text:
Lợn rừng Malaysia
Lợn rừng Malaysia hay Lợn rừng Mã Lai (Danh pháp khoa học: Sus scrofa vittatus) là một giống lợn có kích thước tương đối nhỏ mặt ngắn, mỏ dài phân bố tại bán đảo Mã Lai và Indonesia từ đảo Sumatra và Java cho tới phía Đông đảo Komodo[1] Đây là loại lợn có mặt ngắn, lông thưa thớt với vạch trắng trên mõm. Có mặt tại vịnh Malaysia, và Indonesia từ Sumatra và Đông Java đến Komodo. Các loài phụ này có thể là các loài tách biệt nhưng có một số đặc điểm giống các phân loài lợn rừng ở Đông Nam Á.
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Lợn Mã Lai khi trưởng thành trọng lượng lớn nhưng bụng không to, lưng thẳng, lông màu đen nâu và xám, mỏ dài. Chúng thường thích nghi với môi trường hoang dã và ăn tạp. Thức ăn hàng ngày của chúng có thể tận dụng các loại rau, củ, quả. Lợn rừng Mã Lai một năm đẻ 2 lứa, mỗi lứa 6-7 con, So với các loại gia súc, gia cầm khác thì loại giống heo rừng thuần mua về nuôi không hao hụt số lượng, Nuôi trong vòng 7-8 tháng thì trọng lượng heo rừng có thể đạt 20–25 kg, lợn rừng giống thuần này nuôi trọng lượng trên 10 kg là xuất bán được[2][3]
Lợn rừng Mã Lai tính tình khá thuần,[4] tuy nhiên chúng là loài hung dữ, không thân thiện với con người và sẽ tấn công khi bị kích động. Ở Mã Lai người ta có thói quen tìm kiếm được vận may bằng cách sờ vào đầu những con lợn rừng xuống kiếm ăn, Những con lợn rừng cũng kén chọn người tiếp cận, những người kém may mắn không thể đến gần được đàn lợn vì chúng sẽ chống lại một cách hung hãn.[5]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Hemmer, H. (1990), Domestication: The Decline of Environmental Appreciation, Cambridge University Press, pp. 55–59, ISBN 0521341787
- Groves, C. (2008). Current views on the taxonomy and zoogeography of the genus Sus. pp. 15–29 in Albarella, U., Dobney, K, Ervynck, A. & Rowley-Conwy, P. Eds. (2008). Pigs and Humans: 10,000 Years of Interaction. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-920704-6
- Groves, C. P. et al. 1993. The Eurasian Suids Sus and Babyrousa. In Oliver, W. L. R., ed., Pigs, Peccaries, and Hippos - 1993 Status Survey and Conservation Action Plan, 107-108. IUCN/SSC Pigs and Peccaries Specialist Group, ISBN 2-8317-0141-4
- Oliver, W. L. R. et al. 1993. The Eurasian Wild Pig (Sus scrofa). In Oliver, W. L. R., ed., Pigs, Peccaries, and Hippos - 1993 Status Survey and Conservation Action Plan, 112-121. IUCN/SSC Pigs and Peccaries Specialist Group, ISBN 2-8317-0141-4
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Francis, C. M. (2008). A Guide to the Mammals of Southeast Asia. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-13551-9
- ^ http://www.baophuyen.com.vn/Kinh-te-82/7706106006005906053
- ^ http://www.vcn.vnn.vn/Main.aspx?MNU=1015&Style=1&ChiTiet=9970&search=XX_SEARCH_XX
- ^ “Người phụ nữ thuần hóa lợn rừng để... làm giàu”. Báo điện tử báo Nông thôn Ngày nay. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.
- ^ “Malaysia: Đua nhau sờ đầu lợn rừng để kiếm may”. Thông tấn xã Việt Nam. 19 tháng 5 năm 2010. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.

markdown:
# Lợn rừng Malaysia
|Lợn vạch|
|Thời điểm hóa thạch: Early
|![ Boie (1828) Sus vittatus.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Boie_%281828%29_Sus_vittatus.JPG/280px-Boie_%281828%29_Sus_vittatus.JPG)
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/Mammalia) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Artiodactyla](/wiki/Artiodactyla) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Suidae](/wiki/Suidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Sus](/wiki/Chi_L%E1%BB%A3n) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) [S. scrofa](/wiki/Sus_scrofa) [Phân loài](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%C3%A0i)( *subspecies*) **S. s. vittatus** [Danh pháp ba phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_ba_ph%E1%BA%A7n) *Sus scrofa vittatus* [Boie](/w/index.php?title=Heinrich_Boie&action=edit&redlink=1), 1828 [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc)) *Sus scrofa andersoni* *Sus scrofa jubatulus* *Sus scrofa milleri* *Sus scrofa pallidiloris* *Sus scrofa peninsularis* *Sus scrofa rhionis* *Sus scrofa typicus* **Lợn rừng Malaysia** hay **Lợn rừng Mã Lai** ( [Danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_khoa_h%E1%BB%8Dc): *Sus scrofa vittatus*) là một giống lợn có kích thước tương đối nhỏ mặt ngắn, mỏ dài phân bố tại [bán đảo Mã Lai](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_M%C3%A3_Lai) và [Indonesia](/wiki/Indonesia) từ đảo [Sumatra](/wiki/Sumatra) và [Java](/wiki/Java) cho tới phía Đông đảo [Komodo](/wiki/Komodo) Đây là loại lợn có mặt ngắn, lông thưa thớt với vạch trắng trên mõm. Có mặt tại vịnh Malaysia, và Indonesia từ Sumatra và Đông Java đến Komodo. Các loài phụ này có thể là các loài tách biệt nhưng có một số đặc điểm giống các phân loài lợn rừng ở Đông Nam Á. [1]
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A3n_r%E1%BB%ABng_Malaysia&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A3n_r%E1%BB%ABng_Malaysia&action=edit§ion=1)]
Lợn Mã Lai khi trưởng thành trọng lượng lớn nhưng bụng không to, lưng thẳng, lông màu đen nâu và xám, mỏ dài. Chúng thường thích nghi với môi trường hoang dã và ăn tạp. Thức ăn hàng ngày của chúng có thể tận dụng các loại
[rau](/wiki/Rau), [củ](/wiki/C%E1%BB%A7), [quả](/wiki/Qu%E1%BA%A3). Lợn rừng Mã Lai một năm đẻ 2 lứa, mỗi lứa 6-7 con, So với các loại gia súc, gia cầm khác thì loại giống heo rừng thuần mua về nuôi không hao hụt số lượng, Nuôi trong vòng 7-8 tháng thì trọng lượng heo rừng có thể đạt 20–25 kg, lợn rừng giống thuần này nuôi trọng lượng trên 10 kg là xuất bán được [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-3)
Lợn rừng Mã Lai tính tình khá thuần,
tuy nhiên chúng là loài hung dữ, không thân thiện với con người và sẽ tấn công khi bị kích động. Ở Mã Lai người ta có thói quen tìm kiếm được vận may bằng cách sờ vào đầu những con lợn rừng xuống kiếm ăn, Những con lợn rừng cũng kén chọn người tiếp cận, những người kém may mắn không thể đến gần được đàn lợn vì chúng sẽ chống lại một cách hung hãn. [4] [[5]](#cite_note-5)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A3n_r%E1%BB%ABng_Malaysia&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A3n_r%E1%BB%ABng_Malaysia&action=edit§ion=2)]
- Hemmer, H. (1990),
*Domestication: The Decline of Environmental Appreciation*, Cambridge University Press, pp. 55–59, [ISBN 0521341787](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0521341787) [Groves, C.](/w/index.php?title=Colin_Groves&action=edit&redlink=1)(2008). *Current views on the taxonomy and zoogeography of the genus Sus.*pp. 15–29 *in*Albarella, U., Dobney, K, Ervynck, A. & Rowley-Conwy, P. Eds. (2008). *Pigs and Humans: 10,000 Years of Interaction*. Oxford University Press. [ISBN 978-0-19-920704-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780199207046)
- Groves, C. P. et al. 1993. The Eurasian Suids
*Sus*and *Babyrousa*. In Oliver, W. L. R., ed., *Pigs, Peccaries, and Hippos - 1993 Status Survey and Conservation Action Plan*, 107-108. IUCN/SSC Pigs and Peccaries Specialist Group, [ISBN 2-8317-0141-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/2831701414)
- Oliver, W. L. R. et al. 1993. The Eurasian Wild Pig (
*Sus scrofa*). In Oliver, W. L. R., ed., *Pigs, Peccaries, and Hippos - 1993 Status Survey and Conservation Action Plan*, 112-121. IUCN/SSC Pigs and Peccaries Specialist Group, [ISBN 2-8317-0141-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/2831701414)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%A3n_r%E1%BB%ABng_Malaysia&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%A3n_r%E1%BB%ABng_Malaysia&action=edit§ion=3)] **Francis, C. M. (2008).** [^](#cite_ref-1) *A Guide to the Mammals of Southeast Asia.*Princeton University Press. [ISBN 978-0-691-13551-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780691135519) [^](#cite_ref-2) [http://www.baophuyen.com.vn/Kinh-te-82/7706106006005906053](http://www.baophuyen.com.vn/Kinh-te-82/7706106006005906053) [^](#cite_ref-3) [http://www.vcn.vnn.vn/Main.aspx?MNU=1015&Style=1&ChiTiet=9970&search=XX_SEARCH_XX](http://www.vcn.vnn.vn/Main.aspx?MNU=1015&Style=1&ChiTiet=9970&search=XX_SEARCH_XX) [^](#cite_ref-4) [“Người phụ nữ thuần hóa lợn rừng để... làm giàu”](http://danviet.vn/nong-thon-moi/nguoi-phu-nu-thuan-hoa-lon-rung-de-lam-giau/20131101120955879p1c34.htm). Báo điện tử báo Nông thôn Ngày nay. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-5) [“Malaysia: Đua nhau sờ đầu lợn rừng để kiếm may”](http://www.vietnamplus.vn/malaysia-dua-nhau-so-dau-lon-rung-de-kiem-may/47395.vnp). [Thông tấn xã Việt Nam](/wiki/Th%C3%B4ng_t%E1%BA%A5n_x%C3%A3_Vi%E1%BB%87t_Nam). 19 tháng 5 năm 2010. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.


text:
La Louvière
La Louvière là một thành phố và đô thị ở tỉnh Hainaut. Đô thị La Louvière gồm các đô thị cũ Haine-Saint-Paul, Haine-Saint-Pierre, Saint-Vaast, Trivières, Boussoit, Houdeng-Aimeries, Houdeng-Gœgnies, Maurage, và Strépy-Bracquegnies. Cư dân địa phương nổi tiếng có:
- Maurice Grevisse (1895-1980), Maurice Baudoux (1902-1988), Pol Bury (1922-2005), Jean Louvet, Jey Crisfar, (sinh năm 1988, diễn viên)
Đô thị này kết nghĩa với:
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Trang mạng chính thức of La Louvière, bằng tiếng Pháp
- Site of the Centre region, in French
- The carnival, in French, Tiếng Hà Lan, và tiếng Anh

markdown:
# La Louvière
|Bài viết này
|cần thêm .
|
|La Louvière
|
|
![]()
|
||
|![]()
[Bỉ](/wiki/B%E1%BB%89) [Vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Flag_of_Wallonia.svg/23px-Flag_of_Wallonia.svg.png)
[Wallonie](/wiki/Wallonie) [Cộng đồng](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) ![ Wallonie](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Flag_of_Wallonia.svg/23px-Flag_of_Wallonia.svg.png)
![ Wallonie](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Flag_of_Wallonia.svg/23px-Flag_of_Wallonia.svg.png)
[Cộng đồng Pháp](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_Ph%C3%A1p_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) [Tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1f/Flag_of_Hainaut.svg/15px-Flag_of_Hainaut.svg.png)
[Hainaut](/wiki/Hainaut) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) [Soignies](/wiki/Soignies_(huy%E1%BB%87n)) [Toạ độ](/wiki/H%E1%BB%87_to%E1%BA%A1_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) [50°28′0″B 04°11′0″Đ / 50.46667°B 4.18333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=La_Louvi%C3%A8re¶ms=50_28_0_N_04_11_0_E_region:BE_type:city) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [50°28′0″B 04°11′0″Đ / 50.46667°B 4.18333°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=La_Louvi%C3%A8re¶ms=50_28_0_N_04_11_0_E_region:BE_type:city) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91)
– Nam giới
– Nữ giới
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(1 tháng 1 năm 2006)*
48.17%
51.83%
1202 người/km²
[Tỷ lệ thất nghiệp](/wiki/T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87_th%E1%BA%A5t_nghi%E1%BB%87p) *(1 tháng 1 năm 2006)* **Thu nhập bình quân năm** *(2003)* [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Đảng cầm quyền](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_c%E1%BA%A7m_quy%E1%BB%81n) [PS](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_(khu_v%E1%BB%B1c_B%E1%BB%89_n%C3%B3i_ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p)&action=edit&redlink=1), [MR](/w/index.php?title=Mouvement_R%C3%A9formateur&action=edit&redlink=1), UDSC [http://www.e-monsite.com/udsc/](http://www.e-monsite.com/udsc/) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.lalouviere.be](http://www.lalouviere.be/) **La Louvière** là một thành phố và [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) ở [tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_B%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) [Hainaut](/wiki/Hainaut). Đô thị La Louvière gồm các đô thị cũ [Haine-Saint-Paul](/w/index.php?title=Haine-Saint-Paul&action=edit&redlink=1), [Haine-Saint-Pierre](/w/index.php?title=Haine-Saint-Pierre&action=edit&redlink=1), [Saint-Vaast](/w/index.php?title=Saint-Vaast&action=edit&redlink=1), [Trivières](/w/index.php?title=Trivi%C3%A8res&action=edit&redlink=1), [Boussoit](/w/index.php?title=Boussoit&action=edit&redlink=1), [Houdeng-Aimeries](/w/index.php?title=Houdeng-Aimeries&action=edit&redlink=1), [Houdeng-Gœgnies](/w/index.php?title=Houdeng-G%C5%93gnies&action=edit&redlink=1), [Maurage](/w/index.php?title=Maurage&action=edit&redlink=1), và [Strépy-Bracquegnies](/w/index.php?title=Str%C3%A9py-Bracquegnies&action=edit&redlink=1). Cư dân địa phương nổi tiếng có: [Maurice Grevisse](/w/index.php?title=Maurice_Grevisse&action=edit&redlink=1)(1895-1980), [Maurice Baudoux](/w/index.php?title=Maurice_Baudoux&action=edit&redlink=1)(1902-1988), [Pol Bury](/w/index.php?title=Pol_Bury&action=edit&redlink=1)(1922-2005), [Jean Louvet](/w/index.php?title=Jean_Louvet_(playwright)&action=edit&redlink=1), [Jey Crisfar](/w/index.php?title=Jey_Crisfar&action=edit&redlink=1), (sinh năm 1988, diễn viên)
Đô thị này kết nghĩa với:
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=La_Louvi%C3%A8re&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=La_Louvi%C3%A8re&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=La_Louvi%C3%A8re&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=La_Louvi%C3%A8re&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Trang mạng chính thức of La Louvière](http://www.lalouviere.be), bằng [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p) [Site of the](http://www.regionducentre.net), in French *Centre*region [The carnival](http://www.laetare.be/), in French, [Tiếng Hà Lan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_H%C3%A0_Lan), và [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1065 miss, cp1066 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Lilioceris lilii
Lilioceris lilii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Đây là loài bản địa một số khu vực châu Âu và châu Á và đã vô tình được du nhập vào châu Mỹ.
Bọ cánh cứng này trải qua mùa đông trong đất và chui ra vào mùa xuân. Bọ trưởng thành thường được tìm thấy trong môi trường ẩm, mát mẻ. Chúng xuất hiện vào mùa xuân để giao phối và sinh sản. Con cái có thể đẻ tới 450 trứng mỗi ổ mặt dưới của lá.

markdown:
*Lilioceris lilii*
|
|Lilioceris lilii
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Coleoptera](/wiki/B%E1%BB%8D_c%C3%A1nh_c%E1%BB%A9ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Chrysomelidae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C3%81nh_kim) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Criocerinae](/wiki/Criocerinae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Lilioceris](/wiki/Lilioceris) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **L. lilii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Lilioceris lilii*
(
[Scopoli](/w/index.php?title=Giovanni_Antonio_Scopoli&action=edit&redlink=1), [1763](/w/index.php?title=Entomologia_Carniolica&action=edit&redlink=1)) * là một loài Lilioceris lilii* [bọ cánh cứng](/wiki/B%E1%BB%8D_c%C3%A1nh_c%E1%BB%A9ng)trong [họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [Chrysomelidae](/wiki/H%E1%BB%8D_%C3%81nh_kim).
Đây là loài bản địa một số khu vực châu Âu và châu Á và đã vô tình được du nhập vào châu Mỹ.
Bọ cánh cứng này trải qua mùa đông trong đất và chui ra vào mùa xuân. Bọ trưởng thành thường được tìm thấy trong môi trường ẩm, mát mẻ. Chúng xuất hiện vào mùa xuân để giao phối và sinh sản. Con cái có thể đẻ tới 450 trứng mỗi ổ mặt dưới của lá.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lilioceris_lilii&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lilioceris_lilii&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Lilioceris_lilii&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lilioceris_lilii&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1066 miss, cp1066 miss


text:
Mêtric Schwarzschild
Trong thuyết tương đối rộng của Albert Einstein, mêtric Schwarzschild (hay nghiệm Schwarzschild, chân không Schwarzschild), mang tên của Karl Schwarzschild, miêu tả trường hấp dẫn bên ngoài khối vật chất không quay, trung hòa điện, như các sao (không quay), hành tinh, sao neutron hay lỗ đen. Nó cũng là mêtric miêu tả xấp xỉ trường hấp dẫn của vật thể quay khá chậm như Trái Đất hay Mặt Trời. Mêtric Schwarzschild là nghiệm của phương trình chân không Einstein với hằng số vũ trụ học có giá trị bằng 0.[1]
Theo định lý Birkhoff, nghiệm Schwarzschild là nghiệm có tính đối xứng cầu tổng quát nhất, của phương trình trường Einstein trong chân không (nơi không có vật chất). Lỗ đen Schwarzschild hay lỗ đen tĩnh là một loại lỗ đen không có điện tích và mômen động lượng. Lỗ đen Schwarzschild miêu tả bởi mêtric Schwarzschild, và nó không khác một lỗ đen Schwarzschild khác ngoại trừ khối lượng giữa chúng.[2]
Lỗ đen Schwarzschild đặc trưng bởi bề mặt toán học dạng cầu bao quanh nó, gọi là chân trời sự kiện, xác định tại bán kính Schwarzschild, mà theo định nghĩa là bán kính của lỗ đen. Bất kỳ vật thể không quay và trung hòa điện nhỏ hơn bán kính Schwarzschild có khả năng hình thành lên lỗ đen. Nghiệm của phương trình trường Einstein áp dụng cho mọi khối lượng M, do vậy về nguyên lý (theo thuyết tương đối tổng quát) tồn tại lỗ đen Schwarzschild với khối lượng bất kỳ nếu điều kiện cho phép chúng hình thành.[3]
Bốn nghiệm chính xác miêu tả lỗ đen của phương trình chân không Einstein được tổng hợp lại bảng sau:
với Q là điện tích của vật thể và J là mômen động lượng quay của nó.
Mục lục
Mêtric Schwarzchild[sửa | sửa mã nguồn]
Nghiệm Schwarzchild: miêu tả không thời gian tĩnh có tính đối xứng cầu, bên ngoài bán kính Schwarzchild. Nó là nghiệm của phương trình chân không với tenxơ ứng suất–năng lượng
Trong hệ tọa độ cầu sử dụng dấu mêtric (-, +, +, +), mêtric Schwarzchild là [4]
- với
- τ là thời gian riêng (đo bởi đồng hồ gắn cùng với hạt thử di chuyển trên tuyến thế giới kiểu thời gian)
- t là tọa độ thời gian (đo bởi một đồng hồ đứng yên nằm rất xa so với nguồn hấp dẫn),
- r là tọa độ xuyên tâm (đo bằng chu vi đường tròn chia cho 2π, các đường tròn nằm trên mặt cầu có tâm tại nguồn hấp dẫn),
- θ là độ dư vĩ (tính từ cực bắc, đơn vị radian),
- φ là kinh độ (radian), và
- rs là bán kính Schwarzschild của nguồn hấp dẫn, nó là hệ số tỷ lệ liên hệ với khối lượng M của "nguồn hấp dẫn không có điện tích và không quay" và rs = 2GM/c2.[5]
hay dạng ma trận của mêtric
Khi hạt thử nằm rất xa nguồn hấp dẫn hoặc khi không có nguồn hấp dẫn thì mêtric Schwarzschild trở thành mêtric Minkowski sau khi chuyển từ tọa độ cầu sang tọa độ (ct, x, y, z) trong thuyết tương đối hẹp.
Tỷ số rs/r là rất nhỏ, đối với Mặt Trời có bán kính Schwarzschild xấp xỉ 3 km, trong khi nó có bán kính gần 700.000 km. Tỷ số này sẽ tương đối lớn đối với lỗ đen và sao neutron.
Kì dị hấp dẫn và lỗ đen[sửa | sửa mã nguồn]
Tại r = rs thì mêtric trở lên kỳ dị (còn gọi là chân trời sự kiện), thực ra đây là kỳ dị do chúng ta sử dụng hệ tọa độ cầu chứ không hẳn là kỳ dị thực. Khi lựa chọn hệ tọa độ phù hợp, kỳ dị này biến mất và chỉ có r = 0 mới là điểm kỳ dị vật lý.
Kì dị tại r = rs chia tọa độ cầu Schwarzschild thành hai miền không liên thông với nhau. Miền ngoài với r > rs liên hệ với trường hấp dẫn của sao hay hành tinh. Miền trong 0 < r < rs, mà chứa kỳ dị r = 0, tách biệt hoàn toàn với miền ngoài bởi kì dị tại r = rs. Hệ tọa độ Schwarzschild không thể hiện ý nghĩa vật lý của sự kết nối giữa hai vùng này, mà có thể coi chúng là hai nghiệm riêng biệt. Do vậy kì dị tại r = rs là một ảo ảnh hay kì dị tọa độ. Như hàm ý của tên gọi, kì dị này xuất hiện do sự lựa chọn các điều kiện hệ tọa độ. Khi thực hiện chuyển sang hệ tọa độ khác (ví dụ tọa độ Lemaitre, tọa độ Eddington-Finkelstein, tọa độ Kruskal-Szekeres, tọa độ Novikov, hay tọa độ Gullstrand–Painlevé) mêtric Schwarzschild trở lên liên tục tại r = rs và cho phép mở rộng miêu tả không thời gian tại r nhỏ hơn rs. Và cho phép liên hệ giữa miền ngoài và miền trong.[6]
Nhưng trường hợp r = 0 lại hoàn toàn khác. Nếu yêu cầu mêtric Schwarzschild thỏa mãn cho mọi r thì sẽ gặp trở ngại tại kì dị vật lý này, hay còn gọi là điểm kì dị hấp dẫn. Để thấy được đây là kì dị vật lý, cần chỉ ra những đại lượng độc lập với cách chọn hệ tọa độ hay gọi là bất biến tọa độ. Một trong những đại lượng quan trọng là bất biến Kretschmann, bằng bình phương của tenxơ độ cong Riemann:[7]
Tại r = 0 đại lượng này có giá trị vô hạn hay ám chỉ tồn tại một kì dị hấp dẫn. Và không thời gian miêu tả bởi mêtric không còn xác định tốt nữa. Trong một thời gian dài các nhà vật lý nghĩ rằng nó không phải là đại lượng mang ý nghĩa vật lý. Sau đó, những hiểu biết sâu sắc hơn về thuyết tương đối tổng quát giúp họ nhận ra rằng những vùng kì dị hấp dẫn là bản chất không tránh khỏi của lý thuyết và không phải là trường hợp đặc biệt. Những mêtric như vậy miêu tả những đối tượng trong vũ trụ như lỗ đen hay các sao đặc.
Nghiệm Schwarzschild, đúng cho mọi r > 0, còn gọi là lỗ đen Schwarzschild. Nó là nghiệm chính xác của phương trình trường Einstein, mặc dù nó có một số tính chất kỳ lạ. Đối với r < rs tọa độ xuyên tâm Schwarzschild r trở thành kiểu thời gian và tọa độ thời gian t trở thành kiểu không gian. Một cung với r là hằng số sẽ không còn là tuyến thế giới của một hạt hay quan sát viên, ngay cả khi có một lực tác động lên nó nhằm giữ nó tại đó; điều này xảy ra bởi vì không thời gian trở lên rất cong khiến chiều hướng của nguyên nhân và kết quả (nón ánh sáng tương lai của hạt) hướng về vùng kì dị. Bề mặt r = rs được gọi là chân trời sự kiện của lỗ đen. Khi photon băng qua bề mặt này thì nó không thể thoát ngược trở ra được. Quá trình suy sụp hấp dẫn của các thiên thể trong vũ trụ khi bán kính R sau giai đoạn này nhỏ hơn bán kính Schwarzschild biến chúng trở thành lỗ đen.[8]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Mêtric Kerr
- Mêtric Kerr–Newman
- Mêtric Reissner–Nordström
- Đường trắc địa trong không thời gian Schwarzschild
- Chứng minh mêtric Schwarzschild
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Misner, Thorne & Wheeler 1973, Ch 31
- ^ Misner, Thorne & Wheeler 1973, Ch 32.2
- ^ Misner, Thorne & Wheeler 1973, tr 595
- ^ Misner, Thorne & Wheeler 1973, § 23.1
- ^ Misner, Thorne & Wheeler 1973, § 23
- ^ Hughston, L.P.; Tod, K.P. (1990). An introduction to general relativity. Cambridge University Press. Chapter 19. ISBN 978-0-521-33943-8.
- ^ Richard C. Henry (2000). “Kretschmann Scalar for a Kerr-Newman Black Hole”. The Astrophysical Journal (The American Astronomical Society) 535: 350–353. arXiv:astro-ph/9912320v1.
- ^ Dieter Brill, “Black Hole Horizons and How They Begin”, Astronomical Review (2012); Online Article, cited Sept.2012.
Sách và giáo trình đại học[sửa | sửa mã nguồn]
- Schwarzschild, K. (1916). “Über das Gravitationsfeld eines Massenpunktes nach der Einstein'schen Theorie”. Sitzungsberichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaften 1: 189–196.
- Schwarzschild, K. (1916). Über das Gravitationsfeld einer Kugel aus inkompressibler Flüssigkeit. Sitzungsberichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaften 1, 424-?.
- Hartle, James B. (2003), Gravity: an Introduction to Einstein's General Relativity, San Francisco: Addison-Wesley, ISBN 0-8053-8662-9
- Carroll, Sean M. (2004). Spacetime and Geometry. Addison Wesley. ISBN 0-8053-8732-3., the lecture notes on which the book was based are available for free from Sean Carroll's website.
- Chandrasekhar, Subrahmanyan (1999). The Mathematical Theory of Black Holes. Oxford University Press. ISBN 0198503709.
- Frolov, V. P.; Novikov, I. D. (1998). “Black hole physics”. Springer. ISBN 0792351452.
- Frolov, Valeri P.; Zelnikov, Andrei (2011). Introduction to Black Hole Physics. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-969229-3. Zbl 1234.83001.
- Hawking, S. W.; Ellis, G. F. R. (1973). Large Scale Structure of space time. Cambridge University Press. ISBN 0-521-09906-4.
- Melia, Fulvio (2007). The Galactic Supermassive Black Hole. Princeton U Press. ISBN 978-0-691-13129-0.
- Schutz, Bernard F. (2009). A first course in general relativity (ấn bản 2). Cambridge University Press. ISBN 0-521-88705-4.
- Taylor, Edwin F.; Wheeler, John Archibald (2000). Exploring Black Holes. Addison Wesley Longman. ISBN 0-201-38423-X.
- Misner, Charles; Thorne, Kip S.; Wheeler, John (1973). Gravitation. W. H. Freeman and Company. ISBN 0-7167-0344-0.
- Wald, Robert M. (1984). General Relativity. University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-87033-5.
- Wald, Robert M. (1992). Space, Time, and Gravity: The Theory of the Big Bang and Black Holes. University of Chicago Press. ISBN 0-226-87029-4.
- Lev Davidovich Landau và Evgeny Mikhailovich Lifshitz, The Classical Theory of Fields, Fourth Revised English Edition, Course of Theoretical Physics, Volume 2, (1951) Pergamon Press, Oxford; ISBN 0-08-025072-6. Xem chương 12.

markdown:
# Mêtric Schwarzschild
|
| ![ Spacetime curvature.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Spacetime_curvature.png/250px-Spacetime_curvature.png)
![ Spacetime curvature.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Spacetime_curvature.png/250px-Spacetime_curvature.png)
[Giới thiệu](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_thi%E1%BB%87u_thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng) **·** [Mô hình Toán học](/wiki/Ph%C3%A1t_bi%E1%BB%83u_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc_c%E1%BB%A7a_thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng) [Tham khảo](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng#Ngu.E1.BB.93n_tham_kh.E1.BA.A3o) **·** [Kiểm chứng](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%83m_ch%E1%BB%A9ng_thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) **·** [Lịch sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng) [Einstein](/wiki/Albert_Einstein) **·** [Lorentz](/wiki/Hendrik_Lorentz) **·** [Hilbert](/wiki/David_Hilbert) **·** [Poincare](/wiki/Jules_Henri_Poincare) **·** [Schwarzschild](/wiki/Karl_Schwarzschild) **·** [Sitter](/w/index.php?title=Willem_de_Sitter&action=edit&redlink=1) **·** [Reissner](/w/index.php?title=Hans_Reissner&action=edit&redlink=1) **·** [Nordström](/w/index.php?title=Gunnar_Nordstr%C3%B6m&action=edit&redlink=1) **·** [Weyl](/wiki/Hermann_Weyl) **·** [Eddington](/wiki/Arthur_Stanley_Eddington) **·** [Friedman](/wiki/Alexander_Alexandrovich_Friedman) **·** [Milne](/w/index.php?title=Edward_Arthur_Milne&action=edit&redlink=1) **·** [Zwicky](/wiki/Fritz_Zwicky) **·** [Lemaître](/wiki/Georges_Lema%C3%AEtre) **·** [Gödel](/wiki/Kurt_G%C3%B6del) **·** [Wheeler](/wiki/John_Archibald_Wheeler) **·** [Robertson](/w/index.php?title=Howard_Percy_Robertson&action=edit&redlink=1) **·** [Bardeen](/w/index.php?title=James_M._Bardeen&action=edit&redlink=1) **·** [Walker](/w/index.php?title=Arthur_Geoffrey_Walker&action=edit&redlink=1) **·** [Kerr](/w/index.php?title=Roy_Kerr&action=edit&redlink=1) **·** [Chandrasekhar](/wiki/Subrahmanyan_Chandrasekhar) **·** [Ehlers](/w/index.php?title=J%C3%BCrgen_Ehlers&action=edit&redlink=1) **·** [Penrose](/wiki/Roger_Penrose) **·** [Hawking](/wiki/Stephen_Hawking) **·** [Taylor](/wiki/Joseph_Hooton_Taylor,_Jr.) **·** [Hulse](/wiki/Russell_Alan_Hulse) **·** [Stockum](/w/index.php?title=Willem_Jacob_van_Stockum&action=edit&redlink=1) **·** [Taub](/w/index.php?title=Abraham_Haskel_Taub&action=edit&redlink=1) **·** [Newman](/w/index.php?title=Ezra_T._Newman&action=edit&redlink=1) **·** [Khâu Thành Đồng](/wiki/Kh%C3%A2u_Th%C3%A0nh_%C4%90%E1%BB%93ng) **·** [Thorne](/wiki/Kip_Thorne) *khác*
Trong
[thuyết tương đối rộng](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng) của [Albert Einstein](/wiki/Albert_Einstein), **mêtric Schwarzschild** (hay **nghiệm Schwarzschild**, **chân không Schwarzschild**), mang tên của [Karl Schwarzschild](/wiki/Karl_Schwarzschild), miêu tả [trường hấp dẫn](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn) bên ngoài khối vật chất không quay, trung hòa điện, như các [sao](/wiki/Sao) (không quay), [hành tinh](/wiki/H%C3%A0nh_tinh), [sao neutron](/wiki/Sao_neutron) hay [lỗ đen](/wiki/L%E1%BB%97_%C4%91en). Nó cũng là mêtric miêu tả xấp xỉ trường hấp dẫn của vật thể quay khá chậm như [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) hay [Mặt Trời](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di). Mêtric Schwarzschild là nghiệm của [phương trình chân không Einstein](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Einstein) với [hằng số vũ trụ học](/wiki/H%E1%BA%B1ng_s%E1%BB%91_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5) có giá trị bằng 0. [[1]](#cite_note-1)
Theo
[định lý Birkhoff](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_Birkhoff_(thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i)&action=edit&redlink=1), nghiệm Schwarzschild là nghiệm có tính đối xứng cầu tổng quát nhất, của phương trình trường Einstein trong chân không (nơi không có vật chất). **Lỗ đen Schwarzschild** hay **lỗ đen tĩnh** là một loại [lỗ đen](/wiki/L%E1%BB%97_%C4%91en) không có [điện tích](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_t%C3%ADch) và [mômen động lượng](/wiki/M%C3%B4men_%C4%91%E1%BB%99ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng). Lỗ đen Schwarzschild miêu tả bởi mêtric Schwarzschild, và nó không khác một lỗ đen Schwarzschild khác ngoại trừ khối lượng giữa chúng. [[2]](#cite_note-2)
Lỗ đen Schwarzschild đặc trưng bởi bề mặt toán học dạng cầu bao quanh nó, gọi là
[chân trời sự kiện](/wiki/Ch%C3%A2n_tr%E1%BB%9Di_s%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n), xác định tại [bán kính Schwarzschild](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_Schwarzschild), mà theo định nghĩa là bán kính của lỗ đen. Bất kỳ vật thể không quay và trung hòa điện nhỏ hơn bán kính Schwarzschild có khả năng hình thành lên lỗ đen. Nghiệm của phương trình trường Einstein áp dụng cho mọi khối lượng *M*, do vậy về nguyên lý (theo [thuyết tương đối tổng quát](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng)) tồn tại lỗ đen Schwarzschild với khối lượng bất kỳ nếu điều kiện cho phép chúng hình thành. [[3]](#cite_note-3)
Bốn nghiệm chính xác miêu tả lỗ đen của phương trình chân không Einstein được tổng hợp lại bảng sau:
|Không quay (
|J = 0) |Quay (
|J ≠ 0)
|Trung hòa (
|Q = 0) |Schwarzschild||
|*Q*≠ 0) [Reissner–Nordström](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Reissner%E2%80%93Nordstr%C3%B6m&action=edit&redlink=1) [Kerr–Newman](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Kerr%E2%80%93Newman&action=edit&redlink=1)
với
*Q* là điện tích của vật thể và *J* là [mômen động lượng](/wiki/M%C3%B4men_%C4%91%E1%BB%99ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) quay của nó.
## Mục lục
## Mêtric Schwarzchild[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&action=edit§ion=1)] *Nghiệm Schwarzchild*: miêu tả không thời gian tĩnh có tính đối xứng cầu, bên ngoài bán kính Schwarzchild. Nó là nghiệm của phương trình chân không với [tenxơ](/wiki/Tenx%C6%A1) [ứng suất–năng lượng](/wiki/Tenx%C6%A1_%E1%BB%A9ng_su%E1%BA%A5t%E2%80%93n%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng)
Trong
[hệ tọa độ cầu](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BA%A7u) sử dụng [dấu mêtric](/w/index.php?title=D%E1%BA%A5u_m%C3%AAtric&action=edit&redlink=1) (-, +, +, +), [mêtric](/w/index.php?title=Tenx%C6%A1_m%C3%AAtric&action=edit&redlink=1) Schwarzchild là [[4]](#cite_note-4)
- với
*τ*là [thời gian riêng](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_gian_ri%C3%AAng&action=edit&redlink=1)(đo bởi đồng hồ gắn cùng với hạt thử di chuyển trên tuyến thế giới kiểu thời gian) *t*là tọa độ thời gian (đo bởi một đồng hồ đứng yên nằm rất xa so với nguồn hấp dẫn), *r*là tọa độ xuyên tâm (đo bằng chu vi đường tròn chia cho 2π, các đường tròn nằm trên mặt cầu có tâm tại nguồn hấp dẫn), *θ*là [độ dư vĩ](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_d%C6%B0_v%C4%A9)(tính từ cực bắc, đơn vị [radian](/wiki/Radian)), *φ*là [kinh độ](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99)(radian), và *r*là s [bán kính Schwarzschild](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh_Schwarzschild)của nguồn hấp dẫn, nó là hệ số tỷ lệ liên hệ với khối lượng *M*của "nguồn hấp dẫn không có điện tích và không quay" và *r*= 2 s *GM*/ *c* 2. [[5]](#cite_note-5)
hay dạng ma trận của mêtric
Khi hạt thử nằm rất xa nguồn hấp dẫn hoặc khi không có nguồn hấp dẫn thì mêtric Schwarzschild trở thành mêtric Minkowski sau khi chuyển từ tọa độ cầu sang tọa độ (ct, x, y, z) trong
[thuyết tương đối hẹp](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_h%E1%BA%B9p).
Tỷ số
*r s/r* là rất nhỏ, đối với Mặt Trời có bán kính Schwarzschild xấp xỉ 3 km, trong khi nó có bán kính gần 700.000 km. Tỷ số này sẽ tương đối lớn đối với lỗ đen và sao neutron.
## Kì dị hấp dẫn và lỗ đen[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&action=edit§ion=2)]
Tại r = r
s thì mêtric trở lên kỳ dị (còn gọi là chân trời sự kiện), thực ra đây là kỳ dị do chúng ta sử dụng hệ tọa độ cầu chứ không hẳn là kỳ dị thực. Khi lựa chọn hệ tọa độ phù hợp, kỳ dị này biến mất và chỉ có r = 0 mới là điểm kỳ dị vật lý.
Kì dị tại
*r* = *r* chia tọa độ cầu Schwarzschild thành hai miền không liên thông với nhau. Miền ngoài với s *r*> *r* liên hệ với trường hấp dẫn của sao hay hành tinh. Miền trong 0 < *s* *r*< *r* , mà chứa kỳ dị *s* *r*= 0, tách biệt hoàn toàn với miền ngoài bởi kì dị tại *r*= *r* . Hệ tọa độ Schwarzschild không thể hiện ý nghĩa vật lý của sự kết nối giữa hai vùng này, mà có thể coi chúng là hai nghiệm riêng biệt. Do vậy kì dị tại *s* *r*= *r* là một ảo ảnh hay *s* *. Như hàm ý của tên gọi, kì dị này xuất hiện do sự lựa chọn các điều kiện hệ tọa độ. Khi thực hiện chuyển sang hệ tọa độ khác (ví dụ* [kì dị tọa độ](/w/index.php?title=K%C3%AC_d%E1%BB%8B_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) [tọa độ Lemaitre](/w/index.php?title=T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_Lemaitre&action=edit&redlink=1), [tọa độ Eddington-Finkelstein](/w/index.php?title=T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_Eddington-Finkelstein&action=edit&redlink=1), [tọa độ Kruskal-Szekeres](/w/index.php?title=T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_Kruskal-Szekeres&action=edit&redlink=1), [tọa độ Novikov](/w/index.php?title=T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_Novikov&action=edit&redlink=1), hay [tọa độ Gullstrand–Painlevé](/w/index.php?title=T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_Gullstrand%E2%80%93Painlev%C3%A9&action=edit&redlink=1)) mêtric Schwarzschild trở lên liên tục tại *r*= *r* và cho phép mở rộng miêu tả không thời gian tại *s* *r*nhỏ hơn *r* . Và cho phép liên hệ giữa miền ngoài và miền trong. *s* [[6]](#cite_note-6)
Nhưng trường hợp
*r* = 0 lại hoàn toàn khác. Nếu yêu cầu mêtric Schwarzschild thỏa mãn cho mọi *r* thì sẽ gặp trở ngại tại kì dị vật lý này, hay còn gọi là *. Để thấy được đây là kì dị vật lý, cần chỉ ra những đại lượng độc lập với cách chọn hệ tọa độ hay gọi là bất biến tọa độ. Một trong những đại lượng quan trọng là điểm kì dị hấp dẫn* [bất biến Kretschmann](/w/index.php?title=B%E1%BA%A5t_bi%E1%BA%BFn_Kretschmann&action=edit&redlink=1), bằng bình phương của [tenxơ độ cong Riemann](/w/index.php?title=Tenx%C6%A1_%C4%91%E1%BB%99_cong_Riemann&action=edit&redlink=1): [[7]](#cite_note-Henry-7)
Tại
*r* = 0 đại lượng này có giá trị vô hạn hay ám chỉ tồn tại một kì dị hấp dẫn. Và không thời gian miêu tả bởi mêtric không còn xác định tốt nữa. Trong một thời gian dài các nhà vật lý nghĩ rằng nó không phải là đại lượng mang [ý nghĩa vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc). Sau đó, những hiểu biết sâu sắc hơn về thuyết tương đối tổng quát giúp họ nhận ra rằng những vùng kì dị hấp dẫn là bản chất không tránh khỏi của lý thuyết và không phải là trường hợp đặc biệt. Những mêtric như vậy miêu tả những đối tượng trong vũ trụ như * hay các lỗ đen* [sao đặc](/wiki/Sao_%C4%91%E1%BA%B7c).
Nghiệm Schwarzschild, đúng cho mọi
*r* > 0, còn gọi là **lỗ đen Schwarzschild**. Nó là nghiệm chính xác của phương trình trường Einstein, mặc dù nó có một số tính chất kỳ lạ. Đối với *r* < *r* tọa độ xuyên tâm Schwarzschild s *r*trở thành [kiểu thời gian](/wiki/Kh%C3%B4ng_th%E1%BB%9Di_gian)và tọa độ thời gian *t*trở thành [kiểu không gian](/wiki/Kh%C3%B4ng_th%E1%BB%9Di_gian). Một cung với *r*là hằng số sẽ không còn là [tuyến thế giới](/w/index.php?title=Tuy%E1%BA%BFn_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1)của một hạt hay quan sát viên, ngay cả khi có một lực tác động lên nó nhằm giữ nó tại đó; điều này xảy ra bởi vì không thời gian trở lên rất cong khiến chiều hướng của nguyên nhân và kết quả ( [nón ánh sáng](/wiki/N%C3%B3n_%C3%A1nh_s%C3%A1ng)tương lai của hạt) hướng về vùng kì dị. Bề mặt *r*= *r* được gọi là *s* *của lỗ đen. Khi* [chân trời sự kiện](/wiki/Ch%C3%A2n_tr%E1%BB%9Di_s%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n) [photon](/wiki/Photon)băng qua bề mặt này thì nó không thể thoát ngược trở ra được. Quá trình [suy sụp hấp dẫn](/wiki/Suy_s%E1%BB%A5p_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn)của các thiên thể trong [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5)khi bán kính *R*sau giai đoạn này nhỏ hơn bán kính Schwarzschild biến chúng trở thành lỗ đen. [[8]](#cite_note-8)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&action=edit§ion=3)] [Mêtric Kerr](/wiki/M%C3%AAtric_Kerr) [Mêtric Kerr–Newman](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Kerr%E2%80%93Newman&action=edit&redlink=1) [Mêtric Reissner–Nordström](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Reissner%E2%80%93Nordstr%C3%B6m&action=edit&redlink=1) [Đường trắc địa trong không thời gian Schwarzschild](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_tr%E1%BA%AFc_%C4%91%E1%BB%8Ba_trong_kh%C3%B4ng_th%E1%BB%9Di_gian_Schwarzschild&action=edit&redlink=1) [Chứng minh mêtric Schwarzschild](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A9ng_minh_m%C3%AAtric_Schwarzschild&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&action=edit§ion=4)] [^](#cite_ref-1) [Misner, Thorne & Wheeler 1973](#CITEREFMisnerThorneWheeler1973), Ch 31 [^](#cite_ref-2) [Misner, Thorne & Wheeler 1973](#CITEREFMisnerThorneWheeler1973), Ch 32.2 [^](#cite_ref-3) [Misner, Thorne & Wheeler 1973](#CITEREFMisnerThorneWheeler1973), tr 595 [^](#cite_ref-4) [Misner, Thorne & Wheeler 1973](#CITEREFMisnerThorneWheeler1973), § 23.1 [^](#cite_ref-5) [Misner, Thorne & Wheeler 1973](#CITEREFMisnerThorneWheeler1973), § 23 **Hughston, L.P.; Tod, K.P. (1990).** [^](#cite_ref-6) [. Cambridge University Press. Chapter 19.](http://books.google.com/books?id=2q5Rdjn0qfgC&lpg=PA126) *An introduction to general relativity* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-521-33943-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-521-33943-8). **Richard C. Henry (2000).** [^](#cite_ref-Henry_7-0) [“Kretschmann Scalar for a Kerr-Newman Black Hole”](http://iopscience.iop.org/0004-637X/535/1/350/fulltext/40794.text.html). *(The American Astronomical Society)* [The Astrophysical Journal](/w/index.php?title=The_Astrophysical_Journal&action=edit&redlink=1) **535**: 350–353. [arXiv](/wiki/ArXiv): [astro-ph/9912320v1](//arxiv.org/abs/astro-ph/9912320v1). [^](#cite_ref-8) [Dieter Brill, “Black Hole Horizons and How They Begin”, Astronomical Review (2012); Online Article, cited Sept.2012.](http://astroreview.com/issue/2012/article/black-hole-horizons-and-how-they-begin)
### Sách và giáo trình đại học[
[sửa](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%C3%AAtric_Schwarzschild&action=edit§ion=5)]
- Schwarzschild, K. (1916). “Über das Gravitationsfeld eines Massenpunktes nach der Einstein'schen Theorie”.
*Sitzungsberichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaften* **1**: 189–196.
- Schwarzschild, K. (1916). Über das Gravitationsfeld einer Kugel aus inkompressibler Flüssigkeit.
*Sitzungsberichte der Königlich Preussischen Akademie der Wissenschaften* **1**, 424-?. [Hartle, James B.](/w/index.php?title=James_Hartle&action=edit&redlink=1)(2003), *Gravity: an Introduction to Einstein's General Relativity*, San Francisco: Addison-Wesley, [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8053-8662-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8053-8662-9)
- Carroll, Sean M. (2004).
*Spacetime and Geometry*. Addison Wesley. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8053-8732-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8053-8732-3)., the lecture notes on which the book was based are available for free from Sean Carroll's [website](http://pancake.uchicago.edu/~carroll/notes/). [Chandrasekhar, Subrahmanyan](/wiki/Subrahmanyan_Chandrasekhar)(1999). *The Mathematical Theory of Black Holes*. Oxford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0198503709](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0198503709).
- Frolov, V. P.; Novikov, I. D. (1998). “Black hole physics”. Springer.
[ISBN](/wiki/ISBN) [0792351452](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0792351452).
- Frolov, Valeri P.; Zelnikov, Andrei (2011).
[. Oxford: Oxford University Press.](http://books.google.com/books?id=r_l5AK9DdXsC&lpg=PA34) *Introduction to Black Hole Physics* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-19-969229-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-19-969229-3). [Zbl](/wiki/Zentralblatt_MATH) [1234.83001](//zbmath.org/?format=complete&q=an:1234.83001).
- Hawking, S. W.; Ellis, G. F. R. (1973).
[. Cambridge University Press.](http://books.google.com/?id=QagG_KI7Ll8C) *Large Scale Structure of space time* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-09906-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-09906-4).
- Melia, Fulvio (2007).
*The Galactic Supermassive Black Hole*. Princeton U Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-691-13129-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-691-13129-0).
- Schutz, Bernard F. (2009).
*A first course in general relativity*(ấn bản 2). Cambridge University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-521-88705-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-521-88705-4).
- Taylor, Edwin F.; Wheeler, John Archibald (2000).
*Exploring Black Holes*. Addison Wesley Longman. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-201-38423-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-201-38423-X). [Misner, Charles](/w/index.php?title=Charles_W._Misner&action=edit&redlink=1); [Thorne, Kip S.](/wiki/Kip_Thorne); [Wheeler, John](/wiki/John_Archibald_Wheeler)(1973). *Gravitation*. W. H. Freeman and Company. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7167-0344-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7167-0344-0). [Wald, Robert M.](/w/index.php?title=Robert_Wald&action=edit&redlink=1)(1984). [. University of Chicago Press.](http://books.google.com/books?id=9S-hzg6-moYC) *General Relativity* [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-226-87033-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-226-87033-5).
- Wald, Robert M. (1992).
*Space, Time, and Gravity: The Theory of the Big Bang and Black Holes*. University of Chicago Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-226-87029-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-226-87029-4). [Lev Davidovich Landau](/wiki/Lev_Davidovich_Landau)và [Evgeny Mikhailovich Lifshitz](/w/index.php?title=Evgeny_Mikhailovich_Lifshitz&action=edit&redlink=1), *The Classical Theory of Fields, Fourth Revised English Edition,*, (1951) Pergamon Press, Oxford; [Course of Theoretical Physics](/w/index.php?title=Course_of_Theoretical_Physics&action=edit&redlink=1), Volume 2 [ISBN 0-08-025072-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0080250726). *Xem chương 12*.
|
|
|
|
tương
đối
rộng
|
|
|Các
|
nhà
khoa
học
|
|

X-Cache: cp1052 miss, cp1066 miss


text:
Melanerpes flavifrons
Melanerpes flavifrons là một loài chim trong họ Picidae.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

markdown:
*Melanerpes flavifrons*
|
|Melanerpes flavifrons
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Piciformes](/wiki/B%E1%BB%99_G%C3%B5_ki%E1%BA%BFn) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Picidae](/wiki/H%E1%BB%8D_G%C3%B5_ki%E1%BA%BFn) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Melanerpes](/wiki/Melanerpes) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **M. flavifrons** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Melanerpes flavifrons* * là một loài Melanerpes flavifrons* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Picidae](/wiki/H%E1%BB%8D_G%C3%B5_ki%E1%BA%BFn). [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Melanerpes_flavifrons&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Melanerpes_flavifrons&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.


text:
Ramesses IX
Ramesses IX, hay Ramses IX, là vị pharaon thứ 8 của Vương triều thứ 20 của Ai Cập cổ đại thời kì Tân vương quốc (cai trị: 1129-1111 TCN). Ramesses IX là người kế vị Ramesses VIII. Ông là vị vua có thời gian cai trị dài thứ ba của Vương triều thứ 20 sau Ramesses III và Ramesses XI. Xác ướp của ông đã được khai quật ở Thung lũng các vị vua tại Thebes (Ai Cập) năm 1881. Theo cuôn giấy Papyrus Turin 1932 +1939, Ramesses IX đã có được một vương triều 18 năm và 4 tháng và đã mất vào năm thứ 19 dưới vương triều của mình trong tháng đầu tiên của Peret giữa ngày 17 và 27 [1]. Ramesses IX được tin rằng là con trai của Montuherkhopshef, một người con trai của Ramesses III bởi vì người vợ của Montuherkhopshef, một công nương tên là Takhat, mang tước hiệu nổi bật đó là mẹ của đức vua;. không có vị vua nào khác của Vương triều 20 có một người mẹ với tên này.[2] Do đó Ramesses IX là cháu nội của Ramesses III.[3]
Những kẻ cướp mộ[sửa | sửa mã nguồn]
vương triều của ông được biết đến với phiên tòa xử tội những kẻ đào trộm mộ vào năm 16 và năm 17, được ghi lại trong các cuộn giấy Papyrus Abbott, Leopold II-Amherst Papyrus, Papyrus BM 10.054 và cả mặt bên phải của cả hai cuộn Papyrus BM 10.053 và Papyrus BM 10068. Cũng đã có giả thuyết cho rằng cuộn giấy Papyrus Mayer B không rõ ngày tháng, ghi lại việc đối phó với sự cướp phá của ngôi mộ của Ramesses VI [4] cũng có thể bắt nguồn từ vương triều của ông, nhưng cho đến nay, đây vẫn là phỏng đoán.[5]
Trong các phiên tòa này, một điều trở nên rõ ràng rằng một số ngôi mộ hoàng gia và quý tộc trong khu nghĩa địa Theban phía Tây đã bị cướp phá, trong đó có một vị vua vương triều thứ 17, Sobekemsaf II. Paser, viên thị trưởng của Đông Thebes hoặc Karnak, đã buộc tội cấp dưới của mình, Paweraa, thị trưởng khu Tây Thebes phải chịu trách nhiệm về sự an toàn của các nghĩa địa hoặc là có tội trong làn sóng cướp bóc hoặc cẩu thả trong nhiệm vụ của mình đối với việc bảo vệ thung lũng các vị vua khỏi các cuộc xâm nhập từ những tên cướp mộ. Paweraa đã giữ vai trò lãnh đạo cuộc điều tra do quan tể tướng ủy nhiệm sau đó, và không đáng ngạc nhiên, nó đã chứng minh Paweraa thoát khỏi bất cứ lời buộc tội nào do sự bất ngờ của các bằng chứng. Paser sau đó đã biến mất bất ngờ ngay sau khi báo cáo được đệ trình.[6] Ramesses IX cuối cùng cũng đã mang đến một biện pháp ổn định cho Ai Cập sau làn sóng của những vụ cướp mộ. Ông cũng chú ý tới Hạ Ai Cập và xây dựng một tượng đài lớn tại Heliopolis.
Công trình[sửa | sửa mã nguồn]
Vào năm thứ sáu dưới vương triều của ông, ông đã cho chạm khắc tước hiệu của mình tại thị trấn Hạ Nubia ở phía Tây Amara.[7] Hầu hết các công trình xây dựng của ông đều tập trung vào trung tâm ngôi đền mặt trời của Heliopolis ở Hạ Ai Cập, tại đây hầu hết các công trình tượng đài quan trọng nhất thuộc vương triều của ông vẫn còn nằm lại.[8] Tuy nhiên, ông cũng đã cho trang trí các bức tường phía bắc của Bảy Cột Trụ trong Đền thờ Amun-Re tại Karnak.[8] Cuối cùng, tên của ông còn được tìm thấy tại Ốc đảo Dakhla ở phía Tây Ai Cập và Gezer tại Canaan có thể cho thấy một sự ảnh hưởng của Ai Cập còn lại ở châu Á; phần lớn các vùng đất của đế quốc thời Tân Vương quốc ở Canaan và Syria từ lâu đã rơi vào tay của các dân tộc từ biển dưới vương triều của ông. Ông cũng được biết đến vì đã tôn vinh những vị vua tiền nhiệm của ông như Ramesses II, Ramesses III và Ramesses VII.
Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
Mentuherkhepeshef, con trai của Ramesses IX đã không sống lâu để kế vị cha mình, mặc dù Montuherkhopshef có một trong những ngôi mộ đẹp nhất ở Thung lũng các vị vua (KV19). Ngai vàng đã được kế tục bởi Ramesses X có mối quan hệ với Ramesses IX là không rõ ràng. Ông ta có thể là một người con trai của Ramesses IX, có lẽ với Baketwernel, người vợ sau từ khi Baketwernel được chỉ định là một người vợ của vua, em gái và mẹ vua trong nguồn Ai Cập. Ngôi mộ của Ramesses IX, (KV6), đã được mở từ thời cổ đại, được minh chứng bởi sự hiện diện của những hình vẽ La Mã và Hy Lạp trên các bức tường của ngôi mộ.
An táng và tái phát hiện[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1881, xác ướp của Ramesses IX đã được tìm thấy tại một nơi cất giấu bí mật ở Deir el-Bahri (DB320),nằm trong một trong hai quan tài của Neskhons- vợ của Đại tư tế Pinedjem II.[9] Xác ướp của pharaon này rõ ràng đã không được Grafton Elliot Smith khám nghiệm và không được liệt kê trong danh mục 1912 của ông ta về các xác ướp hoàng gia.[10] Khi các xác ướp tháo băng, một dải băng đã giúp xác định danh tính của vị vua là "Ra Khaemwaset" mà dẫn tới một tham chiếu là một trong hai vị vua Ramesses Khaemwaset Meryamun (IX) hoặc Ramesses Khaemwaset Meryamun Neterheqainu (XI).[11] Tuy nhiên, nhờ có một hộp bằng ngà voi của Neferkare Ramesses IX được tìm thấy với dấu triện hoàng gia của ông, và Ramesses XI có lẽ không bao giờ được an táng ở Thebes mà là ở Hạ Ai Cập, "xác ướp [hoàng gia] này có khả năng nhất là của chính Ramesses IX. "[12] Ông ở vào độ tuổi khoảng 50 tuổi khi qua đời và xác ướp của ông đã phải chịu tổn hại nặng với cái mũi bị mất.[3]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ E.F. Wente & C.C. Van Siclen, "A Chronology of the New Kingdom" in Studies in Honor of George R. Hughes, (SAOC 39) 1976, pp.235 & 261
- ^ Nos ancêtres de l'Antiquité, 1991, Christian Settipani, p.153, 169, 173 & 175
- ^ a ă Mummy of Ramesses the Ninth Eternal Egypt
- ^ T. Eric Peet, The Mayer Papyri A&B, London 1920, 19-20
- ^ Ad Thijs, Reconsidering the End of the Twentieth Dynasty Part V, P. Ambras as an advocate of a shorter chronology, GM 179 (2000), 77-78
- ^ Michael Rice, Who's Who in Ancient Egypt, Routledge 2001, p.147
- ^ Nicolas Grimal, A History of Ancient Egypt, Blackwell Books, 1992. p.289
- ^ a ă Grimal, p.289
- ^ Dennis C. Forbes, Tombs, Treasures and Mummies, KMT Communications Inc. (1998), pp.646-647
- ^ Forbes, pp.646-647
- ^ Gaston Maspero, Les momies royales de Deir el-Bahari, Paris: 1889, p.566-568
- ^ Dylan Bickerstaffe, Refugees for eternity - The royal mummies of Thebes - part 4 - Identifying the Royal Mummies, Canopus Press, 2009.

markdown:
# Ramesses IX
|Ramesses IX|
|Cũng là Ramses IX hay Rameses IX|
|
|[Vương triều](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_v%C6%B0%C6%A1ng_tri%E1%BB%81u_Ai_C%E1%BA%ADp) [1129 TCN](/w/index.php?title=1129_TCN&action=edit&redlink=1)- [1111 TCN](/w/index.php?title=1111_TCN&action=edit&redlink=1)( [Vương triều thứ 20](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_tri%E1%BB%81u_th%E1%BB%A9_20)) [Ramesses VIII](/wiki/Ramesses_VIII) [Ramesses X](/wiki/Ramesses_X)
|Tên riêng|
|
|
|Tên Horus|
|
|
|Tên Nebty
|
(hai quý bà)
|
|
|Tên Horus Vàng|
|
|
[Baketwernel](/w/index.php?title=Baketwernel&action=edit&redlink=1)? [Montuherkhopshef](/w/index.php?title=Montuherkhopshef_(con_c%E1%BB%A7a_Ramesses_III)&action=edit&redlink=1) [1111 TCN](/w/index.php?title=1111_TCN&action=edit&redlink=1) [KV6](/wiki/KV6) **Ramesses IX**, hay **Ramses IX**, là vị [pharaon](/wiki/Pharaon) thứ 8 của [Vương triều thứ 20](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_tri%E1%BB%81u_th%E1%BB%A9_20) của [Ai Cập cổ đại](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) thời kì [Tân vương quốc](/wiki/T%C3%A2n_v%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ai_C%E1%BA%ADp) (cai trị: 1129-1111 [TCN](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn)). Ramesses IX là người kế vị [Ramesses VIII](/wiki/Ramesses_VIII). Ông là vị vua có thời gian cai trị dài thứ ba của Vương triều thứ 20 sau [Ramesses III](/wiki/Ramesses_III) và [Ramesses XI](/wiki/Ramesses_XI). [Xác ướp](/wiki/X%C3%A1c_%C6%B0%E1%BB%9Bp) của ông đã được khai quật ở [Thung lũng các vị vua](/wiki/Thung_l%C5%A9ng_c%C3%A1c_v%E1%BB%8B_Vua) tại [Thebes (Ai Cập)](/wiki/Thebes,_Ai_C%E1%BA%ADp) năm [1881](/wiki/1881). Theo cuôn giấy Papyrus Turin 1932 +1939, Ramesses IX đã có được một vương triều 18 năm và 4 tháng và đã mất vào năm thứ 19 dưới vương triều của mình trong tháng đầu tiên của Peret giữa ngày 17 và 27 . Ramesses IX được tin rằng là con trai của [1] [Montuherkhopshef](/w/index.php?title=Montuherkhopshef&action=edit&redlink=1), một người con trai của [Ramesses III](/wiki/Ramesses_III)bởi vì người vợ của Montuherkhopshef, một công nương tên là Takhat, mang tước hiệu nổi bật đó là mẹ của đức vua;. không có vị vua nào khác của Vương triều 20 có một người mẹ với tên này. Do đó Ramesses IX là cháu nội của Ramesses III. [[2]](#cite_note-2) [[3]](#cite_note-Mummy_of_Ramesses_the_Ninth-3)
## Những kẻ cướp mộ[
[sửa](/w/index.php?title=Ramesses_IX&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ramesses_IX&action=edit§ion=1)]
vương triều của ông được biết đến với phiên tòa xử tội những kẻ đào trộm mộ vào năm 16 và năm 17, được ghi lại trong các cuộn giấy
[Papyrus Abbott](/w/index.php?title=Papyrus_Abbott&action=edit&redlink=1), [Leopold II-Amherst Papyrus](/w/index.php?title=Leopold_II-Amherst_Papyrus&action=edit&redlink=1), Papyrus BM 10.054 và cả mặt bên phải của cả hai cuộn Papyrus BM 10.053 và Papyrus BM 10068. Cũng đã có giả thuyết cho rằng cuộn giấy Papyrus Mayer B không rõ ngày tháng, ghi lại việc đối phó với sự cướp phá của ngôi mộ của [Ramesses VI](/wiki/Ramesses_VI) cũng có thể bắt nguồn từ vương triều của ông, nhưng cho đến nay, đây vẫn là phỏng đoán. [4] [[5]](#cite_note-5)
Trong các phiên tòa này, một điều trở nên rõ ràng rằng một số ngôi mộ hoàng gia và quý tộc trong khu nghĩa địa Theban phía Tây đã bị cướp phá, trong đó có một vị vua vương triều thứ 17,
[Sobekemsaf II](/w/index.php?title=Sobekemsaf_II&action=edit&redlink=1). Paser, viên thị trưởng của Đông Thebes hoặc Karnak, đã buộc tội cấp dưới của mình, [Paweraa](/w/index.php?title=Paweraa&action=edit&redlink=1), thị trưởng khu Tây Thebes phải chịu trách nhiệm về sự an toàn của các nghĩa địa hoặc là có tội trong làn sóng cướp bóc hoặc cẩu thả trong nhiệm vụ của mình đối với việc bảo vệ [thung lũng các vị vua](/wiki/Thung_l%C5%A9ng_c%C3%A1c_v%E1%BB%8B_vua) khỏi các cuộc xâm nhập từ những tên cướp mộ. Paweraa đã giữ vai trò lãnh đạo cuộc điều tra do quan tể tướng ủy nhiệm sau đó, và không đáng ngạc nhiên, nó đã chứng minh Paweraa thoát khỏi bất cứ lời buộc tội nào do sự bất ngờ của các bằng chứng. Paser sau đó đã biến mất bất ngờ ngay sau khi báo cáo được đệ trình. Ramesses IX cuối cùng cũng đã mang đến một biện pháp ổn định cho Ai Cập sau làn sóng của những vụ cướp mộ. Ông cũng chú ý tới Hạ Ai Cập và xây dựng một tượng đài lớn tại Heliopolis. [6]
## Công trình[
[sửa](/w/index.php?title=Ramesses_IX&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ramesses_IX&action=edit§ion=2)]
Vào năm thứ sáu dưới vương triều của ông, ông đã cho chạm khắc tước hiệu của mình tại thị trấn Hạ Nubia ở phía Tây Amara.
Hầu hết các công trình xây dựng của ông đều tập trung vào trung tâm ngôi đền mặt trời của [7] [Heliopolis](/w/index.php?title=Heliopolis&action=edit&redlink=1)ở Hạ Ai Cập, tại đây hầu hết các công trình tượng đài quan trọng nhất thuộc vương triều của ông vẫn còn nằm lại. Tuy nhiên, ông cũng đã cho trang trí các bức tường phía bắc của Bảy Cột Trụ trong Đền thờ Amun-Re tại Karnak. [[8]](#cite_note-Grimal.2C_p.289-8) Cuối cùng, tên của ông còn được tìm thấy tại [[8]](#cite_note-Grimal.2C_p.289-8) [Ốc đảo Dakhla](/wiki/%E1%BB%90c_%C4%91%E1%BA%A3o_Dakhla)ở phía Tây Ai Cập và Gezer tại Canaan có thể cho thấy một sự ảnh hưởng của Ai Cập còn lại ở châu Á; phần lớn các vùng đất của đế quốc thời Tân Vương quốc ở Canaan và Syria từ lâu đã rơi vào tay của các dân tộc từ biển dưới vương triều của ông. Ông cũng được biết đến vì đã tôn vinh những vị vua tiền nhiệm của ông như [Ramesses II](/wiki/Ramesses_II), [Ramesses III](/wiki/Ramesses_III)và [Ramesses VII](/wiki/Ramesses_VII).
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Ramesses_IX&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ramesses_IX&action=edit§ion=3)]
Mentuherkhepeshef, con trai của Ramesses IX đã không sống lâu để kế vị cha mình, mặc dù Montuherkhopshef có một trong những ngôi mộ đẹp nhất ở Thung lũng các vị vua (
[KV19](/wiki/KV19)). Ngai vàng đã được kế tục bởi [Ramesses X](/wiki/Ramesses_X) có mối quan hệ với Ramesses IX là không rõ ràng. Ông ta có thể là một người con trai của Ramesses IX, có lẽ với Baketwernel, người vợ sau từ khi Baketwernel được chỉ định là một người vợ của vua, em gái và mẹ vua trong nguồn Ai Cập. Ngôi mộ của Ramesses IX, ( [KV6](/wiki/KV6)), đã được mở từ thời cổ đại, được minh chứng bởi sự hiện diện của những hình vẽ La Mã và Hy Lạp trên các bức tường của ngôi mộ.
## An táng và tái phát hiện[
[sửa](/w/index.php?title=Ramesses_IX&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ramesses_IX&action=edit§ion=4)]
Năm 1881, xác ướp của Ramesses IX đã được tìm thấy tại một nơi cất giấu bí mật ở
[Deir el-Bahri](/w/index.php?title=Deir_el-Bahri&action=edit&redlink=1) ( [DB320](/wiki/DB320)),nằm trong một trong hai quan tài của [Neskhons](/w/index.php?title=Neskhons&action=edit&redlink=1)- vợ của Đại tư tế [Pinedjem II](/w/index.php?title=Pinedjem_II&action=edit&redlink=1). Xác ướp của pharaon này rõ ràng đã không được [9] [Grafton Elliot Smith](/w/index.php?title=Grafton_Elliot_Smith&action=edit&redlink=1)khám nghiệm và không được liệt kê trong danh mục 1912 của ông ta về các xác ướp hoàng gia. Khi các xác ướp tháo băng, một dải băng đã giúp xác định danh tính của vị vua là "Ra Khaemwaset" mà dẫn tới một tham chiếu là một trong hai vị vua Ramesses Khaemwaset Meryamun (IX) hoặc Ramesses Khaemwaset Meryamun Neterheqainu (XI). [[10]](#cite_note-10) Tuy nhiên, nhờ có một hộp bằng ngà voi của Neferkare Ramesses IX được tìm thấy với dấu triện hoàng gia của ông, và Ramesses XI có lẽ không bao giờ được an táng ở Thebes mà là ở Hạ Ai Cập, "xác ướp [hoàng gia] này có khả năng nhất là của chính Ramesses IX. " [[11]](#cite_note-11) Ông ở vào độ tuổi khoảng 50 tuổi khi qua đời và xác ướp của ông đã phải chịu tổn hại nặng với cái mũi bị mất. [[12]](#cite_note-12) [[3]](#cite_note-Mummy_of_Ramesses_the_Ninth-3)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ramesses_IX&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ramesses_IX&action=edit§ion=5)] **E.F. Wente & C.C. Van Siclen, "A Chronology of the New Kingdom" in** [^](#cite_ref-1) *Studies in Honor of George R. Hughes*, (SAOC 39) 1976, pp.235 & 261 **Nos ancêtres de l'Antiquité, 1991, Christian Settipani, p.153, 169, 173 & 175** [^](#cite_ref-2)
- ^
**a** **ă** [Mummy of Ramesses the Ninth](http://www.eternalegypt.org/EternalEgyptWebsiteWeb/HomeServlet?ee_website_action_key=action.display.element&story_id=&module_id=&language_id=1&element_id=2194&ee_messages=0001.flashrequired.text)Eternal Egypt [^](#cite_ref-4) [T. Eric Peet](/w/index.php?title=T._Eric_Peet&action=edit&redlink=1), The Mayer Papyri A&B, London 1920, 19-20 **Ad Thijs, Reconsidering the End of the Twentieth Dynasty Part V,** [^](#cite_ref-5) [P. Ambras](/w/index.php?title=Pap._Ambras&action=edit&redlink=1)as an advocate of a shorter chronology, GM 179 (2000), 77-78 **Michael Rice,** [^](#cite_ref-6) *Who's Who in Ancient Egypt*, Routledge 2001, p.147 **Nicolas Grimal, A History of Ancient Egypt, Blackwell Books, 1992. p.289** [^](#cite_ref-7)
- ^
**a** [Grimal, p.289](#cite_ref-Grimal.2C_p.289_8-1) **ă** **Dennis C. Forbes, Tombs, Treasures and Mummies, KMT Communications Inc. (1998), pp.646-647** [^](#cite_ref-9) **Forbes, pp.646-647** [^](#cite_ref-10) **Gaston Maspero, Les momies royales de Deir el-Bahari, Paris: 1889, p.566-568** [^](#cite_ref-11) **Dylan Bickerstaffe, Refugees for eternity - The royal mummies of Thebes - part 4 - Identifying the Royal Mummies, Canopus Press, 2009.** [^](#cite_ref-12)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
São Tomé
São Tomé (dân số 56.166 người năm 2005) là thủ đô São Tomé và Príncipe và là thành phố lớn nhất quốc gia này. Thành phố được người Bồ Đào Nha lập năm 1485 và đặt theo tên của Thánh Tôma.
Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Average Conditions Sao Tome, Sao Tome Principe”. BBC Weather. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2009.

markdown:
# São Tomé
|São Tomé|
|
|![]()
São Tomé palace
|
|**Cờ hiệu** ![ Huy hiệu của São Tomé](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/74/S.Tom%C3%A9.PNG/100px-S.Tom%C3%A9.PNG)
**Huy hiệu** [0°20′10″B 6°40′53″Đ / 0.33611°B 6.68139°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=S%C3%A3o_Tom%C3%A9¶ms=0_20_10_N_6_40_53_E_type:city()_region:) ![ Flag of Sao Tome and Principe.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Flag_of_Sao_Tome_and_Principe.svg/25px-Flag_of_Sao_Tome_and_Principe.svg.png)
![ Flag of Sao Tome and Principe.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Flag_of_Sao_Tome_and_Principe.svg/25px-Flag_of_Sao_Tome_and_Principe.svg.png)
[São Tomé và Príncipe](/wiki/S%C3%A3o_Tom%C3%A9_v%C3%A0_Pr%C3%ADncipe) [Tỉnh](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_S%C3%A3o_Tom%C3%A9_v%C3%A0_Pr%C3%ADncipe&action=edit&redlink=1) [São Tomé Island](/w/index.php?title=S%C3%A3o_Tom%C3%A9_Island&action=edit&redlink=1) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_S%C3%A3o_Tom%C3%A9_v%C3%A0_Pr%C3%ADncipe&action=edit&redlink=1) [Água Grande](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_%C3%81gua_Grande&action=edit&redlink=1) [Thánh Tôma](/wiki/T%C3%B4ma_T%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%93) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [UTC](/wiki/Coordinated_Universal_Time)( [UTC+0](/wiki/UTC%2B0)) [Thành phố kết nghĩa](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_k%E1%BA%BFt_ngh%C4%A9a) [Lisboa](/wiki/Lisboa) **São Tomé** ( [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) 56.166 người năm 2005) là thủ đô [São Tomé và Príncipe](/wiki/S%C3%A3o_Tom%C3%A9_v%C3%A0_Pr%C3%ADncipe) và là thành phố lớn nhất quốc gia này. Thành phố được người Bồ Đào Nha lập năm 1485 và đặt theo tên của [Thánh Tôma](/wiki/T%C3%B4ma_T%C3%B4ng_%C4%91%E1%BB%93).
## Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A3o_Tom%C3%A9&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A3o_Tom%C3%A9&action=edit§ion=1)]
|Dữ liệu khí hậu của São Tomé|
|Tháng||1||2||3||4||5||6||7||8||9||10||11||12||Năm|
|Cao kỉ lục °C (°F)||32
|
(90)
|33
|
(91)
|33
|
(91)
|33
|
(91)
|32
|
(90)
|31
|
(88)
|31
|
(88)
|31
|
(88)
|32
|
(90)
|32
|
(90)
|32
|
(90)
|32
|
(90)
|33
|
(91)
|Trung bình cao °C (°F)||30
|
(86)
|30
|
(86)
|31
|
(88)
|30
|
(86)
|29
|
(84)
|28
|
(82)
|28
|
(82)
|28
|
(82)
|29
|
(84)
|29
|
(84)
|29
|
(84)
|29
|
(84)
|29
|
(84)
|Trung bình thấp, °C (°F)||23
|
(73)
|23
|
(73)
|23
|
(73)
|23
|
(73)
|23
|
(73)
|22
|
(72)
|21
|
(70)
|21
|
(70)
|21
|
(70)
|22
|
(72)
|22
|
(72)
|22
|
(72)
|22
|
(72)
|Thấp kỉ lục, °C (°F)||20
|
(68)
|20
|
(68)
|20
|
(68)
|20
|
(68)
|19
|
(66)
|19
|
(66)
|19
|
(66)
|19
|
(66)
|19
|
(66)
|19
|
(66)
|19
|
(66)
|19
|
(66)
|19
|
(66)
|
|
(3.19)
(4.21)
(5.91)
(5)
(5.31)
(1.1)
(0)
(0)
(0.91)
(4.29)
(4.61)
(3.5)
(38,03)
*Nguồn: BBC Weather* [[1]](#cite_note-weather1-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A3o_Tom%C3%A9&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A3o_Tom%C3%A9&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-weather1_1-0) [“Average Conditions Sao Tome, Sao Tome Principe”](http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT004850). BBC Weather. Truy cập ngày 17 tháng 8 năm 2009.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1067 miss, cp1066 miss


text:
Sông Kwai
Sông Kwai, hay chính xác hơn là Khwae Noi (tiếng Thái: แควน้อย, có nghĩa là "nhánh sông nhỏ") hoặc Khwae Sai Yok (แควไทรโยค), là một con sông ở phía Tây Thái Lan, gần biên giới với Myanma. Sông bắt đầu tại hợp lưu với các con sông Ranti, Songkalia và Bikhli. Tại Kanchanaburi sông sáp nhập với sông Mae Klong, con sông đổ vào Vịnh Thái Lan tại Samut Songkhram.
Sông này chủ yếu được người ta biết đến từ tiểu thuyết của Pierre Boulle và phim của David Lean: Cầu sông Kwai, trong đó các tù binh Úc, Hà Lan và Anh bị quân Nhật Bản buộc phải xây hai cầu song song qua sông như một phần của Đường sắt Miến Điện, cũng gọi là Thung lũng Chết do có nhiều người bỏ mạng trong quá trình xây dựng. Một trong hai cây cầu là bằng gỗ và tạm, cây kia bằng thép và xi măng và hiện vẫn còn. Điều mỉa mai là hai cây cầu này thực sự bắc qua sông Mae Klong, nhưng tuyến đường sẳt sau đó lại theo Thung lũng Kwae Noi, các cây cầu này trở nên nổi tiếng dưới tên gọi sai[cần dẫn nguồn]. Trong thập niên 1960, phần thượng lưu của Mae Klong đã được đổi tên thành Kwae Yai ("nhánh sông lớn").
Đập Vajiralongkorn (trước đây gọi là Đập Khao Laem) là một đập thủy điện trên sông này.

markdown:
# Sông Kwai
**Sông Kwai**, hay chính xác hơn là **Khwae Noi** ( [tiếng Thái](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i): แควน้อย, có nghĩa là "nhánh sông nhỏ") hoặc Khwae Sai Yok (แควไทรโยค), là một con [sông](/wiki/S%C3%B4ng) ở phía Tây [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), gần biên giới với [Myanma](/wiki/Myanma). Sông bắt đầu tại hợp lưu với các con sông Ranti, Songkalia và Bikhli. Tại [Kanchanaburi](/w/index.php?title=Kanchanaburi&action=edit&redlink=1) sông sáp nhập với sông [Mae Klong](/wiki/Mae_Klong), con sông đổ vào [Vịnh Thái Lan](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Th%C3%A1i_Lan) tại [Samut Songkhram](/w/index.php?title=Samut_Songkhram&action=edit&redlink=1).
Sông này chủ yếu được người ta biết đến từ
[tiểu thuyết](/wiki/Ti%E1%BB%83u_thuy%E1%BA%BFt) của [Pierre Boulle](/wiki/Pierre_Boulle) và [phim](/wiki/Phim_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) của [David Lean](/wiki/David_Lean): *, trong đó các Cầu sông Kwai* [tù binh](/wiki/T%C3%B9_binh) [Úc](/wiki/%C3%9Ac), [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan)và [Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland)bị quân [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)buộc phải xây hai cầu song song qua sông như một phần của [Đường sắt Miến Điện](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_Mi%E1%BA%BFn_%C4%90i%E1%BB%87n), cũng gọi là Thung lũng Chết do có nhiều người bỏ mạng trong quá trình xây dựng. Một trong hai cây cầu là bằng gỗ và tạm, cây kia bằng thép và xi măng và hiện vẫn còn. Điều mỉa mai là hai cây cầu này thực sự bắc qua sông Mae Klong, nhưng tuyến đường sẳt sau đó lại theo Thung lũng Kwae Noi, các cây cầu này trở nên nổi tiếng dưới tên gọi sai . Trong [thập niên 1960](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1960), phần thượng lưu của Mae Klong đã được đổi tên thành Kwae Yai ("nhánh sông lớn"). [Đập Vajiralongkorn](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_Vajiralongkorn&action=edit&redlink=1) (trước đây gọi là Đập Khao Laem) là một [đập](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADp) [thủy điện](/wiki/Th%E1%BB%A7y_%C4%91i%E1%BB%87n) trên sông này.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Sveg
Sveg Sveg là thị trấn, thủ phủ của đô thị Härjedalen, hạt Jämtland, Thụy Điển, với dân số 2.633 người thời điểm năm 2005. Tác gia Thụy Điển Henning Mankell lớn lên tại Sveg, và bối cảnh cho cuốn tiểu thuyết tội phạm Danslärarens återkomst (tên tiếng Anh: (The Return of the Dancing Master).
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă “Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km2 2000 och 2005” (xls) (bằng tiếng Thụy Điển). Statistics Sweden. Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2009.

markdown:
# Sveg
|Sveg|
|
|
Sveg railway station
[62°02′B 14°21′Đ / 62.033°B 14.350°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Sveg¶ms=62_02_N_14_21_E_type:city(2633)_region:SE) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [62°02′B 14°21′Đ / 62.033°B 14.350°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Sveg¶ms=62_02_N_14_21_E_type:city(2633)_region:SE) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)) [Härjedalen](/wiki/H%C3%A4rjedalen) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [Hạt Jämtland](/wiki/J%C3%A4mtland_(h%E1%BA%A1t)) [Đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [Đô thị Härjedalen](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_H%C3%A4rjedalen&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-scb-1) 2(1.11 mi 2) [[1]](#cite_note-scb-1) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(2,380/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Central_European_Summer_Time)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Mã điện thoại](/wiki/M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i) **Sveg** Sveg là thị trấn, thủ phủ của [đô thị Härjedalen](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_H%C3%A4rjedalen&action=edit&redlink=1), [hạt Jämtland](/wiki/J%C3%A4mtland_(h%E1%BA%A1t)), [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n), với dân số 2.633 người thời điểm năm 2005. Tác gia Thụy Điển [Henning Mankell](/wiki/Henning_Mankell) lớn lên tại Sveg, và bối cảnh cho cuốn tiểu thuyết tội phạm Danslärarens återkomst (tên tiếng Anh: ( *). The Return of the Dancing Master*
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Sveg&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Sveg&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
- ^
**a** **ă** [“Tätorternas landareal, folkmängd och invånare per km](http://www.scb.se/statistik/MI/MI0810/2005A01B/T%c3%a4torternami0810tab1.xls)(xls) (bằng tiếng Thụy Điển). 22000 och 2005” [Statistics Sweden](/w/index.php?title=Statistics_Sweden&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 9 tháng 5 năm 2009. [Bản mẫu:Localities in Härjedalen Municipality](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Localities_in_H%C3%A4rjedalen_Municipality&action=edit&redlink=1)
|
|

X-Cache: cp1053 miss, cp1066 miss


text:
Tereske
Tereske là một thị trấn thuộc hạt Nógrád, Hungary. Thị trấn này có diện tích 17,03 km², dân số năm 2010 là 729 người,[1] mật độ 43 người/km².
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Helysegnevkonyv adattar 2010”. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

markdown:
# Tereske
|Tereske|
|—
|![ Tereske - House.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Tereske_-_House.jpg/250px-Tereske_-_House.jpg)
![ Tereske - House.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Tereske_-_House.jpg/250px-Tereske_-_House.jpg)
|
|![]()
**Huy hiệu** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Flag_of_Hungary.svg/23px-Flag_of_Hungary.svg.png)
[Hungary](/wiki/Hungary) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Nógrád](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_N%C3%B3gr%C3%A1d&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Rétsági](/w/index.php?title=R%C3%A9ts%C3%A1gi_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) 2(6.58 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(110/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) [Mã điện thoại](/wiki/M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i) **Tereske** là một [thị trấn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) thuộc hạt [Nógrád](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_N%C3%B3gr%C3%A1d&action=edit&redlink=1), [Hungary](/wiki/Hungary). Thị trấn này có diện tích 17,03 km², dân số năm 2010 là 729 người, mật độ 43 người/km². [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tereske&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tereske&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Helysegnevkonyv adattar 2010”](http://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/Helysegnevkonyv_adattar_2010.xls). Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1054 miss, cp1066 miss


text:
Thể loại:Chờ xóa
- Đến nhật trình xóa để xem danh sách các trang đã bị xóa.
Thể loại này gồm các trang được đánh dấu xóa bằng bản mẫu xóa nhanh. Trước khi xóa nhanh một trang, hãy kiểm tra trang này để đảm bảo nó phù hợp các tiêu chí xóa nhanh, kiểm tra phần Các liên kết đến đây, lịch sử, và (đối với hình ảnh) trang mô tả hình ảnh. Nếu như có nghi vấn, hãy đưa trang vào quy trình biểu quyết xóa để những người khác có thể cho ý kiến về trang, bài.
Bảo quản viên/điều phối viên: Tuần tra thể loại này.
Thể loại con[sửa | sửa mã nguồn]
Các thể loại quá hạn hơn 10 ngày sẽ không xuất hiện do hạn chế của bản mẫu.
Các trang trong thể loại “Chờ xóa”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.
Các tập tin trong thể loại “Chờ xóa”
12 tập tin sau nằm trong thể loại này, trong tổng số 12 tập tin.
- BIA TAP CHI TNTV.jpg 753×1.000; 349 kB
- CONG VIEN NUOC HO NUI COC.jpg 960×720; 114 kB
- Dai hoc y duoc thai nguyen.jpg 924×960; 137 kB
- FCC Thái Nguyên.jpg 720×960; 79 kB
- Ga hang hoa keo dai yen binh.jpg 540×304; 26 kB
- Goc TP.jpg 960×540; 91 kB
- Khach san grace pho yen.jpg 960×637; 86 kB
- Một góc TP Thái Nguyên.jpg 960×720; 71 kB
- Quảng trường Võ Nguyên Giáp.jpg 960×540; 107 kB
- Sevt.jpg 960×720; 50 kB
- TBCO.jpg 960×363; 53 kB
- Trung tam thai nguyen.jpg 960×720; 83 kB

markdown:
# Thể loại:Chờ xóa
*Đến* **để xem danh sách các trang đã bị xóa.** [nhật trình xóa](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Nh%E1%BA%ADt_tr%C3%ACnh/delete)
Thể loại này gồm các trang được đánh dấu xóa bằng bản mẫu xóa nhanh. Trước khi xóa nhanh một trang, hãy kiểm tra trang này để đảm bảo nó phù hợp các
[tiêu chí xóa nhanh](/wiki/Wikipedia:Quy_%C4%91%E1%BB%8Bnh_x%C3%B3a_trang#X.C3.B3a_nhanh), kiểm tra phần Các liên kết đến đây, [lịch sử](/wiki/Wikipedia:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_trang), và (đối với hình ảnh) trang mô tả hình ảnh. Nếu như có nghi vấn, hãy đưa trang vào quy trình [biểu quyết xóa](/wiki/Wikipedia:Bi%E1%BB%83u_quy%E1%BA%BFt_x%C3%B3a_b%C3%A0i) để những người khác có thể cho ý kiến về trang, bài. **Bảo quản viên/điều phối viên:** ** thể loại này. Tuần tra**
## Thể loại con[
[sửa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%9D_x%C3%B3a&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%9D_x%C3%B3a&action=edit§ion=1)]
Các thể loại quá hạn hơn 10 ngày sẽ không xuất hiện do hạn chế của bản mẫu.
|
| – Không có
|
| – Không có
|
| – Không có
|
| – Không có
|
| – Không có
|
| – Không có
## Các trang trong thể loại “Chờ xóa”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.
## Các tập tin trong thể loại “Chờ xóa”
12 tập tin sau nằm trong thể loại này, trong tổng số 12 tập tin.
[BIA TAP CHI TNTV.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:BIA_TAP_CHI_TNTV.jpg)753×1.000; 349 kB
[CONG VIEN NUOC HO NUI COC.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:CONG_VIEN_NUOC_HO_NUI_COC.jpg)960×720; 114 kB
[Dai hoc y duoc thai nguyen.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Dai_hoc_y_duoc_thai_nguyen.jpg)924×960; 137 kB
[FCC Thái Nguyên.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:FCC_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn.jpg)720×960; 79 kB
[Ga hang hoa keo dai yen binh.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Ga_hang_hoa_keo_dai_yen_binh.jpg)540×304; 26 kB
[Goc TP.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Goc_TP.jpg)960×540; 91 kB
[Khach san grace pho yen.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Khach_san_grace_pho_yen.jpg)960×637; 86 kB
[Một góc TP Thái Nguyên.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:M%E1%BB%99t_g%C3%B3c_TP_Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn.jpg)960×720; 71 kB
[Quảng trường Võ Nguyên Giáp.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Qu%E1%BA%A3ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p.jpg)960×540; 107 kB
[Sevt.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Sevt.jpg)960×720; 50 kB
[TBCO.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:TBCO.jpg)960×363; 53 kB
[Trung tam thai nguyen.jpg](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Trung_tam_thai_nguyen.jpg)960×720; 83 kB

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1053 hit/1, cp1066 miss


text:
Thể loại:Mất 321 TCN
Thể loại này liệt kê những người qua đời năm 321 TCN. Xem thêm những người sinh năm 321 TCN.
Các trang trong thể loại “Mất 321 TCN”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.
Thể loại này liệt kê những người qua đời năm 321 TCN. Xem thêm những người sinh năm 321 TCN.
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

markdown:
# Thể loại:Mất 321 TCN
|
|[329](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_329_TCN)– [328](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_328_TCN)– [327](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_327_TCN)– [326](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_326_TCN)– [325](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_325_TCN) [324](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_324_TCN)– [323](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_323_TCN)– [322](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_322_TCN)– [321]– [320](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_320_TCN)
Thể loại này liệt kê những
**người qua đời năm 321 TCN**. Xem thêm [những người sinh năm 321 TCN](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_321_TCN). [Về đầu trang] [A](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=A) [B](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=B) [C](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=C) [D](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=D) [E](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=E) [F](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=F) [G](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=G) [H](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=H) [I](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=I) [J](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=J) [K](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=K) [L](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=L) [M](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=M) [N](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=N) [O](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=O) [P](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=P) [Q](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=Q) [R](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=R) [S](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=S) [T](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=T) [U](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=U) [V](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=V) [W](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=W) [X](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=X) [Y](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=Y) [Z](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_321_TCN&from=Z)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Các trang trong thể loại “Mất 321 TCN”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.


text:
Thể loại:Pungitius
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
Các trang trong thể loại “Pungitius”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

markdown:
# Thể loại:Pungitius
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
## Các trang trong thể loại “Pungitius”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.


text:
Cổ đại Hy-La
Cổ đại Hy-La cũng được gọi là Cổ đại cổ điển, kỷ nguyên cổ điển hay thời đại cổ điển là một thuật ngữ rộng để chỉ một giai đoạn dài của lịch sử văn hóa Âu châu với trọng tâm là Địa Trung Hải, bao gồm hai nền văn minh đan chồng lên nhau là Hy Lạp cổ đại và La Mã cổ đại. Vì vậy thời kỳ cũng được biết đến với tên chung là thế giới Hy-La (Hy Lạp-La Mã). Kỷ nguyên này, dưới những tiến bộ của xã hội Hy Lạp và La Mã, hai nền văn minh này đã ảnh hưởng rộng lớn từ châu Âu, đến Bắc Phi và sang tận vùng Trung Đông.
Định nghĩa thời gian[sửa | sửa mã nguồn]
Cổ đại Hy-La được đánh dấu với bài thơ tiếng Hy Lạp sớm nhất của thi sĩ Homer (thế kỷ 8 - 7 trước công nguyên), kéo dài cho đến khi Đế quốc La Mã suy tàn (thế kỷ 5 CN). Thời kỳ này kết thúc khi nền văn hóa cổ điển tan rã ở giai đoạn cuối của thời Hậu Cổ đại (năm 300-600 CN), chuyển tiếp sang Tiền kỳ Trung cổ (năm 600-1000 CN).
Với một lịch sử đa dạng và lãnh thổ rộng lớn, thời kỳ này bao trùm nhiều nền văn hóa và giai đoạn khác nhau. Thuật từ "cổ đại cổ điển" thường được dùng để nói đến một hình dung được lý tưởng hóa của con người thời sau về cái mà theo lời của Edgar Allan Poe là "niềm tự hào Hy Lạp, và sự huy hoàng La Mã!"
Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]
Cổ đại Hy-la có ảnh hưởng rất lớn đối ở Âu châu, biến đổi và bồi đắp ngôn ngữ, chính trị, pháp luật, giáo dục, triết học, khoa học, nghệ thuật, và kiến trúc một cách sâu sắc. Hai nền văn minh cổ điển Hy Lạp và La Mã là nguồn gốc của các ngành học thuật mẫu mực, tiếp lửa cho thời Phục hưng ở Tây Âu, và là khuôn mẫu được hồi sinh phong phú theo trường phái Tân cổ điển của thế kỷ 18-19. Văn minh Âu châu nói chung, ngay cả thời kỳ hiện đại, đều lưu giữ ít nhiều dấu ấn của Cổ đại Hy-La.

markdown:
# Cổ đại Hy-La
[Thời cổ đại cổ điển](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n&redirect=no))
|Bài viết này
|cần thêm . [Âm nhạc thời kỳ Cổ điển](/wiki/%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_C%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n). **Cổ đại Hy-La** cũng được gọi là **Cổ đại cổ điển**, **kỷ nguyên cổ điển** hay **thời đại cổ điển** là một thuật ngữ rộng để chỉ một giai đoạn dài của lịch sử [văn hóa Âu châu](/w/index.php?title=V%C4%83n_h%C3%B3a_%C3%82u_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1) với trọng tâm là [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), bao gồm hai nền văn minh đan chồng lên nhau là [Hy Lạp cổ đại](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i) và [La Mã cổ đại](/wiki/La_M%C3%A3_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i). Vì vậy thời kỳ cũng được biết đến với tên chung là [thế giới Hy-La](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_Hy-La&action=edit&redlink=1) (Hy Lạp-La Mã). Kỷ nguyên này, dưới những tiến bộ của xã hội Hy Lạp và La Mã, hai nền văn minh này đã ảnh hưởng rộng lớn từ [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), đến [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi) và sang tận vùng [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng).
## Định nghĩa thời gian[
[sửa](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i_Hy-La&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i_Hy-La&action=edit§ion=1)]
Cổ đại Hy-La được đánh dấu với bài thơ
[tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) sớm nhất của [thi sĩ](/wiki/Thi_s%C4%A9) [Homer](/wiki/H%C3%B3m%C4%93ros) (thế kỷ 8 - 7 [trước công nguyên](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Bc_c%C3%B4ng_nguy%C3%AAn)), kéo dài cho đến khi [Đế quốc La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3) suy tàn (thế kỷ 5 CN). Thời kỳ này kết thúc khi nền văn hóa cổ điển tan rã ở giai đoạn cuối của thời [Hậu Cổ đại](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_C%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) (năm 300-600 CN), chuyển tiếp sang [Tiền kỳ Trung cổ](/wiki/Ti%E1%BB%81n_k%E1%BB%B3_Trung_c%E1%BB%95) (năm 600-1000 CN).
Với một lịch sử đa dạng và lãnh thổ rộng lớn, thời kỳ này bao trùm nhiều nền văn hóa và giai đoạn khác nhau. Thuật từ "cổ đại cổ điển" thường được dùng để nói đến một hình dung được lý tưởng hóa của con người thời sau về cái mà theo lời của
[Edgar Allan Poe](/wiki/Edgar_Allan_Poe) là "niềm tự hào [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i), và sự huy hoàng [La Mã](/wiki/La_M%C3%A3_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i)!"
## Ảnh hưởng[
[sửa](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i_Hy-La&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i_Hy-La&action=edit§ion=2)]
Cổ đại Hy-la có ảnh hưởng rất lớn đối ở Âu châu, biến đổi và bồi đắp
[ngôn ngữ](/wiki/Ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF), [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B), [pháp luật](/wiki/Ph%C3%A1p_lu%E1%BA%ADt), [giáo dục](/wiki/Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c), [triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc), [khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc), [nghệ thuật](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt), và [kiến trúc](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc) một cách sâu sắc. Hai nền văn minh cổ điển Hy Lạp và La Mã là nguồn gốc của các ngành học thuật mẫu mực, tiếp lửa cho [thời Phục hưng](/wiki/Ph%E1%BB%A5c_H%C6%B0ng) ở [Tây Âu](/wiki/T%C3%A2y_%C3%82u), và là khuôn mẫu được hồi sinh phong phú theo trường phái [Tân cổ điển](/wiki/T%C3%A2n_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n) của thế kỷ 18-19. Văn minh Âu châu nói chung, ngay cả thời kỳ hiện đại, đều lưu giữ ít nhiều dấu ấn của Cổ đại Hy-La.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Bạn muốn hỏi về sản phẩm?
Chi tiết sản phẩm
Hỏi đáp (0)
Silicon Shop
Địa chỉ: 53 ngõ 121 Thái Hà, Đống Đa, Hà Nội.
Điện thoại: 0460.278.366. Hotline: 0995.489.589 (Zalo)
YM: siliconvn - Skyper: vanchuongth
ỐP VIỀN GIẢM CHẤN CHỐNG VA ĐẬP CHỐNG XƯỚC CHO XE Ô TÔ
Video hướng dẫn: https://www.youtube.com/watch?v=O8h88EldpRc
Màu sắc: trắng - đen - xám
Chiều dài: 6m/cuộn
sản phẩm có keo 3m bên trong đảm bảo bám dính chắc chắn trên viền mép cánh cửa xe
- THẬT ĐƠN GIẢN ĐỂ BẢO VỆ XẾ HỘP KHỎI VA CHẤN VÀ TIẾNG ỒN TỪ CỬA XE MỖI NGÀY
- Bạn đã từng khó chịu hoặc xót xa với những tiếng đập uỳnh uỳnh mỗi lần ai đó đóng cửa xe chưa
- Bạn đã từng muốn tìm cách để bảo vệ cửa xe của mình tránh khỏi những chầy xước do va đập lâu nay nhưng chưa tìm được
- Chuyện đó nay thật đơn giản với bộ sản phẩm CHỈ ỐP VIỀN VÀ GIẢM CHẤN CỬA XE Ô TÔ
---------------------------------------------
Bộ chỉ ốp viền và giảm chấn này sẽ giúp xe bạn trở lên 👇
⚡ Nổi bật và thời trang hơn nhờ màu sắc được thiết kế rất sang trọng và tinh tế
⚡ Bạn hoàn toàn yên tâm trước những va chấn nhỏ nhờ ốp viền đã cản được phần lớn lực tác động
⚡ Giảm được tối đa tiếng ồn khó chịu từ cửa xe khi đóng mở cửa hàng ngày
-----------------------------------------------
👉 Sản phẩm rất đơn giản nhưng chắc chắn mang lại cho bạn hiệu quả cực lớn đến xế yêu của mình, vậy tại sao lại chưa sở hữu nhỉ.
Bạn muốn hỏi về sản phẩm?

markdown:
Bạn muốn hỏi về sản phẩm?
Chi tiết sản phẩm
Hỏi đáp (0)
**Silicon Shop**
Địa chỉ: 53 ngõ 121
[T](https://www.sendo.vn/t.htm)hái Hà, Đống Đa, Hà Nội.
Điện thoại:
* Hotline: 0460.278.366. * **ỐP VIỀN GIẢM CHẤN CHỐNG VA ĐẬP CHỐNG XƯỚC CHO XE Ô TÔ**
Video hướng dẫn:
[https://www.youtube.com/watch?v=O8h88EldpRc]() **Màu sắc: trắng - đen - xám** **Chiều dài: 6m/cuộn** **sản phẩm có keo 3m bên trong đảm bảo bám dính chắc chắn trên viền mép cánh cửa xe**
- THẬT ĐƠN GIẢN ĐỂ BẢO VỆ XẾ HỘP KHỎI VA CHẤN VÀ TIẾNG ỒN TỪ CỬA XE MỖI NGÀY
- Bạn đã từng khó chịu hoặc xót xa với những tiếng đập uỳnh uỳnh mỗi lần ai đó đóng cửa xe chưa
- Bạn đã từng muốn tìm cách để bảo vệ cửa xe của mình tránh khỏi những chầy xước do va đập lâu nay nhưng chưa tìm được
- Chuyện đó nay thật đơn giản với bộ sản phẩm CHỈ ỐP VIỀN VÀ GIẢM CHẤN CỬA XE Ô TÔ
---------------------------------------------
Bộ chỉ ốp viền và giảm chấn này sẽ giúp xe bạn trở lên 👇
⚡ Nổi bật và thời trang hơn nhờ màu sắc được thiết kế rất sang trọng và tinh tế
⚡ Bạn hoàn toàn yên tâm trước những va chấn nhỏ nhờ ốp viền đã cản được phần lớn lực tác động
⚡ Giảm được tối đa tiếng ồn khó chịu từ cửa xe khi đóng mở cửa hàng ngày
-----------------------------------------------
👉 Sản phẩm rất đơn giản nhưng chắc chắn mang lại cho bạn hiệu quả cực lớn đến xế yêu của mình, vậy tại sao lại chưa sở hữu nhỉ.
Bạn muốn hỏi về sản phẩm?

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: SENDO_SESSIONID=hsbs08nfk3i3jfocckv306clt6; path=/; domain=.sendo.vn; HttpOnly

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


text:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
Nhà sản xuất
» Nigrin
Các loại khác (27)
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3868 6666
Fax: 08 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Trụ sở tại Hà Nội:
Địa chỉ: 71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 04 3901 6666 - Fax: 04 3910 6666
Tắt [X]
Dụng cụ cầm tay
Chìa lục giác
|
Búa rìu
|
Cảo
|
Cờ lê mỏ lếch
|
Dụng cụ cắt
|
Dụng cụ dùng pin
|
Dụng cụ tổng hợp
|
Êtô
|
Kiềm
|
Ống đếu
|
Tuốt nơ vít
Dụng cụ dùng điện
Máy bào
|
Máy cắt
|
Máy chà nhám
|
Máy cưa
|
Máy đánh bóng
|
Máy đục bê tông
|
Máy khoan
|
Máy mài
|
Súng thổi hơi nóng
Thiết bị điện
Ampe kìm
|
Đo điện trở cách điện
|
Đồng hồ vạn năng
Dụng cụ đo chính xác
Máy đo khoảng cách
|
Dụng cụ cân bằng laser
|
Máy đo nhiệt độ
|
Máy đo độ ẩm
|
Thước kẹp caliper
|
Thước panme
Bảo hộ lao động
Bình chữa cháy
|
Nón | mặt nạ
|
Quạt công nghiệp
|
Thang
|
Quần áo bảo hộ
|
Găng tay bảo hộ
|
Giày ủng bảo hộ
Vận chuyển bảo quản
Con đội
|
Palăng | tời
|
Xe đẩy
|
Thùng đựng dụng cụ
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :126 - Tổng truy cập : 185,995,917
+ + + + + + + +
Dụng cụ cầm tay nhập khẩu
Dụng cụ điện cầm tay
Dụng cụ đo chính xác

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


text:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
Nhà sản xuất
» Vata
Giũa dẹp (1)
Giũa mo (1)
Giũa tam giác (1)
Giũa tròn (1)
Dụng cụ dùng pin (1)
Cần mở thường (1)
Cần tự động (17)
Cờ lê 2 đầu hở (25)
Mỏ lếch thường (10)
Các loại khác (1)
Bộ chìa lục giác (5)
Dao (1)
Dao cắt ống (3)
Bộ khóa (9)
Bộ khẩu (22)
Bộ đột lỗ (7)
Kiềm bấm cos (7)
Kiềm cắt (6)
Kiềm chết (19)
Kiềm mỏ quạ (6)
Kiềm mở phe (13)
Kiềm mũi nhọn (6)
Kiềm tuốt dây (2)
Kiềm đa năng (1)
Kiềm điện (4)
Tuốc nơ vít 2 cạnh (43)
Tuốc nơ vít 4 cạnh (23)
Tuốc nơ vít tổ hợp (30)
Tuốc nơ vít đầu hoa thị (19)
Máy vặn ốc (3)
Các loại khác (1)
Thước cuộn (3)
Các loại khác (2)
Hệ mét (38)
Giũa vuông (1)
Cờ lê đóng (58)
Kiềm cách điện VDE (18)
Bộ taro ren (2)
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3868 6666
Fax: 08 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Trụ sở tại Hà Nội:
Địa chỉ: 71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 04 3901 6666 - Fax: 04 3910 6666
Tắt [X]
Dụng cụ cầm tay
Chìa lục giác
|
Búa rìu
|
Cảo
|
Cờ lê mỏ lếch
|
Dụng cụ cắt
|
Dụng cụ dùng pin
|
Dụng cụ tổng hợp
|
Êtô
|
Kiềm
|
Ống đếu
|
Tuốt nơ vít
Dụng cụ dùng điện
Máy bào
|
Máy cắt
|
Máy chà nhám
|
Máy cưa
|
Máy đánh bóng
|
Máy đục bê tông
|
Máy khoan
|
Máy mài
|
Súng thổi hơi nóng
Thiết bị điện
Ampe kìm
|
Đo điện trở cách điện
|
Đồng hồ vạn năng
Dụng cụ đo chính xác
Máy đo khoảng cách
|
Dụng cụ cân bằng laser
|
Máy đo nhiệt độ
|
Máy đo độ ẩm
|
Thước kẹp caliper
|
Thước panme
Bảo hộ lao động
Bình chữa cháy
|
Nón | mặt nạ
|
Quạt công nghiệp
|
Thang
|
Quần áo bảo hộ
|
Găng tay bảo hộ
|
Giày ủng bảo hộ
Vận chuyển bảo quản
Con đội
|
Palăng | tời
|
Xe đẩy
|
Thùng đựng dụng cụ
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :125 - Tổng truy cập : 185,995,911
+ + + + + + + +
Dụng cụ cầm tay nhập khẩu
Dụng cụ điện cầm tay
Dụng cụ đo chính xác