text:
Xuân Diệu, một trong những nhà thơ và bình thơ kiệt xuất của nước ta đã tìm thấy một câu ca dao mà theo ông “truyện Kiều cũng không có một câu như vậy”:
Thương ai rồi lại nhớ ai
Mặt buồn rười rượi như khoai mới trồng
Cái hay cái đẹp của bài ca dao ở đâu đó là mối băn khoăn với những ai ưu ái đối với văn hoá văn học dân tộc nói chung.
Thương ai rồi lại nhớ ai
Mặt buồn rười rượi như khoai mới trồng
Cái hay cái đẹp của bài ca dao ở đâu đó là mối băn khoăn với những ai ưu ái đối với văn hoá văn học dân tộc nói chung.
Riêng trong nhà trường, để hiểu một bài ca dao hay như vậy, không chỉ nâng cao năng lực cảm văn mà còn cả năng lực thẩm văn nữa. Vì vậy kĩ năng phân tích, bình giảng ca dao là một hoạt động cần thiết của dạy và học. Để hoạt động này có thể đạt hiệu quả cao nhất, cảm thụ và diễn tả được vẻ đẹp của ca dao, chúng ta không thể không lưu tâm đến rèn luyện kĩ năng phân tích, bình giảng ca dao. Nhưng làm thế nào để phân tích, bình giảng, thẩm định được giá trị thẩm mĩ của thể loại thơ trữ tình của quần chúng nhân dân ? Để đạt được điều đó, cần lưu ý đến những vấn đề sau:
A. Những vấn đề cần hiểu và nắm chắc về ca dao.
I. Cái riêng và cái chung trong ca dao.
1. Cái chung.
a. Ca dao là thơ trữ tình dân gian do quần chúng nhân dân sáng tác nên có những đặc điểm như tính tập thể tính truyền miệng. Chính những đặc điểm đó tạo nên những nét tương đồng, cái chung trong ca dao.
b. Cái chung trong ca dao là: đề tài, những mô-típ, những yếu tố nghệ thuật.
2. Cái riêng:
a. Cái riêng của văn học viết là cái riêng của phong cách nghệ thuật của tác giả, của một cá nhân người nghệ sĩ; cái riêng của văn học dân gian là cái riêng của sự sáng tác tập thể và truyền miệng gắn liền với cái riêng về đời sống vật chất, tinh thần, phong tục tập quán, ngôn ngữ,… của nhân dân trong từng địa phương, từng thời kì lịch sử, từng cộng đồng xã hội cụ thể.
b. Cái riêng của ca dao cụ thể là là mỗi câu đều có chủ đề, cấu tứ và các yếu tố nghệ thuật khác.
c. Cái riêng của mỗi câu ca dao còn là là mỗi bài là sự phản ánh cách cảm cách nghĩ riêng của mỗi con người đã tham gia sáng tác. Những cá nhân tham gia sáng tác ca dao luôn chịu sự tác động, chi phối của tập thể, của truyền thống nhưng tâm tình, ngôn ngữ, giọng điệu có nét riêng của cá nhân đó.
Có thể thấy ở chùm ca dao có chung một đề tài “Còn duyên – hết duyên”:
- Còn duyên kẻ đón người đưa
Hết duyên đi sớm về trưa mặc lòng
- Còn duyên đóng cửa kén chồng
Hết duyên ngồi gốc cây hồng nhặt hoa
- Còn duyên kén cá chọn canh
Hết duyên ếch đực, cua kềnh cũng vơ
- Còn duyên kén những trai tơ
Hết duyên ông lão cũng vơ làm chồng
- Còn duyên như tượng tô vàng
Hết duyên như tổ ong tàn ngày mưa.
- Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ?
- Thân em như tấm lụa đào
Dám đem xé lẻ vuông nào cho ai ! 3. Tóm lại, ca dao vừa có cái riêng (sự độc đáo, đặc sắc từng bài, từng loại ca dao)và cái chung (sự giống nhau hoặc gần nhau giữa mọi bài, mọi loại ca dao). Cái riêng và cái chúng ấy gắn chặt, hoà quyện vào nhau, tạo nên phong cách truyền thống bền vững của ca dao, khu biệt cao dao với thơ trong văn học viết. Vì vậy, muốn phân tích, bình giảng ca dao chủ yếu là tìm tòi, phát hiện và lí giải những cái riêng, những nét đặc thù, độc đáo trong sáng tác dân gian của từng dân tộc, từng địa phương, từng thời kì lịch sử, cũng như cái riêng của từng tác phẩm cụ thể.
II. Ý và tứ, tình và sự trong ca dao.
Trong ca dao, ý và tứ, tình và sự là các yếu tố, những thực thể không phải lúc nào nắm bắt được, phân biệt được dễ dàng. Muốn phân tích, bình giảng hiệu quả cần hiểu và phát hiện đúng các yếu tố này.
1. Ý và tứ.
a. Ý: Ý là ý nghĩa, tư tưởng, khái niệm, là kết quả của những suy nghĩ nhất định nào đó. Ý là yếu tố thuộc về nội dung.
b. Tứ: Tứ chính là sự thể hiện ý, sự chuyển hoá ý nghĩ, tư tưởng-tình cảm, thành cảm xúc thẩm mĩ; được thể hiện diễn đạt dưới một hình thức nhất định nào đó (thường là một hình ảnh).
Nhà thơ Xuân Diệu đã nếu lên khái niệm ý, tứ và mối tác động quan hệ giữa chứng khá lí thú: “Ý là khái niệm và suy nghĩ do từ cuộc sống mà rút ra được… Từ cuộc sống mà toát ra ý; ý ấy muốn trở về tác động trở lại vào cuộc sống, mà tác động bằng phương thức thơ, thì ý ấy nên “đầu thai” thành cảm xúc, tình cảm, ý ấy nên trở thành tứ… Ý là của chúng mọi người, tứ mới là của riêng thi sĩ” (Tìm tứ cho một bài thơ – Tác phẩm mới số 17-1972).
Hiểu theo Xuân Diệu, nhất là chữ “đầu thai” của ý vào tứ trong thơ, trong ca dao là rất hay và chính xác. “Đầu thai” là quá trình chuyển hoá từ ý sang tứ, là một quá tình thai nghén, ấp ủ, trăn trở trong lao động nghệ thuật của nhà thơ. Đấy là quá trình “mệt nhoài thân xác và hạnh phúc của nhà thơ” khi chuyển tư tưởng – tình cảm, những cái trừu tượng thành hình hài, màu sắc, âm thanh,… thành hình ảnh cụ thể sống động; nói theo Hoàng Tiến Tựu trong Bình giảng ca dao là “biến hạt giống thành cây, thậm chí thành cành lá sum suê”.
- Có thể thấy, cũng là ý “nhớ”, nhưng tứ trong các bài ca dao sau lại khác nhau, có nét riêng độc đáo:
- Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai ?
- Nhớ ai em những khóc thầm
Hai hàng nước mắt đầm đầm như mưa
- Chiều chiều lại nhớ chiều chiều
Nhớ người áo trắng khăn điều vắt vai
- Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống than.
2. Tình và tứ.
a. Ca dao là sản phẩm tinh thần, của sự suy tư, cảm xúc là tiếng nói tâm hồn tình cảm của nhân dân. Muốn hiểu cảm tiếng nói tình cảm ấy cần thấy mối quan hệ giữa tình và tứ, sự và tình. Khi nói quan hệ giữa ý và tự trong ca dao, thực chất là nói quan hệ giữa tình và tứ trong thể loại văn học dân gian này. Sự là sự vật, sự việc có thật hoặc hư cấu, một phương tiện, nguyên cớ hay điều kiện giúp tác giả thể hiện, bộc lộ tình cảm (tình).
b. Sự (sự vật, sự việc là thể xác, tình là lình hồn của thơ và cũng là của ca dao. Sự là điểm tựa làm bật lên tư tưởng, tình cảm trong thơ trữ tình. Khi ý chuyển thành tình, tình hoá thân vào sự thì tứ thơ mới nẩy sinh và phát triển. Sự càng bất ngờ thì tứ càng độc đáo và ý tình càng được thể hiện mạnh mẽ sâu sắc.
c. Có thể tìm hiểu qua những bài ca dao sau:
- Trèo đèo hai mái chân vân
Lòng về Hà Tĩnh dạ ái ân Quảng Bình
- Bồng em ra đứng ruộng dưa
Dưa đà có quả chị chưa có chồng
- Hòn đá lăn nghiêng
Em sửa lại cho nó lăn đứng
Em coi không xứng
Em sửa lại cho nó lăn dẹp
Em thấy nó không đẹp
Em sửa lại cho nó lăn tròn
Giận thì nói vậy, dạ vẫn còn thương anh.
III. Lời và ý, chữ và nghĩa trong ca dao.
1. Phân tích cao dao không thể không chú ý đến ngôn từ, chữ nghĩa, bởi văn học là nghệ thuật của ngôn từ. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngôn ngữ của đời sống nhưng đã được nghệ thuật hoá theo phương thức trữ tình của thơ ca. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngữ đời sống nhưng có sắc thái riêng.
2. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngữ của một thời đã qua, có những lớp từ ngữ cổ, từ ngữ mang màu sắc địa phương. Muốn hiểu ca dao, nắm được ý, tứ, sự và tình trong mỗi bài ca dao phải bám vào từ ngữ và hiểu từ nghĩa của các từ ngữ đó. Chẳng hạn khi cảm thụ bài ca dao:
- Khi đi bóng hãy còn dài
Giờ về bóng đã nghe ai bóng tròn ?nếu không hiểu nghĩa từ “bóng” đã được tác giả dân gian sử dụng với một nghĩa khác thì không hểu tưởng tình cảm của bài ca dao này.
3. Có thể mượn lời Hoài Thanh để kết luận cho vấn đề hiểu từ ngữ, chữ nghĩa của ca dao. “Lời thơ dân gian không những sẽ bước đầu cho ta làm quen với tâm tư tình cảm của đồng bào xưa mà đồng thời sẽ còn giúp ta học được những cách nói năng tài tình chính xác. Theo tôi đối với một con người Việt Nam mà thiếu kiến thức này thì có thể xem như là thiếu một trong những điều cơ bản”.
IV. Kết Luận: Muốn phân tích, bình giảng được cái hay cái đẹp, hiểu tư tưởng-tình cảm của tác giả dân gian thác gửi trong mỗi bài ca dao, người phân tích, bình giảng cần nắm được cái riêng, ý và tứ, tình và sự trong của bài ca dao đó.
B. Phân tích, bình giảng và thực hành một số bài ca dao.
I. Một số bài ca dao chỉ một câu lục bát.
1. Phân tích, bình giảng.
Bài 1. Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữ chợ biết vào tay ai ? - Bài ca dao là những làn sóng băn khoăn lo lắng trong tâm hồn của một người con gái mới lớn đang đứng trước ngã ba tình duyên.
- Hình ảnh “tấm lụa đào” lộng lẫy, nền nã và thắm tươi tượng trưng cho nhan sắc và tuổi xuân phơi phới của cô. Cô gái ý thức rõ rành sắc đẹp và giá trị của chính mình.
- Nhưng “thân gái mười hai bên nước”, may mắn đỗ ở bến trong, hẩm hiu neo phải vào bến đục, làm sao biết trước được và nào ai biết được tương lai. Đặt trong hoàn cảnh xã hội phong kiến, giữa nền văn hoá nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ấy; tâm trạng trở trăn của cô không phải là vô cớ. Hình ảnh “phất phơ giữ chợ” là một dự cảm thân phận, là nỗi sầu về tương lại của cô. Cô gái ấy khao khát hạnh phúc, nhưng như “tấm lụa đào” kia cứ mãi “phất phơ” giữa chợ đời nào “biết vào tay ai ?”. Bi kịch đời của cô là không lựa chọn mà bị bán buôn như một món hàng vô tri, vô cảm. Cô đã bị vật hoá một cách thảm hại trong con mắt người rẻ rúng người phụ nữ ở xã hội xưa.
- Tâm trạng, số phận cô gái trong bài ca dao cũng là của biết bao cô gái có ý thức và nhu cầu làm bản thân.
Bài 2. Thân em như tấm lụa đào
Dám đem xé lẻ vuông nào cho ai.
- Vẫn mô-típ “thân em”, vẫn hình ảnh tượng trưng “tấm lụa đào”; nhưng ở bài ca dao này, ý và tứ, sự và tình không trùng khít với bài ca dao trên.
- Nhân vật trữ tình, người con gái, trong bài ca dao không vướng víu vào sự băn khoăn cho hạnh phúc lứa đôi của đời mình. Giọng cô gái trong thơ nhẹ nhàng, đằm thắm mà khẳng định chắc nịch một điều, một đạo lí: “dám đem xé lẻ vuông nào cho ai”. Lời cô dịu dàng, nhưng là một lời khước từ dứt khoát một chàng trai nào đó ngỏ tình với cô. Cô vững vàng không “xé lẻ” cuộc đời, không “xé lẻ” tình yêu cho ai khác nữa.
- Bài ca dao là thế giới tâm hồn của một cô gái đã tìm được “một nửa kia” của mình, chứ không như cô gái ở câu trên. Cho nên, lời thơ là là đối thoại, không là độc thoại nội tâm như câu trên.
- Quan niệm tình yêu của cô gái trong bài ca dao cũng là quan niệm của người phụ nữ Việt Nam truyền thống mà Nguyễn Đình Thi đã từng nói trong thơ:
Mắt đen cô gái long lanh
Yêu ai yêu trọn tấm tình thuỷ chung.
Bài 3: Em như con hạc đầu đình
Muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay.
- Hình ảnh “con hạc đầu đình” tượng trưng cho khát vọng tự do và sự không có tự do của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Bởi hạc đầu đình chỉ là một loại hạc dùng để trang trí, được đắp bằng vôi, gạch, hồ, vữa ở trên nóc hoặc trên tường của đình làng. Hạc chỉ là một tỉnh vật, bị trói buộc muôn đời vào tường, vào nóc đình, không nhấc nổi chân nói gì đến vỗ cánh bay lên.
- Câu ca dao có sự khái quát hoá và nội dung ý nghĩa rất rộng lớn. Sự mất không tự do, khát vọng tự do đâu chỉ có ở nhân vật trữ tình trong câu ca dao; đó cũng là thân phận của người phụ nữ trong nhiều giai đoạn lịch sử xã hội khác nhau. Thậm chí ngày nay, bài ca dao vẫn còn nguyên giá trị.
- Nỗi khổ của người phụ nữ trong xã hội phong kiến đã đi vào ca dao, nhất là ca dao than thân thường mở đầu bằng mô-típ quen thuộc như “thân em”, “em như”,…
Thân em như con cá rô thia
Ra sông mắc lưới vào đìa mắc câu
Và có mặt ngay cả trong thơ của Hồ Xuân Hương:
Thân em thì trắng phận em tròn
Bảy nổi ba chim với nước non
(Bánh trôi nước)
Nhưng không ở đâu ý thức về sự mất tự do và khát vọng tự do lại được phản ánh tập trung, rõ nét và độc đáo như ở câu ca dao này.
Bài 4: Hỡi cô tát nước bên đàng
Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi ?
- Có ý kiến cho rằng đây là hai câu thơ của Bàng Bá Lân. Nếu đúng như vậy thì hai câu thơ đã thực sự có màu sắc phong cách ca dao truyền thống, do đó không ai còn nhớ tác giả cũng đúng thôi.
- Bài ca dao đẹp một vẻ đẹp giản dị tưởng chừng khó tìm được chất thơ, khai phá được những vỉa tầng cảm xúc trong nó. Nhưng kì là thay, trong sự giản dị ấy lại hoà quyện bao nhiêu là cái đẹp của ý tình. Đấy là cái đẹp của trăng nước, cái đẹp của con người, cái đẹp của chàng trai và cô gái. Cô gái tát nước đêm trăng. Theo nhịp điệu lao động, từng gầu nước chan hoà và ngời ngợi ánh trăng
tràn ra sóng sánh khiến chàng trai đắm say, xúc động. Để rồi cái đẹp tà cái đẹp nở bừng ra cái đẹp kia. Sự rung động mãnh liệt của chàng trai vút lên thành một câu hỏi thông minh, tinh tế, vừa gợi được vẻ đẹp của thiên nhiên đêm trăng, vừa mở ra cái đẹp của tâm hồn con người.
- Ngôn ngữ trong thơ cũng thật đẹp. Từ “hỡi” gợi khoảng cách không gian, từ “cô” gợi khoảng cách tâm tình. Một câu hỏi tu từ, một lời xưng hô ý nhị, đầy ý tứ. Câu thơ lặng đi, cái lặng trong tâm hồn cô gái, bởi cô gái đâu trả lời. Nhưng hình như sau này có người nghe được câu trả lời:
Ánh trăng anh chẳng thiếu chi
Anh có thóc giống em thì đổi cho.
Một một lời đáp thú vị cùng với nụ cười thật duyên, nhưng gia không có nó thì hay hơn chăng?
Bài 5. Bớ chiếc ghe sau chèo mau anh đợi !
Kẻo khúc sông này bờ bụi tối tăm !
- Đây là tiếng nói của chàng trai Nam Bộ. Nam Bộ sông nước kênh rạch chằng chịt, giao thông chủ yếu bằng ghe, bằng thuyền. Trong bài ca dao, ghe chàng trai như đang lướt nhanh lên phía trước, chiếc ghe của cô gái chầm chậm đi sau. Và chàng trai buông lơi nhịp chèo và cất lên tiếng hò: “Bớ chiếc ghe sau…”. Tiếng gọi ghe, gọi thuyền sao mà ngọt ngào, yêu thương đến thế ! “…chèo mau anh đợi” lại càng thắm thiết, tình tứ hơn. Mà lạ ! Tại sao chàng trai lại xưng với “chiếc” ghe bằng “anh” và “chiếc ghe” lại biết “chèo” thì càng lạ hơn nữa. Hoá ra chàng trai ngại ngùng và không muốn cố gái ở ghe sau đỡ ngượng ngùng, mắc cỡ.
- Câu đầu đã hay câu sau càng hay hơn. “Kẻo khúc sông này bờ bụi tối tăm !”, một câu nói thật mà rất tinh khôn. Câu thơ chỉ là một lời giải thích, “bởi” cái lí do để anh chờ cô gái vượt lên song song cùng đi. Một lí do khách quan, nhưng chữ “kẻo” làm cho nó không còn khách quan nữa. Chữ “kẻo” nhuốm màu sắc tình cảm, khiến cái lí do “bờ bụi tối tăm” trở thành cái cớ để giao tình. Tiếng nói trong thơ vì thế mà thiết tha đáng yêu biết mấy.
Bài 6. - Nước lên nhân nhẫn bờ rào
Người ta sang cả, em cầm sào đợi ai ?
- Nước lên nhân nhẫn bờ rào
Em còn đợi người tri kỉ cầm sào cho em sang.
- Hai câu ca dao đối đáp là thế giới tâm hồn của hai nhân vật hát ví tên là Nhẫn và Kỉ nổi tiếng ở vùng Kì Anh, Hà Tĩnh.
- Tương truyền cô Nhẫn đẹp người hát hay nhưng quá lứa lỡ thì, ngoài ba mươi mà vẫn lẻ bóng. Anh Kỉ và cô đã quen biết nhau từ lâu và từng đối đáp với nhau qua nhiều cuộc hát ví. Lần này anh gặp lại cô Nhẫn, lại bị cô “tấn công” bằng nhiều câu hát đố hiểm hóc. Do vậy, anh đã nghĩ một câu “ác” để trã đũa cô:
Nước lên nhân nhẫn bờ rào
Người ta sang cả, em cầm sào đợi ai ?
Cái “ác" là anh Kỉ đã chạm vào đời tư, vào nỗi đau tình duyên của cô Nhẫn. Càng “hiểm” hơn nữa khi anh dùng hai chữ “nhân nhẫn” chỉ sự lên cao dần của nước sông và cũng là tên cô gái (chơi chữ). Thế mới khó trả lời. Hỏi thế quả thật gai góc.
- Nhưng ở đời “vỏ quýt dày có móng tay nhọn”, cô Nhẫn đã bình tỉnh đáp ngay, mượn lời lời anh Kỉ theo thế “gậy ông đập lưng ông”:
Nước lên nhân nhẫn bờ ràorồi sau đó tung ra một “cú móc nốc ao” rất khéo:
Em còn đợi người tri kỉ cầm sào cho em sang.
Người hỏi đã thông mình người đáp càng thông minh hơn trong cách chơi chữ, cách nói bóng gió xa xôi: Anh Kỉ ơi ! Anh không là tri kỉ của tôi. Cái hay cái đẹp của ca dao đối đáp là ở chỗ ấy.
2. Thực hành phân tích, bình giảng:
A. Những vấn đề cần hiểu và nắm chắc về ca dao.
I. Cái riêng và cái chung trong ca dao.
1. Cái chung.
a. Ca dao là thơ trữ tình dân gian do quần chúng nhân dân sáng tác nên có những đặc điểm như tính tập thể tính truyền miệng. Chính những đặc điểm đó tạo nên những nét tương đồng, cái chung trong ca dao.
b. Cái chung trong ca dao là: đề tài, những mô-típ, những yếu tố nghệ thuật.
2. Cái riêng:
a. Cái riêng của văn học viết là cái riêng của phong cách nghệ thuật của tác giả, của một cá nhân người nghệ sĩ; cái riêng của văn học dân gian là cái riêng của sự sáng tác tập thể và truyền miệng gắn liền với cái riêng về đời sống vật chất, tinh thần, phong tục tập quán, ngôn ngữ,… của nhân dân trong từng địa phương, từng thời kì lịch sử, từng cộng đồng xã hội cụ thể.
b. Cái riêng của ca dao cụ thể là là mỗi câu đều có chủ đề, cấu tứ và các yếu tố nghệ thuật khác.
c. Cái riêng của mỗi câu ca dao còn là là mỗi bài là sự phản ánh cách cảm cách nghĩ riêng của mỗi con người đã tham gia sáng tác. Những cá nhân tham gia sáng tác ca dao luôn chịu sự tác động, chi phối của tập thể, của truyền thống nhưng tâm tình, ngôn ngữ, giọng điệu có nét riêng của cá nhân đó.
Có thể thấy ở chùm ca dao có chung một đề tài “Còn duyên – hết duyên”:
- Còn duyên kẻ đón người đưa
Hết duyên đi sớm về trưa mặc lòng
- Còn duyên đóng cửa kén chồng
Hết duyên ngồi gốc cây hồng nhặt hoa
- Còn duyên kén cá chọn canh
Hết duyên ếch đực, cua kềnh cũng vơ
- Còn duyên kén những trai tơ
Hết duyên ông lão cũng vơ làm chồng
- Còn duyên như tượng tô vàng
Hết duyên như tổ ong tàn ngày mưa.
- Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ?
- Thân em như tấm lụa đào
Dám đem xé lẻ vuông nào cho ai ! 3. Tóm lại, ca dao vừa có cái riêng (sự độc đáo, đặc sắc từng bài, từng loại ca dao)và cái chung (sự giống nhau hoặc gần nhau giữa mọi bài, mọi loại ca dao). Cái riêng và cái chúng ấy gắn chặt, hoà quyện vào nhau, tạo nên phong cách truyền thống bền vững của ca dao, khu biệt cao dao với thơ trong văn học viết. Vì vậy, muốn phân tích, bình giảng ca dao chủ yếu là tìm tòi, phát hiện và lí giải những cái riêng, những nét đặc thù, độc đáo trong sáng tác dân gian của từng dân tộc, từng địa phương, từng thời kì lịch sử, cũng như cái riêng của từng tác phẩm cụ thể.
II. Ý và tứ, tình và sự trong ca dao.
Trong ca dao, ý và tứ, tình và sự là các yếu tố, những thực thể không phải lúc nào nắm bắt được, phân biệt được dễ dàng. Muốn phân tích, bình giảng hiệu quả cần hiểu và phát hiện đúng các yếu tố này.
1. Ý và tứ.
a. Ý: Ý là ý nghĩa, tư tưởng, khái niệm, là kết quả của những suy nghĩ nhất định nào đó. Ý là yếu tố thuộc về nội dung.
b. Tứ: Tứ chính là sự thể hiện ý, sự chuyển hoá ý nghĩ, tư tưởng-tình cảm, thành cảm xúc thẩm mĩ; được thể hiện diễn đạt dưới một hình thức nhất định nào đó (thường là một hình ảnh).
Nhà thơ Xuân Diệu đã nếu lên khái niệm ý, tứ và mối tác động quan hệ giữa chứng khá lí thú: “Ý là khái niệm và suy nghĩ do từ cuộc sống mà rút ra được… Từ cuộc sống mà toát ra ý; ý ấy muốn trở về tác động trở lại vào cuộc sống, mà tác động bằng phương thức thơ, thì ý ấy nên “đầu thai” thành cảm xúc, tình cảm, ý ấy nên trở thành tứ… Ý là của chúng mọi người, tứ mới là của riêng thi sĩ” (Tìm tứ cho một bài thơ – Tác phẩm mới số 17-1972).
Hiểu theo Xuân Diệu, nhất là chữ “đầu thai” của ý vào tứ trong thơ, trong ca dao là rất hay và chính xác. “Đầu thai” là quá trình chuyển hoá từ ý sang tứ, là một quá tình thai nghén, ấp ủ, trăn trở trong lao động nghệ thuật của nhà thơ. Đấy là quá trình “mệt nhoài thân xác và hạnh phúc của nhà thơ” khi chuyển tư tưởng – tình cảm, những cái trừu tượng thành hình hài, màu sắc, âm thanh,… thành hình ảnh cụ thể sống động; nói theo Hoàng Tiến Tựu trong Bình giảng ca dao là “biến hạt giống thành cây, thậm chí thành cành lá sum suê”.
- Có thể thấy, cũng là ý “nhớ”, nhưng tứ trong các bài ca dao sau lại khác nhau, có nét riêng độc đáo:
- Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai ?
- Nhớ ai em những khóc thầm
Hai hàng nước mắt đầm đầm như mưa
- Chiều chiều lại nhớ chiều chiều
Nhớ người áo trắng khăn điều vắt vai
- Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống than.
2. Tình và tứ.
a. Ca dao là sản phẩm tinh thần, của sự suy tư, cảm xúc là tiếng nói tâm hồn tình cảm của nhân dân. Muốn hiểu cảm tiếng nói tình cảm ấy cần thấy mối quan hệ giữa tình và tứ, sự và tình. Khi nói quan hệ giữa ý và tự trong ca dao, thực chất là nói quan hệ giữa tình và tứ trong thể loại văn học dân gian này. Sự là sự vật, sự việc có thật hoặc hư cấu, một phương tiện, nguyên cớ hay điều kiện giúp tác giả thể hiện, bộc lộ tình cảm (tình).
b. Sự (sự vật, sự việc là thể xác, tình là lình hồn của thơ và cũng là của ca dao. Sự là điểm tựa làm bật lên tư tưởng, tình cảm trong thơ trữ tình. Khi ý chuyển thành tình, tình hoá thân vào sự thì tứ thơ mới nẩy sinh và phát triển. Sự càng bất ngờ thì tứ càng độc đáo và ý tình càng được thể hiện mạnh mẽ sâu sắc.
c. Có thể tìm hiểu qua những bài ca dao sau:
- Trèo đèo hai mái chân vân
Lòng về Hà Tĩnh dạ ái ân Quảng Bình
- Bồng em ra đứng ruộng dưa
Dưa đà có quả chị chưa có chồng
- Hòn đá lăn nghiêng
Em sửa lại cho nó lăn đứng
Em coi không xứng
Em sửa lại cho nó lăn dẹp
Em thấy nó không đẹp
Em sửa lại cho nó lăn tròn
Giận thì nói vậy, dạ vẫn còn thương anh.
III. Lời và ý, chữ và nghĩa trong ca dao.
1. Phân tích cao dao không thể không chú ý đến ngôn từ, chữ nghĩa, bởi văn học là nghệ thuật của ngôn từ. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngôn ngữ của đời sống nhưng đã được nghệ thuật hoá theo phương thức trữ tình của thơ ca. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngữ đời sống nhưng có sắc thái riêng.
2. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngữ của một thời đã qua, có những lớp từ ngữ cổ, từ ngữ mang màu sắc địa phương. Muốn hiểu ca dao, nắm được ý, tứ, sự và tình trong mỗi bài ca dao phải bám vào từ ngữ và hiểu từ nghĩa của các từ ngữ đó. Chẳng hạn khi cảm thụ bài ca dao:
- Khi đi bóng hãy còn dài
Giờ về bóng đã nghe ai bóng tròn ?nếu không hiểu nghĩa từ “bóng” đã được tác giả dân gian sử dụng với một nghĩa khác thì không hểu tưởng tình cảm của bài ca dao này.
3. Có thể mượn lời Hoài Thanh để kết luận cho vấn đề hiểu từ ngữ, chữ nghĩa của ca dao. “Lời thơ dân gian không những sẽ bước đầu cho ta làm quen với tâm tư tình cảm của đồng bào xưa mà đồng thời sẽ còn giúp ta học được những cách nói năng tài tình chính xác. Theo tôi đối với một con người Việt Nam mà thiếu kiến thức này thì có thể xem như là thiếu một trong những điều cơ bản”.
IV. Kết Luận: Muốn phân tích, bình giảng được cái hay cái đẹp, hiểu tư tưởng-tình cảm của tác giả dân gian thác gửi trong mỗi bài ca dao, người phân tích, bình giảng cần nắm được cái riêng, ý và tứ, tình và sự trong của bài ca dao đó.
B. Phân tích, bình giảng và thực hành một số bài ca dao.
I. Một số bài ca dao chỉ một câu lục bát.
1. Phân tích, bình giảng.
Bài 1. Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữ chợ biết vào tay ai ? - Bài ca dao là những làn sóng băn khoăn lo lắng trong tâm hồn của một người con gái mới lớn đang đứng trước ngã ba tình duyên.
- Hình ảnh “tấm lụa đào” lộng lẫy, nền nã và thắm tươi tượng trưng cho nhan sắc và tuổi xuân phơi phới của cô. Cô gái ý thức rõ rành sắc đẹp và giá trị của chính mình.
- Nhưng “thân gái mười hai bên nước”, may mắn đỗ ở bến trong, hẩm hiu neo phải vào bến đục, làm sao biết trước được và nào ai biết được tương lai. Đặt trong hoàn cảnh xã hội phong kiến, giữa nền văn hoá nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ấy; tâm trạng trở trăn của cô không phải là vô cớ. Hình ảnh “phất phơ giữ chợ” là một dự cảm thân phận, là nỗi sầu về tương lại của cô. Cô gái ấy khao khát hạnh phúc, nhưng như “tấm lụa đào” kia cứ mãi “phất phơ” giữa chợ đời nào “biết vào tay ai ?”. Bi kịch đời của cô là không lựa chọn mà bị bán buôn như một món hàng vô tri, vô cảm. Cô đã bị vật hoá một cách thảm hại trong con mắt người rẻ rúng người phụ nữ ở xã hội xưa.
- Tâm trạng, số phận cô gái trong bài ca dao cũng là của biết bao cô gái có ý thức và nhu cầu làm bản thân.
Bài 2. Thân em như tấm lụa đào
Dám đem xé lẻ vuông nào cho ai.
- Vẫn mô-típ “thân em”, vẫn hình ảnh tượng trưng “tấm lụa đào”; nhưng ở bài ca dao này, ý và tứ, sự và tình không trùng khít với bài ca dao trên.
- Nhân vật trữ tình, người con gái, trong bài ca dao không vướng víu vào sự băn khoăn cho hạnh phúc lứa đôi của đời mình. Giọng cô gái trong thơ nhẹ nhàng, đằm thắm mà khẳng định chắc nịch một điều, một đạo lí: “dám đem xé lẻ vuông nào cho ai”. Lời cô dịu dàng, nhưng là một lời khước từ dứt khoát một chàng trai nào đó ngỏ tình với cô. Cô vững vàng không “xé lẻ” cuộc đời, không “xé lẻ” tình yêu cho ai khác nữa.
- Bài ca dao là thế giới tâm hồn của một cô gái đã tìm được “một nửa kia” của mình, chứ không như cô gái ở câu trên. Cho nên, lời thơ là là đối thoại, không là độc thoại nội tâm như câu trên.
- Quan niệm tình yêu của cô gái trong bài ca dao cũng là quan niệm của người phụ nữ Việt Nam truyền thống mà Nguyễn Đình Thi đã từng nói trong thơ:
Mắt đen cô gái long lanh
Yêu ai yêu trọn tấm tình thuỷ chung.
Bài 3: Em như con hạc đầu đình
Muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay.
- Hình ảnh “con hạc đầu đình” tượng trưng cho khát vọng tự do và sự không có tự do của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Bởi hạc đầu đình chỉ là một loại hạc dùng để trang trí, được đắp bằng vôi, gạch, hồ, vữa ở trên nóc hoặc trên tường của đình làng. Hạc chỉ là một tỉnh vật, bị trói buộc muôn đời vào tường, vào nóc đình, không nhấc nổi chân nói gì đến vỗ cánh bay lên.
- Câu ca dao có sự khái quát hoá và nội dung ý nghĩa rất rộng lớn. Sự mất không tự do, khát vọng tự do đâu chỉ có ở nhân vật trữ tình trong câu ca dao; đó cũng là thân phận của người phụ nữ trong nhiều giai đoạn lịch sử xã hội khác nhau. Thậm chí ngày nay, bài ca dao vẫn còn nguyên giá trị.
- Nỗi khổ của người phụ nữ trong xã hội phong kiến đã đi vào ca dao, nhất là ca dao than thân thường mở đầu bằng mô-típ quen thuộc như “thân em”, “em như”,…
Thân em như con cá rô thia
Ra sông mắc lưới vào đìa mắc câu
Và có mặt ngay cả trong thơ của Hồ Xuân Hương:
Thân em thì trắng phận em tròn
Bảy nổi ba chim với nước non
(Bánh trôi nước)
Nhưng không ở đâu ý thức về sự mất tự do và khát vọng tự do lại được phản ánh tập trung, rõ nét và độc đáo như ở câu ca dao này.
Bài 4: Hỡi cô tát nước bên đàng
Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi ?
- Có ý kiến cho rằng đây là hai câu thơ của Bàng Bá Lân. Nếu đúng như vậy thì hai câu thơ đã thực sự có màu sắc phong cách ca dao truyền thống, do đó không ai còn nhớ tác giả cũng đúng thôi.
- Bài ca dao đẹp một vẻ đẹp giản dị tưởng chừng khó tìm được chất thơ, khai phá được những vỉa tầng cảm xúc trong nó. Nhưng kì là thay, trong sự giản dị ấy lại hoà quyện bao nhiêu là cái đẹp của ý tình. Đấy là cái đẹp của trăng nước, cái đẹp của con người, cái đẹp của chàng trai và cô gái. Cô gái tát nước đêm trăng. Theo nhịp điệu lao động, từng gầu nước chan hoà và ngời ngợi ánh trăng
tràn ra sóng sánh khiến chàng trai đắm say, xúc động. Để rồi cái đẹp tà cái đẹp nở bừng ra cái đẹp kia. Sự rung động mãnh liệt của chàng trai vút lên thành một câu hỏi thông minh, tinh tế, vừa gợi được vẻ đẹp của thiên nhiên đêm trăng, vừa mở ra cái đẹp của tâm hồn con người.
- Ngôn ngữ trong thơ cũng thật đẹp. Từ “hỡi” gợi khoảng cách không gian, từ “cô” gợi khoảng cách tâm tình. Một câu hỏi tu từ, một lời xưng hô ý nhị, đầy ý tứ. Câu thơ lặng đi, cái lặng trong tâm hồn cô gái, bởi cô gái đâu trả lời. Nhưng hình như sau này có người nghe được câu trả lời:
Ánh trăng anh chẳng thiếu chi
Anh có thóc giống em thì đổi cho.
Một một lời đáp thú vị cùng với nụ cười thật duyên, nhưng gia không có nó thì hay hơn chăng?
Bài 5. Bớ chiếc ghe sau chèo mau anh đợi !
Kẻo khúc sông này bờ bụi tối tăm !
- Đây là tiếng nói của chàng trai Nam Bộ. Nam Bộ sông nước kênh rạch chằng chịt, giao thông chủ yếu bằng ghe, bằng thuyền. Trong bài ca dao, ghe chàng trai như đang lướt nhanh lên phía trước, chiếc ghe của cô gái chầm chậm đi sau. Và chàng trai buông lơi nhịp chèo và cất lên tiếng hò: “Bớ chiếc ghe sau…”. Tiếng gọi ghe, gọi thuyền sao mà ngọt ngào, yêu thương đến thế ! “…chèo mau anh đợi” lại càng thắm thiết, tình tứ hơn. Mà lạ ! Tại sao chàng trai lại xưng với “chiếc” ghe bằng “anh” và “chiếc ghe” lại biết “chèo” thì càng lạ hơn nữa. Hoá ra chàng trai ngại ngùng và không muốn cố gái ở ghe sau đỡ ngượng ngùng, mắc cỡ.
- Câu đầu đã hay câu sau càng hay hơn. “Kẻo khúc sông này bờ bụi tối tăm !”, một câu nói thật mà rất tinh khôn. Câu thơ chỉ là một lời giải thích, “bởi” cái lí do để anh chờ cô gái vượt lên song song cùng đi. Một lí do khách quan, nhưng chữ “kẻo” làm cho nó không còn khách quan nữa. Chữ “kẻo” nhuốm màu sắc tình cảm, khiến cái lí do “bờ bụi tối tăm” trở thành cái cớ để giao tình. Tiếng nói trong thơ vì thế mà thiết tha đáng yêu biết mấy.
Bài 6. - Nước lên nhân nhẫn bờ rào
Người ta sang cả, em cầm sào đợi ai ?
- Nước lên nhân nhẫn bờ rào
Em còn đợi người tri kỉ cầm sào cho em sang.
- Hai câu ca dao đối đáp là thế giới tâm hồn của hai nhân vật hát ví tên là Nhẫn và Kỉ nổi tiếng ở vùng Kì Anh, Hà Tĩnh.
- Tương truyền cô Nhẫn đẹp người hát hay nhưng quá lứa lỡ thì, ngoài ba mươi mà vẫn lẻ bóng. Anh Kỉ và cô đã quen biết nhau từ lâu và từng đối đáp với nhau qua nhiều cuộc hát ví. Lần này anh gặp lại cô Nhẫn, lại bị cô “tấn công” bằng nhiều câu hát đố hiểm hóc. Do vậy, anh đã nghĩ một câu “ác” để trã đũa cô:
Nước lên nhân nhẫn bờ rào
Người ta sang cả, em cầm sào đợi ai ?
Cái “ác" là anh Kỉ đã chạm vào đời tư, vào nỗi đau tình duyên của cô Nhẫn. Càng “hiểm” hơn nữa khi anh dùng hai chữ “nhân nhẫn” chỉ sự lên cao dần của nước sông và cũng là tên cô gái (chơi chữ). Thế mới khó trả lời. Hỏi thế quả thật gai góc.
- Nhưng ở đời “vỏ quýt dày có móng tay nhọn”, cô Nhẫn đã bình tỉnh đáp ngay, mượn lời lời anh Kỉ theo thế “gậy ông đập lưng ông”:
Nước lên nhân nhẫn bờ ràorồi sau đó tung ra một “cú móc nốc ao” rất khéo:
Em còn đợi người tri kỉ cầm sào cho em sang.
Người hỏi đã thông mình người đáp càng thông minh hơn trong cách chơi chữ, cách nói bóng gió xa xôi: Anh Kỉ ơi ! Anh không là tri kỉ của tôi. Cái hay cái đẹp của ca dao đối đáp là ở chỗ ấy.
2. Thực hành phân tích, bình giảng:
a. Trèo đào hai mái chân vân b. Thân em như giếng giữa đàng
Lòng về Hà Tĩnh, dạ ái ân Quảng Bình Người không rửa mặt người phàm rửa chân
c. Sông cách sông, thuỷ cách thuỷ d. Rồi mùa toóc ra rơm khô
Em xe sợi chỉ em bắc cây cầu Bạn về quê bạn biết nơi mô mà tìm
Để cho anh sang mà giảm mối sầu tương tư g. - Em về thưa với mẹ cha
e. Xuềnh xoàng đánh bạn xuềnh xoàng Có cho em lấy chồng xa hay đừng
Trẻ vui bạn trẻ, già toan bạn già - Mẹ cha em đã thưa rồi
Cầm gươm vượt bể, qua vời cũng cho !
I. Một số bài ca dao từ bốn đến sáu câu:
1. Phân tích, bình giảng:
a. Bài 1:
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh màu bùn.
Dị bản:
Đố ai mà được như sen
Chung quanh cánh đỏ giữa chen nhị vàng
Nhị vàng, bông thắm, lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
Có ý kiến cho bài dị bản là tiền thân của bài ca dao một. Họ dựa trên cái lí nghệ thuật: bài ca còn thô ráp, chưa bàn tay nghệ sĩ gọt giũa, trau chuốt. Điều đó cũng có cái lí của nó. Nếu theo dõi quá tình vận động và phát triển của ca dao, nhất là vấn đề dị bản, dị bản bao giờ cũng có phẩm chất thẩm mĩ cao hơn bài ca dao sau; nhưng ở đời luôn có những ngoại lệ, vì thế có thể bài ca dao tiền thân hay hơn bài ca dao dị bản. Và xét cho cùng mỗi bài ca dao vẫn có cái hay riêng của nó. Ở phần này chúng thử phân tích, bình giảng bài ca dao một.
Bài ca dao khẳng định và tuyệt đối hoá vẻ đẹp không gì sáng nổi của cây hoa sen ở trong đầm:
Trong đầm gì đẹp bằng sen
Khẳng định và tuyệt đối hoá cao độ, nhưng tại sao nghe nghe, lại không có cảm giác cực đoan, chối tai, khiên cưỡng và võ đoán của tác giả dân gian. Phải chăng do tác giả quá khéo léo đặt vào câu thơ dấu chấm hỏi tạo giọng điệu thách đố ? Phải chăng đây là cấu trúc mở, mời gọi của câu thơ, của văn chương nghệ thuật ? Người đọc chẳng bị ép phải hiểu một chiều mà tự do suy nghĩ. Cái khéo của câu ca dao là ở đấy. Nhưng mở mà buộc một cách tinh tế. Thắt buộc là ở không gian nghệ thuật giới hạn “trong đầm”, không gian khép kín khiến sự tuyệt đối vẻ đẹp của cây sen trở thành tương đối nên có sức hấp dẫn người đọc.
2. Bài tập thực hành
_______________________
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
Xuân Diệu, một trong những nhà thơ và bình thơ kiệt xuất của nước ta đã tìm thấy một câu ca dao mà theo ông “truyện Kiều cũng không có một câu như vậy”:
Cái hay cái đẹp của bài ca dao ở đâu đó là mối băn khoăn với những ai ưu ái đối với văn hoá văn học dân tộc nói chung.
*Thương ai rồi lại nhớ ai*
Mặt buồn rười rượi như khoai mới trồng
Mặt buồn rười rượi như khoai mới trồng
Cái hay cái đẹp của bài ca dao ở đâu đó là mối băn khoăn với những ai ưu ái đối với văn hoá văn học dân tộc nói chung.
Riêng trong nhà trường, để hiểu một bài ca dao hay như vậy, không chỉ nâng cao năng lực cảm văn mà còn cả năng lực thẩm văn nữa. Vì vậy kĩ năng phân tích, bình giảng ca dao là một hoạt động cần thiết của dạy và học. Để hoạt động này có thể đạt hiệu quả cao nhất, cảm thụ và diễn tả được vẻ đẹp của ca dao, chúng ta không thể không lưu tâm đến rèn luyện kĩ năng phân tích, bình giảng ca dao. Nhưng làm thế nào để phân tích, bình giảng, thẩm định được giá trị thẩm mĩ của thể loại thơ trữ tình của quần chúng nhân dân ? Để đạt được điều đó, cần lưu ý đến những vấn đề sau:
A. Những vấn đề cần hiểu và nắm chắc về ca dao.
I. Cái riêng và cái chung trong ca dao.
1. Cái chung.
a. Ca dao là thơ trữ tình dân gian do quần chúng nhân dân sáng tác nên có những đặc điểm như tính tập thể tính truyền miệng. Chính những đặc điểm đó tạo nên những nét tương đồng, cái chung trong ca dao.
b. Cái chung trong ca dao là: đề tài, những mô-típ, những yếu tố nghệ thuật.
2. Cái riêng:
a. Cái riêng của văn học viết là cái riêng của phong cách nghệ thuật của tác giả, của một cá nhân người nghệ sĩ; cái riêng của văn học dân gian là cái riêng của sự sáng tác tập thể và truyền miệng gắn liền với cái riêng về đời sống vật chất, tinh thần, phong tục tập quán, ngôn ngữ,… của nhân dân trong từng địa phương, từng thời kì lịch sử, từng cộng đồng xã hội cụ thể.
b. Cái riêng của ca dao cụ thể là là mỗi câu đều có chủ đề, cấu tứ và các yếu tố nghệ thuật khác.
c. Cái riêng của mỗi câu ca dao còn là là mỗi bài là sự phản ánh cách cảm cách nghĩ riêng của mỗi con người đã tham gia sáng tác. Những cá nhân tham gia sáng tác ca dao luôn chịu sự tác động, chi phối của tập thể, của truyền thống nhưng tâm tình, ngôn ngữ, giọng điệu có nét riêng của cá nhân đó.
Có thể thấy ở chùm ca dao có chung một đề tài “Còn duyên – hết duyên”:
II. Ý và tứ, tình và sự trong ca dao.
Trong ca dao, ý và tứ, tình và sự là các yếu tố, những thực thể không phải lúc nào nắm bắt được, phân biệt được dễ dàng. Muốn phân tích, bình giảng hiệu quả cần hiểu và phát hiện đúng các yếu tố này.
1. Ý và tứ.
a. Ý: Ý là ý nghĩa, tư tưởng, khái niệm, là kết quả của những suy nghĩ nhất định nào đó. Ý là yếu tố thuộc về nội dung.
b. Tứ: Tứ chính là sự thể hiện ý, sự chuyển hoá ý nghĩ, tư tưởng-tình cảm, thành cảm xúc thẩm mĩ; được thể hiện diễn đạt dưới một hình thức nhất định nào đó (thường là một hình ảnh).
Nhà thơ Xuân Diệu đã nếu lên khái niệm ý, tứ và mối tác động quan hệ giữa chứng khá lí thú: “Ý là khái niệm và suy nghĩ do từ cuộc sống mà rút ra được… Từ cuộc sống mà toát ra ý; ý ấy muốn trở về tác động trở lại vào cuộc sống, mà tác động bằng phương thức thơ, thì ý ấy nên “đầu thai” thành cảm xúc, tình cảm, ý ấy nên trở thành tứ… Ý là của chúng mọi người, tứ mới là của riêng thi sĩ” (Tìm tứ cho một bài thơ – Tác phẩm mới số 17-1972).
Hiểu theo Xuân Diệu, nhất là chữ “đầu thai” của ý vào tứ trong thơ, trong ca dao là rất hay và chính xác. “Đầu thai” là quá trình chuyển hoá từ ý sang tứ, là một quá tình thai nghén, ấp ủ, trăn trở trong lao động nghệ thuật của nhà thơ. Đấy là quá trình “mệt nhoài thân xác và hạnh phúc của nhà thơ” khi chuyển tư tưởng – tình cảm, những cái trừu tượng thành hình hài, màu sắc, âm thanh,… thành hình ảnh cụ thể sống động; nói theo Hoàng Tiến Tựu trong Bình giảng ca dao là “biến hạt giống thành cây, thậm chí thành cành lá sum suê”.
- Có thể thấy, cũng là ý “nhớ”, nhưng tứ trong các bài ca dao sau lại khác nhau, có nét riêng độc đáo:
2. Tình và tứ.
a. Ca dao là sản phẩm tinh thần, của sự suy tư, cảm xúc là tiếng nói tâm hồn tình cảm của nhân dân. Muốn hiểu cảm tiếng nói tình cảm ấy cần thấy mối quan hệ giữa tình và tứ, sự và tình. Khi nói quan hệ giữa ý và tự trong ca dao, thực chất là nói quan hệ giữa tình và tứ trong thể loại văn học dân gian này. Sự là sự vật, sự việc có thật hoặc hư cấu, một phương tiện, nguyên cớ hay điều kiện giúp tác giả thể hiện, bộc lộ tình cảm (tình).
b. Sự (sự vật, sự việc là thể xác, tình là lình hồn của thơ và cũng là của ca dao. Sự là điểm tựa làm bật lên tư tưởng, tình cảm trong thơ trữ tình. Khi ý chuyển thành tình, tình hoá thân vào sự thì tứ thơ mới nẩy sinh và phát triển. Sự càng bất ngờ thì tứ càng độc đáo và ý tình càng được thể hiện mạnh mẽ sâu sắc.
c. Có thể tìm hiểu qua những bài ca dao sau:
III. Lời và ý, chữ và nghĩa trong ca dao.
1. Phân tích cao dao không thể không chú ý đến ngôn từ, chữ nghĩa, bởi văn học là nghệ thuật của ngôn từ. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngôn ngữ của đời sống nhưng đã được nghệ thuật hoá theo phương thức trữ tình của thơ ca. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngữ đời sống nhưng có sắc thái riêng.
2. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngữ của một thời đã qua, có những lớp từ ngữ cổ, từ ngữ mang màu sắc địa phương. Muốn hiểu ca dao, nắm được ý, tứ, sự và tình trong mỗi bài ca dao phải bám vào từ ngữ và hiểu từ nghĩa của các từ ngữ đó. Chẳng hạn khi cảm thụ bài ca dao:
3. Có thể mượn lời Hoài Thanh để kết luận cho vấn đề hiểu từ ngữ, chữ nghĩa của ca dao. “Lời thơ dân gian không những sẽ bước đầu cho ta làm quen với tâm tư tình cảm của đồng bào xưa mà đồng thời sẽ còn giúp ta học được những cách nói năng tài tình chính xác. Theo tôi đối với một con người Việt Nam mà thiếu kiến thức này thì có thể xem như là thiếu một trong những điều cơ bản”.
IV. Kết Luận: Muốn phân tích, bình giảng được cái hay cái đẹp, hiểu tư tưởng-tình cảm của tác giả dân gian thác gửi trong mỗi bài ca dao, người phân tích, bình giảng cần nắm được cái riêng, ý và tứ, tình và sự trong của bài ca dao đó.
B. Phân tích, bình giảng và thực hành một số bài ca dao.
I. Một số bài ca dao chỉ một câu lục bát.
1. Phân tích, bình giảng.
Bài 1.
- Hình ảnh “tấm lụa đào” lộng lẫy, nền nã và thắm tươi tượng trưng cho nhan sắc và tuổi xuân phơi phới của cô. Cô gái ý thức rõ rành sắc đẹp và giá trị của chính mình.
- Nhưng “thân gái mười hai bên nước”, may mắn đỗ ở bến trong, hẩm hiu neo phải vào bến đục, làm sao biết trước được và nào ai biết được tương lai. Đặt trong hoàn cảnh xã hội phong kiến, giữa nền văn hoá nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ấy; tâm trạng trở trăn của cô không phải là vô cớ. Hình ảnh “phất phơ giữ chợ” là một dự cảm thân phận, là nỗi sầu về tương lại của cô. Cô gái ấy khao khát hạnh phúc, nhưng như “tấm lụa đào” kia cứ mãi “phất phơ” giữa chợ đời nào “biết vào tay ai ?”. Bi kịch đời của cô là không lựa chọn mà bị bán buôn như một món hàng vô tri, vô cảm. Cô đã bị vật hoá một cách thảm hại trong con mắt người rẻ rúng người phụ nữ ở xã hội xưa.
- Tâm trạng, số phận cô gái trong bài ca dao cũng là của biết bao cô gái có ý thức và nhu cầu làm bản thân.
Bài 2.
- Vẫn mô-típ “thân em”, vẫn hình ảnh tượng trưng “tấm lụa đào”; nhưng ở bài ca dao này, ý và tứ, sự và tình không trùng khít với bài ca dao trên.
- Nhân vật trữ tình, người con gái, trong bài ca dao không vướng víu vào sự băn khoăn cho hạnh phúc lứa đôi của đời mình. Giọng cô gái trong thơ nhẹ nhàng, đằm thắm mà khẳng định chắc nịch một điều, một đạo lí: “dám đem xé lẻ vuông nào cho ai”. Lời cô dịu dàng, nhưng là một lời khước từ dứt khoát một chàng trai nào đó ngỏ tình với cô. Cô vững vàng không “xé lẻ” cuộc đời, không “xé lẻ” tình yêu cho ai khác nữa.
- Bài ca dao là thế giới tâm hồn của một cô gái đã tìm được “một nửa kia” của mình, chứ không như cô gái ở câu trên. Cho nên, lời thơ là là đối thoại, không là độc thoại nội tâm như câu trên.
- Quan niệm tình yêu của cô gái trong bài ca dao cũng là quan niệm của người phụ nữ Việt Nam truyền thống mà Nguyễn Đình Thi đã từng nói trong thơ:
Bài 3:
- Hình ảnh “con hạc đầu đình” tượng trưng cho khát vọng tự do và sự không có tự do của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Bởi hạc đầu đình chỉ là một loại hạc dùng để trang trí, được đắp bằng vôi, gạch, hồ, vữa ở trên nóc hoặc trên tường của đình làng. Hạc chỉ là một tỉnh vật, bị trói buộc muôn đời vào tường, vào nóc đình, không nhấc nổi chân nói gì đến vỗ cánh bay lên.
- Câu ca dao có sự khái quát hoá và nội dung ý nghĩa rất rộng lớn. Sự mất không tự do, khát vọng tự do đâu chỉ có ở nhân vật trữ tình trong câu ca dao; đó cũng là thân phận của người phụ nữ trong nhiều giai đoạn lịch sử xã hội khác nhau. Thậm chí ngày nay, bài ca dao vẫn còn nguyên giá trị.
- Nỗi khổ của người phụ nữ trong xã hội phong kiến đã đi vào ca dao, nhất là ca dao than thân thường mở đầu bằng mô-típ quen thuộc như “thân em”, “em như”,…
Và có mặt ngay cả trong thơ của Hồ Xuân Hương:
(Bánh trôi nước)
Nhưng không ở đâu ý thức về sự mất tự do và khát vọng tự do lại được phản ánh tập trung, rõ nét và độc đáo như ở câu ca dao này.
Bài 4:
- Có ý kiến cho rằng đây là hai câu thơ của Bàng Bá Lân. Nếu đúng như vậy thì hai câu thơ đã thực sự có màu sắc phong cách ca dao truyền thống, do đó không ai còn nhớ tác giả cũng đúng thôi.
- Bài ca dao đẹp một vẻ đẹp giản dị tưởng chừng khó tìm được chất thơ, khai phá được những vỉa tầng cảm xúc trong nó. Nhưng kì là thay, trong sự giản dị ấy lại hoà quyện bao nhiêu là cái đẹp của ý tình. Đấy là cái đẹp của trăng nước, cái đẹp của con người, cái đẹp của chàng trai và cô gái. Cô gái tát nước đêm trăng. Theo nhịp điệu lao động, từng gầu nước chan hoà và ngời ngợi ánh trăng
tràn ra sóng sánh khiến chàng trai đắm say, xúc động. Để rồi cái đẹp tà cái đẹp nở bừng ra cái đẹp kia. Sự rung động mãnh liệt của chàng trai vút lên thành một câu hỏi thông minh, tinh tế, vừa gợi được vẻ đẹp của thiên nhiên đêm trăng, vừa mở ra cái đẹp của tâm hồn con người.
- Ngôn ngữ trong thơ cũng thật đẹp. Từ “hỡi” gợi khoảng cách không gian, từ “cô” gợi khoảng cách tâm tình. Một câu hỏi tu từ, một lời xưng hô ý nhị, đầy ý tứ. Câu thơ lặng đi, cái lặng trong tâm hồn cô gái, bởi cô gái đâu trả lời. Nhưng hình như sau này có người nghe được câu trả lời:
Một một lời đáp thú vị cùng với nụ cười thật duyên, nhưng gia không có nó thì hay hơn chăng?
Bài 5.
- Đây là tiếng nói của chàng trai Nam Bộ. Nam Bộ sông nước kênh rạch chằng chịt, giao thông chủ yếu bằng ghe, bằng thuyền. Trong bài ca dao, ghe chàng trai như đang lướt nhanh lên phía trước, chiếc ghe của cô gái chầm chậm đi sau. Và chàng trai buông lơi nhịp chèo và cất lên tiếng hò: “Bớ chiếc ghe sau…”. Tiếng gọi ghe, gọi thuyền sao mà ngọt ngào, yêu thương đến thế ! “…chèo mau anh đợi” lại càng thắm thiết, tình tứ hơn. Mà lạ ! Tại sao chàng trai lại xưng với “chiếc” ghe bằng “anh” và “chiếc ghe” lại biết “chèo” thì càng lạ hơn nữa. Hoá ra chàng trai ngại ngùng và không muốn cố gái ở ghe sau đỡ ngượng ngùng, mắc cỡ.
- Câu đầu đã hay câu sau càng hay hơn. “Kẻo khúc sông này bờ bụi tối tăm !”, một câu nói thật mà rất tinh khôn. Câu thơ chỉ là một lời giải thích, “bởi” cái lí do để anh chờ cô gái vượt lên song song cùng đi. Một lí do khách quan, nhưng chữ “kẻo” làm cho nó không còn khách quan nữa. Chữ “kẻo” nhuốm màu sắc tình cảm, khiến cái lí do “bờ bụi tối tăm” trở thành cái cớ để giao tình. Tiếng nói trong thơ vì thế mà thiết tha đáng yêu biết mấy.
Bài 6.
- Hai câu ca dao đối đáp là thế giới tâm hồn của hai nhân vật hát ví tên là Nhẫn và Kỉ nổi tiếng ở vùng Kì Anh, Hà Tĩnh.
- Tương truyền cô Nhẫn đẹp người hát hay nhưng quá lứa lỡ thì, ngoài ba mươi mà vẫn lẻ bóng. Anh Kỉ và cô đã quen biết nhau từ lâu và từng đối đáp với nhau qua nhiều cuộc hát ví. Lần này anh gặp lại cô Nhẫn, lại bị cô “tấn công” bằng nhiều câu hát đố hiểm hóc. Do vậy, anh đã nghĩ một câu “ác” để trã đũa cô:
Cái “ác" là anh Kỉ đã chạm vào đời tư, vào nỗi đau tình duyên của cô Nhẫn. Càng “hiểm” hơn nữa khi anh dùng hai chữ “nhân nhẫn” chỉ sự lên cao dần của nước sông và cũng là tên cô gái (chơi chữ). Thế mới khó trả lời. Hỏi thế quả thật gai góc.
- Nhưng ở đời “vỏ quýt dày có móng tay nhọn”, cô Nhẫn đã bình tỉnh đáp ngay, mượn lời lời anh Kỉ theo thế “gậy ông đập lưng ông”:
Người hỏi đã thông mình người đáp càng thông minh hơn trong cách chơi chữ, cách nói bóng gió xa xôi: Anh Kỉ ơi ! Anh không là tri kỉ của tôi. Cái hay cái đẹp của ca dao đối đáp là ở chỗ ấy.
2. Thực hành phân tích, bình giảng:
A. Những vấn đề cần hiểu và nắm chắc về ca dao.
I. Cái riêng và cái chung trong ca dao.
1. Cái chung.
a. Ca dao là thơ trữ tình dân gian do quần chúng nhân dân sáng tác nên có những đặc điểm như tính tập thể tính truyền miệng. Chính những đặc điểm đó tạo nên những nét tương đồng, cái chung trong ca dao.
b. Cái chung trong ca dao là: đề tài, những mô-típ, những yếu tố nghệ thuật.
2. Cái riêng:
a. Cái riêng của văn học viết là cái riêng của phong cách nghệ thuật của tác giả, của một cá nhân người nghệ sĩ; cái riêng của văn học dân gian là cái riêng của sự sáng tác tập thể và truyền miệng gắn liền với cái riêng về đời sống vật chất, tinh thần, phong tục tập quán, ngôn ngữ,… của nhân dân trong từng địa phương, từng thời kì lịch sử, từng cộng đồng xã hội cụ thể.
b. Cái riêng của ca dao cụ thể là là mỗi câu đều có chủ đề, cấu tứ và các yếu tố nghệ thuật khác.
c. Cái riêng của mỗi câu ca dao còn là là mỗi bài là sự phản ánh cách cảm cách nghĩ riêng của mỗi con người đã tham gia sáng tác. Những cá nhân tham gia sáng tác ca dao luôn chịu sự tác động, chi phối của tập thể, của truyền thống nhưng tâm tình, ngôn ngữ, giọng điệu có nét riêng của cá nhân đó.
Có thể thấy ở chùm ca dao có chung một đề tài “Còn duyên – hết duyên”:
*- Còn duyên kẻ đón người đưa*3. Tóm lại, ca dao vừa có cái riêng (sự độc đáo, đặc sắc từng bài, từng loại ca dao)và cái chung (sự giống nhau hoặc gần nhau giữa mọi bài, mọi loại ca dao). Cái riêng và cái chúng ấy gắn chặt, hoà quyện vào nhau, tạo nên phong cách truyền thống bền vững của ca dao, khu biệt cao dao với thơ trong văn học viết. Vì vậy, muốn phân tích, bình giảng ca dao chủ yếu là tìm tòi, phát hiện và lí giải những cái riêng, những nét đặc thù, độc đáo trong sáng tác dân gian của từng dân tộc, từng địa phương, từng thời kì lịch sử, cũng như cái riêng của từng tác phẩm cụ thể.
Hết duyên đi sớm về trưa mặc lòng
- Còn duyên đóng cửa kén chồng
Hết duyên ngồi gốc cây hồng nhặt hoa
- Còn duyên kén cá chọn canh
Hết duyên ếch đực, cua kềnh cũng vơ
- Còn duyên kén những trai tơ
Hết duyên ông lão cũng vơ làm chồng
- Còn duyên như tượng tô vàng
Hết duyên như tổ ong tàn ngày mưa.
- Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ?
- Thân em như tấm lụa đào
Dám đem xé lẻ vuông nào cho ai !
Hết duyên đi sớm về trưa mặc lòng
- Còn duyên đóng cửa kén chồng
Hết duyên ngồi gốc cây hồng nhặt hoa
- Còn duyên kén cá chọn canh
Hết duyên ếch đực, cua kềnh cũng vơ
- Còn duyên kén những trai tơ
Hết duyên ông lão cũng vơ làm chồng
- Còn duyên như tượng tô vàng
Hết duyên như tổ ong tàn ngày mưa.
- Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai ?
- Thân em như tấm lụa đào
Dám đem xé lẻ vuông nào cho ai !
II. Ý và tứ, tình và sự trong ca dao.
Trong ca dao, ý và tứ, tình và sự là các yếu tố, những thực thể không phải lúc nào nắm bắt được, phân biệt được dễ dàng. Muốn phân tích, bình giảng hiệu quả cần hiểu và phát hiện đúng các yếu tố này.
1. Ý và tứ.
a. Ý: Ý là ý nghĩa, tư tưởng, khái niệm, là kết quả của những suy nghĩ nhất định nào đó. Ý là yếu tố thuộc về nội dung.
b. Tứ: Tứ chính là sự thể hiện ý, sự chuyển hoá ý nghĩ, tư tưởng-tình cảm, thành cảm xúc thẩm mĩ; được thể hiện diễn đạt dưới một hình thức nhất định nào đó (thường là một hình ảnh).
Nhà thơ Xuân Diệu đã nếu lên khái niệm ý, tứ và mối tác động quan hệ giữa chứng khá lí thú: “Ý là khái niệm và suy nghĩ do từ cuộc sống mà rút ra được… Từ cuộc sống mà toát ra ý; ý ấy muốn trở về tác động trở lại vào cuộc sống, mà tác động bằng phương thức thơ, thì ý ấy nên “đầu thai” thành cảm xúc, tình cảm, ý ấy nên trở thành tứ… Ý là của chúng mọi người, tứ mới là của riêng thi sĩ” (Tìm tứ cho một bài thơ – Tác phẩm mới số 17-1972).
Hiểu theo Xuân Diệu, nhất là chữ “đầu thai” của ý vào tứ trong thơ, trong ca dao là rất hay và chính xác. “Đầu thai” là quá trình chuyển hoá từ ý sang tứ, là một quá tình thai nghén, ấp ủ, trăn trở trong lao động nghệ thuật của nhà thơ. Đấy là quá trình “mệt nhoài thân xác và hạnh phúc của nhà thơ” khi chuyển tư tưởng – tình cảm, những cái trừu tượng thành hình hài, màu sắc, âm thanh,… thành hình ảnh cụ thể sống động; nói theo Hoàng Tiến Tựu trong Bình giảng ca dao là “biến hạt giống thành cây, thậm chí thành cành lá sum suê”.
- Có thể thấy, cũng là ý “nhớ”, nhưng tứ trong các bài ca dao sau lại khác nhau, có nét riêng độc đáo:
*- Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ*
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai ?
- Nhớ ai em những khóc thầm
Hai hàng nước mắt đầm đầm như mưa
- Chiều chiều lại nhớ chiều chiều
Nhớ người áo trắng khăn điều vắt vai
- Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống than.
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai ?
- Nhớ ai em những khóc thầm
Hai hàng nước mắt đầm đầm như mưa
- Chiều chiều lại nhớ chiều chiều
Nhớ người áo trắng khăn điều vắt vai
- Nhớ ai bổi hổi bồi hồi
Như đứng đống lửa như ngồi đống than.
2. Tình và tứ.
a. Ca dao là sản phẩm tinh thần, của sự suy tư, cảm xúc là tiếng nói tâm hồn tình cảm của nhân dân. Muốn hiểu cảm tiếng nói tình cảm ấy cần thấy mối quan hệ giữa tình và tứ, sự và tình. Khi nói quan hệ giữa ý và tự trong ca dao, thực chất là nói quan hệ giữa tình và tứ trong thể loại văn học dân gian này. Sự là sự vật, sự việc có thật hoặc hư cấu, một phương tiện, nguyên cớ hay điều kiện giúp tác giả thể hiện, bộc lộ tình cảm (tình).
b. Sự (sự vật, sự việc là thể xác, tình là lình hồn của thơ và cũng là của ca dao. Sự là điểm tựa làm bật lên tư tưởng, tình cảm trong thơ trữ tình. Khi ý chuyển thành tình, tình hoá thân vào sự thì tứ thơ mới nẩy sinh và phát triển. Sự càng bất ngờ thì tứ càng độc đáo và ý tình càng được thể hiện mạnh mẽ sâu sắc.
c. Có thể tìm hiểu qua những bài ca dao sau:
*- Trèo đèo hai mái chân vân*
Lòng về Hà Tĩnh dạ ái ân Quảng Bình
- Bồng em ra đứng ruộng dưa
Dưa đà có quả chị chưa có chồng
- Hòn đá lăn nghiêng
Em sửa lại cho nó lăn đứng
Em coi không xứng
Em sửa lại cho nó lăn dẹp
Em thấy nó không đẹp
Em sửa lại cho nó lăn tròn
Giận thì nói vậy, dạ vẫn còn thương anh.
Lòng về Hà Tĩnh dạ ái ân Quảng Bình
- Bồng em ra đứng ruộng dưa
Dưa đà có quả chị chưa có chồng
- Hòn đá lăn nghiêng
Em sửa lại cho nó lăn đứng
Em coi không xứng
Em sửa lại cho nó lăn dẹp
Em thấy nó không đẹp
Em sửa lại cho nó lăn tròn
Giận thì nói vậy, dạ vẫn còn thương anh.
III. Lời và ý, chữ và nghĩa trong ca dao.
1. Phân tích cao dao không thể không chú ý đến ngôn từ, chữ nghĩa, bởi văn học là nghệ thuật của ngôn từ. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngôn ngữ của đời sống nhưng đã được nghệ thuật hoá theo phương thức trữ tình của thơ ca. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngữ đời sống nhưng có sắc thái riêng.
2. Ngôn ngữ ca dao là ngôn ngữ của một thời đã qua, có những lớp từ ngữ cổ, từ ngữ mang màu sắc địa phương. Muốn hiểu ca dao, nắm được ý, tứ, sự và tình trong mỗi bài ca dao phải bám vào từ ngữ và hiểu từ nghĩa của các từ ngữ đó. Chẳng hạn khi cảm thụ bài ca dao:
*- Khi đi bóng hãy còn dài*nếu không hiểu nghĩa từ “bóng” đã được tác giả dân gian sử dụng với một nghĩa khác thì không hểu tưởng tình cảm của bài ca dao này.
Giờ về bóng đã nghe ai bóng tròn ?
Giờ về bóng đã nghe ai bóng tròn ?
3. Có thể mượn lời Hoài Thanh để kết luận cho vấn đề hiểu từ ngữ, chữ nghĩa của ca dao. “Lời thơ dân gian không những sẽ bước đầu cho ta làm quen với tâm tư tình cảm của đồng bào xưa mà đồng thời sẽ còn giúp ta học được những cách nói năng tài tình chính xác. Theo tôi đối với một con người Việt Nam mà thiếu kiến thức này thì có thể xem như là thiếu một trong những điều cơ bản”.
IV. Kết Luận: Muốn phân tích, bình giảng được cái hay cái đẹp, hiểu tư tưởng-tình cảm của tác giả dân gian thác gửi trong mỗi bài ca dao, người phân tích, bình giảng cần nắm được cái riêng, ý và tứ, tình và sự trong của bài ca dao đó.
B. Phân tích, bình giảng và thực hành một số bài ca dao.
I. Một số bài ca dao chỉ một câu lục bát.
1. Phân tích, bình giảng.
Bài 1.
*Thân em như tấm lụa đào*- Bài ca dao là những làn sóng băn khoăn lo lắng trong tâm hồn của một người con gái mới lớn đang đứng trước ngã ba tình duyên.
Phất phơ giữ chợ biết vào tay ai ?
Phất phơ giữ chợ biết vào tay ai ?
- Hình ảnh “tấm lụa đào” lộng lẫy, nền nã và thắm tươi tượng trưng cho nhan sắc và tuổi xuân phơi phới của cô. Cô gái ý thức rõ rành sắc đẹp và giá trị của chính mình.
- Nhưng “thân gái mười hai bên nước”, may mắn đỗ ở bến trong, hẩm hiu neo phải vào bến đục, làm sao biết trước được và nào ai biết được tương lai. Đặt trong hoàn cảnh xã hội phong kiến, giữa nền văn hoá nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp ấy; tâm trạng trở trăn của cô không phải là vô cớ. Hình ảnh “phất phơ giữ chợ” là một dự cảm thân phận, là nỗi sầu về tương lại của cô. Cô gái ấy khao khát hạnh phúc, nhưng như “tấm lụa đào” kia cứ mãi “phất phơ” giữa chợ đời nào “biết vào tay ai ?”. Bi kịch đời của cô là không lựa chọn mà bị bán buôn như một món hàng vô tri, vô cảm. Cô đã bị vật hoá một cách thảm hại trong con mắt người rẻ rúng người phụ nữ ở xã hội xưa.
- Tâm trạng, số phận cô gái trong bài ca dao cũng là của biết bao cô gái có ý thức và nhu cầu làm bản thân.
Bài 2.
*Thân em như tấm lụa đào*
Dám đem xé lẻ vuông nào cho ai.
Dám đem xé lẻ vuông nào cho ai.
- Vẫn mô-típ “thân em”, vẫn hình ảnh tượng trưng “tấm lụa đào”; nhưng ở bài ca dao này, ý và tứ, sự và tình không trùng khít với bài ca dao trên.
- Nhân vật trữ tình, người con gái, trong bài ca dao không vướng víu vào sự băn khoăn cho hạnh phúc lứa đôi của đời mình. Giọng cô gái trong thơ nhẹ nhàng, đằm thắm mà khẳng định chắc nịch một điều, một đạo lí: “dám đem xé lẻ vuông nào cho ai”. Lời cô dịu dàng, nhưng là một lời khước từ dứt khoát một chàng trai nào đó ngỏ tình với cô. Cô vững vàng không “xé lẻ” cuộc đời, không “xé lẻ” tình yêu cho ai khác nữa.
- Bài ca dao là thế giới tâm hồn của một cô gái đã tìm được “một nửa kia” của mình, chứ không như cô gái ở câu trên. Cho nên, lời thơ là là đối thoại, không là độc thoại nội tâm như câu trên.
- Quan niệm tình yêu của cô gái trong bài ca dao cũng là quan niệm của người phụ nữ Việt Nam truyền thống mà Nguyễn Đình Thi đã từng nói trong thơ:
*Mắt đen cô gái long lanh*
Yêu ai yêu trọn tấm tình thuỷ chung.
Yêu ai yêu trọn tấm tình thuỷ chung.
Bài 3:
*Em như con hạc đầu đình*
Muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay.
Muốn bay chẳng cất nổi mình mà bay.
- Hình ảnh “con hạc đầu đình” tượng trưng cho khát vọng tự do và sự không có tự do của người phụ nữ trong xã hội phong kiến. Bởi hạc đầu đình chỉ là một loại hạc dùng để trang trí, được đắp bằng vôi, gạch, hồ, vữa ở trên nóc hoặc trên tường của đình làng. Hạc chỉ là một tỉnh vật, bị trói buộc muôn đời vào tường, vào nóc đình, không nhấc nổi chân nói gì đến vỗ cánh bay lên.
- Câu ca dao có sự khái quát hoá và nội dung ý nghĩa rất rộng lớn. Sự mất không tự do, khát vọng tự do đâu chỉ có ở nhân vật trữ tình trong câu ca dao; đó cũng là thân phận của người phụ nữ trong nhiều giai đoạn lịch sử xã hội khác nhau. Thậm chí ngày nay, bài ca dao vẫn còn nguyên giá trị.
- Nỗi khổ của người phụ nữ trong xã hội phong kiến đã đi vào ca dao, nhất là ca dao than thân thường mở đầu bằng mô-típ quen thuộc như “thân em”, “em như”,…
*Thân em như con cá rô thia*
Ra sông mắc lưới vào đìa mắc câu
Ra sông mắc lưới vào đìa mắc câu
Và có mặt ngay cả trong thơ của Hồ Xuân Hương:
*Thân em thì trắng phận em tròn*
Bảy nổi ba chim với nước non
Bảy nổi ba chim với nước non
(Bánh trôi nước)
Nhưng không ở đâu ý thức về sự mất tự do và khát vọng tự do lại được phản ánh tập trung, rõ nét và độc đáo như ở câu ca dao này.
Bài 4:
*Hỡi cô tát nước bên đàng*
Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi ?
Sao cô múc ánh trăng vàng đổ đi ?
- Có ý kiến cho rằng đây là hai câu thơ của Bàng Bá Lân. Nếu đúng như vậy thì hai câu thơ đã thực sự có màu sắc phong cách ca dao truyền thống, do đó không ai còn nhớ tác giả cũng đúng thôi.
- Bài ca dao đẹp một vẻ đẹp giản dị tưởng chừng khó tìm được chất thơ, khai phá được những vỉa tầng cảm xúc trong nó. Nhưng kì là thay, trong sự giản dị ấy lại hoà quyện bao nhiêu là cái đẹp của ý tình. Đấy là cái đẹp của trăng nước, cái đẹp của con người, cái đẹp của chàng trai và cô gái. Cô gái tát nước đêm trăng. Theo nhịp điệu lao động, từng gầu nước chan hoà và ngời ngợi ánh trăng
tràn ra sóng sánh khiến chàng trai đắm say, xúc động. Để rồi cái đẹp tà cái đẹp nở bừng ra cái đẹp kia. Sự rung động mãnh liệt của chàng trai vút lên thành một câu hỏi thông minh, tinh tế, vừa gợi được vẻ đẹp của thiên nhiên đêm trăng, vừa mở ra cái đẹp của tâm hồn con người.
- Ngôn ngữ trong thơ cũng thật đẹp. Từ “hỡi” gợi khoảng cách không gian, từ “cô” gợi khoảng cách tâm tình. Một câu hỏi tu từ, một lời xưng hô ý nhị, đầy ý tứ. Câu thơ lặng đi, cái lặng trong tâm hồn cô gái, bởi cô gái đâu trả lời. Nhưng hình như sau này có người nghe được câu trả lời:
*Ánh trăng anh chẳng thiếu chi*
Anh có thóc giống em thì đổi cho.
Anh có thóc giống em thì đổi cho.
Một một lời đáp thú vị cùng với nụ cười thật duyên, nhưng gia không có nó thì hay hơn chăng?
Bài 5.
*Bớ chiếc ghe sau chèo mau anh đợi !*
Kẻo khúc sông này bờ bụi tối tăm !
Kẻo khúc sông này bờ bụi tối tăm !
- Đây là tiếng nói của chàng trai Nam Bộ. Nam Bộ sông nước kênh rạch chằng chịt, giao thông chủ yếu bằng ghe, bằng thuyền. Trong bài ca dao, ghe chàng trai như đang lướt nhanh lên phía trước, chiếc ghe của cô gái chầm chậm đi sau. Và chàng trai buông lơi nhịp chèo và cất lên tiếng hò: “Bớ chiếc ghe sau…”. Tiếng gọi ghe, gọi thuyền sao mà ngọt ngào, yêu thương đến thế ! “…chèo mau anh đợi” lại càng thắm thiết, tình tứ hơn. Mà lạ ! Tại sao chàng trai lại xưng với “chiếc” ghe bằng “anh” và “chiếc ghe” lại biết “chèo” thì càng lạ hơn nữa. Hoá ra chàng trai ngại ngùng và không muốn cố gái ở ghe sau đỡ ngượng ngùng, mắc cỡ.
- Câu đầu đã hay câu sau càng hay hơn. “Kẻo khúc sông này bờ bụi tối tăm !”, một câu nói thật mà rất tinh khôn. Câu thơ chỉ là một lời giải thích, “bởi” cái lí do để anh chờ cô gái vượt lên song song cùng đi. Một lí do khách quan, nhưng chữ “kẻo” làm cho nó không còn khách quan nữa. Chữ “kẻo” nhuốm màu sắc tình cảm, khiến cái lí do “bờ bụi tối tăm” trở thành cái cớ để giao tình. Tiếng nói trong thơ vì thế mà thiết tha đáng yêu biết mấy.
Bài 6.
*- Nước lên nhân nhẫn bờ rào*
Người ta sang cả, em cầm sào đợi ai ?
- Nước lên nhân nhẫn bờ rào
Em còn đợi người tri kỉ cầm sào cho em sang.
Người ta sang cả, em cầm sào đợi ai ?
- Nước lên nhân nhẫn bờ rào
Em còn đợi người tri kỉ cầm sào cho em sang.
- Hai câu ca dao đối đáp là thế giới tâm hồn của hai nhân vật hát ví tên là Nhẫn và Kỉ nổi tiếng ở vùng Kì Anh, Hà Tĩnh.
- Tương truyền cô Nhẫn đẹp người hát hay nhưng quá lứa lỡ thì, ngoài ba mươi mà vẫn lẻ bóng. Anh Kỉ và cô đã quen biết nhau từ lâu và từng đối đáp với nhau qua nhiều cuộc hát ví. Lần này anh gặp lại cô Nhẫn, lại bị cô “tấn công” bằng nhiều câu hát đố hiểm hóc. Do vậy, anh đã nghĩ một câu “ác” để trã đũa cô:
*Nước lên nhân nhẫn bờ rào*
Người ta sang cả, em cầm sào đợi ai ?
Người ta sang cả, em cầm sào đợi ai ?
Cái “ác" là anh Kỉ đã chạm vào đời tư, vào nỗi đau tình duyên của cô Nhẫn. Càng “hiểm” hơn nữa khi anh dùng hai chữ “nhân nhẫn” chỉ sự lên cao dần của nước sông và cũng là tên cô gái (chơi chữ). Thế mới khó trả lời. Hỏi thế quả thật gai góc.
- Nhưng ở đời “vỏ quýt dày có móng tay nhọn”, cô Nhẫn đã bình tỉnh đáp ngay, mượn lời lời anh Kỉ theo thế “gậy ông đập lưng ông”:
*Nước lên nhân nhẫn bờ rào*rồi sau đó tung ra một “cú móc nốc ao” rất khéo: *Em còn đợi người tri kỉ cầm sào cho em sang*.
Người hỏi đã thông mình người đáp càng thông minh hơn trong cách chơi chữ, cách nói bóng gió xa xôi: Anh Kỉ ơi ! Anh không là tri kỉ của tôi. Cái hay cái đẹp của ca dao đối đáp là ở chỗ ấy.
2. Thực hành phân tích, bình giảng:
a. Trèo đào hai mái chân vân b. Thân em như giếng giữa đàng
Lòng về Hà Tĩnh, dạ ái ân Quảng Bình Người không rửa mặt người phàm rửa chân
c. Sông cách sông, thuỷ cách thuỷ d. Rồi mùa toóc ra rơm khô
Em xe sợi chỉ em bắc cây cầu Bạn về quê bạn biết nơi mô mà tìm
Để cho anh sang mà giảm mối sầu tương tư g. - Em về thưa với mẹ cha
e. Xuềnh xoàng đánh bạn xuềnh xoàng Có cho em lấy chồng xa hay đừng
Trẻ vui bạn trẻ, già toan bạn già - Mẹ cha em đã thưa rồi
Cầm gươm vượt bể, qua vời cũng cho !
I. Một số bài ca dao từ bốn đến sáu câu:
1. Phân tích, bình giảng:
a. Bài 1:
*Trong đầm gì đẹp bằng sen*
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh màu bùn.
Lá xanh bông trắng lại chen nhị vàng
Nhị vàng bông trắng lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh màu bùn.
Dị bản:
*Đố ai mà được như sen*
Chung quanh cánh đỏ giữa chen nhị vàng
Nhị vàng, bông thắm, lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
Chung quanh cánh đỏ giữa chen nhị vàng
Nhị vàng, bông thắm, lá xanh
Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn.
Có ý kiến cho bài dị bản là tiền thân của bài ca dao một. Họ dựa trên cái lí nghệ thuật: bài ca còn thô ráp, chưa bàn tay nghệ sĩ gọt giũa, trau chuốt. Điều đó cũng có cái lí của nó. Nếu theo dõi quá tình vận động và phát triển của ca dao, nhất là vấn đề dị bản, dị bản bao giờ cũng có phẩm chất thẩm mĩ cao hơn bài ca dao sau; nhưng ở đời luôn có những ngoại lệ, vì thế có thể bài ca dao tiền thân hay hơn bài ca dao dị bản. Và xét cho cùng mỗi bài ca dao vẫn có cái hay riêng của nó. Ở phần này chúng thử phân tích, bình giảng bài ca dao một.
Bài ca dao khẳng định và tuyệt đối hoá vẻ đẹp không gì sáng nổi của cây hoa sen ở trong đầm:
*Trong đầm gì đẹp bằng sen*
Khẳng định và tuyệt đối hoá cao độ, nhưng tại sao nghe nghe, lại không có cảm giác cực đoan, chối tai, khiên cưỡng và võ đoán của tác giả dân gian. Phải chăng do tác giả quá khéo léo đặt vào câu thơ dấu chấm hỏi tạo giọng điệu thách đố ? Phải chăng đây là cấu trúc mở, mời gọi của câu thơ, của văn chương nghệ thuật ? Người đọc chẳng bị ép phải hiểu một chiều mà tự do suy nghĩ. Cái khéo của câu ca dao là ở đấy. Nhưng mở mà buộc một cách tinh tế. Thắt buộc là ở không gian nghệ thuật giới hạn “trong đầm”, không gian khép kín khiến sự tuyệt đối vẻ đẹp của cây sen trở thành tương đối nên có sức hấp dẫn người đọc.
2. Bài tập thực hành
_______________________
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét


text:
Thể loại
- Nhạc Trẻ
- Nhạc Hot
- Nhạc Mới
- Nhạc Rap
- Nhạc Game
- Nhạc Trữ Tình
- Nhạc Vui Hài
- Nhạc Yêu Cầu
- Nhạc Xuân
- Nhạc Vàng
- Nhạc Quê Hương
- Nhạc Trịnh
- Nhạc Cách Mạng
- Nhạc Âu Mỹ
- Nhạc Châu Á
- Nhạc Việt Remix
- Nhạc DJ Nonstop
- Nhạc Dance
- China Mix
- House Club
- Nhạc Chế
- Cover Songs
- Nhạc Phim
- Nhạc Beat
- Nhạc Giáng Sinh
- Shining Show
- Playlist Hay Nhất
- Nhạc Hình
- Clip Vui Hài
- Girls Sexy Dance
- Akira Phan
- Bảo Thy
- Bằng Cường
- Bích Phương
- Bùi Anh Tuấn
- Cao Thái Sơn
- Cẩm Ly
- Dương Ngọc Thái
- Dương Triệu Vũ
- Đàm Vĩnh Hưng
- Đan Trường
- Đông Nhi
- HKT Band
- Hồ Ngọc Hà
- Hồ Quang Hiếu
- Khánh Phương
- Khắc Việt
- Khởi My
- Lâm Chấn Huy
- Lệ Quyên
- Lương Bích Hữu
- Minh Hằng
- Minh Vương M4U
- Miu Lê
- Mr. Siro
- Mỹ Tâm
- Noo Phước Thịnh
- Ngô Kiến Huy
- Phạm Trưởng
- Quang Hà
- Quang Lê
- Tuấn Hưng
- Vĩnh Thuyên Kim
- Vy Oanh
- V.Music Band
Album Nhạc DJ Nonstop
VN DJ Producer
Lương Gia Huy
DJ Hoàng Anh
VN DJ Producer
DJ Mỹ Quyên
Various Artists
Various Artists
Various Artists
Bài hát Nhạc DJ Nonstop
Hoài Niệm - Amenking MixTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 17.259 | Lượt tải: 1.435
Live Show DJ Minh Anh - Tuyển Tập Track HotTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 16.408 | Lượt tải: 1.329
I Love Vina House 2014Trình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 7.443 | Lượt tải: 470
Việt Mix Bầu Trời Của AnhTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 7.288 | Lượt tải: 602
Túp Lều Lý Tưởng 2014Trình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 9.265 | Lượt tải: 1.162
Tuyển Chọn 29 Track Xung Tung NócTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 9.800 | Lượt tải: 886
Việt Mix Trót YêuTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.405 | Lượt tải: 291
In The Army Now 2014Trình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.718 | Lượt tải: 118
Chuyến Bay Lên Thiên ĐườngTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.318 | Lượt tải: 274
Xung Căng Vẫn Cứ Là Lên LuônTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.792 | Lượt tải: 255
Thái Nguyên Studio Phiên Bản Vip 2014Trình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.988 | Lượt tải: 204
Thiên Địa Quay CuồngTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.909 | Lượt tải: 202
Tuyển Chọn 29 Track XungTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.105 | Lượt tải: 205
Tuyển Chọn 14 Tình Khúc Bất HủTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 5.079 | Lượt tải: 360
Em Của Ngày Hôm QuaTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 5.643 | Lượt tải: 419
Tình Khúc Dang DởTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 2.828 | Lượt tải: 130
We Can't Stop And Never StopTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 2.737 | Lượt tải: 112
Melody Không LờiTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.294 | Lượt tải: 252
Tuyển Tập Những Track HayTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.534 | Lượt tải: 318
Tình Khúc Phiêu BồngTrình bày: Nonstop | Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.135 | Lượt tải: 203
Album Hay Nhất
Tìm Em
Hồ Quang Hiếu
53.293
Giờ Em Đã Biết Vol. 2
Minh Hằng
50.427
Quang Hà Vol 2 Remix
Quang Hà
42.524
Em Làm Gì Tối Nay (Single)
Khắc Việt
36.858
Anh Nhớ Em Người Yêu Cũ (Single)
Minh Vương M4U
35.091
Nghe Nhạc Hay Nhất
Nghe Nhạc Hot Nhất
3
Luôn Bên Anh
Min (St.319), Mr A
9
Anh Không Đòi Quà
OnlyC, Karik

markdown:
Thể loại
[Nhạc Trẻ](/the-loai-1/nhac-tre.html) [Nhạc Hot](/the-loai-3/nhac-hot.html) [Nhạc Mới](/the-loai-31/nhac-moi.html) [Nhạc Rap](/the-loai-10/nhac-rap.html) [Nhạc Game](/the-loai-5/nhac-game.html) [Nhạc Trữ Tình](/the-loai-6/nhac-tru-tinh.html) [Nhạc Vui Hài](/the-loai-22/nhac-vui-hai.html) [Nhạc Yêu Cầu](/the-loai-9/nhac-yeu-cau.html) [Nhạc Xuân](/the-loai-29/nhac-xuan.html) [Nhạc Vàng](/the-loai-33/nhac-vang.html) [Nhạc Quê Hương](/the-loai-34/nhac-que-huong.html) [Nhạc Trịnh](/the-loai-35/nhac-trinh.html) [Nhạc Cách Mạng](/the-loai-36/nhac-cach-mang.html) [Nhạc Âu Mỹ](/the-loai-14/nhac-au-my.html) [Nhạc Châu Á](/the-loai-15/nhac-chau-a.html) [Nhạc Việt Remix](/the-loai-21/nhac-viet-remix.html) [Nhạc DJ Nonstop](/the-loai-20/nhac-dj-nonstop.html) [Nhạc Dance](/the-loai-18/nhac-dance.html) [China Mix](/the-loai-24/china-mix.html) [House Club](/the-loai-23/house-club.html) [Nhạc Chế](/the-loai-4/nhac-che.html) [Cover Songs](/the-loai-25/cover-songs.html) [Nhạc Phim](/the-loai-27/nhac-phim.html) [Nhạc Beat](/the-loai-7/nhac-beat.html) [Nhạc Giáng Sinh](/the-loai-28/nhac-giang-sinh.html) [Shining Show](/the-loai-11/shining-show.html) [Playlist Hay Nhất](/playlist-hay-nhat-1.html) [Nhạc Hình](/the-loai-12/nhac-hinh.html) [Clip Vui Hài](/the-loai-26/clip-vui-hai.html) [Girls Sexy Dance](/the-loai-16/girls-sexy-dance.html) [Akira Phan](/ca-si-45/akira-phan.html) [Bảo Thy](/ca-si-15/bao-thy.html) [Bằng Cường](/ca-si-140/bang-cuong.html) [Bích Phương](/ca-si-1563/bich-phuong.html) [Bùi Anh Tuấn](/ca-si-1828/bui-anh-tuan.html) [Cao Thái Sơn](/ca-si-34/cao-thai-son.html) [Cẩm Ly](/ca-si-89/cam-ly.html) [Dương Ngọc Thái](/ca-si-573/duong-ngoc-thai.html) [Dương Triệu Vũ](/ca-si-798/duong-trieu-vu.html) [Đàm Vĩnh Hưng](/ca-si-99/dam-vinh-hung.html) [Đan Trường](/ca-si-14/dan-truong.html) [Đông Nhi](/ca-si-23/dong-nhi.html) [HKT Band](/ca-si-201/hkt-band.html) [Hồ Ngọc Hà](/ca-si-322/ho-ngoc-ha.html) [Hồ Quang Hiếu](/ca-si-628/ho-quang-hieu.html) [Khánh Phương](/ca-si-132/khanh-phuong.html) [Khắc Việt](/ca-si-723/khac-viet.html) [Khởi My](/ca-si-479/khoi-my.html) [Lâm Chấn Huy](/ca-si-33/lam-chan-huy.html) [Lệ Quyên](/ca-si-77/le-quyen.html) [Lương Bích Hữu](/ca-si-76/luong-bich-huu.html) [Minh Hằng](/ca-si-20/minh-hang.html) [Minh Vương M4U](/ca-si-30/minh-vuong-m4u.html) [Miu Lê](/ca-si-1236/miu-le.html) [Mr. Siro](/ca-si-3/mr-siro.html) [Mỹ Tâm](/ca-si-502/my-tam.html) [Noo Phước Thịnh](/ca-si-466/noo-phuoc-thinh.html) [Ngô Kiến Huy](/ca-si-81/ngo-kien-huy.html) [Phạm Trưởng](/ca-si-467/pham-truong.html) [Quang Hà](/ca-si-65/quang-ha.html) [Quang Lê](/ca-si-617/quang-le.html) [Tuấn Hưng](/ca-si-64/tuan-hung.html) [Vĩnh Thuyên Kim](/ca-si-122/vinh-thuyen-kim.html) [Vy Oanh](/ca-si-97/vy-oanh.html) [V.Music Band](/ca-si-783/vmusic-band.html)
[Album Nhạc DJ Nonstop](/the-loai-20/album-1/nhac-dj-nonstop.html)
VN DJ Producer
Lương Gia Huy
DJ Hoàng Anh
VN DJ Producer
DJ Mỹ Quyên
Various Artists
Various Artists
Various Artists
[Bài hát Nhạc DJ Nonstop](/the-loai-20/bai-hat-1/nhac-dj-nonstop.html)
Trình bày:
[Hoài Niệm - Amenking Mix](/bai-hat-53378/hoai-niem-amenking-mix.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 17.259 | Lượt tải: 1.435
Trình bày:
[Live Show DJ Minh Anh - Tuyển Tập Track Hot](/bai-hat-53377/live-show-dj-minh-anh-tuyen-tap-track-hot.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 16.408 | Lượt tải: 1.329
Trình bày:
[I Love Vina House 2014](/bai-hat-53376/i-love-vina-house-2014.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 7.443 | Lượt tải: 470
Trình bày:
[Việt Mix Bầu Trời Của Anh](/bai-hat-53375/viet-mix-bau-troi-cua-anh.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 7.288 | Lượt tải: 602
Trình bày:
[Túp Lều Lý Tưởng 2014](/bai-hat-53374/tup-leu-ly-tuong-2014.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 9.265 | Lượt tải: 1.162
Trình bày:
[Tuyển Chọn 29 Track Xung Tung Nóc](/bai-hat-53373/tuyen-chon-29-track-xung-tung-noc.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 9.800 | Lượt tải: 886
Trình bày:
[Việt Mix Trót Yêu](/bai-hat-53372/viet-mix-trot-yeu.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.405 | Lượt tải: 291
Trình bày:
[In The Army Now 2014](/bai-hat-53371/in-the-army-now-2014.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.718 | Lượt tải: 118
Trình bày:
[Chuyến Bay Lên Thiên Đường](/bai-hat-53370/chuyen-bay-len-thien-duong.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.318 | Lượt tải: 274
Trình bày:
[Xung Căng Vẫn Cứ Là Lên Luôn](/bai-hat-53369/xung-cang-van-cu-la-len-luon.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.792 | Lượt tải: 255
Trình bày:
[Thái Nguyên Studio Phiên Bản Vip 2014](/bai-hat-52863/thai-nguyen-studio-phien-ban-vip-2014.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.988 | Lượt tải: 204
Trình bày:
[Thiên Địa Quay Cuồng](/bai-hat-52862/thien-dia-quay-cuong.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.909 | Lượt tải: 202
Trình bày:
[Tuyển Chọn 29 Track Xung](/bai-hat-52861/tuyen-chon-29-track-xung.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.105 | Lượt tải: 205
Trình bày:
[Tuyển Chọn 14 Tình Khúc Bất Hủ](/bai-hat-52860/tuyen-chon-14-tinh-khuc-bat-hu.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 5.079 | Lượt tải: 360
Trình bày:
[Em Của Ngày Hôm Qua](/bai-hat-52859/em-cua-ngay-hom-qua.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 5.643 | Lượt tải: 419
Trình bày:
[Tình Khúc Dang Dở](/bai-hat-52858/tinh-khuc-dang-do.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 2.828 | Lượt tải: 130
Trình bày:
[We Can't Stop And Never Stop](/bai-hat-52857/we-cant-stop-and-never-stop.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 2.737 | Lượt tải: 112
Trình bày:
[Melody Không Lời](/bai-hat-52856/melody-khong-loi.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.294 | Lượt tải: 252
Trình bày:
[Tuyển Tập Những Track Hay](/bai-hat-52855/tuyen-tap-nhung-track-hay.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 4.534 | Lượt tải: 318
Trình bày:
[Tình Khúc Phiêu Bồng](/bai-hat-52854/tinh-khuc-phieu-bong.html) [Nonstop](/ca-si-376/nonstop.html)| Thể loại: Nhạc DJ Nonstop
Lượt nghe: 3.135 | Lượt tải: 203
[Album Hay Nhất](/top-album-1.html)
[Tìm Em](/album-4537/tim-em.html)
Hồ Quang Hiếu
53.293
[Giờ Em Đã Biết Vol. 2](/album-5245/gio-em-da-biet-vol-2.html)
Minh Hằng
50.427
[Quang Hà Vol 2 Remix](/album-5693/quang-ha-vol-2-remix.html)
Quang Hà
42.524
[Em Làm Gì Tối Nay (Single)](/album-5352/em-lam-gi-toi-nay-single.html)
Khắc Việt
36.858
[Anh Nhớ Em Người Yêu Cũ (Single)](/album-4579/anh-nho-em-nguoi-yeu-cu-single.html)
Minh Vương M4U
35.091
[Nghe Nhạc Hay Nhất](/top-play-1.html)
[Nghe Nhạc Hot Nhất](/top-hot-1.html)
3
[Luôn Bên Anh](/bai-hat-58240/luon-ben-anh.html) [Min (St.319)](/ca-si-2641/min-st319.html), Mr A
9
[Anh Không Đòi Quà](/bai-hat-49533/anh-khong-doi-qua.html) [OnlyC](/ca-si-2627/onlyc.html), Karik

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Content-Encoding: gzip

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Từ khóa hot:
Bài hát
ca sĩ
, Thể loại .Tải download bài hát
MP3
miễn phí tại nhac.vui.vn
Đăng nhập
/
Đăng ký
Thể loại
Nhạc Việt Nam
Nhạc Trẻ
Nhạc Hot Nhất
Nhạc Hải Ngoại
Nhạc Quê Hương
Nhạc Trữ Tình
Dance Việt
Rap Việt
Nhạc Thiếu Nhi
Nhạc Đỏ
Nhạc Trịnh
Cải Lương
Nhạc Vàng
Rock Việt
Quan Họ Bắc Ninh
Nhạc Nước Ngoài
Dance Hot
Nhạc Hot Nhất
Nhạc Hàn Quốc
Nhạc Hoa
Nhạc Âu Mỹ
Rock
Nhạc Nhật Bản
Nhạc Đồng Quê
Hip-Hop/Rap
Nhạc Spa & Massage
Clip tổng hợp
Clip Hài
Clip Games
Nhạc Trong Phim
Phim Nước Ngoài
Phim Việt Nam
Thể Loại Khác
Nhạc Không Lời
Nhạc Game
Beats / Karaoke
Nhạc Giáng Sinh
Nhạc Bà Bầu
Bảng xếp hạng
Việt Nam
Bài hát
Video
Album
Âu Mỹ
Bài hát
Video
Album
Hàn Quốc
Bài hát
Video
Album
Video Clip
Việt Nam
Âu Mỹ
Hàn Quốc
Giải Trí
Sao Vui
Nhạc tuyển chọn
Hôm nay nghe gì?
Gửi người phụ nữ tôi yêu
Ngày cưới
Khúc ca tặng cha
Bài hát tặng mẹ
Các ca khúc nhạc Hàn bất hủ
Nhạc Phim Hàn Quốc
Old Songs Collection
Love Songs Collection
Wedding Songs Collection
Nhạc Hoa bất hủ
Nhạc Nga trong lòng người Việt
Nhạc Dance hay nhất
Các ca khúc Quốc Tế bất hủ
Nhac.vui.vn - Nghe & Tải Nhạc Chất Lượng Cao
Bài hát không tồn tại
Video clip hot nhất
Nhìn Lại Dấu Chân
Anh Đã Quên Làm Sao Đã Ngưng
Em Của Ngày Hôm Nay
Ông Tào Ông Lao (Hài Chí Tài - Trường Giang)
Thách Thức Danh Hài (Quang Hiếu)
Ga Lăng
Thách Thức Danh Hài (Thiện Trung)
Nhìn Lại 2014
Nhớ Em Không Chỉ Trong Tâm Trí
Hậu trường ảnh cưới Quỳnh Anh Shyn - Bê Trần
Thách Thức Danh Hài (Dương Lâm)
Chiều Nay Không Có Mưa Bay
Hoan Hô Các Anh Công Binh
Why Am I Like This
Mồ Côi
Bài hát cùng ca sĩ
> Tất cả
Sắp xếp bài hát theo:
Thời gian
Lượt nghe
Khi Nào Em Buồn
Tìm Đâu
Video cùng ca sĩ
> Tất cả
Yêu Mãi Nghe Em
Đang cập nhật
Top 5 Album Nhạc Trữ Tình
Chuyến Tàu Hoàng Hôn (Vol 3)
Vi Thảo
Phố Vắng Em - Về Đâu Mái Tóc Người Thương...
Quách Tuấn Du
Tuyển Tập Các Bài Hát Nhạc Trịnh Hay Nhất
Nhiều Ca Sỹ
Ngày Sau Sẽ Ra Sao
Lưu Chí Vỹ
Ngày Không Em (Single)
Hồ Trung Dũng
Top 10 Bài Hát Nhạc Trữ Tình
Phố Vắng Em Rồi
Quách Tuấn Du
Anh Không Là Gì
Đàm Vĩnh Hưng
Chẳng Còn Gì
Đàm Vĩnh Hưng
Vu Lan Nhớ Mẹ
Ngọc Hân
Rước Tình Về Với Quê Hương
Cẩm Ly - Quốc Đại
Gõ Cửa Trái Tim
Quang Lê
,
Mai Thiên Vân
Hoa Sứ Nhà Nàng
Chế Linh
Về Đâu Mái Tóc Người Thương
Hoài Lâm
Túp Lều Lý Tưởng
Đan Trường
,
Thanh Thảo
Đừng Nói Xa Nhau
Vi Thảo
Top 5 MV Việt Nam
Phở (KungFu Phở OST)
OnlyC
,
Lou Hoàng
Lời Tỏ Tình
Sơn Ngọc Minh
,
Hari Won
Không Cho Nhau Cơ Hội
Hồ Quốc Việt
Is It Love
Thái Trinh
Cánh Diều Chiều Mưa
Thu Phương
,
Khánh Linh (The Voice)
Vương Quốc Âm Nhạc trên Fb
Thẻ nội dung
Nhac tre hay
,
Âm Thầm bên em
,
Son Tung MTP
,
Su That Sau Mot Loi Hua
,
Anh Nho Em Nguoi Yeu Cu
,
Chot Buon
,
Loi Hua Chi La Loi Hua
,
Nam Lay Tay Anh
,
Em La Cua Anh
,
See you Again
Album Hot tháng 8
Video hot
Playlist nổi bật
Nhạc trẻ
Nhạc quốc tế
Nhạc dance
Nhac Viet nam
,
Mp3
,
Nhac dance
,
Nhạc
,
Nhac tre
,
Quang Le
,
Nhac hot 2015
,
Nhac thieu nhi
,
Phuong My Chi
,
Karaoke
,
Hoai Lam
,
Son Tung MTP
,
Nhac Tru Tinh
,
Nhac xuan
,
Nhac vang
,
Nhac vang hai ngoai
,
Giong hat viet nhi 2014
,
Nhac phim
,
Nhac khong loi
,
Nhac che
,
Nhac Au My
,
Le Quyen
,
nhac hai ngoai
,
Nghe nhac
,
Nhac hay
,
nhac
,
zing mp3
,
Ca nhac
,
Nhac san
,
nghe nhạc hot
,
hai hoai linh 2015
- | Tải nhạc Mp3 320kbps
| Album nhạc Video Clip
Nghe nhạc HAY online, Tải nhạc MP3 trực tuyến CỰC NHANH, Hot số 1
Chính sách sở hữu trí tuệ
© Copyright 2004-2011 24H.COM.VN, all rights reserved - Powered by OCM 10
Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H.
Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội
Tel: (84-4) 73 00 24 24 hoặc (84-4) 3512 1806 - Fax: (84-4) 3512 1804
VPĐD: Tầng 5 – Toà nhà Hải Âu - 39B Trường Sơn, P2, Q.Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh.
Tel: (84-8) 73 00 24 24 hoặc (84-8) 3848 9845 - Fax: (84-8) 3848 6519
Giấy phép số: 254/GP-BC - cấp ngày 20/6/2007Bộ Văn hóa thông tin - Cục Báo chí
Chịu trách nhiệm xuất bản: Phan Minh Tâm.

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

X-CacheDebug-1: Cache scriptkey is set to /index.php

X-CacheDebug-2: Cache varkey is set to GET=a:2:{s:13:"SERVER_REGION";s:2:"US";s:7:"web_url";s:62:"em-ve-voi-nguoi-mp3-duong-ngoc-thai-m156005c97p2019a11773.html";}

X-CacheDebug-3: Cachekey is set to 1f47300efa3da93a1322b3fccf1b6f3a

X-CacheDebug-4: No (valid) cachedata for 1f47300efa3da93a1322b3fccf1b6f3a

X-CacheDebug-5: Callback happened

X-CacheDebug-6: Writing cached data to storage

X-CacheDebug-7: Starting wrote cachefile /home/nhacvui/cache/quickcache/30/1f/qcc-1f47300efa3da93a1322b3fccf1b6f3a

X-CacheDebug-8: quickcache_filewrite wrote cachefile /home/nhacvui/cache/quickcache/30/1f/qcc-1f47300efa3da93a1322b3fccf1b6f3a

X-CacheDebug-10: Successfully wrote cachefile /home/nhacvui/cache/quickcache/30/1f/qcc-1f47300efa3da93a1322b3fccf1b6f3a


text:
Chao cac ban BD,
Toa thuoc duoi day la tri binh ung thu gan rat hieu nghiem , va nguoi nha cua
toi( nguoi anh re) bi ung thu gan ,bac si chan doan la trong thoi ky cuoi ,
trong vong 6 thang la chet . Anh cua toi da uong loai thuoc duoi day va
da binh phuc han. BS chan doan la cac buu trong gan da khong con va chi
so ung thu khi thu mau da tro lai binh thuong- Co nghia la mam ung thu khong
con hien dien nua -
Toi post bai nay de quy vi tham khao va pho bien cho moi nguoi de lam
phuoc. Than ai chao cac ban.
Đây là toa thuốc trị bệnh ung thư gan:
- 1 Lbs Qui tô tử ( xay nhuyển )
- 1 Lbs Mạch chủ ( táo mật)
Tất cả đều có bán trong tiệm thuốc bắc
<!--- Read more -- >
Cách nấu & uống
Mua về nấu
đúng 1 lbs qui tô tử và 3/4 lbs mạch chủ với một galon nước. Nấu bằng nồi
slow-cook loại lớn khoang 18 giờ, nấu den khi còn lai 1/2 galon lọc lấy nước bỏ vào chai để trong
tủ lạnh.
Xác còn lại đổ 1/2 galon nước và 1/4 mạch chủ rồi nấu tiếp, nấu den khi còn 1/4 rồi cũng lọc lấy nước.
Thuốc được uống trước và sau bụng trống hai giờ mỗi ngày hai lần (sáng thức
dậy và trước khi đi ngũ mỗi lần một cup (8oz)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét

markdown:
Toa thuoc duoi day la tri binh ung thu gan rat hieu nghiem , va nguoi nha cua toi( nguoi anh re) bi ung thu gan ,bac si chan doan la trong thoi ky cuoi , trong vong 6 thang la chet . Anh cua toi da uong loai thuoc duoi day va da binh phuc han. BS chan doan la cac buu trong gan da khong con va chi so ung thu khi thu mau da tro lai binh thuong- Co nghia la mam ung thu khong con hien dien nua -
Toi post bai nay de quy vi tham khao va pho bien cho moi nguoi de lam phuoc. Than ai chao cac ban
**.**
Đây là toa thuốc trị bệnh ung thư gan:
- 1 Lbs Qui tô tử ( xay nhuyển )
- 1 Lbs Mạch chủ ( táo mật)
Đây là toa thuốc trị bệnh ung thư gan:
- 1 Lbs Qui tô tử ( xay nhuyển )
- 1 Lbs Mạch chủ ( táo mật)
Tất cả đều có bán trong tiệm thuốc bắc
__<!--- Read more -- >__
Cách nấu & uống
Cách nấu & uống
Mua về
**nấu đúng 1 lbs qui tô tử và 3/4 lbs mạch chủ với một galon nước**. N **ấu bằng nồi slow-cook loại lớn khoang 18 giờ**, **nấu** **** **den khi** **còn lai 1/2 galon** **lọc lấy nước bỏ vào chai để trong tủ lạnh.**
Xác còn lại đổ 1/2 galon nước và 1/4 mạch chủ rồi nấu tiếp,
Xác còn lại đổ 1/2 galon nước và 1/4 mạch chủ rồi nấu tiếp,
**nấu** **** **den khi còn 1/4**rồi cũng lọc lấy nước **.**(sáng thức dậy và trước khi đi ngũ
Thuốc được uống trước và sau bụng trống hai giờ mỗi ngày hai lần
Thuốc được uống trước và sau bụng trống hai giờ mỗi ngày hai lần
**mỗi lần một cup (8oz)**
## Không có nhận xét nào:
## Đăng nhận xét

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE


text:
Giảm giá :1,200,000 VNĐ
Giá còn lại : 17,200,000 VND
Giảm giá :1,000,000 VNĐ
Giá còn lại : 15,900,000 VND
Hướng dẫn mua hàng | Hình thức thanh toán | Chính sách bảo mật | Quy định đổi & trả hàng | Chính sách giao hàng | Quy định sử dụng Web
(Chỉ đường tới 37 Trần Phú Hà Đông Chỉ đường tới 39 Đường Láng Đống Đa
Website: http: // noithatkuongthinh.com Google Plus +
(Có bãi đỗ xe ô tô Phía đối diện Showroom)
Chuyên bán bếp từ nhập khẩu Đức, bếp điện từ nhập khẩu EU, thế giới máy hút mùi nhập khẩu Italy, sitemap

markdown:
Giảm giá :1,200,000 VNĐ
Giá còn lại : 17,200,000 VND
Giảm giá :1,000,000 VNĐ
Giá còn lại : 15,900,000 VND
[ Hướng dẫn mua hàng](http://noithatkuongthinh.com/tin-tuc/chi-tiet/huong-dan-mua-hang-tai-noithatkuongthinh-com-161.html) | [Hình thức thanh toán](http://noithatkuongthinh.com/tin-tuc/chi-tiet/hinh-thuc-thanh-toan-tai-noithatkuongthinh-com-162.html) | [Chính sách bảo mật](http://noithatkuongthinh.com/tin-tuc/chi-tiet/chinh-sach-bao-mat-tai-noithatkuongthinh-com-163.html) | [Quy định đổi & trả hàng](http://noithatkuongthinh.com/tin-tuc/chi-tiet/quy-dinh-ve-doi-tra-hang-1675.html) | [Chính sách giao hàng](http://noithatkuongthinh.com/tin-tuc/chi-tiet/chinh-sach-giao-hang-mien-phi-1674.html) | [Quy định sử dụng Web](http://noithatkuongthinh.com/tin-tuc/chi-tiet/quy-dinh-su-dung-website-noithatkuongthinh-com-1673.html) [(Chỉ đường tới 37 Trần Phú Hà Đông](https://www.google.com/maps/place/N%E1%BB%99i+Th%E1%BA%A5t+K%C6%B0%E1%BB%9Dng+Th%E1%BB%8Bnh/@20.9833097,105.793559,17.5z/data=!4m7!1m4!3m3!1s0x3135acc8a7e9fd11:0x8c306592d6f37bff!2zTuG7mWkgVGjhuqV0IEvGsOG7nW5nIFRo4buLbmg!3b1!3m1!1s0x3135acc8a7e9fd11:0x8c306592d6f37bff) [Chỉ đường tới 39 Đường Láng Đống Đa](https://www.google.com/maps/place/39+L%C3%A1ng,+Th%C6%B0%E1%BB%A3ng+%C4%90%C3%ACnh,+%C4%90%E1%BB%91ng+%C4%90a,+H%C3%A0+N%E1%BB%99i,+Vi%E1%BB%87t+Nam/@21.003391,105.818841,18z/data=!3m1!4b1!4m2!3m1!1s0x3135ac84957514e3:0x993e18ab80628372)
Website: http: //
[noithatkuongthinh.com ](http://noithatkuongthinh.com) [Google Plus +](https://plus.google.com/+Noithatkuongthinhcompany) **(Có bãi đỗ xe ô tô Phía đối diện Showroom)**
Chuyên bán
[bếp từ nhập khẩu](http://noithatkuongthinh.com.vn/bep-tu/1044349.html) Đức, [bếp điện từ nhập khẩu](http://noithatkuongthinh.com.vn/bep-dien-tu/1044351.html) EU, thế giới [máy hút mùi nhập khẩu](http://noithatkuongthinh.com.vn/may-hut-mui/1044414.html) Italy, [sitemap](http://noithatkuongthinh.com/sitemap.xml)

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
XEM PHIM ONLINE
- Phim Truyền Hình
- Phim Thảm họa
- Phim Gia đình
- Phim Tài liệu-khám phá
- Phim Hành Động
- Phim Võ Thuật-Kiếm Hiệp
- Phim Tình Cảm
- Phim HongKong
- Phim Hình Sự
- Phim Hoạt Hình
- Phim Kinh Dị - Ma
- Phim Hài Hước
- Phim Tâm Lý Xã Hội
- Phim Khoa Học Viễn Tưởng
- Phim Thần Thoại - Chiến Tranh
- Phim Phiêu Lưu
- Phim Thể thao - Âm nhạc
- Phim Bộ Trung Quốc-HK
- Phim Dã Sử - Cổ Trang
- Phim Bộ Đài Loan
- Phim Bộ Hàn Quốc
- Phim Giáng Sinh
Quốc gia
Diễn viên
Phim theo Năm
Kết quả tìm kiếm với từ khóa: Phim Vua Xi Phe(0.000 giây)
-
Vua Xì Phé (vietsub) - Bộc Khắc Vương
Poker King
Diễn viên: Cổ Thiên Lạc, Lưu Thanh Vân, Hà Siêu Nghi, Ưng Thái Ni, Đặng Lệ Hân
Thể loại: Phim HongKong
Lượt xem: 99,766
Bình chọn:
Giới thiệu: Poker King có sự tham gia diễn xuất của Cổ Thiên Lạc, Lưu Thanh Vân và Đặng Lệ Hân. Trong phim, Cổ Thiên Lạc sẽ đóng cặp với Lưu Thanh Vân. Cả 2 người vào đóng vai những chuyên gia chơi bài poker nổi tiếng và chiến đấu để tranh giành ngôi “thần bài”.Randy (Cổ Thiên Lạc đóng) dù hơi lập dị nhưng lại là một tay poker thần sầu. Lúc nào anh cũng vui vẻ, tươi cười. Còn Uno ... Chi tiết
Ðăng Nhập
- Hãy "Thích" phim để nhận các thông báo mới về phim mà bạn yêu thích !
- Đã Update xong 5 Season phim Vượt Ngục, xem Vượt Ngục 1, Vượt Ngục 2, Vượt Ngục 3, Vượt Ngục 4, Cuộc Vượt Ngục Cuối Cùng
- Chúc các bạn xem phim vui vẻ
ĐĂNG KÝ NHẬN PHIM MỚI
Đã có 32.451 người đăng ký (cập nhập ngày 09/04)
Xem tất cả PHIM NHANH ĐỀ CỬ
Vẫn Cứ Thích Em (vẫn Cứ ...
Destined To Love You
Lượt xem: 24502
Quá Nhanh Quá Nguy Hiểm 7
Fast And Furious 7
Lượt xem: 124591
Võ Tắc Thiên Truyền Kỳ
The Empress Of China
Lượt xem: 99012
Biệt Đội Big Hero 6
Big Hero 6
Lượt xem: 65170
Giải Mã Mê Cung
The Maze Runner
Lượt xem: 50024
Xác Sống: Phần 5
The Walking Dead: Season 5
Lượt xem: 139264
Xem tất cảPHIM XEM NHIỀU TRONG NGÀY
Con Đường Võ Sĩ (Southpaw)
Quân Khuyển Kỳ Binh (Super Partner)
Bụi Đời Chợ Lớn (Bụi Đời Chợ Lớn)
Tốc Độ Và Đường Cong (Tốc Độ Và Đường Cong)
Tây Du Ký: Đại Thánh Trở ... (Monkey King: Hero Is Back)
Hoa Thiên Cốt (The Journey Of Flower)
Vương Quốc Khỉ (Monkey Kingdom)
Nhện Lửa Khổng Lồ (Lavalantula)
Thiên Tài Lang Băm (Yong Pal)
Nguy Cơ Gia Nghiệp (Master Of Destiny)
Xem tất cảBỘ XEM NHIỀU TRONG NGÀY
49 Ngày (49 Days)
Siêu Nhân Gao (Gao Rangers)
Đảo Hải Tặc (One Piece Vua Hải Tặc)
Mối Tình Xuyên Biên Giới (Love Lines)
Xác Sống: Phần 5 (The Walking Dead: Season 5)
Một Một Phần Hai Mùa Hè (One And A Half Summer)
Ông Hoàng Khách Sạn (Hotel King)
Nàng Ngốc Và Quân Sư (Nàng Ngốc Và Quân Sư)
Thợ Săn Thành Phố (City Hunter)
Bí Mật Của Người Vợ (Bí Mật Của Người Vợ)
LIÊN KẾT BẠN
- Phần mềm quản lý bán hàng
- fiber glass vietnam
- Vat lieu composite
- Đọc Truyện Tranh Online Nhanh
- Can dien tu
- Tai game avatar
- MUA BÁN Ô TÔ
- Dịch vụ SEO
- Đọc Truyện Tranh
- Đàn Ông
- Hợp âm guitar
- Thị Trường Sỉ
- Khuyến Mãi
- Khoá từ chống trộm xe máy
- Bán Sỉ Quần Áo
- Áo khoác nam giá sỉ
- Áo thun giá sỉ
- Kết quả xổ số
- M88

markdown:
[Xem phim online](http://phimnhanh.net/)| [Tải phim](http://download.phimnhanh.net/)| Liên hệ quảng cáo: **0168 599 5603**/ Email: webmaster@phimnhanh.net **,** [xác sống 5](http://phimnhanh.net/movie/info/5890/Xac-Song:-Phan-5) **,** [ly lien kiet](http://phimnhanh.net/movie/dienvien/L%C3%BD%20Li%C3%AAn%20Ki%E1%BB%87t) **,** [chau tinh tri](http://phimnhanh.net/movie/dienvien/Ch%C3%A2u%20Tinh%20Tr%C3%AC) **,** [xác sống 4](http://phimnhanh.net/movie/info/4965/Xac-Song-4) **,** [đảo hải tặc](http://phimnhanh.net/movie/search/dao+hai+tac) **,** [thanh long](http://phimnhanh.net/movie/dienvien/Th%C3%A0nh%20Long) **...** [vua hải tặc](http://phimnhanh.net/movie/info/2270/Dao-Hai-Tac) [Xem phim](/)› Tìm kiếm phim vua xi phe
## XEM PHIM ONLINE
[Phim Truyền Hình](http://phimnhanh.net/movie/category/27/Truyen-Hinh) [Phim Thảm họa](http://phimnhanh.net/movie/category/29/Tham-Hoa) [Phim Gia đình](http://phimnhanh.net/movie/category/30/Gia-Dinh) [Phim Tài liệu-khám phá](http://phimnhanh.net/movie/category/32/Tai-Lieu-kham-Pha) [Phim Hành Động](http://phimnhanh.net/movie/category/1/Hanh-Dong) [Phim Võ Thuật-Kiếm Hiệp](http://phimnhanh.net/movie/category/2/Vo-Thuat-kiem-Hiep) [Phim Tình Cảm](http://phimnhanh.net/movie/category/3/Tinh-Cam) [Phim HongKong](http://phimnhanh.net/movie/category/18/Hongkong) [Phim Hình Sự](http://phimnhanh.net/movie/category/26/Hinh-Su) [Phim Hoạt Hình](http://phimnhanh.net/movie/category/4/Hoat-Hinh) [Phim Kinh Dị - Ma](http://phimnhanh.net/movie/category/5/Kinh-Di-Ma) [Phim Hài Hước](http://phimnhanh.net/movie/category/6/Hai-Huoc) [Phim Tâm Lý Xã Hội](http://phimnhanh.net/movie/category/8/Tam-Ly-Xa-Hoi) [Phim Khoa Học Viễn Tưởng](http://phimnhanh.net/movie/category/9/Khoa-Hoc-Vien-Tuong) [Phim Thần Thoại - Chiến Tranh](http://phimnhanh.net/movie/category/17/Than-Thoai-Chien-Tranh) [Phim Phiêu Lưu](http://phimnhanh.net/movie/category/23/Phieu-Luu) [Phim Thể thao - Âm nhạc](http://phimnhanh.net/movie/category/24/The-Thao-Am-Nhac) [Phim Bộ Trung Quốc-HK](http://phimnhanh.net/movie/category/12/Bo-Trung-Quoc-hk) [Phim Dã Sử - Cổ Trang](http://phimnhanh.net/movie/category/25/Da-Su-Co-Trang) [Phim Bộ Đài Loan](http://phimnhanh.net/movie/category/13/Bo-Dai-Loan) [Phim Bộ Hàn Quốc](http://phimnhanh.net/movie/category/14/Bo-Han-Quoc) [Phim Giáng Sinh](http://phimnhanh.net/movie/category/31/Giang-Sinh)
## Quốc gia
## Diễn viên
## Phim theo Năm
#
Kết quả tìm kiếm với từ khóa: Phim Vua Xi Phe(0.000 giây)
-
[Vua Xì Phé (vietsub) - Bộc Khắc Vương](http://phimnhanh.net/movie/info/1910/Vua-Xi-Phe-(vietsub)-Boc-Khac-Vuong)
[Poker King](http://phimnhanh.net/movie/info/1910/Vua-Xi-Phe-(vietsub)-Boc-Khac-Vuong)
Diễn viên: Cổ Thiên Lạc, Lưu Thanh Vân, Hà Siêu Nghi, Ưng Thái Ni, Đặng Lệ Hân
Thể loại:
[Phim HongKong](http://phimnhanh.net/movie/category/18/Hongkong)
Lượt xem: 99,766
Bình chọn:
Giới thiệu: Poker King có sự tham gia diễn xuất của Cổ Thiên Lạc, Lưu Thanh Vân và Đặng Lệ Hân. Trong phim, Cổ Thiên Lạc sẽ đóng cặp với Lưu Thanh Vân. Cả 2 người vào đóng vai những chuyên gia chơi bài poker nổi tiếng và chiến đấu để tranh giành ngôi “thần bài”.Randy (Cổ Thiên Lạc đóng) dù hơi lập dị nhưng lại là một tay poker thần sầu. Lúc nào anh cũng vui vẻ, tươi cười. Còn Uno ...
[Chi tiết](http://phimnhanh.net/movie/info/1910/Vua-Xi-Phe-(vietsub)-Boc-Khac-Vuong)
## Ðăng Nhập
![ Thong Bao tu Phim Nhanh](http://cdn.phimnhanh.net/images/htxt_thongbao.gif)
- Hãy "Thích" phim để nhận các thông báo mới về phim mà bạn yêu thích !
-
Đã Update xong 5 Season phim Vượt Ngục, xem
[Vượt Ngục 1](http://phimnhanh.net/movie/info/2234/Vuot-Nguc), [Vượt Ngục 2](http://phimnhanh.net/movie/info/2235/Vuot-Nguc-2), [Vượt Ngục 3](http://phimnhanh.net/movie/info/2237/Vuot-Nguc-3), [Vượt Ngục 4](http://phimnhanh.net/movie/info/2238/Vuot-Nguc-4), [Cuộc Vượt Ngục Cuối Cùng](http://phimnhanh.net/movie/info/2245/Vuot-Nguc-Cuoc-Vuot-Nguc-Cuoi-Cung)
-
Chúc các bạn
*xem phim*vui vẻ
## ĐĂNG KÝ NHẬN PHIM MỚI
Đã có
**32.451**người đăng ký (cập nhập ngày 09/04)
[Xem tất cả ](/movie/list/new/)PHIM NHANH ĐỀ CỬ ** Vẫn Cứ Thích Em (vẫn Cứ ...**
**Destined To Love You** **Thể loại:** [Hành Động](http://phimnhanh.net/movie/category/1/Hanh-Dong), [Tình Cảm](http://phimnhanh.net/movie/category/3/Tinh-Cam), [Hài Hước](http://phimnhanh.net/movie/category/6/Hai-Huoc), [Tâm Lý Xã Hội](http://phimnhanh.net/movie/category/8/Tam-Ly-Xa-Hoi) **Lượt xem: **24502
**Quá Nhanh Quá Nguy Hiểm 7**
**Fast And Furious 7** **Thể loại:** [Hành Động](http://phimnhanh.net/movie/category/1/Hanh-Dong) **Lượt xem: **124591
**Võ Tắc Thiên Truyền Kỳ**
**The Empress Of China** **Thể loại:** [Võ Thuật-Kiếm Hiệp](http://phimnhanh.net/movie/category/2/Vo-Thuat-kiem-Hiep), [Tình Cảm](http://phimnhanh.net/movie/category/3/Tinh-Cam) **Lượt xem: **99012
**Biệt Đội Big Hero 6**
**Big Hero 6** **Thể loại:** [Hành Động](http://phimnhanh.net/movie/category/1/Hanh-Dong), [Hoạt Hình](http://phimnhanh.net/movie/category/4/Hoat-Hinh), [Phiêu Lưu](http://phimnhanh.net/movie/category/23/Phieu-Luu) **Lượt xem: **65170
**Giải Mã Mê Cung**
**The Maze Runner** **Thể loại:** [Hành Động](http://phimnhanh.net/movie/category/1/Hanh-Dong), [Khoa Học Viễn Tưởng](http://phimnhanh.net/movie/category/9/Khoa-Hoc-Vien-Tuong), [Phiêu Lưu](http://phimnhanh.net/movie/category/23/Phieu-Luu) **Lượt xem: **50024
**Xác Sống: Phần 5**
**The Walking Dead: Season 5** **Thể loại:** [Kinh Dị - Ma](http://phimnhanh.net/movie/category/5/Kinh-Di-Ma), [Khoa Học Viễn Tưởng](http://phimnhanh.net/movie/category/9/Khoa-Hoc-Vien-Tuong) **Lượt xem: **139264
[Xem tất cả](/movie/list/dayview/)PHIM XEM NHIỀU TRONG NGÀY [Con Đường Võ Sĩ (Southpaw)](http://phimnhanh.net/movie/info/7172/Con-Duong-Vo-Si) [Quân Khuyển Kỳ Binh (Super Partner)](http://phimnhanh.net/movie/info/7171/Quan-Khuyen-Ky-Binh) [Bụi Đời Chợ Lớn (Bụi Đời Chợ Lớn)](http://phimnhanh.net/movie/info/4855/Bui-Doi-Cho-Lon) [Tốc Độ Và Đường Cong (Tốc Độ Và Đường Cong)](http://phimnhanh.net/movie/info/6337/Toc-Do-Va-Duong-Cong) [Tây Du Ký: Đại Thánh Trở ... (Monkey King: Hero Is Back)](http://phimnhanh.net/movie/info/7162/Tay-Du-Ky:-Dai-Thanh-Tro-Ve) [Hoa Thiên Cốt (The Journey Of Flower)](http://phimnhanh.net/movie/info/6986/Hoa-Thien-Cot) [Vương Quốc Khỉ (Monkey Kingdom)](http://phimnhanh.net/movie/info/7174/Vuong-Quoc-Khi) [Nhện Lửa Khổng Lồ (Lavalantula)](http://phimnhanh.net/movie/info/7156/Nhen-Lua-Khong-Lo) [Thiên Tài Lang Băm (Yong Pal)](http://phimnhanh.net/movie/info/7169/Thien-Tai-Lang-Bam) [Nguy Cơ Gia Nghiệp (Master Of Destiny)](http://phimnhanh.net/movie/info/7175/Nguy-Co-Gia-Nghiep)
[Xem tất cả](/movie/list/phimboview/)BỘ XEM NHIỀU TRONG NGÀY [49 Ngày (49 Days)](http://phimnhanh.net/movie/info/3083/49-Ngay) [Siêu Nhân Gao (Gao Rangers)](http://phimnhanh.net/movie/info/2165/Sieu-Nhan-Gao) [Đảo Hải Tặc (One Piece Vua Hải Tặc)](http://phimnhanh.net/movie/info/2270/Dao-Hai-Tac) [Mối Tình Xuyên Biên Giới (Love Lines)](http://phimnhanh.net/movie/info/5469/Moi-Tinh-Xuyen-Bien-Gioi) [Xác Sống: Phần 5 (The Walking Dead: Season 5)](http://phimnhanh.net/movie/info/5890/Xac-Song:-Phan-5) [Một Một Phần Hai Mùa Hè (One And A Half Summer)](http://phimnhanh.net/movie/info/5622/Mot-Mot-Phan-Hai-Mua-He) [Ông Hoàng Khách Sạn (Hotel King)](http://phimnhanh.net/movie/info/5354/Ong-Hoang-Khach-San) [Nàng Ngốc Và Quân Sư (Nàng Ngốc Và Quân Sư)](http://phimnhanh.net/movie/info/3991/Nang-Ngoc-Va-Quan-Su) [Thợ Săn Thành Phố (City Hunter)](http://phimnhanh.net/movie/info/3191/Tho-San-Thanh-Pho) [Bí Mật Của Người Vợ (Bí Mật Của Người Vợ)](http://phimnhanh.net/movie/info/5645/Bi-Mat-Cua-Nguoi-Vo)
## LIÊN KẾT BẠN
[Phần mềm quản lý bán hàng](http://www.e-biz.com.vn/product/phan-mem-quan-ly-ban-hang-cua-hang-ebizstore) [fiber glass vietnam](http://nghisonfrp.com.vn) [Vat lieu composite](http://nghisonfrp.com.vn) [Đọc Truyện Tranh Online Nhanh](http://truyentranhnhanh.com) [Can dien tu](http://cankynguyen.com/) [Tai game avatar](http://downloadgameavatar.com/) [MUA BÁN Ô TÔ](http://www.caronlines.com/) [Dịch vụ SEO](http://www.dragonseo.net) [Đọc Truyện Tranh](http://178vn.com) [Đàn Ông](http://www.gocdanong.com) [Hợp âm guitar](http://phimnhanh.net/hocdan.php) [Thị Trường Sỉ](http://thitruongsi.com/) [Khuyến Mãi](http://khokhuyenmai.com) [Khoá từ chống trộm xe máy](http://chongtromhonda.com) [Bán Sỉ Quần Áo](http://thitruongsi.com/category/1-thoi-trang.html) [Áo khoác nam giá sỉ](http://thitruongsi.com/tag/52-ao-khoac-nam) [Áo thun giá sỉ](http://thitruongsi.com/tag/3-ao-thun) [Kết quả xổ số](http://ketqua.net) [M88](http://m88sut.com)

Vary: Accept-Encoding

X-Page-Speed: Powered By ngx_pagespeed

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Server: cloudflare-nginx


text:
Xem Video Clip HOT Nhất 2013
5 results are available, use up and down arrow keys to navigate.
Video mới
Video hot
Bảng xếp hạng
Bảng xếp hạng ngày
Bảng xếp hạng tuần
Bảng xếp hạng tháng
Trang chủ
Nhạc
Nhạc Việt Nam
Nhạc Hàn Quốc
Nhạc Remix
Nhạc Chế
Nhạc Sàn
Nhạc Âu Mỹ
Nhạc Không Lời
Nhạc Hoa
Nhạc Phim
Nhạc Trữ Tình
Nhạc Vàng
Nhạc Nonstop
Nhạc Giáng Sinh
Phim
Phim Việt Nam
Phim Trung Quốc
Phim Hồng Kông
Phim Nhật Bản
Phim Hàn Quốc
Phim Hành Động
Phim Đài Loan
Phim Ma Thái
Phim 18+
Phim Kinh Dị
Phim Thái Lan
Phim Võ Thuật
Phim Hài Hước
Phim Lòng Tiếng HD
Khác
Hài Hước
Karaoke
Trịnh Công Sơn
Liveshow Giọng Hát Việt N
Game Show Nhật Bản
Người Dẫn Chương Trình
Tôi Dám Hát
The x Factor USA 2013
DâmTv
Hoạt Hình Larva
Chung Tử Đơn
Lý Liên Kiệt
Châu Tinh Trì
Nữ Sinh Đánh Nhau
Vlog Jvevermind
Liveshow Vân Sơn
tay du ky tap 1
Xem video clip tay du ky tap 1 tổng hợp nhiều clip hay nhất và mới nhất, Chúc các bạn thư giãn vui vẻ và thoải mái :)
1
Next
Loading
Có thể bạn quan tâm:
tay du ky tap 15
tay du ky tap 16
tay du ky tap 13
tay du ky tap 12
tay du ky tap 17
tay du ky tap 14
tay du ky tap 10
tay du ky tap 18
tay du ky tap 11
Ẩn - Hiện Hot Videos
}?>
Trang chủ
-
Liên hệ
-
Giới thiệu
-
Điều khoản
-
Thông tin phản hồi
-
Hỗ trợ
-
Quảng cáo
-
RSS
-
Sitemap
-
Thương Chi
Copyright @ 2013 PhimVideo.org. All Rights Reserved.

Server: nginx