text:
Borger, Texas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Borger là một thành phố thuộc quận Hutchinson, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 13251 người.[1]
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
- Dân số năm 2000: 14302 người.
- Dân số năm 2010: 13251 người.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Borger, Texas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Borger, Texas|
|—
|![ Hình nền trời của Borger, Texas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b9/Downtown_Borger%2C_Texas_IMG_0617.JPG/250px-Downtown_Borger%2C_Texas_IMG_0617.JPG)
![ Vị trí trong Quận Hutchinson, Texas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Hutchinson_County_Borger.svg/250px-Hutchinson_County_Borger.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Hutchinson, Texas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Hutchinson_County_Borger.svg/250px-Hutchinson_County_Borger.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Hutchinson](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Hutchinson,_Texas), [Texas](/wiki/Texas) ![ Vị trí quận Hutchinson trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_USA_TX.svg/250px-Map_of_USA_TX.svg.png)
![ Vị trí quận Hutchinson trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_USA_TX.svg/250px-Map_of_USA_TX.svg.png)
Vị trí quận Hutchinson trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Texas](/wiki/Texas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Texas&action=edit&redlink=1) [Quận Hutchinson](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Hutchinson,_Texas) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [Mã điện thoại](/wiki/M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i) **Borger** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Hutchinson](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Hutchinson,_Texas), tiểu bang [Texas](/wiki/Texas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 13251 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Borger,_Texas&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Borger,_Texas&action=edit§ion=1)]
- Dân số năm 2000: 14302 người.
- Dân số năm 2010: 13251 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Borger,_Texas&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Borger,_Texas&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1053 miss, cp1065 miss


text:
Denílson de Oliveira Araújo
Denílson de Oliveira Araújo (sinh ngày 24 tháng 8 năm 1977 tại Diadema) thường được gọi là Denílson, là một cựu cầu thủ bóng đá người Brasil từng thi đấu cho nhiều câu lạc bộ như Real Betis, Bordeaux, Xi Măng Hải Phòng và Đội tuyển Brasil ở vị trí Tiền đạo cánh trái.
Denílson bắt đầu sự nghiệp của mình tại São Paulo FC trước khi trở thành cầu thủ đắt giá nhất thế giới vào năm 1998 sau khi chuyển tới Real Betis từ São Paulo FC với giá 21,5 triệu bảng Anh.[1] Sau khi bị Betis bán vào năm 2005, anh đã thi đấu cho nhiều câu lạc bộ trên thế giới.
Denílson đã có 68 lần khoác áo đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil và ghi được 10 bàn thắng từ năm 1996 tới 2003.
Mục lục
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Các câu lạc bộ trong sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Trưởng thành từ đội trẻ của câu lạc bộ São Paulo anh chơi ở đây bốn năm từ 1994 tới 1998. Sau màn trình diễn tuyệt vời tại Copa América 1997, anh trở thành cầu thủ đắt giá nhất thế giới khi chuyển tới đầu quân cho câu lạc bộ Real Betis của Tây Ban Nha với giá 21,5 triệu bảng Anh.
Tuy nhiên sau khi Real Betis xuống hạng vào mùa giải 1999/2000 Denilson đã sang chơi cho Flamengo theo một bản hợp đồng cho mượn. Và ngay sau khi trở thành nhà vô địch thế giới năm 2002 cùng với Brasil, anh lập tức bị Betis bán cho câu lạc bộ Bordeaux của Pháp vào năm 2005.
Mặc dù bắt nhịp với câu lạc bộ mới quá chậm, nhưng vì mức lương của anh quá cao mà không câu lạc bộ nào dám hỏi mua. Mãi tới khi bản hợp đồng kết thúc vào năm 2006, Denilson trở thành cầu thủ tự do. Anh liên hệ với các câu lạc bộ như Tottenham Hotspur, Vestel Manisaspor và Celtic, nhưng cuối cùng anh chuyển tới thi đấu tại Ả Rập Saudi dưới màu áo câu lạc bộ Al-Nasr. Mười lăm lần xuất hiện trên sân và chỉ ghi nổi ba bàn thắng, anh dời khỏi câu lạc bộ và tới giải MLS đầu quân cho FC Dallas.
Denilson ghi bàn thắng đầu tiên của mình tại giải MLS từ chấm phạt đền phút thứ 36, bàn thắng ấn định tỉ số 2-0 giúp FC Dallas đánh bại TFC. Tuy nhiên chỉ ghi được một bàn trong 8 trận, sau khi bản hợp đồng với câu lạc bộ của Mĩ kết thúc, anh lại ký hợp đồng một năm với câu lạc bộ Palmeiras với hi vọng huấn luyện viên Vanderlei Luxemburgo có thể giúp anh lấy lại phong độ năm xưa.
6 tháng 1 năm 2009 anh tới thử việc tại Bolton Wanderers với hi vọng sẽ ký được hợp đồng thi đấu tới hết mùa, nhưng huấn luyện viên của Bolton, ông Gary Megson đã từ chối anh.
Sau khi bản hợp đồng 1 năm với Palmeiras kết thúc, cựu tuyển thủ Brasil tiếp tục ký hợp đồng ba tháng với câu lạc bộ Itumbiara. Tuy nhiên, cuối tháng 5 năm 2009, Denilson đã quyết định chuyển tới chơi bóng cho câu lạc bộ Xi măng Hải Phòng của Việt Nam. Ngày 2 tháng 6 năm 2009, anh có buổi ra mắt câu lạc bộ tại sân vận động Lạch Tray tuy nhiên đã không ra sân trong 2 trận đấu vì chấn thương chưa khỏi[2]. Tuy nhiên, sau trận thi đấu chính thức đầu tiên tại V-League và ghi được 1 bàn ngay từ phút thứ 2 trong trận đấu Xi măng Hải Phòng gặp Hoàng Anh Gia Lai ngày 21 tháng 6[3], Denílson đã chủ động đề nghị thanh lý hợp đồng với lý do không thể thích nghi với V-League và đã được câu lạc bộ chấp nhận và công bố chính thức cho báo giới vào ngày 23 tháng 6 năm 2009[4].
Tháng 1 năm 2010, Denilson ký hợp đồng 2 năm với câu lạc bộ của Hy Lạp AO Kavala. Tuy vậy chỉ 3 tháng sau đó, anh đã bị Kavala thanh lý hợp đồng dù chưa thi đấu trận nào cho clb.[5]
Sự nghiệp quốc tế[sửa | sửa mã nguồn]
Trận đấu ra mắt đội tuyển quốc gia Brasil tháng 11 năm 1996 trong trận đấu với Cameroon. Tới năm 2003, anh đã 68 lần khoác áo đội tuyển vàng xanh, ghi 10 bàn thắng. Sau khi giành ngôi á quân tại World Cup 1998, tới World Cup 2002 tổ chức tại Hàn Quốc và Nhật Bản, anh đã 5 lần được vào sân từ băng ghế dự bị và trở thành nhà vô địch thế giới vào năm đó.
Thành tích[sửa | sửa mã nguồn]
- São Paulo
- Copa Conmebol: 1994
- Giải vô địch bóng đá bang São Paulo: 1998
- Copa América: 1997
- Cúp Liên đoàn các châu lục: 1997
- FIFA World Cup: 2002
- Real Betis
- Ramón de Carranza Trophy: 1999 e 2001
- Cúp Nhà vua Tây Ban Nha: 2005
- Palmeiras
Giải thưởng[sửa | sửa mã nguồn]
- Cầu thủ xuất sắc nhất FIFA Confederations Cup: 1997
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “World beater Denilson on Bolton trial”. AFP. 6 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2010. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- ^ Khoa Nguyễn (8 tháng 6 năm 2009). “Denilson sẽ thi đấu từ cuối tháng này”. VnExpress. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2009.
- ^ Khoa Nguyễn (21 tháng 6 năm 2009). “Denilson ghi bàn, Hải Phòng thắng đậm HAGL”. VnExpress. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2009.
- ^ Khoa Nguyễn (23 tháng 6 năm 2009). “Denilson bất ngờ chia tay Hải Phòng”. VnExpress. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2009. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(trợ giúp)
- ^ Denilson cut by Kavala

markdown:
# Denílson de Oliveira Araújo
[Denílson](/wiki/Den%C3%ADlson).
|
|[Túlio Costa](/w/index.php?title=T%C3%BAlio_Costa&action=edit&redlink=1)(trái) [Diadema, São Paulo](/wiki/Diadema,_S%C3%A3o_Paulo), [Brasil](/wiki/Brasil) [Tiền đạo cánh trái](/wiki/Ti%E1%BB%81n_%C4%91%E1%BA%A1o_(b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1)#Ti.E1.BB.81n_.C4.91.E1.BA.A1o_c.C3.A1nh)(đã giải nghệ) [São Paulo](/wiki/S%C3%A3o_Paulo_FC) **Đội** **ST** † **(BT)** † [São Paulo](/wiki/S%C3%A3o_Paulo_FC) [Real Betis](/w/index.php?title=Real_Betis&action=edit&redlink=1) [Flamengo](/wiki/Clube_de_Regatas_do_Flamengo)(cho mượn) [Bordeaux](/wiki/FC_Girondins_de_Bordeaux) [Al-Nasr](/w/index.php?title=Al-Nasr&action=edit&redlink=1) [FC Dallas](/w/index.php?title=FC_Dallas&action=edit&redlink=1) [Palmeiras](/w/index.php?title=Sociedade_Esportiva_Palmeiras&action=edit&redlink=1) [Itumbiara](/w/index.php?title=Itumbiara_Esporte_Clube&action=edit&redlink=1) [Xi măng Hải Phòng](/wiki/C%C3%A2u_l%E1%BA%A1c_b%E1%BB%99_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Vicem_H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng) [AO Kavala](/w/index.php?title=AO_Kavala&action=edit&redlink=1) **332** **(31)** [Brasil](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Brasil)
- Chỉ tính số trận và số bàn thắng ghi được ở giải vô địch quốc gia.
**Denílson de Oliveira Araújo** (sinh ngày 24 tháng 8 năm 1977 tại [Diadema](/wiki/Diadema,_S%C3%A3o_Paulo)) thường được gọi là **Denílson**, là một cựu cầu thủ bóng đá người Brasil từng thi đấu cho nhiều câu lạc bộ như [Real Betis](/w/index.php?title=Real_Betis&action=edit&redlink=1), [Bordeaux](/wiki/FC_Girondins_de_Bordeaux), [Xi Măng Hải Phòng](/wiki/C%C3%A2u_l%E1%BA%A1c_b%E1%BB%99_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Vicem_H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng) và [Đội tuyển Brasil](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Brasil) ở vị trí [Tiền đạo cánh trái](/wiki/Ti%E1%BB%81n_%C4%91%E1%BA%A1o_(b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1)#Ti.E1.BB.81n_.C4.91.E1.BA.A1o_c.C3.A1nh).
Denílson bắt đầu sự nghiệp của mình tại
[São Paulo FC](/wiki/S%C3%A3o_Paulo_FC) trước khi trở thành cầu thủ đắt giá nhất thế giới vào năm 1998 sau khi chuyển tới [Real Betis](/w/index.php?title=Real_Betis&action=edit&redlink=1) từ [São Paulo FC](/wiki/S%C3%A3o_Paulo_FC) với giá 21,5 triệu bảng Anh. Sau khi bị Betis bán vào năm 2005, anh đã thi đấu cho nhiều câu lạc bộ trên thế giới. [1]
Denílson đã có 68 lần khoác áo
[đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Brasil) và ghi được 10 bàn thắng từ năm 1996 tới 2003.
## Mục lục
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&action=edit§ion=1)]
### Các câu lạc bộ trong sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&action=edit§ion=2)]
Trưởng thành từ đội trẻ của câu lạc bộ
[São Paulo](/w/index.php?title=S%C3%A3o_Paulo_F.C.&action=edit&redlink=1) anh chơi ở đây bốn năm từ 1994 tới 1998. Sau màn trình diễn tuyệt vời tại [Copa América 1997](/wiki/C%C3%BAp_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Nam_M%E1%BB%B9_1997), anh trở thành cầu thủ đắt giá nhất thế giới khi chuyển tới đầu quân cho câu lạc bộ Real Betis của Tây Ban Nha với giá 21,5 triệu bảng Anh.
Tuy nhiên sau khi
[Real Betis](/w/index.php?title=Real_Betis&action=edit&redlink=1) xuống hạng vào mùa giải 1999/2000 Denilson đã sang chơi cho Flamengo theo một bản hợp đồng cho mượn. Và ngay sau khi trở thành nhà vô địch thế giới năm 2002 cùng với Brasil, anh lập tức bị Betis bán cho câu lạc bộ [Bordeaux](/wiki/FC_Girondins_de_Bordeaux) của Pháp vào năm 2005.
Mặc dù bắt nhịp với câu lạc bộ mới quá chậm, nhưng vì mức lương của anh quá cao mà không câu lạc bộ nào dám hỏi mua. Mãi tới khi bản hợp đồng kết thúc vào năm 2006, Denilson trở thành cầu thủ tự do. Anh liên hệ với các câu lạc bộ như
[Tottenham Hotspur](/wiki/Tottenham_Hotspur_F.C.), [Vestel Manisaspor](/w/index.php?title=Vestel_Manisaspor&action=edit&redlink=1) và [Celtic](/wiki/Celtic_F.C.), nhưng cuối cùng anh chuyển tới thi đấu tại [Ả Rập Saudi](/wiki/%E1%BA%A2_R%E1%BA%ADp_Saudi) dưới màu áo câu lạc bộ [Al-Nasr](/w/index.php?title=Al-Nasr&action=edit&redlink=1). Mười lăm lần xuất hiện trên sân và chỉ ghi nổi ba bàn thắng, anh dời khỏi câu lạc bộ và tới giải [MLS](/w/index.php?title=MLS&action=edit&redlink=1) đầu quân cho [FC Dallas](/w/index.php?title=FC_Dallas&action=edit&redlink=1).
Denilson ghi bàn thắng đầu tiên của mình tại giải MLS từ chấm phạt đền phút thứ 36, bàn thắng ấn định tỉ số 2-0 giúp FC Dallas đánh bại TFC. Tuy nhiên chỉ ghi được một bàn trong 8 trận, sau khi bản hợp đồng với câu lạc bộ của Mĩ kết thúc, anh lại ký hợp đồng một năm với câu lạc bộ
[Palmeiras](/wiki/Palmeiras) với hi vọng huấn luyện viên [Vanderlei Luxemburgo](/w/index.php?title=Vanderlei_Luxemburgo&action=edit&redlink=1) có thể giúp anh lấy lại phong độ năm xưa.
6 tháng 1 năm 2009 anh tới thử việc tại
[Bolton Wanderers](/wiki/Bolton_Wanderers_F.C.) với hi vọng sẽ ký được hợp đồng thi đấu tới hết mùa, nhưng huấn luyện viên của Bolton, ông [Gary Megson](/w/index.php?title=Gary_Megson&action=edit&redlink=1) đã từ chối anh.
Sau khi bản hợp đồng 1 năm với Palmeiras kết thúc, cựu tuyển thủ Brasil tiếp tục ký hợp đồng ba tháng với câu lạc bộ Itumbiara. Tuy nhiên, cuối tháng 5 năm 2009, Denilson đã quyết định chuyển tới chơi bóng cho câu lạc bộ
[Xi măng Hải Phòng](/wiki/C%C3%A2u_l%E1%BA%A1c_b%E1%BB%99_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Vicem_H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng) của Việt Nam. Ngày 2 tháng 6 năm 2009, anh có buổi ra mắt câu lạc bộ tại [sân vận động Lạch Tray](/wiki/S%C3%A2n_v%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BB%99ng_L%E1%BA%A1ch_Tray) tuy nhiên đã không ra sân trong 2 trận đấu vì chấn thương chưa khỏi . Tuy nhiên, sau trận thi đấu chính thức đầu tiên tại [2] [V-League](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_qu%E1%BB%91c_gia)và ghi được 1 bàn ngay từ phút thứ 2 trong trận đấu Xi măng Hải Phòng gặp [Hoàng Anh Gia Lai](/wiki/C%C3%A2u_l%E1%BA%A1c_b%E1%BB%99_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Ho%C3%A0ng_Anh_Gia_Lai)ngày 21 tháng 6 , Denílson đã chủ động đề nghị thanh lý hợp đồng với lý do không thể thích nghi với V-League và đã được câu lạc bộ chấp nhận và công bố chính thức cho báo giới vào ngày 23 tháng 6 năm 2009 [[3]](#cite_note-vnexpress_ghiban-3) . [[4]](#cite_note-vnexpress-4)
Tháng 1 năm 2010, Denilson ký hợp đồng 2 năm với câu lạc bộ của Hy Lạp
[AO Kavala](/w/index.php?title=AO_Kavala&action=edit&redlink=1). Tuy vậy chỉ 3 tháng sau đó, anh đã bị Kavala thanh lý hợp đồng dù chưa thi đấu trận nào cho clb. [[5]](#cite_note-5)
### Sự nghiệp quốc tế[
[sửa](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&action=edit§ion=3)]
Trận đấu ra mắt đội tuyển quốc gia Brasil tháng 11 năm 1996 trong trận đấu với
[Cameroon](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Cameroon). Tới năm 2003, anh đã 68 lần khoác áo đội tuyển vàng xanh, ghi 10 bàn thắng. Sau khi giành ngôi á quân tại [World Cup 1998](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_1998), tới [World Cup 2002](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_2002) tổ chức tại [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c) và [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), anh đã 5 lần được vào sân từ băng ghế dự bị và trở thành nhà vô địch thế giới vào năm đó.
## Thành tích[
[sửa](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&action=edit§ion=4)]
- São Paulo
[Copa Conmebol](/w/index.php?title=Copa_Conmebol&action=edit&redlink=1): 1994 [Giải vô địch bóng đá bang São Paulo](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_bang_S%C3%A3o_Paulo&action=edit&redlink=1): 1998 [Copa América](/wiki/C%C3%BAp_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Nam_M%E1%BB%B9): 1997 [Cúp Liên đoàn các châu lục](/wiki/C%C3%BAp_Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_c%C3%A1c_ch%C3%A2u_l%E1%BB%A5c): 1997 [FIFA World Cup](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi): 2002
- Real Betis
[Ramón de Carranza Trophy](/w/index.php?title=Ram%C3%B3n_de_Carranza_Trophy&action=edit&redlink=1): 1999 e 2001 [Cúp Nhà vua Tây Ban Nha](/wiki/C%C3%BAp_Nh%C3%A0_vua_T%C3%A2y_Ban_Nha): 2005
- Palmeiras
## Giải thưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&action=edit§ion=5)]
- Cầu thủ xuất sắc nhất
[FIFA Confederations Cup](/wiki/C%C3%BAp_Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_c%C3%A1c_ch%C3%A2u_l%E1%BB%A5c): 1997
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Den%C3%ADlson_de_Oliveira_Ara%C3%BAjo&action=edit§ion=6)] [^](#cite_ref-afprecord_1-0) [“World beater Denilson on Bolton trial”](http://www.fifa.com/worldfootball/clubfootball/news/newsid=988593.html). *. 6 tháng 1 năm 2009. Truy cập ngày 1 tháng 9 năm 2010. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:* [AFP](/wiki/AFP)
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) **Khoa Nguyễn (8 tháng 6 năm 2009).** [^](#cite_ref-vnexpress_thidau_2-0) [“Denilson sẽ thi đấu từ cuối tháng này”](http://vnexpress.net/GL/The-thao/2009/06/3BA0FE5F/). *. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2009.* [VnExpress](/wiki/VnExpress) **Khoa Nguyễn (21 tháng 6 năm 2009).** [^](#cite_ref-vnexpress_ghiban_3-0) [“Denilson ghi bàn, Hải Phòng thắng đậm HAGL”](http://vnexpress.net/GL/The-thao/2009/06/3BA10616/). *. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2009.* [VnExpress](/wiki/VnExpress) **Khoa Nguyễn (23 tháng 6 năm** [^](#cite_ref-vnexpress_4-0) [2009](/wiki/2009)). [“Denilson bất ngờ chia tay Hải Phòng”](http://vnexpress.net/GL/The-thao/2009/06/3BA1076C/). *. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2009. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:* [VnExpress](/wiki/VnExpress)
|date=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [^](#cite_ref-5) [Denilson cut by Kavala](http://www.greeksoccer.com/news/all_news.php?subaction=showfull&id=1271428942&archive=&start_from=&ucat=4)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: hit

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1065 hit/1, cp1065 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Hình tượng con khỉ trong văn hóa
Trong văn hóa đại chúng và trong hư cấu, hình ảnh con khỉ cũng có một vị trí nhất định. Trong 12 con giáp, Thân là con Khỉ đứng hạng thứ 9 của 12 con vật trong Thập Nhị Địa Chi.[1] Khỉ đi vào đời sống văn hóa người châu Á qua năm thân, tháng thân, ngày thân, giờ thân. Trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao Việt Nam, khỉ cũng được người đời nhắc đến,[1] Ở Nam Bô, chiếc cầu tre bắc qua kênh rạch ở vùng sông nước được gọi là cầu khỉ. Trong các nền văn hóa và văn hóa hiện đại, hình ảnh con khỉ biểu tượng như là sự nghịch ngợm, tinh nghịch, láu lĩnh, trộm cắp, nhanh nhẹn nhưng cũng có những con khỉ đã trở thành biểu tượng thần thánh như Tôn Ngộ Không, Hanuman.
Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]
Tác phẩm về khỉ có Hành tinh khỉ là một tiểu thuyết do Pierre Boulle, xuất bản lần đầu vào năm 1963 bằng tiếng Pháp có tên là La Planète des Singes. Nghĩa của từ singe bao gồm cả "vượn" và "khỉ". Với "Hành tinh khỉ", Pierre Boulle muốn cảnh tỉnh con người bằng một câu chuyện mang tính triết lý và giáo dục sâu sắc. Ở hành tinh Cô Em, loài người đã không ý thức được mình, để cho những thuộc tính xấu phát triển như sự lười nhác, quen hưởng thụ, bỏ mặc đồng loại, sống ích kỷ phát triển. Vì thế, một xã hội văn minh đã được xây dựng ngàn đời bị tiêu diệt. Họ vẫn là hình hài con người nhưng mọi hành động và suy nghĩ không hơn con vật là bao nhiêu. Những con khỉ trước kia vốn chịu sự chỉ đạo của con người thì nay chúng lại là chủ nhân của một xã hội văn minh, chi phối cuộc sống con người, do giống khỉ ham bắt chước, chịu động não.
Trong võ thuật[sửa | sửa mã nguồn]
Vào thời kỳ cuối của xã hội nguyên thủy, những điệu "múa khỉ" (hầu vũ) là mô hình thu nhỏ của dạng vận động này. Sách "Thượng thư - Ích tắc" nói:"Múa khỉ vượn, múa chim chóc, múa gấu, múa voi". Sách "Hán thư - Nghệ văn chí" có ghi điệu múa "mộc hầu vũ" (điệu khỉ tắm), đến thời nhà Minh bắt đầu có ghi chép về hầu quyền. Sách "Kỷ hiệu tân thư - Quyền kinh" của danh tướng nhà Minh Thích Kế Quang có ghi rằng: "Lại còn có lục bộ quyền, hầu quyền, ngoa quyền" ("chim mồi"). Trải qua nhiều đời truyền bá và phát triển, hầu quyền, túy quyền, địa đường quyền, ba loại quyền này tích hợp lẫn vào nhau và thu dụng các sở trường sở đoản của nhau, nội dung dần dần từ đơn giản bắt chước về hình thể lấy múa làm chủ mà chuyển hướng thành các phương pháp chiến đấu bằng tay không là chính trong chiêu thế và bài múa của võ thuật.
Nội dung hầu quyền phức tạp chia Nam, Bắc và về phong cách có khác nhau rất nhiều. Phương Nam coi trọng đánh sát gần, liền đòn tức là phương pháp cận chiến nhập nội; phía Bắc lại quen khéo lừa đánh đấm từ xa, lựa sơ hở của đối phương mà tung đòn hiểm hóc. Nhưng đặc điểm chung đều là nhẹ nhõm linh hoạt, hình tượng, đưa kỹ thuật của võ thuật vào trong hình dạng khỉ. Yêu cầu phải làm cho được "ngũ yếu" (năm điều cần) tức là hình cần giống, ý cần thật, bước (bộ) cần nhẹ, phép (pháp) cần kín, thân cần (linh) hoạt.
Trong khi đi quyền chú trọng vào tay mắt chiếu cố nhau, chiêu liền thế liền, lên xuống nhẹ khéo, chân thân hợp nhất, nội ngoại tương hợp, công thủ liên tục khép kín. Sau này Hầu quyền trong bài múa có rời động, nhòm ngó, xem đào, leo vít, hái đào, leo cành, làm liều, giấu đào, ngồi xổm, ăn đào, mừng rỡ kinh sợ, vào động v.v... đều do các động tác của khỉ vượn mà tập hợp lại rồi thành các động tác phân hóa thêm trong quyền thuật. Hình thái động tác có thể khái quát là cương, nhu, nhẹ nhàng, linh hoạt, mềm mại, khéo, nấp, né, vươn, co. Thủ pháp (đòn tay) thì có: tóm, duỗi, chọn, cắt, giảo (hoạt), bắt, khép, đẩy... Thoái pháp (bộ pháp, tấn pháp di chuyển) có quấn, dậm, tạt, bật v.v... là các đòn chân. Về khí giới thì gồm các bài múa hầu côn, hầu kiếm v.v..
Con vượn[sửa | sửa mã nguồn]
Văn chương Trung Hoa thời cổ cho con vượn là "quý phái", ví như "quân tử" (君子) của rừng xanh trong khi giống khỉ vàng bị thức ăn của con người mua chuộc. Đạo Lão thì thêu dệt tính chất huyền bí cho loài vượn và cho rằng chúng có thể sống tới nghìn năm và biến thành người.[2] Mỹ thuật Trung Hoa ghi lại hình dáng con vượn từ thế kỷ 3-4 TCN (thời nhà Chu). Chúng còn là đề tài cho họa sĩ thời nhà Tống và đầu thời nhà Nguyên như Dịch Nguyên Cát và Mục Khê Pháp Thường vẽ lại rất trung thực. Qua ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa, mô típ Thiền "vượn bắt ánh trăng trong nước" cũng đã trở thành phổ biến trong hội họa Nhật Bản, mặc dù không có loài vượn nào sống trong tự nhiên tại Nhật Bản.[3]
Tục ngữ về vượn có câu: Vượn lìa cây có ngày vượn rũ. Trong văn học thì hai tác phẩm lớn là Truyện Kiều và Lục Vân Tiên đều có nhắc tới vượn, nhất là tiếng hú (còn gọi là hót) của chúng.Trong tín ngưỡng Tứ phủ hình bóng con vượn hiện ra biểu tượng cho miền núi hoang sơ khi vượn ra mắt dâng cúng hoa quả.[4] Con vượn có mặt trong văn chương truyền khẩu của người Việt như trong bài dân ca "Lý qua đèo" ở Huế hay "Ăn ở trong rừng" thuộc Quan họ Bắc Ninh. Ca trù có điệu xẩm huê tình cũng nhắc đến vượn. Ca dao thì có câu nhắc đến vượn để trỏ ý xa xôi, hoang dã như trong câu ca dao miền Nam:
- Má ơi! Đừng gả con xa
- Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu.
Một số con khỉ[sửa | sửa mã nguồn]
Tôn Ngộ Không[sửa | sửa mã nguồn]
Tôn Ngộ Không đã trở thành hình ảnh thân mến trong đời sống văn hoá của nhiều thế hệ nhân loại. là nhân vật chính trong tiểu thuyết Tây du ký, nhân vật giả tưởng có thể được xem là nổi tiếng nhất trong văn học Trung Hoa. Tôn Ngộ Không là một pháp sư, nhà sư, nhà vua, thánh nhân và chiến binh, có hình thể là một con khỉ, nhân vật được phỏng theo truyện dân gian từ thời nhà Đường. Tây Du Ký thuật lại cuộc phiêu lưu của Tôn Ngộ Không từ lúc mới sinh ra, đặc biệt là chuyện Tôn Ngộ Không theo làm đệ tử của Tam Tạng để thỉnh kinh tại Tây Thiên (Ấn Độ), là nhân vật nổi tiếng và được ngưỡng mộ nhất trong thế giới loài khỉ.[5]
Hanuman[sửa | sửa mã nguồn]
Hanuman là một nhân vật trong thần thoại Hindu được kể lại trong sử thi Ramayana. Trong sử thi, Hanuman đã giúp đỡ cho người anh hùng Rama trong cuộc chiến chống lại vua quỷ Ravana. Thần khỉ Hanuman là nhân vật trung tâm trong hai bộ sử thi vĩ đại và lừng danh của Ấn Độ là Ramayana và Mahabharata. Các đền thờ khắp nước Ấn Độ đều có hình ảnh Hanuman, vị thần khỉ nổi tiếng với vũ khí là quả chùy (gada), biểu tượng của lòng dũng cảm. Thần rất sùng bái người bạn của mình là Rama (vị vua anh hùng được kể trong sử thi Ramayana), và cũng được Rama thương yêu nhất, nên có khi người ta vẽ Hanuman với hình Rama xăm trên ngực. Rama được coi là hóa thân của Vishnu, là Đấng bảo tồn trong quan niệm Trimurti của Ấn giáo. Trong cuộc chiến đấu giữa vua Rama anh hùng và quỷ Ravana, thì Hanuman là người phụng sự vua đắc lực nhất, trung thành với vua nhất.
Abu[sửa | sửa mã nguồn]
Chú khỉ Abu là chú khỉ nghịch ngợm trong Bộ phim Aladin và cây đèn thần, chú khỉ này là bạn tri kỷ của Aladin. Khi Aladdin tìm được cây đèn, khỉ Abu bị mê hoặc bởi 1 viên hồng ngọc khổng lồ và cố gắng lấy trộm nó, khiến cho cả hang động bắt đầu sụp xuống, nhưng may mắn là thảm thần đã giúp họ thoát chết. Tới cửa hang, Jafar lấy chiếc đèn và cố gắng giết họ nhưng chú khỉ đã nhanh tay lấy lại đèn thần và cắn vào tay lão, khiến lão vô tình ẩn họ xuống lại hang đúng lúc nó sập xuống. Khi Aladdin tỉnh lại, Abu đưa anh cây đèn, sau đó Jafar giam cầm nhà vua và công chúa, biến Aladdin trở lại bộ quần áo rách rưới, và ném anh cùng khỉ Abu và thảm thần đến vùng đất xa tít đầy bão tuyết.
Trong thành ngữ[sửa | sửa mã nguồn]
Từ ngữ về con khỉ chủ yếu xuất hiện trong văn hóa của các dân tộc Châu á. Một số thành ngữ, tục ngữ như:
- Khỉ ho cò gáy: Chỉ chốn hoang vu
- Giết gà dọa khỉ
- Rung cây nhát khỉ
- Làm trò khỉ: Chế giễu những người hay pha trò, bắt chước, làm trò hề
- Trời sinh con khỉ ở lùm/Chuyền qua chuyền lại rớt ùm xuống sông
- Khỉ bồng con lên non kiếm trái/Cảm thương nàng phận gái mồ côi
- Mặt nhăn như khỉ
- Nuôi ong tay áo, nuôi khỉ dòm nhà
- Khỉ gió, khỉ khô, khỉ mốc: Những câu của, câu mắng
- Đồ khỉ hay đồ khỉ gió: Ám chỉ người không đứng đắn, nghiêm túc, hay nghịch ngợm
- Khỉ lại là khỉ, mèo lại hoàn mèo
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă “Tản mạn về con khỉ năm Giáp Thân”. Truy cập 3 tháng 6 năm 2014.
- ^ Robert van Gulik, The gibbon in China. An essay in Chinese animal lore. E.J.Brill, Leiden, Holland. (1967). Tổng quan ngắn gọn có tại 8. The Gibbons in China
- ^ Thomas Geissmann, Gibbon paintings in China, Japan, and Korea: Historical distribution, production rate and context". Gibbon Journal, số 4, 5-2008. (Bài này bao gồm nhiều bản sao màu các bức hội họa về vượn của nhiều họa sĩ.)
- ^ [1]
- ^ Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
vnexpress.net

markdown:
# Hình tượng con khỉ trong văn hóa
[Khỉ trong văn hóa và hư cấu](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a_v%C3%A0_h%C6%B0_c%E1%BA%A5u&redirect=no))
|
|Khỉ trong văn hóa và hư cấu
|
|Một con khỉ
|
|Danh xưng
|
|
|
|Vùng văn hóa ảnh hưởng
|
|Ý nghĩa biểu tượng
|
|
Trong
[văn hóa đại chúng](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a_%C4%91%E1%BA%A1i_ch%C3%BAng) và trong hư cấu, **hình ảnh con khỉ** cũng có một vị trí nhất định. Trong [12 con giáp](/wiki/12_con_gi%C3%A1p), [Thân](/w/index.php?title=Th%C3%A2n&action=edit&redlink=1)là con Khỉ đứng hạng thứ 9 của 12 con vật trong Thập Nhị Địa Chi. Khỉ đi vào đời sống văn hóa người châu Á qua năm thân, tháng thân, ngày thân, giờ thân. Trong thành ngữ, tục ngữ, ca dao Việt Nam, khỉ cũng được người đời nhắc đến, [[1]](#cite_note-baobinhdinh.com.vn-1) Ở Nam Bô, chiếc cầu tre bắc qua kênh rạch ở vùng sông nước được gọi là [[1]](#cite_note-baobinhdinh.com.vn-1) [cầu khỉ](/wiki/C%E1%BA%A7u_kh%E1%BB%89). Trong các nền văn hóa và văn hóa hiện đại, hình ảnh con khỉ biểu tượng như là sự nghịch ngợm, tinh nghịch, láu lĩnh, trộm cắp, nhanh nhẹn nhưng cũng có những con khỉ đã trở thành biểu tượng thần thánh như [Tôn Ngộ Không](/wiki/T%C3%B4n_Ng%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng), [Hanuman](/wiki/Hanuman).
## Trong văn học[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=1)]
Tác phẩm về khỉ có
[Hành tinh khỉ](/wiki/H%C3%A0nh_tinh_kh%E1%BB%89) là một tiểu thuyết do Pierre Boulle, xuất bản lần đầu vào năm 1963 bằng tiếng Pháp có tên là La Planète des Singes. Nghĩa của từ singe bao gồm cả "vượn" và "khỉ". Với "Hành tinh khỉ", Pierre Boulle muốn cảnh tỉnh con người bằng một câu chuyện mang tính triết lý và giáo dục sâu sắc. Ở hành tinh Cô Em, loài người đã không ý thức được mình, để cho những thuộc tính xấu phát triển như sự lười nhác, quen hưởng thụ, bỏ mặc đồng loại, sống ích kỷ phát triển. Vì thế, một xã hội văn minh đã được xây dựng ngàn đời bị tiêu diệt. Họ vẫn là hình hài con người nhưng mọi hành động và suy nghĩ không hơn con vật là bao nhiêu. Những con khỉ trước kia vốn chịu sự chỉ đạo của con người thì nay chúng lại là chủ nhân của một xã hội văn minh, chi phối cuộc sống con người, do giống khỉ ham bắt chước, chịu động não.
## Trong võ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=2)]
Vào thời kỳ cuối của xã hội nguyên thủy, những điệu "múa khỉ" (hầu vũ) là mô hình thu nhỏ của dạng vận động này. Sách "Thượng thư - Ích tắc" nói:"Múa khỉ vượn, múa chim chóc, múa gấu, múa voi". Sách "Hán thư - Nghệ văn chí" có ghi điệu múa "mộc hầu vũ" (điệu khỉ tắm), đến thời
[nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) bắt đầu có ghi chép về hầu quyền. Sách "Kỷ hiệu tân thư - Quyền kinh" của danh tướng [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) Thích Kế Quang có ghi rằng: "Lại còn có lục bộ quyền, hầu quyền, ngoa quyền" ("chim mồi"). Trải qua nhiều đời truyền bá và phát triển, hầu quyền, túy quyền, địa đường quyền, ba loại quyền này tích hợp lẫn vào nhau và thu dụng các sở trường sở đoản của nhau, nội dung dần dần từ đơn giản bắt chước về hình thể lấy múa làm chủ mà chuyển hướng thành các phương pháp chiến đấu bằng tay không là chính trong chiêu thế và bài múa của võ thuật.
Nội dung hầu quyền phức tạp chia Nam, Bắc và về phong cách có khác nhau rất nhiều. Phương Nam coi trọng đánh sát gần, liền đòn tức là phương pháp cận chiến nhập nội; phía Bắc lại quen khéo lừa đánh đấm từ xa, lựa sơ hở của đối phương mà tung đòn hiểm hóc. Nhưng đặc điểm chung đều là nhẹ nhõm linh hoạt, hình tượng, đưa kỹ thuật của võ thuật vào trong hình dạng khỉ. Yêu cầu phải làm cho được "ngũ yếu" (năm điều cần) tức là hình cần giống, ý cần thật, bước (bộ) cần nhẹ, phép (pháp) cần kín, thân cần (linh) hoạt.
Trong khi đi quyền chú trọng vào tay mắt chiếu cố nhau, chiêu liền thế liền, lên xuống nhẹ khéo, chân thân hợp nhất, nội ngoại tương hợp, công thủ liên tục khép kín. Sau này Hầu quyền trong bài múa có rời động, nhòm ngó, xem đào, leo vít, hái đào, leo cành, làm liều, giấu đào, ngồi xổm, ăn đào, mừng rỡ kinh sợ, vào động v.v... đều do các động tác của khỉ vượn mà tập hợp lại rồi thành các động tác phân hóa thêm trong quyền thuật. Hình thái động tác có thể khái quát là cương, nhu, nhẹ nhàng, linh hoạt, mềm mại, khéo, nấp, né, vươn, co. Thủ pháp (đòn tay) thì có: tóm, duỗi, chọn, cắt, giảo (hoạt), bắt, khép, đẩy... Thoái pháp (bộ pháp, tấn pháp di chuyển) có quấn, dậm, tạt, bật v.v... là các đòn chân. Về khí giới thì gồm các bài múa hầu côn, hầu kiếm v.v..
## Con vượn[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=3)]
Văn chương Trung Hoa thời cổ cho con vượn là "quý phái", ví như "quân tử" (君子) của rừng xanh trong khi giống
[khỉ vàng](/wiki/Kh%E1%BB%89_v%C3%A0ng) bị thức ăn của con người mua chuộc. [Đạo Lão](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o) thì thêu dệt tính chất huyền bí cho loài vượn và cho rằng chúng có thể sống tới nghìn năm và biến thành người. Mỹ thuật Trung Hoa ghi lại hình dáng con vượn từ thế kỷ 3-4 TCN (thời [2] [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu)). Chúng còn là đề tài cho họa sĩ thời nhà Tống và đầu thời [nhà Nguyên](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn)như [Dịch Nguyên Cát](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_Nguy%C3%AAn_C%C3%A1t&action=edit&redlink=1)và [Mục Khê Pháp Thường](/w/index.php?title=M%E1%BB%A5c_Kh%C3%AA_Ph%C3%A1p_Th%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1)vẽ lại rất trung thực. Qua ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa, mô típ [Thiền](/wiki/Thi%E1%BB%81n_t%C3%B4ng)"vượn bắt ánh trăng trong nước" cũng đã trở thành phổ biến trong [hội họa Nhật Bản](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_h%E1%BB%8Da_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), mặc dù không có loài vượn nào sống trong tự nhiên tại [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). [[3]](#cite_note-3) [Tục ngữ](/wiki/T%E1%BB%A5c_ng%E1%BB%AF) về vượn có câu: Vượn lìa cây có ngày vượn rũ. Trong văn học thì hai tác phẩm lớn là * và Truyện Kiều* *đều có nhắc tới vượn, nhất là tiếng hú (còn gọi là hót) của chúng.Trong tín ngưỡng* [Lục Vân Tiên](/wiki/L%E1%BB%A5c_V%C3%A2n_Ti%C3%AAn) [Tứ phủ](/wiki/T%E1%BB%A9_ph%E1%BB%A7)hình bóng con vượn hiện ra biểu tượng cho miền núi hoang sơ khi vượn ra mắt dâng cúng hoa quả. Con vượn có mặt trong văn chương truyền khẩu của [[4]](#cite_note-4) [người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t)như trong bài [dân ca](/wiki/D%C3%A2n_ca)"Lý qua đèo" ở [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF)hay "Ăn ở trong rừng" thuộc [Quan họ Bắc Ninh](/wiki/Quan_h%E1%BB%8D). [Ca trù](/wiki/Ca_tr%C3%B9)có điệu [xẩm](/wiki/X%E1%BA%A9m)huê tình cũng nhắc đến vượn. [Ca dao](/wiki/Ca_dao)thì có câu nhắc đến vượn để trỏ ý xa xôi, hoang dã như trong câu ca dao [miền Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam)):
- Má ơi! Đừng gả con xa
- Chim kêu vượn hú biết nhà má đâu.
## Một số con khỉ[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=4)]
### Tôn Ngộ Không[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=5)] [Tôn Ngộ Không](/wiki/T%C3%B4n_Ng%E1%BB%99_Kh%C3%B4ng) đã trở thành hình ảnh thân mến trong đời sống văn hoá của nhiều thế hệ nhân loại. là nhân vật chính trong tiểu thuyết Tây du ký, nhân vật giả tưởng có thể được xem là nổi tiếng nhất trong văn học Trung Hoa. Tôn Ngộ Không là một pháp sư, nhà sư, nhà vua, thánh nhân và chiến binh, có hình thể là một con khỉ, nhân vật được phỏng theo truyện dân gian từ thời nhà Đường. Tây Du Ký thuật lại cuộc phiêu lưu của Tôn Ngộ Không từ lúc mới sinh ra, đặc biệt là chuyện Tôn Ngộ Không theo làm đệ tử của Tam Tạng để thỉnh kinh tại Tây Thiên (Ấn Độ), là nhân vật nổi tiếng và được ngưỡng mộ nhất trong thế giới loài khỉ. [[5]](#cite_note-vnexpress.net-5)
### Hanuman[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=6)] [Hanuman](/wiki/Hanuman) là một nhân vật trong thần thoại Hindu được kể lại trong sử thi Ramayana. Trong sử thi, Hanuman đã giúp đỡ cho người anh hùng Rama trong cuộc chiến chống lại vua quỷ Ravana. Thần khỉ Hanuman là nhân vật trung tâm trong hai bộ sử thi vĩ đại và lừng danh của Ấn Độ là Ramayana và Mahabharata. Các đền thờ khắp nước Ấn Độ đều có hình ảnh Hanuman, vị thần khỉ nổi tiếng với vũ khí là quả chùy (gada), biểu tượng của lòng dũng cảm. Thần rất sùng bái người bạn của mình là Rama (vị vua anh hùng được kể trong sử thi Ramayana), và cũng được Rama thương yêu nhất, nên có khi người ta vẽ Hanuman với hình Rama xăm trên ngực. Rama được coi là hóa thân của Vishnu, là Đấng bảo tồn trong quan niệm Trimurti của Ấn giáo. Trong cuộc chiến đấu giữa vua Rama anh hùng và quỷ Ravana, thì Hanuman là người phụng sự vua đắc lực nhất, trung thành với vua nhất.
### Abu[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=7)]
Chú khỉ Abu là chú khỉ nghịch ngợm trong
[Bộ phim Aladin và cây đèn thần](/wiki/Aladdin_(phim_Disney_1992)), chú khỉ này là bạn tri kỷ của Aladin. Khi Aladdin tìm được cây đèn, khỉ Abu bị mê hoặc bởi 1 viên hồng ngọc khổng lồ và cố gắng lấy trộm nó, khiến cho cả hang động bắt đầu sụp xuống, nhưng may mắn là thảm thần đã giúp họ thoát chết. Tới cửa hang, Jafar lấy chiếc đèn và cố gắng giết họ nhưng chú khỉ đã nhanh tay lấy lại đèn thần và cắn vào tay lão, khiến lão vô tình ẩn họ xuống lại hang đúng lúc nó sập xuống. Khi Aladdin tỉnh lại, Abu đưa anh cây đèn, sau đó Jafar giam cầm nhà vua và công chúa, biến Aladdin trở lại bộ quần áo rách rưới, và ném anh cùng khỉ Abu và thảm thần đến vùng đất xa tít đầy bão tuyết.
## Trong thành ngữ[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=8)]
Từ ngữ về con khỉ chủ yếu xuất hiện trong văn hóa của các dân tộc Châu á. Một số thành ngữ, tục ngữ như:
*Khỉ ho cò gáy*: Chỉ chốn hoang vu *Giết gà dọa khỉ* *Rung cây nhát khỉ* *Làm trò khỉ*: Chế giễu những người hay pha trò, bắt chước, làm trò hề *Trời sinh con khỉ ở lùm/Chuyền qua chuyền lại rớt ùm xuống sông* *Khỉ bồng con lên non kiếm trái/Cảm thương nàng phận gái mồ côi* *Mặt nhăn như khỉ* *Nuôi ong tay áo, nuôi khỉ dòm nhà* *Khỉ gió*, *khỉ khô*, *khỉ mốc*: Những câu của, câu mắng *Đồ khỉ*hay đồ *khỉ gió*: Ám chỉ người không đứng đắn, nghiêm túc, hay nghịch ngợm *Khỉ lại là khỉ, mèo lại hoàn mèo*
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_t%C6%B0%E1%BB%A3ng_con_kh%E1%BB%89_trong_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit§ion=9)]
- ^
**a** **ă** [“Tản mạn về con khỉ năm Giáp Thân”](http://www.baobinhdinh.com.vn/622/2004/1/8022/). Truy cập 3 tháng 6 năm 2014. **Robert van Gulik, The gibbon in China. An essay in Chinese animal lore. E.J.Brill, Leiden, Holland. (1967). Tổng quan ngắn gọn có tại** [^](#cite_ref-2) [8. The Gibbons in China](http://www.gibbons.de/main/introduction/chapter_english08.html) **Thomas Geissmann,** [^](#cite_ref-3) [Gibbon paintings in China, Japan, and Korea: Historical distribution, production rate and context"](http://www.gibbonconservation.org//07_journal/gibbon_journal_4.pdf). *Gibbon Journal*, số 4, 5-2008. (Bài này bao gồm nhiều bản sao màu các bức hội họa về vượn của nhiều họa sĩ.) [^](#cite_ref-4) [[1]](http://daomau.vicongdong.vn/27136161/Chau-Muoi) **Lỗi chú thích: Thẻ** [^](#cite_ref-vnexpress.net_5-0)
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
vnexpress.net
|
|
|Khác
||Nhóm
|

WARC-Truncated: length

X-Cache-Status: miss

X-Cache: cp1067 miss, cp1065 miss


text:
Laguindingan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Laguindingan là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Misamis Oriental, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 18.451 người trong 3.968 hộ.
Thị xã này sẽ có Sân bay quốc tế Laguindingan. Sân bay này đã được động thổ ngày 11/1/2006 với tổng mức đầu tư 107 triệu USD.
Các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Laguindingan được chia ra 11 barangay.
- Aromahon
- Gasi
- Kibaghot
- Lapad
- Liberty
- Mauswagon
- Moog
- Poblacion
- Sambulawan
- Sinai
- Tubajon

markdown:
# Laguindingan
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Laguindingan** là một [đô thị](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Philippines) hạng 5 ở [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Philippines)) [Misamis Oriental](/w/index.php?title=Misamis_Oriental_(t%E1%BB%89nh)&action=edit&redlink=1), [Philippines](/wiki/Philippines). Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 18.451 người trong 3.968 hộ.
Thị xã này sẽ có
[Sân bay quốc tế Laguindingan](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Laguindingan&action=edit&redlink=1). Sân bay này đã được động thổ ngày 11/1/2006 với tổng mức đầu tư 107 triệu USD.
## Các đơn vị hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Laguindingan&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Laguindingan&action=edit§ion=1)]
Laguindingan được chia ra 11
[barangay](/wiki/Barangay).
- Aromahon
- Gasi
- Kibaghot
- Lapad
- Liberty
- Mauswagon
- Moog
- Poblacion
- Sambulawan
- Sinai
- Tubajon

X-Cache: cp1053 hit/1, cp1065 miss