text:
Lão Tử
Lão Tử (Tiếng Trung: 老子, cũng được chuyển tự thành Lao Tzu, Lao Tse, Laotze, Laotsu, và một số cách khác) là một nhân vật chính yếu trong Triết học Trung Quốc, sự tồn tại của ông trong lịch sử hiện vẫn đang còn được tranh cãi. Theo truyền thuyết Trung Quốc, ông sống ở thế kỉ 6 TCN. Nhiều học giả hiện đại cho rằng ông sống ở thế kỉ 4 TCN, thời Bách gia chư tử và thời Chiến Quốc. Lão Tử được coi là người viết Đạo Đức Kinh (道德經) - cuốn sách của Đạo giáo có ảnh hưởng lớn, và ông được công nhận là Khai tổ của Đạo giáo (Đạo tổ 道祖).
Cuộc đời[sửa | sửa mã nguồn]
Người ta biết được rất ít về cuộc đời Lão Tử. Sự hiện diện của ông trong lịch sử cũng như việc ông viết cuốn "Đạo Đức Kinh" đang bị tranh cãi rất nhiều. Lão Tử đã trở thành một nhân vật văn hóa quan trọng đối với các thế hệ người Trung Quốc tiếp sau. Truyền thuyết cho rằng ông sinh ra ở huyện Khổ (苦縣) nước Sở (楚), hiện nay là Lộc Ấp (鹿邑) thuộc tỉnh Hà Nam, trong những năm cuối thời Xuân Thu. Một số truyền thuyết nói rằng khi sinh ra tóc ông đã bạc trắng, vì ông đã nằm trong bụng mẹ 8 hay 80 năm, điều này giải thích cho cái tên của ông, có thể được dịch thành "bậc thầy già cả".
Theo truyền thống, và một tiểu sử gồm cả trong cuốn sử của Tư Mã Thiên, Lão Tử là người cùng thời nhưng lớn tuổi hơn Khổng Tử và làm quan giữ sách trong thư viện triều đình nhà Chu. Khổng Tử đã có ý định hay đã tình cờ gặp ông ở nước Chu, gần nơi hiện nay là Lạc Dương, nơi Khổng Tử định đọc các cuốn sách trong thư viện. Theo những câu chuyện đó, trong nhiều tháng sau đó, Khổng Tử và Lão Tử đã tranh luận về lễ nghi và phép tắc, vốn là những nền tảng của Khổng giáo. Lão Tử cho rằng việc khôi phục lễ giáo thời nhà Chu của Khổng Tử để giúp thiên hạ thái bình là không thực dụng[1][2]. Truyền thuyết Đạo giáo kể rằng những cuộc tranh luận đó có ích cho Khổng Tử nhiều hơn so với những gì có trong thư viện.
Sau này, Lão Tử nhận thấy rằng chính sự của đất nước đang tan rã và quyết định ra đi. Ông đi về phía Tây trên lưng một con trâu qua nước Tần và từ đó biến mất vào sa mạc rộng lớn. Truyền thuyết kể rằng có một người gác cửa tên Doãn Hỉ ở cửa phía tây của ải Hàm Cốc thuyết phục Lão Tử viết lại những hiểu biết của mình trước khi đi vào sa mạc. Cho tới lúc ấy, Lão Tử mới chỉ nói ra các triết thuyết của ông mà thôi, và giống như trường hợp của Chúa Giêsu, Phật, và Khổng Tử (những cuốn văn tuyển của họ hầu như được hoàn thành bởi các đệ tử). Theo yêu cầu của người lính đó, Lão Tử đã viết để lại cuốn "Đạo Đức Kinh". Nhiều cuốn ghi chép và bức tranh về Lão Tử còn lại đến ngày nay, thường thể hiện ông là một người già hói đầu với một chòm râu trắng hay đen và rất dài; ông thường cưỡi trên lưng một con trâu.
Một số vấn đề vẫn còn được tranh luận về cuộc đời Lão Tử gồm:
- Những tranh cãi đã nổ ra về việc "Lão Tử" là một bút danh của Đam, Thái sử Đam (太史儋); hay một ông già từ Lai, một quận thuộc nước Tề (齊); hay một nhân vật lịch sử nào đó.
- Cũng có người tin rằng "Đạo Đức Kinh" được viết như một cuốn sách hướng dẫn dành cho các vị vua về việc họ phải cai trị đất nước như thế nào theo một cách thức tự nhiên hơn: "Cai trị bằng cách không cai trị". Điều này có thể thấy trong nhiều đoạn trong "Đạo Đức Kinh", khi nói rằng: "Không tán dương người quyền quý thì người dân không tranh tụng" và "Không đề cao giá trị đồ quý thì người dân không tranh cướp" và "Dân chúng đói khổ là kết quả của thuế nặng. Vì thế, không có nạn đói".
Đạo giáo[sửa | sửa mã nguồn]
Tác phẩm của Lão Tử, cuốn Đạo Đức Kinh, là một trong những cuốn chuyên luận đáng chú ý nhất trong lịch sử triết học Trung Quốc. Nó là kiệt tác được cho là của ông, đụng chạm tới nhiều vấn đề của triết học trong quan hệ giữa con người và thiên nhiên, "người thuận theo đất, đất thuận theo trời, trời thuận theo Đạo, Đạo thuận theo tự nhiên", rằng con người cần sống hòa hợp với thiên nhiên và tạo hóa, tuân theo quy luật của thiên nhiên, tu luyện để sống lâu và gần với Đạo.
Lão Tử đã phát triển khái niệm "Đạo", với nghĩa là "Con đường", thời Lão Tử mọi ngành nghề đều có một chữ "Đạo" đằng sau, Lão Tử nói Đạo của mình là "Đạo khả Đạo phi thường Đạo. Danh khả danh phi thường danh" (Đạo mà nói ra được thì không còn là đạo bình thường nữa, Tên mà đặt ra được thì không còn là tên bình thường nữa. Chữ Đạo ngoài nghĩa là "Đường" còn có nghĩa là "Nói", Danh ngoài nghĩa là "Tên" còn có nghĩa là "Đặt tên") và mở rộng nghĩa của nó thành quy luật hay nguyên lý của vũ trụ tuần hoàn và tác động lên vạn vật: "đạo là cách thức của thiên nhiên". Ông nhấn mạnh khái niệm vô vi, "Hư vô thanh tĩnh, tự nhiên vô vi", hay "hành động thông qua không hành động", "hành động thuận theo tự nhiên không có mục đích phi tự nhiên". Điều này không có nghĩa là người ta chỉ nên ngồi một chỗ và không làm gì cả, mà là hành động thuận theo tự nhiên, hành động theo nguyên lý vũ trụ, không bị ràng buộc vào mục đích cá nhân mạnh mẽ, vào dục vọng để đạt được một cái gì đó cụ thể. Những hành động được thực hành theo Đạo rất dễ dàng và có hiệu quả hơn mọi cố gắng để chống lại nó. Người ta hành động thuận theo tự nhiên khi thông qua tu luyện để hiểu về nguyên lý của vũ trụ, tự nhiên, và cải biến bản thân mình thành sinh mệnh cao cấp hơn. Lão Tử tin rằng cần phải tránh bạo lực khi có thể, và rằng một chiến thắng quân sự nên là dịp để đau buồn thay vì ăn mừng chiến thắng.
Giống với những lí lẽ phản đối do Plato đưa ra trong cuốn Cộng hòa về nhiều hình thái chính phủ, Lão Tử chỉ ra rằng các luật lệ để chuẩn hóa và cai trị chỉ dẫn tới một xã hội khó kiểm soát hơn. Lão Tử nói "Nếu dân không sợ chết, dọa họ chết có ích gì", người ta có thể hiểu rằng nếu đặt ra quá nhiều luật lệ hà khắc để bắt nhân dân tuân phục nhưng trong tâm của họ không phục thì sẽ gây nên những tình huống khó khăn hơn về sau.
Tương tự như nhiều nhà tư tưởng Trung Quốc khác, cách giải thích tư tưởng của ông luôn sử dụng sự nghịch biện, loại suy, sử dụng các câu nói từ trước, lặp lại, đối xứng, vần và chuỗi sự kiện lặp lại. Những đoạn văn được cho là của ông rất giống thơ và khó hiểu. Chúng được coi là những điểm khởi đầu cho sự suy xét về vũ trụ học hay quan sát nội tâm. Nhiều lí thuyết mĩ học trong nghệ thuật Trung Quốc bắt nguồn từ những ý tưởng của ông và người kế tục nổi tiếng nhất của ông là Trang Tử.
Một số người nghĩ rằng trường phái triết học Tây phương có tính chất tương tự nhất với Đạo giáo là Trường phái truyền thống, đặc biệt là các tác phẩm của Ananda Coomaraswamy và Rene Guenon.
Những ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]
Tác phẩm Đạo Đức Kinh của Lão Tử là một tác phẩm triết học kinh điển.
Trang Tử, người kế tục nổi tiếng nhất của Lão Tử, đã viết một cuốn sách có ảnh hưởng lớn tới giới trí thức Trung Quốc với các tư tưởng về chủ nghĩa cá nhân, tự do, sự thảnh thơi, và nghệ thuật, cuốn sách này có thể chính là nền tảng của Mỹ học Trung Quốc tuy tác giả không nói gì về điều đó.
Tên gọi[sửa | sửa mã nguồn]
Cái tên "Lão Tử" là danh xưng kính trọng. Lão (老) có nghĩa "đáng tôn kính" hay "già". Tử (子) nghĩa là thầy. Vì thế, "Lão Tử" có thể được dịch tạm thành "bậc thầy cao tuổi".
Tên riêng của Lão Tử có thể là Lý Nhĩ (李耳), tên tự của ông có thể là Bá Dương (伯陽), và tên thụy của ông là Đam, (聃) có nghĩa là "Bí ẩn".
Lão Tử cũng được gọi là:
- Lão Đam (老聃)
- Lão Quân (老聃)
- Lý Lão Quân (李老君)
- Thái Thượng Lão Quân (太上老君)
- Thái Thượng Đạo Tổ
- Lão Tử Đạo Quân (老子道君)
- Huyền Đô đại lão gia
Dưới thời nhà Đường họ Lý, để tạo mối liên hệ với Lão Tử, coi ông là tổ tiên của Hoàng gia, truy phong làm hoàng đế. Đời Đường Cao Tông tôn là Thái Thượng Huyền Nguyên hoàng đế, đến đời Đường Huyền Tông lại gia phong là Đại Thánh tổ Cao thượng Đại đạo Kim khuyết Huyền nguyên Thiên hoàng Đại đế.
Danh ngôn[sửa | sửa mã nguồn]
- Đạo sinh nhất, nhất sinh nhị, nhị sinh tam, tam vạn vật
- Người biết đủ, không bao giờ nhục (tri túc bất nhục)
- Lưới trời lồng lộng, cao mà khó lọt'"Thiên võng khôi khôi, sơ nhi bất thất"
- Thái cực sinh lưỡng nghi, lưỡng nghị tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái, bát quái sinh vạn vật...
- Tự biết mình là người sáng suốt. Thắng được người là có sức mạnh. Thắng được mình là kiên cường.
- Đạo khả Đạo phi thường Đạo. Danh khả danh phi thường danh
- Người thuận theo đất, đất thuận theo trời, trời thuận theo Đạo, Đạo thuận theo tự nhiên". (đã dịch sang thuần Việt)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Câu chuyện về Lão Tử, Khổng Tử và Thích Ca Mâu Ni”. www.chanhkien.org. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2011.
- ^ “Khổng Tử hỏi lễ nghi”. www.chanhkien.org. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2011.
- Lau, D. C. Lao Tzu: Tao Te Ching. London: Penguin Classics, 1963. ISBN 0-14-044131-X
- Wing-tsit Chan, "The Natural Way of Lao Tzu". Chapter 6, A Source Book in Chinese Philosophy. Princeton: Princeton University Press, 1963. ISBN 0-691-01964-9
- Henricks, Robert (translator). Lao-Tzu, Te-Tao Ching: A New Translation Based on the Recently Discovered Ma-wang-tui Texts. New York: Ballantine Books, 1989. ISBN 0-345-37099-6
- Waley, Arthur (translator). The Way and Its Power: A Study of the Tao Te Ching and Its Place in Chinese Thought. New York: Grove Press, 1958. ISBN 0-394-17207-8
- Welch, Holmes. Taoism: the Parting of the Way. Boston: Beacon Press, 1965. ISBN 0-8070-5973-0
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- A reconstructed portrait of Laozi, based on historical sources, in a contemporary style.
- Lao Tzu Page that provides teachings on Laozi, his life and philosophical concepts.
- A collection of resources on Laozi by Patrick Jennings: Critical Thinkers: Lao Tse & Daoism.
- Stanford Encyclopedia of Philosophy entry
- "The Philosophers: Lao-Tzu" - a poem that criticized Laozi by Po Chu-I, translated by Arthur Waley
- Tác phẩm của Lao Zi tại Dự án Gutenberg
Đạo Đức Kinh
- 老子 Lǎozĭ 道德經 Dàodéjīng Chinese+English+German
- Đạo Đức Kinh - Lão Tử - Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ khảo luận & bình dịch (tiếng Việt)
- Bài nói về trích đoạn Đạo Đức Kinh của Lão Tử - tác giả Osho (tiếng Việt)
- Dao De Jing — Chinese text arrayed with English translations by Arthur Waley và D.C. Lau
- Tao te Ching — an English translation by James Legge
- Tao Te ching — an English translation by Tolbert McCarroll, photography by Jane English.
- Dao De Jing — an English translation by Sonja Elen Kisa

markdown:
# Lão Tử
|
|![]()
[Triết học cổ đại](/w/index.php?title=Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Trường phái](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Lão giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o) [Vô vi](/wiki/V%C3%B4_vi_(%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o)) **Lão Tử** ( [Tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c): 老子, cũng được chuyển tự thành **Lao Tzu**, **Lao Tse**, **Laotze**, **Laotsu**, và một số cách khác) là một nhân vật chính yếu trong [Triết học Trung Quốc](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc_Trung_Qu%E1%BB%91c), sự tồn tại của ông trong lịch sử hiện vẫn đang còn được tranh cãi. Theo truyền thuyết Trung Quốc, ông sống ở [thế kỉ 6 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%89_6_TCN&action=edit&redlink=1). Nhiều học giả hiện đại cho rằng ông sống ở [thế kỉ 4 TCN](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%89_4_TCN&action=edit&redlink=1), thời [Bách gia chư tử](/wiki/B%C3%A1ch_Gia_Ch%C6%B0_T%E1%BB%AD) và thời [Chiến Quốc](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_Qu%E1%BB%91c). Lão Tử được coi là người viết * (道德經) - cuốn sách của Đạo Đức Kinh* [Đạo giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o)có ảnh hưởng lớn, và ông được công nhận là Khai tổ của [Đạo giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o)(Đạo tổ 道祖).
## Cuộc đời[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&action=edit§ion=1)]
Người ta biết được rất ít về cuộc đời Lão Tử. Sự hiện diện của ông trong lịch sử cũng như việc ông viết cuốn "Đạo Đức Kinh" đang bị tranh cãi rất nhiều. Lão Tử đã trở thành một
[nhân vật văn hóa](/w/index.php?title=Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_v%C4%83n_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) quan trọng đối với các thế hệ người Trung Quốc tiếp sau. Truyền thuyết cho rằng ông sinh ra ở huyện Khổ (苦縣) nước [Sở](/wiki/S%E1%BB%9F_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) (楚), hiện nay là Lộc Ấp (鹿邑) thuộc tỉnh [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), trong những năm cuối thời [Xuân Thu](/wiki/Xu%C3%A2n_Thu). Một số truyền thuyết nói rằng khi sinh ra tóc ông đã bạc trắng, vì ông đã nằm trong bụng mẹ 8 hay 80 năm, điều này giải thích cho cái tên của ông, có thể được dịch thành "bậc thầy già cả".
Theo truyền thống, và một tiểu sử gồm cả trong cuốn sử của
[Tư Mã Thiên](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_Thi%C3%AAn), Lão Tử là người cùng thời nhưng lớn tuổi hơn [Khổng Tử](/wiki/Kh%E1%BB%95ng_T%E1%BB%AD) và làm quan giữ sách trong thư viện triều đình [nhà Chu](/wiki/Nh%C3%A0_Chu). Khổng Tử đã có ý định hay đã tình cờ gặp ông ở nước Chu, gần nơi hiện nay là [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng), nơi Khổng Tử định đọc các cuốn sách trong thư viện. Theo những câu chuyện đó, trong nhiều tháng sau đó, Khổng Tử và Lão Tử đã tranh luận về lễ nghi và phép tắc, vốn là những nền tảng của [Khổng giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o). Lão Tử cho rằng việc khôi phục lễ giáo thời nhà Chu của Khổng Tử để giúp thiên hạ thái bình là không thực dụng [[1]](#cite_note-1) . Truyền thuyết Đạo giáo kể rằng những cuộc tranh luận đó có ích cho Khổng Tử nhiều hơn so với những gì có trong thư viện. [2]
Sau này, Lão Tử nhận thấy rằng chính sự của đất nước đang tan rã và quyết định ra đi. Ông đi về phía Tây trên lưng một con
[trâu](/wiki/Tr%C3%A2u) qua nước [Tần](/wiki/T%E1%BA%A7n_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc)) và từ đó biến mất vào [sa mạc](/wiki/Hoang_m%E1%BA%A1c) rộng lớn. Truyền thuyết kể rằng có một người gác cửa tên [Doãn Hỉ](/w/index.php?title=Do%C3%A3n_H%E1%BB%89&action=edit&redlink=1) ở cửa phía tây của ải Hàm Cốc thuyết phục Lão Tử viết lại những hiểu biết của mình trước khi đi vào sa mạc. Cho tới lúc ấy, Lão Tử mới chỉ nói ra các [triết thuyết](/w/index.php?title=Tri%E1%BA%BFt_thuy%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1) của ông mà thôi, và giống như trường hợp của [Chúa Giêsu](/wiki/Gi%C3%AA-su), [Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt), và Khổng Tử (những cuốn [văn tuyển](/w/index.php?title=V%C4%83n_tuy%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) của họ hầu như được hoàn thành bởi các đệ tử). Theo yêu cầu của người lính đó, Lão Tử đã viết để lại cuốn "Đạo Đức Kinh". Nhiều cuốn ghi chép và bức tranh về Lão Tử còn lại đến ngày nay, thường thể hiện ông là một người già hói đầu với một chòm râu trắng hay đen và rất dài; ông thường cưỡi trên lưng một con [trâu](/wiki/Tr%C3%A2u).
Một số vấn đề vẫn còn được tranh luận về cuộc đời Lão Tử gồm:
- Những tranh cãi đã nổ ra về việc "Lão Tử" là một bút danh của Đam,
[Thái sử Đam](/w/index.php?title=Th%C3%A1i_s%E1%BB%AD_%C4%90am&action=edit&redlink=1)(太史儋); hay một ông già từ Lai, một quận thuộc nước [Tề](/wiki/T%E1%BB%81_(n%C6%B0%E1%BB%9Bc))(齊); hay một nhân vật lịch sử nào đó.
- Cũng có người tin rằng "Đạo Đức Kinh" được viết như một cuốn sách hướng dẫn dành cho các vị
[vua](/wiki/Vua)về việc họ phải [cai trị](/w/index.php?title=Cai_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1)đất nước như thế nào theo một cách thức tự nhiên hơn: "Cai trị bằng cách không cai trị". Điều này có thể thấy trong nhiều đoạn trong "Đạo Đức Kinh", khi nói rằng: "Không tán dương người quyền quý thì người dân không tranh tụng" và "Không đề cao giá trị đồ quý thì người dân không tranh cướp" và "Dân chúng đói khổ là kết quả của thuế nặng. Vì thế, không có nạn đói".
## Đạo giáo[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&action=edit§ion=2)]
Tác phẩm của Lão Tử, cuốn
*, là một trong những cuốn chuyên luận đáng chú ý nhất trong lịch sử triết học Trung Quốc. Nó là Đạo Đức Kinh* [kiệt tác](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%87t_t%C3%A1c&action=edit&redlink=1)được cho là của ông, đụng chạm tới nhiều vấn đề của triết học trong quan hệ giữa con người và thiên nhiên, "người thuận theo đất, đất thuận theo trời, trời thuận theo Đạo, Đạo thuận theo tự nhiên", rằng con người cần sống hòa hợp với thiên nhiên và tạo hóa, tuân theo quy luật của thiên nhiên, tu luyện để sống lâu và gần với Đạo.
Lão Tử đã phát triển khái niệm "
[Đạo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_(tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc))", với nghĩa là "Con đường", thời Lão Tử mọi ngành nghề đều có một chữ "Đạo" đằng sau, Lão Tử nói Đạo của mình là "Đạo khả Đạo phi thường Đạo. Danh khả danh phi thường danh" (Đạo mà nói ra được thì không còn là đạo bình thường nữa, Tên mà đặt ra được thì không còn là tên bình thường nữa. Chữ Đạo ngoài nghĩa là "Đường" còn có nghĩa là "Nói", Danh ngoài nghĩa là "Tên" còn có nghĩa là "Đặt tên") và mở rộng nghĩa của nó thành quy luật hay nguyên lý của vũ trụ tuần hoàn và tác động lên vạn vật: "đạo là cách thức của thiên nhiên". Ông nhấn mạnh khái niệm *, "Hư vô thanh tĩnh, tự nhiên vô vi", hay "hành động thông qua không hành động", "hành động thuận theo tự nhiên không có mục đích phi tự nhiên". Điều này không có nghĩa là người ta chỉ nên ngồi một chỗ và không làm gì cả, mà là hành động thuận theo tự nhiên, hành động theo nguyên lý vũ trụ, không bị ràng buộc vào mục đích cá nhân mạnh mẽ, vào dục vọng để đạt được một cái gì đó cụ thể. Những hành động được thực hành theo Đạo rất dễ dàng và có hiệu quả hơn mọi cố gắng để chống lại nó. Người ta hành động thuận theo tự nhiên khi thông qua tu luyện để hiểu về nguyên lý của vũ trụ, tự nhiên, và cải biến bản thân mình thành sinh mệnh cao cấp hơn. Lão Tử tin rằng cần phải tránh bạo lực khi có thể, và rằng một chiến thắng quân sự nên là dịp để đau buồn thay vì ăn mừng chiến thắng. vô vi*
Giống với những lí lẽ phản đối do
[Plato](/wiki/Platon) đưa ra trong cuốn * về nhiều hình thái chính phủ, Lão Tử chỉ ra rằng các luật lệ để chuẩn hóa và cai trị chỉ dẫn tới một xã hội khó kiểm soát hơn. Lão Tử nói "Nếu dân không sợ chết, dọa họ chết có ích gì", người ta có thể hiểu rằng nếu đặt ra quá nhiều luật lệ hà khắc để bắt nhân dân tuân phục nhưng trong tâm của họ không phục thì sẽ gây nên những tình huống khó khăn hơn về sau. Cộng hòa*
Tương tự như nhiều nhà tư tưởng Trung Quốc khác, cách giải thích tư tưởng của ông luôn sử dụng sự nghịch biện, loại suy, sử dụng các câu nói từ trước, lặp lại, đối xứng, vần và chuỗi sự kiện lặp lại. Những đoạn văn được cho là của ông rất giống thơ và khó hiểu. Chúng được coi là những điểm khởi đầu cho sự suy xét về vũ trụ học hay quan sát nội tâm. Nhiều lí thuyết mĩ học trong
[nghệ thuật Trung Quốc](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_Trung_Qu%E1%BB%91c) bắt nguồn từ những ý tưởng của ông và người kế tục nổi tiếng nhất của ông là [Trang Tử](/wiki/Trang_T%E1%BB%AD).
Một số người nghĩ rằng trường phái triết học Tây phương có tính chất tương tự nhất với Đạo giáo là
[Trường phái truyền thống](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_truy%E1%BB%81n_th%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1), đặc biệt là các tác phẩm của [Ananda Coomaraswamy](/w/index.php?title=Ananda_Coomaraswamy&action=edit&redlink=1) và [Rene Guenon](/w/index.php?title=Rene_Guenon&action=edit&redlink=1).
## Những ảnh hưởng[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&action=edit§ion=3)]
Tác phẩm
[Đạo Đức Kinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_%C4%91%E1%BB%A9c_kinh) của Lão Tử là một tác phẩm triết học kinh điển. [Trang Tử](/wiki/Trang_T%E1%BB%AD), người kế tục nổi tiếng nhất của Lão Tử, đã viết một cuốn sách có ảnh hưởng lớn tới giới [trí thức](/wiki/Tr%C3%AD_th%E1%BB%A9c) Trung Quốc với các tư tưởng về chủ nghĩa cá nhân, tự do, sự thảnh thơi, và nghệ thuật, cuốn sách này có thể chính là nền tảng của [Mỹ học Trung Quốc](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_h%E1%BB%8Dc_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) tuy tác giả không nói gì về điều đó.
## Tên gọi[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&action=edit§ion=4)]
Cái tên "Lão Tử" là danh xưng kính trọng.
*Lão* (老) có nghĩa "đáng tôn kính" hay "già". *Tử* (子) nghĩa là thầy. Vì thế, "Lão Tử" có thể được dịch tạm thành "bậc thầy cao tuổi".
Tên riêng của Lão Tử có thể là Lý Nhĩ (李耳),
[tên tự](/wiki/T%C3%AAn_ch%E1%BB%AF_(ng%C6%B0%E1%BB%9Di)) của ông có thể là Bá Dương (伯陽), và [tên thụy](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u) của ông là Đam, (聃) có nghĩa là "Bí ẩn".
Lão Tử cũng được gọi là:
- Lão Đam (老聃)
- Lão Quân (老聃)
- Lý Lão Quân (李老君)
[Thái Thượng Lão Quân](/wiki/Th%C3%A1i_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_L%C3%A3o_Qu%C3%A2n)(太上老君)
- Thái Thượng Đạo Tổ
- Lão Tử Đạo Quân (老子道君)
- Huyền Đô đại lão gia
Dưới thời
[nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng) họ Lý, để tạo mối liên hệ với Lão Tử, coi ông là tổ tiên của Hoàng gia, truy phong làm [hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF). Đời [Đường Cao Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Cao_T%C3%B4ng) tôn là *Thái Thượng Huyền Nguyên hoàng đế*, đến đời [Đường Huyền Tông](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_Huy%E1%BB%81n_T%C3%B4ng) lại gia phong là *Đại Thánh tổ Cao thượng Đại đạo Kim khuyết Huyền nguyên Thiên hoàng Đại đế*.
## Danh ngôn[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&action=edit§ion=5)] *Đạo sinh nhất, nhất sinh nhị, nhị sinh tam, tam vạn vật* *Người biết đủ, không bao giờ nhục*(tri túc bất nhục) *Lưới trời lồng lộng, cao mà khó lọt'"Thiên võng khôi khôi, sơ nhi bất thất"* *Thái cực sinh lưỡng nghi, lưỡng nghị tứ tượng, tứ tượng sinh bát quái, bát quái sinh vạn vật*... *Tự biết mình là người sáng suốt. Thắng được người là có sức mạnh. Thắng được mình là kiên cường*. *Đạo khả Đạo phi thường Đạo. Danh khả danh phi thường danh* *Người thuận theo đất, đất thuận theo trời, trời thuận theo Đạo, Đạo thuận theo tự nhiên". (đã dịch sang thuần Việt)*
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&action=edit§ion=6)] [^](#cite_ref-1) [“Câu chuyện về Lão Tử, Khổng Tử và Thích Ca Mâu Ni”](http://chanhkien.org/2010/03/cau-chuyen-chua-ke-trong-lich-su-lao-tu-khong-tu-va-thich-ca-mau-ni.html). www.chanhkien.org. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2011. [^](#cite_ref-2) [“Khổng Tử hỏi lễ nghi”](http://chanhkien.org/2011/05/hoi-hoa-trung-quoc-khong-tu-hoi-le-nghi.html). www.chanhkien.org. Truy cập ngày 5 tháng 5 năm 2011.
- Lau, D. C.
*Lao Tzu: Tao Te Ching.*London: Penguin Classics, 1963. [ISBN 0-14-044131-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/014044131X) [Wing-tsit Chan](/w/index.php?title=Wing-tsit_Chan&action=edit&redlink=1), "The Natural Way of Lao Tzu". Chapter 6, *A Source Book in Chinese Philosophy*. [Princeton](/wiki/Princeton,_New_Jersey): [Princeton University Press](/wiki/Princeton_University_Press), [1963](/wiki/1963). [ISBN 0-691-01964-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0691019649)
- Henricks, Robert (
[translator](/w/index.php?title=Translation&action=edit&redlink=1)). *Lao-Tzu, Te-Tao Ching: A New Translation Based on the Recently Discovered Ma-wang-tui Texts*. [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York): [Ballantine Books](/w/index.php?title=Ballantine_Books&action=edit&redlink=1), [1989](/wiki/1989). [ISBN 0-345-37099-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0345370996) [Waley, Arthur](/w/index.php?title=Arthur_Waley&action=edit&redlink=1)(translator). *The Way and Its Power: A Study of the*Tao Te Ching *and Its Place in Chinese Thought*. New York: [Grove Press](/w/index.php?title=Grove_Press&action=edit&redlink=1), [1958](/wiki/1958). [ISBN 0-394-17207-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0394172078)
- Welch, Holmes.
*Taoism: the Parting of the Way*. [Boston](/wiki/Boston): [Beacon Press](/w/index.php?title=Beacon_Press&action=edit&redlink=1), [1965](/wiki/1965). [ISBN 0-8070-5973-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0807059730)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A3o_T%E1%BB%AD&action=edit§ion=7)]
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
- A reconstructed
[portrait of Laozi](http://www.reportret.info/gallery/laozi1.html), based on historical sources, in a contemporary style. [Lao Tzu Page](http://taopage.org/laotzu)that provides teachings on Laozi, his life and philosophical concepts.
- A collection of resources on Laozi by Patrick Jennings:
[Critical Thinkers: Lao Tse & Daoism](http://www.synaptic.bc.ca/ejournal/laotse.htm). [Stanford Encyclopedia of Philosophy entry](http://plato.stanford.edu/entries/laozi/) ["The Philosophers: Lao-Tzu"](http://www.humanistictexts.org/po_chu_i.htm#_Toc483883516)- a poem that criticized Laozi by Po Chu-I, translated by Arthur Waley [Tác phẩm của Lao Zi](http://www.gutenberg.org/author/Laozi)tại [Dự án Gutenberg](/wiki/D%E1%BB%B1_%C3%A1n_Gutenberg)
**Đạo Đức Kinh** [老子 Lǎozĭ 道德經 Dàodéjīng](http://www.tao-te-king.org)Chinese+English+German [Đạo Đức Kinh - Lão Tử - Nhân Tử Nguyễn Văn Thọ khảo luận & bình dịch](http://nhantu.net/TonGiao/DaoDucKinh/DaoDucKinh.htm) **(tiếng Việt)** [Bài nói về trích đoạn Đạo Đức Kinh của Lão Tử - tác giả Osho](http://oshovietnam.net/bai-noi-cho-nguoi-tim-kiem-truc-tuyen/463-dao-ba-kho-bau-tap-1) **(tiếng Việt)** *—* [Dao De Jing](http://afpc.asso.fr/wengu/wg/wengu.php?l=Daodejing) [Chinese](/w/index.php?title=Chinese_language&action=edit&redlink=1)text arrayed with [English](/w/index.php?title=English_language&action=edit&redlink=1) [translations](/w/index.php?title=Translation&action=edit&redlink=1)by [Arthur Waley](/w/index.php?title=Arthur_Waley&action=edit&redlink=1)và [D.C. Lau](/w/index.php?title=D.C._Lau&action=edit&redlink=1) *— an English translation by* [Tao te Ching](http://nothingistic.org/library/laotzu/) [James Legge](/w/index.php?title=James_Legge&action=edit&redlink=1) [Tao Te ching](http://thebigview.com/tao-te-ching/)— an English translation by Tolbert McCarroll, photography by Jane English. *— an English translation by* [Dao De Jing](http://www.kisa.ca/daodejing.html) [Sonja Elen Kisa](/w/index.php?title=Sonja_Elen_Kisa&action=edit&redlink=1)

X-Cache: cp1065 hit/1, cp1068 miss


text:
La Fortaleza
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
La Fortaleza (Pháo đài) là official residence hiện nay của Thống đốc Puerto Rico. Công trình này được xây dựng giữa 1533 và 1540 để bảo vệ bến cảng San Juan. Công trình này cũng được gọi là Palacio de Santa Catalina (Lâu đài Santa Catalina). Đây là lâu đài hành pháp cổ nhất ở Tân Thế giới. Năm 1983, UNESCO đã công nhận đây là di sản thế giới.
Trong quá trình xây dựng lại năm 1640, nhà thờ nhỏ Santa Catalina, đầu tiên ở ngoài tường thành, bị phá bỏ và sáp nhập vào bức tường thành của công trình. Đây là lý do công trình này còn được gọi là Santa Catalina's Palace.

markdown:
# La Fortaleza
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|La Fortaleza và
|![ Welterbe.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Welterbe.svg/25px-Welterbe.svg.png)
[Di sản thế giới UNESCO](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) ![ La Fortaleza Street.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a7/La_Fortaleza_Street.JPG/250px-La_Fortaleza_Street.JPG)
[Quốc gia](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_theo_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/23px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [266](http://whc.unesco.org/en/list/266) [Vùng UNESCO](http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=®ion=&order=region) **La Fortaleza** ( **Pháo đài**) là [official residence](/w/index.php?title=Official_residence&action=edit&redlink=1) hiện nay của [Thống đốc Puerto Rico](/w/index.php?title=Th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91c_Puerto_Rico&action=edit&redlink=1). Công trình này được xây dựng giữa 1533 và 1540 để bảo vệ bến cảng [San Juan](/wiki/San_Juan,_Puerto_Rico). Công trình này cũng được gọi là * ( Palacio de Santa Catalina* **Lâu đài Santa Catalina**). Đây là lâu đài hành pháp cổ nhất ở [Tân Thế giới](/wiki/T%C3%A2n_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi). Năm 1983, [UNESCO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)đã công nhận đây là [di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi).
Trong quá trình xây dựng lại năm 1640, nhà thờ nhỏ Santa Catalina, đầu tiên ở ngoài tường thành, bị phá bỏ và sáp nhập vào bức tường thành của công trình. Đây là lý do công trình này còn được gọi là
**Santa Catalina's Palace**.
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=La_Fortaleza&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=La_Fortaleza&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss, cp1068 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Sân bay Vigo-Peinador
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Sân bay quốc tế Vigo-Peinador (IATA: VGO, ICAO: LEVX) là một sân bay nằm cách trung tâm Vigo 15 km, ở các đô thị Redondela, Vigo và Mos. Năm 2007, 1.405.968 lượt hành khách và 1.953 tấn hàng đã thông qua sân bay này.
Các hãng hàng không và các tuyến điểm[sửa | sửa mã nguồn]
- Air Europa (Madrid, Palma de Mallorca, Tenerife-South, Lanzarote)
- Air France
- operated by Régional (Paris-Charles de Gaulle)
- Clickair (Barcelona, London-Gatwick)
- Iberia Airlines (Madrid),Barcelona
- operated by Air Nostrum (Alicante, Bilbao, Malaga, Valencia)
- Spanair (Barcelona, Gran Canaria, Madrid, Tenerife-South)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Vigo Airport Map
- Vigo-Peinador Airport at Aena (tiếng Anh)
- Dữ liệu hàng không thế giới thông tin về sân bay cho LEVX

markdown:
# Sân bay Vigo-Peinador
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Sân bay quốc tế Vigo-Peinador|
|Aeropuerto de Vigo|
|
|![]()
|
|VGO [Mã ICAO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_H%C3%A0ng_kh%C3%B4ng_D%C3%A2n_d%E1%BB%A5ng_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) **LEVX** [ft](/wiki/Foot)(261 [m](/wiki/M%C3%A9t)) [42°13′55″B, 08°37′37″T](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=S%C3%A2n_bay_Vigo-Peinador¶ms=42_13_55_N_08_37_37_W_type:airport_region:ES) [AENA](/w/index.php?title=AENA&action=edit&redlink=1)
|Hướng||Chiều dài||Bề mặt|
|
|[ft](/wiki/Foot) [nhựa đường](/wiki/Nh%E1%BB%B1a_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng) **Sân bay quốc tế Vigo-Peinador** ( [IATA](/wiki/M%C3%A3_s%C3%A2n_bay_IATA): **VGO**, [ICAO](/wiki/M%C3%A3_s%C3%A2n_bay_ICAO): **LEVX**) là một sân bay nằm cách trung tâm [Vigo](/wiki/Vigo) 15 km, ở các đô thị [Redondela](/wiki/Redondela), [Vigo](/wiki/Vigo) và [Mos](/w/index.php?title=Mos_(T%C3%A2y_Ban_Nha)&action=edit&redlink=1). Năm [2007](/wiki/2007), 1.405.968 lượt hành khách và 1.953 tấn hàng đã thông qua sân bay này.
## Các hãng hàng không và các tuyến điểm[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Vigo-Peinador&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Vigo-Peinador&action=edit§ion=1)] [Air Europa](/wiki/Air_Europa)(Madrid, Palma de Mallorca, Tenerife-South, Lanzarote) [Air France](/wiki/Air_France)
- operated by
[Régional](/wiki/R%C3%A9gional)(Paris-Charles de Gaulle)
- operated by
[Clickair](/wiki/Clickair)(Barcelona, London-Gatwick) [Iberia Airlines](/wiki/Iberia_Airlines)(Madrid), [Barcelona](/wiki/Barcelona)
- operated by
[Air Nostrum](/wiki/Air_Nostrum)(Alicante, Bilbao, Malaga, Valencia)
- operated by
[Spanair](/wiki/Spanair)(Barcelona, Gran Canaria, Madrid, Tenerife-South)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Vigo-Peinador&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Vigo-Peinador&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Vigo-Peinador&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_Vigo-Peinador&action=edit§ion=3)] [Vigo Airport Map](http://www.aena.es/cartografia/recinto.jsp?id=45&poi=&t=&p=) [Vigo-Peinador Airport at Aena (tiếng Anh)](http://www.aena.es/csee/Satellite?pagename=Estandar%2FPage%2FAeropuerto&c=Page&MO=0&SMO=-1&SiteName=VGO%26cid%3D1048519508258)
- Dữ liệu hàng không thế giới
[thông tin về sân bay cho LEVX](http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=LEVX)
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache-Status: hit

X-Cache: cp1052 hit/1, cp1068 miss


text:
Trinh Hiển Vương hậu
Trinh Hiển Vương hậu (chữ Hán: 貞顯王后; Hangul: 정현왕후, 25 tháng 6, 1462 – 22 tháng 8, 1530), hay Từ Thuận Đại phi (慈順大妃), là Vương hậu thứ 3 của Triều Tiên Thành Tông Lý Huyện, và là mẹ ruột của Triều Tiên Trung Tông Lý Dịch.
Bà có vai trò quan trọng trong việc phế truất Yên Sơn Quân và đưa con trai mình lên ngôi.
Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]
Trinh Hiển vương hậu khuê danh là Trương Diệp Hân(尹昌年; 평정공), sinh ngày 25 tháng 6, năm Triều Tiên Thế Tổ thứ 8 (1462), tại huyện Tân Xương, Pha Bình. Cha ruột là Hàn Minh Quái.Cha nuôi bà là Linh Nguyện phủ viện quân Doãn Hào (尹壕; 1424 - 1496), khi đó đang là "Tòng lục phẩm Tân Xương huyện giám"; mẹ nuôi bà là Diên An phủ phu nhân Điền thị (延安府夫人田氏; 1421 - 1500), người ở Diên An.
Theo thân thế, Trinh Hiển vương hậu thuộc gia tộc Pha Bình Doãn thị (坡平尹氏), có mối quan hệ với Trinh Hi vương hậu của Thế Tổ đại vương. Trinh Hi vương hậu tổ phụ là Doãn Thừa Lễ (尹承禮) và Trinh Hiển vương hậu tổ phụ Doãn Thừa Thuận (尹承順) là anh em ruột với nhau; đều là con của Linh Bình quân Doãn Trắc (尹陟).
Năm 1473, bà được sắc phong làm Thục nghi (淑儀). Năm 1480, ngày 8 tháng 11, sau khi Kế phi Doãn thị bị phế, bà được sắc phong làm Vương phi nhờ tính tình hiền dịu, hòa thuận. Vì tính cách này, bà được Trinh Hi vương hậu và Chiêu Huệ vương hậu yêu quý.
Năm 1488, tháng 3, bà hạ sinh Lý Dịch (李懌), người sau này trở thành Triều Tiên Trung Tông. Khi đó, Lý Dịch mang tước hiệu Tấn Thành đại quân (晉城大君), khác với các Quân (君) do hậu cung sinh ra[1]. Vào lúc này, Thành Tông còn yêu quý Vương thế tử Lý Long là con của Phế phi Doãn thị, nên Lý Dịch không thể được sách lập làm Vương thế tử. Bà còn sinh thêm 3 vị công chúa: Thục Thuận công chúa (順淑公主); Thận Thục công chúa (慎淑公主) và 1 con gái không rõ phong hiệu.
Từ Thuận Đại phi[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1494, Thành Tông thăng hà, Thế tử Lý Long kế vị, tức Yên Sơn Quân. Nhà vua tôn Vương phi Doãn thị lên làm Vương đại phi (王大妃), dâng tôn hiệu là Từ Thuận (慈順), không lâu sau thêm 2 chữ Hòa Huệ (和惠), toàn xưng Từ Thuận Hòa Huệ vương đại phi (慈順和惠王大妃).
Yên Sơn Quân mới đầu là người anh minh hòa nhã, nhưng sau đó vì chuyện của mẹ mình là Phế phi Doãn thị mà hành xử lỗ mãng, giết hại 2 hậu cung của Thành Tông là Trịnh quý nhân và Nghiêm quý nhân vào năm 1504, tức năm thứ 10 tại vị của nhà vua. Cũng trong năm đó, Yên Sơn Quân còn mạo phạm Nhân Túy đại vương đại phi khiến Đại vương đại phi trở bệnh qua đời. Cũng theo Yên Sơn quân kí lục (燕山君日記), nhà vua sau khi giết chết Trịnh Nghiêm lưỡng vị Quý nhân, còn có ý giết luôn Từ Thuận đại phi. Nhưng do Vương phi Thận thị cản lại mà không có việc khinh sợ xảy ra.
Năm 1506, Từ Thuận đại phi triệu tập các đại thần, chủ trì phế truất hôn quân Lý Long, phế thành Yên Sơn quân (燕山君). Con trai Từ Thuận Đại phi là Tấn Thành đại quân Lý Dịch lên kế vị, tức Triều Tiên Trung Tông, sự kiện này gọi là Trung Tông phản chính (中宗反正).
Năm 1530, ngày 22 tháng 8, Từ Thuận đại phi Doãn thị qua đời ở đông chính điện thuộc Cảnh Phúc cung, hưởng thọ 69 tuổi. Thụy hiệu Trinh Hiển vương hậu (貞顯王后), được an táng cùng Thành Tông đại vương ở Tuyên Lăng (宣陵).
Thụy hiệu[sửa | sửa mã nguồn]
- Từ Thuận Hòa Huệ Chiêu Ý Khâm Thục Trinh Hiển Vương hậu
- 慈順和惠昭懿欽淑貞顯王后
- 자순화혜소의흠숙정현왕후
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Triều Tiên vương triều chế độ, con trai của Vương hậu mang hiệu Đại quân (大君), còn con gái mang hiệu Công chúa (公主) để tỏ ra khu biệt ngôi thứ. Còn hậu cung thì con trai mang hiệu Quân (君), con gái là Ông chúa (翁主)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Trung Tông thực lục
- Triều Tiên vương triều thực lục
- Liệt thánh hoàng hậu vương phi thế phổ (列聖皇后王妃世譜)

markdown:
# Trinh Hiển Vương hậu
|Trinh Hiển vương hậu
|
貞顯王后
|
|[Vương hậu](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu) [nhà Triều Tiên](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [1480](/wiki/1480)- [1494](/wiki/1494) [Tề Hiến vương hậu họ Doãn](/w/index.php?title=T%E1%BB%81_Hi%E1%BA%BFn_v%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu_h%E1%BB%8D_Do%C3%A3n&action=edit&redlink=1) [Phế phi họ Thận](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%BF_phi_h%E1%BB%8D_Th%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) [Vương đại phi](/wiki/Th%C3%A1i_h%E1%BA%ADu) [nhà Triều Tiên](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) [1494](/wiki/1494)- [1530](/wiki/1530) [Chiêu Huệ vương hậu](/wiki/Chi%C3%AAu_Hu%E1%BB%87_v%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu) [Thánh Liệt đại phi](/wiki/V%C4%83n_%C4%90%E1%BB%8Bnh_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu) [Triều Tiên Thành Tông](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_Th%C3%A0nh_T%C3%B4ng)
|Hậu duệ|
|
|
Hai công chúa chết non
慈順和惠昭懿欽淑貞顯王后
[25 tháng 6](/wiki/25_th%C3%A1ng_6), [1462](/wiki/1462)
huyện
[Tân Xương](/wiki/T%C3%A2n_X%C6%B0%C6%A1ng), [Pha Bình](/w/index.php?title=Papyeong&action=edit&redlink=1) [22 tháng 8](/wiki/22_th%C3%A1ng_8), [1530](/wiki/1530) [Cảnh Phúc cung](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3nh_Ph%C3%BAc_cung&action=edit&redlink=1) [Tuyên Lăng](/w/index.php?title=Tuy%C3%AAn_L%C4%83ng&action=edit&redlink=1)(宣陵) **Trinh Hiển Vương hậu** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 貞顯王后; [Hangul](/wiki/Hangul): 정현왕후, [25 tháng 6](/wiki/25_th%C3%A1ng_6), [1462](/wiki/1462) – [22 tháng 8](/wiki/22_th%C3%A1ng_8), [1530](/wiki/1530)), hay **Từ Thuận Đại phi** (慈順大妃), là [Vương hậu](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu) thứ 3 của [Triều Tiên Thành Tông](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_Th%C3%A0nh_T%C3%B4ng) Lý Huyện, và là mẹ ruột của [Triều Tiên Trung Tông](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_Trung_T%C3%B4ng) Lý Dịch.
Bà có vai trò quan trọng trong việc phế truất
[Yên Sơn Quân](/wiki/Y%C3%AAn_S%C6%A1n_Qu%C3%A2n) và đưa con trai mình lên ngôi.
## Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&action=edit§ion=1)]
Trinh Hiển vương hậu khuê danh là
**Trương Diệp Hân**(尹昌年; *평정공*), sinh ngày [25 tháng 6](/wiki/25_th%C3%A1ng_6), năm [Triều Tiên Thế Tổ](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_Th%E1%BA%BF_T%E1%BB%95) thứ 8 ( [1462](/wiki/1462)), tại huyện [Tân Xương](/wiki/T%C3%A2n_X%C6%B0%C6%A1ng), [Pha Bình](/w/index.php?title=Papyeong&action=edit&redlink=1). Cha ruột là [Hàn Minh Quái](/wiki/H%C3%A0n_Minh_Qu%C3%A1i).Cha nuôi bà là Linh Nguyện phủ viện quân [Doãn Hào](/w/index.php?title=Do%C3%A3n_H%C3%A0o&action=edit&redlink=1) (尹壕; 1424 - 1496), khi đó đang là *"Tòng lục phẩm Tân Xương huyện giám"*; mẹ nuôi bà là Diên An phủ phu nhân Điền thị (延安府夫人田氏; 1421 - 1500), người ở [Diên An](/wiki/Di%C3%AAn_An).
Theo thân thế, Trinh Hiển vương hậu thuộc gia tộc
*Pha Bình Doãn thị* (坡平尹氏), có mối quan hệ với [Trinh Hi vương hậu](/wiki/Trinh_Hi_v%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu) của Thế Tổ đại vương. Trinh Hi vương hậu tổ phụ là [Doãn Thừa Lễ](/w/index.php?title=Do%C3%A3n_Th%E1%BB%ABa_L%E1%BB%85&action=edit&redlink=1) (尹承禮) và Trinh Hiển vương hậu tổ phụ [Doãn Thừa Thuận](/w/index.php?title=Do%C3%A3n_Th%E1%BB%ABa_Thu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) (尹承順) là anh em ruột với nhau; đều là con của Linh Bình quân [Doãn Trắc](/w/index.php?title=Do%C3%A3n_Tr%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) (尹陟).
Năm
[1473](/wiki/1473), bà được sắc phong làm *Thục nghi* (淑儀). Năm [1480](/wiki/1480), ngày [8 tháng 11](/wiki/8_th%C3%A1ng_11), sau khi [Kế phi Doãn thị](/wiki/Ph%E1%BA%BF_phi_h%E1%BB%8D_Do%C3%A3n) bị phế, bà được sắc phong làm [Vương phi](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_phi&action=edit&redlink=1) nhờ tính tình hiền dịu, hòa thuận. Vì tính cách này, bà được [Trinh Hi vương hậu](/wiki/Trinh_Hi_v%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu) và [Chiêu Huệ vương hậu](/wiki/Chi%C3%AAu_Hu%E1%BB%87_v%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu) yêu quý.
Năm
[1488](/wiki/1488), [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_3), bà hạ sinh **Lý Dịch** (李懌), người sau này trở thành [Triều Tiên Trung Tông](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_Trung_T%C3%B4ng). Khi đó, Lý Dịch mang tước hiệu **Tấn Thành đại quân** (晉城大君), khác với các *Quân* (君) do hậu cung sinh ra . Vào lúc này, Thành Tông còn yêu quý Vương thế tử [1] [Lý Long](/wiki/Y%C3%AAn_S%C6%A1n_Qu%C3%A2n)là con của Phế phi Doãn thị, nên Lý Dịch không thể được sách lập làm [Vương thế tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD). Bà còn sinh thêm 3 vị công chúa: [Thục Thuận công chúa](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A5c_Thu%E1%BA%ADn_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)(順淑公主); [Thận Thục công chúa](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADn_Th%E1%BB%A5c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)(慎淑公主) và 1 con gái không rõ phong hiệu.
## Từ Thuận Đại phi[
[sửa](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&action=edit§ion=2)]
Năm
[1494](/wiki/1494), Thành Tông thăng hà, Thế tử Lý Long kế vị, tức [Yên Sơn Quân](/wiki/Y%C3%AAn_S%C6%A1n_Qu%C3%A2n). Nhà vua tôn Vương phi Doãn thị lên làm [Vương đại phi](/wiki/Th%C3%A1i_h%E1%BA%ADu) (王大妃), dâng tôn hiệu là *Từ Thuận* (慈順), không lâu sau thêm 2 chữ *Hòa Huệ* (和惠), toàn xưng **Từ Thuận Hòa Huệ vương đại phi** (慈順和惠王大妃).
Yên Sơn Quân mới đầu là người anh minh hòa nhã, nhưng sau đó vì chuyện của mẹ mình là
[Phế phi Doãn thị](/wiki/Ph%E1%BA%BF_phi_h%E1%BB%8D_Do%C3%A3n) mà hành xử lỗ mãng, giết hại 2 hậu cung của Thành Tông là [Trịnh quý nhân](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_qu%C3%BD_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) và [Nghiêm quý nhân](/w/index.php?title=Nghi%C3%AAm_qu%C3%BD_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) vào năm [1504](/wiki/1504), tức năm thứ 10 tại vị của nhà vua. Cũng trong năm đó, Yên Sơn Quân còn mạo phạm [Nhân Túy đại vương đại phi](/wiki/Chi%C3%AAu_Hu%E1%BB%87_v%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu) khiến Đại vương đại phi trở bệnh qua đời. Cũng theo [Yên Sơn quân kí lục](/w/index.php?title=Y%C3%AAn_S%C6%A1n_qu%C3%A2n_k%C3%AD_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1) (燕山君日記), nhà vua sau khi giết chết Trịnh Nghiêm lưỡng vị Quý nhân, còn có ý giết luôn Từ Thuận đại phi. Nhưng do [Vương phi Thận thị](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%BF_phi_h%E1%BB%8D_Th%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) cản lại mà không có việc khinh sợ xảy ra.
Năm
[1506](/wiki/1506), Từ Thuận đại phi triệu tập các đại thần, chủ trì phế truất hôn quân Lý Long, phế thành *Yên Sơn quân* (燕山君). Con trai Từ Thuận Đại phi là Tấn Thành đại quân Lý Dịch lên kế vị, tức [Triều Tiên Trung Tông](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_Trung_T%C3%B4ng), sự kiện này gọi là *Trung Tông phản chính* (中宗反正).
Năm
[1530](/wiki/1530), ngày [22 tháng 8](/wiki/22_th%C3%A1ng_8), Từ Thuận đại phi Doãn thị qua đời ở đông chính điện thuộc [Cảnh Phúc cung](/wiki/Gyeongbokgung), hưởng thọ 69 tuổi. Thụy hiệu **Trinh Hiển vương hậu** (貞顯王后), được an táng cùng Thành Tông đại vương ở [Tuyên Lăng](/w/index.php?title=Tuy%C3%AAn_L%C4%83ng&action=edit&redlink=1) (宣陵).
## Thụy hiệu[
[sửa](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&action=edit§ion=3)]
- Từ Thuận Hòa Huệ Chiêu Ý Khâm Thục Trinh Hiển Vương hậu
- 慈順和惠昭懿欽淑貞顯王后
- 자순화혜소의흠숙정현왕후
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&action=edit§ion=4)] **Triều Tiên vương triều chế độ, con trai của Vương hậu mang hiệu** [^](#cite_ref-1) *Đại quân*(大君), còn con gái mang hiệu *Công chúa*(公主) để tỏ ra khu biệt ngôi thứ. Còn hậu cung thì con trai mang hiệu *Quân*(君), con gái là *Ông chúa*(翁主)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Trinh_Hi%E1%BB%83n_V%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%ADu&action=edit§ion=5)] [Trung Tông thực lục](/w/index.php?title=Trung_T%C3%B4ng_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1) [Triều Tiên vương triều thực lục](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_v%C6%B0%C6%A1ng_tri%E1%BB%81u_th%E1%BB%B1c_l%E1%BB%A5c)
- Liệt thánh hoàng hậu vương phi thế phổ (列聖皇后王妃世譜)

X-Cache: cp1053 hit/1, cp1068 miss


text:
Tubre
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Taufers (Tubre) tiếng Ý: Tubre; tiếng Đức: Taufers im Münstertal; Archaic (881AD): Tuberis; tiếng Latin: Tubernus) là một đô thị ở tỉnh Bolzano-Bozen trong vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, có vị trí cách khoảng 80 km về phía tây bắc của thành phố Trento và khoảng 70 km west of thành phố Bolzano, tại biên giới với Thụy Sĩ. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 953 người và diện tích là 45,8 km².[1]
Đô thị Taufers (Tubre) có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Pontevilla and Rivaira.
Taufers (Tubre) giáp các đô thị: Glurns (Glorenza), Mals (Malles), Prad (Prato), Stilfs (Stelvio), Lü (Thụy Sĩ), Müstair (Thụy Sĩ), Santa Maria Val Müstair (Thụy Sĩ), Scuol (Thụy Sĩ), và Valchava (Thụy Sĩ).
Biến động dân số[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- (tiếng Ý) (tiếng Đức) Trang mạng của đô thị này

markdown:
# Tubre
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng |Hermann Bernhard Fliri
|Độ cao |1240 m
|Diện tích |45,8 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||953
|| - Mật độ
||21/km²
|Múi giờ Tọa độ |Tiếng Ý: tubresi
|
Tiếng Đức: Tauferser
|0473
|Mã bưu điện |39020
||Pontevilla, Rivaira
|Website: **Taufers (Tubre)** [tiếng Ý](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C3%9D): *Tubre*; [tiếng Đức](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C4%90%E1%BB%A9c): *Taufers im Münstertal*; Archaic (881AD): *Tuberis*; [tiếng Latin](/wiki/Latinh): *Tubernus*) là một đô thị ở [tỉnh Bolzano-Bozen](/wiki/Bolzano-Bozen_(t%E1%BB%89nh)) trong vùng [Trentino-Alto Adige/Südtirol](/wiki/Trentino-Alto_Adige/S%C3%BCdtirol) của [Ý](/wiki/%C3%9D), có vị trí cách khoảng 80 km về phía tây bắc của thành phố [Trento](/wiki/Trento) và khoảng 70 km west of thành phố [Bolzano](/wiki/Bolzano), tại biên giới với [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 953 người và diện tích là 45,8 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Đô thị Taufers (Tubre) có các
* (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Pontevilla and Rivaira. frazioni*
Taufers (Tubre) giáp các đô thị:
[Glurns (Glorenza)](/w/index.php?title=Glurns&action=edit&redlink=1), [Mals (Malles)](/w/index.php?title=Mals&action=edit&redlink=1), [Prad (Prato)](/w/index.php?title=Prad_am_Stilfser_Joch&action=edit&redlink=1), [Stilfs (Stelvio)](/w/index.php?title=Stilfs&action=edit&redlink=1), [Lü](/w/index.php?title=L%C3%BC&action=edit&redlink=1) ( [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9)), [Müstair](/w/index.php?title=M%C3%BCstair&action=edit&redlink=1) ( [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9)), [Santa Maria Val Müstair](/w/index.php?title=Santa_Maria_Val_M%C3%BCstair&action=edit&redlink=1) ( [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9)), [Scuol](/w/index.php?title=Scuol&action=edit&redlink=1) ( [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9)), và [Valchava](/w/index.php?title=Valchava&action=edit&redlink=1) ( [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9)).
## Biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Tubre&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tubre&action=edit§ion=1)] ![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/timeline/6de99a58a7ddfbea2f55861df59e21af.png)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tubre&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tubre&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tubre&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tubre&action=edit§ion=3)] **(tiếng Ý)** **(tiếng Đức)** [Trang mạng của đô thị này](http://www.comune.tubre.bz.it)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

X-Cache: cp1066 miss, cp1068 miss