text:
Báo China Daily dọa ông Trump: đừng để Bắc Kinh phải tháo găng tay!
Khả năng ông Trump dùng con bài Đài Loan ở Biển Đông và phản ứng từ Trung Quốc
Mỹ tăng khả năng răn đe quân sự ở Biển Đông đúng ngày ông Trump nhậm chức
Ngoại trưởng Philippines bình luận phát biểu của ông Rex Tillerson về Biển Đông
SCMP: ông Tập Cận Bình sẽ cắt giảm 18 thượng tướng
Campuchia hủy diễn tập quân sự chung với Mỹ vì áp lực từ Trung Quốc?
Quan chức ngoại giao Mỹ gặp Tổng thống Venezuela
Quốc tế
(GDVN) - Tổng thống Venezuela cho biết, ông đã đưa ra bản kiến nghị với 13,4 triệu chữ ký của người Venezuela kêu gọi Washington chấm dứt trừng phạt.
Yahoo News ngày 11/4 dẫn nguồn tin AFP cho biết, một nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ đã gặp Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro tuần này tại Caracas, sau khi căng thẳng bùng phát giữa 2 nước trong những tuần gần đây.
Cuộc gặp gỡ giữa quan chức ngoại giao Hoa Kỳ Thomas Shannon với Tổng thống Venezuela xảy ra hôm Thứ Tư. Cùng ngày, đại diện của Washington cũng có cuộc họp với Ngoại trưởng Venezuela Delcy Rodriguez.
"Đó là một cuộc trao đổi hiệu quả và Hoa Kỳ hoan nghênh các cơ hội đối thoại trực tiếp", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Jeff Rathke nói. Washington đã nêu ra vấn đề quyền con người và mối quan tâm về dân chủ khi làm việc với ông Maduro.
Tổng thống Venezuela cho biết, ông đã đưa ra bản kiến nghị với 13,4 triệu chữ ký của người Venezuela kêu gọi Washington chấm dứt trừng phạt trong khi Ngoại trưởng Rodriguez nói rằng, bà đã ép Shannon xung quanh việc bỏ lệnh trừng phạt trong cuộc họp.
Washington và Caracas đã hạ giọng chỉ trích nhau trong những ngày gần đây. Maduro noi rằng ông luôn sẵn sàng mở cửa đối thoại, còn Tổng thống Obama tuyên bố Venezuela không phải mối đe dọa của Mỹ.
Rathke cho biết, Caracas đã mời một quan chức Washington đến Venezuela để gặp Maduro vào đêm trước Hội nghị Thượng đỉnh châu Mỹ ở Panama, nơi ông và Obama đều tham dự.

markdown:
##
[Báo China Daily dọa ông Trump: đừng để Bắc Kinh phải tháo găng tay!](/Quoc-te/Bao-China-Daily-doa-ong-Trump-dung-de-Bac-Kinh-phai-thao-gang-tay-post173883.gd)
##
[Khả năng ông Trump dùng con bài Đài Loan ở Biển Đông và phản ứng từ Trung Quốc](/Quoc-te/Kha-nang-ong-Trump-dung-con-bai-Dai-Loan-o-Bien-Dong-va-phan-ung-tu-Trung-Quoc-post173868.gd)
##
[Mỹ tăng khả năng răn đe quân sự ở Biển Đông đúng ngày ông Trump nhậm chức](/Quoc-te/My-tang-kha-nang-ran-de-quan-su-o-Bien-Dong-dung-ngay-ong-Trump-nham-chuc-post173906.gd)
##
[Ngoại trưởng Philippines bình luận phát biểu của ông Rex Tillerson về Biển Đông](/Quoc-te/Ngoai-truong-Philippines-binh-luan-phat-bieu-cua-ong-Rex-Tillerson-ve-Bien-Dong-post173866.gd)
##
[SCMP: ông Tập Cận Bình sẽ cắt giảm 18 thượng tướng](/Quoc-te/SCMP-ong-Tap-Can-Binh-se-cat-giam-18-thuong-tuong-post173877.gd)
##
[Campuchia hủy diễn tập quân sự chung với Mỹ vì áp lực từ Trung Quốc?](/Quoc-te/Campuchia-huy-dien-tap-quan-su-chung-voi-My-vi-ap-luc-tu-Trung-Quoc-post173907.gd)
# Quan chức ngoại giao Mỹ gặp Tổng thống Venezuela
Quốc tế
(GDVN) - Tổng thống Venezuela cho biết, ông đã đưa ra bản kiến nghị với 13,4 triệu chữ ký của người Venezuela kêu gọi Washington chấm dứt trừng phạt.
[Học sinh Venezuela nức nở khi được gặp Fidel Castro](/Quoc-te/Hoc-sinh-Venezuela-nuc-no-khi-duoc-gap-Fidel-Castro-post157131.gd) [Nga đang có tham vọng giành lại quyền lực hải quân toàn cầu](/Quoc-te/Nga-dang-co-tham-vong-gianh-lai-quyen-luc-hai-quan-toan-cau-post156239.gd) [Dân Venezuela khốn khổ vì giá dầu](/Quoc-te/Dan-Venezuela-khon-kho-vi-gia-dau-post155147.gd)
|
|![]()
|Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro. Ảnh: CNN.|
Yahoo News ngày 11/4 dẫn nguồn tin AFP cho biết, một nhà ngoại giao hàng đầu của Mỹ đã gặp Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro tuần này tại Caracas, sau khi căng thẳng bùng phát giữa 2 nước trong những tuần gần đây.
Cuộc gặp gỡ giữa quan chức ngoại giao Hoa Kỳ Thomas Shannon với Tổng thống Venezuela xảy ra hôm Thứ Tư. Cùng ngày, đại diện của Washington cũng có cuộc họp với Ngoại trưởng Venezuela Delcy Rodriguez.
"Đó là một cuộc trao đổi hiệu quả và Hoa Kỳ hoan nghênh các cơ hội đối thoại trực tiếp", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Mỹ Jeff Rathke nói. Washington đã nêu ra vấn đề quyền con người và mối quan tâm về dân chủ khi làm việc với ông Maduro.
Tổng thống Venezuela cho biết, ông đã đưa ra bản kiến nghị với 13,4 triệu chữ ký của người Venezuela kêu gọi Washington chấm dứt trừng phạt trong khi Ngoại trưởng Rodriguez nói rằng, bà đã ép Shannon xung quanh việc bỏ lệnh trừng phạt trong cuộc họp.
Washington và Caracas đã hạ giọng chỉ trích nhau trong những ngày gần đây. Maduro noi rằng ông luôn sẵn sàng mở cửa đối thoại, còn Tổng thống Obama tuyên bố Venezuela không phải mối đe dọa của Mỹ.
Rathke cho biết, Caracas đã mời một quan chức Washington đến Venezuela để gặp Maduro vào đêm trước Hội nghị Thượng đỉnh châu Mỹ ở Panama, nơi ông và Obama đều tham dự.
![](http://img.giaoduc.net.vn/Uploaded/doanphuc/2015_04_11/maduro.jpg)


text:
TRANG CHỦ
ĐĂNG KÝ HỌC
HỌC PHÍ
LIÊN HỆ
VIỆC LÀM
GIA SƯ
Gia sư theo môn dạy
CHIÊU SINH
Tuyển sinh theo lớp
LIÊN KẾT
Rao vặt
Diễn đàn
Địa điểm trường học
Trao đổi Logo
TIN TỨC GIA SƯ
Gia sư Alpha
Tin giáo dục
Bảng học phí
Dịch vụ
Trợ giúp thành viên
Chia sẽ kinh nghiệm
ĐĂNG NHẬP
Đăng ký làm gia sư
GIA SƯ LẠNG SƠN

Gia sư Hoá tại nhà
Gia sư Hoá Lạng Sơn không chỉ giỏi về kiến thức, phương pháp giảng dạy mà còn là người thầy thấu hiểu những gì là tốt nhất cho học sinh của mình.
-
Gia sư Hoá Lạng Sơn
giúp các em nắm vững tất cả các kiến thức căn bản.
-
Gia sư Hoá Lạng Sơn
giúp các em nắm định nghĩa và định lí bằng cách làm nhiều bài tập.
-
Gia sư Hoá Lạng Sơn
với phương pháp giải các bài Hoá lạ và khó.
-
Gia sư Hoá Lạng Sơn
dạy với phương châm lấy lại kiến thức căn bản cho học sinh yếu kém, bồi dưỡng nâng cao cho học sinh khá giỏi.
-
Gia sư Hoá Lạng Sơn
hiệu quả trong việc ôn thi cuối cấp, thi chuyên, thi đại học.
-
Gia sư Hoá Lạng Sơn
trang bị đầy đủ phương pháp tư duy và kỹ năng cần thiết trong bộ môn Hoá.
Với phương pháp dạy Ngắn gọn – Dễ hiểu - Dễ nhớ - Dễ vận dụng. Môn Hoá sẽ không còn là môn học khó và khô khan.
Đội ngũ gia sư chuyên nghiệp Gia sư Hoá Lạng Sơn cam kết chất lượng dạy, đảm bảo kết quả học tập cho các em.
Với phương châm lấy Uy tín - Chất Lượng - Tận tâm. Gia sư Hoá luôn đảm bảo sự tiến bộ hàng tháng của học sinh!
GIA SƯ ALPHA
- Email: giasualpha@gmail.com
Gia sư Alpha sẽ liên hệ tư vấn và giới thiệu gia sư miễn phí cho bạn trong 24h!
Lưu ý:
- Gia sư Alpha là dịch vụ cung cấp giáo viên miễn phí dạy kèm tại nhà phụ huynh (học viên) hoặc tại nhà giáo viên, không mở lớp tại trung tâm, không cấp những văn bằng chứng chỉ!
- Gia sư Alpha chỉ nhận đăng ký nhu cầu người học trên Website http://giasualpha.com , giáo viên sẽ trao đổi trực tiếp với học viên (phụ huynh) không thông qua trung tâm!
- Quý học viên, phụ huynh vui lòng trao đổi học phí, thời gian học, phương thức học trực tiếp với giáo viên!
ĐĂNG KÝ HỌC TẠI ĐÂY

HÓA HỌC - LỚP 10 TẠI LẠNG SƠN
Họ tên:
(
*
)
Email:
Điện thoại:
(
*
)
Chọn Quận / Huyện:
Bắc Sơn
Bình Gia
Cao Lộc
Chi Lăng
Đình Lập
Hữu Lũng
Lộc Bình
TP. Lạng Sơn
Tràng Định
Văn Lãng
Văn Quan
Điạ chỉ:
(
*
)
Số buổi học / 1 tuần:
1
2
3
4
5
6
7
(
*
)
Số người học:
1
2
3
4
5
(
*
)
Yêu cầu khác:

DANH SÁCH GIA SƯ

Gia sư Cam Hoài Sơn
Mã gia sư:
17858
Quê quán:
Văn Quan - Lạng Sơn
Ngày sinh:
30/07/1990
Địa chỉ:
Văn Quan, Lạng Sơn
Giới tính:
Nam
Cập nhật:
25/05/2016
Chi tiết
Gia sư Đinh Thị Hà
Mã gia sư:
3916
Quê quán:
TP. Lạng Sơn - Lạng Sơn
Ngày sinh:
28/11/1991
Địa chỉ:
số nhà 35, phố phai luông 7, phường chi lăng, tp lạng sơn
Giới tính:
Nữ
Cập nhật:
16/05/2016
Chi tiết
Gia sư Phan Văn Thắng
Mã gia sư:
2630
Quê quán:
Bắc Sơn - Lạng Sơn
Ngày sinh:
18/12/1992
Địa chỉ:
Vũ Sơn - Bắc Sơn - Lạng Sơn
Giới tính:
Nam
Cập nhật:
06/05/2016
Chi tiết
Gia sư Nguyễn Thị Hoa
Mã gia sư:
16594
Quê quán:
TP. Lạng Sơn - Lạng Sơn
Ngày sinh:
04/02/1984
Địa chỉ:
SỐ 17, Nguyễn Thái Học, TP Lạng Sơn, Tỉnh Lạng Sơn
Giới tính:
Nữ
Cập nhật:
06/12/2015
Chi tiết
Xem thêm
Bạn quan tâm

Dịch vụ lấy số điện thoại giáo viên dành cho phụ huynh
Bảng học phí tại Trung tâm Gia sư Alpha
Phương thức dạy thử và thanh toán
Liên Hệ Gia sư Alpha
Giới thiệu về Gia sư Alpha
Cam kết của Gia sư Alpha
Dạy kèm cho học sinh cấp 1, 2, 3 tại Cần Thơ
Dịch vụ hiển thị số điện thoại để người học liên hệ trực tiếp với gia sư
Kinh nghiệm làm bài thi Đại học đạt điểm cao môn Lịch sử
Tuyển giáo viên dạy đàn Organ, Piano, Guitar
Chiêu sinh liên quan

Gia sư Hoá tại nhà
Gia sư Hoá
Gia sư Giáo viên dạy kèm môn hóa ở Lạng Sơn
Dạy kèm hoá lớp 10 tại Lạng Sơn
Gia sư dạy kèm môn Hoá lớp 10 tại Lạng Sơn
Bạn cần gia sư dạy kèm môn hóa lớp 10 tại Lạng Sơn?
Gia sư Hoá
TRUNG TÂM GIA SƯ ALPHA
Hỗ trợ Facebook
https://www.facebook.com/GiaSuAlpha
Trụ sở chính: 8B Đường 26, KDC Thới Nhựt, An Khánh, Ninh Kiều, Cần Thơ
Email:
giasualpha@gmail.com -
Website:
http://giasualpha.com
Chiêu sinh An Giang (
439
)
Chiêu sinh Bắc Cạn (
423
)
Chiêu sinh Bắc Giang (
428
)
Chiêu sinh Bạc Liêu (
417
)
Chiêu sinh Bắc Ninh (
418
)
Chiêu sinh Bến Tre (
427
)
Chiêu sinh Bình Định (
433
)
Chiêu sinh Bình Dương (
419
)
Chiêu sinh Bình Phước (
428
)
Chiêu sinh Bình Thuận (
433
)
Chiêu sinh Cà Mau (
427
)
Chiêu sinh Cần Thơ (
595
)
Chiêu sinh Cao Bằng (
443
)
Chiêu sinh Đà Nẵng (
426
)
Chiêu sinh Đăk Lăk (
453
)
Chiêu sinh Đăk Nông (
418
)
Chiêu sinh Điện Biên (
423
)
Chiêu sinh Đồng Nai (
436
)
Chiêu sinh Đồng Tháp (
442
)
Chiêu sinh Gia Lai (
458
)
Chiêu sinh Hà Giang (
433
)
Chiêu sinh Hà Nam (
408
)
Chiêu sinh Hà Nội (
534
)
Chiêu sinh Hà Tĩnh (
438
)
Chiêu sinh Hải Dương (
436
)
Chiêu sinh Hải Phòng (
451
)
Chiêu sinh Hậu Giang (
417
)
Chiêu sinh Hoà Bình (
438
)
Chiêu sinh Huế (
421
)
Chiêu sinh Hưng Yên (
428
)
Chiêu sinh Khánh Hoà (
421
)
Chiêu sinh Kiên Giang (
457
)
Chiêu sinh Kon Tum (
423
)
Chiêu sinh Lai Châu (
413
)
Chiêu sinh Lâm Đồng (
438
)
Chiêu sinh Lạng Sơn (
433
)
Chiêu sinh Lào Cai (
423
)
Chiêu sinh Long An (
453
)
Chiêu sinh Nam Định (
428
)
Chiêu sinh Nghệ An (
477
)
Chiêu sinh Ninh Bình (
417
)
Chiêu sinh Ninh Thuận (
412
)
Chiêu sinh Phú Thọ (
442
)
Chiêu sinh Phú Yên (
422
)
Chiêu sinh Quảng Bình (
417
)
Chiêu sinh Quảng Nam (
472
)
Chiêu sinh Quãng Ngãi (
446
)
Chiêu sinh Quảng Ninh (
451
)
Chiêu sinh Quảng Trị (
426
)
Chiêu sinh Sài Gòn (
556
)
Chiêu sinh Sóc Trăng (
436
)
Chiêu sinh Sơn La (
431
)
Chiêu sinh Tây Ninh (
421
)
Chiêu sinh Thái Bình (
421
)
Chiêu sinh Thái Nguyên (
421
)
Chiêu sinh Thanh Hoá (
511
)
Chiêu sinh Tiền Giang (
436
)
Chiêu sinh Trà Vinh (
425
)
Chiêu sinh Tuyên Quang (
411
)
Chiêu sinh Vĩnh Long (
428
)
Chiêu sinh Vĩnh Phúc (
421
)
Chiêu sinh Vũng Tàu (
425
)
Chiêu sinh Yên Bái (
421
)

markdown:
|
|
|
|
|ĐĂNG KÝ HỌC TẠI ĐÂY|| |
| |
|DANH SÁCH GIA SƯ|| |
|
|
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
|
|Mã gia sư: 17858 Quê quán:
Văn Quan - Lạng Sơn Ngày sinh:
30/07/1990 Địa chỉ:
Văn Quan, Lạng Sơn
|
|Giới tính:
Nam
Cập nhật:
25/05/2016
|
|
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
|
|Mã gia sư: 3916 Quê quán:
TP. Lạng Sơn - Lạng Sơn Ngày sinh:
28/11/1991 Địa chỉ:
số nhà 35, phố phai luông 7, phường chi lăng, tp lạng sơn
|
|Giới tính:
Nữ
Cập nhật:
16/05/2016
|
|
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
|
|Mã gia sư: 2630 Quê quán:
Bắc Sơn - Lạng Sơn Ngày sinh:
18/12/1992 Địa chỉ:
Vũ Sơn - Bắc Sơn - Lạng Sơn
|
|Giới tính:
Nam
Cập nhật:
06/05/2016
|
|
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
|
|Mã gia sư: 16594 Quê quán:
TP. Lạng Sơn - Lạng Sơn Ngày sinh:
04/02/1984 Địa chỉ:
SỐ 17, Nguyễn Thái Học, TP Lạng Sơn, Tỉnh Lạng Sơn
|
|Giới tính:
Nữ
Cập nhật:
06/12/2015
|Bạn quan tâm|| |
|
|![]()
|Chiêu sinh liên quan|| |
|
|![]()

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

X-Powered-By-Plesk: PleskWin

Connection: close


text:
halong bay cruise
halong bay tours
news
tips
travel
vietnam tours
Comments
Home
News
Halong Bay Tours
Halong Bay Cruise
Tips
tips
Không có bài đăng nào.
Hiển thị tất cả bài đăng
Không có bài đăng nào.
Hiển thị tất cả bài đăng
Trang chủ
Đăng ký:
Bài đăng ( Atom )
Được tạo bởi
Blogger
.
Back To Top
Copyright © 2016
Green Mountains Homesteading

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
halong bay cruise
halong bay tours
news
tips
travel
vietnam tours
Comments
Home
News
Halong Bay Tours
Halong Bay Cruise
Tips
tips
Không có bài đăng nào.
Hiển thị tất cả bài đăng
Không có bài đăng nào.
Hiển thị tất cả bài đăng
Trang chủ
Đăng ký:
Bài đăng ( Atom )
Được tạo bởi
Blogger
.
Back To Top
Copyright © 2016
Green Mountains Homesteading


text:
* CHỦ TRƯƠNG, ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG, CHÍNH SÁCH PHÁP LUẬT CỦA NHÀ NƯỚC, CÔNG TÁC CHỈ ĐẠO CỦA HỌC VIỆN
- Kế hoạch số 194/KH-HVCTQG về việc tổ chức Hội thi giảng viên dạy giỏi toàn quốc các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, trường bộ ngành lần thứ VI-2017
* NGHIÊN CỨU - TRAO ĐỔI
- ThS Nguyễn Thị Dung - Quán triệt, vận dụng Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng vào nghiên cứu, giảng dạy ở Trường Chính trị Nguyễn Văn Cừ tỉnh Bắc Ninh
- ThS Trần Thị Bích Hằng - Quán triệt, vận dụng Nghị quyết Đại hội XII của Đảng tại Trường Chính trị Tô Hiệu thành phố Hải Phòng
- ThS Nguyễn Chí Tấn - Vận dụng nghị quyết Đại hội XII của Đảng vào giảng dạy - Nhiệm vụ quan trọng của các trường chính trị hiện nay
- ThS Đỗ Quỳnh Phương - Quán triệt, vận dụng Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XII vào giảng dạy chuyên đề Đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội
- ThS Dương Thị Hoàng Yến - Quán triệt nghị quyết Đại hội XII của Đảng về Quốc phòng – An ninh vận dụng vào giảng dạy ở Trường Chính trị tỉnh hiện nay
- ThS Bùi Trọng Thanh - Quán triệt quan điểm về công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong Văn kiện Đại hội XII của Đảng vào giảng dạy lý luận chính trị
* MÔ HÌNH - THỰC TIỄN - KINH NGHIỆM
- ThS Nguyễn Văn Sách - Đổi mới đánh giá hoạt động dạy và học Chương trình Trung cấp Lý luận chính trị - hành chính ở Trường Chính trị tỉnh Phú Thọ hiện nay.
- Đinh Công Tuyến - Một số giải pháp nhằm nâng cao tính tích cực và tự giác trong học tập, rèn luyện của học viên các lớp Trung cấp lý luận chính trị - hành chính ở Trường Chính trị tỉnh Lâm Đồng
- ThS Nguyễn Anh Trạng - Công tác coi thi, chấm thi tại Trường Chính trị tỉnh Gia Lai hiện nay – Thực trạng và giải pháp
* TIN TỨC - SỰ KIỆN
------------
Bạn đọc quan tâm có thể tham khảo Toàn văn tại đây: Bản tin Thông tin công tác các trường chính trị số 4.2016.pdf
Chịu trách nhiệm xuất bản: Vụ Các trường chính trị, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; địa chỉ 135 Nguyễn Phong Sắc, Cầu Giấy, Hà Nội.


text:
Thử xác định lý tưởng con người xuyên qua nghệ thuật cổ xưa
1. Liên hệ giữa cổ nghệ với lý tưởng con người
Tìm về nhân tộc có hai lối: một là huyền thoại hai là cổ nghệ. Nhà nghiên cứu huyền thoại Karl Jung đã nhận ra được rất nhiều những chân lý chung của mọi dân. Nghiên cứu nghệ thuật cổ xưa cũng đưa lại những dịp may như vậy, vì nghệ thuật cổ xưa chưa nhằm thẩm mỹ cho bằng nhằm diễn tả lý tưởng.
Vậy khi nhìn bao trùm cánh đồng nghệ thuật mênh mông của con người trải qua các thời đại sẽ thấy lý tưởng nghệ thuật chính là sự cố vươn lên tới cái chi u linh man mác. Lý tưởng nghệ thuật là cố gắng biểu lộ vô biên xuyên qua những cái hữu hạn. Vì thế khi tiếp cận với nghệ thuật chân chính ta cảm thấy cái chi như thấm sâu vào tâm hồn, như được vén màn lên để ta chạm tới cái chi man mác. Điều này dẫn tới một nhận xét khác là lý tưởng của nghệ thuật cũng chính là lý tưởng của con người vì con người cũng luôn luôn hướng về siêu việt. Có thể nói lý tưởng của nghệ thuật sao lý tưởng của con người vậy: tức cũng như nghệ thuật con người luôn luôn cố gắng kết hợp với cái chi vô biên thường được gọi là thần là thánh. Đó là điều kỳ lạ. Kỳ lạ vì con người là vật thể nhỏ bé, ngẫu hữu, bất tất thế mà lại đem lòng mơ ước khát vọng cái tất hữu, vô biên được biểu lộ bằng sự khát mong tự lập, tự cường và tự do. Đó là mặt nội.
Còn mặt ngoại là lo sao cho ước mong trên thành tựu không những cho mình mà còn cho mọi người cũng được hưởng sự sung túc và tự do thoải mái giữa cảnh phong phú dư thừa, đến nỗi nói được óc cá nhân ích kỷ chỉ là sự bê bối chứ không được đề ra như lý tưởng. Lý tưởng vẫn là mong sao cho mọi người được vui hưởng như nhau.
Thế nhưng trải qua dòng sử mệnh loài người ta thấy cả hai đàng nội cũng như ngoại tràn đầy thất bại chồng chất che lấp mất lý tưởng, nhưng thực ra lý tưởng có rồi đó: nó ở tại chủ quan là kết hợp với thần linh, còn bên ngoài là giải phóng nhân loại. Đó là lý tưởng hợp tình hợp lý nên được mọi nơi mọi thời chấp nhận và cố gắng hiện thực như ta có thể đọc trong lịch sử, xuất hiện như là những bước dò đường cố vươn lên lý tưởng nọ.
Nhưng vì gặp quá nhiều thất bại nên lý tưởng kia chỉ được coi như mộng tưởng, nhưng là một chữ mộng bền bỉ hơn hết được biểu lộ cụ thể qua nghệ thuật, nên khi nhìn con đường diễn tiến của nghệ thuật ta có thể suy diễn ra được các mức độ cung cách cũng như quá trình phát triển của nghệ thuật trở nên một thứ bia ghi lại lịch trình tiến hóa con người: cả hai đều là những cố gắng của cái hữu hạn là con người tiểu ngã cố vươn lên cõi vô biên. Đó là cái may giúp chúng ta có tiêu điểm cụ thể để theo dõi bước đi của con người trên đường tiến về lý tưởng là nối kết hữu hạn với vô biên (H.40 và 40bis).
Để dễ theo dõi ta hãy biểu thị vô biên bằng vòng tròn, theo nghĩa tròn không có góc cạnh tức không có giới hạn nên chỉ vô biên, còn hữu hạn chỉ bằng hình vuông, vì vuông có góc, là cái biểu thị mốc bờ. Lý tưởng của con người là nối vuông với tròn tức làm cho cái hữu hạn mặc được cái vô biên. Đó là điều diệu vợi vì hai chiều trái ngược, thế mà lại cần nối kết, ta nhận ngay ra sự diệu vợi nằm sâu trong nội tại rồi, bởi hai bên cách xa nhau đến trái ngược gây nên đủ thứ trở ngại. Vì thế có thể căn cứ trên các trở ngại để phân loại các bước tiến làm 3 loại:
a. Một là con người cá thể (vuông) cố vươn lên để đồng nhất với vô biên (tròn) mà ta gọi bằng thần linh hay trời.
b. Hai là con người cố kéo thần linh xuống để đồng nhất với tiểu ngã mình.
c. Ba là lấy con người làm tâm điểm cho trời đất hội tụ. Hãy thử đi vào chi tiết.
2. Khi con người cố vươn lên để đồng nhất với thần linh
Đường lối thứ nhất con người cố vươn lên để mất hút vào thần linh. Đấy là đường lối của con người thái cổ khi mà lý trí và ý thức cá nhân mới nhú mầm chưa đủ phát triển để nhận ra được mình như một tự thể, chỉ biết tuân theo đoàn lũ, những mệnh ngoại khởi. Lúc ấy chính là thời thơ ấu của loài người, lúc mà độ nhận thức ra mình còn quá bé nhỏ nên dễ bị cảm xúc của cái vô biên hay cái toàn thể lấn át, ví được với con kiến bị lôi cuốn trong cái xoáy nước khổng lồ ngoại cảnh toàn là thù nghịch: nào rừng rậm núi cao, nào băng tuyết, bão lụt, sấm chớp, với những ác thú: hùm, beo, mãng xà, khủng long đủ thứ, tất cả chỉ rình chực làm hại con người, vì thế trong nghệ thuật ta thấy những yếu tố sau:
Trứơc hết những người thái cổ thường quan niệm về thần linh như những quái vật hung tàn khát máu: dễ giận hờn, hơi một tí liền làm sấm sét đánh phạt. Vì thế nghệ thuật hay biểu thị thần linh bằng những giống ác thú như sư tử, hùm beo, bò đực, mãng xà, hoặc như thần gió được dân Astec tôn thờ gồm cả cánh chim ưng lẫn nanh vuốt thú dữ với cái mồm há hốc lởm chởm những răng nanh. Hoặc bằng những chạm trổ đề cao chiến tranh: Babylon, Assyria, Perse đều quan niệm chiến tranh là mệnh lệnh của Thượng Đế truyền phải tiêu diệt các dân ngoại bang để làm sáng danh Người.
Thứ đến là những đền thờ lớn lao bằng cả quả núi, thường gọi là đền núi: temple montagne. Khởi đầu là những tảng đá nặng nhiều tấn như thấy được ở những Menhir bên Pháp hay Stone-henge bên Anh được xếp theo hình tròn hoặc bán nguyệt. Đấy là giai đoạn cự thạch. Lối này sẽ tiến bộ hơn khi làm với những tảng đá vuông và trở nên nền tảng cho những kiến trúc khổng lồ như Kim Tự Tháp, những đền tháp Ziggurat 7 tầng bên Lưỡng Hà, đền mộ Boroboudour bên Java hay đền Đế Thiên Angkorvat rộng từng trăm cây số cũng thuộc đền núi loại này.
Hình thể lớn lao uy hiếp con người làm con người cảm thấy mình bất lực nhỏ bé: trong thực tại thường bị sát tế như bên Astec hoặc nếu không đi tới chỗ chết trọn thì cũng phải chết từng phần và kéo dài như làm nô lệ: nô lệ cho thần hay các đại diện của thần, như tăng lữ và nhất là vua thần đều chết cả, nhưng chia ra từng phần để mà chết dần.
Vì thế điểm ba là bị ý niệm chết ám ảnh. Người thái cổ dường như nghĩ rằng con người sinh ra là cốt để được nuốt trôi vào với thần minh. Cụ thể mà nói sinh ra là để chết đặng đồng nhất với thần minh, vì lối hiệu nghiệm nhất để đồng nhất là chết, chết làm tan biến hình hài tiểu ngã. Vậy nên nghệ thuật được hướng vào sự chết, vào thế giới bên kia để lấy đề tài. Những mộ địa lớn lao như Menhir hay khổng lồ như Kim Tự Tháp đều là để ướp xác chết. Rõ nhất là Angkorvat đỉnh cao chót vót của nghệ thuật đền núi thì cửa quay về hướng tây là hướng mặt trời lặn: hướng chết (Grosslier p.161).
Đó là 3 nét nổi bật trong mỹ thuật xưa
- Con người quá bé nhỏ không đáng kể phải vươn tới cái vô biên: cứu cánh con người là được đồng hóa với vô biên.
- Vô biên được quan niệm như thần linh lớn lao được diễn tả bằng những con vật hung bạo, kỳ quái để chỉ cái gì xa lạ với con người tiểu ngã. Vô biên cũng được diễn tả bằng những kích thước khổng lồ.
- Con người ít lo sống mà lo nhiều cho chết.
Khi 3 yếu tố đó quá mạnh đến đè bẹp con người ta gọi là thời bái vật. Về sau khi sức đè ép bớt đi, con người ngoi đầu lên dần thì trở thành các tôn giáo. Tôn giáo nối tiếp những ý niệm trên, nhưng nhờ lương tri ngày thêm mạnh đưa dần các yếu tố nhân bản vào, có nơi đi thật xa đến độ nói đuợc là nhân bản hóa thần minh như Hy Lạp.
Đây là những bước tiến của con người khởi sự ngóc đầu lên địa vị của mình. Có thể nhắc lại đây những đồ gốm có hình dáng rất cao thí dụ bên Sumer, Rodhésie, Greece, Tàu… biểu lộ sự cố vươn lên đến cái vô biên. Ngoài ra còn có thể kể tới một số tiêu biểu quá đáng trong đó sự vật bị uốn nắn đến gần như đánh mất hình thể để biểu thị cái vô biên.
Nói theo lịch sử nghệ thuật là ideomorphisme tức hình ảnh sự vật được quyết định theo ý niệm, hay như những quy phạm chỉ huy lối tạc tượng của An Độ: nhiều tay, nhiều đầu với những hình quái dị làm nên một thế giới được tin là của thần minh, xa lạ với con người.
Nói chung tất cả những giải pháp trên đây (cố vươn lên đồng nhất với thần minh) đều thất bại: dấu hiệu bên ngoài là phần lớn con người phải sống kiếp nô lệ khổ đau, sống ngoi ngóp trong một thế giới đầy những điện đài nguy nga với những tác phẩm điêu khắc, hội họa rực rỡ, nhưng tất cả đều hướng vào mãi ở đâu xa tắp. Điều đó dẫn đến vong thân. Con người quên “cõi người ta” để đem tâm trí hướng vào những thiên thai mơ viễn.
Đó là một thất bại dù có được trình bày huy hoàng vẫn là thất bại, vì thế ta thấy xuất hiện chiều hướng thứ hai là:
3. Con người cố kéo thần minh xuống với mình
Thử thách này có thể chia ra 3 đợt:
B1: kéo thần minh xuống cho một người.
B2: kéo thần minh xuống cho nhiều người.
B3: kéo thần minh xuống cho tất cả.
a. Khi con người kéo thần minh xuống cho một người
Thì người đó sẽ trở nên vua thần (God King). Ý tưởng này phát xuất bên Lưỡng Hà nhất là giai đoạn Assyria, Perse. Thay vì kéo thần xuống con người để mọi người đều trở nên nhân thần thì ở đây mới chỉ kéo xuống được cho một người, và người ấy là vua. Ngừơi Ai Cập xưa tin chỉ một mình vua là có linh hồn. Nhờ đó vua thay thế cho thần, còn toàn dân vẫn tiếp tục kiếp nô lệ như giải pháp A: trước nô lệ thẳng cho thần bây giờ nô lệ cho vua được coi là thần.
Từ đấy đền đài bắt đầu đi vào trần gian. Trước là đền thờ thần sau là đền vua hay mộ táng xác vua. Còn toàn dân không được kể đến, chỉ phải sống chết cho nhà vua. Có khi cả nước đi đánh nhau để cướp lại vợ cho vua như trong chuyện Illiade; hoặc cả nước phải xây cung điện vua, nhiều khi khốn khổ là chính vua cũng không được ở mà chỉ để thờ cái ngọc hành của vua. Nước thịnh hay suy là tuỳ cái độ cương nhiều hay ít của các phallus ấy (thí dụ rõ nhất bên Angkor và Ziggurat của Babylon).
Chính lối nhìn một chiều này đã đưa đến việc tập trung tài sản toàn quốc vào tay vua, cũng như nhân mạng cả một nước tuỳ thuộc ý muốn của vua: vua cho sống thì sống, bắt chết phải chết.
Cũng nên kể vào đây vụ vua có nhiều trăm cung phi là do óc độc chiếm đến nỗi quan coi các cung phi phải hoạn để tránh vụng trộm của vua. Đó là định chế xuất hiện trước hết ở miền có ý niệm vua thần là Assyria, Iran, rồi sau truyền sang các nơi khác trong đó có Tàu với chức hoạn quan. Chính ý niệm vua thần này đã bắt dân khi đến trước mặt vua phải sấp mình phủ phục tận đất. Y niệm đó đã làm nảy sinh ra tội phạm nhan (ai xem vào mặt vua phải chết) cả khi sứ một nước đến chầu cũng không được nói với vua: phải quỳ ở ngoài sân, sấp mặt xuống đất… Về sau còn truyền lại bên đế quốc Roma bằng sự hôn chân nhà thống trị.
Thứ nhất: Về nghệ thuật các kiến trúc vẫn còn giữ tính chất khổng lồ, tuy nhiên đã trở nên thanh thoát hơn và mở dần ra cho đại chúng tham dự là nhờ sự phát minh ra các xây cuốn (vault). Không có cuốn đền không thể có bên trong rộng để chứa nhiều người như đền bên Egypt và Hy Lạp toàn cột là cột. Lối xây cuốn phát xuất tự Sumer, sau Roma biết khai triển nên đã xây được những đền vươn lên thật cao mà bên trong vẫn rộng thênh thang để làm nơi hội họp cho dân chúng.
Thứ hai: Nghệ thuật biểu lộ bằng những hình người như bên Egypt nhưng mới là những tượng bất động tuân theo những mẫu mực của tôn giáo, mắt và ngực vẫn phải ở thế thẳng theo luật trán “loi de fronttalité” để con người, con vật xuất hiện toàn thể. Có thế mới bảo đảm được hiệu năng theo những tin tưởng ma thuật là hình thay cho vật thực, nên không được thiếu phần nào, hình ngựa có 5 chân là do ý niệm này. Đó là tiêu chuẩn lấy tự ngoài, nên đó là những tượng chết chưa có sinh động như bên Hy Lạp sau này, nói theo nhiều sử gia nghệ thuật là nhà tư tế bóp chết nghệ sĩ.
Thứ ba: Nghệ thuật chú trọng đến ác thú (Art animalier). Nên ghi nhận liền ở đây là nó phát khởi ở Lưỡng Hà ngay tự thời Sumer và đến đợt Assyria tượng con thú đã trở nên tuyệt khéo: không đâu có những tượng thú đẹp hơn, sống động hơn, hiện thực hơn. Như bức tuợng thời danh tạc con sư tử bị thương tim thấy ở Ninive (hiện ở bảo tàng Londre) hoặc những tượng sư tử mặt người đứng oai nghi hai bên cửa thành Assyria.
Nghệ thuật ác thú này sẽ xuất hiện trên miền Thảo Nguyên (Siberia) với những con thú đang đuổi nhau, cắn xé nhau, ăn thịt nhau, quấn quýt nhau để sau trở thành những diễn đề trang trí kỳ lạ. Đó có thể là biểu lộ một hình ảnh chiến đấu gặt gao để sinh tồn trong thời con người mới xuất hiện. Sự kiện này còn lưu ảnh hưởng lâu dài trong lịch sử đưa đến khẩu hiệu “đấu tranh để sinh tồn” do Darwin công thức hóa. Lối cuối cùng này cũng là một thất bại. Bởi cái sống được nuôi dưỡng bằng cái chết của kẻ bị tước đoạt mà chưa phải là giai đoạn hòa hợp cộng tác như lý tưởng đòi hỏi, vì thế cần tìm một hình thức khác.
b. Khi kéo thần minh xuống với quý tộc
Đây là bước tiến hơn trước, thay vì một mình vua hưởng thì đã có cả một giai cấp cùng hưởng đó là quý tộc mà đại biểu Hy Lạp với những nền nghệ thuật cổ điển được kể là bước tiến vượt bực, gọi là “phép màu Hy Lạp”, gồm mấy nét đặc trưng sau:
- Một là chú ý đến sống thay cho chết.
- Hai là thống nhất thay vì rời rạc.
- Ba là xoay quanh con người.
Các điều đó nói lên sự độc lập của con người, con người đã trở thành chủ nhân bắt trời phải nên giống người hay nói khác là nhân bản hóa thần minh, thay vì những tượng kỳ quái nay là những hình ảnh con người tuyệt đẹp. Có nghĩa là tự nay thần minh phỉa trở nên như người, con người không cần phải chết để đồng hóa với thần minh nữa. Ý tưởng sống bắt đầu đi vào nghệ thuật. Chính đó là nguồn gốc cho con người nở nụ cười đầu tiên trong nghệ thuật khai mạc cái nhân sinh quan vui sống. Tục chôn người sống theo người chết đã xuất hiện trong giai đoạn vua thần cũng xóa dần. Trước kia khi một vua qua đời biết bao cung phi mỹ nữ phải bị chôn theo… Về sau tiến bộ, thay bằng các vật tuỳ táng, hoặc đốt vàng mã, cuối cùng bỏ hẳn.
Trong kiến trúc xuất hiện khuynh hướng thoát ra khỏi đường lối khổng lồ: không còn tìm cao cả trong kích thước lớn lao nữa nhưng tìm trong sự cân đối của các phần (tỉ lệ cân xứng), không còn phải tuân theo tiêu chuẩn ma thuật hay tôn giáo như bên Egypt, nhưng tự lấy tiêu chuẩn ngay trong chính mình, nên tượng có đủ tư thế. Nhờ đó nghệ thuật tự đặt sứ mạng cho mình. Thế là con người tiến lên chiếm chỗ trước kia dành cho thần được đại biểu bằng các loại thú (triomphe de l’homme au dépens des animaux). Các tượng hình Hy Lạp hầu hết là người. Không những thế còn là những con người sống động, tự nhiên, nhờ đã thoát khỏi kìm kẹp của thần minh, tượng có đủ tư thế: mắt thấy sao tạc hình vậy khỏi cần theo tiêu chuẩn cố định của tôn giáo.
Phải công nhận nghệ thuật Hy Lạp quả là một bứơc tiến trung thực do đấy các trị thiết lập ở đây đã đạt độ phổ biến. Lý chứng là đã truyền bá rộng và còn lưu truyền đến tận ngày nay. Nhưng xét theo khía cạnh xã hội đồng thời, mới kể là tiến so với giai đoạn vua thần. Với vua thần mới có một người, nay với quý tộc đã đến 20% người hưởng. Tuy nhiên dù có 20, 30, 40% đi nữa cũng chưa phải là hết cả. Tức mới có quý tộc làm chủ, còn toàn thể dân chúng vẫn làm nô. Do đó bầu khí vẫn là đấu tranh giai cấp và khi mở rộng hơn thì các thị quốc không sao hòa được với nhau: Athene, Sparte, Thebes vẫn làm nên tam giác kình chống nhau để cuối cùng bị Macédoins thôn tính. Đấy là xét về mặt ngoài xã hội.
Xét về nội tại nghệ thuật ta thấy tuy người đã kéo được thần minh xuống với mình như được chứng tỏ trong các tượng thần Apollon Belvedere, The Hermes of Praxiteles, Venus of Milo, hình thái đẹp trọn hảo; nhưng nếu xét theo về sự biểu lộ linh thiêng huyền nhiệm thì không sao so được với những đầu tượng Phật ở Angkorvat vừa gợi hứng, tỏ bày, vừa làm cho tâm hồn bình lặng và sáng lên. Vậy nên nói được là mới có cái bên ngoài hoàn toàn theo đường lối phụ họa bắt chước chưa thấu được vào tinh thần. Nói khác Hy Lạp mới thành công ở truyền hình chưa đạt độ truyền thần.
Chỉ cần so sánh 2 tiêu chuẩn sau sẽ thấy rõ: Hy Lạp lấy “bắt chước thiên nhiên” (Aristotle) làm tiêu chuẩn, lấy sự giống với thực làm đầu; trái lại bên Tàu trước hết phải xem tới” khí vận sinh động”, thứ đến là “cốt pháp dụng bút” rồi “vị trí”, sau cùng mới tới giống hay không giống. Đấy là lý do tại sao Đông phương không coi trọng tranh Tây. Ban đầu Tây phương không hiểu được thái độ đó, mãi cho tới thời xuất hiện những họa phái mới: ấn tượng, lập thể, trừu tượng cũng cố đi tìm cái form, cái “nhịp sống” thì Tây Ay mới hiểu thái độ trên và khởi đầu đề cao hội họa Tàu, Nhật cho là đạt được chiều sâu, hay cái hồn. Người ta không thể tìm bên Au được những bức tranh sơn thuỷ u linh như những bức thuỷ mạc nhà Tống chẳng hạn.
Hiện nay các nghệ sĩ đã quay lưng lại với lối vụ hình của Hy Lạp chú ý đến từng chi tiết, hoặc những nội dung có chủ đề, những tranh tả cảnh, văn chương, huấn giáo, những gì có thể sờ mó; người nghệ sĩ đi tìm cái không thể sờ mó, tức họ cố đi tìm cái hồn, cái tinh hoa của sự vật. Tóm lại có thể nói lối đưa thần linh nhập thể người thì thần linh trở nên quá trần tục. Zeus đi chới gái lung tung, thất tín lu bù, đã thế còn về treo vợ là thần nữ Hera lên mà đánh. Rồi thiên tư dân này, đàn áp dân khác. Té ra khi thần minh nhập cuộc với người đã chẳng đưa được đức tính nào của thần xuống đóng góp, còn bê bối quá con người, nên kể là chưa có sự thần hóa, đúng hơn mới có sự tục hóa thần minh, tức thần cũng nhập bè lũ duy vật; nên đối với lý tưởng “nhân linh” rõ ràng là thất bại. Con người phải nghĩ đến bước thứ ba.
c. Kéo thần minh xuống cho toàn dân
Bản tính thần minh là tự do (do tính chất vô biên) nay muốn toàn dân được tự do thì gọi được là kéo thần xuống cho toàn dân, đó là lý tưởng của biết bao thuyết lý (cả đảng phái chính trị) cố công theo đuổi, nhưng cho tới nay vẫn còn đầy khập khiễng, vì các triết học gia đã đi theo cung cách của các thần Olympus không lưu ý tới trần thế, chỉ chú tâm tới tự do bình đẳng, không lo cho thân xác nên kể là tự do chết đói, bình đẳng trong bần hàn, bởi thế toàn dân không vươn lên nổi tới chỗ quý tộc, chỉ có một nhóm quý tộc hay bourgeois được hưởng, nên vẫn còn giai cấp đấu tranh khiến cho thế giới ngày càng trở nên mất tự do hơn trước. Thế thì còn chỉ là thần mà chính là xã hội phi thần hay tích cực vô thần, nên cũng là vô tự do nhân phẩm.
Nhiều học giả cho rằng tự do là hậu quả của văn hóa Tây Au. Quả thật văn hóa Tây Au đã nối tiếp con đường đấu tranh cho con người của Hy Lạp đã nói trên, nhưng đó là một thứ tự do tuyệt đối, nằm gọn trọng lý thuyết, mãi cho tới cuộc cách mạng thời mới tự năm 1789 bên Pháp trở đi mới dần dần hiện thực được phần nào. Không thể chối cãi được rằng nền tự do Tây Au đưa lại mới là tự do hàng ngang: nếu có thoát óc chuyên chế nhưng thiếu hàng dọc đối với thiên và địa, thì còn là thứ tự do què quặt không thể dẫn con người tới cuộc sống tròn đầy viên mãn.
Đó là điều tâm thức con người hiện nay đang cảm lờ mờ, nên trong nghệ thuật ta thấy bước tiến tiêu cực là không những lối thoát khổng lồ hay ác thú và sự chết mà còn thoát luôn những tiêu chuẩn cứng đọng gò bó. Hiện nay nghệ sĩ được thong dong sáng tạo tuỳ hứng không phải theo quy luật tôn giáo nào, nhưng về tích cực vẫn chưa tìm ra đường lối thống nhất, mới là một thứ dò đường lung tung, hết ấn tượng, siêu thực thì đến lập phương, lập thể… Thiếu thống nhất như thế đâu đã là thần, vì thần là thống nhất.
Thì ra con người vẫn duy vật, vẫn thiếu thần linh tức thiếu mất thống nhất làm thành một thân thể. So với con người thái cổ không hơn: người thái cổ tự huỷ thân để nhập với thần linh, còn nay thì sát thần để thoát công thức cũng là một hình thái vong thân.
Cả hai đều là thái cực, nên trong cả hai giải pháp số nô lệ vẫn hơn kém như nhau. Hết nô lệ thần đến nô lệ quân, rồi đến nô lệ quý tộc và nay nô lệ cho tư bản và cộng sản. Con người chưa sao đạt được tư cách thần là tự do trong no đủ.
Chính sự thất bại trong đường hướng thứ ba này dẫn đến chỗ chia thế giới làm hai thái cực để đè nặng thân phận con người, làm nảy sinh biết bao đổ vỡ mà nạn nhân là chúng ta. Vì thế phải kết luận là có sự thất bại nặng nề. Lý tưởng là đạt được vô biên mà cụ thể là lòng yêu thương phổ biến (l’amour universel) hay nói cụ thể là xây dựng một xã hội không giai cấp để ai cũng được thong dong và no đủ. Vậy mà cho tới nay bao giờ cũng chỉ một thiểu số được hưởng hai khoản nọ.
4. Nghệ thuật giao chỉ
Nhìn đến trống đồng ta thấy đây là một cổ vật rất xa với kích thước khổng lồ cũng như không có cảnh đuổi bắt, giết chóc, không có gì kỳ dị mà về mọi phương diện lại hợp tầm kích con người.
Khi nhìn riêng lên mặt trống ta thấy con người chiếm địa vị then chốt giữa các con vật hiền hòa, với các tác động diễn tả những việc thường nhật như giã gạo, giao hoan rồi đến ca vũ, tất cả đều biểu lộ tự do, mỗi người mỗi vẻ trong tinh thần công thể, không một sự gì gò bó: ta có cảm tưởng là hai điểm căn bản đã được hiện hành đến một trình độ đáng kể, không những hơn Hy Lạp ở chỗ lưu tâm đến cuộc sống mọi người, mà còn hơn cả Trung Quốc ở chỗ tránh hẳn sự kỳ quái vẫn chưa tẩy hết khỏi nghệ thuật Tàu.
Ở trống đồng thì hoàn toàn tự nhiên, dễ hiểu, vừa tầm con người. Tôi gọi đó là nghệ thuật của nhân chủ hay nghệ thuật Giao Chỉ cũng thế.
Chính quan niệm nhân chủ này giúp con người thoát ra khỏi định mệnh đã đè nặng trên cả hai nền văn hóa Au, An (xem bài Định Mệnh Con Người trong Nhân chủ). Ở Việt lý đó là quan niệm về con người tự làm chủ lấy mình, một quan niệm cao chót vót vì đã vượt qua những giai đoạn con người sinh ra để được chết cho thần, hầu vượt lên địa vị ngang hàng cùng trời với đất. Chưa đâu có được như thế kể cả bên Hy Lạp xưa, cũng như Au Châu hiện nay là những nơi triết học không bao giờ nắm được quyền chỉ huy toàn bộ đời sống hàng dọc là ý, tình, chí (cả ăn, làm, suy tư) cũng như ở hàng ngang mở rộng cho toàn dân như lẽ ra nó phải là thế, nhưng lại không thế. Lý do?
Có thể tìm lời đáp ngay trong nghệ thuật: trước hết những nghệ thuật lớn lao như những kiến trúc khổng lồ lại xuất hiện gắn liền với những niềm tin có tính chất bái vật về thần minh, hoặc về vua thần như đền núi Angkorvat, hoặc sự chết: những mộ táng khổng lồ cao từng trăm thước, rộng nhiều trăm mẫu như mộ Tần Thuỷ Hoàng hay các mộ ở miền Thảo Nguyên gọi là Kourgane (Steppes, 20), các Kim Tự Tháp… Vậy sự chết cũng như các thần hay các vua thần không gần với đời sống của nhân dân, mà lại gần với mê tín, chúng biểu thị một thế giới khác, thế giới bên kia mộ. Đó là dấu chỉ chúng đã giúp vào việc đàn áp con người.
Do đó dẫn đến nhận xét hai là nghệ thuật nằm ngoài đời sống nhờ đó chúng xuất hiện một cách chói chang y như những đối vật đứng trước mặt ta để cho ta nhìn xem bao giờ cũng nổi bật hơn những cái gì lẩn chìm vào ta, vào đời sống của ta. Đấy là lý do tại sao Việt Nam không có nghệ thuật khổng lồ mà chỉ có nghệ thuật gắn liền với cuộc sống, những chạm trổ nhà thường ở bên trong hay những cái gì vừa tầm tay: bình sứ, chậu, vò, thạp, thố, trống đồng….
Thêm vào đó nghệ thuật khổng lồ vẫn đi đôi với chế độ nô lệ, hễ đâu có đền đài nguy nga, những cung điện đồ sộ đấy có nô lệ. Đền đài càng nhiều nô lê càng đông thì số phẩn càng hẩm hiu. Thí dụ về An Độ mới khám phá sơ sơ đã thấy nhiều công trình kiến trúc hơn toàn cõi Au Châu… thì hiểu được nô lệ bên đó đông hơn, số kiếp lầm than hơn vô kể. Vậy Việt Nam không có những đền đài khổng lồ lại trở nên một chứng từ không có chế độ nô lệ. Đó là lý do giải nghĩa tại sao khi vào đến đất Chiêm Thành ông cha ta đã không ngó ngàng chi đến điện đền ở đây, vì chúng ở xa đời và nhất là việc kiến tạo cũng như duy trì chúng đòi phải có chế độ nô lệ… Đấy mới là lý do chính chứ không phải Việt Nam đã khô nguồn sáng tạo như ông Groslier đoán phỏng (p.99).
Nếu xét đến nội tại như kiểu dáng và hoa văn ta còn gặp lắm điều đáng chú ý.
Về hình dáng thì thường thấp (chiều ngang vượt chiều cao, thí dụ trống đồng Ngọc Lữ cao 1, ngang 1,25). Điều đó nói lên sự an nhiên (nằm an nghỉ, đứng là động) chiều ngang vượt còn nói lên bình thản trông hòa hợp. Điều đó cũng thấy trong nhạc:
Nhạc đời cổ hoa vì thanh thấp
Nhạc đời sau ngược lại vì thanh cao.
Thanh thấp là do lòng người tĩnh mà không ganh đua,
Thanh cao do lòng người cấp bách mà thích ganh đua.
(Vân Đài 271)
Kiến trúc Đông phương cũng theo lối đó nên không vươn lên chọc trời, trái lại dàn rộng ra hòa vào khung cảnh thiên nhiên để làm nên một thể theo hình ảnh trên (trời) lao xuống miệng rồng dưới nước (đất).
Về hoa văn thường là nét song trùng biểu thị lưỡng hợp tính. Nét này đã gặp ngay tự thời Bắc Sơn và trở nên hoa văn chủ đạo tự Phùng Nguyên nói lên sự vắng bóng mâu thuẫn ở độ cơ cấu, thay vì đối kháng là thân hữu, thay vì cô đơn là sóng đôi giữa tiên với rồng, giữa thiên nhiên với con người, giữa chiến đấu và thơ mộng (như chuôi gươm- chỉ cương- lại là tượng đàn bà, nhu – hoặc múa khiên mộc, cương – mà đầu lại đèo lông chim, nhu).
Các nét cong lớn như thuyền cong, nhà mái cong hay những đình cố đầu dao cong vắt hoặc những vòng chạy quanh đồ vật… là điểm đặc trưng, bởi nét cong là hệ quả do sự hòa hợp giữa tròn và vuông hoặc tròn bao lấy vuông, tức tinh thần bao trùm vật chất khiến vật chất không còn quá gẫy khúc nhưng trở nên cong (H.43). Đấy là hậu quả giao thoa giữa tròn và vuông. Do đó hiểu được tại sao văn minh du mục thường ưa những hình vuông như đền thờ hình thang bên Sumer trên có nhà vuông, qua các Ziggurat bên Babylon cũng như các đền điện của Perse đều vuông. Hy Lạp ban đầu dùng nhiều vòng tròn xoáy ốc là thời còn văn hóa, nhưng tự lối thế kỷ 8 trở đi lại nghiêng về hồi văn gẫy khúc và đồ án hình vuông tức đã bước vào văn minh lấn át văn hóa (xem La Grèce antique par Homann Wedeking. A.Michel Paris, 1966 p.10-15)
Tàu mang nhiều chất du mục hơn bên Việt nên nghiêng về hồi văn gẫy khúc với hình dáng thường nằm bè hay vươn cao vút tức có khuynh hướng đi về hai thái cực, thí dụ cái cô cao hơn bề ngang đến 3, 4 lần. Vươn cao là dấu còn phải cố gắng để hòa hợp với “trời” chưa đạt độ an vi “ung dung trúng đạo”: trời xà xuống hội nơi người.
Tóm lại phả đạt hòa tự cơ cấu có được những nét cong lớn là sự hiện thực rất diệu với như mái nhà cong lớn mà sự hiện thực rất diệu vợi như mái nhà cong rất khó làm, vậy mà vẫn cố làm, là cốt để nói lên bầu khí tinh thần hòa hợp. Đó chính là chìa khóa mở ra các ý nghĩa về tròn vuông, chẵn lẻ… với các biểu hiệu về mặt xã hội, mỹ thuật, tôn giáo, chính trị… Nhưng vì nó biến hóa cũng như đã sa sút nên không thiếu trường hợp ngoại lệ khiến cho việc nhìn nhận trở thành khó khăn vi tế, tuy nhiên cần nắm giữ để làm tiêu chuẩn nhận định, hay dùng như sợi dây Ariadnee đặng tìm ra một hai đường mòn trong cánh rừng âm u cổ học.
5. Đế Thiên
Nhân tiện ở đây xin bàn thêm ít lời về đền Đế Thiên Đế Thích được thế giới trầm trồ ca ngợi như một kỳ quan lớn lao bậc nhất trong nhân loại, khiến nhiều người Việt cảm thấy tủi phận khi nghĩ đến sự nghèo nàn của nghệ thuật nước nhà. Tuy nhiên nếu đứng ở quan điểm nhân sinh mà nhìn Đế Thiên lại thấy không cần phải hổ ngươi như vậy. Vì đó là những nghệ thuật đặt ngoài đời sống nên gây rất nhiều bất tiện trong cõi nhân sinh.
(H.45: Đế Thiên)
Trước hết, vì là ý niệm đền mộ, nên phải xây nhiều, không như đền cho vua sống chỉ cần một, vua trước chết nhường lại vua sau. Còn đây là đền mộ mỗi vua phải một đền riêng, do đó ta thấy biết bao là đền: nếu chính thể Angkor còn đến nay có lẽ toàn cõi nước Mên cũng không đủ đất trống để xây đền mộ. Đấy là lý do đầu tiên làm kiệt quệ dân nước. Việt Nam nói “Thần đòi đền, chết đòi mộ”. Đây cả hai hợp lực đòi thì dân sống vào đâu.
Điểm sau là vua thần còn tai hại hơn ở chỗ bắt dân gian lệ thuộc trọn vào vua, đến độ bị đồng nhất với vua, không còn có tự trị ở cấp làng nữa. Nếu được tự trị thì dân làng vẫn sống như một nước dầu không còn vua. Điều đó Mên không có nên sau này khi ý niệm vua tan rã thì dân cũng khỏi sự tan rã (Groslier p.194). Đấy là điểm hai gây ra do ý niệm vua thần.
Điểm không tự nhiên thứ ba do đền núi, vì xây trên núi thiếu nước làm sao sống, cho nên đợt đầu xây ở Kulen (30km bắc Angkor) chỉ nghĩ đến núi không nghĩ đến nước phải sớm bỏ (Groslier p.89) để đi xuống Angkor và áp dụng hệ thống dẫn nước sông Xiêm Rạp. Vì thế có nhiều hào rất lớn (hào phía đông dài 7 km, rộng 1,80m). Nhờ hệ thống nước này Angkor đứng vững được ba thế kỷ, nhưng sau hào mương ứ đọng bùn lầy làm tê liệt dần hệ thống phân phối nước. Đã vậy lại còn những cuộc tế tự lớn lao tốn kém cũng như xây đắp liên miên khiến dân gian khổ luỵ (Groslier p.169); khi Thái xâm lăng (lần nhất 1353, lần sau 1431) thì gần như được sự đồng ý ngầm của dân Angkor đã chán cái vinh hiển ngạt thở (réaction profonde et unamine contre l’écrasante hégénmonic Khmere – Groslier p.213). Đó là lý do sâu xa giải nghĩa tại sao Thái đã thắng được Mên dễ dàng, khiến vua Mên phải rút về Nam Vang, bỏ lại miền Angkor làm kinh đô cho muỗi sốt rét (Groslier p.191).
Tóm lại nói về Đông Nam Á nghệ thuật trổi vượt xa nhất là Angkor, nhưng một trật cũng không đâu biểu lộ rõ hơn mặt trái xã hội của nghệ thuật đồ sộ, phụng sự vua thần, hướng về sự chết, mà nguồn gốc là do văn hóa ngoại lai từ Lưỡng Hà truyền sang.
Trên đây là ít bằng chứng cho thấ các xã hội có những nghệ thuật khổng lồ thì liên hệ xã hội bao giờ cũng là chủ nô, tức xây trên giai cấp, được biểu thị rõ nhất trong nghệ thuật ác thú vùng Thảo Nguyên mà chủ nhânlà các giống du mục như Scythe, nên gọi chung là art animalier Scythe (Steppes p.13) tức là nghệ thuật ưa tạo hình ác thú, ưa vật rừng hơn gia súc, ưa những cảnh con vật cắn xé ăn thịt nhau hơn là những cảnh con vật hòa hài kiểu lưỡng long chầu nguyệt, sư tử hí cầu bên Việt Nho.
Cả ba điểm trên (vắng bóng nghệ thuật khổng lồ, chiến đấu liên miên và tính cách xa đời sống) nói lên tính chất nhân chủ là không để người bị đè bẹp do những khối lượng đồ sộ, vượt xa kích thước con người thường, cũng y như không có nô lệ để xây đắp những công trình đó. Xét cho cùng chúng chỉ là chứng tích của kiếp nô lệ; nó báo oán con người bằng lấy chiều kích lớn lao mà uy hiếp tinh thần con người (có những tượng là cả một trái đồi).
Có thể nói chung là miền Lưỡng Hà thiên về địa: ưa không gian, nổi về điêu khắc, thích những hình vuông như những đền Ziggurat bên Babylon hay những hồi văn gẫy khúc đủ kiểu. Ngược lại An hướng về trời cố lánh xa đất, tránh né không gian nên không ưa những đồ sứ vì làm bằng đất (Speiser p.123) cũng như không tiến sâu vào điêu khắc mà chỉ đi đến chạm nổi là ngừng (Groslier p.59).
Còn trên mặt trống đồng người ta thấy chung quanh mặt trời cũng như tang trống cảnh con người hòa hợp với nhau với vạn vật: tất cả đang hòa ca, hòa vũ, rõ ràng là trời đất giao thoa.
Đó là đại để cái nhìn bao trùm cánh đồng nghệ thuật nhân loại cổ sơ, ta thấy nằm ngầm bên dưới ba loại triết: một thiên trọng về đất như Hy Lạp, Lưỡng Hà; một thiên trọng về trời như An, một nữa thiên trọng về người được coi là nơi gặp gỡ của trời cùng đất, ta gọi đó là nghệ thuật Giao Chỉ tức chỉ trời chỉ đất giao thoa nơi con người. Hậu quả là đặt lý tưởng nhân thần chứ không còn là duy vật hay duy linh nữa.
(còn tiếp)
Kim Định, SỨ ĐIỆP TRỐNG ĐỒNG,
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
**Thử xác định lý tưởng con người xuyên qua nghệ thuật cổ xưa** **1. Liên hệ giữa cổ nghệ với lý tưởng con người**
Tìm về nhân tộc có hai lối: một là huyền thoại hai là cổ nghệ. Nhà nghiên cứu huyền thoại Karl Jung đã nhận ra được rất nhiều những chân lý chung của mọi dân. Nghiên cứu nghệ thuật cổ xưa cũng đưa lại những dịp may như vậy, vì nghệ thuật cổ xưa chưa nhằm thẩm mỹ cho bằng nhằm diễn tả lý tưởng.
Vậy khi nhìn bao trùm cánh đồng nghệ thuật mênh mông của con người trải qua các thời đại sẽ thấy lý tưởng nghệ thuật chính là sự cố vươn lên tới cái chi u linh man mác. Lý tưởng nghệ thuật là cố gắng biểu lộ vô biên xuyên qua những cái hữu hạn. Vì thế khi tiếp cận với nghệ thuật chân chính ta cảm thấy cái chi như thấm sâu vào tâm hồn, như được vén màn lên để ta chạm tới cái chi man mác. Điều này dẫn tới một nhận xét khác là lý tưởng của nghệ thuật cũng chính là lý tưởng của con người vì con người cũng luôn luôn hướng về siêu việt. Có thể nói lý tưởng của nghệ thuật sao lý tưởng của con người vậy: tức cũng như nghệ thuật con người luôn luôn cố gắng kết hợp với cái chi vô biên thường được gọi là thần là thánh. Đó là điều kỳ lạ. Kỳ lạ vì con người là vật thể nhỏ bé, ngẫu hữu, bất tất thế mà lại đem lòng mơ ước khát vọng cái tất hữu, vô biên được biểu lộ bằng sự khát mong tự lập, tự cường và tự do. Đó là mặt nội.
Còn mặt ngoại là lo sao cho ước mong trên thành tựu không những cho mình mà còn cho mọi người cũng được hưởng sự sung túc và tự do thoải mái giữa cảnh phong phú dư thừa, đến nỗi nói được óc cá nhân ích kỷ chỉ là sự bê bối chứ không được đề ra như lý tưởng. Lý tưởng vẫn là mong sao cho mọi người được vui hưởng như nhau.
Thế nhưng trải qua dòng sử mệnh loài người ta thấy cả hai đàng nội cũng như ngoại tràn đầy thất bại chồng chất che lấp mất lý tưởng, nhưng thực ra lý tưởng có rồi đó: nó ở tại chủ quan là kết hợp với thần linh, còn bên ngoài là giải phóng nhân loại. Đó là lý tưởng hợp tình hợp lý nên được mọi nơi mọi thời chấp nhận và cố gắng hiện thực như ta có thể đọc trong lịch sử, xuất hiện như là những bước dò đường cố vươn lên lý tưởng nọ.
Nhưng vì gặp quá nhiều thất bại nên lý tưởng kia chỉ được coi như mộng tưởng, nhưng là một chữ mộng bền bỉ hơn hết được biểu lộ cụ thể qua nghệ thuật, nên khi nhìn con đường diễn tiến của nghệ thuật ta có thể suy diễn ra được các mức độ cung cách cũng như quá trình phát triển của nghệ thuật trở nên một thứ bia ghi lại lịch trình tiến hóa con người: cả hai đều là những cố gắng của cái hữu hạn là con người tiểu ngã cố vươn lên cõi vô biên. Đó là cái may giúp chúng ta có tiêu điểm cụ thể để theo dõi bước đi của con người trên đường tiến về lý tưởng là nối kết hữu hạn với vô biên (H.40 và 40bis).
Để dễ theo dõi ta hãy biểu thị vô biên bằng vòng tròn, theo nghĩa tròn không có góc cạnh tức không có giới hạn nên chỉ vô biên, còn hữu hạn chỉ bằng hình vuông, vì vuông có góc, là cái biểu thị mốc bờ. Lý tưởng của con người là nối vuông với tròn tức làm cho cái hữu hạn mặc được cái vô biên. Đó là điều diệu vợi vì hai chiều trái ngược, thế mà lại cần nối kết, ta nhận ngay ra sự diệu vợi nằm sâu trong nội tại rồi, bởi hai bên cách xa nhau đến trái ngược gây nên đủ thứ trở ngại. Vì thế có thể căn cứ trên các trở ngại để phân loại các bước tiến làm 3 loại:
a. Một là con người cá thể (vuông) cố vươn lên để đồng nhất với vô biên (tròn) mà ta gọi bằng thần linh hay trời.
b. Hai là con người cố kéo thần linh xuống để đồng nhất với tiểu ngã mình.
c. Ba là lấy con người làm tâm điểm cho trời đất hội tụ. Hãy thử đi vào chi tiết.
**2. Khi con người cố vươn lên để đồng nhất với thần linh**
Đường lối thứ nhất con người cố vươn lên để mất hút vào thần linh. Đấy là đường lối của con người thái cổ khi mà lý trí và ý thức cá nhân mới nhú mầm chưa đủ phát triển để nhận ra được mình như một tự thể, chỉ biết tuân theo đoàn lũ, những mệnh ngoại khởi. Lúc ấy chính là thời thơ ấu của loài người, lúc mà độ nhận thức ra mình còn quá bé nhỏ nên dễ bị cảm xúc của cái vô biên hay cái toàn thể lấn át, ví được với con kiến bị lôi cuốn trong cái xoáy nước khổng lồ ngoại cảnh toàn là thù nghịch: nào rừng rậm núi cao, nào băng tuyết, bão lụt, sấm chớp, với những ác thú: hùm, beo, mãng xà, khủng long đủ thứ, tất cả chỉ rình chực làm hại con người, vì thế trong nghệ thuật ta thấy những yếu tố sau:
Trứơc hết những người thái cổ thường quan niệm về thần linh như những quái vật hung tàn khát máu: dễ giận hờn, hơi một tí liền làm sấm sét đánh phạt. Vì thế nghệ thuật hay biểu thị thần linh bằng những giống ác thú như sư tử, hùm beo, bò đực, mãng xà, hoặc như thần gió được dân Astec tôn thờ gồm cả cánh chim ưng lẫn nanh vuốt thú dữ với cái mồm há hốc lởm chởm những răng nanh. Hoặc bằng những chạm trổ đề cao chiến tranh: Babylon, Assyria, Perse đều quan niệm chiến tranh là mệnh lệnh của Thượng Đế truyền phải tiêu diệt các dân ngoại bang để làm sáng danh Người.
Thứ đến là những đền thờ lớn lao bằng cả quả núi, thường gọi là đền núi: temple montagne. Khởi đầu là những tảng đá nặng nhiều tấn như thấy được ở những Menhir bên Pháp hay Stone-henge bên Anh được xếp theo hình tròn hoặc bán nguyệt. Đấy là giai đoạn cự thạch. Lối này sẽ tiến bộ hơn khi làm với những tảng đá vuông và trở nên nền tảng cho những kiến trúc khổng lồ như Kim Tự Tháp, những đền tháp Ziggurat 7 tầng bên Lưỡng Hà, đền mộ Boroboudour bên Java hay đền Đế Thiên Angkorvat rộng từng trăm cây số cũng thuộc đền núi loại này.
Hình thể lớn lao uy hiếp con người làm con người cảm thấy mình bất lực nhỏ bé: trong thực tại thường bị sát tế như bên Astec hoặc nếu không đi tới chỗ chết trọn thì cũng phải chết từng phần và kéo dài như làm nô lệ: nô lệ cho thần hay các đại diện của thần, như tăng lữ và nhất là vua thần đều chết cả, nhưng chia ra từng phần để mà chết dần.
Vì thế điểm ba là bị ý niệm chết ám ảnh. Người thái cổ dường như nghĩ rằng con người sinh ra là cốt để được nuốt trôi vào với thần minh. Cụ thể mà nói sinh ra là để chết đặng đồng nhất với thần minh, vì lối hiệu nghiệm nhất để đồng nhất là chết, chết làm tan biến hình hài tiểu ngã. Vậy nên nghệ thuật được hướng vào sự chết, vào thế giới bên kia để lấy đề tài. Những mộ địa lớn lao như Menhir hay khổng lồ như Kim Tự Tháp đều là để ướp xác chết. Rõ nhất là Angkorvat đỉnh cao chót vót của nghệ thuật đền núi thì cửa quay về hướng tây là hướng mặt trời lặn: hướng chết (Grosslier p.161).
Đó là 3 nét nổi bật trong mỹ thuật xưa
- Con người quá bé nhỏ không đáng kể phải vươn tới cái vô biên: cứu cánh con người là được đồng hóa với vô biên.
- Vô biên được quan niệm như thần linh lớn lao được diễn tả bằng những con vật hung bạo, kỳ quái để chỉ cái gì xa lạ với con người tiểu ngã. Vô biên cũng được diễn tả bằng những kích thước khổng lồ.
- Con người ít lo sống mà lo nhiều cho chết.
Khi 3 yếu tố đó quá mạnh đến đè bẹp con người ta gọi là thời bái vật. Về sau khi sức đè ép bớt đi, con người ngoi đầu lên dần thì trở thành các tôn giáo. Tôn giáo nối tiếp những ý niệm trên, nhưng nhờ lương tri ngày thêm mạnh đưa dần các yếu tố nhân bản vào, có nơi đi thật xa đến độ nói đuợc là nhân bản hóa thần minh như Hy Lạp.
Đây là những bước tiến của con người khởi sự ngóc đầu lên địa vị của mình. Có thể nhắc lại đây những đồ gốm có hình dáng rất cao thí dụ bên Sumer, Rodhésie, Greece, Tàu… biểu lộ sự cố vươn lên đến cái vô biên. Ngoài ra còn có thể kể tới một số tiêu biểu quá đáng trong đó sự vật bị uốn nắn đến gần như đánh mất hình thể để biểu thị cái vô biên.
Nói theo lịch sử nghệ thuật là ideomorphisme tức hình ảnh sự vật được quyết định theo ý niệm, hay như những quy phạm chỉ huy lối tạc tượng của An Độ: nhiều tay, nhiều đầu với những hình quái dị làm nên một thế giới được tin là của thần minh, xa lạ với con người.
Nói chung tất cả những giải pháp trên đây (cố vươn lên đồng nhất với thần minh) đều thất bại: dấu hiệu bên ngoài là phần lớn con người phải sống kiếp nô lệ khổ đau, sống ngoi ngóp trong một thế giới đầy những điện đài nguy nga với những tác phẩm điêu khắc, hội họa rực rỡ, nhưng tất cả đều hướng vào mãi ở đâu xa tắp. Điều đó dẫn đến vong thân. Con người quên “cõi người ta” để đem tâm trí hướng vào những thiên thai mơ viễn.
Đó là một thất bại dù có được trình bày huy hoàng vẫn là thất bại, vì thế ta thấy xuất hiện chiều hướng thứ hai là:
**3. Con người cố kéo thần minh xuống với mình**
Thử thách này có thể chia ra 3 đợt:
B1: kéo thần minh xuống cho một người.
B2: kéo thần minh xuống cho nhiều người.
B3: kéo thần minh xuống cho tất cả.
**a. Khi con người kéo thần minh xuống cho một người**
Thì người đó sẽ trở nên vua thần (God King). Ý tưởng này phát xuất bên Lưỡng Hà nhất là giai đoạn Assyria, Perse. Thay vì kéo thần xuống con người để mọi người đều trở nên nhân thần thì ở đây mới chỉ kéo xuống được cho một người, và người ấy là vua. Ngừơi Ai Cập xưa tin chỉ một mình vua là có linh hồn. Nhờ đó vua thay thế cho thần, còn toàn dân vẫn tiếp tục kiếp nô lệ như giải pháp A: trước nô lệ thẳng cho thần bây giờ nô lệ cho vua được coi là thần.
Từ đấy đền đài bắt đầu đi vào trần gian. Trước là đền thờ thần sau là đền vua hay mộ táng xác vua. Còn toàn dân không được kể đến, chỉ phải sống chết cho nhà vua. Có khi cả nước đi đánh nhau để cướp lại vợ cho vua như trong chuyện Illiade; hoặc cả nước phải xây cung điện vua, nhiều khi khốn khổ là chính vua cũng không được ở mà chỉ để thờ cái ngọc hành của vua. Nước thịnh hay suy là tuỳ cái độ cương nhiều hay ít của các phallus ấy (thí dụ rõ nhất bên Angkor và Ziggurat của Babylon).
Chính lối nhìn một chiều này đã đưa đến việc tập trung tài sản toàn quốc vào tay vua, cũng như nhân mạng cả một nước tuỳ thuộc ý muốn của vua: vua cho sống thì sống, bắt chết phải chết.
Cũng nên kể vào đây vụ vua có nhiều trăm cung phi là do óc độc chiếm đến nỗi quan coi các cung phi phải hoạn để tránh vụng trộm của vua. Đó là định chế xuất hiện trước hết ở miền có ý niệm vua thần là Assyria, Iran, rồi sau truyền sang các nơi khác trong đó có Tàu với chức hoạn quan. Chính ý niệm vua thần này đã bắt dân khi đến trước mặt vua phải sấp mình phủ phục tận đất. Y niệm đó đã làm nảy sinh ra tội phạm nhan (ai xem vào mặt vua phải chết) cả khi sứ một nước đến chầu cũng không được nói với vua: phải quỳ ở ngoài sân, sấp mặt xuống đất… Về sau còn truyền lại bên đế quốc Roma bằng sự hôn chân nhà thống trị.
**Về nghệ thuật các kiến trúc vẫn còn giữ tính chất khổng lồ, tuy nhiên đã trở nên thanh thoát hơn và mở dần ra cho đại chúng tham dự là nhờ sự phát minh ra các xây cuốn (vault). Không có cuốn đền không thể có bên trong rộng để chứa nhiều người như đền bên Egypt và Hy Lạp toàn cột là cột. Lối xây cuốn phát xuất tự Sumer, sau Roma biết khai triển nên đã xây được những đền vươn lên thật cao mà bên trong vẫn rộng thênh thang để làm nơi hội họp cho dân chúng.** *Thứ nhất:* **Nghệ thuật biểu lộ bằng những hình người như bên Egypt nhưng mới là những tượng bất động tuân theo những mẫu mực của tôn giáo, mắt và ngực vẫn phải ở thế thẳng theo luật trán “loi de fronttalité” để con người, con vật xuất hiện toàn thể. Có thế mới bảo đảm được hiệu năng theo những tin tưởng ma thuật là hình thay cho vật thực, nên không được thiếu phần nào, hình ngựa có 5 chân là do ý niệm này. Đó là tiêu chuẩn lấy tự ngoài, nên đó là những tượng chết chưa có sinh động như bên Hy Lạp sau này, nói theo nhiều sử gia nghệ thuật là nhà tư tế bóp chết nghệ sĩ.** *Thứ hai:* **Nghệ thuật chú trọng đến ác thú (Art animalier). Nên ghi nhận liền ở đây là nó phát khởi ở Lưỡng Hà ngay tự thời Sumer và đến đợt Assyria tượng con thú đã trở nên tuyệt khéo: không đâu có những tượng thú đẹp hơn, sống động hơn, hiện thực hơn. Như bức tuợng thời danh tạc con sư tử bị thương tim thấy ở Ninive (hiện ở bảo tàng Londre) hoặc những tượng sư tử mặt người đứng oai nghi hai bên cửa thành Assyria.** *Thứ ba:*
Nghệ thuật ác thú này sẽ xuất hiện trên miền Thảo Nguyên (Siberia) với những con thú đang đuổi nhau, cắn xé nhau, ăn thịt nhau, quấn quýt nhau để sau trở thành những diễn đề trang trí kỳ lạ. Đó có thể là biểu lộ một hình ảnh chiến đấu gặt gao để sinh tồn trong thời con người mới xuất hiện. Sự kiện này còn lưu ảnh hưởng lâu dài trong lịch sử đưa đến khẩu hiệu “đấu tranh để sinh tồn” do Darwin công thức hóa. Lối cuối cùng này cũng là một thất bại. Bởi cái sống được nuôi dưỡng bằng cái chết của kẻ bị tước đoạt mà chưa phải là giai đoạn hòa hợp cộng tác như lý tưởng đòi hỏi, vì thế cần tìm một hình thức khác.
**b. Khi kéo thần minh xuống với quý tộc**
Đây là bước tiến hơn trước, thay vì một mình vua hưởng thì đã có cả một giai cấp cùng hưởng đó là quý tộc mà đại biểu Hy Lạp với những nền nghệ thuật cổ điển được kể là bước tiến vượt bực, gọi là “phép màu Hy Lạp”, gồm mấy nét đặc trưng sau:
- Một là chú ý đến sống thay cho chết.
- Hai là thống nhất thay vì rời rạc.
- Ba là xoay quanh con người.
Các điều đó nói lên sự độc lập của con người, con người đã trở thành chủ nhân bắt trời phải nên giống người hay nói khác là nhân bản hóa thần minh, thay vì những tượng kỳ quái nay là những hình ảnh con người tuyệt đẹp. Có nghĩa là tự nay thần minh phỉa trở nên như người, con người không cần phải chết để đồng hóa với thần minh nữa. Ý tưởng sống bắt đầu đi vào nghệ thuật. Chính đó là nguồn gốc cho con người nở nụ cười đầu tiên trong nghệ thuật khai mạc cái nhân sinh quan vui sống. Tục chôn người sống theo người chết đã xuất hiện trong giai đoạn vua thần cũng xóa dần. Trước kia khi một vua qua đời biết bao cung phi mỹ nữ phải bị chôn theo… Về sau tiến bộ, thay bằng các vật tuỳ táng, hoặc đốt vàng mã, cuối cùng bỏ hẳn.
Trong kiến trúc xuất hiện khuynh hướng thoát ra khỏi đường lối khổng lồ: không còn tìm cao cả trong kích thước lớn lao nữa nhưng tìm trong sự cân đối của các phần (tỉ lệ cân xứng), không còn phải tuân theo tiêu chuẩn ma thuật hay tôn giáo như bên Egypt, nhưng tự lấy tiêu chuẩn ngay trong chính mình, nên tượng có đủ tư thế. Nhờ đó nghệ thuật tự đặt sứ mạng cho mình. Thế là con người tiến lên chiếm chỗ trước kia dành cho thần được đại biểu bằng các loại thú (triomphe de l’homme au dépens des animaux). Các tượng hình Hy Lạp hầu hết là người. Không những thế còn là những con người sống động, tự nhiên, nhờ đã thoát khỏi kìm kẹp của thần minh, tượng có đủ tư thế: mắt thấy sao tạc hình vậy khỏi cần theo tiêu chuẩn cố định của tôn giáo.
Phải công nhận nghệ thuật Hy Lạp quả là một bứơc tiến trung thực do đấy các trị thiết lập ở đây đã đạt độ phổ biến. Lý chứng là đã truyền bá rộng và còn lưu truyền đến tận ngày nay. Nhưng xét theo khía cạnh xã hội đồng thời, mới kể là tiến so với giai đoạn vua thần. Với vua thần mới có một người, nay với quý tộc đã đến 20% người hưởng. Tuy nhiên dù có 20, 30, 40% đi nữa cũng chưa phải là hết cả. Tức mới có quý tộc làm chủ, còn toàn thể dân chúng vẫn làm nô. Do đó bầu khí vẫn là đấu tranh giai cấp và khi mở rộng hơn thì các thị quốc không sao hòa được với nhau: Athene, Sparte, Thebes vẫn làm nên tam giác kình chống nhau để cuối cùng bị Macédoins thôn tính. Đấy là xét về mặt ngoài xã hội.
Xét về nội tại nghệ thuật ta thấy tuy người đã kéo được thần minh xuống với mình như được chứng tỏ trong các tượng thần Apollon Belvedere, The Hermes of Praxiteles, Venus of Milo, hình thái đẹp trọn hảo; nhưng nếu xét theo về sự biểu lộ linh thiêng huyền nhiệm thì không sao so được với những đầu tượng Phật ở Angkorvat vừa gợi hứng, tỏ bày, vừa làm cho tâm hồn bình lặng và sáng lên. Vậy nên nói được là mới có cái bên ngoài hoàn toàn theo đường lối phụ họa bắt chước chưa thấu được vào tinh thần. Nói khác Hy Lạp mới thành công ở truyền hình chưa đạt độ truyền thần.
Chỉ cần so sánh 2 tiêu chuẩn sau sẽ thấy rõ: Hy Lạp lấy “bắt chước thiên nhiên” (Aristotle) làm tiêu chuẩn, lấy sự giống với thực làm đầu; trái lại bên Tàu trước hết phải xem tới” khí vận sinh động”, thứ đến là “cốt pháp dụng bút” rồi “vị trí”, sau cùng mới tới giống hay không giống. Đấy là lý do tại sao Đông phương không coi trọng tranh Tây. Ban đầu Tây phương không hiểu được thái độ đó, mãi cho tới thời xuất hiện những họa phái mới: ấn tượng, lập thể, trừu tượng cũng cố đi tìm cái form, cái “nhịp sống” thì Tây Ay mới hiểu thái độ trên và khởi đầu đề cao hội họa Tàu, Nhật cho là đạt được chiều sâu, hay cái hồn. Người ta không thể tìm bên Au được những bức tranh sơn thuỷ u linh như những bức thuỷ mạc nhà Tống chẳng hạn.
Hiện nay các nghệ sĩ đã quay lưng lại với lối vụ hình của Hy Lạp chú ý đến từng chi tiết, hoặc những nội dung có chủ đề, những tranh tả cảnh, văn chương, huấn giáo, những gì có thể sờ mó; người nghệ sĩ đi tìm cái không thể sờ mó, tức họ cố đi tìm cái hồn, cái tinh hoa của sự vật. Tóm lại có thể nói lối đưa thần linh nhập thể người thì thần linh trở nên quá trần tục. Zeus đi chới gái lung tung, thất tín lu bù, đã thế còn về treo vợ là thần nữ Hera lên mà đánh. Rồi thiên tư dân này, đàn áp dân khác. Té ra khi thần minh nhập cuộc với người đã chẳng đưa được đức tính nào của thần xuống đóng góp, còn bê bối quá con người, nên kể là chưa có sự thần hóa, đúng hơn mới có sự tục hóa thần minh, tức thần cũng nhập bè lũ duy vật; nên đối với lý tưởng “nhân linh” rõ ràng là thất bại. Con người phải nghĩ đến bước thứ ba.
**c. Kéo thần minh xuống cho toàn dân**
Bản tính thần minh là tự do (do tính chất vô biên) nay muốn toàn dân được tự do thì gọi được là kéo thần xuống cho toàn dân, đó là lý tưởng của biết bao thuyết lý (cả đảng phái chính trị) cố công theo đuổi, nhưng cho tới nay vẫn còn đầy khập khiễng, vì các triết học gia đã đi theo cung cách của các thần Olympus không lưu ý tới trần thế, chỉ chú tâm tới tự do bình đẳng, không lo cho thân xác nên kể là tự do chết đói, bình đẳng trong bần hàn, bởi thế toàn dân không vươn lên nổi tới chỗ quý tộc, chỉ có một nhóm quý tộc hay bourgeois được hưởng, nên vẫn còn giai cấp đấu tranh khiến cho thế giới ngày càng trở nên mất tự do hơn trước. Thế thì còn chỉ là thần mà chính là xã hội phi thần hay tích cực vô thần, nên cũng là vô tự do nhân phẩm.
Nhiều học giả cho rằng tự do là hậu quả của văn hóa Tây Au. Quả thật văn hóa Tây Au đã nối tiếp con đường đấu tranh cho con người của Hy Lạp đã nói trên, nhưng đó là một thứ tự do tuyệt đối, nằm gọn trọng lý thuyết, mãi cho tới cuộc cách mạng thời mới tự năm 1789 bên Pháp trở đi mới dần dần hiện thực được phần nào. Không thể chối cãi được rằng nền tự do Tây Au đưa lại mới là tự do hàng ngang: nếu có thoát óc chuyên chế nhưng thiếu hàng dọc đối với thiên và địa, thì còn là thứ tự do què quặt không thể dẫn con người tới cuộc sống tròn đầy viên mãn.
Đó là điều tâm thức con người hiện nay đang cảm lờ mờ, nên trong nghệ thuật ta thấy bước tiến tiêu cực là không những lối thoát khổng lồ hay ác thú và sự chết mà còn thoát luôn những tiêu chuẩn cứng đọng gò bó. Hiện nay nghệ sĩ được thong dong sáng tạo tuỳ hứng không phải theo quy luật tôn giáo nào, nhưng về tích cực vẫn chưa tìm ra đường lối thống nhất, mới là một thứ dò đường lung tung, hết ấn tượng, siêu thực thì đến lập phương, lập thể… Thiếu thống nhất như thế đâu đã là thần, vì thần là thống nhất.
Thì ra con người vẫn duy vật, vẫn thiếu thần linh tức thiếu mất thống nhất làm thành một thân thể. So với con người thái cổ không hơn: người thái cổ tự huỷ thân để nhập với thần linh, còn nay thì sát thần để thoát công thức cũng là một hình thái vong thân.
Cả hai đều là thái cực, nên trong cả hai giải pháp số nô lệ vẫn hơn kém như nhau. Hết nô lệ thần đến nô lệ quân, rồi đến nô lệ quý tộc và nay nô lệ cho tư bản và cộng sản. Con người chưa sao đạt được tư cách thần là tự do trong no đủ.
Chính sự thất bại trong đường hướng thứ ba này dẫn đến chỗ chia thế giới làm hai thái cực để đè nặng thân phận con người, làm nảy sinh biết bao đổ vỡ mà nạn nhân là chúng ta. Vì thế phải kết luận là có sự thất bại nặng nề. Lý tưởng là đạt được vô biên mà cụ thể là lòng yêu thương phổ biến (l’amour universel) hay nói cụ thể là xây dựng một xã hội không giai cấp để ai cũng được thong dong và no đủ. Vậy mà cho tới nay bao giờ cũng chỉ một thiểu số được hưởng hai khoản nọ.
**4. Nghệ thuật giao chỉ**
Nhìn đến trống đồng ta thấy đây là một cổ vật rất xa với kích thước khổng lồ cũng như không có cảnh đuổi bắt, giết chóc, không có gì kỳ dị mà về mọi phương diện lại hợp tầm kích con người.
Khi nhìn riêng lên mặt trống ta thấy con người chiếm địa vị then chốt giữa các con vật hiền hòa, với các tác động diễn tả những việc thường nhật như giã gạo, giao hoan rồi đến ca vũ, tất cả đều biểu lộ tự do, mỗi người mỗi vẻ trong tinh thần công thể, không một sự gì gò bó: ta có cảm tưởng là hai điểm căn bản đã được hiện hành đến một trình độ đáng kể, không những hơn Hy Lạp ở chỗ lưu tâm đến cuộc sống mọi người, mà còn hơn cả Trung Quốc ở chỗ tránh hẳn sự kỳ quái vẫn chưa tẩy hết khỏi nghệ thuật Tàu.
Ở trống đồng thì hoàn toàn tự nhiên, dễ hiểu, vừa tầm con người. Tôi gọi đó là nghệ thuật của nhân chủ hay nghệ thuật Giao Chỉ cũng thế.
Chính quan niệm nhân chủ này giúp con người thoát ra khỏi định mệnh đã đè nặng trên cả hai nền văn hóa Au, An (xem bài Định Mệnh Con Người trong Nhân chủ). Ở Việt lý đó là quan niệm về con người tự làm chủ lấy mình, một quan niệm cao chót vót vì đã vượt qua những giai đoạn con người sinh ra để được chết cho thần, hầu vượt lên địa vị ngang hàng cùng trời với đất. Chưa đâu có được như thế kể cả bên Hy Lạp xưa, cũng như Au Châu hiện nay là những nơi triết học không bao giờ nắm được quyền chỉ huy toàn bộ đời sống hàng dọc là ý, tình, chí (cả ăn, làm, suy tư) cũng như ở hàng ngang mở rộng cho toàn dân như lẽ ra nó phải là thế, nhưng lại không thế. Lý do?
Có thể tìm lời đáp ngay trong nghệ thuật: trước hết những nghệ thuật lớn lao như những kiến trúc khổng lồ lại xuất hiện gắn liền với những niềm tin có tính chất bái vật về thần minh, hoặc về vua thần như đền núi Angkorvat, hoặc sự chết: những mộ táng khổng lồ cao từng trăm thước, rộng nhiều trăm mẫu như mộ Tần Thuỷ Hoàng hay các mộ ở miền Thảo Nguyên gọi là Kourgane (Steppes, 20), các Kim Tự Tháp… Vậy sự chết cũng như các thần hay các vua thần không gần với đời sống của nhân dân, mà lại gần với mê tín, chúng biểu thị một thế giới khác, thế giới bên kia mộ. Đó là dấu chỉ chúng đã giúp vào việc đàn áp con người.
Do đó dẫn đến nhận xét hai là nghệ thuật nằm ngoài đời sống nhờ đó chúng xuất hiện một cách chói chang y như những đối vật đứng trước mặt ta để cho ta nhìn xem bao giờ cũng nổi bật hơn những cái gì lẩn chìm vào ta, vào đời sống của ta. Đấy là lý do tại sao Việt Nam không có nghệ thuật khổng lồ mà chỉ có nghệ thuật gắn liền với cuộc sống, những chạm trổ nhà thường ở bên trong hay những cái gì vừa tầm tay: bình sứ, chậu, vò, thạp, thố, trống đồng….
Thêm vào đó nghệ thuật khổng lồ vẫn đi đôi với chế độ nô lệ, hễ đâu có đền đài nguy nga, những cung điện đồ sộ đấy có nô lệ. Đền đài càng nhiều nô lê càng đông thì số phẩn càng hẩm hiu. Thí dụ về An Độ mới khám phá sơ sơ đã thấy nhiều công trình kiến trúc hơn toàn cõi Au Châu… thì hiểu được nô lệ bên đó đông hơn, số kiếp lầm than hơn vô kể. Vậy Việt Nam không có những đền đài khổng lồ lại trở nên một chứng từ không có chế độ nô lệ. Đó là lý do giải nghĩa tại sao khi vào đến đất Chiêm Thành ông cha ta đã không ngó ngàng chi đến điện đền ở đây, vì chúng ở xa đời và nhất là việc kiến tạo cũng như duy trì chúng đòi phải có chế độ nô lệ… Đấy mới là lý do chính chứ không phải Việt Nam đã khô nguồn sáng tạo như ông Groslier đoán phỏng (p.99).
Nếu xét đến nội tại như kiểu dáng và hoa văn ta còn gặp lắm điều đáng chú ý.
Về hình dáng thì thường thấp (chiều ngang vượt chiều cao, thí dụ trống đồng Ngọc Lữ cao 1, ngang 1,25). Điều đó nói lên sự an nhiên (nằm an nghỉ, đứng là động) chiều ngang vượt còn nói lên bình thản trông hòa hợp. Điều đó cũng thấy trong nhạc:
Nhạc đời cổ hoa vì thanh thấp
Nhạc đời sau ngược lại vì thanh cao.
Thanh thấp là do lòng người tĩnh mà không ganh đua,
Thanh cao do lòng người cấp bách mà thích ganh đua.
(Vân Đài 271)
Kiến trúc Đông phương cũng theo lối đó nên không vươn lên chọc trời, trái lại dàn rộng ra hòa vào khung cảnh thiên nhiên để làm nên một thể theo hình ảnh trên (trời) lao xuống miệng rồng dưới nước (đất).
Về hoa văn thường là nét song trùng biểu thị lưỡng hợp tính. Nét này đã gặp ngay tự thời Bắc Sơn và trở nên hoa văn chủ đạo tự Phùng Nguyên nói lên sự vắng bóng mâu thuẫn ở độ cơ cấu, thay vì đối kháng là thân hữu, thay vì cô đơn là sóng đôi giữa tiên với rồng, giữa thiên nhiên với con người, giữa chiến đấu và thơ mộng (như chuôi gươm- chỉ cương- lại là tượng đàn bà, nhu – hoặc múa khiên mộc, cương – mà đầu lại đèo lông chim, nhu).
Các nét cong lớn như thuyền cong, nhà mái cong hay những đình cố đầu dao cong vắt hoặc những vòng chạy quanh đồ vật… là điểm đặc trưng, bởi nét cong là hệ quả do sự hòa hợp giữa tròn và vuông hoặc tròn bao lấy vuông, tức tinh thần bao trùm vật chất khiến vật chất không còn quá gẫy khúc nhưng trở nên cong (H.43). Đấy là hậu quả giao thoa giữa tròn và vuông. Do đó hiểu được tại sao văn minh du mục thường ưa những hình vuông như đền thờ hình thang bên Sumer trên có nhà vuông, qua các Ziggurat bên Babylon cũng như các đền điện của Perse đều vuông. Hy Lạp ban đầu dùng nhiều vòng tròn xoáy ốc là thời còn văn hóa, nhưng tự lối thế kỷ 8 trở đi lại nghiêng về hồi văn gẫy khúc và đồ án hình vuông tức đã bước vào văn minh lấn át văn hóa (xem La Grèce antique par Homann Wedeking. A.Michel Paris, 1966 p.10-15)
Tàu mang nhiều chất du mục hơn bên Việt nên nghiêng về hồi văn gẫy khúc với hình dáng thường nằm bè hay vươn cao vút tức có khuynh hướng đi về hai thái cực, thí dụ cái cô cao hơn bề ngang đến 3, 4 lần. Vươn cao là dấu còn phải cố gắng để hòa hợp với “trời” chưa đạt độ an vi “ung dung trúng đạo”: trời xà xuống hội nơi người.
Tóm lại phả đạt hòa tự cơ cấu có được những nét cong lớn là sự hiện thực rất diệu với như mái nhà cong lớn mà sự hiện thực rất diệu vợi như mái nhà cong rất khó làm, vậy mà vẫn cố làm, là cốt để nói lên bầu khí tinh thần hòa hợp. Đó chính là chìa khóa mở ra các ý nghĩa về tròn vuông, chẵn lẻ… với các biểu hiệu về mặt xã hội, mỹ thuật, tôn giáo, chính trị… Nhưng vì nó biến hóa cũng như đã sa sút nên không thiếu trường hợp ngoại lệ khiến cho việc nhìn nhận trở thành khó khăn vi tế, tuy nhiên cần nắm giữ để làm tiêu chuẩn nhận định, hay dùng như sợi dây Ariadnee đặng tìm ra một hai đường mòn trong cánh rừng âm u cổ học.
**5. Đế Thiên**
Nhân tiện ở đây xin bàn thêm ít lời về đền Đế Thiên Đế Thích được thế giới trầm trồ ca ngợi như một kỳ quan lớn lao bậc nhất trong nhân loại, khiến nhiều người Việt cảm thấy tủi phận khi nghĩ đến sự nghèo nàn của nghệ thuật nước nhà. Tuy nhiên nếu đứng ở quan điểm nhân sinh mà nhìn Đế Thiên lại thấy không cần phải hổ ngươi như vậy. Vì đó là những nghệ thuật đặt ngoài đời sống nên gây rất nhiều bất tiện trong cõi nhân sinh.
![ ](http://www.nhipcautamgiao.net/assets/images/su_diep_trong_dong._de_thien.jpg)
*(H.45: Đế Thiên)*
Trước hết, vì là ý niệm đền mộ, nên phải xây nhiều, không như đền cho vua sống chỉ cần một, vua trước chết nhường lại vua sau. Còn đây là đền mộ mỗi vua phải một đền riêng, do đó ta thấy biết bao là đền: nếu chính thể Angkor còn đến nay có lẽ toàn cõi nước Mên cũng không đủ đất trống để xây đền mộ. Đấy là lý do đầu tiên làm kiệt quệ dân nước. Việt Nam nói “Thần đòi đền, chết đòi mộ”. Đây cả hai hợp lực đòi thì dân sống vào đâu.
Điểm sau là vua thần còn tai hại hơn ở chỗ bắt dân gian lệ thuộc trọn vào vua, đến độ bị đồng nhất với vua, không còn có tự trị ở cấp làng nữa. Nếu được tự trị thì dân làng vẫn sống như một nước dầu không còn vua. Điều đó Mên không có nên sau này khi ý niệm vua tan rã thì dân cũng khỏi sự tan rã (Groslier p.194). Đấy là điểm hai gây ra do ý niệm vua thần.
Điểm không tự nhiên thứ ba do đền núi, vì xây trên núi thiếu nước làm sao sống, cho nên đợt đầu xây ở Kulen (30km bắc Angkor) chỉ nghĩ đến núi không nghĩ đến nước phải sớm bỏ (Groslier p.89) để đi xuống Angkor và áp dụng hệ thống dẫn nước sông Xiêm Rạp. Vì thế có nhiều hào rất lớn (hào phía đông dài 7 km, rộng 1,80m). Nhờ hệ thống nước này Angkor đứng vững được ba thế kỷ, nhưng sau hào mương ứ đọng bùn lầy làm tê liệt dần hệ thống phân phối nước. Đã vậy lại còn những cuộc tế tự lớn lao tốn kém cũng như xây đắp liên miên khiến dân gian khổ luỵ (Groslier p.169); khi Thái xâm lăng (lần nhất 1353, lần sau 1431) thì gần như được sự đồng ý ngầm của dân Angkor đã chán cái vinh hiển ngạt thở (réaction profonde et unamine contre l’écrasante hégénmonic Khmere – Groslier p.213). Đó là lý do sâu xa giải nghĩa tại sao Thái đã thắng được Mên dễ dàng, khiến vua Mên phải rút về Nam Vang, bỏ lại miền Angkor làm kinh đô cho muỗi sốt rét (Groslier p.191).
Tóm lại nói về Đông Nam Á nghệ thuật trổi vượt xa nhất là Angkor, nhưng một trật cũng không đâu biểu lộ rõ hơn mặt trái xã hội của nghệ thuật đồ sộ, phụng sự vua thần, hướng về sự chết, mà nguồn gốc là do văn hóa ngoại lai từ Lưỡng Hà truyền sang.
Trên đây là ít bằng chứng cho thấ các xã hội có những nghệ thuật khổng lồ thì liên hệ xã hội bao giờ cũng là chủ nô, tức xây trên giai cấp, được biểu thị rõ nhất trong nghệ thuật ác thú vùng Thảo Nguyên mà chủ nhânlà các giống du mục như Scythe, nên gọi chung là art animalier Scythe (Steppes p.13) tức là nghệ thuật ưa tạo hình ác thú, ưa vật rừng hơn gia súc, ưa những cảnh con vật cắn xé ăn thịt nhau hơn là những cảnh con vật hòa hài kiểu lưỡng long chầu nguyệt, sư tử hí cầu bên Việt Nho.
Cả ba điểm trên (vắng bóng nghệ thuật khổng lồ, chiến đấu liên miên và tính cách xa đời sống) nói lên tính chất nhân chủ là không để người bị đè bẹp do những khối lượng đồ sộ, vượt xa kích thước con người thường, cũng y như không có nô lệ để xây đắp những công trình đó. Xét cho cùng chúng chỉ là chứng tích của kiếp nô lệ; nó báo oán con người bằng lấy chiều kích lớn lao mà uy hiếp tinh thần con người (có những tượng là cả một trái đồi).
Có thể nói chung là miền Lưỡng Hà thiên về địa: ưa không gian, nổi về điêu khắc, thích những hình vuông như những đền Ziggurat bên Babylon hay những hồi văn gẫy khúc đủ kiểu. Ngược lại An hướng về trời cố lánh xa đất, tránh né không gian nên không ưa những đồ sứ vì làm bằng đất (Speiser p.123) cũng như không tiến sâu vào điêu khắc mà chỉ đi đến chạm nổi là ngừng (Groslier p.59).
Còn trên mặt trống đồng người ta thấy chung quanh mặt trời cũng như tang trống cảnh con người hòa hợp với nhau với vạn vật: tất cả đang hòa ca, hòa vũ, rõ ràng là trời đất giao thoa.
Đó là đại để cái nhìn bao trùm cánh đồng nghệ thuật nhân loại cổ sơ, ta thấy nằm ngầm bên dưới ba loại triết: một thiên trọng về đất như Hy Lạp, Lưỡng Hà; một thiên trọng về trời như An, một nữa thiên trọng về người được coi là nơi gặp gỡ của trời cùng đất, ta gọi đó là nghệ thuật Giao Chỉ tức chỉ trời chỉ đất giao thoa nơi con người. Hậu quả là đặt lý tưởng nhân thần chứ không còn là duy vật hay duy linh nữa.
*(còn tiếp)* **Kim Định**, *SỨ ĐIỆP TRỐNG ĐỒNG,*
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét


text:
Bấm vào đây để tải file " Cẩm nang an toàn thông tin cho cán bộ, công chức, viên chức"
Các cán bộ, công chức, viên chức cần tự trang bị kiến thức cơ bản nhằm tự bảo vệ mình trước các nguy cơ mất an toàn thông tin vốn ngày càng phức tạp hiện nay. (Ảnh minh họa)
Cục An toàn thông tin (Bộ TT&TT) - đơn vị biên soạn cẩm nang An toàn thông tin cho cán bộ công chức, viên chức nhận định: an toàn thông tin có ý nghĩa hết sức quan trọng đối với người sử dụng CNTT nói chung và cán bộ, công chức, viên chức nói riêng. Các nguy cơ mất an toàn thông tin không chỉ ảnh hưởng đến các cá nhân mà còn có tác động mạnh mẽ đến sự phát triển và ổn định của xã hội. Do đó, các cán bộ, công chức, viên chức cần tự trang bị kiến thức cơ bản nhằm tự bảo vệ mình trước nguy cơ mất an toàn thông tin vốn ngày càng phức tạp hiện nay.
Với độ dày 40 trang in khổ 13x19 cm, cẩm nang An toàn thông tin cho cán bộ, công chức, viên chức cung cấp các thông tin và kỹ năng cơ bản nhất về một số nguy cơ mất an toàn thông tin phổ biến trong việc sử dụng thiết bị và dịch vụ CNTT như: các bước thiết lập máy tính mới an toàn; an toàn thông tin khi sử dụng mạng không dây; kỹ năng phòng chống mã độc; hướng dẫn nhận biết, phòng chống thư rác, thư giả mạo, tin nhắn rác; hướng dẫn sử dụng mạng xã hội an toàn.
Đây là những kiến thức cơ bản được trình bày một cách ngắn gọn, súc tích, giúp các cán bộ công chức, viên chức dễ nắm bắt, thực hiện. Đơn cử như, với nội dung hướng dẫn nhận biết, phòng chống thư rác, thư giả mạo, tin nhắn rác, cẩm nang đưa ra 8 ghi nhớ, bao gồm: không nên tin tưởng hiển thị trong mail; cân nhắc kỹ lưỡng khi bấm vào liên kết (link) trong email; bỏ qua các email yêu cầu cung cấp thông tin cá nhân của bạn; cẩn trọng với các email có tiêu đề Hấp dẫn - Nhạy cảm - Khẩn cấp; cẩn thận, cân nhắc khi tải về các file đính kèm trong email; nhận diện các email spam - email quảng cáo; cẩn trọng với các tin nhắn rác; cần làm gì khi thường xuyên bị tin nhắn rác?
Cẩm nang An toàn thông tin cho cán bộ, công chức, viên chức là một trong những tài liệu tuyên truyền thuộc phạm vi “Đề án tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức và trách nhiệm về an toàn thông tin đến năm 2020” được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt ngày 19/6/2015, theo Quyết định 893/QĐ-TTg. Đề án đặt mục tiêu đến năm 2020 công tác tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức về an toàn thông tin tạo được sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về an toàn thông tin.
Trong đó, mục tiêu cụ thể của Đề án này là tới năm 2020, dưới 50% các sự cố mất ATTT xảy ra vì lý do bắt nguồn từ nhận thức yếu kém về các nguy cơ mất an toàn thông tin của con người; Trên 50% người sử dụng nói chung, trên 60% học sinh và trên 70% sinh viên được tuyên truyền, phổ biến về các nguy cơ và kỹ năng cơ bản phòng tránh mất an toàn thông tin; chủ trương, đường lối, chính sách và pháp luật của Đảng và Nhà nước về an toàn thông tin; Trên 80% công chức, viên chức, cán bộ của các cơ quan, tổ chức nhà nước được tuyên truyền, phổ biến về thói quen, trách nhiệm và kỹ năng đơn giản để bảo đảm an toàn thông tin khi ứng dụng CNTT trong hoạt động của cơ quan nhà nước…

Set-Cookie: language=vi-VN; path=/; HttpOnly

X-Compressed-By: DotNetNuke-Compression


text:
Giấy phép ICP: số 1304/GP - TTĐT cấp ngày 30/11/2011
Ghi rõ nguồn ibongda.vn khi phát hành lại thông tin từ website này
Email: contact@ibongda.vn

markdown:
[Nhận định](/nhan-dinh-bong-da.html) [Tường thuật](/tin-tuc/tuong-thuat-bong-da) [Tin tức bóng đá](/tin-tuc-bong-da.html) [Kết quả bóng đá](/ket-qua-bong-da.ikq) [Lịch thi đấu bóng đá](/lich-thi-dau-bong-da.hs) [Kèo bóng đá](/ty-le-keo-bong-da.html) [Bảng xếp hạng bóng đá](/bang-xep-hang-bong-da) [Video Clip](/video-clip-bong-da.html) [Ảnh bóng đá](/anh.abd) [Game dự đoán](/du-doan-bong-da.html)
## Thông tin cầu thủ Pierre Kanstrup
|Tên||Pierre Kanstrup|
|Quốc tịch||Denmark|
|Số áo||?|
|Vị trí||186 cm|
|Cân nặng|
|Chiều cao||0.78 m|
|Tags (Từ khóa)|

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Vary: Accept-Encoding


markdown:
[Nhận định](/nhan-dinh-bong-da.html) [Tường thuật](/tin-tuc/tuong-thuat-bong-da) [Tin tức bóng đá](/tin-tuc-bong-da.html) [Kết quả bóng đá](/ket-qua-bong-da.ikq) [Lịch thi đấu bóng đá](/lich-thi-dau-bong-da.hs) [Kèo bóng đá](/ty-le-keo-bong-da.html) [Bảng xếp hạng bóng đá](/bang-xep-hang-bong-da) [Video Clip](/video-clip-bong-da.html) [Ảnh bóng đá](/anh.abd) [Game dự đoán](/du-doan-bong-da.html)
## Thông tin đội bóng Hungerford Town
|Thành lập|
|Quốc gia||Anh|
|Địa chỉ|
|Website|
|Tuổi trung bình||(Đang cập nhật)|
|Danh hiệu||(Đang cập nhật)|
|Số lượng fan||(Đang cập nhật)|
|Tags (Từ khóa)|
|Ngày||Giải đấu||Trận đấu||Tình trạng|
|14/01/2017 22:00||England Conference Nam||
|


markdown:
[Nhận định](/nhan-dinh-bong-da.html) [Tường thuật](/tin-tuc/tuong-thuat-bong-da) [Tin tức bóng đá](/tin-tuc-bong-da.html) [Kết quả bóng đá](/ket-qua-bong-da.ikq) [Lịch thi đấu bóng đá](/lich-thi-dau-bong-da.hs) [Kèo bóng đá](/ty-le-keo-bong-da.html) [Bảng xếp hạng bóng đá](/bang-xep-hang-bong-da) [Video Clip](/video-clip-bong-da.html) [Ảnh bóng đá](/anh.abd) [Game dự đoán](/du-doan-bong-da.html)
## Thông tin đội bóng IFK Aspudden-Tellus
|Thành lập|
|Quốc gia|
|Địa chỉ|
|Website|
|Tuổi trung bình||(Đang cập nhật)|
|Danh hiệu||(Đang cập nhật)|
|Số lượng fan||(Đang cập nhật)|
|Tags (Từ khóa)|


markdown:
[Nhận định](/nhan-dinh-bong-da.html) [Tường thuật](/tin-tuc/tuong-thuat-bong-da) [Tin tức bóng đá](/tin-tuc-bong-da.html) [Kết quả bóng đá](/ket-qua-bong-da.ikq) [Lịch thi đấu bóng đá](/lich-thi-dau-bong-da.hs) [Kèo bóng đá](/ty-le-keo-bong-da.html) [Bảng xếp hạng bóng đá](/bang-xep-hang-bong-da) [Video Clip](/video-clip-bong-da.html) [Ảnh bóng đá](/anh.abd) [Game dự đoán](/du-doan-bong-da.html)
## Thông tin đội bóng Vlazrimi Struga
|Thành lập|
|Quốc gia||Macedonia|
|Địa chỉ|
|Website|
|Tuổi trung bình||(Đang cập nhật)|
|Danh hiệu||(Đang cập nhật)|
|Số lượng fan||(Đang cập nhật)|
|Tags (Từ khóa)|


text: Hỏi: Khi xem phim tôi thấy một số diễn viên như Thành Long, Diễm My… dù đã ngoài 50 mà da mặt vẫn căng mịn, không có nếp nhăn khiến tôi rất ngưỡng mộ. Tôi nghe nói, để có được làn da căng như vậy là do họ căng da mặt. Tôi cũng đang có ý định đi căng da mặt để trông trẻ hơn. Xin bác sĩ tư vấn giúp tôi căng da mặt ở đâu an toàn? Tôi xin cảm ơn! (Thanh Huệ, 55 tuổi ở Sài Gòn) Trả lời: Cô Huệ mến! Bệnh viện thẩm mỹ JW Hàn Quốc rất vui khi nhận được câu hỏi của cô gửi về cho chuyên mục tư vấn thẩm mỹ của chúng tôi. Với thắc mắc trên của cô chúng tôi xin được trả lời như sau: Mái tóc, vóc dáng, đặc biệt là làn da ảnh hưởng nhiều đến vẻ ngoài của phụ nữ, đặc biệt là phụ nữ trung niên. Chính vì vậy, để níu kéo tuổi thanh xuân nhiều chị em đã tìm đến nhiều phương pháp làm đẹp khác nhau, trong đó Căng da mặt bằng chỉ là sự lựa chọn yêu thích của rất nhiều người. Ở tuổi 45 -50, làn da bắt đầu chảy xệ, xuất hiện nhiều nếp nhăn >>> Xem thêm: Phẫu thuật khuôn mặt có bị ảnh hưởng gì không. Đây là phương pháp sử dụng những sợi chỉ y tế chuyên dụng đưa vào bên trong da, nâng đỡ có mô da, giúp kéo căng da, loại bỏ nếp nhăn, làm gương mặt trở nên trẻ trung hơn. Loại chỉ thịnh hành hiện nay là chỉ Ultra V Lift (một loại chỉ chuyên biệt dùng trong các phẫu thuật tim y tế, tự tiêu, an toàn và chắc chắn) Chỉ khi được luồn dưới da bằng 1 dụng cụ nội soi chuyên dụng sẽ được kéo căng khiến các ngành gai trên chỉ bung tỏa và bám chắc vào da để tạo thành một “bộ khung” nâng cơ mặt hoàn thiện nhất. Hình ảnh khách hàng trước và sau khi căng da mặt Các sợi chỉ có tác dụng kéo da về vị trí ban đầu đồng thời cơ thể sau khi bị kích thích sẽ tự sản sinh collagen, elastin, mô xơ bao bọc dày quanh sợi chỉ và những vùng lân cận giúp nâng những vùng cơ đã bị chảy xệ, tăng độ đàn hồi cho da. Thẩm mỹ viện Hàn Quốc JW ứng dụng công nghệ căng da mặt bằng chỉ chuyển giao từ Bệnh viện JW Hàn Quốc với kết quả chắc chắn và một gương mặt trẻ trung hơn thấy rõ. Chỉ sử dụng tại JW chi nhánh Việt Nam cam kết nhập từ Bệnh viện JW Hàn với chất lượng bảo đảm. Chính vì vậy, chúng tôi chính là địa chỉ căng da mặt an toàn nhất Việt Nam hiện nay. Chúc cô luôn hạnh phúc!

Server: Apache

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Keep-Alive: timeout=3, max=200


text: “Tài sản giá nhất của con người là sức khỏe!”. Tuy nhiên, trong thời đại mới, khỏe thôi là chưa đủ! Phụ nữ hiện đại phải là những người vừa biết chăm sóc sức khỏe bản thân, vừa biết chú trọng đến ngoại hình bên ngoài. “Vừa khỏe vừa đẹp” mới là tiêu chí chuẩn mực cho chân dung Phụ nữ thế kỷ 21. Có sức khỏe là có tất cả Ngày nay, chị em phụ nữ ngày càng ý thức được tầm quan trọng của sức khỏe. Không phải ngẫu nhiên mà xu hướng chị em tập gym, aerobic, yoga,… ngày càng trở nên phổ biến. Cô Nguyễn Thị Hoài An – PGS. TS - Giám đốc Bệnh viện đa khoa An Việt chia sẻ: “Ngoài việc tích cực tập luyện thể dục thể thao, chị em phụ nữ thời nay đang ngày càng chú trọng việc ngăn ngừa, phòng chống bệnh tật, đặc biệt là vấn đề ung thư vì những lo ngại do môi trường, thực phẩm bẩn đang ngày càng nhức nhối. Đơn cử như Hội thảo Tầm soát ung thư và các vấn đề về da tại Bệnh viện có lượng chị em đăng ký rất đông. Đây là tín hiệu đáng mừng vì chị em đã có ý thức trong việc chủ động bảo vệ sức khỏe của mình”. Việc khám sức khỏe định kỳ trong thời đại hiện nay đang dần trở thành thói quen tích cực của nhiều chị em phụ nữ. Các chuyên gia, bác sỹ nhận định, phụ nữ từ 25 tuổi nên duy trì thói quen khám sức khỏe, làm các xét nghiệm tầm soát ung thư sớm để sớm phát hiện các dấu hiệu bệnh, từ đó có biện pháp ngăn ngừa hoặc điều trị thích hợp. (BS Quản Thị Mơ – BS đầu ngành khoa Ung thư vú Bệnh viện K Hà Nội - BS Phòng khám Ung bướu và Tầm soát Ung thư sớm Bệnh viện An Việt). Bên cạnh đó, việc lựa chọn lối sống lành mạnh như sử dụng thực phẩm sạch, uống nhiều nước, ăn nhiều hoa quả,… cũng là cách mà chị em đang tự bảo vệ mình và bảo vệ cho chính những người thân yêu trong gia đình. Làm đẹp an toàn, chất lượng Chị em phụ nữ thế kỷ 21 không còn đặt niềm tin vào những loại “thần dược xuân sắc” với quảng cáo “đẹp ngay, đẹp mãi” với giá chỉ từ vài trăm, thậm chí… vài chục ngàn đồng. Những loại mỹ phẩm trộn, không rõ nguồn gốc xuất xứ là mối nguy hại vô cùng lớn và may mắn rằng, chị em phụ nữ đã không còn tin tưởng vào công dụng “thần kỳ” nhưng không lâu sau sẽ “chết dí” này nữa! Đặc biệt, xu hướng đầu tư vào chăm sóc da của chị em ngày càng lan rộng. Làn da đẹp sẽ mang lại vẻ tươi tắn, tự tin cho chị em và đặc biệt, da đẹp có tác dụng làm chị em như trẻ hơn 5 tuổi. Không chỉ chăm sóc da tại nhà bằng các sản phẩm an toàn từ thiên nhiên hoặc mỹ phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được đảm bảo mà chị em còn tranh thủ đi thẩm mỹ để chăm sóc da toàn diện. Buổi trưa hoặc cuối tuần, chị em thường rủ nhau đi “làm da” – một “thuật ngữ” mới nhưng đang rất thịnh hành trong cộng đồng Eva Việt. Chỉ cần một buổi túc trực tại Chuyên khoa thẩm mỹ QC, không khỏi bất ngờ khi chứng kiến số lượng chị em ra vào để đăng ký các dịch vụ về da, từ trị nám, trị tàn nhang đến căng da, xóa nhăn,… Đặc biệt, dịch vụ thăm khám và tư vấn miễn phí bởi Bác sỹ Hồ Thị Thu Hoài – dịch vụ cố định tại đây luôn là dịch vụ “Hot” mà chị em nào cũng quan tâm! (Bác sỹ Hồ Thị Thu Hoài, Nguyên trưởng khoa Da liễu, Bệnh viện Da liễu Hà Nội đang thăm khám cho khách hàng. Nguồn: Chuyên khoa thẩm mỹ QC). (Trị nám làm đẹp da công nghệ European Laser. Nguồn: Chuyên khoa thẩm mỹ QC). Thế mới biết, chị em phụ nữ thế kỷ 21 không chỉ biết làm đẹp, mà quan trọng hơn, còn là “biết làm đẹp đúng cách và an toàn”. Thời đại mới, vị thế của người phụ nữ trong xã hội ngày càng được nâng cao, nhìn nhận đúng mực khiến cho chị em có thể thoải mái làm điều mình yêu, tận hưởng những dịch vụ dành cho bản thân mình như một cách khẳng định “cái tôi” trong cuộc sống. Tiêu chuẩn “khỏe đẹp” của phụ nữ Việt Nam thế kỷ mới với những tiêu chí hiện đại dường như là cách để chị em phụ nữ thể hiện “nữ quyền”, tự tin, chủ động hơn trong cuộc sống. Đó cũng là cách để chị em khẳng định “Là con gái thật tuyệt!”. Hội thảo “Tầm soát ung thư và các vấn đề về da” Thời gian: 14 – 16h ngày thứ 7 (15/10/2016) Địa chỉ: Tầng 7, Bệnh viện Đa khoa An Việt, 1E Trường Chinh, Thanh Xuân, HN Chuyên đề “Tầm soát Ung thư” với BS. Chuyên đề “Chăm sóc da và trẻ hóa” với BS. MIỄN PHÍ kiểm tra tầm soát ung thư và thăm khám, soi da. Hotline: 098.118.3355 – 096.808.5599 BỆNH VIỆN ĐA KHOA AN VIỆT Địa chỉ: 1E Trường Chinh - Hà Nội Điện thoại: 0462 628 628 - 0968 08 55 99 Email: info@benhvienanviet.com Website: benhvienanviet.com Facebook: facebook.com/benhvienanviet/


text:
Kích thước : 45cm ( Làm theo yêu cầu KH )
Ống : Ø16, Ø19, Ø22
Dày : 0.6mm ( 0.5mm, 08mm, 1.0mm)
Mặt : Mặt đồn sần, bóng
Chất liệu : 100% Inox SUS 201, 304
Mã sản phẩm : GĐN02
Tên thông thường : Ghế đôn Không vòng
Tình trạng : Mới 100%
Xuất xứ : Việt Nam
Bảo hành : 01 năm
Vận chuyển : Liên hệ
*** Thông số kỹ thuật chỉ mang tính chất tham khảo. Khách hàng vui lòng liên hệ để biết thông tin chi tiết và đặt hàng theo yêu cầu.
HOTLINE : 0985 270 690 | 0948 917 442

markdown:
**Kích thước** : 45cm ( Làm theo yêu cầu KH ) **Ống** : Ø16, Ø19, Ø22 **Dày** : 0.6mm ( 0.5mm, 08mm, 1.0mm) **Mặt** : Mặt đồn sần, bóng **Chất liệu** : 100% Inox SUS 201, 304 **Mã sản phẩm** : GĐN02 **Tên thông thường** : Ghế đôn Không vòng **Tình trạng** : Mới 100% **Xuất xứ** : Việt Nam **Bảo hành** : 01 năm **Vận chuyển** : Liên hệ
*** Thông số kỹ thuật chỉ mang tính chất tham khảo. Khách hàng vui lòng liên hệ để biết thông tin chi tiết và đặt hàng theo yêu cầu.
HOTLINE : 0985 270 690 | 0948 917 442

Set-Cookie: ja_university_tpl=ja_university; expires=Sun, 07-Jan-2018 21:11:46 GMT; path=/

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"


text: Nguồn Tham Khảo : Lớp học tiếng hàn tại hà nội Trung Tâm tiếng Hàn SOFL đào tạo tiếng hàn uy tín chất lượng giảng dạy theo phương châm dạy học là số một...dưới đây trung tâm tiếng hàn SOFL sẽ chỉ dạy cho bạn cách viết tiếng hàn và cách phát âm hiệu quả 1. Chữ viết: Điều này thật dễ thấy. Tiếng việt của ta dùng bảng chữ cái Latinh trong khi tiếng Hàn có bảng chữ cái của riêng mình. Nhiều người cho rằng viết chữ Hàn Quốc tương tự như cách viết tiếng Trung Quốc nhưng không phải như vậy. Chữ cái tiếng Hàn đơn giản hơn nhiều. Nhiều chữ cái tiếng Hàn có cách viết mô phỏng các hiện tượng tự nhiên như mô tả vị trí của mặt trời so với mặt đất. 2. Phát âm: Âm vựng một số từ trong tiếng Hàn là yếu tố rất quan trọng để phân biệt các từ (đặc biệt là những từ tương tự về âm và dễ nhầm lẫn). Nó cũng tương tự như khi ta phân biệt “x” với “s” hay “ch” với “tr”. Tuy ta có thể phân biệt tùy thuộc vào ngữ cảnh nhưng (theo người viết bài này), sự phân biệt các từ trong tiếng Hàn “có vẻ vất vả hơn” khi ta phân biệt trong tiếng Việt. Sự kết hợp môi-lưỡi là yếu tố quan trọng khi phát âm nhiều từ tiếng Hàn. 3. Từ loại: Tiếng Hàn có các từ xác định chủ ngữ (chủ ngữ là đại từ hay danh từ) và có hậu giới từ (đứng sau danh từ và đại từ làm tân ngữ). Loại từ này tiếng Việt của ta không có cho nên, nếu không để ý, lúc đầu ta hay quên đưa chúng vào trong câu nếu theo thói quen nghĩ tiếng Việt trước rồi mới nói tiếng Hàn. 4. Trật tự từ trong câu: Từ (hay cụm từ) bổ nghĩa trong tiếng Hàn đi trước từ được bổ nghĩa. Động từ luôn đứng cuối cùng trong câu. 5. Chia động từ: Đây được xem là một trong những khó khăn đáng kể khi học tiếng Hàn vì trong tiếng Việt ta chỉ cần thêm từ xác định thì của động từ như “đã” đứng trước động từ để chỉ quá khứ: “đang” để chỉ hành động ở thì hiện tại và “sẽ” cho hành động sẽ diễn ra trong tương lai. Trong tiếng Hàn, giống như nhiều ngôn ngữ khác, động từ phải biến đổi theo thì. Đặc biệt hơn, động từ còn được biến đổi theo cấp độ “kính trọng” của người nói đối với người đối thoại với mình. Tiếng Hàn có tới 7 cách biến đổi đuôi khác nhau cho một động từ. Tuy vậy, ban cũng đừng quá lo lắng vì mỗi cấp độ đều có quy tắc thay đổi “đuôi động từ”. 6. Từ không có dấu: Tiếng Việt của ta có các dấu nhưng tiếng Hàn không có các dấu này. Khi phát âm một số từ của tiếng Hàn, cách dùng dấu trong tiếng Việt lại làm cho bạn thuận lợi hơn! 7. Từ lai và từ du nhập: Người Hàn Quốc dùng/mượn nhiều từ có nguồn gốc từ ngôn ngữ khác. Ngoài tiếng Trung Quốc, người Hàn dùng nhiều từ “ngoại” hơn người Việt. Đặc biệt, trong các văn bản khoa học, người Hàn để nguyên thuật ngữ tiếng nước ngoài (Anh, Pháp, Đức …) và giải thích nó chứ không chuyển nó sang tiếng Hàn. Đây là điều thuận lợi để học sinh sinh viên Hàn Quốc làm quen với các thuật ngữ khoa học được dùng trên thế giới. Học và chia sẻ kinh nghiệm học tiếng hàn hiệu quả : Phương pháp học tiếng hàn hiệu quả Một số điểm thuận lợi cho người hoc tiếng Hàn 1. Phát âm: Các từ biệt lập trong tiếng Hàn cũng là đơn âm tiết và hình thành theo cách ghép vần, ghép chữ như tiếng Việt nên khi học tiếng Hàn ta không phải mất nhiều thời gian để nhớ cách phát âm một từ. 2. Không dùng dấu: Trong khi tiếng Việt ta có các dấu thì tiếng Hàn không có hiện tượng ngôn ngữ này. Vì vậy, các âm khác nhau thường hinh thành từ các chữ cái được ghép để hình thành nó. Đến các từ có đuôi (dipthong) thì tiếng Việt cũng đã có âm tương đương (như -inh, -ang). 3. Từ gốc Hán: Lúc đầu, khi vốn từ vựng của bạn chưa nhiều, có thể bạn chưa nhận ra điều này nhưng khi đã có một lượng từ vựng khá khá bạn sẽ thấy ” có nhiều âm giống tiếng Việt đến thế!”. Đây là “ưu thế” lớn nhất của người Việt khi học tiếng Hàn. Như vậy, chỉ ần bạn có vồn từ Hán-Việt phong phú bạn đã “gặp may” khi học tiếng Hàn rồi! Nhiều khi “ưu thế” này lại trở thành “ưu thế vượt trội” khi bạn muốn tìm hiều sâu ý nghĩa của từ. Vài ví dụ đơn giản như sau (viết theo cách đọc trong tiếng Việt): Đại học: Dae-Hak Đường nối thông (thông lộ): Dong-lo Bất động sản: Pu-dong-san Quan hệ quốc tế: Kuk-che quan-ke Đây có thể là một cách nạp thêm từ mới tiếng Hàn nhất là khi bạn không có nhiều thời gian để học! Nếu bạn biết tiếng Trung Quốc thì thật tuyệt vời khi học tiếng Hàn. Chúc các bạn học tốt tiếng hàn : Kinh nghiệm học tiếng hàn tại SOFL Mọi thông tin chi tiết mời các bạn liên hệ : TRUNG TÂM NGOẠI NGỮ SOFL Địa chỉ: Số 365 - Phố vọng - Đồng tâm -Hai Bà Trưng - Hà Nội Email: trungtamtienghansofl@gmail.com Điện thoại: (84-4) 62 921 082 Hoặc: (84-4) 0964 66 12 88

Cache-control: public


text: Dịch vụ cứu hộ sửa chữa máy tính ngay tận văn phòng, tận nhà riêng TrúcHiềnMai xin kính chào quý khách hàng! Chúng tôi nhận sửa chữa cài đặt máy tính bàn (Desktop) và máy xách tay (Laptop) tại nhà và tại cơ quan cho quý khách hàng trong địa bàn Tp Vinh và cách Vinh trong vòng bán kính 10km. - Cài đặt windows XP, Vista, Win7, Win8 32bit-64bit... cài đặt các phần mềm cơ bản và các phần mềm nâng cao theo yêu cầu của khách trên máy bàn và máy xách tay. - Nhanh chóng xử các bệnh lỗi windows, không khởi động được, chậm máy, treo máy, không shitdown, autorun, tự dưng biến mất thư mục, file...vv - Quét virus, tối ưu hệ thống máy, bảo trì vệ sinh cho máy. - Tặng các phần mềm virus miễn phí có giá trị chống các loại virus thông thường và bán các phần mềm virus Kaspersky, Bitdefender, AVG, CMC, Bkav... có giá trị sử dụng an toàn cao cho máy. - Thiết lập đồng bộ cho các hệ thống mạng Lan, Wifi... - Sửa chữa những hỏng hóc của phần cứng của máy tính và các thiết bị kèm theo. - Tư vấn nâng cấp máy, tư vấn mua thêm các thiết bị mà khách hàng cần - ĐẶC BIỆT: KHÔI PHỤC NHỮNG DỮ LIỆU QUAN TRỌNG ĐÃ BỊ VÔ TÌNH XÓA MẤT, DELETE, FORMAT NHẦM, GHOST NHẦM... (Xác suất thành công 80%). KHẮC PHỤC LỖI BAD Ổ CỨNG, BAD SECTOR, Ổ CỨNG TRỤC TRẶC BẰNG NHỮNG THỦ THUẬT VÀ PHẦN MỀM CHUYÊN DỤNG! -...vv Rất hân hạnh phục vụ quý khách hàng! GIÁ CẢ VỪA PHẢI, PHỤC VỤ TẬN TÌNH, CHẤT LƯỢNG ĐẢM BẢO! Xin liên lạc theo: MR. NGUYỄN HIỀN Số DD: 0945.617.862 Số DT nhà riêng: 0383 564804 28A6, Khối 2, Quang Trung, TP VINH, Nghệ An Nick YM: suamaytinhtainha_truchienmai (Có thể để lại tin nhắn vào SDT hoặc nick Chat, chúng tôi sẽ liên lạc lại ngay cho quý khách)


text: Căn hộ chung cư được thiết kế nội thất trên bố cục mặt bằng hiện trạng khá phức tạp, các phòng được thiết kế không tiện cho việc đặt đồ, Không gian phòng khách bếp đượcCông ty thiet ke noi that Home Việtcải tạo diện tường ngăn mở rộng không gian để giải phòng cũng như kết hợp chức năng sử dụng. Những bộ sofa sậm màu chất liệu cao cấp tạo lên sự nhẹ nhàng thanh thoát. Tổng hợp hình ảnh Thiết kế nội thất chung cư 138m2 Hoàng Hoa Thám Cô Mai tông màu ấm áp Dự án: Thiết kế thi công nội thất Căn hộ chung cư Cô Mai tại Hoàng Hoa Thám Hà Nội Nhìn chung, KTS Công ty Home Việt đã mang tời giải pháp tối ưu trong không gian sống cho mọi thành viên trong gia đình. Không quá tốn kém trong chi phí đầu tư, chỉ với báo giá thiết kế nội thất 458 triệu Cô đã thực hiện cho ngôi nhà của mình. Trung tâm Thiết kế & Thi công nội thất, công trình xây dựng Home Việt Địa chỉ: VĂN PHÒNG THIẾT KẾ: Phòng 1001 tòa nhà Sông Đà, Trần Phú, Hà Đông, Hà Nội – Tel: 043 869 2094 – Mr Hoàng: 0987 998 836 VĂN PHÒNG THI CÔNG GIÁM SÁT: 1504 tòa nhà The Park, Hà Đông, Hà Nội – Tel: Mr Cường: 0986 463 324 XƯỞNG GỖ HOME VIỆT: Diện tích 500m2 tại Chương Mỹ, Hà Nội EMAIL: Homeviet118@gmail.com


text:
C∆° s·ªü cung c·∫•p v√† in ·∫•n b√∫t vi·∫øt c√°c lo·∫°i theo y√™u c·∫ßu; C√¥ng ty cung c·∫•p b√∫t vi·∫øt c√°c lo·∫°i gi√° r·∫ª; Chuy√™n cung c·∫•p vi·∫øt qu·∫£ng c√°o; Nh·∫≠n cung c·∫•p v√† in ·∫•n vi·∫øt c√°c lo·∫°i‚Ä¶
¬†
C√¥ng ty Minh Ho√†ng chuy√™n cung c·∫•p v√† in ·∫•n c√°c lo·∫°i vi·∫øt nh∆∞:
- Vi·∫øt nh·ª±a
- Vi·∫øt kim lo·∫°i
- Vi·∫øt cao c·∫•p
- Vi·∫øt g·ªó.
- Vi·∫øt banner
- Logo v√† n·ªôi dung in theo y√™u c·∫ßu.
S·∫£n ph·∫©m ƒë∆∞·ª£c thi·∫øt k·∫ø, s·∫£n xu·∫•t theo y√™u c·∫ßu c·ªßa kh√°ch h√†ng.
Gi√° c·∫£ c·∫°nh tranh v√† giao h√†ng t·∫≠n n∆°i trong Tp.HCM v√† c√°c t·ªânh th√†nh.
Hi v·ªçng s·∫Ω c√≥ c∆° h·ªôi ƒë∆∞·ª£c ph·ª•c v·ª• Qu√Ω kh√°ch.
N·∫øu Qu√Ω v·ªã c√≥ nhu c·∫ßu vui l√≤ng li√™n h·ªá:
¬†
Nguy·ªÖn Xu√¢n Long
Dƒê: 0909680075
Email: kd.minhhoang@gmail.com
-----------------------------------------------------------
C√îNG TY TNHH MTV SX - TM MINH HO√ÄNG
62/15/11 Nh·∫•t Chi Mai, P. 13, Q. T√¢n B√¨nh, Tp. HCM
ƒêT: (08) 3602 6323| Fax: (08) 3810 1384
Web: www.minhhoanggifts.com

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Hà Nội: Nhiều trường lúng túng vì lịch kiểm tra học kỳ lớp 12 đột ngột thay đổi
Theo lịch của Sở GD&ĐT Hà Nội đã công bố trước đó, việc kiểm tra học kì I tới đây dành cho học sinh lớp 12 sẽ diễn ra trong hai ngày 14,15/12/2016, thi theo hình thức tập trung, Sở chủ trì việc ra đề. Tuy nhiên, việc thay đổi lịch thi này đã khiến nhiều trường lúng túng, giáo viên lo lắng..

markdown:
[
Hà Nội: Nhiều trường lúng túng vì lịch kiểm tra học kỳ lớp 12 đột ngột thay đổi ](http://kenhtuyensinh.vn/ha-noi-nhieu-truong-lung-tung-vi-lich-kiem-tra-hoc-ky-lop-12-dot-ngot-thay-doi)
Theo lịch của Sở GD&ĐT Hà Nội đã công bố trước đó, việc kiểm tra học kì I tới đây dành cho học sinh lớp 12 sẽ diễn ra trong hai ngày 14,15/12/2016, thi theo hình thức tập trung, Sở chủ trì việc ra đề. Tuy nhiên, việc thay đổi lịch thi này đã khiến nhiều trường lúng túng, giáo viên lo lắng..