text:
Iapetus (vệ tinh)
Iapetus (phát âm /aɪˈæpɨtəs/ [6]) đôi khi được viết là Japetus (phiên âm là /ˈdʒæpɨtəs/)[7] là vệ tinh lớn thứ ba của Sao Thổ (sau Titan và Rhea) và là vệ tinh lớn thứ 11 trong hệ Mặt trời[8]. Iapetus được nhà thiên văn học Giovanni Domenico Cassini phát hiện vào năm 1671. Đây là một vệ tinh hết sức đặc biệt trước hết là bởi vì 2 nửa bán cầu của nó có 2 màu khác nhau rõ rệt. Tiếp đó có thể kể đến một đặc điểm hình dáng rất bất thường và bí ẩn. Đó là một dãy núi cao chạy dọc xích đạo có chiều dài bằng nửa chu vi vệ tinh.
Mục lục
Phát hiện[sửa | sửa mã nguồn]
Iapetus được nhà thiên văn học người Italia Giovanni Domenico Cassini phát hiện vào tháng 10 năm 1671 ở cạnh phía tây của Sao Thổ. Đầu năm 1672, dự đoán rằng vệ tinh này sẽ xuất hiện lại ở cạnh phía đông của Sao Thổ, ông đã nỗ lực quan sát và tìm kiếm nó nhưng không thành công. Tiếp sau đó ông lại quan sát thấy hiện tượng nói trên xảy ra một lần nữa vào tháng 12 năm 1672 và tháng 2 năm 1673. Trong mỗi lần như vậy, ông bỏ ra 14 ngày quan sát vệ tinh này khi nó dịch chuyển ở cạnh phía tây của Sao Thổ. Tuy nhiên khi quan sát ở cạnh phía đông thì không thấy gì cả. Phải mãi đến năm 1705, sử dụng một kính thiên văn tốt hơn, ông mới nhìn thấy được Iapetus khi nó dịch chuyển bên phần phía đông. Độ rọi của vệ tinh này giữa 2 vị trí phía đông và phía tây Sao Thổ có sự chênh lệch lớn lên tới gần 2 đơn vị[9][10].
Từ những kết quả nói trên, Cassini dự đoán rằng Iapetus có một nửa bề mặt có màu sáng và nửa còn lại có màu tối. Do hiện tượng Iapetus luôn chỉ quay một mặt về phía Sao Thổ khi nó quay quanh hành tinh này, khi quan sát thấy nó ở phần phía tây của Sao Thổ, ta sẽ thấy bề mặt sáng màu và khi nó ở phía đông Sao Thổ thì ngược lại. Mặt bán cầu tối màu sau đó được đặt tên là Cassini Regio theo tên của ông.
Đặt tên[sửa | sửa mã nguồn]
Vệ tinh Iapetus được đặt theo tên vị thần khổng lồ Iapetus trong Thần thoại Hy Lạp, là một vị thần khổng lồ Titan, con trai của Uranus và Gaia. Đến lượt Iapetus lại là cha của Atlas, Prometheus, Epimetheus và Menoetius. Iapetus cũng có tên khác là Saturn VIII.
Lúc đầu Cassini gọi 4 vệ tinh của Sao Thổ mà ông phát hiện ra (Tethys, Dione, Rhea và Iapetus) là Sidera Lodoicea (tiếng La tinh nghĩa là: những vì sao của vua Louis) để vinh danh vua Louis XIV.[11] Tuy nhiên các nhà thiên văn không thích sử dụng cách gọi tên mang tính chất cá nhân như vậy. Lúc đầu họ gọi 4 vệ tinh này là Saturn I, II, III và V (lần lượt theo thứ tự các vệ tinh như trên) cộng thêm Titan là Saturn IV. Sau đó khi phát hiện ra 2 vệ tinh Mimas, Enceladus ở gần Sao Thổ hơn, họ tăng chỉ số ở các vệ tinh này thành III, IV, V và VII. Tiếp đó Hyperion được phát hiện nằm giữa Titan và Iapetus, Iapetus tăng lên thành Saturn VIII. Những tên gọi đó vẫn còn được giữ cho đến ngày nay mặc dù đã có nhiều vệ tinh khác được phát hiện. Như vậy hiện nay, Iapetus còn được gọi là Saturn VIII.
Tên gọi 7 vệ tinh lớn của Sao Thổ mà người ta sử dụng hiện nay được nhà thiên văn học John Herschel (con trai của người đã phát hiện ra 2 vệ tinh Mimas và Enceladus, William Herschel) đặt vào năm 1847 trong tác phẩm Results of Astronomical Observations made at the Cape of Good Hope[7] (Kết quả các quan trắc thiên văn tại mũi Hảo Vọng) của mình. Trong tác phẩm này, ông đã sử dụng tên các vị thần khổng lồ Hy Lạp, tức là các anh chị em của thần Cronos (hay Kronos). Cronos là vị thần trong thần thoại Hy Lạp tương đương với thần Saturn trong thần thoại La Mã. Dạng tính từ trong tiếng Anh của Iapetus là Iapetian (/ˌaɪəˈpiːtiən/) hoặc là Japetian (/dʒəˈpiːtiən/).
Người ta đặt tên các đồi, núi, hố thiên thạch, bồn địa... trên Iapetus theo tên của các nhân vật và địa danh trong sử thi thơ của Pháp Bài hát của Roland (ví dụ như người ta đặt tên các hố thiên thạch là Charlemagne và Baligant theo tên nhân vật trong tác phẩm, hay mặt bán cầu sáng màu được đặt là Roncevaux Terra theo tên một địa danh trong tác phẩm. Ngoại lệ duy nhất chính là Cassini Regio được đặt theo tên người phát hiện.
Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]
Iapetus có mật độ tương đối thấp. Điều đó cho thấy có lẽ nó được cấu tạo chủ yếu từ băng. Đá chỉ chiếm một phần nhỏ (cỡ 20%)[12].
Không giống như đa số các vệ tinh, hình dạng chung của Iapetus không phải là hình cầu hay elipsoit mà giống như 2 nửa cầu bị ép lại và có một vành đai nhô cao ở giữa[13]. Vành đai ở đây là một rặng núi rất cao, dài và nổi bật có thể nhận thấy rõ ràng ngay cả khi quan sát vệ tinh ở khoảng cách rất xa. Do đó hình dáng của Iapetus có thể khiến ta liên tưởng đến hình dáng của quả óc chó.
Iapetus có rất nhiều miệng hố thiên thạch. Những bức ảnh chụp bởi Cassini cho thấy những bồn địa lớn ở vùng tối là di tích của các vụ va chạm thiên thạch trong quá khứ. Ít nhất năm trong số các miệng hố này có đường kính trên 350 km. Miệng hố lớn nhất, Turgis có đường kính 580 km[14]. Vành của hố Turgis dốc thằng đứng và có một đoạn sườn dốc cao tới 15 km[15].
Hai nửa khác màu[sửa | sửa mã nguồn]
Ngay từ thế kỉ thứ 17, khi Giovanni Cassini chỉ quan sát thấy Iapetus khi nó đang ở phía tây của Sao Thổ và không quan sát thấy nó ở phía ngược lại, ông đã dự đoán chính xác rằng Iapetus luôn quay một mặt về phía Sao Thổ và hơn nữa, 2 nửa quan sát được của Iapetus khi nó ở hai phía khác nhau của Sao Thổ có sự chênh lệch lớn về độ phản xạ. Sau đó điều này đã được khẳng định khi quan sát sử dụng loại kính thiên văn tốt hơn.
Sự khác biệt về màu sắc giữa 2 mặt của Iapetus là cực kì rõ rệt. Trong khi mặt bán cầu hướng theo chiều quay của nó rất tối (suất phản xạ 0,03–0,05), hơi có màu nâu đỏ, mặt bán cầu còn lại và 2 cực lại rất sáng (suất phản xạ 0,5 đến 0,6, tương đương với suất phản xạ của Europa. Vì thế, độ rọi tuyệt đối của bề mặt sáng là 10,2 còn của bề mặt tối là 11,9. Khả năng của những kính thiên văn tốt nhất vào thế kỉ 17 nằm ở khoảng giữa 2 độ rọi này. Chính vì thế, tùy vào mặt nào của Iapetus hướng về phía người quan sát mà người đó có thể nhìn thấy vệ tinh này hay không. 2 màu tối và sáng phân bố tương tự như biểu tượng âm dương hoặc là đường phân cách trên bề mặt quả bóng tennis. Vùng tối được đặt tên là Cassini Regio, vùng sáng là Roncevaux Terra. Những vật chất tối màu nguyên thủy có thể có nguồn gốc từ vũ trụ, nhưng hiện nay chúng là phần sót lại của quá trình thăng hoa băng xảy ra tại vùng có nhiệt độ cao hơn trên bề mặt Iapetus. Chúng chứa những chất hữu cơ tương tự như những hợp chất trên các thiên thạch nguyên thủy hoặc trên bề mặt các sao chổi. Những quan sát trên Trái Đất cho thấy các chất này là hợp chất giàu carbon, và có thể có cả các polyme của HCN.
Ngày 10 tháng 9 năm 2007, tàu thám hiểm Cassini bay cách Iapetus 1.640 km đã cho thấy cả hai nửa bề mặt của vệ tinh này đều có nhiều hố thiên thạch. Ranh giới phân cách giữa 2 vùng là không rõ ràng. Chúng là hỗn hợp của những dải vật chất sáng và tối đan xen. Các dải này có thế có kích cỡ rất nhỏ có khi xuống dưới 30 m. Có vật chất tối màu chứa trong các lòng chảo thấp và vật chất sáng màu trên sườn các miệng hố thiên thạch, nhưng không có sắc thái trung gian như màu xám [16]. Các lớp vật chất sáng và tối màu này ở đôi chỗ cực kì mỏng, chỉ dày vài chục centimet [17]. Chỉ cần một mảnh thiên thạch rất nhỏ cũng đủ sức đào xuyên qua lớp vật chất mỏng phía ngoài và chạm vào phần vỏ băng phía trong[18].
Các nhà khoa học NASA cho rằng các vật chất tối màu là phần sót lại khi băng nước bị thăng hoa (hóa hơi)[18]. Trước hết cần phải thấy rằng Iapetus chu kì tự quay của Iapetus (cũng tức là chu kì quay quanh Sao Thổ) là dài nhất trong số các vệ tinh của Sao Thổ (79 ngày). Vì thế ngay từ khi bề mặt của nó chưa bị phân thành 2 màu riêng biệt, Iapetus cũng đã có nhiệt độ cao nhất vào ban ngày và lạnh nhất vào ban đêm so với các vệ tinh khác của Sao Thổ. Cụ thể nhiệt độ ban ngày ở xích đạo tại vùng tối màu Cassini Regio là 128 K còn tại vùng sáng màu Roncevaux Terra là 113 K[19]. Chênh lệch nhiệt độ tại 2 vùng khiến cho băng có xu hướng bị thăng hoa ở vùng Cassini, vốn có nhiệt độ cao hơn, và lại rơi xuống ở vùng Roncevaux và 2 cực, nơi có nhiệt độ thấp hơn. Sau một quá trình rất dài, Cassini bị mất băng càng lúc càng thẫm màu, trong khi Roncevaux và 2 cực càng lúc càng sáng màu. Do độ phản xạ chênh lệch càng lớn, chênh lệch nhiệt độ tại 2 vùng tăng, càng đẩy mạnh quá trình nói trên. Người ta tính ra rằng, trong thời gian 1 tỉ năm, nếu bỏ qua việc băng thăng hoa từ vùng Cassini rơi xuống vùng Roncevaux, vùng Cassini sẽ bị mất một lớp băng dày 20 m còn vùng Roncevaux chỉ mất 10 cm băng[19]. Sự chênh lệch đó đã trả lời cho các câu hỏi: tại sao bề mặt Iapetus lại có 2 màu phân biệt, tại sao không thấy có màu trung gian và tại sao lớp vật chất bề mặt của Iapetus lại mỏng như thế.
Mặc dù vậy, quá trình hình thành 2 nửa sáng tối của Iapetus cần phải có một chất xúc tác nào đó. Nếu không, quá trình đó sẽ không bao giờ xảy ra. Người ta cho rằng có một vệ tinh nhỏ nào đó trong quá khứ đã bị bắn ra nhiều mảnh vụn nhỏ gần quỹ đạo của Iapetus. Bề mặt hướng theo chiều chuyển động của vệ tinh (chính là bề mặt tối màu hiện nay) đã quét qua các mảnh vụn này, khiến chúng rơi xuống và bắt đầu làm tối màu nửa bề mặt này. Giả thuyết được đưa ra cách đây 30 năm và gần đây lại được nhắc lại sau những quan sát của tàu Cassini.
Cụ thể ta có thể hình dung một vệ tinh nào đó sau một vụ va chạm hoặc sau khi bị các vi thiên thạch bắn phá, đã tạo ra nhiều mảnh vật chất nhỏ. Các mảnh này do bị mất dần quỹ đạo, từ từ rơi xuống bề mặt Sao Thổ theo đường xoắn ốc. Chúng có thể đã bị ánh sáng mặt trời làm cho tối đi (do băng bị thăng hoa). Một phần của những mảnh vụn này đã rơi xuống Iapetus, làm cho một nửa của vệ tinh này có màu thẫm hơn chút ít so với nửa còn lại. Độ phản xạ chênh lệch tạo ra chênh lệch nhiệt độ, và đây chính là chất xúc tác cho quá trình đã đề cập ở trên.
Hiện nay người ta cho rằng nguồn cung cấp những mảnh vụn vật chất này là Phoebe, vệ tinh lớn nhất ở phía ngoài Iapetus. Mặc dù vật chất bề mặt của nó khá sáng màu (gần với màu sắc của Iapetus ở bề mặt sáng hơn là ở bề mặt tối)[20] nhưng các mảnh vụn từ nó vẫn đủ để tạo ra sự khác biệt về suất phản xạ giữa 2 bề mặt Iapetus. Các mảnh vụn này sau một thời gian dài đã bị che lấp bởi quá trình thăng hoa.
Hình dáng[sửa | sửa mã nguồn]
Tính toán hiện tại đưa ra bán kính theo 3 chiều của Iapetus là 747,1 × 749 × 712,6 km. Bán kính trung bình sẽ là 736 ± 2 km[2]. Mặc dù vậy, những kết quả này chưa thật sự chính xác vì toàn bộ bề mặt của Iapetus chưa được chụp ảnh với độ phân giải đủ cao. Có một điều lạ là để có được độ dẹt như hiện tại, Iapetus cần phải quay rất nhanh với chu kì khoảng 10 tiếng, trái với chu kì rất chậm hiện tại. Giải thích cho hiện tượng này, người ta cho rằng lúc đầu vệ tinh có tốc độ quay rất lớn và có hình dạng như hiện tại. Hình dạng này bị giữ nguyên sau khi lớp vỏ Iapetus cứng lại một thời gian sau khi nó hình thành. Sau đó, tốc độ của Iapetus mới dần chậm lại cho tới khi nó bị khóa lại luôn hướng một mặt về phía Sao Thổ[13].
Dãy núi xích đạo[sửa | sửa mã nguồn]
Một điều bí ẩn khác của Iapetus là rặng núi cao tại vùng Cassini Regio, chạy dọc theo xích đạo. Rặng núi này dài 1.300 km, rộng 20 km và cao tới 13 km[21] Within the bright Roncevaux Terra there is no ridge, but there are a series of isolated 10 km peaks along the equator.[22]. Nó được phát hiện khi tàu Cassini chụp ảnh vệ tinh vào ngày 31 tháng 12 năm 2004. Một số đoạn của rặng núi cao tới trên 20 km. Rặng núi đã hình thành nên một hệ thống rất phức tạp gồm các đỉnh núi cô lập, nhưng đoạn liên tục dài trên 200 km và những đoạn có 3 rặng núi chạy song song. Ở vùng sáng màu Roncevaux Terra không có rặng núi tương tự nhưng có một dãy các đỉnh núi cô lập cao tới 10 km cũng dọc theo xích đạo. Các rặng núi có rất nhiều chỗ bị bắn phá bởi thiên thạch. Điều đó cho thấy chúng được hình thành rất sớm, khi mật độ bắn phá thiên thạch còn rất cao. Do hình dáng nổi bật của rặng núi này, Iapetus trông giống như một quả óc chó.
Hiện tại người ta vẫn chưa có câu trả lời cho câu hỏi: rặng núi này được hình thành như thế nào; và tại sao nó lại chạy dọc theo xích đạo. Có ít nhất 3 giả thuyết được đưa ra, nhưng không có giả thuyết nào có thể trả lời tại sao rặng núi này chỉ chạy trên vùng Cassini Regio.
- Nhóm các nhà khoa học hợp tác với dự án Cassini cho rằng rặng núi là kết quả từ giai đoạn đầu trong quá trình hình thành Iapetus. Ở giai đoạn này, vệ tinh này quay rất nhanh, có hình dạng khá dẹt[23]. Độ cao của rặng núi cho thấy chu kì quay của vệ tinh không thể vượt quá 17 giờ trong giai đoạn này. Nếu như Iapetus lạnh đi đủ nhanh để duy trì hình dáng của rặng núi nhưng vẫn đủ độ đàn hồi để khiến cho nó biến dạng dưới lực hút của Sao Thổ và bị giảm dần tốc độ cho đến khi chu kì tự quay của nó bằng chu kì quay quanh Sao Thổ như ngày nay, cần phải có sự gia nhiệt bởi quá trình phân rã phóng xạ của aluminium-26. Đồng vị này xuất hiện rất nhiều trong đám tinh vân hệ mặt trời (tinh vân đã hình thành nên hệ mặt trời hiện tại), nhưng sau đó chúng đã bị phân rã hết. Lượng aluminium-26 cần có để làm nóng Iapetus tới nhiệt độ cần thiết đã chỉ ra rằng thời điểm hình thành của Iapetus có lẽ sớm hơn so với các tiểu hành tinh khoảng 2 triệu năm.
- Giả thuyết thứ 2 cho rằng rặng núi có lẽ được hình thành từ băng nằm dưới bề mặt Iapetus bị đẩy trồi lên và rắn lại. Nếu như lúc đầu rặng núi này không nằm ở xích đạo, có thể trục quay của Iapetus đã bị thay đổi khiến cho xích đạo dịch chuyển đến đúng vị trí của nó.
- Giả thuyết thứ 3 cho rằng lúc đầu Iapetus có một vành đai quay xung quanh. Điều này là có thể trong thời kì đầu của Iapetus vì vệ tinh này cách khá xa Sao Thổ, do đó vùng Hill (vùng mà lực hấp dẫn của Iapetus mạnh hơn so với Sao Thổ) tương đối lớn. Vành đai này có thể đã rơi xuống xích đạo của Iapetus tạo ra rặng núi hiện tại[24]. Tuy nhiên giả thuyết này vấp phải vấn đề là rặng núi xích đạo có vẻ rất cứng và vững chắc, khó có thể là kết quả của sự tích tụ các thiên thạch. Hơn nữa, những bức ảnh gần đây cho thấy những vết nứt địa tầng chạy dọc theo rặng núi. Đó là bằng chứng rõ ràng chống lại giả thuyết này[18].
Nhiệt độ[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiệt độ tại xích đạo tại vùng bề mặt tối của vệ tinh có thể lên tới 130 K (−143,2 °C hoặc −226 °F). Vùng bề mặt sáng hấp thụ ít nhiệt lượng hơn, chỉ có thể lên đến nhiệt độ 100 K (−173,2 °C or −280 °F)[25].
Quỹ đạo[sửa | sửa mã nguồn]
Quỹ đạo của Iapetus tương đối khác thường. Mặc dù là vệ tinh lớn thứ ba của Sao Thổ, quỹ đạo của nó rất xa so với vệ tinh lớn nằm gần nó nhất là Titan. Nó cũng là vệ tinh có quỹ đạo nghiêng nhất so với xích đạo của Sao Thổ trong số các vệ tinh thông thường. Chỉ có những vệ tinh bất thường ở phía ngoài như Phoebe mới có quỹ đạo nghiêng hơn so với Iapetus. Nguyên nhân của hiện tượng này đến nay vẫn chưa được giải thích.
Với khoảng cách lớn và quỹ đạo nghiêng, Iapetus là vệ tinh duy nhất trong các vệ tinh lớn của Sao Thổ có thể nhìn thấy rõ rành vành đai của nó. Ở các vệ tinh lớn khác, người quan sát chỉ có thể nhìn thấy một dải rất hẹp và mờ. Sao Thổ xuất hiện trên bầu trời Iapetus dưới góc nhìn 1°56' (gấp 4 lần so với Trái Đất nhìn từ Mặt Trăng)[26].
Nguồn gốc-lịch sử hình thành[sửa | sửa mã nguồn]
Thám hiểm[sửa | sửa mã nguồn]
Tàu thám hiểm Cassini đã rất nhiều lần chụp ảnh Iapetus từ khoảng cách trung bình. Mặc dù vậy, do quỹ đạo xa bất thường của mình, tàu Cassini rất khó đến gần được Iapetus. Lần đến gần Iapetus duy nhất của Cassini là vào ngày 10 tháng 9 năm 2007. Cassini chỉ cách Iapetus khoảng 1227 km. Hiện chưa có kế hoạch cho những lần tới gần tiếp theo.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Pseudo-MPEC for Saturn VIII
- ^ a ă â Thomas, P. C.; Burns, J. A.; Helfenstein, P.; Squyres, S.; Veverka, J.; Porco, C.; Turtle, E.; McEwen, A.; Denk, T.; Giese, B.; et al. (2007). “Shapes of the saturnian icy satellites and their significance”. Icarus 190: 573–584. doi:10.1016/j.icarus.2007.03.012.
- ^ a ă Jacobson, R. A.; Antreasian, P. G.; Bordi, J. J.; Criddle, K. E.; et.al. (tháng 12 năm 2006). “The gravity field of the saturnian system from satellite observations and spacecraft tracking data”. The Astronomical Journal 132: 2520–2526. doi:10.1086/508812.
- ^ Williams, David R. “Saturnian Satellite Fact Sheet”. NASA. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2007.
- ^ “Classic Satellites of the Solar System”. Observatorio ARVAL. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2007.
- ^ In US dictionary transcription, us dict: ī·ăp′·
ı·təs.
- ^ a ă Lassell, William (14 tháng 1 năm 1848). “Satellites of Saturn”. Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 8 (3): 42–43.
- ^ The moons more massive than Iapetus are: Earth Moon, The 4 Galilean moons, Titan, Rhea, Titania, Oberon, and Triton. See JPLSSD.
- ^ Van Helden, A., "Saturn through the telescope: A brief historical survey", Saturn, Tucson: University of Arizona Press, pp.23-43 (1984).
- ^ Harland, David M., Mission to Saturn: Cassini and the Huygens Probe, Chichester: Praxis Publishing (2002).
- ^ “Saturn: Moons: Iapetus”. NASA. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2009.
- ^ Castillo-Rogez, J. C.; Matson, D. L.; Sotin, C.; Johnson, T. V.; Lunine, J. I.; Thomas, P. C. (2007). “Iapetus’ geophysics: Rotation rate, shape, and equatorial ridge”. Icarus 190: 179–202. doi:10.1016/j.icarus.2007.02.018.
- ^ a ă Cowen, R. (2007). Idiosycratic Iapetus, Science News vol. 172, pp. 104-106. references)
- ^ “Iapetus: Turgis”. Gazetteer of Planetary Nomenclature. USGS Astrogeology. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2009.
- ^ “PIA06171: Giant Landslide on Iapetus”. NASA/JPL/Space Science Institute (photojournal). Ngày 31 tháng 12 năm 2004. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2009.
- ^ Cassini-Huygens: Multimedia-Images
- ^ Cassini-Huygens: Multimedia-Images
- ^ a ă â Cassini-Huygens: News
- ^ a ă Cassini-Huygens: Multimedia-Images
- ^ Hendrix, A. R.; Hansen, C. J. (15 tháng 3 năm 2018). “Iapetus and Phoebe as Measured by the Cassini UVIS” (PDF). 36th Annual Lunar and Planetary Science Conference.
- ^ Porco, C. C.; E. Baker, J. Barbara, K. Beurle, A. Brahic, J. A. Burns, S. Charnoz, N. Cooper, D. D. Dawson, A. D. Del Genio, T. Denk, L. Dones, U. Dyudina, M. W. Evans, B. Giese, K. Grazier, P. Helfenstein, A. P. Ingersoll, R. A. Jacobson, T. V. Johnson, A. McEwen, C. D. Murray, G. Neukum, W. M. Owen, J. Perry, T. Roatsch, J. Spitale, S. Squyres, P. C. Thomas, M. Tiscareno, E. Turtle, A. R. Vasavada, J. Veverka, R. Wagner, R. West (ngày 25 tháng 2 năm 2005). “Cassini imaging science: Initial results on Phoebe and Iapetus”. Science 307 (5713): 1237–1242. PMID 15731440. doi:10.1126/science.1107981. 2005Sci...307.1237P.
- ^ Cassini-Huygens: Multimedia-Images
- ^ Kerr, Richard A. (ngày 6 tháng 1 năm 2006). “How Saturn's Icy Moons Get a (Geologic) Life”. Science 311 (5757): 29. PMID 16400121. doi:10.1126/science.311.5757.29.
- ^ W.-H Ip 2006. On a ring origin of the equatorial ridge of Iapetus. Geophysical Research Letters, Volume 33, L16203, doi:10.1029/2005GL025386
- ^ Cassini-Huygens: Multimedia-Images
- ^ Angular diameter calculated using Celestia software.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Nhiệm vụ Cassini - Iapetus
- Bàn về Iapetus, tháng 10 năm 2007
- Hồ sơ Iapetus by NASA's Solar System Exploration
- The Planetary Society: Iapetus
- bài báo Astronomy Picture of the Day
- Mirror Objects in the Solar System? Những vật thể gương trong hệ Mặt trời - bài báo bàn về vật chất gương và Iapetus trong ngữ cảnh này.
- A Moon with a View - Bàn về sự kì lạ của Iapetus, Richard C. Hoagland
- Những nỗ lực mới phá giải bí ẩn về vệ tinh hình quả óc chó của Sao Thổ - thuyết hình thành rặng núi xích đạo.

markdown:
# Iapetus (vệ tinh)
[Buớc tưới chuyển hướng](#mw-head) [Bước tới tìm kiếm](#p-search)
Quỹ đạo
|
|[Độ dẹt quỹ đạo](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_d%E1%BA%B9t_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-1) [Chu kì quay](/w/index.php?title=Chu_k%C3%AC_quay&action=edit&redlink=1) [Độ nghiêng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng&action=edit&redlink=1)
15.47° (với xích đạo Sao Thổ)
7.52° (với
[mặt phẳng Laplace](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_ph%E1%BA%B3ng_Laplace&action=edit&redlink=1)) [Vệ tinh](/wiki/V%E1%BB%87_tinh)của [Sao Thổ](/wiki/Sao_Th%E1%BB%95) **Đặc điểm vật lý** [Kích thước](/wiki/Chi%E1%BB%81u_d%C3%A0i) [[2]](#cite_note-Thomas2007-2) [Bán kính](/wiki/B%C3%A1n_k%C3%ADnh) [[2]](#cite_note-Thomas2007-2) [Diện tích bề mặt](/w/index.php?title=Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch_b%E1%BB%81_m%E1%BA%B7t&action=edit&redlink=1) 6km 2 [Khối lượng](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) 21kg [[3]](#cite_note-Jacobson_2006-3) [Mật độ trung bình](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ri%C3%AAng#Khối_lượng_riêng_trung_bình) [[3]](#cite_note-Jacobson_2006-3) [Gia tốc bề mặt tại quỹ đạo](/w/index.php?title=Gia_t%E1%BB%91c_b%E1%BB%81_m%E1%BA%B7t_t%E1%BA%A1i_qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1) [Tốc độ vũ trụ cấp 1](/wiki/T%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BB%99_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_c%E1%BA%A5p_1) [Chu kì tự quay](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_t%E1%BB%B1_quay)
quanh Sao Mộc)
[Độ nghiêng trục](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_tr%E1%BB%A5c_quay) [Độ phản xạ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) [[4]](#cite_note-fact-4) [Độ rọi tuyệt đối](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_r%E1%BB%8Di_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1)(H) [[5]](#cite_note-magnitude-5) [Iapetus](/wiki/Iapetus).
Iapetus (phát âm /aɪˈæpɨtəs/
) đôi khi được viết là Japetus (phiên âm là /ˈdʒæpɨtəs/) [6] là vệ tinh lớn thứ ba của Sao Thổ (sau [[7]](#cite_note-Lassell-7) [Titan](/wiki/Titan_(v%E1%BB%87_tinh))và [Rhea](/wiki/Rhea_(v%E1%BB%87_tinh))) và là vệ tinh lớn thứ 11 trong [hệ Mặt trời](/wiki/H%E1%BB%87_M%E1%BA%B7t_Tr%E1%BB%9Di) . Iapetus được nhà thiên văn học [[8]](#cite_note-8) [Giovanni Domenico Cassini](/wiki/Giovanni_Domenico_Cassini)phát hiện vào năm 1671. Đây là một vệ tinh hết sức đặc biệt trước hết là bởi vì 2 nửa bán cầu của nó có 2 màu khác nhau rõ rệt. Tiếp đó có thể kể đến một đặc điểm hình dáng rất bất thường và bí ẩn. Đó là một dãy núi cao chạy dọc xích đạo có chiều dài bằng nửa chu vi vệ tinh.
## Mục lục
## Phát hiện[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=1)]
Iapetus được nhà thiên văn học người
[Italia](/wiki/%C3%9D) Giovanni Domenico Cassini phát hiện vào tháng 10 năm 1671 ở cạnh phía tây của Sao Thổ. Đầu năm 1672, dự đoán rằng vệ tinh này sẽ xuất hiện lại ở cạnh phía đông của Sao Thổ, ông đã nỗ lực quan sát và tìm kiếm nó nhưng không thành công. Tiếp sau đó ông lại quan sát thấy hiện tượng nói trên xảy ra một lần nữa vào tháng 12 năm 1672 và tháng 2 năm 1673. Trong mỗi lần như vậy, ông bỏ ra 14 ngày quan sát vệ tinh này khi nó dịch chuyển ở cạnh phía tây của Sao Thổ. Tuy nhiên khi quan sát ở cạnh phía đông thì không thấy gì cả. Phải mãi đến năm 1705, sử dụng một kính thiên văn tốt hơn, ông mới nhìn thấy được Iapetus khi nó dịch chuyển bên phần phía đông. Độ rọi của vệ tinh này giữa 2 vị trí phía đông và phía tây Sao Thổ có sự chênh lệch lớn lên tới gần 2 đơn vị [[9]](#cite_note-9) .
[10]
Từ những kết quả nói trên, Cassini dự đoán rằng Iapetus có một nửa bề mặt có màu sáng và nửa còn lại có màu tối. Do hiện tượng Iapetus luôn chỉ quay một mặt về phía Sao Thổ khi nó quay quanh hành tinh này, khi quan sát thấy nó ở phần phía tây của Sao Thổ, ta sẽ thấy bề mặt sáng màu và khi nó ở phía đông Sao Thổ thì ngược lại. Mặt bán cầu tối màu sau đó được đặt tên là
[Cassini Regio](/w/index.php?title=Cassini_Regio&action=edit&redlink=1) theo tên của ông.
## Đặt tên[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=2)]
Vệ tinh Iapetus được đặt theo tên vị thần khổng lồ
[Iapetus](/wiki/Iapetus_(th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i)) trong [Thần thoại Hy Lạp](/wiki/Th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i_Hy_L%E1%BA%A1p), là một vị thần khổng lồ [Titan](/wiki/Titan_(th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i)), con trai của [Uranus](/wiki/Uranus_(th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i)) và [Gaia](/wiki/Gaia_(th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i)). Đến lượt Iapetus lại là cha của [Atlas](/wiki/Atlat), [Prometheus](/wiki/Prometheus), [Epimetheus](/w/index.php?title=Epimetheus&action=edit&redlink=1) và [Menoetius](/w/index.php?title=Menoetius&action=edit&redlink=1). Iapetus cũng có tên khác là Saturn VIII.
Lúc đầu Cassini gọi 4 vệ tinh của Sao Thổ mà ông phát hiện ra (
[Tethys](/wiki/Tethys_(v%E1%BB%87_tinh)), [Dione](/wiki/Dione_(v%E1%BB%87_tinh)), [Rhea](/wiki/Rhea_(v%E1%BB%87_tinh)) và Iapetus) là Sidera Lodoicea ( [tiếng La tinh](/wiki/Latinh) nghĩa là: những vì sao của vua Louis) để vinh danh vua [Louis XIV](/wiki/Louis_XIV_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p). Tuy nhiên các nhà thiên văn không thích sử dụng cách gọi tên mang tính chất cá nhân như vậy. Lúc đầu họ gọi 4 vệ tinh này là Saturn I, II, III và V (lần lượt theo thứ tự các vệ tinh như trên) cộng thêm Titan là Saturn IV. Sau đó khi phát hiện ra 2 vệ tinh [11] [Mimas](/wiki/Mimas_(v%E1%BB%87_tinh)), [Enceladus](/wiki/Enceladus_(v%E1%BB%87_tinh))ở gần Sao Thổ hơn, họ tăng chỉ số ở các vệ tinh này thành III, IV, V và VII. Tiếp đó Hyperion được phát hiện nằm giữa Titan và Iapetus, Iapetus tăng lên thành Saturn VIII. Những tên gọi đó vẫn còn được giữ cho đến ngày nay mặc dù đã có nhiều vệ tinh khác được phát hiện. Như vậy hiện nay, Iapetus còn được gọi là Saturn VIII.
Tên gọi 7 vệ tinh lớn của Sao Thổ mà người ta sử dụng hiện nay được nhà thiên văn học
[John Herschel](/wiki/John_Herschel) (con trai của người đã phát hiện ra 2 vệ tinh [Mimas](/wiki/Mimas_(v%E1%BB%87_tinh)) và [Enceladus](/wiki/Enceladus_(v%E1%BB%87_tinh)), [William Herschel](/wiki/William_Herschel)) đặt vào năm 1847 trong tác phẩm *Results of Astronomical Observations made at the Cape of Good Hope* (Kết quả các quan trắc thiên văn tại mũi Hảo Vọng) của mình. Trong tác phẩm này, ông đã sử dụng tên các vị thần khổng lồ Hy Lạp, tức là các anh chị em của thần [7] [Cronos](/wiki/Cronus)(hay Kronos). Cronos là vị thần trong thần thoại Hy Lạp tương đương với thần Saturn trong [thần thoại La Mã](/wiki/Th%E1%BA%A7n_tho%E1%BA%A1i_La_M%C3%A3). Dạng tính từ trong tiếng Anh của Iapetus là Iapetian (/ˌaɪəˈpiːtiən/) hoặc là Japetian (/dʒəˈpiːtiən/).
Người ta đặt tên các đồi, núi, hố thiên thạch, bồn địa... trên Iapetus theo tên của các nhân vật và địa danh trong sử thi thơ của Pháp
*Bài hát của Roland* (ví dụ như người ta đặt tên các hố thiên thạch là Charlemagne và Baligant theo tên nhân vật trong tác phẩm, hay mặt bán cầu sáng màu được đặt là [Roncevaux Terra](/w/index.php?title=Roncevaux_Terra&action=edit&redlink=1) theo tên một địa danh trong tác phẩm. Ngoại lệ duy nhất chính là Cassini Regio được đặt theo tên người phát hiện.
## Đặc điểm[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=3)]
Iapetus có mật độ tương đối thấp. Điều đó cho thấy có lẽ nó được cấu tạo chủ yếu từ băng. Đá chỉ chiếm một phần nhỏ (cỡ 20%)
.
[12]
Không giống như đa số các vệ tinh, hình dạng chung của Iapetus không phải là
[hình cầu](/wiki/Qu%E1%BA%A3_c%E1%BA%A7u) hay [elipsoit](/w/index.php?title=Elipsoit&action=edit&redlink=1) mà giống như 2 nửa cầu bị ép lại và có một vành đai nhô cao ở giữa . Vành đai ở đây là một rặng núi rất cao, dài và nổi bật có thể nhận thấy rõ ràng ngay cả khi quan sát vệ tinh ở khoảng cách rất xa. Do đó hình dáng của Iapetus có thể khiến ta liên tưởng đến hình dáng của quả [13] [óc chó](/wiki/C%C3%A2y_%C3%B3c_ch%C3%B3).
Iapetus có rất nhiều miệng
[hố thiên thạch](/w/index.php?title=H%E1%BB%91_thi%C3%AAn_th%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1). Những bức ảnh chụp bởi Cassini cho thấy những bồn địa lớn ở vùng tối là di tích của các vụ va chạm thiên thạch trong quá khứ. Ít nhất năm trong số các miệng hố này có đường kính trên 350 km. Miệng hố lớn nhất, [Turgis](/w/index.php?title=Turgis&action=edit&redlink=1) có đường kính 580 km . Vành của hố Turgis dốc thằng đứng và có một đoạn sườn dốc cao tới 15 km [14] . [[15]](#cite_note-scarp-15)
### Hai nửa khác màu[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=4)]
Ngay từ thế kỉ thứ 17, khi Giovanni Cassini chỉ quan sát thấy Iapetus khi nó đang ở phía tây của Sao Thổ và không quan sát thấy nó ở phía ngược lại, ông đã dự đoán chính xác rằng Iapetus luôn quay một mặt về phía Sao Thổ và hơn nữa, 2 nửa quan sát được của Iapetus khi nó ở hai phía khác nhau của Sao Thổ có sự chênh lệch lớn về độ phản xạ. Sau đó điều này đã được khẳng định khi quan sát sử dụng loại kính thiên văn tốt hơn.
Sự khác biệt về màu sắc giữa 2 mặt của Iapetus là cực kì rõ rệt. Trong khi mặt bán cầu hướng theo chiều quay của nó rất tối (
[suất phản xạ](/wiki/Su%E1%BA%A5t_ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1) 0,03–0,05), hơi có màu nâu đỏ, mặt bán cầu còn lại và 2 cực lại rất sáng (suất phản xạ 0,5 đến 0,6, tương đương với suất phản xạ của [Europa](/wiki/Europa_(v%E1%BB%87_tinh)). Vì thế, [độ rọi tuyệt đối](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_r%E1%BB%8Di_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) của bề mặt sáng là 10,2 còn của bề mặt tối là 11,9. Khả năng của những kính thiên văn tốt nhất vào thế kỉ 17 nằm ở khoảng giữa 2 độ rọi này. Chính vì thế, tùy vào mặt nào của Iapetus hướng về phía người quan sát mà người đó có thể nhìn thấy vệ tinh này hay không. 2 màu tối và sáng phân bố tương tự như biểu tượng [âm dương](/wiki/%C3%82m_d%C6%B0%C6%A1ng) hoặc là đường phân cách trên bề mặt quả [bóng tennis](/wiki/B%C3%B3ng_tennis). Vùng tối được đặt tên là [Cassini Regio](/w/index.php?title=Cassini_Regio&action=edit&redlink=1), vùng sáng là [Roncevaux Terra](/w/index.php?title=Roncevaux_Terra&action=edit&redlink=1). Những vật chất tối màu nguyên thủy có thể có nguồn gốc từ vũ trụ, nhưng hiện nay chúng là phần sót lại của quá trình [thăng hoa](/wiki/Th%C4%83ng_hoa) băng xảy ra tại vùng có nhiệt độ cao hơn trên bề mặt Iapetus. Chúng chứa những chất hữu cơ tương tự như những hợp chất trên các thiên thạch nguyên thủy hoặc trên bề mặt các sao chổi. Những quan sát trên Trái Đất cho thấy các chất này là hợp chất giàu [carbon](/wiki/Cacbon), và có thể có cả các [polyme](/wiki/Polyme) của [HCN](/w/index.php?title=HCN&action=edit&redlink=1).
Ngày 10 tháng 9 năm 2007, tàu thám hiểm Cassini bay cách Iapetus 1.640 km đã cho thấy cả hai nửa bề mặt của vệ tinh này đều có nhiều hố thiên thạch. Ranh giới phân cách giữa 2 vùng là không rõ ràng. Chúng là hỗn hợp của những dải vật chất sáng và tối đan xen. Các dải này có thế có kích cỡ rất nhỏ có khi xuống dưới 30 m. Có vật chất tối màu chứa trong các lòng chảo thấp và vật chất sáng màu trên sườn các miệng hố thiên thạch, nhưng không có sắc thái trung gian như màu xám
. Các lớp vật chất sáng và tối màu này ở đôi chỗ cực kì mỏng, chỉ dày vài chục centimet [16] . Chỉ cần một mảnh [[17]](#cite_note-17) [thiên thạch](/wiki/Thi%C3%AAn_th%E1%BA%A1ch)rất nhỏ cũng đủ sức đào xuyên qua lớp vật chất mỏng phía ngoài và chạm vào phần vỏ băng phía trong . [[18]](#cite_note-jpl779-18)
Các nhà khoa học
[NASA](/wiki/NASA) cho rằng các vật chất tối màu là phần sót lại khi băng nước bị thăng hoa (hóa hơi) . Trước hết cần phải thấy rằng Iapetus [18] [chu kì tự quay](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_t%E1%BB%B1_quay)của Iapetus (cũng tức là chu kì quay quanh Sao Thổ) là dài nhất trong số các vệ tinh của Sao Thổ (79 ngày). Vì thế ngay từ khi bề mặt của nó chưa bị phân thành 2 màu riêng biệt, Iapetus cũng đã có nhiệt độ cao nhất vào ban ngày và lạnh nhất vào ban đêm so với các vệ tinh khác của Sao Thổ. Cụ thể nhiệt độ ban ngày ở xích đạo tại vùng tối màu Cassini Regio là 128 K còn tại vùng sáng màu Roncevaux Terra là 113 K . Chênh lệch nhiệt độ tại 2 vùng khiến cho băng có xu hướng bị [[19]](#cite_note-jpl2776-19) [thăng hoa](/wiki/Th%C4%83ng_hoa)ở vùng Cassini, vốn có nhiệt độ cao hơn, và lại rơi xuống ở vùng Roncevaux và 2 cực, nơi có nhiệt độ thấp hơn. Sau một quá trình rất dài, Cassini bị mất băng càng lúc càng thẫm màu, trong khi Roncevaux và 2 cực càng lúc càng sáng màu. Do độ phản xạ chênh lệch càng lớn, chênh lệch nhiệt độ tại 2 vùng tăng, càng đẩy mạnh quá trình nói trên. Người ta tính ra rằng, trong thời gian 1 tỉ năm, nếu bỏ qua việc băng thăng hoa từ vùng Cassini rơi xuống vùng Roncevaux, vùng Cassini sẽ bị mất một lớp băng dày 20 m còn vùng Roncevaux chỉ mất 10 cm băng . Sự chênh lệch đó đã trả lời cho các câu hỏi: tại sao bề mặt Iapetus lại có 2 màu phân biệt, tại sao không thấy có màu trung gian và tại sao lớp vật chất bề mặt của Iapetus lại mỏng như thế. [[19]](#cite_note-jpl2776-19)
Mặc dù vậy, quá trình hình thành 2 nửa sáng tối của Iapetus cần phải có một chất xúc tác nào đó. Nếu không, quá trình đó sẽ không bao giờ xảy ra. Người ta cho rằng có một vệ tinh nhỏ nào đó trong quá khứ đã bị bắn ra nhiều mảnh vụn nhỏ gần quỹ đạo của Iapetus. Bề mặt hướng theo chiều chuyển động của vệ tinh (chính là bề mặt tối màu hiện nay) đã quét qua các mảnh vụn này, khiến chúng rơi xuống và bắt đầu làm tối màu nửa bề mặt này. Giả thuyết được đưa ra cách đây 30 năm và gần đây lại được nhắc lại sau những quan sát của tàu Cassini.
Cụ thể ta có thể hình dung một vệ tinh nào đó sau một vụ va chạm hoặc sau khi bị các
[vi thiên thạch](/w/index.php?title=Vi_thi%C3%AAn_th%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1) bắn phá, đã tạo ra nhiều mảnh vật chất nhỏ. Các mảnh này do bị mất dần [quỹ đạo](/wiki/Qu%E1%BB%B9_%C4%91%E1%BA%A1o), từ từ rơi xuống bề mặt Sao Thổ theo đường xoắn ốc. Chúng có thể đã bị ánh sáng mặt trời làm cho tối đi (do băng bị thăng hoa). Một phần của những mảnh vụn này đã rơi xuống Iapetus, làm cho một nửa của vệ tinh này có màu thẫm hơn chút ít so với nửa còn lại. Độ phản xạ chênh lệch tạo ra chênh lệch nhiệt độ, và đây chính là chất xúc tác cho quá trình đã đề cập ở trên.
Hiện nay người ta cho rằng nguồn cung cấp những mảnh vụn vật chất này là
[Phoebe](/w/index.php?title=Phoebe_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit&redlink=1), vệ tinh lớn nhất ở phía ngoài Iapetus. Mặc dù vật chất bề mặt của nó khá sáng màu (gần với màu sắc của Iapetus ở bề mặt sáng hơn là ở bề mặt tối) nhưng các mảnh vụn từ nó vẫn đủ để tạo ra sự khác biệt về [20] [suất phản xạ](/wiki/Su%E1%BA%A5t_ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1)giữa 2 bề mặt Iapetus. Các mảnh vụn này sau một thời gian dài đã bị che lấp bởi quá trình thăng hoa.
### Hình dáng[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=5)]
Tính toán hiện tại đưa ra bán kính theo 3 chiều của Iapetus là 747,1 × 749 × 712,6 km. Bán kính trung bình sẽ là 736 ± 2 km
. Mặc dù vậy, những kết quả này chưa thật sự chính xác vì toàn bộ bề mặt của Iapetus chưa được chụp ảnh với độ phân giải đủ cao. Có một điều lạ là để có được độ dẹt như hiện tại, Iapetus cần phải quay rất nhanh với chu kì khoảng 10 tiếng, trái với chu kì rất chậm hiện tại. Giải thích cho hiện tượng này, người ta cho rằng lúc đầu vệ tinh có tốc độ quay rất lớn và có hình dạng như hiện tại. Hình dạng này bị giữ nguyên sau khi lớp vỏ Iapetus cứng lại một thời gian sau khi nó hình thành. Sau đó, tốc độ của Iapetus mới dần chậm lại cho tới khi nó bị khóa lại luôn hướng một mặt về phía Sao Thổ [2] . [[13]](#cite_note-Science_News-13)
### Dãy núi xích đạo[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=6)]
Một điều bí ẩn khác của Iapetus là rặng núi cao tại vùng Cassini Regio, chạy dọc theo xích đạo. Rặng núi này dài 1.300 km, rộng 20 km và cao tới 13 km
Within the bright Roncevaux Terra there is no ridge, but there are a series of isolated 10 km peaks along the equator. [21] . Nó được phát hiện khi tàu Cassini chụp ảnh vệ tinh vào ngày 31 tháng 12 năm 2004. Một số đoạn của rặng núi cao tới trên 20 km. Rặng núi đã hình thành nên một hệ thống rất phức tạp gồm các đỉnh núi cô lập, nhưng đoạn liên tục dài trên 200 km và những đoạn có 3 rặng núi chạy song song. Ở vùng sáng màu Roncevaux Terra không có rặng núi tương tự nhưng có một dãy các đỉnh núi cô lập cao tới 10 km cũng dọc theo xích đạo. Các rặng núi có rất nhiều chỗ bị bắn phá bởi thiên thạch. Điều đó cho thấy chúng được hình thành rất sớm, khi mật độ bắn phá thiên thạch còn rất cao. Do hình dáng nổi bật của rặng núi này, Iapetus trông giống như một quả [[22]](#cite_note-22) [óc chó](/wiki/C%C3%A2y_%C3%B3c_ch%C3%B3).
Hiện tại người ta vẫn chưa có câu trả lời cho câu hỏi: rặng núi này được hình thành như thế nào; và tại sao nó lại chạy dọc theo xích đạo. Có ít nhất 3 giả thuyết được đưa ra, nhưng không có giả thuyết nào có thể trả lời tại sao rặng núi này chỉ chạy trên vùng Cassini Regio.
- Nhóm các nhà khoa học hợp tác với dự án Cassini cho rằng rặng núi là kết quả từ giai đoạn đầu trong quá trình hình thành Iapetus. Ở giai đoạn này, vệ tinh này quay rất nhanh, có hình dạng khá dẹt
. Độ cao của rặng núi cho thấy chu kì quay của vệ tinh không thể vượt quá 17 giờ trong giai đoạn này. Nếu như Iapetus lạnh đi đủ nhanh để duy trì hình dáng của rặng núi nhưng vẫn đủ độ đàn hồi để khiến cho nó biến dạng dưới lực hút của Sao Thổ và bị giảm dần tốc độ cho đến khi chu kì tự quay của nó bằng chu kì quay quanh Sao Thổ như ngày nay, cần phải có sự gia nhiệt bởi quá trình [[23]](#cite_note-kerr2006-23) [phân rã phóng xạ](/wiki/Ph%C3%B3ng_x%E1%BA%A1)của [aluminium-26](/w/index.php?title=Aluminium-26&action=edit&redlink=1). Đồng vị này xuất hiện rất nhiều trong đám [tinh vân hệ mặt trời](/w/index.php?title=Tinh_v%C3%A2n_h%E1%BB%87_m%E1%BA%B7t_tr%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1)(tinh vân đã hình thành nên hệ mặt trời hiện tại), nhưng sau đó chúng đã bị phân rã hết. Lượng aluminium-26 cần có để làm nóng Iapetus tới nhiệt độ cần thiết đã chỉ ra rằng thời điểm hình thành của Iapetus có lẽ sớm hơn so với các [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh)khoảng 2 triệu năm.
- Giả thuyết thứ 2 cho rằng rặng núi có lẽ được hình thành từ băng nằm dưới bề mặt Iapetus bị đẩy trồi lên và rắn lại. Nếu như lúc đầu rặng núi này không nằm ở xích đạo, có thể trục quay của Iapetus đã bị thay đổi khiến cho xích đạo dịch chuyển đến đúng vị trí của nó.
- Giả thuyết thứ 3 cho rằng lúc đầu Iapetus có một
[vành đai](/w/index.php?title=V%C3%A0nh_%C4%91ai&action=edit&redlink=1)quay xung quanh. Điều này là có thể trong thời kì đầu của Iapetus vì vệ tinh này cách khá xa Sao Thổ, do đó [vùng Hill](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_Hill&action=edit&redlink=1)(vùng mà lực hấp dẫn của Iapetus mạnh hơn so với Sao Thổ) tương đối lớn. Vành đai này có thể đã rơi xuống xích đạo của Iapetus tạo ra rặng núi hiện tại . Tuy nhiên giả thuyết này vấp phải vấn đề là rặng núi xích đạo có vẻ rất cứng và vững chắc, khó có thể là kết quả của sự tích tụ các thiên thạch. Hơn nữa, những bức ảnh gần đây cho thấy những [[24]](#cite_note-Ip-24) [vết nứt địa tầng](/w/index.php?title=V%E1%BA%BFt_n%E1%BB%A9t_%C4%91%E1%BB%8Ba_t%E1%BA%A7ng&action=edit&redlink=1)chạy dọc theo rặng núi. Đó là bằng chứng rõ ràng chống lại giả thuyết này . [[18]](#cite_note-jpl779-18)
### Nhiệt độ[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=7)]
Nhiệt độ tại xích đạo tại vùng bề mặt tối của vệ tinh có thể lên tới 130 K (−143,2 °C hoặc −226 °F). Vùng bề mặt sáng hấp thụ ít nhiệt lượng hơn, chỉ có thể lên đến nhiệt độ 100 K (−173,2 °C or −280 °F)
.
[25]
## Quỹ đạo[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=8)]
Quỹ đạo của Iapetus tương đối khác thường. Mặc dù là vệ tinh lớn thứ ba của Sao Thổ, quỹ đạo của nó rất xa so với vệ tinh lớn nằm gần nó nhất là
[Titan](/wiki/Titan_(v%E1%BB%87_tinh)). Nó cũng là vệ tinh có quỹ đạo nghiêng nhất so với xích đạo của Sao Thổ trong số các vệ tinh thông thường. Chỉ có những vệ tinh bất thường ở phía ngoài như Phoebe mới có quỹ đạo nghiêng hơn so với Iapetus. Nguyên nhân của hiện tượng này đến nay vẫn chưa được giải thích.
Với khoảng cách lớn và quỹ đạo nghiêng, Iapetus là vệ tinh duy nhất trong các vệ tinh lớn của Sao Thổ có thể nhìn thấy rõ rành vành đai của nó. Ở các vệ tinh lớn khác, người quan sát chỉ có thể nhìn thấy một dải rất hẹp và mờ. Sao Thổ xuất hiện trên bầu trời Iapetus dưới góc nhìn 1°56' (gấp 4 lần so với Trái Đất nhìn từ
[Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng)) .
[26]
## Nguồn gốc-lịch sử hình thành[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=9)]
## Thám hiểm[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=10)]
Tàu thám hiểm Cassini đã rất nhiều lần chụp ảnh Iapetus từ khoảng cách trung bình. Mặc dù vậy, do quỹ đạo xa bất thường của mình, tàu Cassini rất khó đến gần được Iapetus. Lần đến gần Iapetus duy nhất của Cassini là vào ngày 10 tháng 9 năm 2007. Cassini chỉ cách Iapetus khoảng 1227 km. Hiện chưa có kế hoạch cho những lần tới gần tiếp theo.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=11)] [^](#cite_ref-1) [Pseudo-MPEC for Saturn VIII](http://home.gwi.net/~pluto/mpecs/ss08.htm#elements)
- ^
**a** **ă** [Thomas, P. C.;](#cite_ref-Thomas2007_2-2) **â** [Burns, J. A.](/w/index.php?title=Joseph_A._Burns&action=edit&redlink=1); Helfenstein, P.; [Squyres, S.](/w/index.php?title=Steve_Squyres&action=edit&redlink=1); Veverka, J.; [Porco, C.](/w/index.php?title=Carolyn_Porco&action=edit&redlink=1); Turtle, E.; [McEwen, A.](/w/index.php?title=Alfred_McEwen&action=edit&redlink=1); Denk, T.; Giese, B.; *et al.*(2007). [“Shapes of the saturnian icy satellites and their significance”](http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WGF-4NDMNGC-4&_user=10&_coverDate=10%2F31%2F2007&_rdoc=21&_fmt=summary&_orig=browse&_srch=doc-info(%23toc%236821%232007%23998099997%23668725%23FLA%23display%23Volume)&_cdi=6821&_sort=d&_docanchor=&_ct=29&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=8101cb113c75c3b948580ff1b4750474). *Icarus* **190**: 573–584. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.icarus.2007.03.012](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2007.03.012).
- ^
**a** [Jacobson, R. A.; Antreasian, P. G.; Bordi, J. J.; Criddle, K. E.; et.al. (tháng 12 năm 2006). “The gravity field of the saturnian system from satellite observations and spacecraft tracking data”.](#cite_ref-Jacobson_2006_3-1) **ă** *The Astronomical Journal* **132**: 2520–2526. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/508812](//dx.doi.org/10.1086%2F508812). **Williams, David R.** [^](#cite_ref-fact_4-0) [“Saturnian Satellite Fact Sheet”](http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/saturniansatfact.html). *NASA*. Truy cập ngày 4 tháng 11 năm 2007. [^](#cite_ref-magnitude_5-0) [“Classic Satellites of the Solar System”](http://www.oarval.org/ClasSaten.htm). Observatorio ARVAL. Truy cập ngày 28 tháng 9 năm 2007. **In US dictionary transcription, us dict:** [^](#cite_ref-6) [ī·ăp′·](/w/index.php?title=Wikipedia:United_States_dictionary_transcription&action=edit&redlink=1). ~~ı~~·təs
- ^
**a** [Lassell, William (14 tháng 1 năm 1848).](#cite_ref-Lassell_7-1) **ă** [“Satellites of Saturn”](http://adsabs.harvard.edu//full/seri/MNRAS/0008//0000042.000.html). *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* **8**(3): 42–43. **The moons more massive than Iapetus are: Earth Moon, The 4** [^](#cite_ref-8) [Galilean moons](/w/index.php?title=Galilean_moons&action=edit&redlink=1), Titan, Rhea, Titania, Oberon, and Triton. See [JPLSSD.](http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par) **Van Helden, A., "Saturn through the telescope: A brief historical survey",** [^](#cite_ref-9) *Saturn*, Tucson: University of Arizona Press, pp.23-43 (1984). **Harland, David M.,** [^](#cite_ref-10) *Mission to Saturn: Cassini and the Huygens Probe*, Chichester: Praxis Publishing (2002). [^](#cite_ref-11) [“Saturn: Moons: Iapetus”](http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sat_Iapetus). NASA. Truy cập ngày 6 tháng 5 năm 2009. **Castillo-Rogez, J. C.; Matson, D. L.; Sotin, C.; Johnson, T. V.; Lunine, J. I.; Thomas, P. C. (2007).** [^](#cite_ref-Castillo2007_12-0) [“Iapetus’ geophysics: Rotation rate, shape, and equatorial ridge”](http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WGF-4NC4MCH-3&_user=10&_coverDate=09%2F30%2F2007&_rdoc=15&_fmt=summary&_orig=browse&_srch=doc-info(%23toc%236821%232007%23998099998%23665908%23FLA%23display%23Volume)&_cdi=6821&_sort=d&_docanchor=&view=c&_ct=22&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=bd916410e8f013e963db0882ca52c451). *Icarus* **190**: 179–202. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.icarus.2007.02.018](//dx.doi.org/10.1016%2Fj.icarus.2007.02.018).
- ^
**a** [Cowen, R. (2007). Idiosycratic Iapetus,](#cite_ref-Science_News_13-1) **ă** *Science News*vol. 172, pp. 104-106. [references](http://www.sciencenews.org/articles/20070818/bob8ref.asp)) [^](#cite_ref-USGS_14-0) [“Iapetus: Turgis”](http://planetarynames.wr.usgs.gov/jsp/FeatureNameDetail.jsp?feature=74587). *Gazetteer of Planetary Nomenclature*. USGS Astrogeology. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-scarp_15-0) [“PIA06171: Giant Landslide on Iapetus”](http://photojournal.jpl.nasa.gov/catalog/PIA06171). NASA/JPL/Space Science Institute (photojournal). Ngày 31 tháng 12 năm 2004. Truy cập ngày 10 tháng 1 năm 2009. [^](#cite_ref-16) [Cassini-Huygens: Multimedia-Images](http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=2761) [^](#cite_ref-17) [Cassini-Huygens: Multimedia-Images](http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=2762)
- ^
**a** **ă** **â** [Cassini-Huygens: News](http://saturn.jpl.nasa.gov/news/press-release-details.cfm?newsID=779)
- ^
**a** **ă** [Cassini-Huygens: Multimedia-Images](http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=2776) **Hendrix, A. R.; Hansen, C. J. (15 tháng 3 năm 2018).** [^](#cite_ref-Hendrix_2005_20-0) [“Iapetus and Phoebe as Measured by the Cassini UVIS”](http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2005/pdf/2272.pdf)(PDF). *36th Annual Lunar and Planetary Science Conference*. **Porco, C. C.; E. Baker, J. Barbara, K. Beurle, A. Brahic, J. A. Burns, S. Charnoz, N. Cooper, D. D. Dawson, A. D. Del Genio, T. Denk, L. Dones, U. Dyudina, M. W. Evans, B. Giese, K. Grazier, P. Helfenstein, A. P. Ingersoll, R. A. Jacobson, T. V. Johnson, A. McEwen, C. D. Murray, G. Neukum, W. M. Owen, J. Perry, T. Roatsch, J. Spitale, S. Squyres, P. C. Thomas, M. Tiscareno, E. Turtle, A. R. Vasavada, J. Veverka, R. Wagner, R. West (ngày 25 tháng 2 năm 2005).** [^](#cite_ref-porco2005_21-0) [“Cassini imaging science: Initial results on Phoebe and Iapetus”](http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/307/5713/1237). *Science* **307**(5713): 1237–1242. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15731440](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15731440). [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.1107981](//dx.doi.org/10.1126%2Fscience.1107981). 2005Sci...307.1237P. [^](#cite_ref-22) [Cassini-Huygens: Multimedia-Images](http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=2760) **Kerr, Richard A. (ngày 6 tháng 1 năm 2006).** [^](#cite_ref-kerr2006_23-0) [“How Saturn's Icy Moons Get a (Geologic) Life”](http://www.sciencemag.org/cgi/content/summary/311/5757/29). *Science* **311**(5757): 29. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16400121](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16400121). [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.311.5757.29](//dx.doi.org/10.1126%2Fscience.311.5757.29). **W.-H Ip 2006.** [^](#cite_ref-Ip_24-0) *On a ring origin of the equatorial ridge of Iapetus*. Geophysical Research Letters, Volume 33, L16203, doi:10.1029/2005GL025386 [^](#cite_ref-25) [Cassini-Huygens: Multimedia-Images](http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/images/image-details.cfm?imageID=1281) **Angular diameter calculated using** [^](#cite_ref-26) [Celestia](/w/index.php?title=Celestia&action=edit&redlink=1)software.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Iapetus_(v%E1%BB%87_tinh)&action=edit§ion=12)] [Nhiệm vụ Cassini - Iapetus](http://saturn.jpl.nasa.gov/science/moons/moonDetails.cfm?pageID=7) [Bàn về Iapetus, tháng 10 năm 2007](http://saturn.jpl.nasa.gov/multimedia/products/pdfs/CHARM_20071030_Iapetus.pdf) [Hồ sơ Iapetus](http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sat_Iapetus)by [NASA's Solar System Exploration](http://solarsystem.nasa.gov) [The Planetary Society: Iapetus](http://web.archive.org/web/20060514031150/http://www.planetary.org/explore/topics/saturn/iapetus.html) [bài báo](http://antwrp.gsfc.nasa.gov/apod/ap050201.html) *Astronomy Picture of the Day* [Mirror Objects in the Solar System? Những](http://th-www.if.uj.edu.pl/acta/vol33/abs/v33p1325.htm)- bài báo bàn về *vật thể gương*trong hệ Mặt trời [vật chất gương](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADt_ch%E1%BA%A5t_g%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)và Iapetus trong ngữ cảnh này. [A Moon with a View](http://www.enterprisemission.com/moon1.htm)- Bàn về sự kì lạ của Iapetus, [Richard C. Hoagland](/w/index.php?title=Richard_C._Hoagland&action=edit&redlink=1) [Những nỗ lực mới phá giải bí ẩn về vệ tinh hình quả óc chó của Sao Thổ - thuyết hình thành rặng núi xích đạo.](http://www.newscientistspace.com/article.ns?id=dn9884&feedId=online-news_rss20)
· · · · · · ? · ? · ? · · |Nhóm cùng quỹ đạo||Nhóm vệ tinh lớn phía trong |
(với các vệ tinh Trojans)
|Nhóm vệ tinh lớn phía ngoài|· · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về |

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: keep-alive

X-Content-Type-Options: nosniff

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-language: vi

X-Crawler-Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp2013 hit/2, cp2013 miss

X-Cache-Status: hit-local

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Luận cứ
Trong logic, một luận cứ là một cố gắng để thể hiện tính đúng đắn của một khẳng định được gọi là một kết luận, dựa trên tính đúng đắn của một tập các khẳng định được gọi là tiền đề (premise). Luận cứ được định hình bởi quy trình thể hiện việc lập luận theo lối suy diễn hoặc quy nạp. Quy trình này sử dụng một kiểu giao tiếp nào đó, có thể là một phần của một văn bản viết, một bài nói, hay một đoạn hội thoại.
Mục lục
Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]
Thông thường, trong các tranh luận khoa học và triết học, các luận cứ loại suy (abductive) và các luận cứ bằng phép tương tự (analogy) hay được sử dụng. Các luận cứ có thể hiệu lực hoặc không hiệu lực, tuy chính bản thân cách xác định xem một luận cứ được xếp vào loại nào thường lại có thể là một đối tượng của nhiều bàn cãi. Một cách không chính thức, người ta nên kỳ vọng rằng một luận cứ hiệu lực sẽ có sức thuyết phục theo nghĩa nó có khả năng thuyết phục người khác về tính đúng đắn của kết luận. Tuy nhiên, một tiêu chí như vậy cho tính hiệu lực không đầy đủ hoặc thậm chí còn gây lầm lẫn, do nó phụ thuộc nhiều vào kỹ năng của người xây dựng luận cứ trong việc thao túng người đang bị thuyết phục hơn là phụ thuộc vào chính luận cứ đó.
Các tiêu chí ít chủ quan hơn cho tính hiệu lực của các luận cứ thường được mong muốn hơn, và trong một số trường hợp, ta thậm chí nên kỳ vọng vào sự chặt chẽ của luận cứ. Một luận cứ chặt chẽ là luận cứ tuân theo các quy tắc chính xác của tính hiệu lực. Điều này áp dụng cho các luận cứ dùng trong các chứng minh toán học. Lưu ý rằng một chứng minh chặt chẽ không nhất thiết phải là một chứng minh hình thức.
Trong ngôn ngữ hàng ngày, người ta nói đến lôgic của một luận cứ hoặc sử dụng thuật ngữ có ý rằng một luận cứ được dựa trên các quy tắc suy luận của lôgic hình thức. Tuy một số luận cứ có sử dụng các suy luận logic một cách không thể chối cãi (chẳng hạn tam đoạn luận), các loại suy luận khác lại hầu như luôn luôn được sử dụng trong các luận cứ thực tiễn. Ví dụ, nhiều luận cứ thường chỉ nói về các vấn đề quan hệ nhân quả, xác suất và thống kê hoặc thậm chí trong các ngành chuyên biệt như kinh tế học. Trong các trường hợp đó, logic có nghĩa là cấu trúc của luận cứ thay vì các nguyên tắc của lôgic thuần túy có thể được sử dụng trong đó.
Tóm lại, luận cứ là phần khá quan trọng trong văn nghị luận
Tính hợp lý của luận cứ[sửa | sửa mã nguồn]
Khi đánh giá một luận cứ, ta xem xét riêng rẽ tính đúng đắn của các tiền đề và tính hiệu lực (validity) của các mối quan hệ lôgic giữa các tiền đề, các khẳng định trung gian bất kỳ và kết luận. Tính chất lôgic chính của một luận cứ mà chúng ta quan tâm ở đây là: nó có bảo toàn sự thật hay không, nghĩa là nếu các tiền đề là đúng thì kết luận cũng đúng. Ta sẽ gọi tắt tính chất này bằng cách nói đơn giản rằng luận cứ là có hiệu lực.
Nếu luận cứ là có hiệu lực, ta nói rằng các tiền đề suy ra hoặc kéo theo kết luận.
Các luận cứ sai có xu hướng rơi vào một số dạng nhất định, chúng được gọi là các ngụy biện lôgic.
Khuôn mẫu toán học[sửa | sửa mã nguồn]
Trong toán học, một luận cứ có thể được hình thức hóa bằng lôgic biểu tượng. Khi đó, một luận cứ được coi là một danh sách có thứ tự của các mệnh đề, mỗi mệnh đề trong đó là một trong các tiền đề hoặc được rút ra từ tổ hợp của một tập con nào đó của các mệnh đề đứng trước và một hoặc nhiều tiên đề bằng cách sử dụng các luật suy luận. Mệnh đề cuối cùng trong danh sách là kết luận. Đa số các luận cứ được dùng trong các chứng minh toán học là chặt chẽ, nhưng không hình thức. Trong thực tế, việc xây dựng các chứng minh thật sự hình thức cho tất cả trừ những khẳng định tầm thường nhất đều là cực kỳ khó; các chứng minh này cũng rất khó hiểu nếu không có sự trợ giúp của máy tính. Một trong các mục đích của lĩnh vực nghiên cứu chứng minh định lý tự động là để thiết kế các chương trình máy tính để tạo và kiểm tra các chứng minh hình thức.
Một ngành nghiên cứu về các hệ thống toán học hình thức cùng với các câu hỏi ngữ nghĩa chẳng hạn như tính đầy đủ (completeness) và tính hiệu lực thường được gọi là siêu toán học (metamathematics). Một điểm lưu ý đặc biệt theo hướng này là định lý Gödel về tính không đầy đủ dành cho các lý thuyết bậc nhất về số học (first order theories of arithmetic).
Hội thoại tranh luận[sửa | sửa mã nguồn]
Các luận cứ như đã bàn ở các đoạn trên là luận cứ tĩnh, như các luận cứ mà người ta có thể tìm thấy trong một cuốn sách giáo trình hay một bài báo khoa học. Các luận cứ này có nhiệm vụ là một ghi nhớ được xuất bản về sự minh giải cho một khẳng định. Luận cứ còn có thể có tính chất tương tác, trong đó người đề xuất và người đàm thoại có một mối quan hệ đối xứng hơn. Các tiền đề được thảo luận, tính hiệu lực của các suy luận trung gian cũng vậy. Ví dụ, xét đoạn đối thoại sau::
- Luận cứ: "Không có người Scotland nào ăn cháo với đường."
- Trả lời: "Nhưng anh bạn Angus của tôi thích ăn cháo với đường."
- Bác bỏ: "À phải, nhưng không có một người Scotland thực thụ nào lại ăn cháo với đường."
Trong đoạn hội thoại này, trước tiên, người đề xuất đưa ra một tiền đề, tiền đề bị thách thức bởi người đàm thoại, và cuối cùng, người đề xuất đưa ra một sự sửa đổi đối với tiền đề. Cuộc trao đổi này có thể là một phần của một cuộc thảo luận lớn hơn, chẳng hạn trong một vụ xử án giết người, trong đó bị cáo là một người Scotland, và trước đó người ta đã khẳng định rằng thủ phạm đang ăn cháo đường khi thực hiện vụ giết người.
Trong một hội thoại tranh luận, các quy tắc tương tác có thể được thương lượng bởi các bên tham gia đối thoại, tuy trong nhiều trường hợp, các quy tắc đã được quyết định sẵn bởi thông lệ xã hội. Trong trường hợp đối xứng nhất, hội thoại tranh luận có thể được xem là một quá trình phát hiện nhiều hơn một cách biện minh cho một kết luận. Về lý tưởng, mục đích của hội thoại tranh luận là để cho các thành viên đi đến một kết luận chung bởi các suy luận cùng được chấp nhận. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, tính hiệu lực của các kết luận chỉ là thứ cấp. Chẳng hạn, thay vì đi đến một kết luận chung, mục đích thực sự của một cuộc đối thoại lại là sự giải phóng cảm xúc, ghi điểm trước người nghe, làm mòn sức một đối thủ hoặc hạ thấp giá bán một thứ hàng hóa. Walton phân biệt các loại hội thoại tranh luận sau, chúng minh họa cho các mục đích kể trên.
- Cãi nhau cá nhân.
- Tranh tụng.
- Đối thoại với mục đích thuyết phục.
- Mặc cả.
- Hành động nhằm tìm kiếm đối thoại.
- Đối thoại giáo dục.
Van Eemeren và Grootendorst xác định các giai đoạn khác nhau của đối thoại tranh luận. Các giai đoạn này có thể được coi là một giao thức luận cứ. Diễn dải một cách nôm na, các giai đoạn đó như sau:
- Đối chất: Trình bày vấn đề, chẳng hạn một câu hỏi tranh luận hay một bất đồng chính trị
- Mở đầu: Thống nhất về các quy tắc, chẳng hạn các dẫn chứng được trình bày như thế nào, những nguồn sự kiện nào được sử dụng, xử lý các cách hiểu trái chiều bằng cách nào, xác định các điều kiện kết thúc.
- Tranh luận: Áp dụng các nguyên tắc lôgic theo các quy tắc đã thống nhất ở trên.
- Kết thúc: Tranh luận kết thúc khi các điều kiện kết thúc đã được thỏa mãn. Trong các điều kiện đó có thể có một giới hạn về thời gian hay sự phán quyết của một trọng tài.
Van Eemeren và Grootendorst còn đưa ra một danh sách chi tiết về các quy tắc phải được áp dụng tại mỗi giai đoạn của giao thức. Hơn nữa, theo tranh luận của các tác giả này, có các vai trò cụ thể của người ủng hộ và người phản đối trong giao thức, các vai trò này được quyết định bởi các điều kiện tạo nên nhu cầu cho luận cứ.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Rober Audi, Epistemology, Routledge, 1998. Đặc biệt đáng quan tâm là chương 6 với nội dung khám phá mối quan hệ giữa tri thức, suy luận và luận cứ.
- J. L. Austin How to Do things with Words, Oxford University Press, 1976.
- H. P. Grice, Logic and Conversation in The Logic of Grammar, Dickenson, 1975.
- Vincent F. Hendricks, Thought 2 Talk: A Crash Course in Reflection and Expression, New York: Automatic Press / VIP, 2005, ISBN 87-991013-7-8
- R. A. DeMillo, R. J. Lipton and A. J. Perlis, Social Processes and Proofs of Theorems and Programs, Communications of the ACM, Vol. 22, No. 5, 1979. Một bài báo cổ điển về quy trình xã hội của việc chấp nhận các chứng minh toán học.
- Yu. Manin, A Course in Mathematical Logic, Springer Verlag, 1977. Quan niệm toán học về lôgic, nhấn mạnh về phần toán học của lôgic thay vì cấu trúc hình thức của lôgic.
- Ch. Perelman and L Olbrechts-Tyteca, The New Rhetoric, Notre Dame, 1970. Nguyên bản bằng tiếng Pháp xuất bản năm 1958.
- Henri Poincaré, Science and Hypothesis, Dover Publications, 1952
- K. R. Popper Objective Knowledge; An Evolutionary Approach, Oxford: Clarendon Press, 1972.
- L. S. Stebbing, A Modern Introduction to Logic, Methuen and Co., 1948. nội dung bao trùm các chủ đề lôgic và luận cứ trong khi xem xét kỹ lưỡng các phát triển hiện đại của ngành lôgic.
- Douglas Walton, Informal Logic: A Handbook for Critical Argumentation, Cambridge, 1998
- Carlos Chesñevar, Ana Maguitman and Ronald Loui, Logical Models of Argument, ACM Computing Surveys, vol. 32, num. 4, pp. 337–383, 2000.
- T. Edward Damer. Attacking Faulty Reasoning, 5th Edition, Wadsworth, 2005. ISBN 0-534-60516-8

markdown:
# Luận cứ
[Buớc tưới chuyển hướng](#mw-head) [Bước tới tìm kiếm](#p-search)
Trong
[logic](/wiki/Logic), một **luận cứ** là một cố gắng để thể hiện [tính đúng đắn](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_th%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) của một khẳng định được gọi là một *, dựa trên tính đúng đắn của một tập các khẳng định được gọi là kết luận* [tiền đề](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_%C4%91%E1%BB%81&action=edit&redlink=1)( *premise*). Luận cứ được định hình bởi quy trình thể hiện việc [lập luận](/wiki/L%E1%BA%ADp_lu%E1%BA%ADn)theo lối [suy diễn](/wiki/Suy_di%E1%BB%85n_logic)hoặc [quy nạp](/wiki/L%E1%BA%ADp_lu%E1%BA%ADn_quy_n%E1%BA%A1p). Quy trình này sử dụng một kiểu giao tiếp nào đó, có thể là một phần của một văn bản viết, một bài nói, hay một đoạn hội thoại.
## Mục lục
## Tổng quan[
[sửa](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&action=edit§ion=1)]
Thông thường, trong các tranh luận khoa học và triết học, các luận cứ
[loại suy](/w/index.php?title=L%E1%BA%ADp_lu%E1%BA%ADn_lo%E1%BA%A1i_suy&action=edit&redlink=1) ( *abductive*) và các luận cứ bằng [phép tương tự](/w/index.php?title=Ph%C3%A9p_t%C6%B0%C6%A1ng_t%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) ( *analogy*) hay được sử dụng. Các luận cứ có thể *hiệu lực* hoặc *không hiệu lực*, tuy chính bản thân cách xác định xem một luận cứ được xếp vào loại nào thường lại có thể là một đối tượng của nhiều bàn cãi. Một cách không chính thức, người ta nên kỳ vọng rằng một luận cứ hiệu lực sẽ *có sức thuyết phục* theo nghĩa nó có khả năng thuyết phục người khác về tính đúng đắn của kết luận. Tuy nhiên, một tiêu chí như vậy cho tính hiệu lực không đầy đủ hoặc thậm chí còn gây lầm lẫn, do nó phụ thuộc nhiều vào kỹ năng của người xây dựng luận cứ trong việc thao túng người đang bị thuyết phục hơn là phụ thuộc vào chính luận cứ đó.
Các tiêu chí ít chủ quan hơn cho tính hiệu lực của các luận cứ thường được mong muốn hơn, và trong một số trường hợp, ta thậm chí nên kỳ vọng vào sự chặt chẽ của luận cứ. Một luận cứ chặt chẽ là luận cứ tuân theo các quy tắc chính xác của tính hiệu lực. Điều này áp dụng cho các luận cứ dùng trong các chứng minh
[toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc). Lưu ý rằng một chứng minh chặt chẽ không nhất thiết phải là một [chứng minh hình thức](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A9ng_minh_h%C3%ACnh_th%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1).
Trong ngôn ngữ hàng ngày, người ta nói đến
*lôgic của một luận cứ* hoặc sử dụng thuật ngữ có ý rằng một luận cứ được dựa trên các [quy tắc suy luận](/w/index.php?title=Quy_t%E1%BA%AFc_suy_lu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) của [lôgic hình thức](/w/index.php?title=L%C3%B4gic_h%C3%ACnh_th%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1). Tuy một số luận cứ có sử dụng các suy luận logic một cách không thể chối cãi (chẳng hạn [tam đoạn luận](/wiki/Tam_%C4%91o%E1%BA%A1n_lu%E1%BA%ADn)), các loại suy luận khác lại hầu như luôn luôn được sử dụng trong các luận cứ thực tiễn. Ví dụ, nhiều luận cứ thường chỉ nói về các vấn đề [quan hệ nhân quả](/wiki/Quan_h%E1%BB%87_nh%C3%A2n_qu%E1%BA%A3), [xác suất](/wiki/X%C3%A1c_su%E1%BA%A5t) và [thống kê](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA) hoặc thậm chí trong các ngành chuyên biệt như [kinh tế học](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc). Trong các trường hợp đó, *logic* có nghĩa là cấu trúc của luận cứ thay vì các nguyên tắc của lôgic thuần túy có thể được sử dụng trong đó.
Tóm lại, luận cứ là phần khá quan trọng trong văn nghị luận
## Tính hợp lý của luận cứ[
[sửa](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&action=edit§ion=2)]
Khi đánh giá một luận cứ, ta xem xét riêng rẽ
[tính đúng đắn](/wiki/Ch%C3%A2n_l%C3%BD) của các tiền đề và [tính hiệu lực](/w/index.php?title=T%C3%ADnh_hi%E1%BB%87u_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) ( *validity*) của các mối quan hệ lôgic giữa các tiền đề, các khẳng định trung gian bất kỳ và kết luận. Tính chất lôgic chính của một luận cứ mà chúng ta quan tâm ở đây là: nó có *bảo toàn sự thật* hay không, nghĩa là *nếu* các tiền đề là đúng *thì* kết luận cũng đúng. Ta sẽ gọi tắt tính chất này bằng cách nói đơn giản rằng luận cứ là có hiệu lực.
Nếu luận cứ là có hiệu lực, ta nói rằng các tiền đề
*suy ra* hoặc *kéo theo* kết luận.
Các luận cứ sai có xu hướng rơi vào một số dạng nhất định, chúng được gọi là các
[ngụy biện lôgic](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%A5y_bi%E1%BB%87n_l%C3%B4gic&action=edit&redlink=1).
## Khuôn mẫu toán học[
[sửa](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&action=edit§ion=3)]
Trong
[toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc), một luận cứ có thể được hình thức hóa bằng [lôgic biểu tượng](/wiki/Logic_to%C3%A1n). Khi đó, một luận cứ được coi là một danh sách có thứ tự của các mệnh đề, mỗi mệnh đề trong đó là một trong các *tiền đề* hoặc được rút ra từ tổ hợp của một tập con nào đó của các mệnh đề đứng trước và một hoặc nhiều *tiên đề* bằng cách sử dụng các [luật suy luận](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADt_suy_lu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1). Mệnh đề cuối cùng trong danh sách là *kết luận*. Đa số các luận cứ được dùng trong các chứng minh toán học là chặt chẽ, nhưng không hình thức. Trong thực tế, việc xây dựng các chứng minh thật sự hình thức cho tất cả trừ những khẳng định tầm thường nhất đều là cực kỳ khó; các chứng minh này cũng rất khó hiểu nếu không có sự trợ giúp của [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh). Một trong các mục đích của lĩnh vực nghiên cứu [chứng minh định lý tự động](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A9ng_minh_%C4%91%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_t%E1%BB%B1_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) là để thiết kế các [chương trình máy tính](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m) để tạo và kiểm tra các chứng minh hình thức.
Một ngành nghiên cứu về các hệ thống toán học hình thức cùng với các câu hỏi ngữ nghĩa chẳng hạn như
[tính đầy đủ](/w/index.php?title=T%C3%ADnh_%C4%91%E1%BA%A7y_%C4%91%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) ( *completeness*) và [tính hiệu lực](/w/index.php?title=T%C3%ADnh_hi%E1%BB%87u_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1) thường được gọi là [siêu toán học](/w/index.php?title=Si%C3%AAu_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) ( *metamathematics*). Một điểm lưu ý đặc biệt theo hướng này là [định lý Gödel về tính không đầy đủ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_G%C3%B6del_v%E1%BB%81_t%C3%ADnh_kh%C3%B4ng_%C4%91%E1%BA%A7y_%C4%91%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) dành cho các lý thuyết bậc nhất về số học ( *first order theories of arithmetic*).
## Hội thoại tranh luận[
[sửa](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&action=edit§ion=4)]
Các luận cứ như đã bàn ở các đoạn trên là luận cứ tĩnh, như các luận cứ mà người ta có thể tìm thấy trong một cuốn sách giáo trình hay một bài báo khoa học. Các luận cứ này có nhiệm vụ là một ghi nhớ được xuất bản về sự minh giải cho một khẳng định. Luận cứ còn có thể có tính chất tương tác, trong đó người đề xuất và người đàm thoại có một mối quan hệ đối xứng hơn. Các tiền đề được thảo luận, tính hiệu lực của các suy luận trung gian cũng vậy. Ví dụ, xét đoạn đối thoại sau::
- Luận cứ: "Không có người Scotland nào ăn cháo với đường."
- Trả lời: "Nhưng anh bạn Angus của tôi thích ăn cháo với đường."
- Bác bỏ: "À phải, nhưng không có một người Scotland thực thụ nào lại ăn cháo với đường."
Trong đoạn hội thoại này, trước tiên, người đề xuất đưa ra một tiền đề, tiền đề bị thách thức bởi người đàm thoại, và cuối cùng, người đề xuất đưa ra một sự sửa đổi đối với tiền đề. Cuộc trao đổi này có thể là một phần của một cuộc thảo luận lớn hơn, chẳng hạn trong một vụ xử án giết người, trong đó bị cáo là một người Scotland, và trước đó người ta đã khẳng định rằng thủ phạm đang ăn cháo đường khi thực hiện vụ giết người.
Trong một hội thoại tranh luận, các quy tắc tương tác có thể được thương lượng bởi các bên tham gia đối thoại, tuy trong nhiều trường hợp, các quy tắc đã được quyết định sẵn bởi thông lệ xã hội. Trong trường hợp đối xứng nhất, hội thoại tranh luận có thể được xem là một quá trình phát hiện nhiều hơn một cách biện minh cho một kết luận. Về lý tưởng, mục đích của hội thoại tranh luận là để cho các thành viên đi đến một kết luận chung bởi các suy luận cùng được chấp nhận. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, tính hiệu lực của các kết luận chỉ là thứ cấp. Chẳng hạn, thay vì đi đến một kết luận chung, mục đích thực sự của một cuộc đối thoại lại là sự giải phóng cảm xúc, ghi điểm trước người nghe, làm mòn sức một đối thủ hoặc hạ thấp giá bán một thứ hàng hóa. Walton phân biệt các loại hội thoại tranh luận sau, chúng minh họa cho các mục đích kể trên.
- Cãi nhau cá nhân.
- Tranh tụng.
- Đối thoại với mục đích thuyết phục.
- Mặc cả.
- Hành động nhằm tìm kiếm đối thoại.
- Đối thoại giáo dục.
Van Eemeren và Grootendorst xác định các giai đoạn khác nhau của đối thoại tranh luận. Các giai đoạn này có thể được coi là một giao thức luận cứ. Diễn dải một cách nôm na, các giai đoạn đó như sau:
- Đối chất: Trình bày vấn đề, chẳng hạn một câu hỏi tranh luận hay một bất đồng chính trị
- Mở đầu: Thống nhất về các quy tắc, chẳng hạn các dẫn chứng được trình bày như thế nào, những nguồn sự kiện nào được sử dụng, xử lý các cách hiểu trái chiều bằng cách nào, xác định các điều kiện kết thúc.
[Tranh luận](/w/index.php?title=Tranh_lu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1): Áp dụng các nguyên tắc lôgic theo các quy tắc đã thống nhất ở trên.
- Kết thúc: Tranh luận kết thúc khi các điều kiện kết thúc đã được thỏa mãn. Trong các điều kiện đó có thể có một giới hạn về thời gian hay sự phán quyết của một trọng tài.
Van Eemeren và Grootendorst còn đưa ra một danh sách chi tiết về các quy tắc phải được áp dụng tại mỗi giai đoạn của giao thức. Hơn nữa, theo tranh luận của các tác giả này, có các vai trò cụ thể của người ủng hộ và người phản đối trong giao thức, các vai trò này được quyết định bởi các điều kiện tạo nên nhu cầu cho luận cứ.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&action=edit§ion=5)]
- Rober Audi,
*Epistemology*, Routledge, 1998. Đặc biệt đáng quan tâm là chương 6 với nội dung khám phá mối quan hệ giữa tri thức, suy luận và luận cứ.
- J. L. Austin
*How to Do things with Words*, Oxford University Press, 1976.
- H. P. Grice,
*Logic and Conversation*in *The Logic of Grammar*, Dickenson, 1975. [Vincent F. Hendricks](/w/index.php?title=Vincent_F._Hendricks&action=edit&redlink=1), *Thought 2 Talk: A Crash Course in Reflection and Expression*, New York: Automatic Press / VIP, 2005, [ISBN 87-991013-7-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/8799101378)
- R. A. DeMillo, R. J. Lipton and A. J. Perlis,
*Social Processes and Proofs of Theorems and Programs*, Communications of the ACM, Vol. 22, No. 5, 1979. Một bài báo cổ điển về quy trình xã hội của việc chấp nhận các chứng minh toán học. [Yu. Manin](/w/index.php?title=Yu._Manin&action=edit&redlink=1), *A Course in Mathematical Logic*, Springer Verlag, 1977. Quan niệm toán học về lôgic, nhấn mạnh về phần toán học của lôgic thay vì cấu trúc hình thức của lôgic.
- Ch. Perelman and L Olbrechts-Tyteca,
*The New Rhetoric*, Notre Dame, 1970. Nguyên bản bằng tiếng Pháp xuất bản năm 1958. [Henri Poincaré](/wiki/Henri_Poincar%C3%A9), *Science and Hypothesis*, Dover Publications, 1952 [K. R. Popper](/w/index.php?title=K._R._Popper&action=edit&redlink=1) *Objective Knowledge; An Evolutionary Approach*, Oxford: Clarendon Press, 1972. [L. S. Stebbing](/w/index.php?title=L._S._Stebbing&action=edit&redlink=1), *A Modern Introduction to Logic*, Methuen and Co., 1948. nội dung bao trùm các chủ đề lôgic và luận cứ trong khi xem xét kỹ lưỡng các phát triển hiện đại của ngành lôgic.
- Douglas Walton,
*Informal Logic: A Handbook for Critical Argumentation*, Cambridge, 1998
- Carlos Chesñevar, Ana Maguitman and Ronald Loui,
*Logical Models of Argument*, ACM Computing Surveys, vol. 32, num. 4, pp. 337–383, 2000.
- T. Edward Damer.
[Attacking Faulty Reasoning](/w/index.php?title=Attacking_Faulty_Reasoning&action=edit&redlink=1), 5th Edition, Wadsworth, 2005. [ISBN 0-534-60516-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0534605168)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A9&action=edit§ion=6)]
|
|

X-Cache: cp2013 hit/3, cp2013 miss


text:
Nam Dương, Hà Nam
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Tọa độ: 33°0′12″B 112°32′40″Đ / 33,00333°B 112,54444°Đ Nam Dương (Giản thể: 南阳, Phồn thể: 南陽; Bính âm: Nányáng) là một địa cấp thị tại tỉnh Hà Nam, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Nam Dương có diện tích 26.600 km², dân số năm 2006 là 10,7 triệu người, trong đó có 800.000 thị dân.
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Nam Dương có các quận, thị xã, huyện sau:
Quận[sửa | sửa mã nguồn]
- Ngọa Long (卧龙区)
- Uyển Thành (宛城区)
Thị xã[sửa | sửa mã nguồn]
- Thị xã Đặng Châu (邓州市)
Huyện[sửa | sửa mã nguồn]
- Huyện Đồng Bách (桐柏县)
- Huyện Trấn Bình (镇平县)
- Huyện Phương Thành (方城县)
- Huyện Tích Xuyên (淅川县), 镇平县
- Huyện Đường Hà (唐河县)
- Huyện Nam Triệu (南召县)
- Huyện Nội Hương (内乡县)
- Huyện Tân Dã (新野县)
- Huyện Xã Kỳ (社旗县)
- Huyện Tây Hạp (西峡县)

markdown:
# Nam Dương, Hà Nam
[Buớc tưới chuyển hướng](#mw-head) [Bước tới tìm kiếm](#p-search)
|Bài viết này |cần thêm . [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [33°0′12″B 112°32′40″Đ / 33,00333°B 112,54444°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam¶ms=33_0_12_N_112_32_40_E_)
**Nam Dương** ( [Giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 南阳, [Phồn thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 南陽; [Bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF): *Nányáng*) là một [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) tại [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), [Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa).
Nam Dương có diện tích 26.600 km², dân số năm 2006 là 10,7 triệu người, trong đó có 800.000 thị dân.
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam&action=edit§ion=1)]
Nam Dương có các
[quận](/wiki/Khu_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), [thị xã](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B), huyện sau:
### Quận[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam&action=edit§ion=2)] [Ngọa Long](/wiki/Ng%E1%BB%8Da_Long)(卧龙区) [Uyển Thành](/wiki/Uy%E1%BB%83n_Th%C3%A0nh)(宛城区)
### Thị xã[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam&action=edit§ion=3)]
- Thị xã
[Đặng Châu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7ng_Ch%C3%A2u)(邓州市)
### Huyện[
[sửa](/w/index.php?title=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nam_D%C6%B0%C6%A1ng,_H%C3%A0_Nam&action=edit§ion=4)]
- Huyện
[Đồng Bách](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_B%C3%A1ch)(桐柏县)
- Huyện
[Trấn Bình](/wiki/Tr%E1%BA%A5n_B%C3%ACnh,_Nam_D%C6%B0%C6%A1ng)(镇平县)
- Huyện
[Phương Thành](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_Th%C3%A0nh)(方城县)
- Huyện
[Tích Xuyên](/wiki/T%C3%ADch_Xuy%C3%AAn)(淅川县), 镇平县
- Huyện
[Đường Hà](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_H%C3%A0)(唐河县)
- Huyện
[Nam Triệu](/wiki/Nam_Tri%E1%BB%87u,_Nam_D%C6%B0%C6%A1ng)(南召县)
- Huyện
[Nội Hương](/wiki/N%E1%BB%99i_H%C6%B0%C6%A1ng)(内乡县)
- Huyện
[Tân Dã](/wiki/T%C3%A2n_D%C3%A3)(新野县)
- Huyện
[Xã Kỳ](/wiki/X%C3%A3_K%E1%BB%B3)(社旗县)
- Huyện
[Tây Hạp](/wiki/T%C3%A2y_H%E1%BA%A1p)(西峡县)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về |


text:
Vườn quốc gia Talampaya
Vườn quốc gia Talampaya là một vườn quốc gia nằm ở tây nam tỉnh La Rioja, Argentina. Đây là khu dự trữ sinh quyển tỉnh vào năm 1975, vườn quốc gia vào năm 1997 và là di sản thế giới của UNESCO vào năm 2000.
Vườn quốc gia nằm ở độ cao 1.500 m (4.921 ft) so với mực nước biển và có diện tích 2.150 km² (830 dặm vuông). Mục đích thành lập vườn là để bảo vệ các địa điểm khảo cổ học và cổ sinh vật học quan trọng được tìm thấy. Vườn quốc gia có cảnh quan đẹp tuyệt vời cùng hệ thực vật và động vật điển hình của quần xã sinh vật núi.
Vườn quốc gia này là một bồn địa giữa hai dãy núi Los Cerro Colorados về phía tây và Sierra de Sañagasta về phía đông. Cảnh quan là kết quả của sự xói mòn bởi nước và gió của khí hậu sa mạc, cùng với đó là sự chênh lệch nhiệt độ rất lớn trong ngày - nhiệt độ cao vào ban ngày và thấp vào ban đêm, với những cơn mưa xối xả vào mùa hè và gió mạnh trong mùa xuân.
Giá trị của vườn:
- Địa điểm khảo cổ ở thung lũng sông Talampaya, nơi khủng long sinh sống hàng triệu năm trước đây với nhiều hóa thạch được tìm thấy tuy không nhiều như ở Ischigualasto.
- Hẻm núi Talampaya và các thành hệ đá của nó, với các bức tường cao tới 143 mét (469 ft) và hẹp tới 80 mét (262 ft) được hình thành bởi quá trình địa chất hàng triệu năm.
- Hệ động thực vật phong phú điển hình của hẻm núi và sa mạc cằn cỗi như thực vật cây bụi, xương rồng.. động vật có lạc đà thảo nguyên, thỏ rừng, cáo, kền kền, thú Mara...
- Ngoài ra, nơi đây từng là nơi cư trú của người bản địa Puerta del Cañón với nhiều những bức tranh đá nghệ thuật.
Năm 2000, cùng với Ischigualasto, vườn quốc gia Talampaya được ghi vào danh sách di sản thế giới của UNESCO tại kì họp lần thứ 24.

markdown:
# Vườn quốc gia Talampaya
[Buớc tưới chuyển hướng](#mw-head) [Bước tới tìm kiếm](#p-search)
[IUCN](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)loại II ( [Vườn quốc gia](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia)) ![ Talampaya NP.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Talampaya_NP.jpg/300px-Talampaya_NP.jpg)
![ Talampaya NP.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Talampaya_NP.jpg/300px-Talampaya_NP.jpg)
[La Rioja](/wiki/La_Rioja_(t%E1%BB%89nh_Argentina)), [Argentina](/wiki/Argentina) [Villa Unión](/wiki/Villa_Uni%C3%B3n) [Cục Vườn quốc gia Argentina](/w/index.php?title=C%E1%BB%A5c_V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Argentina&action=edit&redlink=1) [Ischigualasto](/wiki/Ischigualasto)và Vườn quốc gia Talampaya [thứ 24](/wiki/%E1%BB%A6y_ban_Di_s%E1%BA%A3n_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)) [966](http://whc.unesco.org/en/list/966) **Vườn quốc gia Talampaya** là một vườn quốc gia nằm ở tây nam tỉnh [La Rioja](/wiki/La_Rioja_(t%E1%BB%89nh_Argentina)), [Argentina](/wiki/Argentina). Đây là [khu dự trữ sinh quyển](/wiki/Khu_d%E1%BB%B1_tr%E1%BB%AF_sinh_quy%E1%BB%83n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) tỉnh vào năm [1975](/wiki/1975), vườn quốc gia vào năm [1997](/wiki/1997) và là [di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) của [UNESCO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) vào năm [2000](/wiki/2000).
Vườn quốc gia nằm ở độ cao 1.500 m (4.921 ft) so với mực nước biển và có diện tích 2.150 km² (830 dặm vuông). Mục đích thành lập vườn là để bảo vệ các địa điểm
[khảo cổ học](/wiki/Kh%E1%BA%A3o_c%E1%BB%95_h%E1%BB%8Dc) và [cổ sinh vật học](/wiki/C%E1%BB%95_sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc) quan trọng được tìm thấy. Vườn quốc gia có cảnh quan đẹp tuyệt vời cùng hệ thực vật và động vật điển hình của quần xã sinh vật núi.
Vườn quốc gia này là một bồn địa giữa hai dãy núi Los Cerro Colorados về phía tây và Sierra de Sañagasta về phía đông. Cảnh quan là kết quả của sự xói mòn bởi nước và gió của khí hậu sa mạc, cùng với đó là sự chênh lệch nhiệt độ rất lớn trong ngày - nhiệt độ cao vào ban ngày và thấp vào ban đêm, với những cơn mưa xối xả vào mùa hè và gió mạnh trong mùa xuân.
Giá trị của vườn:
- Địa điểm khảo cổ ở thung lũng
[sông Talampaya](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Talampaya&action=edit&redlink=1), nơi khủng long sinh sống hàng triệu năm trước đây với nhiều hóa thạch được tìm thấy tuy không nhiều như ở [Ischigualasto](/wiki/Ischigualasto).
- Hẻm núi Talampaya và các thành hệ đá của nó, với các bức tường cao tới 143 mét (469 ft) và hẹp tới 80 mét (262 ft) được hình thành bởi quá trình địa chất hàng triệu năm.
- Hệ động thực vật phong phú điển hình của hẻm núi và sa mạc cằn cỗi như thực vật cây bụi, xương rồng.. động vật có
[lạc đà thảo nguyên](/wiki/L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn_l%E1%BB%9Bn), [thỏ rừng](/wiki/Lepus), [cáo](/wiki/C%C3%A1o), [kền kền](/wiki/K%E1%BB%81n_k%E1%BB%81n), [thú Mara](/wiki/Dolichotis)...
- Ngoài ra, nơi đây từng là nơi cư trú của người bản địa
[Puerta del Cañón](/w/index.php?title=Puerta_del_Ca%C3%B1%C3%B3n&action=edit&redlink=1)với nhiều những bức [tranh đá](/w/index.php?title=Tranh_%C4%91%C3%A1&action=edit&redlink=1)nghệ thuật.
Năm 2000, cùng với Ischigualasto, vườn quốc gia Talampaya được ghi vào danh sách di sản thế giới của UNESCO tại kì họp lần thứ 24.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Talampaya&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Talampaya&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Talampaya&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Talampaya&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Talampaya&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Talampaya&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về |[Official park website](http://www.parquesnacionales.gov.ar/i/03_ap/36_talampaya_PN/36_talampaya_PN.htm) [Map, history and description](http://www.moon.com/planner/argentina/mustsee/pn_talampaya.html) [Talampaya and Moon Valley area](http://www.ripioturismo.com.ar/np-tal.htm) [Pictures and history](http://www.argentour.com/pntalampaya.htm)(Spanish)
1 Là một

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

X-Cache: cp2004 miss, cp2013 miss

X-Cache-Status: miss


text:
William
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng
Bước tới tìm kiếm
William
có thể đề cập đến:
William Shakespeare
William Faulkner
William Herschel
Đề mục này cần được
mở rộng
.
Xem thêm
[
sửa
|
sửa mã nguồn
]
Tất cả các trang có tựa đề chứa "William"
Trang
định hướng
này liệt kê những bài viết liên quan đến tiêu đề
William
.
Nếu bạn đến đây từ một
liên kết trong một bài
, bạn có thể muốn thay đổi liên kết trỏ trực tiếp đến bài viết dự định.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=William&oldid=26080935
”
Thể loại
:
Trang định hướng
Phim chính kịch lãng mạn của Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim truyền hình Mỹ
Thể loại ẩn:
Trang có lỗi kịch bản
Bài có đề mục cần mở rộng
Tất cả các trang bài viết định hướng
Tất cả các trang định hướng
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bài viết
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Bài viết chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên lạc
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Trích dẫn trang này
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Alemannisch
Bân-lâm-gú
Cebuano
English
Español
فارسی
Հայերեն
Italiano
עברית
Nederlands
日本語
Português
Română
Русский
Slovenčina
Svenska
ייִדיש
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối vào ngày 30 tháng 12 năm 2016 lúc 03:27.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# William
[Buớc tưới chuyển hướng](#mw-head) [Bước tới tìm kiếm](#p-search) **William** có thể đề cập đến:
|Đề mục này cần được |
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=William&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=William&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
[định hướng](/wiki/Wikipedia:%C4%90%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)này liệt kê những bài viết liên quan đến tiêu đề **William**.
Nếu bạn đến đây từ một

X-Cache: cp2004 hit/1, cp2013 miss


text:
髯
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Mục lục
Chữ Hán[sửa]
Tra cứu[sửa]
- Số nét: 15
- Bộ thủ: 髟 + 5 nét (xem trong Hán Việt tự điển)
- Dữ liệu Unicode: U+9AEF (liên kết ngoài tiếng Anh)
Chuyển tự[sửa]
- Chữ Latinh
- Chữ Hiragana ひげ
- Chữ Hangul: 염
Tiếng Quan Thoại[sửa]
Danh từ[sửa]
髯
Chữ Nôm[sửa]
(trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm)

markdown:
# 髯
[Buớc tưới chuyển hướng](#mw-head) [Bước tới tìm kiếm](#p-search)
|Tra từ bắt đầu bởi|
## Mục lục
## Chữ Hán[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-Hani-&action=edit§ion=T-1)]
### Tra cứu[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-dictionary-&action=edit§ion=T-1)] [Số nét](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_theo_s%E1%BB%91_n%C3%A9t): [15](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_15_n%C3%A9t) [Bộ thủ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BB%A5c_t%E1%BB%AB_ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_theo_b%E1%BB%99): [髟](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_b%E1%BB%99_%E9%AB%9F)+ [5 nét](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_b%E1%BB%99_%E9%AB%9F_%2B_5_n%C3%A9t)(xem trong *)* [Hán Việt tự điển](https://vi.wikisource.org/wiki/H%C3%A1n_Vi%E1%BB%87t_t%E1%BB%B1_%C4%91i%E1%BB%83n/%E9%AB%9F#5_NÉT)
- Dữ liệu
[Unicode](https://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Dung_Unicode): [U+9AEF](http://www.unicode.org/cgi-bin/GetUnihanData.pl?codepoint=9AEF)(liên kết ngoài tiếng Anh)
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)] [Chữ Latinh](/wiki/ch%E1%BB%AF_Latinh)
- Chữ
[Hiragana](/wiki/Hiragana) [ひげ](/w/index.php?title=%E3%81%B2%E3%81%92&action=edit&redlink=1)
- Chữ
[Hangul](/wiki/Hangul): [염](/w/index.php?title=%EC%97%BC&action=edit&redlink=1)
## Tiếng Quan Thoại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-cmn-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **髯**
## Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-n-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
|髯 viết theo chữ |
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org


text:
Kệ bát đĩa linh hoạt là phụ kiện tủ bếp cao cấp giúp bạn cất giữ và di chuyển bát đĩa một cách linh hoạt, dễ dàng hơn bao giờ hết
Chắc chắn trong mỗi gia đình luôn có một lượng bát đĩa lớn, với bát đĩa ăn hàng ngày chúng ta đã có rất nhiều những sản phẩm để cất giữ chúng như các loại giá để bát đĩa. Vậy còn số bát đĩa còn lại chúng ta sẽ cất ở đâu? Tất nhiên là trong những khoang tủ trống trong căn bếp rồi, nhưng việc cất giữ nhiều bát đĩa như vậy cũng là cả một vấn đề. Khi thiết kế tủ bếp, các nhà thiết kế thường bỏ ra 1, 2 khoang tủ trống vừa đủ để cất bát đĩa ít sử dụng của mỗi gia đình, nhưng cất bát đĩa làm sao để chúng không bị va đập vào nhau làm sứt mẻ, thậm chí là vỡ khi ta trót đóng mở cánh tủ quá mạnh thì bạn nên sử dụng thêm phụ kiện tủ bếp thông minh kệ bát đĩa linh hoạt.
Kệ bát đĩa linh hoạt có những ưu điểm sau:
- Kích thước của từng loại bát đĩa trong gia đình rất đa dạng, chính vì thế để phù hợp với những kích thước đó bạn có thể điều chỉnh kích thước của kệ bát đĩa linh hoạt sao cho phù hợp các loại bát đĩa.
- Thiết kế hai tay cầm chắc chắn, rất vừa tay giúp bạn nhẹ nhàng, thoải mái trong việc vận chuyển bát đĩa mà không bao giờ sợ bát đĩa bị rơi vỡ.
- Khi xếp bát đĩa trong tủ kệ bát đĩa linh hoạt sẽ là thành chắn vứng chắc giúp bát đĩa không bị va đập vào nhau.
Kệ bát đĩa linh hoạt
>>Xem thêm các sản phẩm khay chia trong ngăn kéo hãng Garis đang được phân phối tại Việt-Home.
Trên đây là chuyện của những chiếc bát đĩa không được sử dụng thường xuyên thì sẽ được mang cất vào ngăn tủ và bảo quản bằng kệ bát đĩa linh hoạt, còn với những chiếc bát đĩa ăn hằng ngày như chúng ta đã biết có rất nhiều những sản phẩm dùng để đựng bát đĩa, chọn sản phẩm nào tốt nhất, phù hợp nhất với căn bếp của bạn?
>>Xem ngay phụ kiện tủ bếp giá đựng bát đĩa hãng Garis.
Thông số kĩ thuật của sản phẩm:
Liên hệ ngay để được tư vấn và mua hàng: 0945 207 473
Địa chỉ mua hàng trực tiếp tại showroom của Việt-Home tại: Tầng 1, N07-B3 Tòa nhà Thanh Bình, Đường Thành Thái (đường Duy Tân kéo dài), Phường Dịch Vọng, Quần Cầu Giấy, Hà Nội

markdown:
## Kệ bát đĩa linh hoạt là phụ kiện tủ bếp cao cấp giúp bạn cất giữ và di chuyển bát đĩa một cách linh hoạt, dễ dàng hơn bao giờ hết
Chắc chắn trong mỗi gia đình luôn có một lượng bát đĩa lớn, với bát đĩa ăn hàng ngày chúng ta đã có rất nhiều những sản phẩm để cất giữ chúng như các loại giá để bát đĩa. Vậy còn số bát đĩa còn lại chúng ta sẽ cất ở đâu? Tất nhiên là trong những khoang tủ trống trong căn bếp rồi, nhưng việc cất giữ nhiều bát đĩa như vậy cũng là cả một vấn đề. Khi thiết kế tủ bếp, các nhà thiết kế thường bỏ ra 1, 2 khoang tủ trống vừa đủ để cất bát đĩa ít sử dụng của mỗi gia đình, nhưng cất bát đĩa làm sao để chúng không bị va đập vào nhau làm sứt mẻ, thậm chí là vỡ khi ta trót đóng mở cánh tủ quá mạnh thì bạn nên sử dụng thêm
**phụ kiện tủ bếp thông minh** kệ bát đĩa linh hoạt.
Kệ bát đĩa linh hoạt có những ưu điểm sau:
- Kích thước của từng loại bát đĩa trong gia đình rất đa dạng, chính vì thế để phù hợp với những kích thước đó bạn có thể điều chỉnh kích thước của
**kệ bát đĩa linh hoạt**sao cho phù hợp các loại bát đĩa.
- Thiết kế hai tay cầm chắc chắn, rất vừa tay giúp bạn nhẹ nhàng, thoải mái trong việc vận chuyển bát đĩa mà không bao giờ sợ bát đĩa bị rơi vỡ.
- Khi xếp bát đĩa trong tủ kệ bát đĩa linh hoạt sẽ là thành chắn vứng chắc giúp bát đĩa không bị va đập vào nhau.
#### Kệ bát đĩa linh hoạt
>>Xem thêm các sản phẩm
[khay chia trong ngăn kéo](http://viet-home.vn/khay-chia-trong-ngan-keo) hãng Garis đang được phân phối tại Việt-Home.
Trên đây là chuyện của những chiếc bát đĩa không được sử dụng thường xuyên thì sẽ được mang cất vào ngăn tủ và bảo quản bằng
**kệ bát đĩa linh hoạt**, còn với những chiếc bát đĩa ăn hằng ngày như chúng ta đã biết có rất nhiều những sản phẩm dùng để đựng bát đĩa, chọn sản phẩm nào tốt nhất, phù hợp nhất với căn bếp của bạn?
>>Xem ngay
**phụ kiện tủ bếp** [giá đựng bát đĩa](http://viet-home.vn/gia-xoong-noi-bat-dia) hãng Garis.
### Thông số kĩ thuật của sản phẩm:
|Kệ bát đĩa linh hoạt|
|Mã sản phẩm||Qui cách
|
Rộng x Sâu x Cao (mm)
|Đơn vị tính||Giá chưa VAT (VNÐ)|
|BN02||R(180 - 320)* H171||Bộ||385.000|
Liên hệ ngay để được tư vấn và mua hàng:
0945 207 473
Địa chỉ mua hàng trực tiếp tại showroom của Việt-Home tại:
**Tầng 1, N07-B3 Tòa nhà Thanh Bình, Đường Thành Thái (đường Duy Tân kéo dài), Phường Dịch Vọng, Quần Cầu Giấy, Hà Nội**

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Connection: close


text:
Quyết định phân công Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư khóa XII
Khai mạc Đại hội Tổ chức các cơ quan kiểm toán tối cao châu Á lần thứ 14
Phó Chủ tịch nước gặp mặt cộng đồng người Việt Nam tại Nga
Thượng tướng Lương Cường thăm chính thức Lào
Quan hệ giữa Việt Nam-Nhật Bản đang ở giai đoạn tốt đẹp nhất
Việt-Pháp ký Tuyên bố Tầm nhìn chung về hợp tác quốc phòng 2018-2028
ASOSAI 14: Các đoàn khẳng định tin tưởng và đồng hành với Việt Nam
Tham khảo chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao Việt Nam-Venezuela lần 7
Đối thoại chiến lược an ninh quốc phòng Việt-Pháp cấp Thứ trưởng
Chủ tịch Quốc hội tiếp Viện trưởng Viện Kiểm sát tối cao Hungary
Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ trình Quốc thư lên Tổng thống Donald Trump
Chuyên gia Nhật Bản khẳng định Việt Nam là điểm đến đầu tư an toàn
Ra mắt trung tâm báo chí ASOSAI 14
Tăng cường hợp tác hai kiểm toán nhà nước Việt Nam-Malaysia
Triển lãm thông tin giáo dục các trường đại học hàng đầu nước Nga
Việt Nam-Trung Quốc nhất trí kiểm soát tốt bất đồng trên biển
Khai trương bảng thông tin điện tử công cộng đầu tiên của Thông tấn xã Việt Nam
Hoàn tất công tác chuẩn bị cho Đại hội ASOSAI 14 tại Việt Nam
Kim ngạch xuất khẩu của CH Séc sang Việt Nam tăng đột biến 580,5%
Khởi công dự án nhà máy điện Mặt Trời trị giá 42 triệu USD ở Long An
Lãnh đạo Thành phố Hồ Chí Minh tiếp Bộ trưởng Ngoại giao Trung Quốc
Khánh thành tượng Bác Hồ tại thành phố Guadalajara của Mexico
Thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam với tỉnh bang Quebec của Canada
Tp. Hồ Chí Minh mời gọi các tập đoàn lớn đầu tư vào đô thị thông minh
Thủ tướng: JICA đóng góp lớn vào mối quan hệ hợp tác Việt Nam-Nhật Bản
Kỷ niệm 45 năm lãnh tụ Fidel Castro thăm vùng giải phóng miền Nam
Nhà cung cấp thông tin(ICP): Thông tấn xã Việt Nam | ISSN : 1606 - 0261 | Giấy phép số 18/GP-BTTTT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 5/1/2012
Cơ quan chủ quản: Thông tấn xã Việt Nam | Người chịu trách nhiệm chính: Tổng Biên tập Nguyễn Thắng
Địa chỉ: 79 Lý Thường Kiệt - Hà Nội | Tel. (84-4) 3933 2303 | Fax:(84-4) 3933 2291
| Email:
vietnamvnp@gmail.com
Bản quyền ©
Báo ảnh Việt Nam

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Connection: Keep-Alive

Set-Cookie: ASP.NET_SessionId=uvux420kzkkayywhzk5osdju; path=/; secure; HttpOnly


text:
- Mua hàng
- CAD/CAM/CAE/PLM & CNC
- Free dowload
Hội thảo SOLIDWORKS Simulation _ TP Hồ Chí Minh _ 15.9.2018
Chủ đề: KỸ THUẬT CHIA LƯỚI SIMULATION PHÂN TÍCH ỨNG SUẤT CHUYỂN VỊ HỆ SỐ AN TOÀN VÀ PHÂN TÍCH LẮP RÁP Kính...Chi tiết
Khóa học SOLIDWORKS chuyên nghiệp mọi lúc, mọi nơi, chỉ cần online và phí “0” đồng
13 khóa học SOLIDWORKS chuyên nghiệp được cung cấp bởi chính hãng SOLIDWORKS Dassault Systemes online và miễn phí dành tặng cho khách hàng đặt...Chi tiết
Khóa học thiết kế Solidworks và cách thức thi chứng chỉ thế giới
Phần mềm SolidWorks là phần mềm cơ khí 3D phổ biến hiện đang được ứng dụng rộng rãi trên khắp cả nước. Kéo theo đó...Chi tiết
13 khóa học miễn phí cho khách hàng SOLIDWORKS Subscription
ViHoth Corporation xin trân trọng thông báo tới quý khách hàng tin vui ưu đãi từ SOLIDWORKS Dassault Systèmes: Tất cả các khách hàng mua mới...Chi tiết
KHÓA HỌC CƠ BẢN SOLIDWORKS
Khóa học SolidWorks Cơ bản cung cấp cho bạn những kỹ thuật thiết kế cơ bản đây chính là nền tảng để bạn mở rộng...Chi tiết
THIẾT KẾ BẢN VẼ TRONG SOLIDWORKS
Mục đích của khóa học là hướng dẫn bạn làm việc với các bản vẽ của các chi tiết và lắp ghép trên SolidWorks. Thời...Chi tiết
-
1
2
…
4
Trang cuối

markdown:
-
[Mua hàng](https://vihoth.com/lien-he)
- CAD/CAM/CAE/PLM & CNC
-
[Free dowload](https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSclLnr3_pkvuuCk6pS-RRoh7t8tmkEquegvMdwJxLT5txK3AQ/viewform) [](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/hoi-thao-solidworks-simulation_thanh-pho-ho-chi-minh_ngay-15-9-2018/)
![ ](https://vihoth.com/wp-content/uploads/2018/08/Front_Susp_-_Disp_Plot_anh-nguon-150x150.jpg)
[Hội thảo SOLIDWORKS Simulation _ TP Hồ Chí Minh _ 15.9.2018](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/hoi-thao-solidworks-simulation_thanh-pho-ho-chi-minh_ngay-15-9-2018/)
Chủ đề: KỸ THUẬT CHIA LƯỚI SIMULATION PHÂN TÍCH ỨNG SUẤT CHUYỂN VỊ HỆ SỐ AN TOÀN VÀ PHÂN TÍCH LẮP RÁP Kính...
[Chi tiết](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/hoi-thao-solidworks-simulation_thanh-pho-ho-chi-minh_ngay-15-9-2018/) [](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/khoa-hoc-solidworks-chuyen-nghiep-moi-luc-moi-noi-chi-can-online-va-phi-0-dong/)
![ ](https://vihoth.com/wp-content/uploads/2018/08/solidworks-hero-1-150x150.jpg)
[Khóa học SOLIDWORKS chuyên nghiệp mọi lúc, mọi nơi, chỉ cần online và phí “0” đồng](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/khoa-hoc-solidworks-chuyen-nghiep-moi-luc-moi-noi-chi-can-online-va-phi-0-dong/)
13 khóa học SOLIDWORKS chuyên nghiệp được cung cấp bởi chính hãng SOLIDWORKS Dassault Systemes online và miễn phí dành tặng cho khách hàng đặt...
[Chi tiết](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/khoa-hoc-solidworks-chuyen-nghiep-moi-luc-moi-noi-chi-can-online-va-phi-0-dong/) [](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/khoa-hoc-thiet-ke-solidworks-va-cach-thuc-thi-chung-chi-the-gioi/)
![ ](https://vihoth.com/wp-content/uploads/2018/08/hoc-phan-mem-thiet-ke-SolidWorks-150x150.png)
[Khóa học thiết kế Solidworks và cách thức thi chứng chỉ thế giới](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/khoa-hoc-thiet-ke-solidworks-va-cach-thuc-thi-chung-chi-the-gioi/)
Phần mềm SolidWorks là phần mềm cơ khí 3D phổ biến hiện đang được ứng dụng rộng rãi trên khắp cả nước. Kéo theo đó...
[Chi tiết](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/khoa-hoc-thiet-ke-solidworks-va-cach-thuc-thi-chung-chi-the-gioi/) [](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/13-khoa-hoc-mien-phi-cho-khach-hang-solidworks-subscription/)
![ ](https://vihoth.com/wp-content/uploads/2018/07/Mysolidworks-pro-150x150.jpg)
[13 khóa học miễn phí cho khách hàng SOLIDWORKS Subscription](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/13-khoa-hoc-mien-phi-cho-khach-hang-solidworks-subscription/)
ViHoth Corporation xin trân trọng thông báo tới quý khách hàng tin vui ưu đãi từ SOLIDWORKS Dassault Systèmes: Tất cả các khách hàng mua mới...
[Chi tiết](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/13-khoa-hoc-mien-phi-cho-khach-hang-solidworks-subscription/) [](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-hoc-co-ban-solidworks/)
![ ](https://vihoth.com/wp-content/uploads/2018/03/CSWP-150x150.jpg)
[KHÓA HỌC CƠ BẢN SOLIDWORKS](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-hoc-co-ban-solidworks/)
Khóa học SolidWorks Cơ bản cung cấp cho bạn những kỹ thuật thiết kế cơ bản đây chính là nền tảng để bạn mở rộng...
[Chi tiết](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-hoc-co-ban-solidworks/) [](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/thiet-ke-ban-ve-trong-solidworks/)
![ ](https://vihoth.com/wp-content/uploads/2018/03/khoa-hoc-ban-ve2-150x150.png)
[THIẾT KẾ BẢN VẼ TRONG SOLIDWORKS](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/thiet-ke-ban-ve-trong-solidworks/)
Mục đích của khóa học là hướng dẫn bạn làm việc với các bản vẽ của các chi tiết và lắp ghép trên SolidWorks. Thời...
[Chi tiết](https://vihoth.com/dao-tao/khoa-dao-tao/thiet-ke-ban-ve-trong-solidworks/)
-
1
[2](https://vihoth.com/p/dao-tao/khoa-dao-tao/page/2/)… [4](https://vihoth.com/p/dao-tao/khoa-dao-tao/page/4/) [Trang cuối](https://vihoth.com/p/dao-tao/khoa-dao-tao/page/2/)

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate

Connection: Upgrade, close

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Người chịu trách nhiệm chính: Ông Nguyễn Công Chiến - Phó Tổng Giám đốc.
Giấy phép thiết lập Trang tin điện tử số 05/GP-TTĐT do Sở thông tin và truyền thông Hải Phòng cấp ngày 27/07/2018.
Ghi rõ nguồn ''Trang thông tin điện tử Công ty TNHH MTV Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam'' hoặc ''www.vishipel.com.vn'' khi phát hành lại thông tin từ website này


text:
(Vishipel) - VISHIPEL cung cấp giải pháp liên lạc an toàn, đáng tin cậy cho các đội công tác thường xuyên di chuyển trong những vùng sâu, vùng xa không có sóng của các mạng liên lạc mặt đất như các công tác quốc phòng, an ninh quốc gia và các cơ quan ứng cứu khẩn cấp trên toàn thế giới - trên đất liền, trên biển hoặc trên bầu trời.
Các dịch vụ liên quan:
Người chịu trách nhiệm chính: Ông Nguyễn Công Chiến - Phó Tổng Giám đốc.
Giấy phép thiết lập Trang tin điện tử số 05/GP-TTĐT do Sở thông tin và truyền thông Hải Phòng cấp ngày 27/07/2018.
Ghi rõ nguồn ''Trang thông tin điện tử Công ty TNHH MTV Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam'' hoặc ''www.vishipel.com.vn'' khi phát hành lại thông tin từ website này