text:
Hành Trình Về Biển
Sau 42 năm - Trùng Dương và Trần Mộng Tú theo chân Thuyền Nhân trở về biển đảo Thái Bình Dương.
Tất cả hình ảnh trong bài của Trùng Dương.
Phần I
Nước Mắt Nước Biển và Thuyền Nhân Việt
Chiền hôm ngày 30 tháng 3. Chúng tôi, 56 người, gặp nhau ở một phi trường nhỏ trong một tỉnh nhỏ, có tên là Hatyai, của nước Thái Lan.Trong 56 người, chỉ có 4 người: vợ chồng tôi, chị Trùng Dương, anh Michael ở Texas làm cho đài Truyền Hình Saigon-Houston không phải thuyền nhân. Số đông thuyền nhân tham gia là các anh chị đến từ Úc Châu và rất nhiều người đã từng đi Songkla và Bidong hai, ba lần. Anh chị Dương Phục và Vũ Thanh Thủy cũng là thuyền nhân nhưng đây là chuyến đi đầu tiên của anh chị đến đảo Kra. Cô Ngọc Ân, phóng viên của đài Little Saigon-Radio, Kim Hoàng và Chấn Hồng của đài VietFace TV từ Úc cũng có mặt trong chuyến đi này.
Chúng tôi may mắn có ba Linh Mục , Cha Nguyễn Hùng đến từ Đài Loan, cha Phạm Hồng từ Úc và Phạm Tâm ( cũng còn là Bác Sĩ Y Khoa) đến từ Houston, Hòa Thượng Thích Huyền Việt đến từ Houston, Thầy Tây Tạng Geshe Gawa đến từ Úc.
Trong nhóm còn một Bác Sĩ trẻ nữa là Kenneth Nguyễn đến từ California.
Trại Tỵ Nạn Songkla
Chuyến hành hương đầu tiên của chúng tôi, bắt đầu trở lại thăm nền trại tỵ nạn Songkla. Từ thành phố ra tới địa điểm đó khoảng một tiếng lái xe.
Xe đi ra ngoại ô qua những vùng trồng mía, xoài và rất nhiều cánh rừng trồng cây cọ (Palm) dùng cho việc thủ công nghệ. Nhà cửa giống hệt những vùng quê Việt Nam thời chưa đổi mới. Cũng nhà tôn, nhà lá, thỉnh thoảng chen vào một ngôi nhà ngói, bên cạnh bụi chuối, cây hoa sứ. Cũng những con chó trước cửa sủa bâng quơ, những con gà trống nghiêng đầu ngơ ngác, thằng bé ở trần vừa chạy vừa ngã. Chiếc xe như mang chúng tôi trở về quê xưa ngày cũ.
Chiếc xe ca chở hơn năm mươi người đậu lại, biển xanh trước mặt, nắng gắt trên đầu. Mắt mở to, mọi người xôn xao chỉ tay về phía bên phải.
- Cứ đi vào đây, hướng này đúng rồi. Sẽ thấy cái giếng.
- Cái giếng mấy năm trước tôi trở lại còn thấy, bây giờ đã bị biển xâm thực rồi. Biển đã mang thêm cát vào, đã chôn mất miệng giếng, nhưng còn cây đa. Chính nơi này là trại tạm cư cho thuyền nhân chờ được định cư ở đệ tam quốc gia. (mặc dù cây đó trông giống một cây thùy dương hơn là cây đa. Có thể họ muốn gọi như thế để có một chút hơi hướm quê nhà.)
Vùng bờ biển, nền lều trại dựng ngày trước đã được dọn sạch không còn vết tích, một con đường trải nhựa, chạy song song với biển đã như có sẵn tự bao giờ. Chúng tôi tới gốc cây đa đó, vẫn thấy dấu thờ cúng chưa cũ lắm, có bát cơm đổ nghiêng ngả, hạt cơm vừa khô, có nhang đèn vứt lăn lóc, những bức tượng đổ vỡ, những đồ thờ cúng kiểu Thái cái gẫy, cái bể.
Tú và Miếu Thờ ở Songkhla
Ba linh mục và nhà sư kêu gọi mọi người tụ họp lại cùng thay nhau đọc kinh, tụng niệm.
Nhang được thắp lên, nước mắt thi nhau ràn rụa. Tên Chúa, tên Phật được thốt trên môi mọi người, để cầu cho người chết , kẻ lưu vong. Sau phần tụng niệm cha Hồng bắt đầu giọng cho mọi người hát theo.
Giữa buổi trưa nắng chang chang, không một ngọn gió, tiếng hát của hơn năm mươi người hát vang vang như muốn át tiếng sóng biển đang đập vào bờ:
Tự Do ơi Tự Do tôi trả bằng nước mắt
Tự Do hỡi Tự Do anh trao bằng máu xương
Tự Do ơi Tự Do em trả bằng thân xác
Vì hai chữ Tự do Ta mang đời lưu vong (Nam Lộc)
Mọi người xúm lại chụp hình. Các anh, chị làm phát thanh, truyền hình bắt đầu công việc của mình. Có người đi tách ra riêng một chỗ thì thầm với biển, với dĩ vãng, với kỷ niệm.
Biển Cũ Bãi Xưa
Bao nhiêu người đã được định cư ở nơi êm ấm? Bao nhiêu xác đã trôi giạt
vào bãi bờ này?
Nước mắt, nước biển, trôi đi hai hàng oan nghiệt
Tóc bạc, tóc xanh, chìm sâu một khối tủi hờn.
Tôi cúi xuống vốc lên một nắm cát, nhặt một chiếc vỏ ốc đã vỡ, quay lưng lại với biển, chân thấp chân cao, vừa đi vừa lau nước mắt.
Nơi đây cũng đã dánh dấu bao cuộc tình tỵ nạn. Gặp nhau như rong rêu giạt vào bờ, bám lấy nhau rồi lại phải buông nhau ra vì mỗi người phải đi định cư ở hai nơi khác nhau, hay người đi người vẫn ở lại ngóng trông. Tương lai là một trang giấy trắng chờ tay ai vẽ xuống.
Chúng tôi rời bãi này để tới một bờ khác.
Tha Sala và Mười Một Cô Gái Việt
Trưởng nhóm, anh Hùng Lê cất tiếng:
- Bây giờ Hùng đưa các cô chú đến thăm đền thờ Mười Một Cô.
Đó là chuyện mười một cô gái Việt, không một mảnh áo quần, bị trói cổ vào nhau, thả nổi trên biển. Xác các cô trôi tới bãi Tha Sala này, được người địa phương thương tình vớt vào chôn cất. Ai nghe cũng phải xót thương, rùng mình, uất hận.
Những nàng thiếu nữ như hoa đỏ
Một sớm theo nhau bước xuống thuyền
Hoa bỗng rơi ra từng cánh mỏng
Thả vào lòng biển máu oan khiên
Tha Sala không chỉ vớt Mười Một Cô, Tha Sala còn vớt thêm bao nhiêu cái xác trôi đơn lẻ, trôi hai ba, trôi năm bẩy, giạt vào bờ.
Người đàn bà Thái khoảng 60 tuổi, gia đình hiện sống trên bãi đã lập một miếu thờ cho những vong linh này. Mỗi ngày bà mang ra miếu một bát cơm trắng, một chén nước lạnh và mấy cây nhang.
Đây là câu chuyện của bà: Khi gia đình bà tới ở trên bãi này thì vẫn còn rất hoang vu. Họ đào đất dựng nhà, chạm phải nguyên một chiếc thuyền chôn sâu trong cát. Họ tin là thuyền của người vượt biển bị đắm, sóng đánh vào và cát phủ lên. Bà cũng theo người lớn tuổi hơn ra biển mỗi lần có xác giạt vào. Khi đó tuổi của bà, khoảng tuổi các cô con gái Việt này. Gia đình bà dựng một ngôi đền nhỏ thờ vong linh của thuyền nhân và mười một cô gái. Chiếc thuyền cứ thế để nguyên trước cửa đền. Theo năm tháng, biển xâm thực và bão tố, ngôi đền chỉ còn lại cái nền vỡ và cái thuyền chỉ còn lại một mảnh ván dài, nhưng bà vẫn cơm trắng, nước lạnh và thắp nhang mỗi ngày.
Người Việt bị người Thái giết, thì cũng chính người Thái thờ cúng những oan hồn người Việt. Có phải đó là sự đền bù của đất trời không?
Hùng Lê và Mảnh Thuyền Cùng Khóc
Sau Tha Sala, chúng tôi được đưa tới một địa điểm gần bờ biển phía lên đảo Koh Kra.
Nơi dừng chân là chùa Wat Samphreak, trong chùa còn có một ngôi trường Tiểu Học. Tối hôm đó chúng tôi được ngủ lại trong chùa. Chúng tôi trải chiếu của nhà chùa, nằm bình an trong chánh điện, dưới chân những tượng Phật. Tôi trăn trở vì nóng, vì muỗi hay vì câu chuyện thương tâm của mười một cô gái bất hạnh. Nghe nói tuổi của các cô khoảng từ 19 tới 23. Ôi cái tuổi tinh khôi, mơ mộng và tràn đầy ước vọng!
Biển gọi em hay em gọi biển
Sóng đang reo sao bỗng khóc gọi hồn.
Nước mắt tôi ứa ra, trái tim tôi thổn thức. Tôi thương các em, thương cha mẹ các em, thương cho dân tộc tôi quá đỗi! Chúa ở đâu? Phật ở đâu?
Lên Thuyền ra đảo Koh Kra
Bốn giờ sáng ngày mồng 1 tháng 4, từ bãi của làng chài lưới Hua Sai, thuộc Nakhar Si Thammarat, cách đảo Koh Kra 80 cây số, chúng tôi lên thuyền ra biển đi tới đó.
Trên bãi biển tiếng gọi nhau khe khẽ, tiếng chân trên cát, ánh đèn pin lóe lên, dắt tay nhau, chúng tôi leo lên những chiếc thuyền tam bản của dân đánh cá Thái Lan, thuyền không mui, chạy bằng máy đuôi tôm.
- Sao đi sớm thế?
- Giờ này biển êm, không có sóng
- Chạy bao lâu thì tới?
- Khoảng hơn 3 tiếng
Ngồi sát vào nhau, tám người một thuyền. Bắt đầu tách bờ tiến về đảo Koh Kra.
Có tiếng nói khẽ cất lên:
- Hồi đi vượt biên, chúng em đi bằng thuyền nhỏ như thế này, gọi là taxi, đưa ra ngoài có thuyền lớn hơn đón.
- Nhưng hồi đó phải ngậm miệng, không được nói, và rất sợ hãi bị bắt lại, cộng thêm nỗi sợ bão biển, sợ hải tặc và chúng em chẳng ai có áo phao mặc như thế này.
Tôi ngồi co rúm người lại, thuyền đang chạy, nước biển bắn tung tóe lên mặt, những hạt muối mặn trên môi. Trời vẫn tối chưa nhìn tỏ mặt nhau. Biển mênh mông, biển tối om, tôi bắt đầu hiểu mang máng thế nào là nỗi sợ của người vượt biển. Nếu thuyền lật bây giờ, cũng khó lòng mà tìm cứu được nhau trong bóng tối. Đây thực ra mới là vịnh chưa ra tới biển.
Thuyền Đi Trong Mù Sương
Trời dần sáng. Lên tới bãi san hô của đảo Koh Kra thì sáng hẳn. Bờ biển này không có cát, chỉ toàn những mảnh san hô, nên không thể đi chân trần được. Năm 1979 đã có tới hơn 2000 thuyền nhân bị hải tặc nhốt giam ở đây. Vợ chồng chị Vũ Thanh Thủy và anh Dương Phục cùng nhóm gần 200 người đã trốn hải tặc 21 ngày đêm ở đây. Những con thú mang hình người đã hành hạ thuyền nhân Việt ở mức độ dã man ngoài sự tưởng tượng của một đầu óc bình thường.
Hàng ngàn người đã bị hải tạc giam cầm trên đảo này, con số người chết ở đây không ai biết rõ là bao nhiêu? Bao nhiêu phụ nữ đã bị hãm hiếp, bao nhiêu người chồng, người yêu, cha mẹ, anh trai, bất lực và bất hạnh trước thảm nạn dưới tay hải tặc. Chỉ có Trời mới biết con số chính xác này.
Những cô gái nạn nhân này chịu nhiều khổ hạnh khác nhau. Có người bị bắt đi luôn không biết còn sống hay đã chết. Nếu sống, họ có còn muốn tìm về gặp lại những người thân yêu nữa hay không? Hay họ tự coi như cuộc đời cũ đã chấm hết, đã xóa tên họ. Họ đã chấp nhận sống hai đời trong một kiếp.
Có người khi được cứu đã mang thai nhưng họ can đảm không bỏ đi giọt máu oan khiên đó, nó là một phần xương thịt họ. Họ mang con đến một nơi khuất lấp, xa lánh cộng đồng Việt, không gặp những người thân và tự nuôi con. Họ là những người mẹ vượt lên trên tất cả mọi thử thách mà định mệnh đã đặt vào họ.
Có cô gái chọn nhẩy xuống biển chết thay vì bị hải tặc hiếp đáp, nhưng số phận không cho cô chết, cô sống kẹt trong một khe đá, cô đói, khát, lạnh và bị cá tôm rúc rỉa hai chân cô trong 21 ngày. Khi cứu được cô ra, người ta nhìn thấy hai ống xương chân không da thịt.
Tôi đau đớn tự hỏi: Nước mắt nào khóc rửa được những vết thương này.
Nghe bước chân mình trên đá nhọn
nghe trăm gai sắc nhói trong tim
nghe sóng biển đập vào lồng ngực
nghe em gào khóc nỗi oan khiên.
Còn bao nhiêu câu chuyện nữa chưa được kể ra. Những người sống sót không ai muốn nhắc lại ký ức đau thương ấy. Họ im lặng, lãng quên đi hay thậm chí đã mất trí nhớ sau những tai nạn khốc liệt cho cả tâm hồn và thể xác ấy.
Tác giả Dương Phục và Vũ Thanh Thủy đã ghi lại trong hồi ký cả ngàn trang “Tình Yêu, Ngục Tù và Vượt Biển” của anh chị một phần nào những thảm cảnh trên đảo Koh Kra, những thảm cảnh mà Việt Nam và Thái Lan ngày nay đều cố tình phủ nhận và lẩn tránh. Tinh thần trách nhiệm và liêm sỉ của một quốc gia là chiếc hộp đen cả hai nước đều né tránh không muốn mở ra, nhìn lại.
Chúa Từng Mảnh Chờ Đóng Đinh
Mỗi người bắt tay vào mỗi việc. Căng lều tập thể, căng lều cá nhân. Người lo dựng tượng Phật, tượng Đức Mẹ, Thánh Giá . Chúa thì phải lắp từng mảnh vào với nhau. (Những tượng này và vật liệu cần thiết đã được anh trưởng nhóm và một vài anh mang tới trước mấy hôm.) Người lo mắc võng cá nhân, người lo treo những chiếc đèn lồng từ thân cây này sang thân cây kia. Sửa soạn sẵn cho một đêm hoa đăng trên đảo.
Chúng tôi xếp ra từ trong hộp những tấm mộ bia có khắc ghi tên tuổi thuyền nhân và những tấm khắc lời tưởng niệm (Được anh trưởng nhóm đặt mang từ Việt Nam sang), sửa soạn gắn những bia này chung quanh một bức tường tượng trưng cho khu nghĩa trang.
Buổi trưa nắng qua nhanh, Mỗi người được ăn trưa một tô mì gói, trước khi gạch, xi măng được chuyền tay nhau vác lên đồi tôn giáo. Một số người xuống tắm biển, có người leo lên thuyền trở về đất liền mua thêm vật dụng.
Công việc dựng tượng mới làm được một phần.
Buổi chiều, mọi người còn đang tất bật thì có hai chiếc thuyền tuần duyên từ đâu rẽ sóng tới, bốn năm người lính Thái có vũ trang nhẩy vào bờ. Cô bé Nhung thông ngôn thiện nguyện (sống ở Thái) được gọi ra để trả lời những câu hỏi. Lính Thái bắt chúng tôi chia ra làm hai hàng, bên nam, bên nữ. Chúng tôi vội cho người đi mời mấy vị sư Thái ( Hiện tu hành trên đảo) xuống, cắt nghĩa rõ ràng là chúng tôi đến dựng tượng và thăm mộ thân nhân. Đất Thái là đất Phật, đi đến mỗi góc đường đều có am, miếu, thờ cúng, nên người dân Thái rất nể trọng các vị sư. Họ bắt chúng tôi cầm Thông Hành của mỗi người lên ngang mặt để họ chụp hình trước khi họ xuống thuyền. Sau khi nói chuyện với các nhà sư xong họ mới chịu xuống thuyền, rời bãi.
Khi họ đi rồi, một nỗi hoang mang dậy lên trong lòng những cựu thuyền nhân: Họ nói, không ai có thể biết được hải tặc có thông đồng với lính tuần duyên hay không? Nhưng chúng ta nhờ có các sư và hiện mang thông hành ngoại quốc nên tương đối an toàn.
Buổi chiều, một cơn mưa to ập xuống, dù lều được dựng dưới những tán lá cây, nước mưa vẫn làm ướt đầm chúng tôi. Khổ nhất là công việc dựng tượng và gắn bia cho người đã chết không tiến hành được, cả những tấm ghi dòng tưởng niệm, cũng phải xếp vào thùng. Nhang đèn, gạch, xi măng, phải che chắn lại. Đêm “Hoa đăng tưởng niệm” như dự tính đã không thành.
Buổi tối vẫn còn mưa. Trong tình cảnh, dưới lưng là những mảnh san hô lớn, nhỏ, mấp mô, rồi nước chẩy vào thành từng vũng, quần áo, dày dép ướt sũng. Nhưng các anh em cũng kéo nhau ra lều tập thể hát dưới những giọt mưa.
Tiếng hát hòa đồng với tiếng mưa. Trong ánh lửa nến nhỏ nhoi xoi không tỏ mặt người, họ hát cho nhau nghe, cho hồn ma bóng quế cùng nghe.
Có hay không! Những hồn ma bóng quế đang rủ nhau cùng về ngồi trong lều với những người đồng hương của mình?
Đêm vẫn rào rào đổ mưa xuống, nhóm 8 người chúng tôi, nằm giữa một tấm bạt to, gấp đôi lại, nửa trải dưới đất, nửa căng trên đầu, buộc hai góc bạt vào hai thân cây. Frank nằm sát ngoài cùng phía bên phải lều, rồi Tú, Trâm, Nguyệt, Trùng Dương, Thủy, Phục và ngoài cùng là Cha Tâm bìa bên trái. Tội nghiệp Cha Tâm và Frank là hai người nằm ngoài bìa lều, ướt như chuột từ đầu tóc, quần áo, đến giầy dép.
Chắc chắn những nhóm khác, trong những chiếc lều nhỏ kiểu cắm trại, cũng ướt không kém gì chúng tôi. Nhưng may, sáng ra trời tạnh, phải dậy thu dọn và ra lều tập thể ngay để làm lễ liên tôn cho các vong linh trên đảo.
Lễ Cầu Siêu Trên Đảo Koh Kra
Các vị chủ tế cùng mọi người cùng quay lưng ra biển, mặt hướng về phía trong đảo, nơi có những nấm mồ của hơn 100 thuyền nhân được biết và thêm bao nhiêu mồ không được biết đích xác, được chôn vùi từ những ngày tháng đó của mấy ngàn thuyền nhân bị hải tặc lùa vào đây.
Chương trình hành lễ được Cha Tâm đề nghị, bắt đầu làm lễ với các Sư Thái đang ở đảo được mời tới cử hành đầu tiên bằng tiếng Phạn, sau đó đến Hòa Thượng Thích Huyền Việt và phần cuối là Cha Hùng, Cha Tâm Cha Hương chia nhau dâng lời nguyện.
Vừa xong hai phần về Phật Giáo, tiếng các Cha bên Công Giáo chưa cất lên thì có tiếng hốt hoảng gọi vào lều.
- Xin chấm dứt và sửa soạn ra về ngay, vì có tin báo bão sẽ tới lúc 3 giờ.
Mọi người hấp tấp đứng dậy chạy ra khỏi lều để thu dọn hành lý, riêng các Cha, Hòa Thượng và những người Công Giáo vẫn ở lại.
Cha Hùng vừa cất tiếng lên đã nghẹn ngào:
Giữa biển khơi lồng lộng gió bốn phương
Chúng tôi những người sống sót trong cuộc chiến tranh huynh đệ đau thương, cùng nhau về đây chiêu hồn lưu xứ.
Xin những đấng tối cao mở lòng đón nhận, vớt lên giữa bọt sóng lênh đênh những oan hồn, uổng tử.
Xin hãy mang hồn vào giấc ngủ ấm yên
Vòng tay Đức Mẹ, vòng tay Phật Bà xin hãy là những tấm khăn mềm
thấm khô ngàn máu lệ.
Chúng tôi cúi đầu gửi lời kinh tiếng kệ
Tiếng chuông tiếng mõ gọi hồn về.
Giọng Cha trầm trầm, bi thương, nghẹn ngào, Cha đọc hết bốn trang bài “Văn Tế Muộn Màng”.
Rồi các Cha thay nhau đọc tên từng người trên những mộ bia mới làm. Sóng cứ nhô cao, bão cứ tới, mọi người vẫn bình tâm với những dòng kinh nguyện.
Chính lúc thứ tha là khi được tha thứ
Chính lúc chết đi là khi vui sống muôn đời (Kinh Hòa Bình-Thánh Francis)
Chiếc lều cuối cùng được kéo xuống, gấp lại, gấp cả những giọt nước mưa còn đọng đêm qua. Tôi lấy tay quẹt trên giọt nước, nếm thấy mặn như những giọt lệ.
Những chiếc thuyền tam bản, không mui, rẽ sóng trở lại đất liền. Trời không nắng, âm u, nước biển bắn tung từng đợt lên mặt mũi, quần áo. Trưởng nhóm Hùng khóc rưng rức nhìn hòn đảo Koh Kra chìm dần vào những đám mây đen đang từ từ kéo tới. Anh khóc vì nhiệm vụ chưa hoàn tất. Chúng tôi phải mỗi người nói một câu an ủi anh, nhưng thật sự trong lòng chúng tôi cũng đang thổn thức. Mây đen kéo mỗi lúc một dầy sau lưng chúng tôi, hòn đảo như chìm từ từ xuống biển, tiếng kêu của những vong linh không vọng được lên trên tiếng sóng. Hòn đảo như biến mất, giữa kẻ chết và người sống một đường vạch dài và đen chia đôi.
Bidong và Những Ngôi Mộ Tập Thể Ở Mã Lai
Xe ca đi từ Thái Lan sang Mã Lai, mất 8 tiếng, qua những chặng đường biên giới, phải làm thủ tục nhập cảnh. Chúng tôi tới Mã Lai thì đã trời chiều.
Phụ nữ ở đây đa số mặc quốc phục nhiều màu sắc, khăn chùm đầu của họ rất đẹp, đủ màu, đủ kiểu quấn khác nhau chung quanh khuôn mặt. Bạn tha hồ ngắm mắt môi và nguyên khuôn mặt thân thiện, hay cười của họ. Hiếm hoi lắm mới thấy một vài bà đứng tuổi quấn mình kín mít trong tấm vải đen chỉ để lộ hai con mắt đủ nhìn bước chân mình. Đàn ông cũng thân thiện không kém, ông tài xế taxi hay nói về đời sống gia đình cho bạn nghe, về việc họ vẫn cầu nguyện năm lần một ngày, mỗi lần bẩy phút.
Mã Lai là nước đã nhận gần 300 ngàn người tỵ nạn Việt Nam trong hai thập niên 1975-1995. Những thuyền nhân đi trong nhóm kể lại: nạn hải tặc Mã ít hơn hải tặc Thái rất nhiều. Lính Mã ban đêm có vào trại kiếm những cô vừa mắt mang về làm vợ, không ai can thiệp được. Nhưng lính Mã không hiếp phụ nữ và giết người ngay trước mặt mình.
Mã Lai cũng là nơi có nhiều xác thuyền nhân tạt vào bờ nhất nên cũng là nơi duy nhất có nhiều mộ tập thể. Những người bạn thuyền nhân trong nhóm nói có khi thuyền gần vào tới bờ vẫn bị lật như thường, người đến trước trên bờ có thể nhìn thấy người chết chìm trước mặt mà không làm gì cứu được. Về sau được người địa phương cho biết là khúc biển gần vào đến bãi, dọc biển đó có nhiều vũng xoáy, có khi thuyền vào trúng chỗ xoáy mà không biết, gặp biển êm thì thoát, khi biển lúc đó động thì chỗ xoáy hút thuyền vào, thuyền lật, không cách nào cứu được. Đó là trường hợp của rất nhiều chiếc thuyền đã nhìn thấy bờ mà không vào được bến.
Viếng Ngôi Mộ Tập Thể Đầu Tiên Ở Kelanta
Mã cũng là quốc gia duy nhất có nhiều mộ tập thể của thuyền nhân, có đầy đủ lý lịch, vì họ chết gần bờ.
Ngôi mộ tập thể số 1 chúng tôi tới ở Balai Bachock thuộc tỉnh Terengganu, mộ đó có 46 người, trong đó có 3 em nhỏ.
Lần đầu tiên trong đời người, đứng trước một ngôi mộ tập thể. Ngôi mộ chơ vơ trên đồng đất nước người với những cái tên Việt Nam, tôi không cầm nổi lòng mình, nghe nôn nao, quặn đau trong ruột, nước mắt ràn rụa. Từ bao lâu nay chỉ nghe tiếng “Thuyền Nhân” chỉ nhìn “HìnhThuyền Nhân”, cái thương cảm đó có đấy, nhưng chỉ thoáng ngậm ngùi như vết xước ngoài da. Phải tới đó, trên một đất nước xa lạ nhìn thấy nấm mộ đó mới hiểu được tình người trong một nước nó sâu đậm đến đâu, mới hiểu rõ hai chữ “Đồng Bào” cùng một cội nguồn dân tộc với nhau. Mình bỗng chốc thấy thương dân, thương nước mình quá đỗi! Vì đâu, vì ai , vì nghiệp lực nào mà chết thảm, chết khổ, đến thế này! Cá nhân mình có lãnh một phần trách nhiệm nào trong đó không?
Nhang, nến, thắp lên, lời kinh hòa đồng, Phật, Chúa có nhìn xuống chúng sinh không?
Tôi nghĩ tới lời Sư Huyền Việt nói với tôi: Nghiệp lực làm khổ nhau. Cái khổ phải xẩy ra một lần trong cuộc đời và cái khổ vẫn tiếp tục xẩy ra.
Ngôi mộ thứ hai tại Cherang Ruku, cách nơi này không xa còn to hơn nữa, còn nhiều người hơn nữa, nó cho ta cái cảm tưởng đây là một cái nghĩa trang nhỏ chứ không phải là một nấm mồ. Mộ chôn 123 người, sau nhận thêm 5 người nữa chôn ở nơi khác được đưa về. Tổng cộng là 128 người. Những ngôi mộ tập thể đã được chôn chung như thế nào? Đây là lời kể của bà vợ ông Alcoh Wong Yahao (Sẽ nói đến vị ân nhân này sau)
“Chúng tôi xếp xác từng lớp, không phân biệt nam nữ, tuổi tác. Cứ một lớp xác người xếp lên một lớp khăn liệm, rồi lại tiếp một lớp xác người khác, trên cùng chúng tôi đặt một lớp ván ép, rồi xúc đất đổ lên. Thế là thành một ngôi mộ lớn.
Ngôi mộ thứ hai này và ngôi mộ thứ nhất với 46 người, cộng thêm 5 người mang tới sau, họ cùng đi với nhau trên chiếc tàu khởi hành từ Mỹ Tho, tên tàu là MT- 065, khỏi hành ngày 1 tháng 12, tới gần biển Mã Lai ngày 4 tháng 12 thì bị lật chìm. Tổng số người đi trên thuyền là 300 người.
Mộ Tổng Cộng 128 Người
Chúng tôi cúi đầu khấn nguyện Chúa, Phật, cầu xin các vong linh về chứng giám cho lòng thành của chúng tôi. Chúng tôi, những phụ nữ dựa vào vai nhau mà đẫm lệ.
Sau đó cha Tâm đề nghị mỗi người cầm nhang đi chung quanh ngôi mộ cắm xuống. Mỗi nén nhang có mang theo những giọt nước mắt.
Hỡi hồn bập bềnh trên biển
Về đây nghe lời kinh an
Trăm ngàn mảnh hồn ướt sũng
Muối nào trong lệ không tan.
Mắt Nào Không Lệ Chảy
Đừng khóc vội, tôi xin kể một câu chuyện liên quan đến nấm mộ to như một nghĩa trang nhỏ này.
Trong mấy ngày hôm sau khi chúng tôi đi thăm những nghĩa trang có chôn rải rác thuyền nhân, tôi thấy xuất hiện trong đoàn một thanh niên rất trẻ, tôi hỏi chuyện làm quen, khi em giúp nắm tay tôi dắt bước qua những mô đất. Em tên là Alex Trần, 28 tuổi, em đi thăm mộ ông bà ngoại và các chú, bác, của mẹ em.Vì thời khóa biểu không trùng hợp với nhóm nên em đến chậm một đôi ngày, em phải đi thăm ông bà ngoại một mình.
- Tại sao mẹ không đi với con?
- Mẹ sợ , mẹ không dám nhìn lại.
Em nói tiếng Việt rất giỏi, rất lễ phép, chứng tỏ em được lớn lên trong một gai đình tốt. Em kể:
Gia đình của mẹ con, tất cả 18 người đi trên chiếc tàu MT-065 này. Lúc đó mẹ con là một cô bé 12 tuổi, dì của con lên 10. Khi tầu lật, họ kẹt trong khoang, dì con 10 tuổi dùng đầu đập vào cửa kính thuyền,(chắc cửa kính thuyền rất mỏng) hai chị em chui được ra bên ngoài. Cả hai chị em cùng không biết bơi, ngất xỉu. Sóng đánh họ giạt vào bờ, được cứu sống. Cả gia đình chết 13 người, còn lại 5 người trong đó có mẹ con, dì con và ba người họ hàng.
Em thơ dại sao mà em may mắn
Cả một thuyền chết hết chỉ còn em
Sau đó hai chị em được một gia đình Mỹ bảo trợ, nuôi ăn học, cho tới lúc lập gia đình. May mắn gia đình đó ở Orange County, California ngay trung tâm của người Việt nên hai cô bé đó đã vẫn giữ và nói tiếng Việt. (Khi làm mẹ, cô cũng cho con đi học tiếng Việt)
Hai chị em cô bé này quả thật trong bất hạnh có lồng may mắn. Hai cô được cha mẹ Mỹ cho đi học tiếng Việt và lớn lên với cộng đồng Việt.
Nhìn cậu thanh niên khôi ngô, đĩnh ngộ, lớn lên ở Mỹ, nói tiếng Việt rõ ràng, lễ phép trong một gia đình có hoàn cảnh như thế, tôi thấy mình không khóc được nữa. Tôi đứng sững nhìn cậu, nghe cậu kể lại câu chuyện nhiều lần (vì nhiều người hỏi). Tôi hình dung ra mẹ và dì của cậu như những viên ngọc lăn rơi xuống từ những mỏn đá cao và sắc mà không hề sây sát. Không có viên ngọc nào có thể đẹp hơn nữa.
Tôi nghĩ đến đôi ngày vừa qua, khi cậu một mình đứng trước ngôi mộ tập thể, cậu chạm tay mình lên trên tên ông bà ngoại, tôi biết chắc cậu đã khóc bằng đôi mắt của mẹ mình.
Một Mộ Bia Tập Thể Của Người Việt Trên Đất Mã Lai
Người Chủ của Những Ngôi Mộ Thuyền Nhân
Một khu nghĩa trang của người Hoa cũng ở Terengganu với những ngôi mộ xây theo hình vòng cung như cái bào thai của người mẹ (Người Hoa nói đó là tượng trưng cho ta trở về nơi ta đã từ đó ra đi) Trong nghĩa trang này có 4 khu A, B,C,D. Khu A có hơn 400 thuyền nhân được chôn ở đây. Khu B,C,D có hơn 200. Mộ chôn rải rác, khi thì một người, khi thì ba hay bốn người, tùy theo có bao nhiêu giạt vào bờ lúc đó. Có mộ thấy lên tới bảy người, mười người.
Hỏi anh Lưu Dân, một thuyền nhân ở Úc đã tổ chức tới đây nhiều lần, có gia đình nào về lại Mã Lai cải táng thân nhân đem đi không? Anh nói, có một người đã làm được. Nhưng người Mã ở thành phố này, không muốn cho người Việt đến cải táng mang đi. Họ nêu ra ba lý do:
Thứ nhất, đã chết ở Mã là người Mã.
Thứ hai, mộ ở đây lâu năm đã thành mộ bạn.
Thứ ba, nếu người Việt ai cũng cải tháng thì đâu còn ai tới thành phố này (Terengganu là một thành phố cần du khách.)
Cha Tâm mặc áo lễ, dâng bánh Thánh ngay trong nghĩa trang này.Tôi và Vũ Thanh Thủy, Ngọc Hân cùng cất tiếng hát: Chúa nhân từ xin lắng nghe linh hồn con tha thiết. Ăn năn kêu van, lậy Chúa xin dủ thương, ban xuống niềm tin ấp ủ cho tâm hồn.
Hình Cha Tâm Dâng Lễ
Nắng rát da, trời cao vời vợi, những hạt nước mắt rơi trong tiếng hát, rơi nhòe trên trang giấy hát.
Hòa Thượng Huyền Việt đã rời Thái lan sau khi ở Koh Kra về, nên anh Ngô Đức Hữu từ Úc đại diện Phật Giáo mỗi lần tới các phần mộ, anh phụ trách khấn nguyện.Tiếng Việt miền Nam của anh nhẹ nhàng, ấm áp, bài kinh anh rút ra từ đạo Ông Bà, nghe thật cảm động, xin trích một đoạn:
Cầu Thượng đế từ bi hỉ xả. Cho linh hồn ổn thoả nghe kinh. Cầu xin giảm bớt tội tình. Cho vong nhàn hạ nhẹ mình thảnh thơi. Cảnh ly biệt hỡi ôi thê thảm. Đức Thần Minh phất phưởng tràng phan. Cho hồn noi đó nhẹ nhàng. Trở về cứu vị an nhàn hưởng vui…..
Hóa Vàng Mã
Sau lễ chúng tôi đi thắp nhang trên các ngôi mộ, không phân biệt Hoa, Việt, người địa phương hay thuyền nhân. Nghi thức hóa vàng mã tiếp theo
rất phong phú, các anh chị trong nhóm mua ngay tại địa phương nên mua được rất nhiều ( Theo thống kê năm 2010 Mã Lai có 19.8 % theo đạo Phật)
Chúng tôi hóa vàng xong thì xuất hiện một người đàn bà Hoa, được những người trong nhóm giới thiệu đó là bà Alice Wong, vợ của ông Alcoh Wong một vị ân nhân chôn cất gần như là hầu hết những xác thuyền nhân trôi vào bờ bãi Mã Lai.
Chân Dung Ông Wong và Bia Công Đức
Ông chính là người đã chôn cất những ngôi mộ Tập Thể, hơn thế nữa bao giờ có xác táp vào bờ là người ta đi gọi ông. Ông in ra cuốn sách The Vietnamese Boat People(VBP) along The East Coast Of Malaysia Peninsula để hướng dẫn những người đi tìm mộ thân nhân dọc theo bờ biển phía đông vùng biển Mã Lai. Vùng biển phía đông Mã Lai đối diện với mũi Cà Mâu là nơi thuyền nhân tới đông nhất và cũng chết đắm nhiều nhất.
Ông để hết thời gian của mình chỉ để lo cho những cái xác của thuyền nhân Việt Nam trôi giạt vào vùng bãi biển Mã Lai, gần nơi ông cư ngụ. Chiếc thuyền đầu tiên của người Việt tỵ nạn ông Wong được nhìn thấy vào ngày 23 tháng 11 năm 1978 đã vào gần tới bãi nhưng chưa được lên bờ. Ông nhìn thấy những khuôn mặt hốc hác, sợ hãi nhưng tràn đầy hy vọng. (Về sau ông được hội Hồng Nguyệt Red Cresent cho biết, chiếc thuyền đó đã bị lật trong khi được hướng dẫn vào bờ ngay trong cùng ngày. Cả thuyền 137 người bị chết đuối.)
Ông và những người bạn của ông ngoài việc chôn cất, còn đi tìm những phần mộ của thuyền nhân rải rác trên đất Mã đem về gần nhau.
Những nấm mộ thuyền nhân tập thể được nhìn như “Mồ vô chủ” thì trên một ý nghĩa nào đó, ông Wong chính là “Chủ” những nấm mồ này.
Cho tới khi ông mất, năm 2006 trước đó một tuần ông vào nghĩa trang thăm mộ thuyền nhân ông đã hát bài “I will follow you forever”
Nói theo nhà Phật, kiếp trước ông có nợ người Việt Nam hay chính ông là một người Việt Nam trong kiếp trước?
Tấm lòng của ông Wong đối với thuyền nhân từ năm đầu tiên 1978, khi ông nhìn thấy chiếc thuyền tị nạn 137 người kéo vào vùng vịnh Kuala Terengganu, tới năm ông qua đời 2006 là 28 năm dài.
Hai mươi tám năm đó biết bao nhiêu tình?
Viếng Tạ ở Mộ Ông Wong ( Bà Wong mặc áo đen)
Đảo Bidong và Những khu mộ.
Chúng tôi cũng tới đảo Bidong bằng thuyền. Thuyền này chạy bằng máy cao tốc và từ đất liền ra tới đảo khoảng 20 phút. Đi giữa trưa nắng gắt.
Từ năm 1975- 1991 đã có 250,000 thuyền nhân sống sót tạt thuyền vào sinh sống ở đây. Nhiều người chờ bảo lãnh có thể ở trên đảo từ hai tới bốn năm, nhiều người bị trả lại. Có người bệnh chết, có người tự tử. Họ được mang lên đỉnh đảo chôn cất.
Cầu Tàu Lên Đảo Bidong
Mộ chia ra từng khu A, B, C….Khu cho trẻ em riêng. Khu F được coi là đông nhất tới hơn 200 ngôi mộ. Chúng tôi kéo nhau lên đó. Bước thấp, bước cao, chống gậy, cầm dao, vừa leo vừa phạt cây rẽ lối. Cuối cùng cũng lên tới tấm bia có ghi 151 người (có bia mộ) Thật ra số mộ ở đây trên con số 200.
Cung Nhau Cất Tiếng Kinh Cầu
Giữa Cây Thánh Giá
Đồi Tôn Giáo nơi trước đây có nhà thờ Công Giáo, Tin Lành, Cao Đài và Chùa thì nay đã vừa bị phá, vừa xụp đổ theo thời gian, trông vô cùng hoang phế. Đau lòng hơn nữa những tượng Phật, tượng Đức Mẹ đều bị chém cụt đầu (vì một số người cuồng tín tin là mất đầu thì không còn linh thiêng nữa) Thánh giá Chúa thì chỉ còn dấu vết trên tường mà thôi.
Tôi và Thái hai chị em đi lang thang chung quanh đồi, Thái lo chụp hình, tôi lo…buồn. Tôi đứng trên cao nhìn mông lung bao quát bãi cát dưới chân đồi.
Nơi đây bao nhiêu người dân Việt của tôi giạt vào, giạt vào bằng thân xác còn thở được, còn hy vọng sẽ được chuyển tới một quốc gia nào đó để gây dựng lại cuộc đời cho con,cháu hay chính bản thân mình? Bao nhiêu người chỉ còn là những cái xác bập bềnh giạt vào bờ? Bao nhiêu cảnh chia ly của những mối tình vừa nhận được sau những đau thương mất mát? Bao cảnh đời uất hận bị gửi trả về nơi mình đã không sống được phải bỏ đi? Bao nhiêu người đã phải ở đây cả ba, bốn năm trong hy vọng, trong tuyệt vọng trước khi được rời nơi này?
Giang Tay Với Chúa
Biển dưới kia đang ập vào từng đợc sóng, nước mắt của mấy mươi năm về trước còn giọt nào pha trong muối đại dương?
Biển phải làm gì để giữ mãi được những giọt lệ, những tiếng khóc, tiếng cười, hy vọng và tuyệt vọng của một dân tộc luôn luôn “Đi không yên ổn, ngồi không vững vàng” ngay trên chính đất nước mình.
Chúng tôi xuống đồi để sửa soạn quay về đất liền. Xuống đến chân đồi ngoái đầu nhìn lại, một cánh bướm đen thật lớn từ trên đồi bay xuống
lượn vòng ngay sau lưng tôi. Một thoáng rùng mình, một thoáng rưng rưng, tôi dừng lại, nói thầm trong cuống họng mình. “Thôi nhé, tôi về, nhớ mãi hôm nay” Giơ tay áo lên, quẹt ngang dòng nước mắt. Cánh bướm bay mất hút lên đồi.
Sau một đêm mắc võng, chùm chăn (cho khỏi muỗi) ngủ lăn lóc trên cầu tàu, chúng tôi trở về đất liền, tiếp tục cuộc hành trình tìm mộ thuyền nhân.
Rải Rác Mộ Thuyền Nhân Dọc Đường
Trên đường sang Kuala Lumpur, trong tỉnh Dungun có hai nghĩa trang. Hai nghĩa trang này có biển trước mặt nên khi xác thuyền nhân giạt vào được vớt lên chôn ngay tại đây. Khi họ vớt được 1 xác, khi được 2,3, khi được 5,7. Có khi cả trên 10 xác vào một lúc.
Nghĩa trang thứ nhất lối vào có đền thờ với hàng chữ Tao Yan Dian Temple, có 80 ngôi mộ thuyền nhân, trong đó 38 mộ có tên. Một ngôi mộ tập thể nằm dưới gốc một cây bàng lớn, chôn trên 100 người, được khắc chung một tấm bia .Bia được Văn Khố Thuyền Nhân xây ngày 23 tháng 3 năm 2007
Dưới Gốc Cây Bàng
Những ngôi mộ trong khu thứ hai được đặt trong một nghĩa trang đặc biệt do nhà thờ Công Giáo St.Thomas trông coi. Những thân xác thuyền nhân được bao quanh bởi ba ngôi thánh đường của: Thiên Chúa Giáo, Phật Giáo và Hồi Giáo. Còn được gọi là Migrants Cemetery.
Những linh hồn này thật được chúc phúc an ủi biết bao!
Nhang được thắp lên, lời kinh được cất lên, nước mắt lại chẩy xuống, Chúa, Phật trên cao được mời xuống dự tiệc bi ai của nhân loại.
Mộ Trong Migrants Cemetery
Viết tới đây. Tôi tưởng tượng ra, tôi là người dân Mã Lai sống dọc theo miền đông biển Mã Lai, mỗi sáng trở dậy nghe tiếng gọi nhau ơi ới bên ngoài cánh cửa: Ra vớt xác thuyền nhân Việt đang giạt vào bờ. Không phải một xác, hai xác, mà vô số xác. Rồi cùng nhau tẩm liệm, chôn cất, có khi lập miếu thờ.
Tôi tưởng tượng ra trong những cái xác bất hạnh đó, một cái xác của chính mình.
Những cái xác của đồng bào mình (hay của chính mình) đã được những người không cùng chủng tộc xót thương, được ghi lại in thành sách (như sách của ông Wong) để sau chính những người Việt về tìm lại
Hỏi bạn còn nước mắt để khóc không?
Chôn cất cả trăm, ngàn, nấm mộ không phải là chuyện giản dị. Việc xây cất làm sao chu đáo được. Theo thời gian, mưa nắng những ngôi mộ không tồn tại được.
May mắn thay Văn Khố Thuyền Nhân của người Việt (Do ông Trần Đông, từ Úc-Sáng lập 2004), đã tới Mã Lai, Thái Lan, Nam Dương trùng tu lại hầu hết những nấm mộ này. (Theo VKTN-Trong vùng Đông Nam Á có hơn 2000 nấm mộ vừa tập thể vừa cá nhân)
Tôi Đọc Tên Tôi
Hội Hồng Nguyệt ( Malaysian Red Cresent Societ - Hồng Thập Tự Mã Lai) đã lưu trữ hai trăm ngàn (200,000) hồ sơ của những người sống sót. Để hôm nay những thuyền nhân trong nhóm chúng tôi đến tìm lại . Mỗi khi tìm được tên của mình hay thân nhân mình, họ òa vỡ ra cùng một lúc tiếng cười và giọt lệ:
Tôi vừa đọc tên tôi trên tấm thẻ
Có phải tôi không trên lý lịch này
Ngày tháng đó tưởng vùi chôn đáy biển
Bỗng sóng đánh vào bờ sáng hôm nay
Khi chúng tôi tới viếng hội, câu chào hỏi đầu tiên của ông Dato’ Sayed A. Rahman,Tổng Thư Ký hội Hồng Nguyệt là: “Chúng tôi không cần biết anh là người nước nào, chúng tôi chỉ biết giúp đỡ một con người.” Nghe mà ứa nước mắt.
Ông Misnan, nhân viên điều hành của hội, nói được vài câu bằng tiếng Việt rất thân tình. Đặc biệt là ông hát cho chúng tôi nghe bằng tiếng Việt, bài hát “Bài Tình Ca Cho Em” của Vũ Thành An thật hay. Hay một cách bất ngờ!
Thế gian đầy quỷ dữ, nhưng Trời cũng ban phát xuống những thiên thần cứu trợ.
Sau 42 năm nhìn lại, chúng ta có rất nhiều những trang Sử mới. Trên hết, mỗi một cái chết của thuyền nhân, của tù cải tạo, của người Quốc Gia chết cho Tự Do là một trang Sử mới được cộng vào.
Tất cả con dân Việt đều phải học Sử Việt.
San Hô, vỏ Ốc ở Songkhla, Koh Kra và Bidong ( Trong vườn Seattle-WA)
Trần mộng Tú
Ngày 20 tháng 4 năm 2017
- Viết trong cuộc hành trình về Trại Tỵ Nạn Songkhla, đảo Koh Kra và Trại Tỵ Nạn Bidong từ 30 tháng 3 tới 16 tháng 4-2017
(*)Những câu Thơ trong bài – tmt

markdown:
**Hành Trình Về Biển** *Sau
42 năm - Trùng Dương và Trần Mộng Tú theo chân Thuyền
Nhân trở về biển đảo Thái Bình Dương.* *Tất
cả hình ảnh trong bài của Trùng Dương.* **
Phần I** *Nước
Mắt Nước Biển và Thuyền Nhân Việt*
Chiền hôm ngày 30 tháng 3. Chúng tôi, 56 người, gặp nhau ở một phi trường nhỏ trong một tỉnh nhỏ, có tên là Hatyai, của nước Thái Lan.Trong 56 người, chỉ có 4 người: vợ chồng tôi, chị Trùng Dương, anh Michael ở Texas làm cho đài Truyền Hình Saigon-Houston không phải thuyền nhân. Số đông thuyền nhân tham gia là các anh chị đến từ Úc Châu và rất nhiều người đã từng đi Songkla và Bidong hai, ba lần. Anh chị Dương Phục và Vũ Thanh Thủy cũng là thuyền nhân nhưng đây là chuyến đi đầu tiên của anh chị đến đảo Kra. Cô Ngọc Ân, phóng viên của đài Little Saigon-Radio, Kim Hoàng và Chấn Hồng của đài VietFace TV từ Úc cũng có mặt trong chuyến đi này.
Chúng tôi may mắn có ba Linh Mục , Cha Nguyễn Hùng đến từ Đài Loan, cha Phạm Hồng từ Úc và Phạm Tâm ( cũng còn là Bác Sĩ Y Khoa) đến từ Houston, Hòa Thượng Thích Huyền Việt đến từ Houston, Thầy Tây Tạng Geshe Gawa đến từ Úc.
Trong nhóm còn một Bác Sĩ trẻ nữa là Kenneth Nguyễn đến từ California.
**Trại
Tỵ Nạn Songkla **
Chuyến hành hương đầu tiên của chúng tôi, bắt đầu trở lại thăm nền trại tỵ nạn Songkla. Từ thành phố ra tới địa điểm đó khoảng một tiếng lái xe.
Xe đi ra ngoại ô qua những vùng trồng mía, xoài và rất nhiều cánh rừng trồng cây cọ (Palm) dùng cho việc thủ công nghệ. Nhà cửa giống hệt những vùng quê Việt Nam thời chưa đổi mới. Cũng nhà tôn, nhà lá, thỉnh thoảng chen vào một ngôi nhà ngói, bên cạnh bụi chuối, cây hoa sứ. Cũng những con chó trước cửa sủa bâng quơ, những con gà trống nghiêng đầu ngơ ngác, thằng bé ở trần vừa chạy vừa ngã. Chiếc xe như mang chúng tôi trở về quê xưa ngày cũ.
Chiếc xe ca chở hơn năm mươi người đậu lại, biển xanh trước mặt, nắng gắt trên đầu. Mắt mở to, mọi người xôn xao chỉ tay về phía bên phải.
- Cứ đi vào đây, hướng này đúng rồi. Sẽ thấy cái giếng.
- Cái giếng mấy năm trước tôi trở lại còn thấy, bây giờ đã bị biển xâm thực rồi. Biển đã mang thêm cát vào, đã chôn mất miệng giếng, nhưng còn cây đa. Chính nơi này là trại tạm cư cho thuyền nhân chờ được định cư ở đệ tam quốc gia. (mặc dù cây đó trông giống một cây thùy dương hơn là cây đa. Có thể họ muốn gọi như thế để có một chút hơi hướm quê nhà.)
Vùng bờ biển, nền lều trại dựng ngày trước đã được dọn sạch không còn vết tích, một con đường trải nhựa, chạy song song với biển đã như có sẵn tự bao giờ. Chúng tôi tới gốc cây đa đó, vẫn thấy dấu thờ cúng chưa cũ lắm, có bát cơm đổ nghiêng ngả, hạt cơm vừa khô, có nhang đèn vứt lăn lóc, những bức tượng đổ vỡ, những đồ thờ cúng kiểu Thái cái gẫy, cái bể.
** Tú
và Miếu Thờ ở Songkhla**
Ba linh mục và nhà sư kêu gọi mọi người tụ họp lại cùng thay nhau đọc kinh, tụng niệm.
Nhang được thắp lên, nước mắt thi nhau ràn rụa. Tên Chúa, tên Phật được thốt trên môi mọi người, để cầu cho người chết , kẻ lưu vong. Sau phần tụng niệm cha Hồng bắt đầu giọng cho mọi người hát theo.
Giữa buổi trưa nắng chang chang, không một ngọn gió, tiếng hát của hơn năm mươi người hát vang vang như muốn át tiếng sóng biển đang đập vào bờ:
*Tự
Do ơi Tự Do tôi trả bằng nước mắt* *Tự
Do hỡi Tự Do anh trao bằng máu xương* *Tự
Do ơi Tự Do em trả bằng thân xác* *Vì
hai chữ Tự do Ta mang đời lưu vong*
(Nam Lộc)
Mọi người xúm lại chụp hình. Các anh, chị làm phát thanh, truyền hình bắt đầu công việc của mình. Có người đi tách ra riêng một chỗ thì thầm với biển, với dĩ vãng, với kỷ niệm.
**Biển
Cũ Bãi Xưa **
Bao nhiêu người đã được định cư ở nơi êm ấm? Bao nhiêu xác đã trôi giạt
vào bãi bờ này?
*Nước
mắt, nước biển, trôi đi hai hàng oan nghiệt* *Tóc
bạc, tóc xanh, chìm sâu một khối tủi hờn.*
Tôi cúi xuống vốc lên một nắm cát, nhặt một chiếc vỏ ốc đã vỡ, quay lưng lại với biển, chân thấp chân cao, vừa đi vừa lau nước mắt.
Nơi đây cũng đã dánh dấu bao cuộc tình tỵ nạn. Gặp nhau như rong rêu giạt vào bờ, bám lấy nhau rồi lại phải buông nhau ra vì mỗi người phải đi định cư ở hai nơi khác nhau, hay người đi người vẫn ở lại ngóng trông. Tương lai là một trang giấy trắng chờ tay ai vẽ xuống.
Chúng tôi rời bãi này để tới một bờ khác.
**Tha
Sala và Mười Một Cô Gái Việt**
Trưởng nhóm, anh Hùng Lê cất tiếng:
- Bây
giờ Hùng đưa các cô chú đến thăm đền
thờ
*Mười Một Cô*.
Đó là chuyện mười một cô gái Việt, không một mảnh áo quần, bị trói cổ vào nhau, thả nổi trên biển. Xác các cô trôi tới bãi Tha Sala này, được người địa phương thương tình vớt vào chôn cất. Ai nghe cũng phải xót thương, rùng mình, uất hận.
*Những
nàng thiếu nữ như hoa đỏ* * Một
sớm theo nhau bước xuống thuyền* * Hoa
bỗng rơi ra từng cánh mỏng* * Thả
vào lòng biển máu oan khiên*
Tha Sala không chỉ vớt Mười Một Cô, Tha Sala còn vớt thêm bao nhiêu cái xác trôi đơn lẻ, trôi hai ba, trôi năm bẩy, giạt vào bờ.
Người đàn bà Thái khoảng 60 tuổi, gia đình hiện sống trên bãi đã lập một miếu thờ cho những vong linh này. Mỗi ngày bà mang ra miếu một bát cơm trắng, một chén nước lạnh và mấy cây nhang.
Đây là câu chuyện của bà: Khi gia đình bà tới ở trên bãi này thì vẫn còn rất hoang vu. Họ đào đất dựng nhà, chạm phải nguyên một chiếc thuyền chôn sâu trong cát. Họ tin là thuyền của người vượt biển bị đắm, sóng đánh vào và cát phủ lên. Bà cũng theo người lớn tuổi hơn ra biển mỗi lần có xác giạt vào. Khi đó tuổi của bà, khoảng tuổi các cô con gái Việt này. Gia đình bà dựng một ngôi đền nhỏ thờ vong linh của thuyền nhân và mười một cô gái. Chiếc thuyền cứ thế để nguyên trước cửa đền. Theo năm tháng, biển xâm thực và bão tố, ngôi đền chỉ còn lại cái nền vỡ và cái thuyền chỉ còn lại một mảnh ván dài, nhưng bà vẫn cơm trắng, nước lạnh và thắp nhang mỗi ngày.
Người Việt bị người Thái giết, thì cũng chính người Thái thờ cúng những oan hồn người Việt. Có phải đó là sự đền bù của đất trời không?
**Hùng
Lê và Mảnh Thuyền Cùng Khóc**
Sau Tha Sala, chúng tôi được đưa tới một địa điểm gần bờ biển phía lên đảo Koh Kra.
Nơi dừng chân là chùa Wat Samphreak, trong chùa còn có một ngôi trường Tiểu Học. Tối hôm đó chúng tôi được ngủ lại trong chùa. Chúng tôi trải chiếu của nhà chùa, nằm bình an trong chánh điện, dưới chân những tượng Phật. Tôi trăn trở vì nóng, vì muỗi hay vì câu chuyện thương tâm của mười một cô gái bất hạnh. Nghe nói tuổi của các cô khoảng từ 19 tới 23. Ôi cái tuổi tinh khôi, mơ mộng và tràn đầy ước vọng!
*Biển
gọi em hay em gọi biển* *Sóng
đang reo sao bỗng khóc gọi hồn.*
Nước mắt tôi ứa ra, trái tim tôi thổn thức. Tôi thương các em, thương cha mẹ các em, thương cho dân tộc tôi quá đỗi! Chúa ở đâu? Phật ở đâu?
**Lên
Thuyền ra đảo Koh Kra**
Bốn giờ sáng ngày mồng 1 tháng 4, từ bãi của làng chài lưới Hua Sai, thuộc Nakhar Si Thammarat, cách đảo Koh Kra 80 cây số, chúng tôi lên thuyền ra biển đi tới đó.
Trên bãi biển tiếng gọi nhau khe khẽ, tiếng chân trên cát, ánh đèn pin lóe lên, dắt tay nhau, chúng tôi leo lên những chiếc thuyền tam bản của dân đánh cá Thái Lan, thuyền không mui, chạy bằng máy đuôi tôm.
- Sao đi sớm thế?
- Giờ này biển êm, không có sóng
- Chạy bao lâu thì tới?
- Khoảng hơn 3 tiếng
Ngồi sát vào nhau, tám người một thuyền. Bắt đầu tách bờ tiến về đảo Koh Kra.
Có tiếng nói khẽ cất lên:
- Hồi đi vượt biên, chúng em đi bằng thuyền nhỏ như thế này, gọi là taxi, đưa ra ngoài có thuyền lớn hơn đón.
- Nhưng hồi đó phải ngậm miệng, không được nói, và rất sợ hãi bị bắt lại, cộng thêm nỗi sợ bão biển, sợ hải tặc và chúng em chẳng ai có áo phao mặc như thế này.
Tôi ngồi co rúm người lại, thuyền đang chạy, nước biển bắn tung tóe lên mặt, những hạt muối mặn trên môi. Trời vẫn tối chưa nhìn tỏ mặt nhau. Biển mênh mông, biển tối om, tôi bắt đầu hiểu mang máng thế nào là nỗi sợ của người vượt biển. Nếu thuyền lật bây giờ, cũng khó lòng mà tìm cứu được nhau trong bóng tối. Đây thực ra mới là vịnh chưa ra tới biển.
**Thuyền
Đi Trong Mù Sương**
Trời dần sáng. Lên tới bãi san hô của đảo Koh Kra thì sáng hẳn. Bờ biển này không có cát, chỉ toàn những mảnh san hô, nên không thể đi chân trần được. Năm 1979 đã có tới hơn 2000 thuyền nhân bị hải tặc nhốt giam ở đây. Vợ chồng chị Vũ Thanh Thủy và anh Dương Phục cùng nhóm gần 200 người đã trốn hải tặc 21 ngày đêm ở đây. Những con thú mang hình người đã hành hạ thuyền nhân Việt ở mức độ dã man ngoài sự tưởng tượng của một đầu óc bình thường.
Hàng ngàn người đã bị hải tạc giam cầm trên đảo này, con số người chết ở đây không ai biết rõ là bao nhiêu? Bao nhiêu phụ nữ đã bị hãm hiếp, bao nhiêu người chồng, người yêu, cha mẹ, anh trai, bất lực và bất hạnh trước thảm nạn dưới tay hải tặc. Chỉ có Trời mới biết con số chính xác này.
Những cô gái nạn nhân này chịu nhiều khổ hạnh khác nhau. Có người bị bắt đi luôn không biết còn sống hay đã chết. Nếu sống, họ có còn muốn tìm về gặp lại những người thân yêu nữa hay không? Hay họ tự coi như cuộc đời cũ đã chấm hết, đã xóa tên họ. Họ đã chấp nhận sống hai đời trong một kiếp.
Có người khi được cứu đã mang thai nhưng họ can đảm không bỏ đi giọt máu oan khiên đó, nó là một phần xương thịt họ. Họ mang con đến một nơi khuất lấp, xa lánh cộng đồng Việt, không gặp những người thân và tự nuôi con. Họ là những người mẹ vượt lên trên tất cả mọi thử thách mà định mệnh đã đặt vào họ.
Có cô gái chọn nhẩy xuống biển chết thay vì bị hải tặc hiếp đáp, nhưng số phận không cho cô chết, cô sống kẹt trong một khe đá, cô đói, khát, lạnh và bị cá tôm rúc rỉa hai chân cô trong 21 ngày. Khi cứu được cô ra, người ta nhìn thấy hai ống xương chân không da thịt.
Tôi đau đớn tự hỏi: Nước mắt nào khóc rửa được những vết thương này.
*Nghe
bước chân mình trên đá nhọn* *nghe
trăm gai sắc nhói trong tim * *nghe
sóng biển đập vào lồng ngực* *nghe
em gào khóc nỗi oan khiên*.
Còn bao nhiêu câu chuyện nữa chưa được kể ra. Những người sống sót không ai muốn nhắc lại ký ức đau thương ấy. Họ im lặng, lãng quên đi hay thậm chí đã mất trí nhớ sau những tai nạn khốc liệt cho cả tâm hồn và thể xác ấy.
Tác giả Dương Phục và Vũ Thanh Thủy đã ghi lại trong hồi ký cả ngàn trang “Tình Yêu, Ngục Tù và Vượt Biển” của anh chị một phần nào những thảm cảnh trên đảo Koh Kra, những thảm cảnh mà Việt Nam và Thái Lan ngày nay đều cố tình phủ nhận và lẩn tránh. Tinh thần trách nhiệm và liêm sỉ của một quốc gia là chiếc hộp đen cả hai nước đều né tránh không muốn mở ra, nhìn lại.
**Chúa
Từng Mảnh Chờ Đóng Đinh**
Mỗi người bắt tay vào mỗi việc. Căng lều tập thể, căng lều cá nhân. Người lo dựng tượng Phật, tượng Đức Mẹ, Thánh Giá . Chúa thì phải lắp từng mảnh vào với nhau. (Những tượng này và vật liệu cần thiết đã được anh trưởng nhóm và một vài anh mang tới trước mấy hôm.) Người lo mắc võng cá nhân, người lo treo những chiếc đèn lồng từ thân cây này sang thân cây kia. Sửa soạn sẵn cho một đêm hoa đăng trên đảo.
Chúng tôi xếp ra từ trong hộp những tấm mộ bia có khắc ghi tên tuổi thuyền nhân và những tấm khắc lời tưởng niệm (Được anh trưởng nhóm đặt mang từ Việt Nam sang), sửa soạn gắn những bia này chung quanh một bức tường tượng trưng cho khu nghĩa trang.
Buổi trưa nắng qua nhanh, Mỗi người được ăn trưa một tô mì gói, trước khi gạch, xi măng được chuyền tay nhau vác lên đồi tôn giáo. Một số người xuống tắm biển, có người leo lên thuyền trở về đất liền mua thêm vật dụng.
Công việc dựng tượng mới làm được một phần.
Buổi chiều, mọi người còn đang tất bật thì có hai chiếc thuyền tuần duyên từ đâu rẽ sóng tới, bốn năm người lính Thái có vũ trang nhẩy vào bờ. Cô bé Nhung thông ngôn thiện nguyện (sống ở Thái) được gọi ra để trả lời những câu hỏi. Lính Thái bắt chúng tôi chia ra làm hai hàng, bên nam, bên nữ. Chúng tôi vội cho người đi mời mấy vị sư Thái ( Hiện tu hành trên đảo) xuống, cắt nghĩa rõ ràng là chúng tôi đến dựng tượng và thăm mộ thân nhân. Đất Thái là đất Phật, đi đến mỗi góc đường đều có am, miếu, thờ cúng, nên người dân Thái rất nể trọng các vị sư. Họ bắt chúng tôi cầm Thông Hành của mỗi người lên ngang mặt để họ chụp hình trước khi họ xuống thuyền. Sau khi nói chuyện với các nhà sư xong họ mới chịu xuống thuyền, rời bãi.
Khi họ đi rồi, một nỗi hoang mang dậy lên trong lòng những cựu thuyền nhân: Họ nói, không ai có thể biết được hải tặc có thông đồng với lính tuần duyên hay không? Nhưng chúng ta nhờ có các sư và hiện mang thông hành ngoại quốc nên tương đối an toàn.
Buổi chiều, một cơn mưa to ập xuống, dù lều được dựng dưới những tán lá cây, nước mưa vẫn làm ướt đầm chúng tôi. Khổ nhất là công việc dựng tượng và gắn bia cho người đã chết không tiến hành được, cả những tấm ghi dòng tưởng niệm, cũng phải xếp vào thùng. Nhang đèn, gạch, xi măng, phải che chắn lại. Đêm “Hoa đăng tưởng niệm” như dự tính đã không thành.
Buổi tối vẫn còn mưa. Trong tình cảnh, dưới lưng là những mảnh san hô lớn, nhỏ, mấp mô, rồi nước chẩy vào thành từng vũng, quần áo, dày dép ướt sũng. Nhưng các anh em cũng kéo nhau ra lều tập thể hát dưới những giọt mưa.
Tiếng hát hòa đồng với tiếng mưa. Trong ánh lửa nến nhỏ nhoi xoi không tỏ mặt người, họ hát cho nhau nghe, cho hồn ma bóng quế cùng nghe.
Có hay không! Những hồn ma bóng quế đang rủ nhau cùng về ngồi trong lều với những người đồng hương của mình?
Đêm vẫn rào rào đổ mưa xuống, nhóm 8 người chúng tôi, nằm giữa một tấm bạt to, gấp đôi lại, nửa trải dưới đất, nửa căng trên đầu, buộc hai góc bạt vào hai thân cây. Frank nằm sát ngoài cùng phía bên phải lều, rồi Tú, Trâm, Nguyệt, Trùng Dương, Thủy, Phục và ngoài cùng là Cha Tâm bìa bên trái. Tội nghiệp Cha Tâm và Frank là hai người nằm ngoài bìa lều, ướt như chuột từ đầu tóc, quần áo, đến giầy dép.
Chắc chắn những nhóm khác, trong những chiếc lều nhỏ kiểu cắm trại, cũng ướt không kém gì chúng tôi. Nhưng may, sáng ra trời tạnh, phải dậy thu dọn và ra lều tập thể ngay để làm lễ liên tôn cho các vong linh trên đảo.
**Lễ
Cầu Siêu Trên Đảo Koh Kra**
Các vị chủ tế cùng mọi người cùng quay lưng ra biển, mặt hướng về phía trong đảo, nơi có những nấm mồ của hơn 100 thuyền nhân được biết và thêm bao nhiêu mồ không được biết đích xác, được chôn vùi từ những ngày tháng đó của mấy ngàn thuyền nhân bị hải tặc lùa vào đây.
Chương trình hành lễ được Cha Tâm đề nghị, bắt đầu làm lễ với các Sư Thái đang ở đảo được mời tới cử hành đầu tiên bằng tiếng Phạn, sau đó đến Hòa Thượng Thích Huyền Việt và phần cuối là Cha Hùng, Cha Tâm Cha Hương chia nhau dâng lời nguyện.
Vừa xong hai phần về Phật Giáo, tiếng các Cha bên Công Giáo chưa cất lên thì có tiếng hốt hoảng gọi vào lều.
- Xin chấm dứt và sửa soạn ra về ngay, vì có tin báo bão sẽ tới lúc 3 giờ.
Mọi người hấp tấp đứng dậy chạy ra khỏi lều để thu dọn hành lý, riêng các Cha, Hòa Thượng và những người Công Giáo vẫn ở lại.
Cha Hùng vừa cất tiếng lên đã nghẹn ngào:
*Giữa
biển khơi lồng lộng gió bốn phương* *Chúng
tôi những người sống sót trong
cuộc chiến tranh huynh đệ đau thương,
cùng nhau về đây chiêu hồn lưu xứ. * *Xin
những đấng tối cao mở lòng
đón nhận, vớt lên giữa bọt
sóng lênh đênh những oan hồn, uổng
tử.* *Xin
hãy mang hồn vào giấc ngủ ấm yên* *Vòng
tay Đức Mẹ, vòng tay Phật Bà xin
hãy là những tấm khăn mềm* *thấm
khô ngàn máu lệ.* *Chúng
tôi cúi đầu gửi lời kinh tiếng
kệ* *Tiếng
chuông tiếng mõ gọi hồn về.*
Giọng Cha trầm trầm, bi thương, nghẹn ngào, Cha đọc hết bốn trang bài “Văn Tế Muộn Màng”.
Rồi các Cha thay nhau đọc tên từng người trên những mộ bia mới làm. Sóng cứ nhô cao, bão cứ tới, mọi người vẫn bình tâm với những dòng kinh nguyện.
*Chính lúc thứ tha là khi được tha thứ* *Chính
lúc chết đi là khi vui sống muôn đời*
(Kinh Hòa Bình-Thánh Francis)
Chiếc lều cuối cùng được kéo xuống, gấp lại, gấp cả những giọt nước mưa còn đọng đêm qua. Tôi lấy tay quẹt trên giọt nước, nếm thấy mặn như những giọt lệ.
Những chiếc thuyền tam bản, không mui, rẽ sóng trở lại đất liền. Trời không nắng, âm u, nước biển bắn tung từng đợt lên mặt mũi, quần áo. Trưởng nhóm Hùng khóc rưng rức nhìn hòn đảo Koh Kra chìm dần vào những đám mây đen đang từ từ kéo tới. Anh khóc vì nhiệm vụ chưa hoàn tất. Chúng tôi phải mỗi người nói một câu an ủi anh, nhưng thật sự trong lòng chúng tôi cũng đang thổn thức. Mây đen kéo mỗi lúc một dầy sau lưng chúng tôi, hòn đảo như chìm từ từ xuống biển, tiếng kêu của những vong linh không vọng được lên trên tiếng sóng. Hòn đảo như biến mất, giữa kẻ chết và người sống một đường vạch dài và đen chia đôi.
**Bidong
và Những Ngôi Mộ Tập Thể Ở Mã Lai**
Xe ca đi từ Thái Lan sang Mã Lai, mất 8 tiếng, qua những chặng đường biên giới, phải làm thủ tục nhập cảnh. Chúng tôi tới Mã Lai thì đã trời chiều.
Phụ nữ ở đây đa số mặc quốc phục nhiều màu sắc, khăn chùm đầu của họ rất đẹp, đủ màu, đủ kiểu quấn khác nhau chung quanh khuôn mặt. Bạn tha hồ ngắm mắt môi và nguyên khuôn mặt thân thiện, hay cười của họ. Hiếm hoi lắm mới thấy một vài bà đứng tuổi quấn mình kín mít trong tấm vải đen chỉ để lộ hai con mắt đủ nhìn bước chân mình. Đàn ông cũng thân thiện không kém, ông tài xế taxi hay nói về đời sống gia đình cho bạn nghe, về việc họ vẫn cầu nguyện năm lần một ngày, mỗi lần bẩy phút.
Mã Lai là nước đã nhận gần 300 ngàn người tỵ nạn Việt Nam trong hai thập niên 1975-1995. Những thuyền nhân đi trong nhóm kể lại: nạn hải tặc Mã ít hơn hải tặc Thái rất nhiều. Lính Mã ban đêm có vào trại kiếm những cô vừa mắt mang về làm vợ, không ai can thiệp được. Nhưng lính Mã không hiếp phụ nữ và giết người ngay trước mặt mình.
Mã Lai cũng là nơi có nhiều xác thuyền nhân tạt vào bờ nhất nên cũng là nơi duy nhất có nhiều mộ tập thể. Những người bạn thuyền nhân trong nhóm nói có khi thuyền gần vào tới bờ vẫn bị lật như thường, người đến trước trên bờ có thể nhìn thấy người chết chìm trước mặt mà không làm gì cứu được. Về sau được người địa phương cho biết là khúc biển gần vào đến bãi, dọc biển đó có nhiều vũng xoáy, có khi thuyền vào trúng chỗ xoáy mà không biết, gặp biển êm thì thoát, khi biển lúc đó động thì chỗ xoáy hút thuyền vào, thuyền lật, không cách nào cứu được. Đó là trường hợp của rất nhiều chiếc thuyền đã nhìn thấy bờ mà không vào được bến.
**Viếng
Ngôi Mộ Tập Thể Đầu Tiên Ở Kelanta**
Mã cũng là quốc gia duy nhất có nhiều mộ tập thể của thuyền nhân, có đầy đủ lý lịch, vì họ chết gần bờ.
Ngôi mộ tập thể số 1 chúng tôi tới ở Balai Bachock thuộc tỉnh Terengganu, mộ đó có 46 người, trong đó có 3 em nhỏ.
Lần đầu tiên trong đời người, đứng trước một ngôi mộ tập thể. Ngôi mộ chơ vơ trên đồng đất nước người với những cái tên Việt Nam, tôi không cầm nổi lòng mình, nghe nôn nao, quặn đau trong ruột, nước mắt ràn rụa. Từ bao lâu nay chỉ nghe tiếng “Thuyền Nhân” chỉ nhìn “HìnhThuyền Nhân”, cái thương cảm đó có đấy, nhưng chỉ thoáng ngậm ngùi như vết xước ngoài da. Phải tới đó, trên một đất nước xa lạ nhìn thấy nấm mộ đó mới hiểu được tình người trong một nước nó sâu đậm đến đâu, mới hiểu rõ hai chữ “Đồng Bào” cùng một cội nguồn dân tộc với nhau. Mình bỗng chốc thấy thương dân, thương nước mình quá đỗi! Vì đâu, vì ai , vì nghiệp lực nào mà chết thảm, chết khổ, đến thế này! Cá nhân mình có lãnh một phần trách nhiệm nào trong đó không?
Nhang, nến, thắp lên, lời kinh hòa đồng, Phật, Chúa có nhìn xuống chúng sinh không?
Tôi
nghĩ tới lời Sư Huyền Việt nói với tôi
*:
Nghiệp lực làm khổ nhau. Cái khổ phải xẩy
ra một lần trong cuộc đời và cái khổ vẫn
tiếp tục xẩy ra.*
Ngôi mộ thứ hai tại Cherang Ruku, cách nơi này không xa còn to hơn nữa, còn nhiều người hơn nữa, nó cho ta cái cảm tưởng đây là một cái nghĩa trang nhỏ chứ không phải là một nấm mồ. Mộ chôn 123 người, sau nhận thêm 5 người nữa chôn ở nơi khác được đưa về. Tổng cộng là 128 người. Những ngôi mộ tập thể đã được chôn chung như thế nào? Đây là lời kể của bà vợ ông Alcoh Wong Yahao (Sẽ nói đến vị ân nhân này sau)
“Chúng tôi xếp xác từng lớp, không phân biệt nam nữ, tuổi tác. Cứ một lớp xác người xếp lên một lớp khăn liệm, rồi lại tiếp một lớp xác người khác, trên cùng chúng tôi đặt một lớp ván ép, rồi xúc đất đổ lên. Thế là thành một ngôi mộ lớn.
Ngôi mộ thứ hai này và ngôi mộ thứ nhất với 46 người, cộng thêm 5 người mang tới sau, họ cùng đi với nhau trên chiếc tàu khởi hành từ Mỹ Tho, tên tàu là MT- 065, khỏi hành ngày 1 tháng 12, tới gần biển Mã Lai ngày 4 tháng 12 thì bị lật chìm. Tổng số người đi trên thuyền là 300 người.
**Mộ
Tổng Cộng 128 Người **
Chúng tôi cúi đầu khấn nguyện Chúa, Phật, cầu xin các vong linh về chứng giám cho lòng thành của chúng tôi. Chúng tôi, những phụ nữ dựa vào vai nhau mà đẫm lệ.
Sau đó cha Tâm đề nghị mỗi người cầm nhang đi chung quanh ngôi mộ cắm xuống. Mỗi nén nhang có mang theo những giọt nước mắt.
*Hỡi
hồn bập bềnh trên biển* *Về
đây nghe lời kinh an* *Trăm
ngàn mảnh hồn ướt sũng* *Muối
nào trong lệ không tan*.
**Mắt
Nào Không Lệ Chảy**
Đừng khóc vội, tôi xin kể một câu chuyện liên quan đến nấm mộ to như một nghĩa trang nhỏ này.
Trong mấy ngày hôm sau khi chúng tôi đi thăm những nghĩa trang có chôn rải rác thuyền nhân, tôi thấy xuất hiện trong đoàn một thanh niên rất trẻ, tôi hỏi chuyện làm quen, khi em giúp nắm tay tôi dắt bước qua những mô đất. Em tên là Alex Trần, 28 tuổi, em đi thăm mộ ông bà ngoại và các chú, bác, của mẹ em.Vì thời khóa biểu không trùng hợp với nhóm nên em đến chậm một đôi ngày, em phải đi thăm ông bà ngoại một mình.
- Tại sao mẹ không đi với con?
- Mẹ sợ , mẹ không dám nhìn lại.
Em nói tiếng Việt rất giỏi, rất lễ phép, chứng tỏ em được lớn lên trong một gai đình tốt. Em kể:
Gia đình của mẹ con, tất cả 18 người đi trên chiếc tàu MT-065 này. Lúc đó mẹ con là một cô bé 12 tuổi, dì của con lên 10. Khi tầu lật, họ kẹt trong khoang, dì con 10 tuổi dùng đầu đập vào cửa kính thuyền,(chắc cửa kính thuyền rất mỏng) hai chị em chui được ra bên ngoài. Cả hai chị em cùng không biết bơi, ngất xỉu. Sóng đánh họ giạt vào bờ, được cứu sống. Cả gia đình chết 13 người, còn lại 5 người trong đó có mẹ con, dì con và ba người họ hàng.
*Em
thơ dại sao mà em may mắn* *Cả
một thuyền chết hết chỉ còn em*
Sau đó hai chị em được một gia đình Mỹ bảo trợ, nuôi ăn học, cho tới lúc lập gia đình. May mắn gia đình đó ở Orange County, California ngay trung tâm của người Việt nên hai cô bé đó đã vẫn giữ và nói tiếng Việt. (Khi làm mẹ, cô cũng cho con đi học tiếng Việt)
Hai chị em cô bé này quả thật trong bất hạnh có lồng may mắn. Hai cô được cha mẹ Mỹ cho đi học tiếng Việt và lớn lên với cộng đồng Việt.
Nhìn cậu thanh niên khôi ngô, đĩnh ngộ, lớn lên ở Mỹ, nói tiếng Việt rõ ràng, lễ phép trong một gia đình có hoàn cảnh như thế, tôi thấy mình không khóc được nữa. Tôi đứng sững nhìn cậu, nghe cậu kể lại câu chuyện nhiều lần (vì nhiều người hỏi). Tôi hình dung ra mẹ và dì của cậu như những viên ngọc lăn rơi xuống từ những mỏn đá cao và sắc mà không hề sây sát. Không có viên ngọc nào có thể đẹp hơn nữa.
Tôi nghĩ đến đôi ngày vừa qua, khi cậu một mình đứng trước ngôi mộ tập thể, cậu chạm tay mình lên trên tên ông bà ngoại, tôi biết chắc cậu đã khóc bằng đôi mắt của mẹ mình.
**Một
Mộ Bia Tập Thể Của Người Việt Trên
Đất Mã Lai**
**Người
Chủ của Những Ngôi Mộ Thuyền Nhân**
Một khu nghĩa trang của người Hoa cũng ở Terengganu với những ngôi mộ xây theo hình vòng cung như cái bào thai của người mẹ (Người Hoa nói đó là tượng trưng cho ta trở về nơi ta đã từ đó ra đi) Trong nghĩa trang này có 4 khu A, B,C,D. Khu A có hơn 400 thuyền nhân được chôn ở đây. Khu B,C,D có hơn 200. Mộ chôn rải rác, khi thì một người, khi thì ba hay bốn người, tùy theo có bao nhiêu giạt vào bờ lúc đó. Có mộ thấy lên tới bảy người, mười người.
Hỏi anh Lưu Dân, một thuyền nhân ở Úc đã tổ chức tới đây nhiều lần, có gia đình nào về lại Mã Lai cải táng thân nhân đem đi không? Anh nói, có một người đã làm được. Nhưng người Mã ở thành phố này, không muốn cho người Việt đến cải táng mang đi. Họ nêu ra ba lý do:
Thứ nhất, đã chết ở Mã là người Mã.
Thứ hai, mộ ở đây lâu năm đã thành mộ bạn.
Thứ ba, nếu người Việt ai cũng cải tháng thì đâu còn ai tới thành phố này (Terengganu là một thành phố cần du khách.)
Cha
Tâm mặc áo lễ, dâng bánh Thánh ngay trong nghĩa trang này.Tôi
và Vũ Thanh Thủy, Ngọc Hân cùng cất tiếng hát:
*Chúa
nhân từ xin lắng nghe linh hồn con tha thiết. Ăn
năn kêu van, lậy Chúa xin dủ thương, ban xuống
niềm tin ấp ủ cho tâm hồn.* **Hình
Cha Tâm Dâng Lễ**
Nắng rát da, trời cao vời vợi, những hạt nước mắt rơi trong tiếng hát, rơi nhòe trên trang giấy hát.
Hòa Thượng Huyền Việt đã rời Thái lan sau khi ở Koh Kra về, nên anh Ngô Đức Hữu từ Úc đại diện Phật Giáo mỗi lần tới các phần mộ, anh phụ trách khấn nguyện.Tiếng Việt miền Nam của anh nhẹ nhàng, ấm áp, bài kinh anh rút ra từ đạo Ông Bà, nghe thật cảm động, xin trích một đoạn:
*Cầu
Thượng đế từ bi hỉ xả. Cho linh hồn
ổn thoả nghe kinh. Cầu xin giảm bớt tội
tình. Cho vong nhàn hạ nhẹ mình thảnh thơi. Cảnh
ly biệt hỡi ôi thê thảm. Đức Thần Minh phất
phưởng tràng phan. Cho hồn noi đó nhẹ nhàng. Trở
về cứu vị an nhàn hưởng vui…..* **Hóa
Vàng Mã**
Sau lễ chúng tôi đi thắp nhang trên các ngôi mộ, không phân biệt Hoa, Việt, người địa phương hay thuyền nhân. Nghi thức hóa vàng mã tiếp theo
rất phong phú, các anh chị trong nhóm mua ngay tại địa phương nên mua được rất nhiều ( Theo thống kê năm 2010 Mã Lai có 19.8 % theo đạo Phật)
Chúng tôi hóa vàng xong thì xuất hiện một người đàn bà Hoa, được những người trong nhóm giới thiệu đó là bà Alice Wong, vợ của ông Alcoh Wong một vị ân nhân chôn cất gần như là hầu hết những xác thuyền nhân trôi vào bờ bãi Mã Lai.
**Chân
Dung Ông Wong và Bia Công Đức**
Ông
chính là người đã chôn cất những ngôi mộ Tập
Thể, hơn thế nữa bao giờ có xác táp vào bờ
là người ta đi gọi ông. Ông in ra cuốn sách
**The
Vietnamese Boat People(VBP) along The East Coast Of Malaysia Peninsula**
để hướng dẫn những người đi
tìm mộ thân nhân dọc theo bờ biển phía đông vùng
biển Mã Lai. Vùng biển phía đông Mã Lai đối diện
với mũi Cà Mâu là nơi thuyền nhân tới đông nhất
và cũng chết đắm nhiều nhất.
Ông
để hết thời gian của mình chỉ để
lo cho những cái xác của thuyền nhân Việt Nam trôi giạt
vào vùng bãi biển Mã Lai, gần nơi ông cư ngụ. Chiếc
thuyền đầu tiên của người Việt tỵ
nạn ông Wong được nhìn thấy vào ngày 23 tháng 11
năm 1978 đã vào gần tới bãi nhưng chưa
được lên bờ. Ông nhìn thấy những khuôn mặt
hốc hác, sợ hãi nhưng tràn đầy hy vọng. (Về
sau ông được hội Hồng Nguyệt
*Red Cresent*
cho biết, chiếc thuyền đó đã bị lật
trong khi được hướng dẫn vào bờ ngay
trong cùng ngày. Cả thuyền 137 người bị chết
đuối.)
Ông và những người bạn của ông ngoài việc chôn cất, còn đi tìm những phần mộ của thuyền nhân rải rác trên đất Mã đem về gần nhau.
Những
nấm mộ thuyền nhân tập thể được
nhìn như “
*Mồ vô chủ*” thì trên một ý nghĩa
nào đó, ông Wong chính là “ *Chủ” *những nấm mồ
này.
Cho
tới khi ông mất, năm 2006 trước đó một
tuần ông vào nghĩa trang thăm mộ thuyền nhân ông
đã hát bài “
*I will follow you forever*”
Nói theo nhà Phật, kiếp trước ông có nợ người Việt Nam hay chính ông là một người Việt Nam trong kiếp trước?
Tấm lòng của ông Wong đối với thuyền nhân từ năm đầu tiên 1978, khi ông nhìn thấy chiếc thuyền tị nạn 137 người kéo vào vùng vịnh Kuala Terengganu, tới năm ông qua đời 2006 là 28 năm dài.
Hai mươi tám năm đó biết bao nhiêu tình?
**Viếng
Tạ ở Mộ Ông Wong** ( Bà Wong mặc áo
đen)
**Đảo
Bidong và Những khu mộ.**
Chúng tôi cũng tới đảo Bidong bằng thuyền. Thuyền này chạy bằng máy cao tốc và từ đất liền ra tới đảo khoảng 20 phút. Đi giữa trưa nắng gắt.
Từ năm 1975- 1991 đã có 250,000 thuyền nhân sống sót tạt thuyền vào sinh sống ở đây. Nhiều người chờ bảo lãnh có thể ở trên đảo từ hai tới bốn năm, nhiều người bị trả lại. Có người bệnh chết, có người tự tử. Họ được mang lên đỉnh đảo chôn cất.
**Cầu
Tàu Lên Đảo Bidong**
Mộ chia ra từng khu A, B, C….Khu cho trẻ em riêng. Khu F được coi là đông nhất tới hơn 200 ngôi mộ. Chúng tôi kéo nhau lên đó. Bước thấp, bước cao, chống gậy, cầm dao, vừa leo vừa phạt cây rẽ lối. Cuối cùng cũng lên tới tấm bia có ghi 151 người (có bia mộ) Thật ra số mộ ở đây trên con số 200.
**Cung
Nhau Cất Tiếng Kinh Cầu** **Giữa
Cây Thánh Giá**
Đồi Tôn Giáo nơi trước đây có nhà thờ Công Giáo, Tin Lành, Cao Đài và Chùa thì nay đã vừa bị phá, vừa xụp đổ theo thời gian, trông vô cùng hoang phế. Đau lòng hơn nữa những tượng Phật, tượng Đức Mẹ đều bị chém cụt đầu (vì một số người cuồng tín tin là mất đầu thì không còn linh thiêng nữa) Thánh giá Chúa thì chỉ còn dấu vết trên tường mà thôi.
Tôi và Thái hai chị em đi lang thang chung quanh đồi, Thái lo chụp hình, tôi lo…buồn. Tôi đứng trên cao nhìn mông lung bao quát bãi cát dưới chân đồi.
Nơi đây bao nhiêu người dân Việt của tôi giạt vào, giạt vào bằng thân xác còn thở được, còn hy vọng sẽ được chuyển tới một quốc gia nào đó để gây dựng lại cuộc đời cho con,cháu hay chính bản thân mình? Bao nhiêu người chỉ còn là những cái xác bập bềnh giạt vào bờ? Bao nhiêu cảnh chia ly của những mối tình vừa nhận được sau những đau thương mất mát? Bao cảnh đời uất hận bị gửi trả về nơi mình đã không sống được phải bỏ đi? Bao nhiêu người đã phải ở đây cả ba, bốn năm trong hy vọng, trong tuyệt vọng trước khi được rời nơi này?
**Giang
Tay Với Chúa**
Biển dưới kia đang ập vào từng đợc sóng, nước mắt của mấy mươi năm về trước còn giọt nào pha trong muối đại dương?
Biển
phải làm gì để giữ mãi được những
giọt lệ, những tiếng khóc, tiếng cười,
hy vọng và tuyệt vọng của một dân tộc luôn
luôn
*“Đi không yên ổn, ngồi không vững vàng” *ngay
trên chính đất nước mình.
Chúng tôi xuống đồi để sửa soạn quay về đất liền. Xuống đến chân đồi ngoái đầu nhìn lại, một cánh bướm đen thật lớn từ trên đồi bay xuống
lượn
vòng ngay sau lưng tôi. Một thoáng rùng mình, một thoáng
rưng rưng, tôi dừng lại, nói thầm trong cuống
họng mình. “
*Thôi nhé, tôi về, nhớ mãi hôm nay” *Giơ
tay áo lên, quẹt ngang dòng nước mắt. Cánh bướm
bay mất hút lên đồi.
Sau một đêm mắc võng, chùm chăn (cho khỏi muỗi) ngủ lăn lóc trên cầu tàu, chúng tôi trở về đất liền, tiếp tục cuộc hành trình tìm mộ thuyền nhân.
**Rải
Rác Mộ Thuyền Nhân Dọc Đường**
Trên đường sang Kuala Lumpur, trong tỉnh Dungun có hai nghĩa trang. Hai nghĩa trang này có biển trước mặt nên khi xác thuyền nhân giạt vào được vớt lên chôn ngay tại đây. Khi họ vớt được 1 xác, khi được 2,3, khi được 5,7. Có khi cả trên 10 xác vào một lúc.
Nghĩa
trang thứ nhất lối vào có đền thờ với
hàng chữ
*Tao Yan Dian Temple,* có 80 ngôi mộ thuyền
nhân, trong đó 38 mộ có tên. Một ngôi mộ tập thể
nằm dưới gốc một cây bàng lớn, chôn trên 100
người, được khắc chung một tấm bia
.Bia được Văn Khố Thuyền Nhân xây ngày 23
tháng 3 năm 2007
**Dưới
Gốc Cây Bàng**
Những ngôi mộ trong khu thứ hai được đặt trong một nghĩa trang đặc biệt do nhà thờ Công Giáo St.Thomas trông coi. Những thân xác thuyền nhân được bao quanh bởi ba ngôi thánh đường của: Thiên Chúa Giáo, Phật Giáo và Hồi Giáo. Còn được gọi là Migrants Cemetery.
Những linh hồn này thật được chúc phúc an ủi biết bao!
Nhang được thắp lên, lời kinh được cất lên, nước mắt lại chẩy xuống, Chúa, Phật trên cao được mời xuống dự tiệc bi ai của nhân loại.
**Mộ
Trong Migrants Cemetery**
Viết tới đây. Tôi tưởng tượng ra, tôi là người dân Mã Lai sống dọc theo miền đông biển Mã Lai, mỗi sáng trở dậy nghe tiếng gọi nhau ơi ới bên ngoài cánh cửa: Ra vớt xác thuyền nhân Việt đang giạt vào bờ. Không phải một xác, hai xác, mà vô số xác. Rồi cùng nhau tẩm liệm, chôn cất, có khi lập miếu thờ.
Tôi tưởng tượng ra trong những cái xác bất hạnh đó, một cái xác của chính mình.
Những cái xác của đồng bào mình (hay của chính mình) đã được những người không cùng chủng tộc xót thương, được ghi lại in thành sách (như sách của ông Wong) để sau chính những người Việt về tìm lại
Hỏi bạn còn nước mắt để khóc không?
Chôn cất cả trăm, ngàn, nấm mộ không phải là chuyện giản dị. Việc xây cất làm sao chu đáo được. Theo thời gian, mưa nắng những ngôi mộ không tồn tại được.
May
mắn thay
** Văn Khố Thuyền Nhân** của người
Việt (Do ông Trần Đông, từ Úc-Sáng lập 2004),
đã tới Mã Lai, Thái Lan, Nam Dương trùng tu lại hầu
hết những nấm mộ này. (Theo VKTN-Trong vùng Đông
Nam Á có hơn 2000 nấm mộ vừa tập thể vừa
cá nhân)
**Tôi
Đọc Tên Tôi **
Hội Hồng Nguyệt ( Malaysian Red Cresent Societ - Hồng Thập Tự Mã Lai) đã lưu trữ hai trăm ngàn (200,000) hồ sơ của những người sống sót. Để hôm nay những thuyền nhân trong nhóm chúng tôi đến tìm lại . Mỗi khi tìm được tên của mình hay thân nhân mình, họ òa vỡ ra cùng một lúc tiếng cười và giọt lệ:
*Tôi
vừa đọc tên tôi trên tấm thẻ* *Có
phải tôi không trên lý lịch này* *Ngày
tháng đó tưởng vùi chôn đáy biển* *Bỗng
sóng đánh vào bờ sáng hôm nay*
Khi
chúng tôi tới viếng hội, câu chào hỏi đầu
tiên của ông Dato’ Sayed A. Rahman,Tổng Thư Ký hội Hồng
Nguyệt là:
*“Chúng tôi không cần biết anh là người
nước nào, chúng tôi chỉ biết giúp đỡ một
con người*.” Nghe mà ứa nước mắt.
Ông Misnan, nhân viên điều hành của hội, nói được vài câu bằng tiếng Việt rất thân tình. Đặc biệt là ông hát cho chúng tôi nghe bằng tiếng Việt, bài hát “Bài Tình Ca Cho Em” của Vũ Thành An thật hay. Hay một cách bất ngờ!
Thế gian đầy quỷ dữ, nhưng Trời cũng ban phát xuống những thiên thần cứu trợ.
Sau 42 năm nhìn lại, chúng ta có rất nhiều những trang Sử mới. Trên hết, mỗi một cái chết của thuyền nhân, của tù cải tạo, của người Quốc Gia chết cho Tự Do là một trang Sử mới được cộng vào.
*Tất
cả con dân Việt đều phải học*
*Sử Việt.*
**San
Hô, vỏ Ốc ở Songkhla, Koh Kra và Bidong ( Trong vườn
Seattle-WA)** *Ngày
20 tháng 4 năm 2017* *-
Viết trong cuộc hành trình về Trại Tỵ Nạn
Songkhla, đảo Koh Kra và Trại Tỵ Nạn Bidong từ
30 tháng 3 tới 16 tháng 4-2017*
(*)Những câu Thơ trong bài – tmt

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Connection: close

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html


text:
Phan Huy Đường giới
thiệu
Trần Trung Chính
Xuân chín, sơn mài
Paysages d'eau
et de verdure
Éditions Philippe
Picquier
Water and greenness landscapes
Translated by Nina McPherson for Trafika
Những
bức thuỷ mặc
Paysages
d'eau et de verdure
*
Nam Dao giới thiệu
Con trắm đen


text:
mã : AZU_LĐSK_0016
Lĩnh vực : Làm đẹp sức khỏe
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 3
mã : AZU_LĐSK_0010
Lĩnh vực : Làm đẹp sức khỏe
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 6
mã : AZU-LVK-004
Lĩnh vực : Lĩnh vực khác
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 3
mã : AZU-XDBDS-004
Lĩnh vực : Xây dựng bất động sản
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 12
mã : AZU_TBCN_003
Lĩnh vực : Thiết bị công nghệ
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 17
mã : Azu_DL_001
Lĩnh vực : Du lịch khách sạn
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 302
mã : AZU_ANBV_009
Lĩnh vực : An ninh bảo vệ
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 275
mã : AZU_DLKS_009
Lĩnh vực : Du lịch khách sạn
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 12
mã : AZU_NTKT_0011
Lĩnh vực : Nội thất kiến trúc
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 13
mã : AZU-GDDT-008
Lĩnh vực : Giáo dục đào tạo
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 8
mã : AZU-XDBDS-005
Lĩnh vực : Xây dựng bất động sản
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 25
mã : Azu-OTXM-003
Lĩnh vực : Oto, xe máy, xe đạp
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 1
mã : AZU-LVK-009
Lĩnh vực : Lĩnh vực khác
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 25
mã : AZU-GDDT-001
Lĩnh vực : Giáo dục đào tạo
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 5
mã : AZU-XDBDS-008
Lĩnh vực : Xây dựng bất động sản
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 1
mã : Azu-OTXM-002
Lĩnh vực : Oto, xe máy, xe đạp
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 1
mã : Azu_NT_002
Lĩnh vực : Nội thất kiến trúc
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 2
mã : AZU_KSDL_02
Lĩnh vực : Du lịch khách sạn
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 265

markdown:
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-lam-dep-suc-khoe-31146.html)
![ Mẫu thiết kế website Làm đẹp - Sức Khoẻ 16](http://azu.vn/upload/img/products/204a34863b46c02e2ed2ec3548fb09ec.jpg)
mã : AZU_LĐSK_0016
Lĩnh vực :
[ Làm đẹp sức khỏe]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 3
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-lam-dep-suc-khoe-31140.html)
![ Mẫu thiết kế website Làm đẹp - Sức Khoẻ 10](http://azu.vn/upload/img/products/d099b43b52ca3a5c200118562b71fad4.png)
mã : AZU_LĐSK_0010
Lĩnh vực :
[ Làm đẹp sức khỏe]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 6
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-linh-vuc-khac-3198.html)
![ thiết kế web bán hàng giá rẻ](http://azu.vn/upload/img/products/9df8f40c1b86e0d657b6d27bbefe207c.jpg)
mã : AZU-LVK-004
Lĩnh vực :
[ Lĩnh vực khác]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 3
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-xdbds-3180.html)
![ Mẫu thiết kế website Xây dựng - Bất Động Sản 04](http://azu.vn/upload/img/products/72a9ec5a218990b4fdf07ff0efaec7d2.jpg)
mã : AZU-XDBDS-004
Lĩnh vực :
[ Xây dựng bất động sản]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 12
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-thiet-bi-cong-nghe-3137.html)
![ Mẫu thiết kế website thiết bị công nghệ đẳng cấp mã số 03](http://azu.vn/upload/img/products/d8b4e5a2ccc8221b117cd57a66ae8dd2.jpg)
mã : AZU_TBCN_003
Lĩnh vực :
[ Thiết bị công nghệ]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 17
[](http://azu.vn/website-du-lich-315.html)
![ Mẫu thiết kế Website du lịch dongbactravel](http://azu.vn/upload/img/products/5ecd8ad94612955391f8613b52702bd3.jpg)
mã : Azu_DL_001
Lĩnh vực :
[ Du lịch khách sạn]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 302
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-an-ninh-bao-ve-31180.html)
![ Mẫu thiết kế website An ninh - Bảo vệ 09](http://azu.vn/upload/img/products/27274d26e7c0a7c0044002f570823387.jpg)
mã : AZU_ANBV_009
Lĩnh vực :
[ An ninh bảo vệ]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 275
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-du-lich-khach-san-31158.html)
![ Mẫu thiết kế website du lịch phòng vé chuyên nghiệp - đẳng cấp](http://azu.vn/upload/img/products/60a474b850eb2e8285ea10f594b8b1a9.png)
mã : AZU_DLKS_009
Lĩnh vực :
[ Du lịch khách sạn]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 12
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-noi-that-kien-truc-31154.html)
![ Mẫu Thiết kế website nội thất kiến trúc 11](http://azu.vn/upload/img/products/5d642952813c1d2f1ee52da6bc2154a1.png)
mã : AZU_NTKT_0011
Lĩnh vực :
[ Nội thất kiến trúc]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 13
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-giao-duc-dao-tao-3193.html)
![ Mẫu thiết kế website giáo dục đào tạo 08](http://azu.vn/upload/img/products/8966ce7da49778f5b0a8351b5e85d6c0.jpg)
mã : AZU-GDDT-008
Lĩnh vực :
[ Giáo dục đào tạo]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 8
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-xdbds-3181.html)
![ Mẫu thiết kế website Xây dựng - Bất Động Sản 05](http://azu.vn/upload/img/products/4ba1fa3473224155b93c0b2196ebe95d.jpg)
mã : AZU-XDBDS-005
Lĩnh vực :
[ Xây dựng bất động sản]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 25
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-oto-xe-may-xe-dap-3171.html)
![ Mẫu thiết kế website ô tô xe máy xe đạp 03](http://azu.vn/upload/img/products/b1203d788a834439c39b937269f30a9c.jpg)
mã : Azu-OTXM-003
Lĩnh vực :
[ Oto, xe máy, xe đạp]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 1
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-linh-vuc-khac-31103.html)
![ Thiết kế website bán hàng online chuyên nghiệp giá rẻ](http://azu.vn/upload/img/products/fa8b4d50ca6936d304b275876e57183b.jpg)
mã : AZU-LVK-009
Lĩnh vực :
[ Lĩnh vực khác]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 25
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-giao-duc-dao-tao-3185.html)
![ Mẫu thiết kế website giáo dục đào tạo 01](http://azu.vn/upload/img/products/597ff7441dd4e96ec090b062524256f1.jpg)
mã : AZU-GDDT-001
Lĩnh vực :
[ Giáo dục đào tạo]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 5
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-xdbds-3184.html)
![ Mẫu thiết kế website Xây dựng - Bất Động Sản 08](http://azu.vn/upload/img/products/e46c2bdf3fabe8974d279af3c3a3e96b.jpg)
mã : AZU-XDBDS-008
Lĩnh vực :
[ Xây dựng bất động sản]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 1
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-oto-xe-may-xe-dap-3170.html)
![ Mẫu thiết kế website ô tô xe máy xe đạp 02](http://azu.vn/upload/img/products/cf690784223196a9a8f8ed5e5fcff89e.jpg)
mã : Azu-OTXM-002
Lĩnh vực :
[ Oto, xe máy, xe đạp]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 1
[](http://azu.vn/thiet-ke-website-noi-that-kien-truc-3112.html)
![ Mẫu Thiết kế website nội thất kiến trúc 02](http://azu.vn/upload/img/products/b972f9e0c409892934775e8396821086.jpg)
mã : Azu_NT_002
Lĩnh vực :
[ Nội thất kiến trúc]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 2
[](http://azu.vn/website-du-lich-3110.html)
![ Mẫu thiết kế Website du lịch VISTA](http://azu.vn/upload/img/products/91e9fb0637fbd04fed158a67dda66e97.jpg)
mã : AZU_KSDL_02
Lĩnh vực :
[ Du lịch khách sạn]()
Liên hệ
Liên hệ
Giá khi thanh toán hai lần là: Liên hệ
Lượt xem : 265

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
BS Chuyên khoa II chấn thương chỉnh hình
Chuyên gia chấn thương thể thao, nội soi khớp
Tu nghiệp tại Hoa Kỳ
Giảng viên Đại học Y khoa
Thành viên Hội Nội Soi Khớp Bắc Mỹ
Phó Chủ tịch Hội Y Học Thể Thao TP.HCM
Tọa đàm về những ưu điểm và ứng dụng của nội soi khớp vai trong điều trị những bệnh lý phức tạp ở khớp vai. Xin click vào hình để xem video.
Phần 1.Phần 2

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
TRANG CHỦ
GIỚI THIỆU
SẢN PHẨM CHÍNH
SẢN PHẨM BĂNG DÍNH
CỒN CÔNG NGHIỆP
BĂNG KEO 3M
BĂNG KEO 3M
Băng keo điện 3M
Băng keo dán nền 3M
Băng keo chống trượt 3M
Băng keo 3M HVB cường lực
Băng keo phản quang 3M
Băng keo 2 mặt 3M chịu...
TIN TỨC DOANH NGHIỆP
TIN TỨC CHUNG
QUY CHẾ CHUNG
TUYỂN DỤNG
TIN TỨC NGOÀI LỀ
MẸO HAY VỚI ĐỒ NHỰA
TÁI CHẾ ĐỒ NHỰA
CÁCH SỬ DỤNG ĐỒ NHỰA
LIÊN HỆ
TRANG CHỦ
»
Thành viên
Thành viên đăng nhập
Hãy điền đầy đủ thông tin vào những ô dưới đây
Tên đăng nhập
Mật khẩu
Đăng ký thành viên
Quên mật khẩu?
Nếu đã có tài khoản Google hoặc Yahoo,
bạn có thể click vào hình dưới đây để đăng nhập
Google
Yahoo
Myopenid
Ý tưởng hay
MẸO HAY - CÓ CẢ LỌ HOA HỒNG ĐÁNG YÊU CHỈ VỚI BĂNG DÍNH
Cách chọn và sử dụng màng bọc thực phẩm tránh độc
Biến vỏ chai nhựa thành khuyên tai
Mách bạn những cách tái chế vỏ chai hộp siêu hay
3 cách hay tái chế vỏ chai nhựa thành đồ hữu ích
TRANG CHỦ
SẢN PHẨM CHÍNH
GIỚI THIỆU
TIN TỨC DOANH NGHIỆP
MẸO HAY VỚI ĐỒ NHỰA
Xem bản: Desktop |
Mobile
COPYRIGHT© CÔNG TY TNHH
BĂNG DÍNH SỐ 1
ĐT: 03216.533.246 - Hotline:0944058057
Đ/c:
Lạc Đạo -V ăn Lâm - Hưng Yên
Email:bangdinhso1@gmail.com
Copyright © 2015
CÔNG TY TNHH BĂNG DÍNH SỐ 1
By:
BANGDINHHUNGYEN.COM
Giang Vũ Khắc

WARC-Truncated: length

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: nv3c_Uiuiq_nvvithemever=xg%2C%2C; expires=Fri, 18-Jan-2019 23:57:28 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.bangdinhhungyen.com; httponly

Content-Language: vi


text:
Bảo hiểm du lịch – an toàn là hạnh phúc. Những người đã qua tuổi 85 mà vẫn còn nhu cầu đi du lịch quốc tế là không nhiều. Những người lớn tuổi […]
Bảo hiểm du lịch – an toàn là hạnh phúc Bảo Hiểm Bảo Việt Hà Nội xin giới thiệu Thông tư 10/2009/TT-BTC Hướng dẫn đăng ký thuế, khấu trừ thuế, khai thuế và quyết toán thuế thu […]
Bảo hiểm du lịch – an toàn là hạnh phúc Bảo Hiểm Bảo Việt Hà Nội xin giới thiệu Thông tư 35/2009/TTLT-BTC-BCA: Hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 103/2008/NĐ-CP ngày 16 […]
Bảo hiểm du lịch – an toàn là hạnh phúc, thủ tục nhanh gọn, giảm phí hấp dẫn Việc áp dụng rộng rãi các công nghệ hiện có sẽ có thể dẫn đến sự […]


text:
Dùng bình thường cứ cắm vào z10 và màn hình là chạy thôi, chẳng phải config gì
Sent from my BlackBerry 9900 using Tapatalk
ai đã dùng cable hdmi của Z10?
Thảo luận trong 'Hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm - Hỏi/Đáp (BB10)' bắt đầu bởi doantrungtuyen, 13/9/14.

markdown:
Dùng bình thường cứ cắm vào z10 và màn hình là chạy thôi, chẳng phải config gì
Sent from my BlackBerry 9900 using Tapatalk
# ai đã dùng cable hdmi của Z10?
Thảo luận trong '
[Hướng dẫn, chia sẻ kinh nghiệm - Hỏi/Đáp (BB10)](forums/huong-dan-chia-se-kinh-nghiem-hoi-dap-bb10.77/)' bắt đầu bởi [doantrungtuyen](members/doantrungtuyen.77809/), [13/9/14](threads/ai-da-dung-cable-hdmi-cua-z10.40376/).

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-control: private, max-age=0


text:
Trang chủ
Giới thiệu
Dịch vụ
Trại bò giống
Nhóm bò nhiệt đới
Nhóm bò ôn đới
Tin tức
Liên hệ
Trang chủ
Giới thiệu
Dịch vụ
Trại bò giống
-- Nhóm bò nhiệt đới
-- Nhóm bò ôn đới
Tin tức
Liên hệ
lỗi
JUser: :_load: Unable to load user with ID: 641665
Home
/
Subscribe to this RSS feed
CÔNG TY TNHH DV TM BIG SHIP
Trụ sở chính: 225-227 Bùi Thị Điệt, Xã Phạm Văn Cội ,Huyện Củ Chi, TPHCM
Điện thoại: 0903.634.567 - 0908.087.474
THÔNG TIN LIÊN HỆ TRANG TRẠI
Địa chỉ
: 225 Bùi Thị Điệt ,Xã Phạm Văn Cội, Huyện Củ Chi, TP.HCM
Scroll to top

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: sj_bakery_tpl=sj_bakery; expires=Tue, 08-Jan-2019 23:13:27 GMT; path=/

X-Logged-In: False

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"


text:
TIN ANH ĐI - KHỦNG NỮA NÈ | GIẢM 50% Chỉ 3 ngày 19/01-21/01/2018 | Nhập mã "TINANHDI" Xem ngay
DYN.103 mẫu dép quai kẹp được trang trí họa tiết đơn giản, tinh tế trên tông màu ngọt ngào, nữ tính mang đến một phong cách thời trang hiện đại cho phái đẹp Việt Nam. Sản phẩm sử dụng chất liệu nhẹ, mềm dẻo, độ bền cao, thích hợp cho bạn trong suốt ngày dài năng động.
© 2018, CÔNG TY TNHH SX HTD BÌNH TÂN (BITA'S)
Giấy chứng nhận ĐKKD số: 0302286281 do Sở KH & ĐT TPHCM cấp lần đầu ngày 22/06/2006.
Chịu trách nhiệm nội dung: Bùi Thị Hồng Minh

markdown:
![ Ảnh sản phẩm](http://data.bitas.vn/DYN.103/DEN/md1.png)
TIN ANH ĐI - KHỦNG NỮA NÈ | GIẢM 50% Chỉ 3 ngày 19/01-21/01/2018 | Nhập mã "TINANHDI"
[Xem ngay](http://bitas.com.vn/blog/tin-anh-di-khung-nua-ne-giam-50-chi-3-ngay-19-01-21-01-2018-x119.jsp)
DYN.103 mẫu dép quai kẹp được trang trí họa tiết đơn giản, tinh tế trên tông màu ngọt ngào, nữ tính mang đến một phong cách thời trang hiện đại cho phái đẹp Việt Nam. Sản phẩm sử dụng chất liệu nhẹ, mềm dẻo, độ bền cao, thích hợp cho bạn trong suốt ngày dài năng động.
© 2018, CÔNG TY TNHH SX HTD BÌNH TÂN (BITA'S)
Giấy chứng nhận ĐKKD số: 0302286281 do Sở KH & ĐT TPHCM cấp lần đầu ngày 22/06/2006.
Chịu trách nhiệm nội dung: Bùi Thị Hồng Minh


text:
Tháng khuyến mại Hà Nội 2017 đã thu hút hơn 1.000 điểm bán hàng khuyến mại của gần 1.000 doanh nghiệp, cùng hơn 3.000 đăng ký khuyến mại từ các cơ sở sản xuất kinh doanh, hoạt động thương mại.
Vietjet Air dành tặng chuỗi ngày vàng 23, 24, 25/11/2017 với 700.000 vé chỉ từ 0 đồng (chưa bao gồm thuế và lệ phí) nhân "Tháng khuyến mại Hà Nội 2017".
Từ nay đến ngày 26/11, Vietnam Airlines triển khai chương trình ưu đãi “Tuần Vàng Online” cho khách hàng mua vé khứ hồi đi Đông Nam Á, Đông Bắc Á và châu Âu trên website www.vietnamairlines.com.
Ngày Vàng khuyến mại được tổ chức tại 50 điểm là các siêu thị tổng hợp, trung tâm thương mại, ... phân bố rộng khắp tại các quận, huyện, thị xã, vùng xa trung tâm trên địa bàn toàn thành phố.
Tháng khuyến mại năm 2017 sẽ khai mạc vào ngày 4/11, tại quảng trường Tượng đài Lý Thái Tổ.
Tối 24/7, Sở Công Thương Tp. Hồ Chí Minh đã tổ chức Lễ khai mạc Tháng khuyến mại Tp. Hồ Chí Minh năm 2017, tại công viên 23/9, quận 1.
Tháng khuyến mại của Tp. Hồ Chí Minh diễn ra từ tháng 9 đến tháng 12/2017.
Tháng khuyến mại Hà Nội 2017 được tổ chức trong tháng 11/2017 thu hút từ 350 – 500 doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia.
Tháng khuyến mại Hà Nội 2016 hình thành thói quen về sự kiện mua sắm sôi động cuối năm.
Tối 4/11, Tháng Khuyến mại Hà Nội 2016 chính thức khai mạc tại Quảng trường tượng đài Lý Thái Tổ với sự tham gia của gần 500 doanh nghiệp cùng hơn 1.000 điểm khuyến mại và 32 Điểm Vàng.
Từ tháng 1 năm 2018 Sở Giao thông Vận tải Hà Nội sẽ triển khai dịch vụ tìm kiếm điểm đỗ xe và thanh toán dịch vụ qua điện thoại thông minh iParking tại 151 điểm đỗ của 9 quận nội thành trên địa bàn TP Hà Nội.

Connection: keep-alive


text:
Các chuỗi cửa hàng tiện lợi tại Đông Nam Á đang tìm kiếm thành công bằng chiến lược không chính thống thông qua các siêu thị mini chuyên nhắm tới những thành phố đông đúc hoặc vùng sâu vùng xa. Đặc điểm của những siêu thị mini dạng này là chúng mang lại sự linh hoạt đáng kể mà hầu như không một đối thủ cạnh tranh tới từ nước ngoài nào có thể bắt kịp được.
Nhỏ nhưng nhiều lựa chọn
Một cửa hàng tiện lợi Vinmart+ nằm trên đường Lê Duẩn (Hà Nội) dù mặt tiền nhỏ nhưng chiều dài lại khá sâu với tổng diện tích là hơn 100 m2. Được biết địa điểm này trước đây được chủ nhà cho một hiệu ảnh thuê. Dù đặc điểm vị trí như vậy có thể khiến nhiều đại gia bán lẻ nước ngoài e ngại. Tuy nhiên Vingroup - đơn vị chủ sở hữu Vinmart+ lại nhận thấy tiềm năng rất cao của khu vực này.
Bên trong cửa hàng chứa gần như đầy đủ các dòng sản phẩm như một siêu thị bình thường, có cả thực phẩm tươi cũng như đồ ăn sẵn và những sản phẩm cần thiết hàng ngày. Lối đi giữa các kệ hàng được thiết kế rộng chưa đầy 1m nhằm tận dụng tối đa không gian bên trong cửa hàng và từ đó có thể chứa được nhiều hàng hóa hơn. Nhà kho được đặt ngay ở tầng 2 của ngôi nhà.
“Tiện lợi tới mức tôi không còn đi chợ và siêu thị nữa”, một bà nội trợ 38 tuổi đang mua sắm tại đây nói với phóng viên tờ Nikkei.
Tháng 6 vừa qua, cửa hàng này tiếp tục mở rộng danh mục thức ăn sẵn và họ cũng bắt đầu triển khai chương trình giảm giá từ 4h chiều tới 7h30 tối mỗi ngày trong tuần, nhằm thu hút nhóm những phụ nữ thông thường sẽ ghé qua chợ hoặc siêu thị trên đường đi làm về.
Việc đi ngược lại so với xu hướng đang diễn ra tại những nền kinh tế phát triển - nơi các cửa hàng tiện lợi đang ngày càng được thiết kế rộng rãi hơn quanh mức từ 150 - 200 m2, đang giúp Vinmart+ có thể mở rộng một cách cực kỳ nhanh chóng.
Hiện tại, Vingroup đang lên kế hoạch tăng số lượng chuỗi này lên 1.500 cửa hàng tính tới cuối năm tài chính này, 3.000 cửa hàng trong năm 2018 và 10.000 cửa hàng trong năm 2019.
Nếu như ban đầu đa phần những đối thủ lớn đều coi các siêu thị mini như một thứ vô hại thì hiện tại họ đã bắt đầu cảm nhận chúng như một mối đe dọa thực sự. “Khi chứng kiến những cửa hàng Vinmart+ mọc lên như nấm, chúng tôi nhận thấy chúng thật sự không thể xem thường”, theo chủ tịch chi nhánh tại Việt Nam của một chuỗi cửa hàng tiện lợi Nhật Bản.
Tờ Nikkei không nêu tên cụ thể của chuỗi cửa hàng tiện lợi Nhật Bản này, tuy nhiên nhiều khả năng đó chính là 7-Eleven, đơn vị vừa gia nhập thị trường Việt Nam hồi tháng 7 vừa qua.
Đơn giản hóa
Tốc độ tăng trưởng trong tiêu dùng cùng với sự mở rộng không ngừng của các nền kinh tế Đông Nam Á một phần lớn là nhờ cửa hàng tiện lợi chứ không phải tạp hóa và siêu thị. Tại Indonesia, 2 gã khổng lồ thống trị trên thị trường với hơn 10.000 cửa hàng mỗi đơn vị là Indomaret - được điều hành bởi Salim Group và Alfamart thuộc sở hữu của Sumber Alfaria Trijaya.
Tuy nhiên sự cạnh tranh trong lĩnh vực này đang ngày càng trở nên gay gắt hơn. Ngay cả khi 7-Eleven vẫn rất thịnh vượng tại Thái Lan với 10.000 địa điểm nhưng tại Indonesia, hãng này đã phải đóng cửa 166 địa điểm tính tới cuối tháng 6.
Những rào cản về pháp lý đối với cửa hàng tiện lợi khiến 7-Eleven phải hoạt động dưới dạng nhà hàng. Tuy nhiên chi phí vận hành cao với mô hình này cùng áp lực cạnh tranh từ việc mở rộng của 2 đối thủ cạnh tranh trong nước đã buộc chuỗi cửa hàng này phải rút lui.
Một cửa hàng Alfamart đặt tại tầng 1 của một tòa nhà chung cư tránh xa những con phố đông đúc. Giống như Vinmart+ tại Hà Nội, cửa hàng này chỉ chưa đầy 100 m2. Alfamart thực hiện việc lựa chọn hàng bán phù hợp với diện tích nhỏ của cửa hàng, không có suất ăn đóng hộp và thực phẩm chuẩn bị sẵn và cửa hàng giảm giá liên tục. Chiến lược giá rẻ, chi phí rẻ - đối lập hoàn toàn với mục tiêu mà 7-Eleven: Cung cấp rất nhiều loại sản phẩm khác nhau và chỗ ngồi thoải mái phục vụ khách hàng trong khi vẫn liên tục giảm giá - đã giúp Alfamart thu hút rất nhiều người.
Những năm gần đây, Alfamart cũng tiến hành tấn công vào một vài thành phố khu vực và những hòn đảo xa xôi. Bên ngoài đảo Java - số lượng cửa hàng của họ đã tăng gấp 3 lần trong giai đoạn từ giữa năm 2012 đến cuối tháng 3 lên mức 3.500 - chiếm 28% tổng số các cửa hàng của họ.
Nếu một số đối thủ cạnh tranh nước ngoài có khuynh hướng không muốn gia nhập những thị trường xa xôi do những thách thức liên quan tới hậu cần thì Alfamart khá thành công trong việc xây dựng các kho hàng ở những khu vực xa. Ngoài ra, mỗi địa điểm thuê cửa hàng của Alfamart có giá từ 54.000 - 63.000 USD, ít hơn một nửa so với con số mà những chuỗi đối thủ tới từ Nhật Bản phải trả.
Chất lượng hơn số lượng
Tại Myanmar, lĩnh vực sản xuất đang phát triển nhanh chóng và bằng chứng là những gã khổng lồ như Coca-Cola đã tấn công vào đây. Tuy nhiên, bán lẻ lại chứng kiến quá trình hiện đại hóa chậm hơn nhưng City Mart Holdings - một nhà điều hành chuỗi cửa hàng tiện lợi tại đây là một ngoại lệ.
The City Express ra đời năm 2011 vẫn chỉ có 65 địa điểm nhưng họ chiến thắng đổi thủ nhờ chất lượng đỉnh cao. Cửa hàng có nhiều lựa chọn sản phẩm từ thức ăn sẵn như bánh nhân thịt, thịt gà, cửa hàng còn được trang bị hệ thống bán hàng hiện đại và camera an ninh.
"Khi những đối thủ cạnh tranh tấn công thị trường, City Express không thể tiếp tục đứng vững nếu không tập trung vào chất lượng", CEO Win Win Tint của City Express nói. Thậm chí, công ty này còn hoãn lại mục tiêu mở 200 cửa hàng trong 2 năm tới tính đến năm 2019 nhằm tập trung vào cải thiện chất lượng.
Tạp chí Forbes đã vinh danh Win Win Tint trong danh sách 50 người phụ nữ ảnh hưởng nhất châu Á năm 2015. Còn ông Phạm Nhật Vượng - chủ tịch Vingroup - đơn vị sở hữu Vinmart+ cũng là một trong 2 tỷ phú đôla duy nhất của Việt Nam.
Điểm chung của cả 2 người này là họ đều đang nghiên cứu và đặt cược vào thị trường địa phương. Họ đánh cược rằng khách hàng sẵn sàng trả 10 - 20% giá cao hơn ở những cửa hàng nhỏ hơn vì sự tiện lợi, sạch sẽ và chất lượng tốt. Nhìn chung cả 2 công ty đã đều thành công trong việc tìm ra cách thông minh nhằm đối phó với mạng lưới vận tải nhỏ ở các quốc gia của mình.
Theo Cafebiz.vn
(Vân Đàm - Trí Thức Trẻ/Nikkei)

markdown:
Các chuỗi cửa hàng tiện lợi tại Đông Nam Á đang tìm kiếm thành công bằng chiến lược không chính thống thông qua các siêu thị mini chuyên nhắm tới những thành phố đông đúc hoặc vùng sâu vùng xa. Đặc điểm của những siêu thị mini dạng này là chúng mang lại sự linh hoạt đáng kể mà hầu như không một đối thủ cạnh tranh tới từ nước ngoài nào có thể bắt kịp được.
**Nhỏ nhưng nhiều lựa chọn**
Một cửa hàng tiện lợi Vinmart+ nằm trên đường Lê Duẩn (Hà Nội) dù mặt tiền nhỏ nhưng chiều dài lại khá sâu với tổng diện tích là hơn 100 m2. Được biết địa điểm này trước đây được chủ nhà cho một hiệu ảnh thuê. Dù đặc điểm vị trí như vậy có thể khiến nhiều đại gia bán lẻ nước ngoài e ngại. Tuy nhiên Vingroup - đơn vị chủ sở hữu Vinmart+ lại nhận thấy tiềm năng rất cao của khu vực này.
Bên trong cửa hàng chứa gần như đầy đủ các dòng sản phẩm như một siêu thị bình thường, có cả thực phẩm tươi cũng như đồ ăn sẵn và những sản phẩm cần thiết hàng ngày. Lối đi giữa các kệ hàng được thiết kế rộng chưa đầy 1m nhằm tận dụng tối đa không gian bên trong cửa hàng và từ đó có thể chứa được nhiều hàng hóa hơn. Nhà kho được đặt ngay ở tầng 2 của ngôi nhà.
“Tiện lợi tới mức tôi không còn đi chợ và siêu thị nữa”, một bà nội trợ 38 tuổi đang mua sắm tại đây nói với phóng viên tờ Nikkei.
Tháng 6 vừa qua, cửa hàng này tiếp tục mở rộng danh mục thức ăn sẵn và họ cũng bắt đầu triển khai chương trình giảm giá từ 4h chiều tới 7h30 tối mỗi ngày trong tuần, nhằm thu hút nhóm những phụ nữ thông thường sẽ ghé qua chợ hoặc siêu thị trên đường đi làm về.
Việc đi ngược lại so với xu hướng đang diễn ra tại những nền kinh tế phát triển - nơi các cửa hàng tiện lợi đang ngày càng được thiết kế rộng rãi hơn quanh mức từ 150 - 200 m2, đang giúp Vinmart+ có thể mở rộng một cách cực kỳ nhanh chóng.
Hiện tại, Vingroup đang lên kế hoạch tăng số lượng chuỗi này lên 1.500 cửa hàng tính tới cuối năm tài chính này, 3.000 cửa hàng trong năm 2018 và 10.000 cửa hàng trong năm 2019.
Nếu như ban đầu đa phần những đối thủ lớn đều coi các siêu thị mini như một thứ vô hại thì hiện tại họ đã bắt đầu cảm nhận chúng như một mối đe dọa thực sự. “Khi chứng kiến những cửa hàng Vinmart+ mọc lên như nấm, chúng tôi nhận thấy chúng thật sự không thể xem thường”, theo chủ tịch chi nhánh tại Việt Nam của một chuỗi cửa hàng tiện lợi Nhật Bản.
Tờ Nikkei không nêu tên cụ thể của chuỗi cửa hàng tiện lợi Nhật Bản này, tuy nhiên nhiều khả năng đó chính là 7-Eleven, đơn vị vừa gia nhập thị trường Việt Nam hồi tháng 7 vừa qua.
**Đơn giản hóa**
Tốc độ tăng trưởng trong tiêu dùng cùng với sự mở rộng không ngừng của các nền kinh tế Đông Nam Á một phần lớn là nhờ cửa hàng tiện lợi chứ không phải tạp hóa và siêu thị. Tại Indonesia, 2 gã khổng lồ thống trị trên thị trường với hơn 10.000 cửa hàng mỗi đơn vị là Indomaret - được điều hành bởi Salim Group và Alfamart thuộc sở hữu của Sumber Alfaria Trijaya.
Tuy nhiên sự cạnh tranh trong lĩnh vực này đang ngày càng trở nên gay gắt hơn. Ngay cả khi 7-Eleven vẫn rất thịnh vượng tại Thái Lan với 10.000 địa điểm nhưng tại Indonesia, hãng này đã phải đóng cửa 166 địa điểm tính tới cuối tháng 6.
Những rào cản về pháp lý đối với cửa hàng tiện lợi khiến 7-Eleven phải hoạt động dưới dạng nhà hàng. Tuy nhiên chi phí vận hành cao với mô hình này cùng áp lực cạnh tranh từ việc mở rộng của 2 đối thủ cạnh tranh trong nước đã buộc chuỗi cửa hàng này phải rút lui.
Một cửa hàng Alfamart đặt tại tầng 1 của một tòa nhà chung cư tránh xa những con phố đông đúc. Giống như Vinmart+ tại Hà Nội, cửa hàng này chỉ chưa đầy 100 m2. Alfamart thực hiện việc lựa chọn hàng bán phù hợp với diện tích nhỏ của cửa hàng, không có suất ăn đóng hộp và thực phẩm chuẩn bị sẵn và cửa hàng giảm giá liên tục. Chiến lược giá rẻ, chi phí rẻ - đối lập hoàn toàn với mục tiêu mà 7-Eleven: Cung cấp rất nhiều loại sản phẩm khác nhau và chỗ ngồi thoải mái phục vụ khách hàng trong khi vẫn liên tục giảm giá - đã giúp Alfamart thu hút rất nhiều người.
Những năm gần đây, Alfamart cũng tiến hành tấn công vào một vài thành phố khu vực và những hòn đảo xa xôi. Bên ngoài đảo Java - số lượng cửa hàng của họ đã tăng gấp 3 lần trong giai đoạn từ giữa năm 2012 đến cuối tháng 3 lên mức 3.500 - chiếm 28% tổng số các cửa hàng của họ.
Nếu một số đối thủ cạnh tranh nước ngoài có khuynh hướng không muốn gia nhập những thị trường xa xôi do những thách thức liên quan tới hậu cần thì Alfamart khá thành công trong việc xây dựng các kho hàng ở những khu vực xa. Ngoài ra, mỗi địa điểm thuê cửa hàng của Alfamart có giá từ 54.000 - 63.000 USD, ít hơn một nửa so với con số mà những chuỗi đối thủ tới từ Nhật Bản phải trả.
**Chất lượng hơn số lượng**
Tại Myanmar, lĩnh vực sản xuất đang phát triển nhanh chóng và bằng chứng là những gã khổng lồ như Coca-Cola đã tấn công vào đây. Tuy nhiên, bán lẻ lại chứng kiến quá trình hiện đại hóa chậm hơn nhưng City Mart Holdings - một nhà điều hành chuỗi cửa hàng tiện lợi tại đây là một ngoại lệ.
The City Express ra đời năm 2011 vẫn chỉ có 65 địa điểm nhưng họ chiến thắng đổi thủ nhờ chất lượng đỉnh cao. Cửa hàng có nhiều lựa chọn sản phẩm từ thức ăn sẵn như bánh nhân thịt, thịt gà, cửa hàng còn được trang bị hệ thống bán hàng hiện đại và camera an ninh.
"Khi những đối thủ cạnh tranh tấn công thị trường, City Express không thể tiếp tục đứng vững nếu không tập trung vào chất lượng", CEO Win Win Tint của City Express nói. Thậm chí, công ty này còn hoãn lại mục tiêu mở 200 cửa hàng trong 2 năm tới tính đến năm 2019 nhằm tập trung vào cải thiện chất lượng.
Tạp chí Forbes đã vinh danh Win Win Tint trong danh sách 50 người phụ nữ ảnh hưởng nhất châu Á năm 2015. Còn ông Phạm Nhật Vượng - chủ tịch Vingroup - đơn vị sở hữu Vinmart+ cũng là một trong 2 tỷ phú đôla duy nhất của Việt Nam.
Điểm chung của cả 2 người này là họ đều đang nghiên cứu và đặt cược vào thị trường địa phương. Họ đánh cược rằng khách hàng sẵn sàng trả 10 - 20% giá cao hơn ở những cửa hàng nhỏ hơn vì sự tiện lợi, sạch sẽ và chất lượng tốt. Nhìn chung cả 2 công ty đã đều thành công trong việc tìm ra cách thông minh nhằm đối phó với mạng lưới vận tải nhỏ ở các quốc gia của mình.
*Theo Cafebiz.vn* *(Vân Đàm - * *Trí Thức Trẻ/Nikkei)*

Server: LiteSpeed