markdown:
# Trận Lão Sơn trong cuộc chiến tranh biên giới Trung – Việt năm 1984
![trung14vq7 Lính Trung quốc đang cắm cờ tại đỉnh núi 1509 ( núi Lão Sơn ) trong trận chiến ngày 28-4-1984. ](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/trung14vq7.jpg?w=830)
Lính Trung quốc đang cắm cờ tại đỉnh núi 1509 ( núi Lão Sơn ) trong trận chiến ngày 28-4-1984.
**Lời người dịch:** *Cuộc chiến Việt Trung lần thứ nhất xảy ra từ năm 1979 đã chấm dứt. Cả hai bên, vì những lý do khác nhau, đều hạn chế không cho dư luận thế giới và nhân dân của họ biết về những sự thật của cuộc chiến này.*
Sau năm 1979, trên những đỉnh đồi, những ngọn núi dọc biên giới Việt Trung, nhiều cuộc đụng độ lớn nhỏ vẫn thường xảy ra.
Bài viết ngắn dưới đây đăng trong trang Internet China Defence và cũng được in trong tác phẩm Dữ Kiện Bí Mật Của Chiến Tranh Trung-Việt (Secret Records of Sino-Vietnamese War) của ba tác giả Jin Hui, Zhang Hui Sheng and Zhang Wei Ming là một trong số rất ít tài liệu về những trận đánh đã được tiết lộ.
Bài viết dựa theo lời kể của một Trung đoàn trưởng pháo binh Tàu. Mặc dù trong nhiều đoạn, người kể không che giấu được tính khoác lác, cường điệu, song qua những dữ kiện do viên Trung đoàn trưởng cung cấp, cũng chứng tỏ rằng Tàu chưa bao giờ từ bỏ giấc mộng thiên triều xâm lược bắt nguồn từ chính sách bá quyền truyền thống của họ.
Gửi bác bài dịch về trận Lão Sơn, trong đó người lính Tàu có đề cập đến Sư đoàn 356 của em bác.
Hy vọng bài viết trên giúp bác Đào có thêm một chút thông tin về cái chết hào hùng của em trai bác và những đồng đội của anh ta mà tôi đã đọc bài do bác viết trên Hnv.vn và trên blog của mình.
Là một người VN tôi xin cảm tạ sự hy sinh của anh ta để bảo vệ tổ quốc cũng như tri ân gia đình bác và các gia đình đã có các liệt sĩ hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ biên cương phía bắc…
Sau năm 1979, trên những đỉnh đồi, những ngọn núi dọc biên giới Việt Trung, nhiều cuộc đụng độ lớn nhỏ vẫn thường xảy ra.
Bài viết ngắn dưới đây đăng trong trang Internet China Defence và cũng được in trong tác phẩm Dữ Kiện Bí Mật Của Chiến Tranh Trung-Việt (Secret Records of Sino-Vietnamese War) của ba tác giả Jin Hui, Zhang Hui Sheng and Zhang Wei Ming là một trong số rất ít tài liệu về những trận đánh đã được tiết lộ.
Bài viết dựa theo lời kể của một Trung đoàn trưởng pháo binh Tàu. Mặc dù trong nhiều đoạn, người kể không che giấu được tính khoác lác, cường điệu, song qua những dữ kiện do viên Trung đoàn trưởng cung cấp, cũng chứng tỏ rằng Tàu chưa bao giờ từ bỏ giấc mộng thiên triều xâm lược bắt nguồn từ chính sách bá quyền truyền thống của họ.
Gửi bác bài dịch về trận Lão Sơn, trong đó người lính Tàu có đề cập đến Sư đoàn 356 của em bác.
Hy vọng bài viết trên giúp bác Đào có thêm một chút thông tin về cái chết hào hùng của em trai bác và những đồng đội của anh ta mà tôi đã đọc bài do bác viết trên Hnv.vn và trên blog của mình.
Là một người VN tôi xin cảm tạ sự hy sinh của anh ta để bảo vệ tổ quốc cũng như tri ân gia đình bác và các gia đình đã có các liệt sĩ hy sinh trong cuộc chiến bảo vệ biên cương phía bắc…
Trần Trung Đạo
Bài tường thuật do một Trung đoàn trưởng pháo binh Quân đội Tàu trong cuộc chiến Trung-Việt năm 1984. Tôi không biết chắc chắn về mức độ chính xác của bản tường thuật nhưng khá gần với những gì tôi đã được đọc về chiến tranh Trung-Việt. Bài tường thuật có nhiều dữ kiện rất chi tiết.
Lưu ý: Núi Lão Sơn, cao 1422 mét trên mặt biển. Lão Sơn có nghĩa là “Núi Già” theo tiếng Tàu. Lão Sơn nằm bên trong lãnh thổ VN gần biên giới Tàu. […] Jin Hui
Đầu năm 1984, trung đoàn của chúng tôi nhận lịnh phải chiếm núi Lão Sơn.
Ngày 18 tháng 2 chúng tôi tiến đến Ei-Liang, và ngày 20 đến đồi Ma-Sho. Sau 40 ngày chuẩn bị, ngày 1 tháng Tư, 3 đại đội gia nhập ” Đề án 142 “. Họ bắn vài loạt đạn về phía VN và rút ngay, để buộc phía VN trả đũa, và qua đó, để lộ vị trí.
![TienquaVN TienquaVN](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/tienquavn.jpg?w=300&h=256)
Chúng tôi dùng đại pháo để áp đảo phía VN. Ngày 26 tháng 4, mọi việc đã được chuẩn bị sẵn sàng và Lực Lượng Đặc Nhiệm Pháo Binh 119 được thành lập.
Để chiếm một căn cứ hỏa lực, chúng tôi tiến quân vào ban đêm. Không ai được phép gây tiếng động. Chúng tôi tháo gỡ các bộ phận súng 85 ly và chỉ lắp ráp lại sau khi đến căn cứ.
Tầm hỏa lực chỉ cách quân VN 500 mét. Để thấy đường đi, chúng tôi dùng các tấm vải trải giường trắng. Chúng tôi bố trí súng dọc phía bên phải của một căn nhà hoang. Trung đội 4 thám thính tiến quá sát với vị trí của quân VN, chỉ cách 400 mét và trong tầm bắn thẳng.
Ngày 28 tháng 4, lúc 5 giờ 50 sáng, pháo binh bắt đầu khai hỏa. Sau 34 phút pháo kích, mặt đất như bắt đầu rung chuyển. Lúc 6 giờ 24 phút sáng, khi trận pháo kích vừa ngưng, bộ binh mở cuộc tấn công. Quân đội VN phản ứng trong vòng 2 phút. Và ngay trong loạt đạn đầu tiên họ đã bắn hạ một Trung đội trưởng của chúng tôi. Anh ta là đồng chí đầu tiên hy sinh tại Lão Sơn. Chúng tôi bắn yểm trợ cho bộ binh. Bộ binh tiến bằng cách nhảy từ miệng hố đạn này sang hố đạn khác. Sau 9 phút, chúng tôi chiếm được điểm cao 662.6, và 54 phút sau, núi Lão Sơn hoàn toàn lọt vào tay chúng tôi. Đến 3 giờ 30 chiều, khoảng 20 điểm cao phía đông điểm cao 662.6 cũng lọt vào tay chúng tôi. Chúng tôi cũng triệt hạ một xe tăng của phía VN bằng 5 phát pháo trực xạ.
![trung17hc4 2 chiếc tăng T 54 của VN bị bắn cháy, trên đường tháo chạy.](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/trung17hc4.jpg?w=830)
2 chiếc tăng T 54 của VN bị bắn cháy, trên đường tháo chạy.
Ngày 11 tháng 6, lúc 3 giờ sáng, một viên pháo sáng được bắn lên. Chúng tôi tự hỏi chuyện gì đang xảy ra. Trong suốt 30 phút, chúng tôi không liên lạc được với các đơn vị khác bằng điện thoại. Tiểu đoàn 2 thám thính cũng bị gián đoạn liên lạc. Duy nhất một Trung đội trưởng liên lạc được với chúng tôi và yêu cầu chúng tôi khai hỏa. Chúng tôi từ chối với lý do các đơn vị bạn cũng ở ngay trong vị trí đó. Chúng tôi yêu cầu 5 lính thám thính của tiểu đoàn 2 đến mặt trận, nhưng họ bị hỏalực của quân đội VN ngăn chặn.
Trời sáng, viên chỉ huy toán thám thính với cả đại đội thám thính cũng bị đẩy lui. Tại điểm này chúng tôi biết các vị trí tiền phương của chúng tôi đã bị quân VN tràn ngập.
Vào 5 giờ 30 sáng, với sự yểm trợ của tiểu đoàn pháo, chúng tôi mở cuộc phản công. Trong vòng 30 phút, chúng tôi chiếm lại các vị trí đã mất. Lúc 6 giờ, quân đội VN mở cuộc tấn công mới. Các đơn vị bộ binh của chúng tôi gọi pháo binh bắn yểm trợ. Khoảng 500 đến 600 quân VN đã tấn công vào phòng tuyến của chúng tôi giữa lúc các giàn tên lửa của chúng tôi cũng bắt đầu khai hỏa.
![Tancong Lính Trung Quốc tân công doanh trại Quân đội nhân dân Việt Nam](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/tancong.jpg?w=830)
Lính Trung Quốc tân công doanh trại Quân đội nhân dân Việt Nam
Đến 3 giờ chiều, quân đội VN không thể nào tiến đến được vị trí phòng thủ của chúng tôi. Lực lượng tiếp viện của phía VN đang cố gắng vượt qua sông và tấn công vào phía cạnh sườn của chúng tôi. Tư lịnh sư đoàn ra lịnh chúng tôi khai hỏa. Trước hết chúng tôi hướng nòng pháo vào 10 độ phía bên trái và rồi 10 độ phía bên phải. Cả đại đội quân VN đã không thể rút về vị trí của họ.
![biengioi2 Trung Quốc đang "đứng gác hộ" DOANH TRẠI QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM bỏ ngõ.](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/biengioi2.jpg?w=830)
Trung Quốc đang "đứng gác hộ" DOANH TRẠI QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM bỏ ngõ.
Sau 11 tháng 6, chúng tôi đã học được bài học. Các ống phóng tên lửa do tôi chỉ huy. Pháo 82 ly do các tiểu đoàn chỉ huy. được đào sâu vào và đặt dưới quyền chỉ huy trực tiếp của tôi. 12 trung đội đại pháo, bao gồm 4 trung đội xe tăng được phân phối cho mỗi đơn vị. Các hỏa lực tăng cường sẽ được hướng dẫn để bắn thẳng vào những con đường mà quân VN chắc chắn sẽ dùng để tiến. Những con đường đó được chia ra. Mỗi đơn vị thám thính được chọn một hướng. Hai trung đội pháo sẽ bắn vào con đường chính với mục đích làm chậm chân quân VN. Ba trung đội tên lửa đóng trên cao điểm 152. Một trong số đó do Li Hai-Ren chỉ huy. Mật ngữ để tấn công là Heo Rừng.
![phaoTau Đơn vị pháo 100 mm](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/phaotau.jpg?w=830)
Đơn vị pháo 100 mm
Ngày 12 tháng 7, chúng tôi biết được danh sách các đơn vị của quân VN. Theo sự ước tính của chúng tôi, địch quân gồm hai trung đoàn thuộc sư đoàn 356, một trung đoàn thuộc sư đoàn 316, và 6 trung đoàn độc lập sẽ tham gia trận đánh.
Chúng tôi dự đoán quân VN sẽ tấn công lúc 5 giờ sáng. Lúc nửa khuya, chúng tôi có 2,5 lần số đạn bình thường sẵn sàng cho các khẩu pháo. Lúc 3 giờ sáng, tổng hành dinh thông báo 3 vị trí của quân VN và ra lịnh khai hỏa vào các vị trí đó
Sau tràng pháo thứ nhất, tôi nói chuyện với Trung đoàn trưởng Chang Yo-Hop. Tôi hỏi ông ta nếu ông ta là chỉ huy quân đội VN, ông ta chắc chắn sẽ tấn công vào khu vực nào? Viên trung đoàn trưởng chỉ khoảng rừng trống khoảng 300 mét ở phía bắc của dòng sông.
![xc_b_i Lính Trung Quốc đứng cạnh những người lính Việt Nam đã anh dũng hy sinh vì đất nước](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/xc_b_i.jpg?w=830)
Lính Trung Quốc đứng cạnh những người lính Việt Nam đã anh dũng hy sinh vì đất nước
Ngay lúc đó chúng tôi mới khám phá ra rằng lực lượng tấn công của phía VN chỉ cách phòng tuyến chúng tôi 500 mét. Hai Tiểu đoàn trưởng của quân VN bị giết tại chỗ. Mặc dù không có chỉ huy, quân VN đã không từ bỏ vị trí của họ. Những lính bị thương cũng không rên rỉ. Họ di chuyển thương binh ra khỏi khu vực sau khi hỏa châu vừa tắt. Kỷ luật của quân VN thật không thể nào tin được.
![xc_b_i_ta Những người hy sinh trên đỉnh núi 1509 (núi Lão Sơn), bởi "Bài học dạy cho Việt Nam lần thứ hai", trong cuộc chiến Việt-Trung 1984-1989.](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/xc_b_i_ta.jpg?w=830)
Những người hy sinh trên đỉnh núi 1509 (núi Lão Sơn), bởi "Bài học dạy cho Việt Nam lần thứ hai", trong cuộc chiến Việt-Trung 1984-1989.
Quân VN quả thật có kỷ luật rất cao, đến nỗi họ tung ra cuộc tấn công theo đúng kế hoạch ngay cả khi chỉ huy trưởng của họ đã tử trận. Quân VN rất giỏi giấu tung tích. Họ phối hợp chặt chẽ với nhau ngay cả không dùng một phương tiện truyền tin vô tuyến nào trước khi tấn công.
![SinoVN SinoVN](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/sinovn1.jpg?w=830)
Ngay khi quân VN tấn công, các đơn vị bộ binh chúng tôi gọi pháo yểm trợ. Tôi lo lắng sẽ bắn nhầm quân bạn. Bộ chỉ huy ra lịnh tôi khóa phòng tuyến bằng cách bắn vào làn sóng tấn công thứ hai. Làn sóng tấn công thứ nhất thường là các đơn vị thám thính, nơi phía sau có thể có cả trung đoàn đang yểm trợ. Các giàn tên lửa của chúng tôi nhả 13 tràng liên tục. Ngoài ra các khẩu pháo 85 ly, 100 ly, 152 ly cũng tham gia phản kích.
Chúng tôi bắn 200 mét về phía trước tại 6 điểm. Từ trái sang phải và trở lại sang trái. Hỏa lực pháo chúng tôi dựng lên một bức tường lửa chung quanh các đơn vị của chúng tôi. Chúng tôi giết rất nhiều quân VN và nhiều ống phóng tên lửa của chúng tôi nóng đỏ rực. Trong ngày đó, trung đoàn chúng tôi bắn trên 10 ngàn viên pháo.
Đến trưa, chúng tôi hết đạn. Khi tin này được báo lên Chang Yo-Hop, ông ta thật không vui. Không có hỏa lực pháo yểm trợ, thật không có cách gì ngăn chặn được sức tấn công của 6 trung đoàn quân VN. Tôi đã gọi tăng viện đạn dược ngay khi viên pháo đầu tiên được bắn đi.
Lúc 1 giờ chiều thì 470 xe tải chở đạn cũng vừa tới. Quân đội VN đã chiếm lại được cao điểm 164. Một trong những tiểu đoàn của họ chỉ còn 6 người sống sót nhưng họ vẫn tiến. Lực lượng bộ binh của chúng tôi bắt đầu khai hỏa phản công ngay.
.
![hoatienTau Các ống phóng tên lửa](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/hoatientau.jpg?w=830)
Các ống phóng tên lửa
Cuộc pháo kích nặng nề cày nát điểm cao đó. Trong vòng 15 phút chúng tôi chiếm lại được cao điểm 164. Quân VN từ chối rút lui. Làn sóng này sang làn sóng người khác tiếp tục tiến lên giành lại ngọn đồi. Khi cuộc chiến tàn, chúng tôi đếm được 3700 địch quân địch bỏ thây trên mặt trận. Tư lịnh sư đoàn chúng tôi, cựu chiến binh từ thời nội chiến, cũng phải nói rằng ông ta chưa bao giờ thấy nhiều xác chết như thế. Chúng tôi tịch thu vũ khí và thắt lưng trên xác VN và phân phát cho lính trong trung đoàn chúng tôi. Đêm đó, bảy chúng tôi trong Bộ chỉ huy trung đoàn với Tư lịnh trung đoàn Chang Yo-Hop hút hết 4 bao thuốc.
Chúng tôi không thể ăn, chỉ uống sạch cả bốn thùng rượu.
Ngày 14 tháng 7, chúng tôi ra tín hiệu cho phép phía VN đến thu hồi xác chết. Chúng tôi yêu cầu họ mang cờ Hồng Thập Tự, mỗi toán không được quá 50 người và không được mang theo vũ khí. Một toán khoảng 60 đến 70 lính VN đến, không có cờ. Khi phát hiện ra họ không tuân theo thỏa thuận vì họ có mang theo súng, chúng tôi khai hỏa.
![thng_co Thông cáo đặc biệt của Trung Quốc cho phép phiá Việt Nam ta được phép đi lấy xác bộ đội ta trên chiến trường...](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/thng_co.jpg?w=830)
Thông cáo đặc biệt của Trung Quốc cho phép phiá Việt Nam ta được phép đi lấy xác bộ đội ta trên chiến trường...
![hip_nh_ngng_chin_199o Hiệp định ngưng chiến 1990, phiá VN nhượng 600 km² cho Trung Quốc... Các cựu chiến binh Trung Quốc tham dự trận đánh Núi Lão Sơn (đỉnh núi 1509) chụp hình lưu niệm trên đỉnh Núi Lão Sơn... nay thuộc về Trung Quốc](https://ongvove.files.wordpress.com/2009/10/hip_nh_ngng_chin_199o.jpg?w=830)
Hiệp định ngưng chiến 1990, phiá Việt Nam đã phải ký nhượng 600 km² phần đất Tổ Quốc phiá Bắc Việt Nam, trong đó có phần núi Bạc, núi Lão Sơn cho Trung Quốc .. Các cựu chiến binh Trung Quốc tham dự trận đánh Núi Lão Sơn (đỉnh núi 1509) chụp hình lưu niệm trên đỉnh Núi Lão Sơn... nay thuộc về Trung Quốc
[Real battle field video from Chinese army 1984](http://www.youtube.com/watch?v=F8SfppRARKA) **Một Vài Số Liệu :** *December 1978, Chinese military started to gather along Chinese – Vietnam border. Chinese military also reinforced China – Russia border defence and evacuated civilians to prepare for Soviet invasion.*
January 28 to February 4, 1979– Chinese leader Deng Xiaoping visited USA and warned Vienam about the possible war.
February 17, 1979– China invaded Vietnam. the goal was to destroy Vietnam military structures along Chinese – Vietnam border.
March 4, 1979– China took control of Lang Son. This was very important for Lang Son was the last defence of Vietnam capital city Ha Noi.
March 5, 1979– China started retreat from Vietnam. During retreat, China took whatever possible from Vietnam, and destroyed the rest. All roads and railroads were destroyed.
March 16, 1979– the war was over.
January 28 to February 4, 1979– Chinese leader Deng Xiaoping visited USA and warned Vienam about the possible war.
February 17, 1979– China invaded Vietnam. the goal was to destroy Vietnam military structures along Chinese – Vietnam border.
March 4, 1979– China took control of Lang Son. This was very important for Lang Son was the last defence of Vietnam capital city Ha Noi.
March 5, 1979– China started retreat from Vietnam. During retreat, China took whatever possible from Vietnam, and destroyed the rest. All roads and railroads were destroyed.
March 16, 1979– the war was over.
Chinese military: wounded+dead around 26000
Vietnam military: wounded+dead around 39000
there is no stats for Vietnam militia, Vietnam local force, Vietnam guerrilla or Vietnam civilian losses.
Vietnam was constantly at war, they had more training than Chinese. they also received tons of Soviet weapons, supplies. for China, this was the first major battle since Korean war. before 1979, Chinese military never had any real experience with modern warfare. this battle showed that Chinese military didn’t know how to coordinate artillery, infantry and tanks. this war exposed communication problems between different divisions. Chinese commanders were too old and inexperienced with modern warfare tactics.
After the war, China trained lots low rank commanders from military academy. all commanders must go to military academy before he can be promoted to higher rank.
1979-1984, Vietnam kept harass China side. China declared war with Vietnam on April 28, 1984. this time, Chinese soldiers was better equipped, and the coordination was much better. from 1984 to 1989, the army rotated soldiers from different places. China – Vietnam border became a training ground for Chinese army.
Chinese military: wounded+dead around 26000
Vietnam military: wounded+dead around 39000
there is no stats for Vietnam militia, Vietnam local force, Vietnam guerrilla or Vietnam civilian losses.
Vietnam was constantly at war, they had more training than Chinese. they also received tons of Soviet weapons, supplies. for China, this was the first major battle since Korean war. before 1979, Chinese military never had any real experience with modern warfare. this battle showed that Chinese military didn’t know how to coordinate artillery, infantry and tanks. this war exposed communication problems between different divisions. Chinese commanders were too old and inexperienced with modern warfare tactics.
After the war, China trained lots low rank commanders from military academy. all commanders must go to military academy before he can be promoted to higher rank.
1979-1984, Vietnam kept harass China side. China declared war with Vietnam on April 28, 1984. this time, Chinese soldiers was better equipped, and the coordination was much better. from 1984 to 1989, the army rotated soldiers from different places. China – Vietnam border became a training ground for Chinese army.
**Sino-Vietnamese War (1979)**
China:
China:
*6,954 dead, 14,800 injured*
239 were prisoners of war
239 were prisoners of war
*Vietnam:*
42,000 killed, 10,000 injured,
42,000 killed, 10,000 injured,
*more than 2,000 were captured* *more than 50,000 civilian casualties*
**Sino-Vietnamese War（1984—–1989）** *China:*
*939 killed, injured 3,884 injured*
*Vietnam:*
*11,700 killed , 21,144 injured, 61 were captured*
## 4 comments

Link: <http://wp.me/pawFi-1bk>; rel=shortlink


markdown:
Các nhà tài trợ chính
[](http://www.hewlett.org/)
![ The Hewlett Logo](/images/support/hewlett-logo.jpg)
Tài trợ cho việc giải quyết các vấn đề thuộc về xã hội và môi trường quan trọng nhất đặt ra cho xã hội, là nơi mà các đồng vốn rủi ro, nếu được đầu tư có trách nhiệm thì dần dần cũng tạo ra được sự khác biệt.
Cơ quan độc lập của liên bang do Quốc hội thành lập nhằm đẩy mạnh các tiến bộ của khoa học.
[](http://www.ksu.edu.sa/)
![ The King Saud (ESCME) Logo](/images/support/ERCSME-combined-logo-regular.png)
King Saud University seeks to become a leader in educational and technological innovation, scientific discovery and creativity through fostering an atmosphere of intellectual inspiration and partnership for the prosperity of society.
The O'Donnell Foundation được dành cho việc xây dựng các chương trình kiểu mẫu nhằm tăng cường chất lượng giáo dục.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, max-age=0, must-revalidate

Content-Language: vi

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

Via: 1.1 varnish

Set-Cookie: JSESSIONID=E4A927187EB7B2EBCDBB132DFA2EACA7; Path=/; Secure; HttpOnly

Connection: close


markdown:
# Baia de Aries
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Baia de Aries|
|— Đô thị —|
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Flag_of_Romania.svg/22px-Flag_of_Romania.svg.png)
[România](/wiki/Rom%C3%A2nia) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Rom%C3%A2nia&action=edit&redlink=1) [Alba](/wiki/Alba_(h%E1%BA%A1t)) [Q16898073](//www.wikidata.org/wiki/Q16898073)[*] [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [EEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8_%C4%90%C3%B4ng_%C3%82u)( [UTC+3](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Baia de Aries** là một [thị xã](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Rom%C3%A2nia&action=edit&redlink=1) thuộc hạt [Alba](/wiki/Alba_(h%E1%BA%A1t)), [România](/wiki/Rom%C3%A2nia). Dân số thời điểm năm 2002 là 4673 người. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Baia_de_Aries&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Baia_de_Aries&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Communes of Romania”](http://www.statoids.com/yro.html)(bằng tiếng Anh). statoids.com. Truy cập ngày 14 tháng 6 năm 2012.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Baia_de_Aries&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Baia_de_Aries&action=edit§ion=2)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Baia_de_Aries&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Baia_de_Aries&action=edit§ion=3)] [“Geonames Database”](http://geonames.nga.mil/ggmagaz/). [Cơ quan Tình báo Địa không gian Quốc gia](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_%C4%90%E1%BB%8Ba_kh%C3%B4ng_gian_Qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 11 tháng 5 năm 2011.

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Content-Type-Options: nosniff

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=29-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Wed, 30 Sep 2015 12:00:00 GMT


markdown:
*Chim dẽ giun Snares*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Coenocorypha huegeli](/w/index.php?title=Coenocorypha_huegeli&redirect=no))
|Chim dẽ giun Snares|
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Charadriiformes](/wiki/B%E1%BB%99_Choi_choi) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Scolopacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%E1%BA%BD) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Coenocorypha](/wiki/Coenocorypha) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **C. huegeli** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Coenocorypha huegeli*
(
[Tristram](/w/index.php?title=Henry_Baker_Tristram&action=edit&redlink=1), 1893) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Gallinago huegeli* *Coenocorypha aucklandica huegeli* * là một loài Coenocorypha huegeli* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Scolopacidae](/wiki/H%E1%BB%8D_D%E1%BA%BD). [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Chim_d%E1%BA%BD_giun_Snares&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chim_d%E1%BA%BD_giun_Snares&action=edit§ion=1)] **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-1) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Cuộc hành quân Ten-Go
[Cuộc hành quân Ten-go](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-go&redirect=no))
|
|
bị tấn công ngày 7 tháng 4 năm 1945 |.
|
Địa điểm Kết quả |Chiến thắng của Hoa Kỳ
||Tham chiến
|![]()
|
|![]()
|Chỉ huy|
|
|![]()
[Marc A. Mitscher](/w/index.php?title=Marc_A._Mitscher&action=edit&redlink=1) ![ Đế quốc Nhật Bản](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Naval_Ensign_of_Japan.svg/23px-Naval_Ensign_of_Japan.svg.png)
![ Đế quốc Nhật Bản](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Naval_Ensign_of_Japan.svg/23px-Naval_Ensign_of_Japan.svg.png)
[Itō Seiichi](/wiki/It%C5%8D_Seiichi) **†** ![ Đế quốc Nhật Bản](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Naval_Ensign_of_Japan.svg/23px-Naval_Ensign_of_Japan.svg.png)
![ Đế quốc Nhật Bản](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Naval_Ensign_of_Japan.svg/23px-Naval_Ensign_of_Japan.svg.png)
[Komura Keizō](/w/index.php?title=Komura_Keiz%C5%8D&action=edit&redlink=1) ![ Đế quốc Nhật Bản](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Naval_Ensign_of_Japan.svg/23px-Naval_Ensign_of_Japan.svg.png)
![ Đế quốc Nhật Bản](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4f/Naval_Ensign_of_Japan.svg/23px-Naval_Ensign_of_Japan.svg.png)
[Aruga Kosaku](/wiki/Aruga_K%C5%8Dsaku) **†**
386 máy bay.
[[1]](#cite_note-Yamamoto262-1)
1 tuần dương hạm hạng nhẹ
8 khu trục hạm
12
[phi công](/wiki/Phi_c%C3%B4ng)thiệt mạng. [[1]](#cite_note-Yamamoto262-1)
3.700 – 4.250 người chết
[[2]](#cite_note-2)
|
|**Cuộc hành quân Ten-Go** (kyūjitai: 天號作戰, shinjitai: 天号作戦; [rōmaji](/wiki/R%C5%8Dmaji): *Ten-gō Sakusen*; [phiên âm Hán-Việt](/wiki/Phi%C3%AAn_%C3%A2m_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): *Thiên hiệu tác chiến* ) là cuộc tổng phản công của [Hải quân Đế quốc Nhật Bản](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) nhằm vào lực lượng [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) tại Okinawa. Đây cũng là trận đụng độ không quân - hải quân cuối cùng giữa hải quân Nhật và Mỹ tại [mặt trận Thái Bình Dương](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) trong [Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Một số tên gọi khác được sử dụng cho chiến dịch này là [1] *Chiến dịch Thiên Hiệu*, *Operation Heaven One*(tiếng Anh) hay *Ten-ichi-gō*(tiếng Nhật), *Hải chiến Bonomisakioki*.
Tháng 4 năm
[1945](/wiki/1945), Đệ nhị hạm đội thuộc [Hạm đội Liên hợp](/wiki/H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Li%C3%AAn_h%E1%BB%A3p) Nhật Bản bao gồm [thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m) lớn nhất thế giới *, cùng Yamato* [tuần dương hạm](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)hạng nhẹ *và 8* [Yahagi](/wiki/Yahagi_(t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_Nh%E1%BA%ADt)_(1942)) [khu trục hạm](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c)đã thực hiện một cuộc tổng phản công của hải quân Nhật ở [Okinawa](/wiki/Okinawa); nhưng nếu lưu ý kỹ càng hơn về văn hóa Nhật Bản và tình thế chiến tranh của Nhật lúc đó, có thể nhận thấy cuộc hành quân này chính là một hành động "Harakiri - tự sát để bảo toàn danh dự" của Hải quân Đế quốc Nhật Bản theo truyền thống [võ sĩ đạo](/wiki/V%C3%B5_s%C4%A9_%C4%91%E1%BA%A1o). Tuy nhiên, trước khi đến được Okinawa, chỉ trong 2 giờ, những máy bay Mỹ xuất phát từ các [[3]](#cite_note-TBD131-3) [hàng không mẫu hạm](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay)đã đánh chìm *Yamato*, *Yahagi*cùng 4 khu trục hạm khác vào ngày [7 tháng 4](/wiki/7_th%C3%A1ng_4)năm [1945](/wiki/1945). Cùng lúc đó, để phối hợp với cuộc hành quân này, người Nhật đã cho xuất phát nhiều [Kamikaze](/wiki/Th%E1%BA%A7n_phong)từ phi trường cực nam [Kyūshū](/wiki/Kyushu)tấn công hạm đội Mỹ tại Okinawa gây hư hại cho một số tàu chiến Mỹ.
Trận đánh này đã chứng tỏ sức mạnh vượt trội của không, hải quân Mỹ trên
[Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng) cũng như uy lực nổi trội của hàng không mẫu hạm so với thiết giáp hạm không có sự che chở của không lực. Thất bại trong cuộc hành quân này đã đánh dấu chấm hết của Hải quân Nhật cũng như báo hiệu giờ tàn của [Đế quốc Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) trong cuộc chiến.
## Mục lục
## Hoàn cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=1)]
Đầu năm
[1945](/wiki/1945), sau những trận hải chiến tại [quần đảo Solomon](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Solomon), [biển Philippines](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_bi%E1%BB%83n_Philippines) và [vịnh Leyte](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_v%E1%BB%8Bnh_Leyte), [Hải quân Đế quốc Nhật Bản](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) đã phải chịu những tổn thất nặng nề, đặc biệt là trong trận [hải chiến vịnh Leyte](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_v%E1%BB%8Bnh_Leyte), nhiều thiết giáp hạm và tuần dương hạm hạng nặng, được gìn giữ từ lâu đã bị đánh chìm hoặc hư hại nặng. Giờ đây, phần lớn các chiến hạm của hạm đội Liên hợp được neo đậu chủ yếu tại các hải cảng Nhật Bản, trong đó những chiến hạm lớn nhất tập trung tại Kure, Hiroshima. [4] [[5]](#cite_note-Yamamoto216-5)
Tháng 7 năm
[1944](/wiki/1944), [Saipan](/wiki/Saipan) bị quân Mỹ đánh chiếm. Mục tiêu tiếp theo của người Mỹ là [Iwo Jima](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_I%C5%8D). Sau những cuộc pháo kích dữ dội, [thủy quân lục chiến Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3) bắt đầu đổ bộ lên Iwo Jima vào ngày [19 tháng 2](/wiki/19_th%C3%A1ng_2). Không một chiến hạm nào của hải quân Nhật được gửi đến để chống lại cuộc đổ bộ chỉ cách Nhật Bản 700 dặm này. Trong lúc đó, các máy bay [6] [B-29](/wiki/Boeing_B-29_Superfortress), xuất phát từ [quần đảo Mariana](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_B%E1%BA%AFc_Mariana), liên tục gia tăng cường độ oanh tạc trên lãnh thổ Nhật Bản.
Tại Bộ tư lệnh tối cao Đế quốc Nhật Bản, những cuộc bàn luận sôi nổi đã diễn ra trong nhiều ngày xoay quanh những gì còn lại của hạm đội Liên hợp. Bộ tư lệnh vẫn chưa quyết định được có nên sử dụng hạm đội vào nhiệm vụ tấn công, hay là duy trì phòng thủ nhằm chống lại cuộc đổ bộ trong tương lai. Giữa Hải quân và
[Lục quân](/wiki/L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) Nhật Bản cũng xảy ra mâu thuẫn. Trong lúc Hải quân cho rằng nên để hạm đội này ở lại trong các hải cảng Nhật Bản vì khả năng yếu kém của nó, thì Lục quân lại đề cập đến trận đánh ở vịnh Leyte nhằm vạch ra cho Hải quân thấy việc gìn giữ các chiến hạm là sai lầm, dễ làm mồi cho máy bay Mỹ tấn công. Ngày [5] [19 tháng 3](/wiki/19_th%C3%A1ng_3), lý luận của Lục quân đã chiến thắng khi một lực lượng đặc nhiệm hàng không mẫu hạm Mỹ tiến sát vào bờ biển Nhật Bản và tung hàng trăm máy bay tấn công các chiến hạm đang neo đậu tại Kure và [Kobe](/wiki/Kobe). Kết quả là phía Nhật có 17 chiến hạm bị hư hại, bao gồm 6 [hàng không mẫu hạm](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay)và 3 [thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m), trong số đó có 2 thiết giáp hạm *và* [Hyūga](/wiki/Hy%C5%ABga_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nh%E1%BA%ADt)) *, tồn tại sau trận đánh ở vịnh Leyte đã bị trúng bom trong khi đang sửa chữa tại xưởng tàu ở Kure.* [Ise](/wiki/Ise_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nh%E1%BA%ADt)) [[5]](#cite_note-Yamamoto216-5)
Ngày
[23 tháng 3](/wiki/23_th%C3%A1ng_3), hàng trăm máy bay xuất phát từ các hàng không mẫu hạm Hoa Kì bắt đầu tiến hành oanh tạc [Okinawa](/wiki/Okinawa). Tiếp đó là hỏa lực từ hải pháo các chiến hạm Mỹ. Đây là dấu hiệu cho thấy người Mỹ sắp đổ bộ lên Okinawa. Vào ngày [1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4), quân Mỹ đổ bộ lên bờ biển Okinawa mà không gặp phải bất kì sự kháng cự nào. Tướng [Mitsuru Ushijima](/wiki/Ushijima_Mitsuru), người chỉ huy [quân đoàn](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n) 32 có nhiệm vụ bảo vệ hòn đảo đã quyết định phòng thủ chiều sâu thay vì tiêu diệt địch ngay bờ biển. Giữa hải quân và lục quân lại tiếp tục xảy ra mâu thuẫn trong đó lục quân chất vấn tại sao hải quân không chịu gởi chiến hạm đến yểm trợ việc phòng thủ. Không chỉ lục quân, cả [7] [Nhật hoàng](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng) [Hirohito](/wiki/Hirohito)cũng chất vấn hải quân về vai trò của họ trong việc bảo vệ Okinawa. [[8]](#cite_note-Feifer-7-8)
Cuối cùng, vào ngày
[5 tháng 4](/wiki/5_th%C3%A1ng_4), [Đô đốc](/wiki/%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Soemu Toyoda](/w/index.php?title=Soemu_Toyoda&action=edit&redlink=1), tư lệnh hạm đội Liên hợp, đã ra lệnh cho Phó Đô đốc [Seiichi Itō](/wiki/It%C5%8D_Seiichi), tư lệnh Đệ nhị hạm đội, tấn công hạm đội Đồng Minh tại Okinawa. [[7]](#cite_note-Yamamoto218-7) Trước đó vào ngày [9] [29 tháng 3](/wiki/29_th%C3%A1ng_3), Đệ nhị hạm đội rời Kure để đến Tokuyama, Yamaguchi. Cũng trong ngày 5 tháng 4, có hai sự kiện lớn khác đã xảy ra: thủ tướng [[10]](#cite_note-10) [Kuniaki Koiso](/w/index.php?title=Kuniaki_Koiso&action=edit&redlink=1)từ chức và được thay thế bằng Đô đốc hồi hưu [Kantaro Suzuki](/w/index.php?title=Kantaro_Suzuki&action=edit&redlink=1); và [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4)thông báo sẽ không gia hạn hiệp ước bất tương xâm với Nhật Bản.
## Kế hoạch và sự chuẩn bị của hải quân Nhật[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=2)]
Đệ nhị hạm đội là lực lượng chiến đấu duy nhất còn lại của
[hạm đội Liên hợp](/wiki/H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Li%C3%AAn_h%E1%BB%A3p) nhưng cũng chỉ còn có 10 chiến hạm bao gồm siêu [thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m) *, Yamato* [tuần dương hạm](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)hạng nhẹ *và 8* [Yahagi](/wiki/Yahagi_(t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_Nh%E1%BA%ADt)_(1942)) [khu trục hạm](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c). Tư lệnh của hạm đội là phó đô đốc Seiichi Itō, một người chưa từng lãnh nhiệm vụ trên mặt biển bao giờ và cũng chưa biết qua kinh nghiệm chiến đấu nào trong suốt cuộc chiến. Tổ chức của hạm đội này bao gồm: [[4]](#cite_note-Yamamoto213-4)
- Thiết giáp hạm
*Yamato*(soái hạm): [hạm trưởng](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1m_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1)là [Chuẩn Đô đốc](/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Kōsaku Aruga](/wiki/Aruga_K%C5%8Dsaku)
- Phân đội 2 khu trục hạm: Chuẩn Đô đốc
[Keizō Komura](/w/index.php?title=Keiz%C5%8D_Komura&action=edit&redlink=1), bao gồm tuần dương hạm hạng nhẹ *Yahagi*do [Đại tá](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Tameichi Hara Yamamoto](/w/index.php?title=Tameichi_Hara_Yamamoto&action=edit&redlink=1)làm hạm trưởng
- Hải đội 17 khu trục hạm: Đại tá Kiichi Shintani, bao gồm các khu trục hạm
*(* [Isokaze](/wiki/Isokaze_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)) [Trung tá](/wiki/Trung_t%C3%A1)Saneo Maeda), *(Trung tá Isami Mukoi),* [Hamakaze](/wiki/Hamakaze_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)) *(Trung tá Masamichi Terauchi)* [Yukikaze](/w/index.php?title=Khu_tr%E1%BB%A5c_h%E1%BA%A1m_Yukikaze&action=edit&redlink=1)
- Hải đội 21 khu trục hạm: Đại tá Hisao Kotako, bao gồm các khu trục hạm
*(Trung tá Yoshiro Sugihara),* [Asashimo](/w/index.php?title=Khu_tr%E1%BB%A5c_h%E1%BA%A1m_Asashimo&action=edit&redlink=1) *(Trung tá Hiroo Yamana),* [Kasumi](/wiki/Kasumi_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)) *(Trung tá Masazo Sato)* [Hatsushimo](/wiki/Hatsushimo_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt))
- Hải đội 41 khu trục hạm: Đại tá Masayoshi Yoshida, bao gồm các khu trục hạm
*(Trung tá Hidechika Sakuma),* [Fuyutsuki](/w/index.php?title=Khu_tr%E1%BB%A5c_h%E1%BA%A1m_Fuyutsuki&action=edit&redlink=1) *(Trung tá Shigetaka Amano).* [Suzutsuki](/w/index.php?title=Khu_tr%E1%BB%A5c_h%E1%BA%A1m_Suzutsuki&action=edit&redlink=1)
Vào ngày
[5 tháng 4](/wiki/5_th%C3%A1ng_4), [Phó Đô đốc](/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Ryunoskue Kusaka](/w/index.php?title=Ryunoskue_Kusaka&action=edit&redlink=1), tham mưu trưởng hạm đội Liên hợp đã từ [Kanoya](/wiki/Kanoya,_Kagoshima) đến [Tokuyama](/w/index.php?title=Tokuyama&action=edit&redlink=1) để họp với các sĩ quan hàng đầu của Đệ nhị hạm đội trên soái hạm *Yamato* cũng như ra tín hiệu bắt đầu cuộc hành quân Ten-Go. Cùng lúc đó, cũng diễn ra một cuộc họp giữa giữa các chỉ huy trưởng hải đội và hạm trưởng trên tuần dương hạm *Yahagi*. Chuẩn Đô đốc Komura đã trình bày kế hoạch mà Đô đốc Kusaka mang đến, theo đó Bộ tư lệnh tối cao muốn Đệ nhị hạm đội đến [Okinawa](/wiki/Okinawa) mà không có [phi cơ](/wiki/M%C3%A1y_bay) yểm trợ và [nhiên liệu](/wiki/Nhi%C3%AAn_li%E1%BB%87u) chỉ vừa đủ cho lượt đi. Do không đồng ý với kế hoạch đó, Komura đã yêu cầu Itō và Kusaka tạm ngưng phiên họp trên soái hạm [11] *Yamato*để trở về *Yahagi*hội ý với các chỉ huy trưởng và hạm trưởng. Các chỉ huy trưởng Shintani, Kodaki ngay lập tức ra ý kiến phản đối kế hoạch tự sát này, còn các [Đại tá](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)Tameichi Hara, Yoshida và Sugihara đề nghị thi hành các sứ mạng đơn độc hơn là đưa toàn bộ hạm đội đến chỗ chết tại Okinawa. [[12]](#cite_note-12)
Cũng trong ngày 5 tháng 4, 13 giờ, Komura quay lại
*Yamato*. Tại đây, ông mất một giờ để trình bày ý kiến của cuộc hội ý vừa rồi. Tuy nhiên, Đô đốc Kusaka đã giải thích rằng đây không phải là một chuyến đi tự sát, mà theo kế hoạch này, trong khi các [hàng không mẫu hạm](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) của đối phương đang bận đối phó với Đệ nhị hạm đội, phi trường [Kanoya](/wiki/Kanoya,_Kagoshima) nằm ở cực nam [Kyushu](/wiki/Kyushu) sẽ cho xuất kích nhiều [Kamikaze](/wiki/Th%E1%BA%A7n_phong) tấn công hạm đội Mỹ ở Okinawa. Sau đó, Kusaka còn giải thích thêm về sự chán nản của Bộ tư lệnh tối cao và lục quân về vai trò của thiết giáp hạm [13] *Yamato*, đặc biệt là việc chiếc tàu này đã bỏ chạy trong trận [hải chiến vịnh Leyte](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_v%E1%BB%8Bnh_Leyte). Tới đây, đô đốc Itō nói: " [[1]](#cite_note-Yamamoto262-1) *Tôi nghĩ chúng ta đã được trao cơ hội để chết một cách thích đáng. Một samurai đã sống một đời sống như vậy, hẳn luôn luôn được chuẩn bị để chết*. " Và cuộc tranh luận cũng chấm dứt ở đó. 16 giờ, Komura trở về [[14]](#cite_note-Yamamoto224-14) *Yahagi*và thông báo mệnh lệnh cuối cùng. Sau đó, các chỉ huy trưởng hải đội và hạm đội đều lần lượt thay đổi ý kiến và đồng ý cuộc hành quân. [[14]](#cite_note-Yamamoto224-14)
Sau khi chấp nhận mệnh lệnh, sĩ quan các cấp đều tập trung tại soái hạm
*Yamato* để tham dự buổi thuyết trình. Phó Đô đốc Itō kết thúc buổi họp với lưu ý: " *Vì nhiệm vụ này khác thường, các vị chỉ huy trưởng nên cho di chuyển tất cả các sĩ quan thực tập, những người bệnh và bất kì người nào xét thấy không thích hợp. Đây là một vấn đề thuộc quyền cân nhắc của quý vị*". Vào nửa đêm, tất cả các chiến hạm được nhận nhiên liệu. Mặc dù đã có lệnh chỉ cung cấp nhiên liệu cho các chiến hạm vừa đủ cho lượt đi, những nhân viên tại Tokuyama trên thực tế đã cung cấp cho [15] *Yamato*và những chiến hạm còn lại toàn bộ số nhiên liệu có tại cảng lúc đó. Tuy nhiên, số nhiên liệu này cũng không đủ để giúp các chiến hạm này từ Okinawa trở về Nhật Bản. [[16]](#cite_note-16)
## Diễn biến[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=3)]
### Ngày 6 tháng 4[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=4)]
16 giờ ngày
[6 tháng 4](/wiki/6_th%C3%A1ng_4), hạm đội nhổ neo rời căn cứ đi chiến đấu. Chiếc [17] *Yahagi*chạy dẫn đầu, tiếp đó là 4 [khu trục hạm](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c). Theo sau là *Yamato*và 4 khu trục hạm còn lại. Trên một chiếc [thủy phi cơ](/wiki/Th%E1%BB%A7y_phi_c%C6%A1), phó đô đốc Kusaka bay theo đoàn tàu một chặng dài rồi mới quay trở lại. Hai giờ sau, hạm đội tiến vào [eo biển Bungo](/w/index.php?title=Eo_bi%E1%BB%83n_Bungo&action=edit&redlink=1), nằm giữa [Kyushu](/wiki/Kyushu)và [Shikoku](/wiki/Shikoku). Bất ngờ hai chiếc [B-29](/wiki/Boeing_B-29_Superfortress)bay cao khỏi tầm cao xạ thả một loạt bom xuống đoàn tàu nhưng không trái nào trúng mục tiêu. [[18]](#cite_note-18)
Buổi tối, toàn bộ thủy thủ đoàn của tuần dương hạm
*Yahagi* tập hợp trên sàn tàu để nghe hạm trưởng Hara đọc thông điệp đặc biệt của [Đô đốc](/wiki/%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Soemu Toyoda](/w/index.php?title=Soemu_Toyoda&action=edit&redlink=1):
|“||Hải quân Hoàng gia đang phát động một cuộc tổng phản công chống lại địch quân ở
|
Hy vọng rằng mọi đơn vị và mọi binh sĩ đều nêu cao tinh thần chiến đấu và diệt địch, nhờ vậy quốc gia của chúng ta mới mong trường tồn, vì vận mạng của quốc gia đều nằm trong cuộc hành quân này.
Sau đó đến lượt hạm trưởng Hara phát biểu:
|“||Các bạn vừa nghe thông điệp đặc biệt của Bộ tổng tư lệnh. Tôi muốn thêm đôi lời về nhiệm vụ tấn công đặc biệt của chúng ta. Như các bạn đã biết, hàng trăm chiến hữu của chúng ta đã thực hiện những chuyến bay không trở về. Hàng nhiều trăm chiến hữu đã sẵn sàng trên các
|
Công việc của chúng ta, trong nhiệm vụ này, là chia sẻ sự dũng cảm của những chiến hữu đó. Nhiệm vụ của chúng ta có vẻ như là tự sát, và sự thật nó là như vậy. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh rằng đó không phải là mục đích của chúng ta. Mục đích của chúng ta là chiến thắng. Đừng ngần ngại trong việc bảo vệ mạng sống của mình. Chúng ta sẽ nỗ lực chống trả địch quân nhưng không vì thế mà xem rẻ mạng sống.
[...] Lập tức, khi chiếc tàu này hư hại, hoặc bị đánh chìm, các bạn hãy tự cứu mình, bởi lẽ thua keo này, bày keo khác. Tôi nhắc lại nhiệm vụ của giao phó cho các bạn không phải là tự sát, mà là đánh bại đối phương.
Một thoáng im lặng, sau đó một
[thiếu úy](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_%C3%BAy) hải quân xin được hỏi: *"Tại sao ở học viện Hải quân, chúng tôi được dạy phải sống chết với tàu, nghĩa là chúng tôi sẽ không được bỏ rơi chiếc tàu của chúng tôi trong bất kì hoàn cảnh nào?"*
Hara đáp:
|“||Trong thời
|
Cuộc họp chấm dứt bằng tiếng hô "Banzai! Banzai!" và
*Yahagi* của toàn thể thủy thủ đoàn. Một cuộc thực tập tấn công cuối cùng đã diễn ra nhanh chóng trên hải trình. Soái hạm Yamato được xem như đối thủ và các chiến hạm còn lại vừa chạy vừa tấn công mục tiêu này. [[21]](#cite_note-Yamamoto235-21)
Cũng trong ngày 6 tháng 4, hai
[tàu ngầm](/wiki/T%C3%A0u_ng%E1%BA%A7m) của Mỹ [USS Threadfin](/w/index.php?title=USS_Threadfin_(SS-410)&action=edit&redlink=1) và [USS](/w/index.php?title=USS_Hackleback_(SS-295)&action=edit&redlink=1)đã phát hiện ra hạm đội Nhật lúc đang vượt qua eo Bungo nhưng đã không thể tấn công. Bù lại, hai chiếc tàu ngầm này đã chuyển công điện báo tin về vị trí và hướng đi của hạm đội này về cho hải quân Mỹ. *Hackleback* [[22]](#cite_note-Skulski.2C_Janusz_1989_12-22) Phó Đô đốc [[23]](#cite_note-23) [Marc Mitscher](/w/index.php?title=Marc_Mitscher&action=edit&redlink=1)sau khi nhận được công điện này đã cho điều 4 Đội đặc nhiệm của mình thuộc Lực lượng Đặc nhiệm 58 đến những vị trí thích hợp ở đông bắc Okinawa. Đội đặc nhiệm 58.4 do Chuẩn Đô đốc Radford chỉ huy đã được tiếp nhiên liệu vào ngày 6 tháng 4 và cố gắng có mặt vào đêm hôm đó. Chỉ có Đội đặc nhiệm 58.2 của Chuẩn Đô đốc Davison do vấn đề về nhiên liệu đã không thể tham gia trận đánh. Còn 2 đội còn lại, 58.1 và 58.3 nhận nhiệm vụ phóng máy bay truy tìm các chiến hạm Nhật vào sáng ngày hôm sau. [[24]](#cite_note-morison203-24) [[24]](#cite_note-morison203-24)
### Ngày 7 tháng 4[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=5)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Yamato2.jpg/250px-Yamato2.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Yamato2.jpg/250px-Yamato2.jpg)
[Curtiss Helldiver](/wiki/Curtiss_SB2C_Helldiver)này, đang bắt đầu tấn công soái hạm *(chính giữa bên trái). Một khu trục hạm Nhật đang ở vị trí chính giữa bên phải hình.* [Yamato](/wiki/Yamato_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_Nh%E1%BA%ADt))
Hạm đội Nhật chạy theo hình chữ chi với tốc độ 20
[hải lí](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C3%BD) mỗi giờ dọc theo bờ biển phía nam [Kyushu](/wiki/Kyushu). 7 giờ sáng ngày [7 tháng 4](/wiki/7_th%C3%A1ng_4), hạm đội này xoay sang hướng 210 độ, giả vờ tiến về [Sasebo](/wiki/Sasebo), nằm ở phía tây nam Kyushu. Trên đoạn hải trình nghi binh này, các chiến hạm khác từ từ tạo thành một đội hình vòng tròn bao quanh thiết giáp hạm *Yamato*, với bán kính 2.000 m. Ngay sau khi vòng tròn thành lập xong, các chiến hạm gia tăng tốc độ lên 24 hải lí mỗi giờ và chạy theo hình chữ chi trở lại. Đội hình này rất hữu hiệu trong việc chống lại [tàu ngầm](/wiki/T%C3%A0u_ng%E1%BA%A7m) nhưng lại rất khó đối đầu với các [máy bay](/wiki/M%C3%A1y_bay), có thể nhắm vào bất kì góc độ nào tấn công cũng được. [[25]](#cite_note-25)
Sau đó, hạm đội xoay sang hướng Nam để chạy ra
[Đông Hải](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Hoa_%C4%90%C3%B4ng). Lúc 9 giờ, khu trục hạm *, chạy phía phải Asashimo* *Yahagi*, bỗng nhiên giảm tốc độ. Qua tín hiệu bằng cờ, chiếc tàu này thông báo đã gặp trục trặc về máy móc và buộc phải rút lui khỏi hạm đội. Komura ra lệnh cho khu trục hạm *điền vào khoảng trống và 4 khu trục hạm chạy phía sau đôn lên. Việc điều chỉnh được thực hiện dễ dàng dù đoàn tàu tiếp tục chạy theo hình chữ chi. Trong lúc đó, các máy bay trinh sát Mỹ đã gửi một số công điện báo cáo về hướng tiến của hạm đội Nhật. Lúc 11 giờ 30, một thủy phi cơ* [Kasumi](/wiki/Kasumi_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_Nh%E1%BA%ADt)) [PBY Catalina](/wiki/Consolidated_PBY_Catalina)bay ngoài tầm cao xạ hạm đội, xoay vòng tròn quanh đoàn tàu và gửi báo cáo chi tiết về hoạt động của hạm đội này. Trong khi đó, căn cứ quan sát của người Nhật ở [[26]](#cite_note-Yamamoto240-26) [Omami Oshima](/w/index.php?title=Omami_Oshima&action=edit&redlink=1), một hòn đảo nằm giữa Kyushu và Okinawa, đã đưa tin 150 máy bay Mỹ đang tiến về hướng Bắc, báo động về khả năng bị không kích cho hạm đội Nhật. Soái hạm [[26]](#cite_note-Yamamoto240-26) *Yamato*phát lệnh gia tăng khoảng cách các chiến hạm lên 5.000 m, một khoảng cách căn bản để chống không kích. *Yahagi*và 7 khu trục hạm khác cũng gia tăng tốc lực, và các xạ thủ đều trong tư thế sẵn sàng chiến đấu. [[26]](#cite_note-Yamamoto240-26)
Khoảng 10 giờ sáng ngày 7 tháng 4, hải quân Mỹ cho xuất kích gần 400 máy bay xuất phát từ 11
[hàng không mẫu hạm](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) thuộc Lực lượng đặc nhiệm 58 (11 hàng không mẫu hạm lần lượt là *, Hornet* *,* [Bennington](/wiki/USS_Bennington_(CV-20)) *,* [Belleau Wood](/wiki/USS_Belleau_Wood_(CVL-24)) *,* [San Jacinto](/wiki/USS_San_Jacinto_(CVL-30)) *,* [Essex](/wiki/USS_Essex_(CV-9)) *,* [Bunker Hill](/wiki/USS_Bunker_Hill_(CV-17)) *,* [Hancock](/wiki/USS_Hancock_(CV-19)) *,* [Bataan](/wiki/USS_Bataan_(CVL-29)) *,* [Intrepid](/wiki/USS_Intrepid_(CV-11)) *và* [Yorktown](/wiki/USS_Yorktown_(CV-10)) *) đang ở ngoài khơi phía đông* [Langley](/wiki/USS_Langley_(CVL-27)) [Okinawa](/wiki/Okinawa). Các máy bay này bao gồm khu trục cơ [F6F Hellcat](/wiki/Grumman_F6F_Hellcat), máy bay ném bom bổ nhào [SB2C Helldiver](/wiki/Curtiss_SB2C_Helldiver)và máy bay ném ngư lôi [TBF Avenger](/wiki/Grumman_TBF_Avenger). Một lực lượng khác gồm 6 [thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m)( *,* [Massachusetts](/wiki/USS_Massachusetts_(BB-59)) *,* [Indiana](/wiki/USS_Indiana_(BB-58)) *,* [New Jersey](/wiki/USS_New_Jersey_(BB-62)) *,* [South Dakota](/wiki/USS_South_Dakota_(BB-57)) *và* [Wisconsin](/w/index.php?title=USS_Wisconsin_(BB-64)&action=edit&redlink=1) *), có* [Missouri](/wiki/USS_Missouri_(BB-63)) [tuần dương hạm](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)( *và* [Alaska](/wiki/USS_Alaska_(CB-1)) *) và khu trục hạm yểm trợ. Tất cả các chiến hạm này đều thuộc Lực lượng Đặc nhiệm 58 của hải quân Mỹ.* [Guam](/wiki/USS_Guam_(CB-2))
Vào lúc 12 giờ 20 phút,
[radar](/wiki/Ra_%C4%91a) của *Yamato* phát hiện rất nhiều máy bay Mỹ còn cách 30.000 m ở hướng 35 độ bên mạn trái và chiếc soái hạm ra lệnh cho tất cả chiến hạm hướng về phía trước với tốc độ cao chuẩn bị chống không kích. Các máy bay Mỹ, sau 2 giờ bay từ Okinawa, bắt đầu tập hợp lại đội hình, bay vòng tròn theo chiều kim đồng hồ bao vây đoàn tàu Nhật từ khoảng cách vượt tầm cao xạ và lần lượt mở từng đợt tấn công.
Đợt tấn công đầu tiên của các máy bay Mỹ diễn ra lúc 12 giờ 30 phút với khoảng 40 chiếc. Một vài chiến hạm Nhật khai hỏa lẻ tẻ khi các phi cơ vừa xuất hiện bắt đầu khai hỏa toàn diện.
[[27]](#cite_note-Yamamoto242-27) *Yamato* được trang bị 150 khẩu pháo phòng không, bao gồm cả dàn pháo chính 460 mm có thể bắn loại đạn * ("Kiểu 3 Chung") đặc biệt, loại đạn nổ trên không. 3 Shiki tsûjôdan* Súng phòng không tạo nên hỏa lực dày đặc nhưng các phi công Mỹ vẫn xuyên qua được lưới lửa. Hai trái [[28]](#cite_note-28) [bom](/wiki/Bom)rơi xuống gần cột buồm chính và một [ngư lôi](/wiki/Ng%C6%B0_l%C3%B4i)trúng vào cạnh sườn *Yamato*. Đó đều là thành tích của các máy bay từ hàng không mẫu hạm [[29]](#cite_note-TBD133-29) *.* [Bennington](/wiki/USS_Bennington_(CV-20)) Các [[30]](#cite_note-30) [máy bay ném ngư lôi](/w/index.php?title=M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_ng%C6%B0_l%C3%B4i&action=edit&redlink=1)Mỹ chủ yếu tấn công các chiến hạm vào mạn trái tàu, điều này càng làm tăng thêm khả năng đánh chìm đối thủ. [[31]](#cite_note-31)
Tàu
*Yamato* chỉ còn chạy với tốc độ 18 hải lý mỗi giờ nhưng hạm trưởng, Chuẩn Đô đốc [Kōsaku Aruga](/wiki/Aruga_K%C5%8Dsaku) vẫn hướng dẫn tàu tiếp tục tiến tới. Trong khi đó, nhiều máy bay khác tấn công tuần dương hạm [29] *Yahagi*bằng bom nhưng chiếc tàu vẫn thoát khỏi. Tuy nhiên, đến 12 giờ 46 phút, một quả ngư lôi trúng vào mạn trái chính giữa thân tàu ngay vào buồng máy, giết chết toàn bộ các kĩ sư tại đây. Điều này khiến chiếc tàu đi chậm lại, rồi khựng lại thình lình và ngừng hẳn. Ngay lúc đó, 6 máy bay khác bổ nhào xuống thả bom chiếc tàu. Một trái bom trúng ngay sàn tàu, đốn ngã ít nhất 10 thủy thủ. Tiếp theo một tiếng nổ khác ở phía sau khiến toàn thân [[32]](#cite_note-Yamamoto244-32) *Yahagi*rung chuyển dữ dội. Cũng trong đợt tấn công này, hai khu trục hạm [[32]](#cite_note-Yamamoto244-32) *Hamakaze*và *Suzutsuki*cũng bị thương nặng và *Hamakaze*bị chìm không lâu sau. [[33]](#cite_note-Yamamoto245-33)
Tất cả các loại súng trên tàu của
*Yahagi* tiếp tục khai hỏa và lần đầu tiên trong trận đánh này, nó bắn hạ được 2 máy bay Mỹ. Tuy nhiên, giờ đây chiếc tàu đã chết đứng trên mặt nước khiến nó trở thành mục tiêu tấn công dễ dàng của các máy bay. Chiếc tàu đã trúng ít nhất 7 ngư lôi và 13 quả bom trước khi chìm. Hạm trưởng Hara truyền miệng cho các thủy thủ còn sống sót của [33] *Yahagi*chuẩn bị bỏ rơi chiếc tàu và yêu cầu khu trục hạm *Isokaze*tiếp cứu khẩn cấp. Khi [[34]](#cite_note-Yamamoto248-34) *Isokaze*còn cách *Yahagi*khoảng 1.000 m, Hara ra lệnh bỏ tàu. Bất ngờ vào lúc ấy, nhiều máy bay đang tấn công soái hạm *Yamato*đã tách ra một số để rượt theo *Isokaze*. Chiếc khu trục hạm này xả hết tốc lực để lẩn tránh nhưng các máy bay Mỹ xuất hiện ở mọi nơi đã thả bom nhấn chìm chiếc tàu. Đến 14 giờ 5 phút, [[34]](#cite_note-Yamamoto248-34) *Yahagi*chìm. Hạm trưởng Hara và chuẩn đô đốc Komura đã kịp thoát ra và nhảy xuống biển. Họ thấy soái hạm *Yamato*và 2 khu trục hạm *Yukikaze*và *Fuyutsuki*lúc này vẫn đang ra sức chống đỡ cuộc tấn công của các máy bay Mỹ. Họ không hề biết rằng [[35]](#cite_note-Yamamoto250-35) *Yamato*cũng đang trong cơn hấp hối và sẽ chìm không lâu sau đó. Cách đó không xa, khu trục hạm *Suzutsuki*đang bốc cháy còn *Kasumi*chạy xiêu vẹo vì bánh lái trục trặc. [[35]](#cite_note-Yamamoto250-35)
Từ 13 giờ 20 phút đến 14 giờ 15 phút, đợt tấn công thứ hai và thứ ba của các máy bay Mỹ ập đến. Lúc 13 giờ 35 phút,
*Yamato* dù né tránh tài tình vẫn bị trúng thêm 2 ngư lôi. Nước tràn vào, tàu nghiêng về bên trái. Lúc đó, một nhóm máy bay ném bom bổ nhào lại thả thêm 7 - 8 quả bom rơi ngay xuống sàn tàu, làm tàu nghiêng 15 độ. Một nửa trong tổng số 150 pháo và súng máy phòng không trên tàu đã bị phá hủy. [29] Tàu tiếp tục trúng ngư lôi ở bên mạn sườn, đặc biệt là mạn trái làm độ nghiêng ngày càng tăng, khiến tàu càng nhanh bị lật úp. [[29]](#cite_note-TBD133-29) Vào lúc 13 giờ 33 phút, trong nỗ lực để lấy lại thăng bằng cho tàu, nhóm thực hiện việc sửa chữa tàu đã cho nước vào tàu ở mức độ tối đa, ở động cơ mạn phải và một buồng máy. Hành động này tuy tạm thời cứu nguy cho tàu nhưng nó đã tước đi mạng sống của hàng trăm [[36]](#cite_note-36) [thủy thủ](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A7y_th%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1), những người đã không được thông báo nơi họ đang ở sẽ bị ngập chìm. Mạng sống của những thủy thủ này giúp cho tàu nổi thêm được 30 phút. [[37]](#cite_note-37) Tuy nhiên, việc một buồng máy ngưng hoạt động cộng với sức nặng của nước tràn vào khiến cho tàu chỉ còn chạy với tốc độ 10 hải lí mỗi giờ. [[38]](#cite_note-38) [[39]](#cite_note-39)
Vào lúc 14 giờ,
*Yamato* trúng quả ngư lôi thứ tám. Buồng lái bằng thủy lực bị phá hủy bởi một quả bom khiến tàu không còn điều khiển được nữa. Hạm trưởng [40] *Yamato*, [Chuẩn Đô đốc](/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Kōsaku Aruga](/wiki/Aruga_K%C5%8Dsaku)ra lệnh cho tàu hướng về phía Bắc, bởi theo quy ước [võ sĩ đạo](/wiki/V%C3%B5_s%C4%A9_%C4%91%E1%BA%A1o), người chết sẽ quay đầu về hướng Bắc. Aruga đang muốn *Yamato*quay về hướng Hoàng cung, bệ kiến [Thiên hoàng](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng)trước khi bị đánh chìm. Những phi công Mỹ trên máy bay nhìn xuống, thấy chiếc tàu quay 180 độ về hướng nước Nhật tưởng là nó muốn bỏ chạy nên bồi thêm 3 quả ngư lôi. [[40]](#cite_note-TBD134-40) [[40]](#cite_note-TBD134-40) [Đại tá](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) Jiro Nomura, sĩ quan phụ tá của Aruga, vào lúc 14 giờ 5 phút đã xác định rằng công việc sửa chữa chiếc tàu không thể tiến hành được nữa. Do đó, Phó Đô đốc [Seiichi Itō](/wiki/It%C5%8D_Seiichi), người đã đứng trên đài chỉ huy suốt trận đánh ra lệnh đình chỉ cuộc hành quân và bỏ tàu. Khu trục hạm [41] *Fuyusuki*được gọi đến bằng cờ hiệu vì radio đã hỏng để nhận nhiệm vụ di tản, nhưng chiếc khu trục hạm này khó có thể chạy nhanh hơn sức chìm của [[42]](#cite_note-42) *Yamato*. [Trung tá](/wiki/Trung_t%C3%A1)Hidechika Sakuma, hạm trưởng của *Fuyusuki*, sợ rằng chiếc tàu khổng lồ sẽ lôi luôn chiếc khu trục hạm xuống biển nên không dám đến gần. Đúng 14 giờ 15 phút, quả ngư lôi thứ 12 trúng vào chiếc [[41]](#cite_note-Yamamoto254-41) *Yamato*, tàu nghiêng 30 độ. Hạm phó Nomura báo cáo hạm trưởng Aruga giây phút cuối cùng sắp đến. Aruga lệnh cho hạm phó rời tàu rồi nhờ một [[40]](#cite_note-TBD134-40) [hạ sĩ quan](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_s%C4%A9_quan&action=edit&redlink=1)khác lấy dây cột mình vào trụ hải bàn. Anh này trói Aruga lại rồi cũng lấy dây buộc bản thân nằm cạnh đó. Hạm trưởng Aruga thấy thế quát lên: *"Đồ ngu, chúng mày còn trẻ phải sống cho nước Nhật tương lai.* " [[43]](#cite_note-TBD135-43) [Phó Đô đốc](/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) Itō bắt tay các sĩ quan hiện diện trên đài chỉ huy rồi lui vào phòng riêng để chết theo tàu. Chuẩn Đô đốc Morishita, tham mưu trưởng của Itō, đã phải tranh luận sôi nổi với các sĩ quan trên đài chỉ huy muốn chết theo tàu, và cuối cùng ông đã thuyết phục được họ rời bỏ tàu. Lúc 14 giờ 20 phút, [41] *Yamato*đã nghiêng hẳn sang một bên rồi từ từ chìm xuống ( [30°22′B 128°04′Đ / 30,367°B 128,067°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go¶ms=30_22_N_128_04_E_type:event)). Bất ngờ lúc 14 giờ 23 phút, chiếc tàu phát nổ với âm thanh có thể nghe được từ cách xa 200 km, kế đó khói đen lẫn lộn với khói trắng bốc lên tạo thành hình một chiếc [nấm](/wiki/N%E1%BA%A5m)khổng lồ cao đến 2.000 m. Vụ nổ này thậm chí còn được khẳng định là đã làm rơi một số máy bay Mỹ chứng kiến cảnh đó. [[44]](#cite_note-44) Một nhân chứng minh họa cụ thể cho khẳng định trên là Trung úy phi công W. E. Delaney thuộc hàng không mẫu hạm [[45]](#cite_note-45) *.* [Belleau Wood](/wiki/USS_Belleau_Wood_(CVL-24)) Chiếc máy bay TBF Avenger của ông đang tấn công [[46]](#cite_note-Morison208-46) *Yamato*ở tầm thấp nên khi vụ nổ xảy ra, nó bốc cháy và buộc các phi công phải nhảy khỏi máy bay. Hai người khác đi cùng Delaney do gặp trục trặc về dù đã chết đuối riêng ông đã cố gắng nhảy lên một chiếc thuyền cao su và chứng kiến được những giây phút cuối cùng của *Yamato*. Nguyên nhân của vụ nổ được xác định là do lửa cháy lan đến kho đạn hải pháo trong tàu. [[46]](#cite_note-Morison208-46) Vụ nổ này cũng đã cứu sống Morishita và những người khác vì đã đẩy họ văng ra khỏi tàu. [[22]](#cite_note-Skulski.2C_Janusz_1989_12-22) [[41]](#cite_note-Yamamoto254-41)
Trên mặt biển đầy những ván gỗ trôi nổi, dầu loang khắp nơi và những thủy thủ Nhật còn sống sót đã cùng hát vang bài ca quen thuộc của hải quân Nhật, bài
*Chiến sĩ ca*:
|“||Nếu tôi rời xa biển cả
|
Tôi sẽ trở về như xác chết nổi trôi
Nếu nhiệm vụ gọi tôi lên núi,
Đồng cỏ xanh sẽ là áo khoác thân tôi
Vì đã nguyền hiến thân phục vụ cho Thiên Hoàng
Tôi sẽ không chết bình yên giữa thê nhi êm ấm.
|”|
Thỉnh thoảng, xen vào âm thanh bi tráng này là những tiếng la to "
*Tenno Heika Banzai*" (Thiên Hoàng vạn tuế), chứng tỏ một người nào đó đang hát đã bị thương nặng hoặc kiệt sức nên đành bỏ dở nửa chừng bài hợp xướng và xuôi tay vĩnh viễn. [[47]](#cite_note-47)
Trong lúc đó, các
[khu trục hạm](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c) còn lại của Nhật trên đường rút chạy tiếp tục bị các máy bay Mỹ truy đuổi. *Asashimo* và *Kasumi* bị máy bay Mỹ dùng bom đánh chìm; *Suzutsuki* bị trúng một trái bom vào ngay mũi, phải trở về Sasebo bằng động cơ hơi nước; *Hatsushimo* không hề bị trúng một viên đạn nào và thủy thủ đoàn chỉ có 2 người bị thương; *Fuyuzuki* hầu như an toàn mặc dù trúng 2 [hỏa tiễn](/wiki/T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa) nhưng hàng chục thủy thủ thiệt mạng vì đạn [đại liên](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_li%C3%AAn&action=edit&redlink=1); *Yukikaze* cũng hư hại nhẹ và có 3 thủy thủ thiệt mạng. Ba chiếc khu trục hạm này đã chất đầy những người còn sống sót được vớt từ biển lên, bao gồm 280 người của [48] *Yamato*(những tài liệu khác nhau cho rằng thủy thủ đoàn của *Yamato*từ 2.750 đến 3.300 người), [[49]](#cite_note-49) [[50]](#cite_note-50) 555 người của [[51]](#cite_note-51) *Yahagi*(trong tổng số 1.000 thủy thủ đoàn) và 800 người của *Isokaze*, *Hamakaze*và *Kasumi*. Một số cựu binh Nhật còn sống sót đã khẳng định máy bay Mỹ đã bắn đạn [súng máy](/wiki/S%C3%BAng_m%C3%A1y)vào những nhóm thủy thủ còn sống sót đang nổi trên mặt nước, [[52]](#cite_note-52) trong khi số khác lại nói máy bay Mỹ đã ngừng tấn công để cho các khu trục hạm cứu vớt các thủy thủ. [[53]](#cite_note-53) Trưa ngày [[54]](#cite_note-54) [8 tháng 4](/wiki/8_th%C3%A1ng_4), Đệ nhị hạm đội, giờ đây chỉ còn lại 4 khu trục hạm, đã về đến [Sasebo](/wiki/Sasebo). [[55]](#cite_note-55) Lúc 17 giờ 10 phút, Đô đốc Mitscher gửi báo cáo cho Đô đốc Spruance nói rằng lực lượng của ông đã tấn công [[56]](#cite_note-TBD136-56) *Yamato*, *, 7 hoặc 8 khu trục hạm khác và kết quả là đánh chìm được 3, làm 2 chiếc khác bị thương rất nặng và mất khoảng 7 máy bay.* [Agano](/w/index.php?title=Tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%A1m_Agano&action=edit&redlink=1) Trong báo cáo của mình, Mitscher đã có sự nhầm lẫn giữa hai tuần dương hạm [[57]](#cite_note-Morison209-57) *Yahagi*và *Agano*.
Sau khi những gì còn lại của Đệ nhị hạm đội về đến
[Sasebo](/wiki/Sasebo), Tổng tư lệnh hạm đội Liên hợp đã gửi giấy tuyên dương công trạng cho hạm đội này vì đã dũng cảm xả thân, giúp cho các máy bay tấn công đặc biệt thu được một kết quả vĩ đại trong cuộc chiến vào ngày [7 tháng 4](/wiki/7_th%C3%A1ng_4). Kết quả vĩ đại ở đây là việc 114 máy bay của Nhật, bao gồm 60 [58] [máy bay tiêm kích](/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch), 40 [máy bay ném bom](/wiki/M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom)và 14 [Kamikaze](/wiki/Th%E1%BA%A7n_phong)đã tấn công, gây hư hại cho hàng không mẫu hạm *, thiết giáp hạm* [Hancock](/wiki/USS_Hancock_(CV-19)) *và khu trục hạm* [Maryland](/wiki/USS_Maryland_(BB-46)) *trong khi khoảng 100 máy bay bị bắn hạ.* [Bennett](/w/index.php?title=USS_Bennett_(DD-473)&action=edit&redlink=1) [[58]](#cite_note-Yamamoto261-58)
## Kết quả[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=6)]
Cuộc hành quân Ten-Go là trận đánh cuối cùng của
[Hải quân Đế quốc Nhật Bản](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) trong [Thế chiến thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Kết quả là Đệ nhị hạm đội ra khơi với 1 siêu [thiết giáp hạm](/wiki/Thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m), 1 [tuần dương hạm](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng) và 8 [khu trục hạm](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c) sau 2 giờ bị tấn công bởi 386 [máy bay](/wiki/M%C3%A1y_bay) xuất phát từ các [hàng không mẫu hạm](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) Mỹ, chỉ còn 4 khu trục hạm tồn tại. Trong khi đó, phía Mỹ chỉ có 12 [phi công](/wiki/Phi_c%C3%B4ng) thiệt mạng và 10 máy bay bị bắn rơi do hỏa lực phòng không của các chiến hạm Nhật, một số phi hành đoàn được tàu ngầm và thủy phi cơ giải cứu. 2.449 người của Yamato, 446 người của Yahagi và 721 người của các khu trục hạm thiệt mạng (con số thiệt mạng của người Nhật trong trận này nằm từ 3.700 đến 4.250 theo nhiều tài liệu khác nhau). Việc đánh chìm chiếc [1] *Yamato*được xem là một chiến thắng lớn của Mỹ, và biên tập viên quân sự [Hanson W. Baldwin](/w/index.php?title=Hanson_W._Baldwin&action=edit&redlink=1)của tờ *đã viết rằng: "Sự kiện đánh chìm chiếc thiết giáp hạm mới* [New York Times](/wiki/The_New_York_Times) *Yamato*của Nhật... là một bằng chứng... nếu thật sự cần đến, là đã đánh đúng vào điểm yếu chết người của người Nhật trên bầu trời và trên mặt biển". [[59]](#cite_note-59)
Các khu trục hạm Nhật trở về sau cuộc hành quân này chỉ còn tham gia chiến đấu rất ít trong thời gian còn lại của cuộc chiến.
*Suzutsuki* đã không bao giờ được sửa chữa. *Fuyuzuki* sau khi được sửa chữa lại bị trúng [thủy lôi](/wiki/Th%E1%BB%A7y_l%C3%B4i) của Mỹ tại [Moji](/w/index.php?title=Moji&action=edit&redlink=1) vào ngày [20 tháng 8](/wiki/20_th%C3%A1ng_8), [1945](/wiki/1945) và nó không còn được sửa chữa lần nữa. *Yukikaze* sống sót qua cuộc chiến với tình trạng hầu như không bị hư hại. *Hatsushimo* bị lãnh một trái thủy lôi vào ngày [30 tháng 7](/wiki/30_th%C3%A1ng_7) gần [Maizuru](/w/index.php?title=Maizuru&action=edit&redlink=1), nằm trong biển Nhật Bản và nó trở thành chiến hạm thứ 129, cũng là khu trục hạm cuối cùng của Nhật chìm trong Thế chiến thứ hai. [[60]](#cite_note-60) [Okinawa](/wiki/Okinawa) được quân Đồng Minh tuyên bố an toàn vào ngày [21 tháng 6](/wiki/21_th%C3%A1ng_6) năm 1945, sau khi cả hai phía Nhật và Mỹ đều chịu những tổn thất nặng nề (hơn 12.000 lính Mỹ và 100.000 lính Nhật thiệt mạng). Sau cùng, vào ngày [61] [15 tháng 8](/wiki/15_th%C3%A1ng_8)năm 1945, [Đế quốc Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)đã chính thức đầu hàng [Đồng Minh](/wiki/Kh%E1%BB%91i_%C4%90%E1%BB%93ng_Minh_th%E1%BB%9Di_Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)sau sự kiện [Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki](/wiki/V%E1%BB%A5_n%C3%A9m_bom_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD_xu%E1%BB%91ng_Hiroshima_v%C3%A0_Nagasaki). Những chiến thuật tự sát kiểu như cuộc hành quân Ten-Go, Kamikaze và sự chống trả kiên cường của người Nhật qua [trận Okinawa](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Okinawa)là nguyên nhân buộc Mỹ phải sử dụng bom nguyên tử để kết thúc nhanh cuộc chiến. [[62]](#cite_note-62)
Sự kiện về cuộc hành quân Ten-Go luôn được luôn được tỏ ra kính trọng tại Nhật Bản hiện đại. Nền điện ảnh Nhật Bản đã hình tượng hóa nó thành một câu chuyện về sự hi sinh dũng cảm, quên mình nhưng vô ích và phí hoài của những người thủy thủ Nhật Bản muốn bảo vệ quê hương mình qua loạt phim truyền hình 1974-1975 mang tên
*Uchû senkan Yamato* hay bộ phim *Otoko-tachi no Yamato* ra đời năm [2005](/wiki/2005) của đạo diễn [Junya Sato](/w/index.php?title=Junya_Sato&action=edit&redlink=1). [[63]](#cite_note-63) [[64]](#cite_note-64)
Câu chuyện về kẻ chiến thắng và chiến bại trong cuộc trận đụng độ không hải cuối cùng của cuộc chiến thật đơn giản nhưng đã gây sửng sốt cho những nhà thống kê.
Lực lượng hải quân hùng mạnh, đã từng phát động cuộc [1] [Chiến tranh Thái Bình Dương](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)qua [trận tấn công Trân Châu cảng](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Tr%C3%A2n_Ch%C3%A2u_C%E1%BA%A3ng), cuối cùng đã bị hạ gục. Vào ngày 7 tháng 4 năm 1945, với việc *Yamato*bị đánh chìm, Hải quân Nhật cũng chìm theo. Ngoài ra, chữ " [[1]](#cite_note-Yamamoto262-1) [Yamato](/wiki/Yamato)" thường được sử dụng như một tên thơ ca của Nhật Bản. Do đó, sự kết liễu chiếc thiết giáp hạm *Yamato*cũng là một ẩn dụ cho sự kết thúc của [Đế quốc Nhật Bản](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). [[65]](#cite_note-65)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=7)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=8)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 262 **Jentshura và CombinedFleet.com. Abe, Saburo,** [^](#cite_ref-2) *Tokko Yamato Kantai*( *Hạm đội tấn công đặc biệt Yamato*)", công ty Kasumi Syuppan 1995, một cuốn sách Nhật Bản, đưa ra số liệu thương vong của các chiến hạm Nhật trong cuộc hành quân này như sau: *Yamato*- 3056 người chết, 276 người sống sót; *Yahagi*- 446 người chết; *Isokaze*- 20 người chết; *Hamakaze*- 100 người chết; *Yukikaze*- 3 người chết; *Kasumi*- 17 người chết; *Asashimo*- 326 người chết; *Fuyuzuki*- 12 người chết; *Suzutsuki*- 57 người chết. [^](#cite_ref-TBD131_3-0) [Lê Vinh Quốc & Huỳnh Văn Tòng 2000](#CITEREFL.C3.AA_Vinh_Qu.E1.BB.91cHu.E1.BB.B3nh_V.C4.83n_T.C3.B2ng2000), tr. 131
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 213
- ^
**a** **ă** **â** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 216 [^](#cite_ref-6) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 215
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 218 [^](#cite_ref-Feifer-7_8-0) [Feifer 2001](#CITEREFFeifer2001), tr. 7 [^](#cite_ref-9) [Lê Vinh Quốc & Huỳnh Văn Tòng 2000](#CITEREFL.C3.AA_Vinh_Qu.E1.BB.91cHu.E1.BB.B3nh_V.C4.83n_T.C3.B2ng2000), tr. 130 [^](#cite_ref-10) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 6,7 [^](#cite_ref-Yamamoto220_11-0) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 220 [^](#cite_ref-12) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 222 [^](#cite_ref-Yamamoto223_13-0) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 223
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 224 [^](#cite_ref-15) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 225 [^](#cite_ref-16) [Spurr, Russell 1995](#CITEREF_Spurr.2C_Russell1995), tr. 162-165 [^](#cite_ref-17) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 30 [^](#cite_ref-18) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 232 [^](#cite_ref-Yamamoto233_19-0) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 233 [^](#cite_ref-20) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 233,234
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 235
- ^
**a** **ă** [Skulski, Janusz 1989](#CITEREFSkulski.2C_Janusz1989), tr. 12 [^](#cite_ref-23) [Jackson, Robert 2000](#CITEREFJackson.2C_Robert2000), tr. 128
- ^
**a** **ă** [Morison 2002](#CITEREFMorison2002), tr. 203 [^](#cite_ref-25) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 237
- ^
**a** **ă** **â** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 240 [^](#cite_ref-Yamamoto242_27-0) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 242 [^](#cite_ref-28) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 62,64
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Lê Vinh Quốc & Huỳnh Văn Tòng 2000](#CITEREFL.C3.AA_Vinh_Qu.E1.BB.91cHu.E1.BB.B3nh_V.C4.83n_T.C3.B2ng2000), tr. 133 [^](#cite_ref-30) [Morison 2002](#CITEREFMorison2002), tr. 205 [^](#cite_ref-31) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 74
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 244
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 245
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 248
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 250 [^](#cite_ref-36) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 80 [^](#cite_ref-37) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 82 [^](#cite_ref-38) [Feifer 2001](#CITEREFFeifer2001), tr. 17-25 [^](#cite_ref-39) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 83
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Lê Vinh Quốc & Huỳnh Văn Tòng 2000](#CITEREFL.C3.AA_Vinh_Qu.E1.BB.91cHu.E1.BB.B3nh_V.C4.83n_T.C3.B2ng2000), tr. 134
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 254 [^](#cite_ref-42) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 108 [^](#cite_ref-TBD135_43-0) [Lê Vinh Quốc & Huỳnh Văn Tòng 2000](#CITEREFL.C3.AA_Vinh_Qu.E1.BB.91cHu.E1.BB.B3nh_V.C4.83n_T.C3.B2ng2000), tr. 135 [^](#cite_ref-44) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 253 [^](#cite_ref-45) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 118
- ^
**a** **ă** [Morison 2002](#CITEREFMorison2002), tr. 208 [^](#cite_ref-47) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 255 [^](#cite_ref-48) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 260 [^](#cite_ref-49) [Jentschura, Hansgeorg 1977](#CITEREF_Jentschura.2C_Hansgeorg1977), tr. 39 cho số liệu Yamato có 2.498 thủy thủ thiệt mạng **CombinedFleet.com cho số liệu 3.063** [^](#cite_ref-50) **Abe, Saburo,** [^](#cite_ref-51) *Tokko Yamato Kantai*( *Hạm đội tấn công đặc biệt Yamato*)" thì cho số liệu 3056 người. **Naoyoshi Ishida; Keiko Bang (tháng 9 năm 2005).** [^](#cite_ref-52) [“Survivor Stories: Ishida”](http://www.pbs.org/wgbh/nova/supership/surv-ishida.html). *Sinking the Supership*. [NOVA](/w/index.php?title=NOVA_(lo%E1%BA%A1t_phim_truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh)&action=edit&redlink=1). [^](#cite_ref-53) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 256,257 [^](#cite_ref-54) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 144 [^](#cite_ref-55) [Yoshida, Mitsuru 1999](#CITEREFYoshida.2C_Mitsuru1999), tr. 140 [^](#cite_ref-TBD136_56-0) [Lê Vinh Quốc & Huỳnh Văn Tòng 2000](#CITEREFL.C3.AA_Vinh_Qu.E1.BB.91cHu.E1.BB.B3nh_V.C4.83n_T.C3.B2ng2000), tr. 136 [^](#cite_ref-Morison209_57-0) [Morison 2002](#CITEREFMorison2002), tr. 209
- ^
**a** **ă** [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 261 **Baldwin, Hanson (9 tháng 4 năm 1945). “Okinawa's Fate Sealed: Sinking of Yamato Shows Japan's Fatal Air and Sea Weakness”.** [^](#cite_ref-59) *The New York Times*. tr. 12. [^](#cite_ref-60) [Tameichi Hara Yamamoto 1974](#CITEREFTameichi_Hara_Yamamoto1974), tr. 231 [^](#cite_ref-61) [Richard H. Minear 1999](#CITEREFRichard_H._Minear_1999), tr. xiv [^](#cite_ref-62) [Feifer 2001](#CITEREFFeifer2001), tr. 410-430 [^](#cite_ref-63) [“Uchû senkan Yamato”](http://www.imdb.com/title/tt0140644/). [Internet Movie Database](/wiki/Internet_Movie_Database). Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2009. [^](#cite_ref-64) [“Otoko-tachi no Yamato”](http://www.imdb.com/title/tt0451845/). [Internet Movie Database](/wiki/Internet_Movie_Database). Truy cập ngày 26 tháng 3 năm 2009. [^](#cite_ref-65) [Skulski, Janusz 1989](#CITEREFSkulski.2C_Janusz1989), tr. 7
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=9)]
- Lê Vinh Quốc; Huỳnh Văn Tòng (2000).
*Cuộc chiến tranh Thái Bình Dương (1941-1945)*. Việt Nam: Nhà xuất bản Giáo Dục.
- Tameichi Hara Yamamoto (1974).
*Tameichi Hara Yamamoto và những trận đánh lịch sử trên Thái Bình Dương II*. Việt Nam: Tủ sách Khoa học Nhân văn.
- Feifer, George (2001). “Operation Heaven Number One”.
*The Battle of Okinawa: The Blood and the Bomb*. The Lyons Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-58574-215-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-58574-215-5).
- Jentschura, Hansgeorg; Dieter Jung and Peter Mickel (1977).
*Warships of the Imperial Japanese Navy, 1869-1945*. [Annapolis, Maryland](/wiki/Annapolis,_Maryland): United States Naval Institute. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87021-893-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87021-893-X).
- Skulski, Janusz (1989).
*The Battleship Yamato*. [Annapolis](/wiki/Annapolis), [Maryland](/wiki/Maryland): Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87021-019-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87021-019-X). [Yoshida, Mitsuru](/w/index.php?title=Mitsuru_Yoshida&action=edit&redlink=1); Richard H. Minear (1999). *Requiem for Battleship Yamato*. Annapolis, Maryland: Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-55750-544-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-55750-544-6).
- Spurr, Russell (1995).
*A Glorious Way to Die: The Kamikaze Mission of the Battleship Yamato, April 1945*. Newmarket Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-55704-248-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-55704-248-9). [Morison, Samuel Eliot](/w/index.php?title=Samuel_Eliot_Morison&action=edit&redlink=1)(2002) [1970], *Victory in the Pacific, 1945,*quyển 14 của *History of United States Naval Operations in World War II*, Urbana, Ill.: Nhà in Đại học Illinois, [ISBN](/wiki/ISBN) [0252070658](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0252070658), [OCLC](/wiki/OCLC) [49784806](//www.worldcat.org/oclc/49784806)
- Jackson, Robert (2000).
*The World's Great Battleships*. Brown Books. [ISBN 1-897884-60-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1897884605)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Ten-Go&action=edit§ion=10)]
|
|![]()
[Cuộc hành quân Ten-Go](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Operation_Ten-Go?uselang=vi) [CombinedFleet.com: Chronological history of Yamato and actions during Ten-Go](http://www.combinedfleet.com/yamato.htm) [Otoko Tachi No Yamato - Last Battle Scene - (IJN Battleship YAMATO) 1/3](http://www.youtube.com/watch?v=y91-wE5vkuA) [Phim Nhật- Thiết giáp hạm Yamato bị đánh chìm - Cuộc hành quân Ten-Go](http://www.youtube.com/watch?v=3zqaxJr--20)


markdown:
# Hù xám lớn
|Hù xám lớn|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Strigiformes](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%BA) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Strigidae](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%BA_m%C3%A8o) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Strix](/wiki/Strix) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **S. nebulosa** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Strix nebulosa* [Forster](/wiki/Johann_Reinhold_Forster), 1772 ![ Phân bố trên thế giới của S. nebulosa](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Bartkauz-Strix_nebulosa-World.png/272px-Bartkauz-Strix_nebulosa-World.png)
![ Phân bố trên thế giới của S. nebulosa](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Bartkauz-Strix_nebulosa-World.png/272px-Bartkauz-Strix_nebulosa-World.png)
*S. nebulosa* * (Hù xám lớn) là một loài Strix nebulosa* [chim](/wiki/Chim)lớn trong [Họ Cú mèo](/wiki/H%E1%BB%8D_C%C3%BA_m%C3%A8o), phân bố rộng rãi ở phía Bắc của bán cầu Bắc . Chúng là loài cú lớn nhất trong chi [[2]](#cite_note-2) [Hù](/wiki/Strix), và được cho là loài [cú](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%BA)có chiều dài lớn nhất.
Đặc điểm của Hù xám lớn là có một cái đầu tròn lớn, với đôi mắt màu vàng và bộ một lông màu xám, xen lẫn sáng tối. Loài này không có túm lông kiểu tai và có mặt hình đĩa lớn. Chúng có chiều dài khoảng 61–84 cm, trung bình là 72 cm đối với con mái và 67 cm với con trống. Sải cánh có thể vượt quá 152 cm, nhưng trung bình là 142 cm đối với con mái và 140 cm với con trống. Trọng lượng dao động trong khoảng 0,58 đến 1,90 kg, trung bình là 1,29 kg đối với con mái và 1,00 kg với con trống. Giống như với hầu hết các loài cú, những con đực thường nhỏ hơn con cái
. [3]
Hù xám lớn săn mồi bằng cách chờ đợi, lắng nghe, và theo dõi con mồi, sau đó nhào xuống. Chúng cũng có thể bay thấp trên khu vực mở để tìm kiếm con mồi. Chúng chủ yếu đi săn vào ban đêm, gần sáng và chiều tối. Chúng có thính giác tuyệt vời, có thể xác định vị trí và bắt những con mồi di chuyển dưới 60 cm tuyết. Chúng săn chủ yếu là các động vật gặm nhấm nhỏ, đặc biệt là
[chuột đồng](/wiki/Chu%E1%BB%99t_%C4%91%E1%BB%93ng). Các con mồi khác (thường chiếm dưới 20 % lượng con mồi) bao gồm [thỏ](/wiki/Th%E1%BB%8F) rừng, [chuột chũi](/wiki/Chu%E1%BB%99t_ch%C5%A9i), [chuột chù](/wiki/H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9), [chồn](/wiki/Ch%E1%BB%93n), [chim hoét](/wiki/H%E1%BB%8D_Ho%C3%A9t), [gà](/wiki/G%C3%A0) gô, [quạ thông](/wiki/Qu%E1%BA%A1_th%C3%B4ng) xám, [diều hâu](/wiki/Di%E1%BB%81u_h%C3%A2u) nhỏ và [vịt](/wiki/V%E1%BB%8Bt) . [3]
Mặc dù hiếm khi bị ăn thịt, Hù xám lớn khi còn non hoặc chưa trưởng thành có thể là con mồi cho
[gấu](/wiki/G%E1%BA%A5u), [chồn cá](/wiki/Martes_pennanti), và [diều hâu](/wiki/Di%E1%BB%81u_h%C3%A2u) lớn, đặc biệt là [ó ngỗng](/wiki/%C3%93_ng%E1%BB%97ng) phương Bắc, trong khi cá thể trưởng thành có thể bị giết chết bởi [Cú đại bàng](/wiki/C%C3%BA_%C4%91%E1%BA%A1i_b%C3%A0ng_%C3%81_%C3%82u), [Đại bàng vàng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_b%C3%A0ng_v%C3%A0ng) và [Linh miêu](/wiki/Chi_Linh_mi%C3%AAu) . [3]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%B9_x%C3%A1m_l%E1%BB%9Bn&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%B9_x%C3%A1m_l%E1%BB%9Bn&action=edit§ion=1)] **BirdLife International (2012).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22689118). *Strix nebulosa*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 20 tháng 12 năm 2013. **Clements J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
- ^
**a** **ă** **â** [http://www.owlpages.com/owls.php?genus=Strix&species=nebulosa](http://www.owlpages.com/owls.php?genus=Strix&species=nebulosa)