=8)]
Tiếng Ireland được mang ra ngoài đảo Ireland bởi làn sóng di cư, chủ yếu tới
[Đảo Anh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Anh) và Bắc Mỹ, ngoài ra còn tới Úc, New Zealand và [Argentina](/wiki/Argentina). Những cuộc di dân lớn có từ thế kỉ 17, xuất phát từ việc [Cromwell chinh phục Ireland](/w/index.php?title=Cromwell_chinh_ph%E1%BB%A5c_Ireland&action=edit&redlink=1) khiến nhiều người Ireland bị đưa tới [Tây Ấn](/wiki/T%C3%A2y_%E1%BA%A4n). Cuộc di cư tới Hoa Kỳ bắt đầu vào thế kỷ 18, và gia tăng vào những năm 1840 bởi hàng nghìn người di tản khỏi nạn đói. Cho tới tận thời điểm đó hầu hết người di cư vãn nói tiếng Ireland là chính, dù tiếng Anh dần có chỗ đứng hơn. Người nói tiếng Ireland tới Úc đầu thế kỉ 18 trong vì bị tù đày hoặc làm nghĩa vụ quân sự, và nhiều người Ireland tiếp bước họ, đặc biệt là vào thập niên 1860. New Zealand cũng nằm trong những điểm đến. Argentina là quốc gia không nói tiếng Anh duy nhất tiếp nhận lượng lớn người nhập cư từ Ireland, nhưng chỉ có khá ít người nói tiếng Ireland trong số họ.
Có khá ít người di cư biết đọc và viết tiếng Ireland, nhưng nhiều bản thảo tiếng Ireland được mang sang cả Úc và Mỹ. Mỹ là nơi tờ báo đầu tiên sử dụng một lượng đáng kể tiếng Ireland ra đời. Ở Úc, ngôn ngữ này cũng được dùng trong báo chí. Công cuộc phục dựng văn hóa Gaelic bắt đầu từ những năm 1890 ở Ireland cũng tìm được tiếng nói chung ở nước ngoài khi các chi nhánh của Conradh na Gaeilge được thành lập ở tất cả các quốc gia mà người bản ngữ Ireland di cư tới.
Sự đi xuống của tiếng Ireland ở Ireland và giảm dần tỉ lệ di cư góp phần vào sự suy yếu của nó tại nước ngoài. Mặc dù vậy một số những người có đam mê với ngôn ngữ này vẫn tiếp tục học và trau dồi tiếng tại nước sở tại vào cuối thế kỷ 20. Ngày nay nó được dạy ở các trường đại học cao đẳng ở Bắc Mỹ, Úc và châu Âu, còn người nói tiếng Ireland ở nước ngoài đóng góp vào báo chí và văn học bằng chính thứ tiếng của mình. Tại Hoa Kỳ và Canada tồn tại nhiều mạng lưới người nói tiếng Ireland;
số liệu giai đoạn 2006-2008 cho thấy có 22.279 người Mỹ nói tiếng Ireland tại nhà. [48] [[49]](#cite_note-49)
Tiếng Ireland là một trong những
[ngôn ngữ chính thức](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_ch%C3%ADnh_th%E1%BB%A9c) của [Celtic League](/w/index.php?title=Celtic_League&action=edit&redlink=1), một tổ chức phi chính phủ khuyến khích sự tự quyết và và ủng hộ bản sắc và văn hóa Celt ở Ireland, Scotland, Wales, [Bretagne](/wiki/Bretagne), [Cornwall](/wiki/Cornwall) và đảo Man (gọi chung là [các quốc gia Celt](/wiki/C%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_Celt)). Tổ chức này cũng tỏ ra đặc biệt nhấn mạnh vào các ngôn ngữ Celt bản địa. Nó được Liên hiệp quốc công nhận là một tổ chức phi chính phủ thuộc nhóm "Roster" và trực thuộc Hội đồng Kinh tế và Xã hội LHQ. Tổ chức có chi nhánh ở mọi quốc gia Celt, ở [Patagonia](/wiki/Patagonia) thuộc Argentina, ở [thành phố New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York), Hoa Kỳ, và [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), Anh Quốc.
## Hệ thống âm vị[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=9)]
Về phát âm, tiếng Ireland giống với các ngôn ngữ gần gũi với nó như tiếng Gael Scotland và Manx. Một đặc điểm đáng lưu ý đó là các phụ âm (trừ /h/) đi theo cặp, một phụ âm "rộng" (
[bị vòm mềm hóa](/w/index.php?title=V%C3%B2m_m%E1%BB%81m_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1), phần sau lưỡi bị kéo về sau về phía vòm mềm) và một phụ âm "mảnh" ( [bị vòm hóa](/w/index.php?title=V%C3%B2m_h%C3%B3a_(ng%E1%BB%AF_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1), phần giữa lưỡi bị đẩy lên trên về phía vòm cứng). Mặc dù các cặp rộng-mảnh này không chỉ có ở riêng tiếng Ireland (có ở cả [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga)), nó sở hữu một chức năng ngữ pháp đáng kể.
|
|[Đầu lưỡi](/w/index.php?title=%C3%82m_%C4%91%E1%BA%A7u_l%C6%B0%E1%BB%A1i&action=edit&redlink=1) [Mặt lưỡi](/w/index.php?title=%C3%82m_m%E1%BA%B7t_l%C6%B0%E1%BB%A1i&action=edit&redlink=1) [Họng](/wiki/%C3%82m_h%E1%BB%8Dng) [rộng](/w/index.php?title=V%C3%B2m_m%E1%BB%81m_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) [mảnh](/w/index.php?title=V%C3%B2m_h%C3%B3a_(ng%E1%BB%AF_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [rộng](/w/index.php?title=V%C3%B2m_m%E1%BB%81m_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) [mảnh](/w/index.php?title=V%C3%B2m_h%C3%B3a_(ng%E1%BB%AF_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [rộng](/w/index.php?title=V%C3%B2m_m%E1%BB%81m_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) [mảnh](/w/index.php?title=V%C3%B2m_h%C3%B3a_(ng%E1%BB%AF_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [Tắc](/w/index.php?title=%C3%82m_t%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) [vô thanh](/w/index.php?title=Thanh_(ng%E1%BB%AF_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [hữu thanh](/w/index.php?title=Thanh_(ng%E1%BB%AF_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [Xát](/w/index.php?title=%C3%82m_x%C3%A1t&action=edit&redlink=1)/ [Tiếp cận](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_%C3%A2m_ti%E1%BA%BFp_c%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) [vô thanh](/w/index.php?title=Thanh_(ng%E1%BB%AF_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [hữu thanh](/w/index.php?title=Thanh_(ng%E1%BB%AF_%C3%A2m_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [Mũi](/w/index.php?title=%C3%82m_m%C5%A9i&action=edit&redlink=1) [Vỗ](/w/index.php?title=%C3%82m_v%E1%BB%97&action=edit&redlink=1) [Cạnh](/w/index.php?title=%C3%82m_c%E1%BA%A1nh&action=edit&redlink=1)
|Trước||Giữa||Sau|
|ngắn||dài||ngắn||ngắn||dài|
|Đóng||ɪ||iː||ʊ||uː|
|Giữa||ɛ||eː||ə||ɔ||oː|
|Mở||a||ɑː|[Nguyên âm đôi](/wiki/Nguy%C3%AAn_%C3%A2m_%C4%91%C3%B4i): iə, uə, əi, əu.
## Cú pháp và hình thái[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=10)]
Ngữ pháp tiếng Ireland có một vài điểm tương đồng với các ngôn ngữ Celt (dù khá kì lạ so với các hệ ngôn ngữ Ấn-Âu khác), tuy cũng không hẳn là độc nhất vô nhị. Các đặc điểm đáng chú ý là
[biến đổi phụ âm đầu](/w/index.php?title=Bi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%95i_%C3%A2m_%C4%91%E1%BA%A7u_ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit&redlink=1), cấu trúc [động từ–chủ ngữ–tân ngữ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng-ch%E1%BB%A7-t%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (VSO) và hai dạng "to be". Các đặc điểm này xuất hiện ở cả các ngôn ngữ Celt cũng như các ngôn ngữ ngoài ngữ hệ Celt: [biến đổi âm](/w/index.php?title=Bi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%95i_%C3%A2m&action=edit&redlink=1) đầu gây ra bởi yếu tố cú pháp và hình thái có thể được tìm thấy ở tiếng [Fula](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Fula) và [Shoshone](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Shoshone&action=edit&redlink=1); trật tự từ VSO có ở [tiếng Ả Rập cổ điển](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) và [tiếng Hebrew Kinh Thánh](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Hebrew_Kinh_Th%C3%A1nh&action=edit&redlink=1), còn một vài [ngôn ngữ Roman](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Roman) khác có hai dạng động từ "to be" (kế thừa từ *esse* và *stare* trong [tiếng Latinh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Latinh)). Việc "chia giới từ" cũng hiện hữu trong [nhóm ngôn ngữ Semit](/wiki/Nh%C3%B3m_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Semit) hay trong [tiếng Veneto](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Veneto&action=edit&redlink=1).
### Cú pháp[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=11)]
Tiếng Ireland là một ngôn ngữ VSO (
[động từ–chủ ngữ–tân ngữ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_t%E1%BB%AB%E2%80%93ch%E1%BB%A7_ng%E1%BB%AF%E2%80%93t%C3%A2n_ng%E1%BB%AF&action=edit&redlink=1)) và sử dụng hai dạng động từ nối. Một trong số đó là [từ liên hệ](/wiki/T%E1%BB%AB_li%C3%AAn_h%E1%BB%87) (trong tiếng Ireland là *an chopail*), dùng để miêu tả đặc điểm hay danh tính lâu dài (ngược lại với trạng thái tạm thời).
Tính từ thường đứng sau danh từ (ngoại trừ
[các tính từ sở hữu](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh_s%E1%BB%9F_h%E1%BB%AFu&action=edit&redlink=1)), tuy nhiên vẫn có nhiều tính từ và phân từ có chức năng như một tiền tố.
### Hình thái[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=12)]
Tiếng Ireland là một ngôn ngữ có nhiều biến tố. Ở dạng tiêu chuẩn nó gồm có các cách sau: cách "thông dụng" (chủ cách
*(nominative)* và đổi cách ( *accusative*) cũ), hô cách ( *vocative*) và thuộc cách (hoặc sở hữu cách, *genitive*). Trong các phương ngữ Munster vẫn tồn tại dạng vị các ( *dative*), mặc dù dần ít được sử dụng bởi những người trẻ tuổi. Hệ thống biến tố hiện nay thể hiện sự đơn giản hóa căn bản ngữ pháp tiếng Ireland cổ. [50]
Các danh từ có thể mang giống đực hoặc cái (giống trung gian không còn). Ở một mức độ nào đó, khác biệt về giống có thể được biểu hiện ở một số đuôi từ như
*-án* và *-ín* là đực còn đuôi *-óg* mang giống cái.
Một đặc điểm chung với các ngôn ngữ Celt là các đại từ có chức năng giới từ (
*forainmneacha réamhfhoclacha*), thực chất là các giới từ được chia. Ví dụ, từ *at* trong tiếng Anh dịch sang tiếng Ireland là *ag*, ở ngôi thứ nhất số ít là *agam* ("at me"). Khi dùng với động từ *bí* ("to be") *ag* thể hiện sự sở hữu, tương đương với từ "to have". *Tá leabhar*agam. "Tôi có một quyển sách." (Nghĩa đen, "có một quyển sách ở chỗ tôi") *Tá leabhar*agat. "Bạn có một quyển sách." *Tá leabhar*aige. "Anh ta có một quyển sách." *Tá leabhar*aici. "Cô ấy có một quyển sách." *Tá leabhar*againn. "Chúng tôi có một quyển sách." *Tá leabhar*agaibh. "Các bạn có một quyển sách." *Tá leabhar*acu. "Họ có một quyển sách."
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=13)]
- ^
**a** **ă** [Irish](http://www.ethnologue.com/language/gle)trên [Ethnologue](/wiki/Ethnologue)phiên bản thứ 18, 2015 [^](#cite_ref-2) [2011 Census, Key Statistics for Northern Ireland, UK Govt, December 2012](http://www.nisra.gov.uk/Census/key_report_2011.pdf) **Oxford University Press.** [^](#cite_ref-3) ["Oxford Dictionaries Online: 'Gaelic'"](http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/Gaelic). *Oxford Dictionaries Online*. Truy cập 5 tháng 1 năm 2015. **Borsley, Robert D; Roberts, Ian G (1996).** [^](#cite_ref-4) *The Syntax of the Celtic Languages: A Comparative Perspective*. Cambridge University Press. tr. 2–3. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-521-48160-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-521-48160-1). **Gillies, William (1993).** [^](#cite_ref-5) [“Scottish Gaelic”](https://books.google.com/books?id=BP9QCJ2FQzYC&lpg=PP1&dq=the%20celtic%20languages&pg=PA145e). Trong Ball, Martin J.; Fife, James. *The Celtic Languages*. Luân Đôn: Routledge. tr. 145. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-41528080-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-41528080-8). **Broderick, George (1993).** [^](#cite_ref-6) [“Manx”](https://books.google.com/books?id=BP9QCJ2FQzYC&lpg=PP1&dq=the%20celtic%20languages&pg=PA228). Trong Ball, Martin J.; Fife, James. *The Celtic Languages*. Luân Đôn: Routledge. tr. 228. [ISBN](/wiki/ISBN) [9780415280808](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780415280808). **Murphy, Maureen O'Rourke; MacKillop, James.** [^](#cite_ref-7) *An Irish literature reader*. Syracuse University Press. tr. 3. **Price, Glanville (2000).** [^](#cite_ref-8) *Languages in Britain and Ireland*. Wiley-Blackwell. tr. 10. **Paulston, Christina Bratt.** [^](#cite_ref-9) *Linguistic Minorities in Multilingual Settings: Implications for Language Policies*. J. Benjamins Pub. tr. 81. **Pierce, David (2000).** [^](#cite_ref-10) *Irish Writing in the Twentieth Century*. Cork University Press. tr. 1140.. **Ó hÉallaithe, Donncha (1999). “Cuisle”.** [^](#cite_ref-11) [^](#cite_ref-12) [“Table”](http://census.cso.ie/Census/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=75642), *Census*, IE: CSO. [^](#cite_ref-Census_2011_-_This_is_Ireland_13-0) [“Census 2011 – This is Ireland”](http://www.cso.ie/en/media/csoie/census/documents/census2011pdr/Pdf%208%20Tables.pdf)(PDF). Central Statistics Office. **Romaine, Suzanne (2008), “Irish in a Global Context”,** [^](#cite_ref-14) *A New View of the Irish Language*, Dublin: Cois Life Teoranta, [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-901176-82-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-901176-82-7). **McCloskey, James (2006) [Tháng 9, 2005],** [^](#cite_ref-15) [“Irish as a World Language”](http://ohlone.ucsc.edu/~jim/PDF/notre-dame.pdf)(PDF), *Why Irish?*(PDF) (seminar), The University of Notre Dame. [^](#cite_ref-16) [“Ranafast Gaeltacht in Donegal fights Irish language decline - BBC News”](http://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-33919083). BBC News. Truy cập 8 tháng 10 năm 2015. **Merike Darmody, Tania Daly, for Foras na Gaeilge/ESRI: 'Attitudes towards the Irish Language on the Island of Ireland':** [^](#cite_ref-17) [http://www.gaelscoileanna.ie/files/Attitudes-towards-the-Irish-Language-on-the-Island-of-Ireland.pdf](http://www.gaelscoileanna.ie/files/Attitudes-towards-the-Irish-Language-on-the-Island-of-Ireland.pdf) **Nicola Carty, ‘ The First Official Language? The status of the Irish language in Dublin’:** [^](#cite_ref-18) [http://languagecontact.humanities.manchester.ac.uk/McrLC/casestudies/NC/NC_Irish.pdf](http://languagecontact.humanities.manchester.ac.uk/McrLC/casestudies/NC/NC_Irish.pdf) **[** [^](#cite_ref-19) [http://www.gaeilgesanastrail.com/newsletter-en.php](http://www.gaeilgesanastrail.com/newsletter-en.php)“Cumann Gaeilge na hAstr�ile”]. Truy cập 8 tháng 10 năm 2015. [^](#cite_ref-20) [Dinneen, Patrick S.](/w/index.php?title=Patrick_S._Dinneen&action=edit&redlink=1)(1927). *Foclóir Gaedhilge agus Béarla*. Dublin: Irish Texts Society. tr. 507 s.v. *Gaedhealg*. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-870166-00-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-870166-00-0). **Doyle, Aidan; Edmund Gussmann (2005).** [^](#cite_ref-21) *An Ghaeilge, Podręcznik Języka Irlandzkiego*. tr. 423k. [ISBN](/wiki/ISBN) [83-7363-275-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/83-7363-275-1). **Dillon, Myles; Donncha Ó Cróinín (1961).** [^](#cite_ref-22) *Teach Yourself Irish*. tr. 227. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-340-27841-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-340-27841-2). [^](#cite_ref-23) [“Ireland speaks up loudly for Gaelic”](http://www.nytimes.com/2005/03/28/world/europe/28iht-irish.html). New York Times. Ngày 29 tháng 3 năm 2005. Ví dụ về việc dùng từ "tiếng Gael" (Gaelic) để nói về ngôn ngữ. **De Fréine, Seán (1978).** [^](#cite_ref-24) *The great silence*. Mercier Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-85342-516-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-85342-516-7). [ISBN 9780853425168](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780853425168). **Ó Gráda 2013.** [^](#cite_ref-Ó_Gráda_25-0) **Wolf, Nicholas M. (2014).** [^](#cite_ref-26) *An Irish-Speaking Island: State, Religion, Community, and the Linguistic Landscape in Ireland, 1770-1870*. Nhà xuất bản Đại học Wisconsin. [ISBN 978-0299302740](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780299302740) **McMahon 2008, trang 130-131.** [^](#cite_ref-27) [^](#cite_ref-28) [“Ireland speaks up loudly for Gaelic”](http://www.nytimes.com/2005/03/28/world/europe/28iht-irish.html). *The New York Times*. Ngày 29 tháng 3 năm 2005. **Ó Murchú, Máirtín (1993). “Aspects of the societal status of Modern Irish”. Trong Martin J. Ball and James Fife (eds.).** [^](#cite_ref-29) *The Celtic Languages*. Luân Đôn: Routledge. tr. 471–90. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-415-01035-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-415-01035-7). [^](#cite_ref-30) [“NUI Entry Requirements – Ollscoil na hÉireann – National University of Ireland”](http://www.nui.ie/college/entry-requirements.asp). Nui.ie. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2012. [^](#cite_ref-31) [[1]](http://www.irishstatutebook.ie/ZZA35Y1929S3.html)Được [lưu trữ](https://web.archive.org/web/20051130121122/http://www.irishstatutebook.ie/ZZA35Y1929S3.html)ngày 30 tháng 11 năm 2005 tại [Wayback Machine](/wiki/Wayback_Machine) [^](#cite_ref-32) [‘Academic claims the forced learning of Irish "has failed"](http://www.independent.ie/national-news/academic-claims-the-forced-learning-of-irish-has-failed-118356.html). Irish Independent. Thứ Năm ngày 19 tháng 1 năm 2006.] [^](#cite_ref-33) ['End compulsory Irish, says FG, as 14,000 drop subject'](http://wwww.irishexaminer.ie/end-compulsory-irish-says-fg-as-14000-drop-subject-118897.html)Irish Examiner. 4 tháng 5 năm 2010. Irishexaminer.ie Truy cập 2 tháng 11 năm 2010. [^](#cite_ref-34) [Donncha Ó hÉallaithe: "Litir oscailte chuig Enda Kenny"](http://www.beo.ie/alt-litir-oscailte-chuig-enda-kenny-td.aspx). BEO.ie **Lorna Siggins.** [^](#cite_ref-35) ['Study sees decline of Irish in Gaeltacht'](http://www.highbeam.com/doc/1P2-24898395.html) *The Irish Times*, 16 tháng 7 năm 2007. Highbeam.com **Nollaig Ó Gadhra. 'The Gaeltacht and the Future of Irish,** [^](#cite_ref-36) *Studies*, Tập 90, Số 360 **Welsh, Robert và Stewart, Bruce (1996). 'Gaeltacht,'** [^](#cite_ref-37) *The Oxford Companion to Irish Literature*. Nhà xuất bản Đại học Oxford. **Hindley, Reg (1991).** [^](#cite_ref-38) *The Death of the Irish Language: A Qualified Obituary*. Taylor & Francis. **Magan, Manchán (ngày 9 tháng 1 năm 2007).** [^](#cite_ref-39) [“Cá Bhfuil Na Gaeilg eoirí?”](http://www.guardian.co.uk/travel/2007/jan/05/ireland.features). *The Guardian*(London). [^](#cite_ref-40) ['Language and Occupational Status: Linguistic Elitism in the Irish Labour Market’](https://ideas.repec.org/a/eso/journl/v40y2009i4p435-460.html)The Economic and Social Review. Vol. 40, No. 4, Winter, 2009, trang. 435–460 Ideas.repec.org [^](#cite_ref-41) [“Constitution of Ireland”](http://web.archive.org/web/20120813045802/http://www.taoiseach.gov.ie/attached_files/html%20files/Constitution%20of%20Ireland%20(Eng).htm). Government of Ireland. 1 tháng 7 năm 1937. [Bản gốc](http://www.taoiseach.gov.ie/attached_files/html%20files/Constitution%20of%20Ireland%20(Eng).htm)lưu trữ ngày 13 tháng 8 năm 2012. Truy cập ngày 19 tháng 6 năm 2007.
- ^
**a** [Siggins, Lorna (6 tháng 1 năm 2003). “Only 25% of Gaeltacht households fluent in Irish – survey”.](#cite_ref-Siggins_5_42-1) **ă** *The Irish Times*. tr. 5. [^](#cite_ref-43) [“CAIN: Issues: Language: O'Reilly, C. (1997) Nationalists and the Irish Language in Northern Ireland: Competing Perspectives”](http://cain.ulst.ac.uk/issues/language/oreilly97.htm#national). Cain.ulst.ac.uk. Truy cập ngày 31 tháng 10 năm 2015. [^](#cite_ref-44) [GPPAC.net](http://www.gppac.net/documents/pbp_f/part1/7_changi.htm) [^](#cite_ref-belfast_45-0) [“Belfast Agreement – Full text – Section 6 (Equality) – "Economic, Social and Cultural issues"”](http://cain.ulst.ac.uk/events/peace/docs/agreement.htm#rights). Cain.ulst.ac.uk. Truy cập ngày 7 tháng 7 năm 2012. [^](#cite_ref-46) [“Is í an Ghaeilge an 21ú teanga oifigiúil den Aontas Eorpach/Irish becomes the 21st official language of the EU”](https://web.archive.org/20080318191550/http://ec.europa.eu:80/dgs/translation/spotlight/irish_en.htm). [Bản gốc](http://ec.europa.eu/dgs/translation/spotlight/irish_en.htm)lưu trữ ngày 18 tháng 3 năm 2008. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2008. [^](#cite_ref-47) [Euractive.com](https://www.euractiv.com/section/languages-culture/news/irish-to-be-given-full-official-eu-language-status/) **O Broin, Brian.** [^](#cite_ref-48) [“An Analysis of the Irish-Speaking Communities of North America: Who are they, what are their opinions, and what are their needs?”](http://wpunj.academia.edu/Brian%C3%93Broin/Talks/61329/An_Analysis_of_the_Irish-Speaking_Communities_of_North_America_Who_are_they_what_are_their_opinions_and_what_are_their_needs). Academia. Truy cập ngày 31 tháng 3 năm 2012. [^](#cite_ref-49) [“1. Detailed Languages Spoken at Home and Ability to Speak English for the Population 5 Years and Over for the United States: 2006–2008”](http://www.census.gov/hhes/socdemo/language/), *Language*(table), Census, 2010 [^](#cite_ref-50) [“Irish (Gaeilge)”](http://users.skynet.be/fa008211/Gaeilge.html). Users.skynet.be.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ireland&action=edit§ion=14)]
|
|![]()
|
| có văn bản gốc có liên quan với bài:
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Language Links Database - Tài nguyên và các liên kết ngôn ngữ của tiếng Ireland](http://www.languagelinksdatabase.com/irish/) [Discover Irish](http://www.uni-due.de/DI/) [Gaeilge ar an ghréasán Tài nguyên tiếng Ireland online](http://www.smo.uhi.ac.uk/gaeilge/english.html) ['Gael-Taca (Corcaigh)'](http://www.gael-taca.com/)
- "
[Learning Irish?](http://www.bbc.co.uk/irish/features/8/english/)," [BBC](/wiki/BBC)
- "
[Mạng xã hội của người học, giáo viên và người bản ngữ](http://www.talkirish.com/)," [Thống kê Gaelscoil](http://www.gaelscoileanna.ie/index.php?page=about_us) [Giotaí và Top 40 chương trình của Offigiúla na hÉireann](http://www.digitalaudioproductions.com/radio-shows/)
|
|
|Ngôn ngữ học xã hội
||Chữ viết
|
|Tên gọi
|
|
|
|Vùng ngôn ngữ Celt
||Sự giáo dục hoà nhập
|
Từ
in nghiêng biểu lộ cho
|
|
|Khác
||Văn hoá
||Thể thao
|
|
|
|
|
|
|

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.09:-77.65:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1052 miss, cp1055 miss

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)

Content-Language: vi


text:
Trợ giúp:Mục lục/Duyệt/Quy định và hướng dẫn
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
<
Trợ giúp:Mục lục
|
Duyệt
(đổi hướng từ
Trợ giúp:Mục lục/Quy định và hướng dẫn
)
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Câu đề mục
Quy định và hướng dẫn
Mục lục
1
Câu đề mục
1.1
Chính sách và hướng dẫn dựa trên những nguyên lý sau
1.2
Dẫn nhập các chính sách
1.3
Chính sách chung
1.4
Chính sách quy trình
1.5
Chính sách và hướng dẫn nội dung
1.6
Chính sách và hướng dẫn hành vi
1.7
Chính sách và hướng dẫn biên soạn
1.8
Quy tắc văn phong và định dạng
1.9
Hướng dẫn phân loại
1.10
Xem thêm
Chính sách và hướng dẫn dựa trên những nguyên lý sau
Năm cột trụ
— lời phát biểu các nguyên lý
Lời phát biểu của Jimbo
(tiếng Anh) — nguyên lý trong lịch sử
Bộ quy tắc đơn giản hoá
— tổng hợp các quy tắc
Nguyên lý Wikimedia
— chung cho mọi dự án
Nguyên lý
— các bài luận khác về nguyên lý của Wikipedia
Dẫn nhập các chính sách
Giởi thiệu các chính sách và hướng dẫn
— một bài giới thiệu nhanh cho những chính sách và hướng dẫn chính cho người dùng mới tinh.
Điều cần nhớ
— một bài giới thiệu nhanh về cách áp dụng các chính sách và hướng dẫn trước khi biên soạn.
Chính sách chung
Đồng thuận
Giải quyết mâu thuẫn
Chính sách biên soạn
Bỏ qua mọi quy tắc
Những gì không phải là Wikipedia
Chính sách quy trình
Quy định và hướng dẫn
— cách các quy định và hướng dẫn được phát triển và bảo trì.
Hoà giải
Chính sách Bot
Chính sách và hướng dẫn nội dung
Chính sách nội dung cốt lõi
Thái độ trung lập
Không đăng nghiên cứu chưa được công bố
Thông tin kiểm chứng được
Các chính sách nội dung khác
Tên bài
Tiểu sử người đang sống
Xoá trang
Dùng hình ảnh
Hướng dẫn nội dung
Chú thích nguồn gốc
Định hướng
Không tung tin vịt
Do not include copies of primary sources
Nguồn đáng tin cậy
Độ nổi bật
Nội dung vô nghĩa
Chính sách và hướng dẫn hành vi
Chính sách hành vi
Thái độ văn minh
Bảo vệ trẻ em
Không chấp nhận thái độ bất lịch sự
Bút chiến
Quấy rối
Dọa kiện tụng
Tấn công cá nhân
Sở hữu bài viết
Tài khoản con rối
Hướng dẫn hành vi
Giữ thiện ý
Xung đột lợi ích
Đừng phá rối Wikipedia nhằm chứng minh một quan điểm
Quy tắc ứng xử trên Wikipedia
Chơi trò luẩn quẩn với hệ thống
Đừng cắn người mới đến
Chính sách và hướng dẫn biên soạn
Chính sách biên soạn
Chính sách biên soạn
Hướng dẫn biên soạn
Táo bạo
Độ lớn bài viết
Hatnotes
Chữ ký
Trang con
Trang thảo luận
Trang cá nhân
Phá hoại
Dự án
Quy tắc văn phong và định dạng
Cẩm nang biên soạn
Mục lục
Hỗ trợ người khuyết tật
Ngày tháng và số
Hình ảnh
Bố cục
Phần đầu
Liên kết
Lists
Hướng dẫn phân loại
Thể loại, danh sách, và bản mẫu tóm gọn
Thể loại
Không gian tên bản mẫu
Xem thêm
Danh sách chính sách và hướng dẫn
Danh sách chính sách
— danh mục đầy đủ và mô tả về các chính sách
Danh sách hướng dẫn
— danh mục đầy đủ và mô tả về các hướng dẫn
Mục lục cẩm nang biên soạn
— danh mục mô tả đầy đủ về các trang tạo thành Cẩm nang biên soạn.
Bài luận liên quan
Bộ quy tắc đơn giản hoá
— vài khía cạnh cơ bản của quy chuẩn và các làm việc trên Wikipedia.
8 quy tắc biên soạn
(tiếng Anh) — nếu bạn bắt đầu bằng cách theo các quy tắc đơn giản này, những cái còn lại sẽ đến tự nhiên.
10 quy tắc biên soạn
(tiếng Anh) — viết Wikipedia có thể mệt mỏi nhưng ở đây chúng tôi đưa ra vài mẹo để công việc thoải mái hơn.
Trifecta
(tiếng Anh) — khái quát cực nhanh về các nguyên lý cơ bản liên quan đến chính sách và hướng dẫn.
The rules are principles
(tiếng Anh) — policies and guidelines exist as rough approximations of their underlying principles.
Chính sách của quỹ Wikimedia
Danh sách chính sách
(tiếng Anh)
Giấy phép và bản quyền
(tiếng Anh)
Quyền riêng tư
(tiếng Anh)
Giá trị
(tiếng Anh)
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trợ_giúp:Mục_lục/Duyệt/Quy_định_và_hướng_dẫn&oldid=20175074
”
Thể loại
:
Mục lục trợ giúp Wikipedia
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Trợ giúp
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
العربية
Bahasa Melayu
বাংলা
Cymraeg
English
فارسی
Français
עברית
Latviešu
Magyar
Norsk
Shqip
සිංහල
Српски / srpski
తెలుగు
Türkçe
ייִדיש
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 01:59 ngày 6 tháng 1 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Trợ giúp:Mục lục/Duyệt/Quy định và hướng dẫn
<
[Trợ giúp:Mục lục](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:M%E1%BB%A5c_l%E1%BB%A5c) | [Duyệt](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:M%E1%BB%A5c_l%E1%BB%A5c/Duy%E1%BB%87t)(đổi hướng từ [Trợ giúp:Mục lục/Quy định và hướng dẫn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:M%E1%BB%A5c_l%E1%BB%A5c/Quy_%C4%91%E1%BB%8Bnh_v%C3%A0_h%C6%B0%E1%BB%9Bng_d%E1%BA%ABn&redirect=no))
## Câu đề mục
|
|
Quy định và hướng dẫn
## Chính sách và hướng dẫn dựa trên những nguyên lý sau
## Dẫn nhập các chính sách
## Chính sách chung
## Chính sách quy trình
## Chính sách và hướng dẫn nội dung
## Chính sách và hướng dẫn hành vi
## Chính sách và hướng dẫn biên soạn
## Quy tắc văn phong và định dạng
## Hướng dẫn phân loại
## Xem thêm

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1068 miss, cp1055 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close


text:
сбруя
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Nga
1.1
Chuyển tự
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Nga
[
sửa
]
Chuyển tự
[
sửa
]
Xem
Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga
.
Chữ Latinh
:
LHQ
: sbrúja;
khoa học
: sbr
u
ja
Anh
: sbruya;
Đức
: sbruja;
Việt
: xbruia
Danh từ
[
sửa
]
сбр
у
я
gc
(
Bộ
)
Dây
thắng
,
yên
cuơng
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=сбруя&oldid=1978217
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Nga
Danh từ
Danh từ tiếng Nga
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Български
English
Suomi
Ido
Malagasy
Polski
Русский
Oʻzbekcha/ўзбекча
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 00:24 ngày 12 tháng 5 năm 2017.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# сбруя
## Tiếng Nga[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-rus-&action=edit§ion=T-1)]
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)]
Xem
[Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga](/wiki/Wiktionary:Phi%C3%AAn_%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BA%BFng_Nga).
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **сбр уя** gc
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
Xem
[Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga](/wiki/Wiktionary:Phi%C3%AAn_%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BA%BFng_Nga).
**сбр уя** gc

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.09:-77.65:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

X-Cache: cp1055 miss, cp1067 miss

Link: </static/images/project-logos/viwiktionary.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiktionary-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiktionary-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017)
Liên hệ
Chi tiết
Không chỉ có thiết kế bắt mắt, sang trọng, Samsung Galaxy A5 (2017) còn có cấu hình, hiệu năng cực tốt, bạn có thể trải nghiệm những trò game tốt và có những bức ảnh tuyệt đẹp với bộ đôi camera chất lượng được trang bị. Những trải nghiệm trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) sẽ thêm thú vị, mượt mà hơn với màn hình rộng, chất lượng hiển thị sắc nét.
Trong quá trình sử dụng thì màn hình chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) bạn đang sử dụng bị gặp trục trặc và xuất hiện các sọc trắng đen, các sọc nhiễu, bạn không thể nhìn rõ được nội dung hiển thị bên trong màn hình. Bạn không biết được lý do tại sao Samsung Galaxy A5 (2017) bị sọc màn hình như vậy? Và cách sửa lỗi sẽ như thế nào? Dưới đây là một số thông tin về nguyên nhân và cách khắc phục lỗi sọc nguồn Samsung Galaxy A5 (2017), bạn có thể tham khảo.
Nguyên nhân xuất hiện lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017)
- Trong khi sử dụng, chắc hẳn bạn sẽ không ít lần vô tình làm chiếc này bị va đập, điều này đã làm ảnh hưởng đến phần cứng và gây ra lỗi sọc màn hình ở chiếc Samsung Galaxy A5 (2017)
- Một số ứng dụng bạn đã tải về chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) có thể xung đột với máy hay các ứng dụng khác trong máy và dẫn đến hiện tượng Samsung Galaxy A5 (2017) bị sọc màn hình
- Nếu chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) của bạn mới mua về và đã xảy ra tình trạng sọc này thì có thể là do phía nhà sản xuất, trong khâu sản xuất hay vận chuyển.
Cách sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017)
- Chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) bị sọc màn hình của bạn có thể khắc phục nhanh chóng bằng cách khởi động lại máy.
- Bạn phải khôi phục lại cài đặt gốc cho chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) để khắc phục lỗi sọc này nếu như sau khi bạn cài đặt một ứng dụng nào đó và máy gặp lỗi
- Bạn có thể nên đến trung tâm sửa chữa điện thoại uy tín để kiểm tra nguyên nhân chính xác gây ra lỗi sọc màn hình là từ phần cứng hay phần mềm để có cách khắc phục phù hợp
Bạn cũng có thể đến kiểm tra, tư vấn, sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017) tại các chi nhánh của Viettopcare và bạn sẽ hài lòng khi đến đây. Có thể phải thay màn hình Samsung Galaxy A5 2017 đấy.
Tại sao bạn chọn sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017) tại Viettopcare?
- Bạn sẽ được kiểm tra, tư vấn mọi tình trạng gặp phải trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017)
- Bạn sẽ nhận được sự hỗ trợ hết mình ngay cả trước và sau khi sửa lỗi sọc màn hình tại Viettopcare.
- Kỹ thuật viên có gần 10 năm kinh nghiệm trong sửa chữa điện thoại
- Linh kiện, phụ kiện Samsung để khắc phục lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017) là hàng zin, zin linh kiện chất lượng, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
- Thời gian sửa lỗi nhanh chóng, bạn có thể lấy ngay chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) trong ngày
- Quyền lợi sau khi sửa lỗi tại Viettopcare sẽ được đảm bảo thông qua chính sách bảo hành.
- Bạn sẽ nhận Giftcard có trị giá tới 150.000 khi sửa lỗi tại Viettopcare
- Chi phí sửa lỗi sẽ được giảm ngay 50.000 nếu như bạn là học sinh, sinh viên, tài xế Grab, Uber.
Quy trình sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017) tại Viettopcare.
- Bước 1: Bạn đến Viettopcare và giao dịch viên sẽ nhận chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) của bạn
- Bước 2: Kỹ thuật viên kiểm tra tình trạng màn hình, kiểm tra lỗi trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017)
- Bước 3: Nhân viên tư vấn, báo giá khắc phục lỗi sọc màn hình cho chiếc điện thoại của bạn
- Bước 4: Kỹ thuật viên tiến hành sửa lỗi cho chiếc Samsung Galaxy A5 (2017). Bạn có thể theo dõi quá trình này
- Bước 5: Bạn kiểm tra lại màn hình, hoạt động của máy sau khi sửa lỗi tại Viettopcare
- Bước 6: Bạn nhận Giftcard và thanh toán tại quầy giao dịch.
Nếu bạn muốn kiểm tra và tư vấn bất cứ tình trạng nào trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017), bạn hãy đến ngay Viettopcare nhé! Bạn sẽ không phải tốn bất cứ chi phí kiểm tra, tư vấn nào tại đây.
Để tránh một số lỗi thường gặp khác trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) này, bạn có thể tham khảo tại sửa chữa điện thoại Samsung.
Thông tin hữu ích dành cho bạn
Khi nào thay mặt kính, khi nào cần phải thay màn hình điện thoại?
5 lưu ý quan trọng cần phải biết trước khi đi sửa điện thoại
Hỗ trợ tư vấn qua tổng đài: 028 73 055 355 ( Ấn phím 1)
Tại Viettopcare, chúng tôi luôn cố gắng hoàn thiện mình, mang đến một dịch vụ tốt nhất dành cho khách hàng, những người đang sử dụng điện thoại, và mong muốn tìm cho mình một trung tâm uy tín và đáng tin cậy.
Đó là sự thật, dù chúng tôi không thể phục vụ hết được tất cả khách hàng, nhưng Viettopcare luôn hết mình, và tận tâm. Là điểm đến những khách hàng mong muốn tìm kiếm cho mình dịch vụ chất lượng, chuyên nghiệp trong quá trình sửa chữa điện thoại.
Con số nói lên tất cả, khách hàng khi sửa điện thoại tại Viettopcare không chỉ hài lòng về chất lượng, mà còn được nhận nhiều ưu đãi. Hãy đừng chỉ nhìn vào giá dịch vụ mà hãy nhìn vào cách doanh nghiệp cam kết với bạn.
Chúng tôi có thể giúp gì cho bạn?

markdown:
# Sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017)
Liên hệ
#### Chi tiết
Không chỉ có thiết kế bắt mắt, sang trọng, Samsung Galaxy A5 (2017) còn có cấu hình, hiệu năng cực tốt, bạn có thể trải nghiệm những trò game tốt và có những bức ảnh tuyệt đẹp với bộ đôi camera chất lượng được trang bị. Những trải nghiệm trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) sẽ thêm thú vị, mượt mà hơn với màn hình rộng, chất lượng hiển thị sắc nét.
Trong quá trình sử dụng thì màn hình chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) bạn đang sử dụng bị gặp trục trặc và xuất hiện các sọc trắng đen, các sọc nhiễu, bạn không thể nhìn rõ được nội dung hiển thị bên trong màn hình. Bạn không biết được lý do tại sao Samsung Galaxy A5 (2017) bị sọc màn hình như vậy? Và cách sửa lỗi sẽ như thế nào? Dưới đây là một số thông tin về nguyên nhân và cách khắc phục lỗi sọc nguồn Samsung Galaxy A5 (2017), bạn có thể tham khảo.
**Nguyên nhân xuất hiện lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017)**
- Trong khi sử dụng, chắc hẳn bạn sẽ không ít lần vô tình làm chiếc này bị va đập, điều này đã làm ảnh hưởng đến phần cứng và gây ra lỗi sọc màn hình ở chiếc Samsung Galaxy A5 (2017)
- Một số ứng dụng bạn đã tải về chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) có thể xung đột với máy hay các ứng dụng khác trong máy và dẫn đến hiện tượng Samsung Galaxy A5 (2017) bị sọc màn hình
- Nếu chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) của bạn mới mua về và đã xảy ra tình trạng sọc này thì có thể là do phía nhà sản xuất, trong khâu sản xuất hay vận chuyển.
**Cách sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017)**
- Chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) bị sọc màn hình của bạn có thể khắc phục nhanh chóng bằng cách khởi động lại máy.
- Bạn phải khôi phục lại cài đặt gốc cho chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) để khắc phục lỗi sọc này nếu như sau khi bạn cài đặt một ứng dụng nào đó và máy gặp lỗi
- Bạn có thể nên đến trung tâm sửa chữa điện thoại uy tín để kiểm tra nguyên nhân chính xác gây ra lỗi sọc màn hình là từ phần cứng hay phần mềm để có cách khắc phục phù hợp
Bạn cũng có thể đến kiểm tra, tư vấn, sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017) tại các chi nhánh của Viettopcare và bạn sẽ hài lòng khi đến đây. Có thể phải [thay màn hình Samsung Galaxy A5 2017]đấy. **Tại sao bạn chọn sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017) tại Viettopcare?** ![ Sửa chữa điện thoại tại Viettopcare](https://viettopcare.vn/wp-content/uploads/2017/10/Sua-chua-dien-thoai-tai-viettopcare-8.jpg)
Bạn sẽ hài lòng khi đến đây
- Bạn sẽ được kiểm tra, tư vấn mọi tình trạng gặp phải trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017)
- Bạn sẽ nhận được sự hỗ trợ hết mình ngay cả trước và sau khi sửa lỗi sọc màn hình tại Viettopcare.
- Kỹ thuật viên có gần 10 năm kinh nghiệm trong sửa chữa điện thoại
- Linh kiện, phụ kiện Samsung để khắc phục lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017) là hàng zin, zin linh kiện chất lượng, có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng.
- Thời gian sửa lỗi nhanh chóng, bạn có thể lấy ngay chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) trong ngày
- Quyền lợi sau khi sửa lỗi tại Viettopcare sẽ được đảm bảo thông qua
**.** *chính sách bảo hành*
- Bạn sẽ nhận Giftcard có trị giá tới 150.000 khi sửa lỗi tại Viettopcare
- Chi phí sửa lỗi sẽ được giảm ngay 50.000 nếu như bạn là học sinh, sinh viên, tài xế Grab, Uber.
**Quy trình sửa lỗi sọc màn hình Samsung Galaxy A5 (2017) tại Viettopcare.**
- Bước 1: Bạn đến Viettopcare và giao dịch viên sẽ nhận chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) của bạn
- Bước 2: Kỹ thuật viên kiểm tra tình trạng màn hình, kiểm tra lỗi trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017)
- Bước 3: Nhân viên tư vấn, báo giá khắc phục lỗi sọc màn hình cho chiếc điện thoại của bạn
- Bước 4: Kỹ thuật viên tiến hành sửa lỗi cho chiếc Samsung Galaxy A5 (2017). Bạn có thể theo dõi quá trình này
- Bước 5: Bạn kiểm tra lại màn hình, hoạt động của máy sau khi sửa lỗi tại Viettopcare
- Bước 6: Bạn nhận Giftcard và thanh toán tại quầy giao dịch.
Nếu bạn muốn kiểm tra và tư vấn bất cứ tình trạng nào trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017), bạn hãy đến ngay
** nhé! Bạn sẽ không phải tốn bất cứ chi phí kiểm tra, tư vấn nào tại đây. Viettopcare**
Để tránh một số lỗi thường gặp khác trên chiếc Samsung Galaxy A5 (2017) này, bạn có thể tham khảo tại
[sửa chữa điện thoại Samsung](http://viettopcare.vn/sua-chua-dien-thoai-samsung).
Thông tin hữu ích dành cho bạn
[Khi nào thay mặt kính, khi nào cần phải thay màn hình điện thoại?](https://viettopcare.vn/phan-biet-khi-nao-can-thay-mat-kinh-khi-nao-can-thay-man-hinh-dien-thoai/) [5 lưu ý quan trọng cần phải biết trước khi đi sửa điện thoại](https://viettopcare.vn/ban-can-phai-biet-nhung-dieu-nay-truoc-khi-dem-dien-thoai-di-sua-chua/) **Hỗ trợ tư vấn qua tổng đài: 028 73 055 355 ( Ấn phím 1)** ![ ](https://viettopcare.vn/wp-content/uploads/2017/08/icon_change_green.png)
Tại
**Viettopcare**, chúng tôi luôn cố gắng hoàn thiện mình, mang đến một dịch vụ tốt nhất dành cho khách hàng, những người đang sử dụng điện thoại, và mong muốn tìm cho mình một trung tâm **uy tín** và **đáng tin cậy**. ![ ](https://viettopcare.vn/wp-content/uploads/2017/08/icon_change_green.png)
Đó là sự thật, dù chúng tôi không thể phục vụ hết được tất cả khách hàng, nhưng
**Viettopcare** luôn hết mình, và tận tâm. Là điểm đến những khách hàng mong muốn tìm kiếm cho mình **dịch vụ chất lượng, chuyên nghiệp** trong quá trình sửa chữa điện thoại. ![ ](https://viettopcare.vn/wp-content/uploads/2017/08/icon_change_green.png)
Con số nói lên tất cả, khách hàng khi sửa điện thoại tại
**Viettopcare** không chỉ hài lòng về chất lượng, mà còn được nhận nhiều ưu đãi. **Hãy đừng chỉ nhìn vào giá dịch vụ mà hãy nhìn vào cách doanh nghiệp cam kết với bạn.**
#### Đánh giá (0)
![ wpDiscuz](https://viettopcare.vn/wp-content/plugins/wpdiscuz/assets/img/loading.gif)
## Chúng tôi có thể giúp gì cho bạn?

x-cache-handler: wp

Vary: User-Agent