markdown:
# HMS
*Liverpool* (C11) [HMS Liverpool](/wiki/HMS_Liverpool).
|
|![]()
Tàu tuần dương HMS
*Liverpool*trên đường đi, ngày [28 tháng 2](/wiki/28_th%C3%A1ng_2)năm [1942](/wiki/1942) ![ Naval Ensign of the United Kingdom.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg/50px-Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg.png)
![ Naval Ensign of the United Kingdom.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg/50px-Naval_Ensign_of_the_United_Kingdom.svg.png)
*Liverpool* [Liverpool](/wiki/Liverpool) [1935](/wiki/1935) [Fairfield Shipbuilding and Engineering Company](/w/index.php?title=Fairfield_Shipbuilding_and_Engineering_Company&action=edit&redlink=1), [Govan](/w/index.php?title=Govan&action=edit&redlink=1) [17 tháng 2](/wiki/17_th%C3%A1ng_2)năm [1936](/wiki/1936) [24 tháng 3](/wiki/24_th%C3%A1ng_3)năm [1937](/wiki/1937) [2 tháng 11](/wiki/2_th%C3%A1ng_11)năm [1938](/wiki/1938) [1952](/wiki/1952) [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y)năm [1958](/wiki/1958) [lớp tàu tuần dương Town](/wiki/Town_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)_(1936)) [Trọng tải choán nước](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_t%E1%BA%A3i_cho%C3%A1n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1): [tấn Anh](/wiki/T%E1%BA%A5n_(Anh))(9.600 [t](/wiki/T%E1%BA%A5n)) (tiêu chuẩn) [[1]](#cite_note-Colledge-1)
11.650 tấn Anh (11.840 t) (đầy tải)
[[2]](#cite_note-Spec-2) [Độ dài](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_d%C3%A0i_t%E1%BB%95ng_c%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1): [[3]](#cite_note-Conway-3) [Sườn ngang](/w/index.php?title=S%C6%B0%E1%BB%9Dn_ngang_(t%C3%A0u)&action=edit&redlink=1): [[3]](#cite_note-Conway-3) [Mớn nước](/w/index.php?title=M%E1%BB%9Bn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1): [[3]](#cite_note-Conway-3) [turbine hơi nước](/wiki/Tu%E1%BB%91c_bin_h%C6%A1i_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) [Parsons](/w/index.php?title=Parsons_Marine_Steam_Turbine_Company&action=edit&redlink=1)
4 × nồi hơi Admiralty
4 × trục
công suất 82.500 shp (61.500 kW)
[[2]](#cite_note-Spec-2) [kn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_l%C3%BD_tr%C3%AAn_gi%E1%BB%9D&action=edit&redlink=1)(37,2 [mph](/w/index.php?title=D%E1%BA%B7m_Anh_tr%C3%AAn_gi%E1%BB%9D&action=edit&redlink=1); 59,8 [km/h](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_tr%C3%AAn_gi%E1%BB%9D)) [[2]](#cite_note-Spec-2) [nmi](/wiki/H%E1%BA%A3i_l%C3%BD)(8.400 [mi](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh); 13.500 [km](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t)) ở tốc độ 13 kn (15 mph; 24 km/h)
đầy đủ:
–850 [[3]](#cite_note-Conway-3) [[2]](#cite_note-Spec-2)
(như thiết kế):
12 × pháo
[BL 6 in (150 mm) Mark XXIII](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_BL_6_inch_Mk_XXIII&action=edit&redlink=1) (4×3) [[2]](#cite_note-Spec-2) [[4]](#cite_note-4)
8 × pháo
[QF 4 in (100 mm) Mark XVI](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_QF_4_inch_Mk_XVI&action=edit&redlink=1) (4×2) [[2]](#cite_note-Spec-2) [[5]](#cite_note-5)
8 × pháo phòng không
[QF 2-pounder (40 mm) Mark VIII "pom-pom"](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_QF_2_pounder&action=edit&redlink=1) (2×4) [[2]](#cite_note-Spec-2) [[6]](#cite_note-6)
8 ×
[súng máy 0,5 in (13 mm)](/w/index.php?title=S%C3%BAng_m%C3%A1y_Vickers.50&action=edit&redlink=1) [[2]](#cite_note-Spec-2) [ngư lôi](/wiki/Ng%C6%B0_l%C3%B4i)21 in (530 mm) (2×3) [[2]](#cite_note-Spec-2)
Đai giáp: 4 inch (100 mm)
Vách ngăn: 2 inch (51 mm)
Tháp pháo: 4 inch (100 mm)-2 inch (51 mm)
[[3]](#cite_note-Conway-3) [thủy phi cơ](/wiki/Th%E1%BB%A7y_phi_c%C6%A1) [Supermarine Walrus](/wiki/Supermarine_Walrus)(tháo dỡ cuối chiến tranh) [[2]](#cite_note-Spec-2) [máy phóng](/w/index.php?title=M%C3%A1y_ph%C3%B3ng_m%C3%A1y_bay&action=edit&redlink=1) **HMS Liverpool (C11)**, tên được đặt theo thành phố cảng [Liverpool](/wiki/Liverpool)phía Tây Bắc nước Anh, là một [tàu tuần dương hạng nhẹ](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%A1ng_nh%E1%BA%B9)thuộc [lớp Town](/wiki/Town_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)_(1936))của [Hải quân Hoàng gia](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh) [Anh Quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland)đã phục vụ từ năm [1938](/wiki/1938)đến năm [1952](/wiki/1952).
Trong
[Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), *Liverpool* đã hoạt động tại nhiều mặt trận khác nhau suốt từ [Đông Ấn](/w/index.php?title=East_Indies_Station&action=edit&redlink=1) và [Trung Hoa](/w/index.php?title=China_Station&action=edit&redlink=1) cũng như tại Địa Trung Hải và cùng với [Ham đội Nhà](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A0_(Anh_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1). Trong khi hoạt động tại Viễn Đông vào [tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [1940](/wiki/1940), chiếc tàu tuần dương là nguyên cớ của một vụ khủng hoảng ngoại giao với Nhật Bản khi nó ngăn chặn chiếc [tàu biển chở hành khách](/w/index.php?title=T%C3%A0u_bi%E1%BB%83n_ch%E1%BB%9F_h%C3%A0nh_kh%C3%A1ch&action=edit&redlink=1) * ngoài khơi bờ biển Nhật Bản. Asama Maru* *Liverpool*đã tham gia các trận chiến [Espero](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_%C4%91o%C3%A0n_t%C3%A0u_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_Espero&action=edit&redlink=1)và [Calabria](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Calabria&action=edit&redlink=1), hộ tống các [Đoàn tàu vận tải Bắc Cực](/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_t%C3%A0u_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_B%E1%BA%AFc_C%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1)cũng như tham gia [Chiến dịch Harpoon](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Harpoon_(1942)&action=edit&redlink=1)tăng viện cho đảo [Malta](/wiki/Malta). *Liverpool*được tặng thưởng bốn phần thưởng [vinh dự chiến đấu](/w/index.php?title=Vinh_d%E1%BB%B1_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1), cũng như hai lần bị hư hại nặng bởi các cuộc tấn công của [[7]](#cite_note-Morris-7) [máy bay ném bom-ngư lôi](/w/index.php?title=M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom-ng%C6%B0_l%C3%B4i&action=edit&redlink=1) [Italy](/wiki/%C3%9D). Việc bị hư hại nặng trong một vụ không kích vào ngày [14 tháng 6](/wiki/14_th%C3%A1ng_6)năm [1942](/wiki/1942), trong khuôn khổ Chiến dịch Harpoon, trở thành hoạt động tác chiến cuối cùng của nó trong chiến tranh, vì trong suốt thời gian còn lại của cuộc xung đột, *Liverpool*trải qua đợt sửa chữa và tái trang bị kéo dài tại [Rosyth](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_t%C3%A0u_Rosyth&action=edit&redlink=1), [Scotland](/wiki/Scotland). *Liverpool* được phân về Hạm đội Địa Trung Hải khi quay trở lại phục vụ vào năm [1945](/wiki/1945). Vào đầu những năm [1950](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1950), chiếc tàu tuần dương thả neo tại [Port Said](/wiki/Port_Said) hỗ trợ cho chính quyền Anh tại [Khu vực kênh đào Suez](/w/index.php?title=Khu_v%E1%BB%B1c_k%C3%AAnh_%C4%91%C3%A0o_Suez&action=edit&redlink=1) đối phó các cuộc bãi công và phá hoại của du kích Ai Cập. Nó ngừng hoạt động vào năm [1952](/wiki/1952) vào một giai đoạn mà Hải quân Hoàng gia nhanh chóng bị thu hẹp, và bị tháo dỡ vào năm [1958](/wiki/1958) tại Rosyth.
## Mục lục
## Thiết kế và chế tạo[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=1)]
Được chế tạo để đối phó với các lớp tàu tuần dương hạng nhẹ
[ Hoa Kỳ và Brooklyn](/wiki/Brooklyn_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)) [Nhật Bản,](/wiki/Mogami_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)) *Mogami* [lớp Town](/wiki/Town_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)_(1936))bao gồm ba biến thể với tổng cộng mười chiếc. Những con tàu này được dự định để hoạt động cùng hạm đội hơn là bảo vệ các tuyến đường thương mại hàng hải, một vai trò mà các chiếc tiền nhiệm nhắm đến khi thiết kế. [[8]](#cite_note-class-8) Lớp tàu này có sự cải tiến đáng kể về vũ khí và vỏ giáp, vốn cung cấp sự bảo vệ thỏa đáng chống lại đạn pháo 8 inch (200 mm). Vũ khí chính của chúng bao gồm 12 khẩu pháo 6 inch (150 mm) trên các bệ ba nòng, so với tám và sáu khẩu trang bị cho các lớp [[8]](#cite_note-class-8) [và](/wiki/Leander_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)_(1931)) *Leander* [trước đó, vẫn tuân thủ theo các quy định của](/wiki/Arethusa_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)_(1934)) *Arethusa* [Hiệp ước Hải quân London](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_London&action=edit&redlink=1). [[9]](#cite_note-9) *Liverpool*trở thành một ba chiếc tàu tuần dương thuộc lớp Town, cùng với [và](/wiki/HMS_Gloucester_(62)) *Gloucester* [, được đặt hàng theo một thiết kế được cải biến đôi chút, và được gọi là lớp phụ](/wiki/HMS_Manchester_(15)) *Manchester* *Gloucester*, [[3]](#cite_note-Conway-3) *Liverpool*, hay Kiểu II. Nhóm này vẫn giữ lại một cấu hình gần như tương tự, khác biệt chỉ với mạn tàu được mở rộng lên 62,4 foot (19,0 m) so với 61,8 foot (18,8 m) của lớp phụ [[8]](#cite_note-class-8) *Southampton*, cầu tàu được thết kế lại, và cải tiến thiết bị [[3]](#cite_note-Conway-3) [điều khiển hỏa lực](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91i%E1%BB%81u_khi%E1%BB%83n_h%E1%BB%8Fa_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1). Khi được đặt hàng vào giữa những năm [[10]](#cite_note-Town-10) [1930](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1930), những tàu tuần dương ban đầu thuộc lớp Town [và](/wiki/HMS_Newcastle_(C76)) *Newcastle* [được dự định mang tên](/wiki/HMS_Southampton_(83)) *Southampton* [và](/wiki/HMS_Minotaur) *Minotaur* [khi đưa vào hoạt động.](/w/index.php?title=HMS_Polyphemus&action=edit&redlink=1) *Polyphemus* [[11]](#cite_note-Name-11) [[12]](#cite_note-12)
Được đặt hàng trong
[dự thảo ngân sách](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_th%E1%BA%A3o_ng%C3%A2n_s%C3%A1ch&action=edit&redlink=1) năm [1935](/wiki/1935), [[10]](#cite_note-Town-10) *Liverpool* được đặt lườn tại [Govan](/w/index.php?title=Govan&action=edit&redlink=1) vào ngày [17 tháng 2](/wiki/17_th%C3%A1ng_2) năm [1936](/wiki/1936) và được hạ thủy vào ngày [24 tháng 3](/wiki/24_th%C3%A1ng_3) năm [1937](/wiki/1937) bởi [Priscilla Norman](/w/index.php?title=Priscilla_Reyntiens&action=edit&redlink=1), phu nhân [Thống đốc Ngân hàng Anh Quốc](/w/index.php?title=Th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91c_Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_Anh_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1) [Montagu Norman](/w/index.php?title=Montagu_Norman,_Nam_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t_Norman&action=edit&redlink=1). [[2]](#cite_note-Spec-2) [[13]](#cite_note-Hera-13) *Liverpool* trở thành chiếc tàu tuần dương đầu tiên được hạ thủy tại [xưởng tàu Fairfield](/w/index.php?title=Fairfield_Shipbuilding_and_Engineering_Company&action=edit&redlink=1) kể từ lúc hạ thủy chiếc [ thuộc Norfolk](/wiki/HMS_Norfolk_(78)) [lớp County](/wiki/County_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng))vào năm [1928](/wiki/1928). sau khi đưa ra hoạt động cùng hải quân vào ngày [[13]](#cite_note-Hera-13) [2 tháng 11](/wiki/2_th%C3%A1ng_11)năm [1938](/wiki/1938) dưới quyền chỉ huy của Đại tá Hải quân A.D. Read, [[2]](#cite_note-Spec-2) *Liverpool*được điều động về [East Indies Station](/w/index.php?title=East_Indies_Station&action=edit&redlink=1). Trước đợt bố trí, chiếc tàu tuần dương viếng thăm thành phố cảng mà nó mang tên vào [[14]](#cite_note-Times-14) [tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t)năm [1939](/wiki/1939). Văn phòng Phụ nữ Phục vụ Liverpool đã tặng cho chiếc tàu tuần dương các lá cờ hiệu, trong khi Hội đồng thành phố cũng trao tặng "ba cặp chân đèn, một cốc bạc và hai kèn đồng". Thủy thủ đoàn của *Liverpool*cũng nhận được chiếc chuông bạc và tấm biển tên vốn là di sản của [con tàu tiền nhiệm](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(1909)&action=edit&redlink=1). [[14]](#cite_note-Times-14)
## Lịch sử hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=2)]
### 1939–1940[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=3)]
Trước đi được bố trí đến
[East Indies Station](/w/index.php?title=East_Indies_Station&action=edit&redlink=1), *Liverpool* được chuẩn bị trong hai tháng tại Địa Trung Hải, nơi mà các khiếm khuyết của động cơ được hiệu chỉnh. Vào lúc [15] [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)bắt đầu, *Liverpool*nằm trong thành phần Hải đội Tuần dương 4, và nó được tách ra vào [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t)năm [1939](/wiki/1939)để chuyển sang Hải đội Tuần dương 5 trực thuộc [China Station](/w/index.php?title=China_Station&action=edit&redlink=1). Trong khi phục vụ tại đây, chiếc tàu tuần dương đã liên can đến một vụ khủng hoảng ngoại giao, khi nó ngăn chặn chiếc [[16]](#cite_note-16) [tàu biển chở hành khách](/w/index.php?title=T%C3%A0u_bi%E1%BB%83n_ch%E1%BB%9F_h%C3%A0nh_kh%C3%A1ch&action=edit&redlink=1) [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) *vào ngày* [Asama Maru](/w/index.php?title=Asama_Maru&action=edit&redlink=1) [21 tháng 1](/wiki/21_th%C3%A1ng_1)năm [1940](/wiki/1940). Được báo động bởi tin tức rằng thủy thủ Đức tại [[17]](#cite_note-Haggie-17) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)đã thu xếp để được chuyển về Đức, Chính phủ Anh cho phép Tổng tư lệnh China Station điều động một tàu chiến chặn đường chiếc *Asama Maru*và bắt giữ những hành khách bị nghi ngờ, miễn là việc này không xảy ra gần bờ biển Nhật Bản. [[18]](#cite_note-18) *Asama Maru*đã bị chậm trong lịch hành trình và đã thay đổi lộ trình so với dự kiến, chọn một con đường gần hơn với bờ biển Nhật Bản. Chỉ cách 35 dặm (56 km) về phía Đông [[17]](#cite_note-Haggie-17) [Niijima](/w/index.php?title=Niijima&action=edit&redlink=1), ngoài khơi [Honshū](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Honshu), *Liverpool*tìm ra chiếc tàu khách, bắn một phát súng cảnh cáo ngang trước mũi chiếc *Asama Maru*buộc nó dừng lại, rồi gửi một đội 12 người sang lục soát con tàu. Họ đã bắt giữ 21 người trong số hành khách của chiếc tàu biển, bị người Anh cho là những thủy thủ còn sống sót của chiếc tàu biển chở hành khách Đức [[19]](#cite_note-19) [đã bị đánh đắm.](/w/index.php?title=SS_Columbus_(1924)&action=edit&redlink=1) *Columbus* [[20]](#cite_note-Asama-20)
Bốn ngày sau khi xảy ra sự kiện trên, hãng tàu biển
[Nippon Yusen Kaisha](/w/index.php?title=Nippon_Yusen_Kaisha&action=edit&redlink=1) (NYK Line) sa thải Thuyền trưởng Watanabe dưới lý do che đậy là cho nghỉ hưu, buộc tội ông đã "cư xử kém". Chính phủ Nhật Bản chỉ trích hành động này như sự lạm quyền của một nước tham chiến và chính thức phản đối, làm căng thẳng thêm mối quan hệ giữa hai nước. [21] Chính phủ Anh và Nhật Bản tìm cách làm lắng dịu cuộc tranh chấp thông qua thương lượng, và vào ngày [[20]](#cite_note-Asama-20) [5 tháng 2](/wiki/5_th%C3%A1ng_2)năm [1940](/wiki/1940), hai nước chấp thuận một đề xuất dẫn đến việc trả tự do chín người Đức, đổi lấy việc Nhật Bản đảm bảo sẽ từ chối cho công dân Đức trong độ tuổi phục vụ quân đội lên tàu của họ. Dù sao hành động trên cũng có hiệu quả, khi người lớn tuổi nhất trong số những người Đức được trao trả, Thuyền trưởng Groth, phát biểu trong chuyến đi đến Nhật Bản bên trên chiếc [[20]](#cite_note-Asama-20) [HMS](/w/index.php?title=HMAS_Kanimbla_(1936)&action=edit&redlink=1)rằng chiến dịch này "là một sự phối hợp hoàn hảo, một hoạt động đã răn đe được số thủy thủ Đức đang còn ở lại Hoa Kỳ, khoảng 1.000 người, trong việc tìm cách thoát đi". *Kanimbla* [[22]](#cite_note-22)
Vào
[tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0) năm [1940](/wiki/1940), *Liverpool* trở thành [soái hạm](/wiki/So%C3%A1i_h%E1%BA%A1m) của [Lực lượng Hồng Hải](/w/index.php?title=L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_H%E1%BB%93ng_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) dưới quyền chỉ huy của [Chuẩn Đô đốc](/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) Arthur Murray, vốn được hình thành cùng với tàu tuần dương [Australia](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Australia&action=edit&redlink=1) [HMAS Hobart](/wiki/HMAS_Hobart_(D63)). Lực lượng này được dự định nắm quyền chủ động chiến lược trong khu vực qua việc thực hiện một loạt các hoạt động, như là tuần tra và tiến hành phong tỏa trong trường hợp có chiến tranh với Ý. [[23]](#cite_note-NZ-23) Trong khi hoạt động tại khu vực này, [[24]](#cite_note-24) *Liverpool*đã hộ tống một đoàn tàu chuyên chở các đơn vị Australia đến [Suez](/wiki/K%C3%AAnh_%C4%91%C3%A0o_Suez). Khi được lệnh chuyển sang Địa Trung Hải vào [[25]](#cite_note-25) [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u), *Liverpool*bàn giao lại vai trò soái hạm và chuyển Đô đốc Murray sang tàu tuần dương [New Zealand](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_New_Zealand&action=edit&redlink=1) [tại](/wiki/HMNZS_Leander) *Leander* [Port Sudan](/wiki/Port_Sudan). Để hoán đổi, *Leander*đã cho chuyển ba sĩ quan và bảy thủy thủ sang *Liverpool*. [[23]](#cite_note-NZ-23)
### 1940–1941[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=4)] *Liverpool* tham gia vào thành phần Hải đội tuần dương 7, là một trong số chín tàu tuần dương mà Hạm đội Địa Trung Hải có thể đưa ra hoạt động không lâu sau khi Phát xít Ý tham chiến. Lần đầu tiên nó đối đầu với các tàu chiến Ý ngoài khơi bờ biển [26] [Libya](/wiki/Libya)vào ngày [12 tháng 6](/wiki/12_th%C3%A1ng_6)năm [1940](/wiki/1940)trong khi đang bắn phá các vị trí gần [Tobruk](/wiki/Tobruk)cùng với *Gloucester*và bốn tàu khu trục. Các tàu tuần dương đã tấn công năm tàu đối phương, bao gồm chiếc [tàu tuần dương bọc thép](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BB%8Dc_th%C3%A9p)đã lạc hậu [, và đã đánh chìm chiếc](/w/index.php?title=San_Giorgio_(t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_%C3%9D)&action=edit&redlink=1) *San Giorgio* [tàu quét mìn](/w/index.php?title=T%C3%A0u_qu%C3%A9t_m%C3%ACn&action=edit&redlink=1) [.](/w/index.php?title=Giovanni_Berta_(t%C3%A0u_qu%C3%A9t_m%C3%ACn_%C3%9D)&action=edit&redlink=1) *Giovanni Berta* Vào ngày [[27]](#cite_note-27) [28 tháng 6](/wiki/28_th%C3%A1ng_6), một máy bay tuần tra [Short Sunderland](/wiki/Short_Sunderland)của Anh phát hiện ba tàu khu trục Ý ở về phía Tây [Zante](/wiki/Zakynthos). Hải đội Tuần dương 7 khi đó đang ở ngoài biển hộ tống cho đoàn tàu vận tải MA.3 và được lệnh đổi hướng để đối đầu các tàu khu trục đối phương. [[28]](#cite_note-Espero-28) *Liverpool*phát hiện ra chúng ở cách 60 dặm (97 km) về phía Tây Nam [mũi Matapan](/w/index.php?title=M%C5%A9i_Matapan&action=edit&redlink=1)lúc 18 giờ 30 phút và khai hỏa ba phút sau đó. Hoạt động tác chiến tiếp theo [[28]](#cite_note-Espero-28) [Trận chiến đoàn tàu vận tải Espero](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_%C4%91o%C3%A0n_t%C3%A0u_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_Espero&action=edit&redlink=1), được tiến hành ở khoảng cách ít nhất 14.000 thước Anh (8,0 mi), đưa đến việc tiêu diệt tàu khu trục Ý [.](/w/index.php?title=Espero_(t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_%C3%9D)&action=edit&redlink=1) *Espero* Hai tàu khu trục còn lại đến được [[28]](#cite_note-Espero-28) [Benghazi](/wiki/Benghazi)với số hàng tiếp liệu của chúng. Hải đội nhanh chóng sử dụng hết số đạn dược mang theo, và khi trận chiến kết thúc, [[29]](#cite_note-29) *Liverpool*có hầm đạn hầu như trống rỗng, mỗi khẩu pháo chỉ còn lại 40 quả đạn. [[28]](#cite_note-Espero-28) [[30]](#cite_note-Stevens-30) [Bộ Hải quân Anh](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Anh&action=edit&redlink=1)phê phán việc tiêu tốn khoảng 5.000 quả đạn pháo 6 inch (150 mm), trong đó Đô đốc [Andrew Cunningham](/w/index.php?title=Andrew_Cunningham,_T%E1%BB%AD_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_Cunningham_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t_c%E1%BB%A7a_Hyndhope&action=edit&redlink=1), Tổng tư lệnh Hạm đội Địa Trung Hải, bị quy lỗi do sự thiếu kinh nghiệm của hải đội và giữ khăng khăng ý định đối đầu tàu chiến Ý trước khi trời tối. [[28]](#cite_note-Espero-28) Dù sao, việc sử dụng một số lượng lớn đạn pháo khiến phải hủy bỏ chiến dịch MA.3, bao gồm hai đoàn tàu vận tải đến đảo [[30]](#cite_note-Stevens-30) [Malta](/wiki/Malta)đang bị bao vây. [[28]](#cite_note-Espero-28)
Hạm đội Địa Trung Hải tiếp nối MA.3 với Chiến dịch MA.5 vào đầu
[tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y) năm [1940](/wiki/1940). Trong khi đang bố trí lực lượng, Đô đốc Cunningham nhận được báo cáo về một đội hình lớn các tàu chiến Ý, và đã ra lệnh cho chuyển hướng về phía [Taranto](/wiki/Taranto) để đánh chặn. Vào ngày [31] [9 tháng 7](/wiki/9_th%C3%A1ng_7), hai hạm đội chạm trán với nhau ngoài khơi [Calabria](/wiki/Calabria)trong [trận Calabria](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Calabria&action=edit&redlink=1), cuộc đối đầu lớn đầu tiên giữa hải quân Đồng Minh và hải quân Ý tại mặt trận Địa Trung Hải. [[32]](#cite_note-32) *Liverpool*và [nổ súng lúc 15 giờ 22 phút, tám phút sau khi các tàu tuần dương Ý dựng lên hàng rào hỏa lực ở khoảng cách 23.600 thước Anh (13,4 mi). Sau một cuộc đấu pháo liên tục, thiết giáp hạm](/wiki/HMS_Neptune_(20)) *Neptune* [bắn trúng thiết giáp hạm Ý](/wiki/HMS_Warspite_(03)) *Warspite* [lúc 16 giờ 00 phút, khiến hạm đội Ý phải rút lui khỏi trận chiến.](/w/index.php?title=Giulio_Cesare_(thi%E1%BA%BFt_gi%C3%A1p_h%E1%BA%A1m_%C3%9D)&action=edit&redlink=1) *Giulio Cesare* Máy bay Ý đã ném bom vào [[33]](#cite_note-33) *Liverpool*vào ngày [12 tháng 7](/wiki/12_th%C3%A1ng_7)trong lúc nó đang trên đường quay trở về [Alexandria, Ai Cập](/w/index.php?title=Alexandria,_Ai_C%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1), gây một số hư hại và làm bị thương ba người, trong đó có vị chỉ huy chiếc tàu tuần dương. Vào cuối [[34]](#cite_note-34) [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y), *Liverpool*hộ tống đoàn tàu vận tải AN.2 đi từ [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp)đến các cảng [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p)trong khu vực [biển Aegean](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Aegean)và đoàn tàu vận tải AS.2 từ biển Aegean hướng về phía Nam. Đoàn tàu thứ hai bị máy bay Ý tấn công vào ngày [29 tháng 7](/wiki/29_th%C3%A1ng_7); *Liverpool*là chiếc tàu duy nhất bị đánh trúng, khi một quả bom xuyên qua hai tầng hầm tàu nhưng không phát nổ, làm một thủy thủ thiệt mạng. [[35]](#cite_note-35) [[36]](#cite_note-36)
Khi Hạm đội Địa Trung Hải được tái cấu trúc lại vào
[tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) năm [1940](/wiki/1940), *Liverpool* được chuyển sang Hải đội Tuần dương 3 cùng với *Gloucester* và [ dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc Edward de Faye Renouf. Kent](/wiki/HMS_Kent_(54)) Vào ngày [[37]](#cite_note-37) [28 tháng 9](/wiki/28_th%C3%A1ng_9), trong Chiến dịch MB.5, *Liverpool*và *Gloucester*hướng đến Malta vận chuyển lực lượng tăng cường, phi công và hàng tiếp liệu cho [Không quân Hoàng gia Anh](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh). Chúng được bảo vệ bởi một lực lượng bao gồm các thiết giáp hạm [[38]](#cite_note-Malta-38) [và](/wiki/HMS_Valiant_(1914)) *Valiant* *Warspite*, tàu sân bay *Illustrious*, các tàu tuần dương [,](/wiki/HMS_Orion_(85)) *Orion* [và](/w/index.php?title=HMAS_Sydney_(D48)&action=edit&redlink=1) *Sydney* [cùng 11 tàu khu trục, nhưng phải chịu đựng các cuộc không kích liên tục.](/wiki/HMS_York_(90)) *York* Cả hai tàu tuần dương sau đó tách ra khỏi lực lượng chính và đến được hòn đảo đang bị bao vây vào ngày [[38]](#cite_note-Malta-38) [30 tháng 9](/wiki/30_th%C3%A1ng_9). [[39]](#cite_note-39) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/SM_79_attacking_Malta_convoy_MIWM_FLM_003795.jpg/220px-SM_79_attacking_Malta_convoy_MIWM_FLM_003795.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/SM_79_attacking_Malta_convoy_MIWM_FLM_003795.jpg/220px-SM_79_attacking_Malta_convoy_MIWM_FLM_003795.jpg)
[Savoia-Marchetti SM.79](/wiki/Savoia-Marchetti_SM.79)đang tấn công một đoàn tàu vận tải Malta. *Liverpool*hai lần trúng phải ngư lôi phóng từ kiểu máy bay này.
Hạm đội lại ra khơi vào ngày
[8 tháng 10](/wiki/8_th%C3%A1ng_10) năm [1940](/wiki/1940) với ý định hỗ trợ cho đoàn tàu vận tải MF.3 hướng đến Malta và MF.4 hướng đến Alexandria, đồng thời tìm cách đối đầu và tiêu diệt các tàu chiến chủ lực của Hải quân Ý. Mặc dù Đô đốc Cunningham không thực hiện mục tiêu thứ hai, vốn giới hạn trong một cuộc đối đầu với các tàu khu trục Ý, đoàn tàu vận tải cũng đến được điểm đến dự định. Sau đó, [40] *Illustrious*tiến hành các hoạt động không kích xuống các vị trí của quân Ý trên đảo [Leros](/wiki/Leros). Trong khi *Liverpool*cùng các tàu hộ tống trên đường quay trở về vào ngày [14 tháng 10](/wiki/14_th%C3%A1ng_10), máy bay ném ngư lôi Ý đã tấn công chiếc tàu tuần dương, gây hư hỏng đáng kể phía trước tàu và làm rò rỉ nhiên liệu từ thùng xăng máy bay. [[40]](#cite_note-Leros-40) Theo lời của Đại tá Read, cho dù xăng đã được bao bọc chung quanh bởi 70 tấn nước theo như quy định về an toàn áp dụng, nhiên liệu đã bị chảy tràn xuống tầng hầm ăn và bị tiếp xúc với một mạch điện bị chập. [[10]](#cite_note-Town-10) Hậu quả là vụ nổ tiếp theo xảy ra lúc 19 giờ 20 phút [[41]](#cite_note-Read-41) gây hư hỏng nặng cấu trúc mũi tàu của [[42]](#cite_note-MidHayes-42) *Liverpool*, đám cháy bùng lên bao phủ toàn bộ tháp cấu trúc thượng tầng phía trước, và thổi tung tháp pháo "A". [[10]](#cite_note-Town-10) [[41]](#cite_note-Read-41) [[42]](#cite_note-MidHayes-42)
Thủy thủ đoàn của
*Liverpool* bắt đầu chuẩn bị các tàu nhỏ và xuồng cứu sinh trong khi các tàu chiến khác, kể cả *Gloucester*, bắt đầu đi đến hiện trường. Được bảo vệ bởi các tàu tuần dương phòng không [42] [và](/wiki/HMS_Calcutta_(D82)) *Calcutta* [,](/wiki/HMS_Coventry_(D43)) *Coventry* *Orion*nối dây cáp vào đuôi chiếc tàu tuần dương gặp nạn và kéo đi. Đang khi được kéo vào ngày [[43]](#cite_note-43) [15 tháng 10](/wiki/15_th%C3%A1ng_10), mũi của chiếc *Liverpool*rơi khỏi thân tàu. Cuối ngày hôm đó, 12 thủy thủ thiệt mạng, trong đó một người không thể xác định nhân thân, được [mai táng trên biển](/w/index.php?title=Mai_t%C3%A1ng_tr%C3%AAn_bi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1). Thêm ba người nữa qua đời trong đêm và cũng được an táng trước khi hai chiếc tàu tuần dương về đến cảng Alexandria vào ngày [16 tháng 10](/wiki/16_th%C3%A1ng_10). Tổng cộng tổn thất của [[42]](#cite_note-MidHayes-42) *Liverpool*trong đợt tấn công này là 3 sĩ quan và 27 thủy thủ thiệt mạng, cùng 35 người khác bị thương. Vào cuối [[44]](#cite_note-44) [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di), sĩ quan chỉ huy của nó được điều động sang thiết giáp hạm [;](/wiki/HMS_Ramillies_(07)) *Ramillies* và người thay thế trong vai trò Thuyền trưởng là Đại tá Hải quân A.L. Poland, nhận nhiệm sở vào ngày [[41]](#cite_note-Read-41) [27 tháng 10](/wiki/27_th%C3%A1ng_10). Căn cứ theo ghi chép của Chuẩn úy [[45]](#cite_note-45) [William Hayes](/w/index.php?title=William_Prine_Hayes&action=edit&redlink=1), giống như các tàu chiến lân cận khác, *Liverpool*đã được cảnh báo trước về một cuộc tấn công sắp xảy đến nhờ [thiết bị định hướng vô tuyến](/wiki/Ra_%C4%91a)(RDF: radio direction finder), nhưng người thủy thủ không có kinh nghiệm trực tại vị trí quan sát đã không báo cáo lên thượng cấp do sự nhầm lẫn rõ ràng. [[42]](#cite_note-MidHayes-42)
Như một biện pháp sửa chữa tạm thời,
*Liverpool* được lắp một mũi tàu giả. Khi đã có khả năng thực hiện hành trình dài, *Liverpool* lên đường đến [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) để cấu trúc lại mũi tàu tại [Xưởng hải quân Mare Island](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_h%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Mare_Island&action=edit&redlink=1) ở [Vallejo, California](/wiki/Vallejo,_California). Sự hiện diện của con tàu đã không được tiết lộ cho đến [46] [tháng 9](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%C3%ADn)năm [1941](/wiki/1941)khi [Bộ Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3)công bố một danh sách 12 tàu đang hiện diện tại nhiều cảng khác nhau. Trong ụ tàu, [[47]](#cite_note-47) *Liverpool*còn được tăng cường dàn hoả lực phòng không qua việc bổ sung chín khẩu [Oerlikon 20 mm](/w/index.php?title=Oerlikon_20_mm&action=edit&redlink=1)nòng đơn. Nó lên đường vào [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t)quay trở về Anh Quốc, và được nâng cấp hệ thống [radar](/wiki/Ra_%C4%91a). [[2]](#cite_note-Spec-2)
### 1942–1945[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=5)]
Sau khi quay trở lại hoạt động,
*Liverpool* được điều về Hải đội Tuần dương 18 đặt căn cứ tại [Scapa Flow](/w/index.php?title=Scapa_Flow&action=edit&redlink=1) và được bố trí để hỗ trợ cho các [đoàn tàu vận tải Bắc Cực](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_B%E1%BA%AFc_C%E1%BB%B1c_trong_Th%E1%BA%BF_Chi%E1%BA%BFn_II&action=edit&redlink=1). Điều kiện hoàn cảnh mà các tàu chiến Đồng Minh trong đoàn tàu phải chịu đựng cực kỳ khắc nghiệt, với thời tiết lạnh giá, cuồng phong, và thường xuyên bị [48] [Không quân](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BB%A9c)và [Hải quân Đức](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BB%A9c)tấn công. Hoạt động của [[49]](#cite_note-49) *Liverpool*tại khu vực chiến trường phía Bắc là nhằm thay thế cho chiếc tàu tuần dương [bị hư hại. Nó tham gia đoàn tàu vận tải QP 10, bao gồm 16 tàu buôn và năm tàu khu trục, vào ngày](/wiki/HMS_Trinidad_(46)) *Trinidad* [12 tháng 4](/wiki/12_th%C3%A1ng_4)như lực lượng hộ tống cho chuyến đi từ [bán đảo Kola](/w/index.php?title=B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kola&action=edit&redlink=1)của [Nga](/wiki/Nga)đến [Iceland](/wiki/Iceland). Đoàn tàu vận tải phải chịu đựng các cuộc tấn công của [[50]](#cite_note-50) [tàu ngầm](/wiki/T%C3%A0u_ng%E1%BA%A7m)và máy bay Đức liên tục trong ba ngày. Bốn tàu đã bị đánh chìm, trong đó hai chiếc vào ngày [[51]](#cite_note-PQ-51) [11 tháng 4](/wiki/11_th%C3%A1ng_4), và một chiếc bị hư hại; [[52]](#cite_note-52) QP 10 đi đến [[51]](#cite_note-PQ-51) [Reykjavík](/wiki/Reykjav%C3%ADk)vào ngày [21 tháng 4](/wiki/21_th%C3%A1ng_4). [[53]](#cite_note-53) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Arctic_Convoy%2C_May_1942_A_009172.jpg/220px-Arctic_Convoy%2C_May_1942_A_009172.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a6/Arctic_Convoy%2C_May_1942_A_009172.jpg/220px-Arctic_Convoy%2C_May_1942_A_009172.jpg)
[Hvalfjörður](/w/index.php?title=Hvalfj%C3%B6r%C3%B0ur&action=edit&redlink=1), [Iceland](/wiki/Iceland), nhìn từ [tàu sân bay](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) [HMS](/wiki/HMS_Victorious_(R38)), *Victorious* [tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m)năm [1942](/wiki/1942)
Vào giữa
[tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m), *Liverpool* tham gia nhóm tàu chiến có nhiệm vụ hộ tống *Trinidad* quay trở về Anh Quốc. Sau khi được sửa chữa tạm tại Nga, *Trinidad* lên đường vào ngày [13 tháng 5](/wiki/13_th%C3%A1ng_5). Nhóm bao gồm [54] *Liverpool*tập trung tại một điểm hẹn về phía Tây [đảo Bear](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Bear_(Na_Uy)&action=edit&redlink=1)trong [biển Barents](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Barents). Vào ngày [14 tháng 5](/wiki/14_th%C3%A1ng_5), *Trinidad*liên tục bị tấn công và bị bốc cháy do trúng bom. Lực lượng Anh buộc phải triệt thoái, và đánh chìm nó vào ngày hôm sau khi mà đám cháy trở nên không thể kiểm soát được. Bản thân [[54]](#cite_note-Arcticb-54) *Liverpool*và phần còn lại của lực lượng dưới quyền Chuẩn Đô đốc Burrough cũng bị tấn công trong chuyến hành trình quay trở về. Ngày [[51]](#cite_note-PQ-51) [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5), *Liverpool*bắt đầu hộ tống PQ 16, một đoàn tàu vận tải bao gồm 35 tàu buôn hướng đến [[54]](#cite_note-Arcticb-54) [Murmansk](/wiki/Murmansk), là chuyến vận chuyển lớn nhất từng được tổ chức nhằm hỗ trợ [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4). Đoàn tàu PQ 16 có được sự bảo vệ đáng kể, bao gồm các tàu tuần dương [[51]](#cite_note-PQ-51) [,](/wiki/HMS_Nigeria_(60)) *Nigeria* *Kent*, và *Norfolk*, nhiều tàu khu trục và tàu ngầm cùng sự bảo vệ từ xa bởi [Hạm đội Nhà](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A0_(Anh_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1). Như thường thấy, đoàn tàu vận tải bị tấn công, bắt đầu bằng một cuộc tấn công trong ngày [[54]](#cite_note-Arcticb-54) [25 tháng 5](/wiki/25_th%C3%A1ng_5)năm làm hư hại chiếc tàu hàng SS *Carlton*. Chịu đựng các cuộc tấn công của tàu ngầm U-boat và ít nhất 242 máy bay Đức, có tổng cộng bảy tàu vận tải bị đánh chìm trong các ngày [[51]](#cite_note-PQ-51) [26](/wiki/26_th%C3%A1ng_5)và [27 tháng 5](/wiki/27_th%C3%A1ng_5); lực lượng tàu tuần dương chuyển sang hộ tống đoàn tàu quay trở về QP 12 vào ngày [[51]](#cite_note-PQ-51) [26 tháng 5](/wiki/26_th%C3%A1ng_5). [[55]](#cite_note-55) *Liverpool* quay trở lại Địa Trung Hải vào [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) để tham gia [Chiến dịch Harpoon](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Harpoon_(1942)&action=edit&redlink=1), một phần của các [đoàn tàu vận tải Malta](/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_t%C3%A0u_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_Malta&action=edit&redlink=1). Đang khi được điều về Lực lượng W để hộ tống cho đoàn tàu vận tải WS.19 vào ngày [48] [14 tháng 6](/wiki/14_th%C3%A1ng_6), [[56]](#cite_note-56) *Liverpool*cùng với đoàn tàu bị tấn công bởi ít nhất 38 máy bay của phe Trục. Chúng đánh hỏng *Liverpool*và đánh chìm chiếc tàu hàng Hà Lan *Tanimbar*, vây hãm đoàn tàu vận tải; trong khi [[57]](#cite_note-57) [và](/wiki/HMS_Kenya_(14)) *Kenya* [bảo vệ các tàu sân bay của Lực lượng W, các tàu chiến Ý tấn công các tàu buôn và tàu khu trục còn sống sót.](/wiki/HMS_Charybdis_(88)) *Charybdis* Một quả ngư lôi đã đánh trúng [[58]](#cite_note-58) *Liverpool*vào phòng động cơ bên mạn phải, làm ngập nước một phần và làm hỏng hệ thống động lực và bánh lái. Với tốc độ bị giảm chỉ còn 4 hải lý một giờ (7,4 km/h), [[10]](#cite_note-Town-10) [[59]](#cite_note-59) *Liverpool*phải được [kéo đi. Trong suốt thời gian còn lại của ngày hôm đó, máy bay tập trung sự tấn công vào](/wiki/HMS_Antelope_(H36)) *Antelope* *Liverpool*hơn là đoàn tàu vận tải. Trước khi về đến được [[60]](#cite_note-60) [Gibraltar](/wiki/Gibraltar)vào ngày [17 tháng 6](/wiki/17_th%C3%A1ng_6), hải đội còn phải chịu đựng thêm các đợt không kích khác, và *Liverpool*cũng chịu thêm những hư hỏng khác do những cú ném suýt trúng. Tổn thất của [[10]](#cite_note-Town-10) *Liverpool*do cú tấn công ban đầu, theo như ghi lại trong nhật ký hải trình của con tàu, là 15 người thiệt mạng và 22 người khác bị thương. Xác chết của cú ngư lôi đánh trúng vẫn còn nằm lại trong phòng động cơ và bị thối rửa do sức nóng, buộc phải cấp thêm khẩu phần rượu mạnh cho đội cứu hộ tình nguyện. [[61]](#cite_note-Log-61) [[62]](#cite_note-62) *Liverpool* được sửa chữa tạm thời tại Gibraltar trước khi quay trở về Anh vào [tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m). Nó trải qua một giai đoạn tái trang bị và bảo trì kéo dài tại Rosyth, [48] bao gồm việc nâng cấp thiết bị radar, [[48]](#cite_note-Arctic-48) tháo dỡ tháp pháo "X" và máy phóng máy bay. Dàn hỏa lực phòng không được mở rộng đáng kể; bao gồm tổng cộng 28 khẩu [[2]](#cite_note-Spec-2) [2 pounder (pom-pom)](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_QF_2_pounder&action=edit&redlink=1)trên sáu bệ bốn nòng và bốn bệ nòng đơn, bảy khẩu [Bofors 40 mm](/wiki/Bofors_40_mm)trên bệ nòng đơn, và bổ sung năm khẩu [Oerlikon 20 mm](/w/index.php?title=Oerlikon_20_mm&action=edit&redlink=1). Cho dù công việc sửa chữa tại [[3]](#cite_note-Conway-3) [Rosyth](/w/index.php?title=Rosyth&action=edit&redlink=1)hoàn tất vào [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y)năm [1943](/wiki/1943), nhân sự đã không được bố trí đầy đủ cho *Liverpool*để tái hoạt động cho đến tận cuối năm [1945](/wiki/1945). [[10]](#cite_note-Town-10)
### Sau chiến tranh (1945–1958)[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=6)] *Liverpool* quay trở lại phục vụ vào [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di) năm [1945](/wiki/1945), được điều về Hải đội Tuần dương 15 thuộc Hạm đội Địa Trung Hải, nơi nó phục vụ trong hầu hết thời gian với vai trò soái hạm. Vào [48] [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di)năm [1946](/wiki/1946), chuyến viếng thăm [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p)của *Liverpool*bị ngắt quãng bởi vụ [trúng mìn tại eo biển Corfu](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_eo_bi%E1%BB%83n_Corfu&action=edit&redlink=1)của các tàu khu trục [và](/wiki/HMS_Saumarez_(G12)) *Saumarez* [. Cùng với Đô đốc](/wiki/HMS_Volage_(R41)) *Volage* [Algernon Willis](/w/index.php?title=Algernon_Willis&action=edit&redlink=1)trên tàu, *Liverpool*lên đường đi [Corfu](/wiki/Corfu)để đối phó, và đã có cuộc gặp gỡ ngắn ngủi với vị chỉ huy bị thương của chiếc [[63]](#cite_note-63) *Saumarez*tại vịnh Corfu. Vào [[64]](#cite_note-64) [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0)năm [1948](/wiki/1948), chiếc tàu tuần dương đã vận chuyển [ngọn đuốc thế vận hội](/w/index.php?title=Ng%E1%BB%8Dn_%C4%91u%E1%BB%91c_th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1)nhằm chuẩn bị cho việc khai mạc [Thế vận hội mùa hè 1948](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_v%E1%BA%ADn_h%E1%BB%99i_m%C3%B9a_h%C3%A8_1948&action=edit&redlink=1)tại [London](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n). [[65]](#cite_note-65) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/HMS_Liverpool_1952_A_32079.jpg/220px-HMS_Liverpool_1952_A_32079.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/10/HMS_Liverpool_1952_A_32079.jpg/220px-HMS_Liverpool_1952_A_32079.jpg)
[Rhoderick McGrigor](/w/index.php?title=Rhoderick_McGrigor&action=edit&redlink=1), [Thứ trưởng Hải quân Anh](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A9_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Anh&action=edit&redlink=1), bên trên chiếc *Liverpool*tại [Valleta](/w/index.php?title=Valleta&action=edit&redlink=1), [Malta](/wiki/Malta)vào năm [1952](/wiki/1952). Chiếc tàu tuần dương đang phục vụ như là [soái hạm](/wiki/So%C3%A1i_h%E1%BA%A1m)của Hạm đội Địa Trung Hải.
Đang khi thả neo tại cảng Alexandria vào ngày
[22 tháng 1](/wiki/22_th%C3%A1ng_1) năm [1950](/wiki/1950), *Liverpool* đã tiếp đón [Vua Farouk của Ai Cập](/w/index.php?title=Farouk_c%E1%BB%A7a_Ai_C%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1). Được chiếc tàu tuần dương chào bằng 21 phát súng, Farouk gặp gỡ Phó Đô đốc [Louis Mountbatten](/w/index.php?title=Louis_Mountbatten,_B%C3%A1_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_Mountbatten_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t_c%E1%BB%A7a_Burma&action=edit&redlink=1) và vị Đại sứ Anh tại Ai Cập, và sau này đã phát biểu về "sự hài lòng cho chuyến viếng thăm và cập nhật sự hiểu biết về Hải quân Hoàng gia." Vào [66] [tháng 9](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%C3%ADn)năm [1951](/wiki/1951), như là soái hạm của Đô đốc [John Edelsten](/w/index.php?title=John_Edelsten&action=edit&redlink=1), *Liverpool*trở thành tàu chiến Anh Quốc đầu tiên viếng thăm [Nam Tư](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Li%C3%AAn_bang_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Nam_T%C6%B0)sau chiến tranh, và được Thống chế [Josip Broz Tito](/wiki/Josip_Broz_Tito), nhà lãnh đạo đất nước này, thị sát tại [Split](/w/index.php?title=Split_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)&action=edit&redlink=1). Đây là chuyến viếng thăm chính thức của Hải quân Hoàng gia Anh đến quốc gia này trong vòng 12 năm. [[67]](#cite_note-67) [[68]](#cite_note-68)
Tiếp theo việc bãi bỏ
[Hiệp ước Anh-Ai Cập](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Anh-Ai_C%E1%BA%ADp_1936&action=edit&redlink=1) vào [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di) năm [1951](/wiki/1951), Hải quân Hoàng gia Anh phái một số tàu chiến đến [Port Said](/wiki/Port_Said) sau khi công nhân xưởng tàu tuyên bố một cuộc đình công phản đối sự cai trị của Anh tại [vùng kênh đào Suez](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_k%C3%AAnh_%C4%91%C3%A0o_Suez&action=edit&redlink=1). Các tàu tuần dương [ và Gambia](/wiki/HMS_Gambia_(48)) *Liverpool*luân phiên nhau chịu trách nhiệm cho các hoạt động của xưởng tàu, cung ứng người thay thế cho các công nhân không có mặt, và bảo vệ chống lại các cuộc tấn công [du kích](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_du_k%C3%ADch)phá hoại các thiết bị. Vào [[69]](#cite_note-69) [tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t)năm [1952](/wiki/1952), giới truyền thông Ai Cập buộc tội *Liverpool*đã bắn pháo vào cảng trong một cuộc đụng độ với quân du kích, điều mà giới chức quân sự Anh phủ nhận kịch liệt, cho là do nhầm lẫn. [[70]](#cite_note-70)
Được cho ngừng hoạt động vào năm
[1952](/wiki/1952), *Liverpool* được đưa về lực lượng dự bị tại [Xưởng hải quân Portsmouth](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_h%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Portsmouth&action=edit&redlink=1), được sử dụng như một tàu nghỉ ngơi tại Portmouth và dùng làm "soái hạm" cho Sĩ quan cao cấp và bộ chỉ huy của lực lượng dự bị. [7] Việc cắt giảm hợp lý hóa dần số lượng tàu chiến của Hải quân Hoàng gia, đã bắt đầu từ sự báo trước vào những năm [[71]](#cite_note-71) [1950](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1950)trong Sách trắng Quốc phòng 1957 của chính phủ [Duncan Sandys](/w/index.php?title=Duncan_Sandys&action=edit&redlink=1), và hạm đội dự bị bao gồm ít nhất 551 tàu chiến bị giải tán. Với việc những tàu tuần dương thời Thế Chiến II được rút hoàn toàn khỏi phục vụ trong những năm [[72]](#cite_note-72) [1960](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1960), vai trò của *Liverpool*và những chiếc cùng thời được thay thế bởi những [tàu khu trục tên lửa điều khiển](/w/index.php?title=T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c_t%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_%C4%91i%E1%BB%81u_khi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [lớp County](/w/index.php?title=County_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c)&action=edit&redlink=1)và ba [tàu tuần dương tên lửa điều khiển](/w/index.php?title=T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_t%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_%C4%91i%E1%BB%81u_khi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [lớp](/wiki/Tiger_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)). *Tiger* [[73]](#cite_note-73) *Liverpool*bị bán để tháo dỡ vào năm [1958](/wiki/1958)tại [Bo'Ness](/w/index.php?title=Bo%27Ness&action=edit&redlink=1), [Scotland](/wiki/Scotland); và công việc này hoàn tất chỉ sau 12 tháng. [[1]](#cite_note-Colledge-1) [[74]](#cite_note-74)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=7)]
### Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=8)]
- ^
**a** **ă** [Colledge 2010](#CITEREFColledge2010), tr. 231
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** **ê** **g** **h** **i** **k** **l** [Whitley 2000](#CITEREFWhitley2000), tr. 104–105
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** [Gardiner 1980](#CITEREFGardiner1980), tr. 31–32 **DiGiulian, Tony (2008),** [^](#cite_ref-4) [British 6"/50 (15.2 cm) BL Mark XXIII](http://www.navweaps.com/Weapons/WNBR_6-50_mk23.htm), navweaps.com. Truy cập 10 tháng 4 năm 2008. **DiGiulian, Tony (2008),** [^](#cite_ref-5) [British 4"/45 (10.2 cm) QF HA Marks XVI, XVII, XVIII and XXI](http://www.navweaps.com/Weapons/WNBR_4-45_mk16.htm), navweaps.com. Truy cập 10 tháng 4 năm 2008. **DiGiulian, Tony (2008),** [^](#cite_ref-6) [Britain 2-pdr 4 cm/39 (1.575") Mark VIII](http://www.navweaps.com/Weapons/WNBR_2pounder_m8.htm), navweaps.com. Truy cập 10 tháng 4 năm 2008.
- ^
**a** **ă** [Morris 1987](#CITEREFMorris1987), tr. 208
- ^
**a** **ă** **â** [Bishop 2002](#CITEREFBishop2002), tr. 493–494 [^](#cite_ref-9) [Brown 2009](#CITEREFBrown2009), tr. 142
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** [Fitzsimons 1969](#CITEREFFitzsimons1969), tr. 2367–2368 [^](#cite_ref-Name_11-0) [Bassett 1988](#CITEREFBassett1988), tr. 7 **Theo nguồn của Bassett, người ta dự tính toàn bộ lớp tàu này sẽ được đặt những cái tên lịch sử và thần thoại Hy Lạp nếu như Bộ Hải quân phản đối việc đổi tên hai chiếc đầu tiên này** [^](#cite_ref-12)
- ^
**a** ["Latest Cruiser Launched",](#cite_ref-Hera_13-1) **ă** *The Glasgow Herald*: trang 12. ngày 25 tháng 3 năm 1937.
- ^
**a** ["A City’s Gift to Warship. H.M.S. Liverpool in the Mersey".](#cite_ref-Times_14-1) **ă** *The Times*(48198): Col F, trang 15. ngày 9 tháng 1 năm 1939. **"H.M.S. Liverpool".** [^](#cite_ref-15) *The Times*(48256): Col E, trang 10. ngày 17 tháng 3 năm 1939. [^](#cite_ref-16) [Smith 1981](#CITEREFSmith1981), tr. 70
- ^
**a** **ă** [Haggie 1981](#CITEREFHaggie1981), tr. 169 [^](#cite_ref-18) [Best 1995](#CITEREFBest1995), tr. 98 [^](#cite_ref-19) ["Homeseekers"](http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,849178,00.html). *Time*. ngày 29 tháng 1 năm 1940. Truy cập ngày 25 tháng 8 năm 2010.
- ^
**a** **ă** **â** [Marder 1981](#CITEREFMarder1981), tr. 106 **AAP (1940), "Asama Maru Incident: Captain Dismissed – "misconduct" Charge": trang 6.** [^](#cite_ref-21) *Sydney Morning Herald*. ngày 25 tháng 1 năm 1940. [^](#cite_ref-22) [Gill 1957](#CITEREFGill1957), tr. 140
- ^
**a** **ă** [Waters 2004](#CITEREFWaters2004), tr. 85 [^](#cite_ref-24) [Gill 1957](#CITEREFGill1957), tr. 133–134 [^](#cite_ref-25) [Rohwer 1992](#CITEREFRohwer1992), tr. 17 [^](#cite_ref-26) [Gill 1957](#CITEREFGill1957), tr. 149 [^](#cite_ref-27) [Rohwer 1992](#CITEREFRohwer1992), tr. 24
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [Titterton 2002](#CITEREFTitterton2002), tr. 22–24 [^](#cite_ref-29) [Rohwer 1992](#CITEREFRohwer1992), tr. 26
- ^
**a** **ă** [Stevens 2005](#CITEREFStevens2005), tr. 68 [^](#cite_ref-31) [Gill 1957](#CITEREFGill1957), tr. 172–174 [^](#cite_ref-32) [Clark 2001](#CITEREFClark2001), tr. 172 [^](#cite_ref-33) [Titterton 2002](#CITEREFTitterton2002), tr. 42–43 [^](#cite_ref-34) [Coulter 1954](#CITEREFCoulter1954), tr. 331 [^](#cite_ref-35) [Gill 1957](#CITEREFGill1957), tr. 197–198 [^](#cite_ref-36) [Titterton 2002](#CITEREFTitterton2002), tr. 51 [^](#cite_ref-37) [Titterton 2002](#CITEREFTitterton2002), tr. 62
- ^
**a** **ă** [Titterton 2002](#CITEREFTitterton2002), tr. 70 [^](#cite_ref-39) [Rohwer 1992](#CITEREFRohwer1992), tr. 37
- ^
**a** **ă** [Titterton 2002](#CITEREFTitterton2002), tr. 74–76
- ^
**a** **ă** **â** [Read 1949](#CITEREFRead1949), tr. 100
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [The Journal of Midshipman W. P. Hayes, RCN](http://www.noac-national.ca/article/hayes/returntoalexandria_bywphayes.html), Naval Officers' Association of Canada, noac-national.ca. Truy cập 24 tháng 5 năm 2009. [^](#cite_ref-43) [Smith 1981](#CITEREFSmith1981), tr. 188 **"Naval Casualties".** [^](#cite_ref-44) *Canberra Times*: trang 1. ngày 5 tháng 11 năm 1940. [^](#cite_ref-45) [Royal Navy (RN) Officers 1939–1945: B.C.G. Place to W.L. Puxley](http://www.unithistories.com/officers/RN_officersP2.html), unithistories.com. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2010. **"Biographical Sketches: No. 312 - Vice-Admiral Arthur Duncan Read, C.B., R.N. (Retd.)".** [^](#cite_ref-46) *The Shipbuilder and Marine Engine-Builder*: trang 503. October 1946. **"H.M. Ships In U.S. Ports".** [^](#cite_ref-47) *The Times*(49036): Col F, trang 4. ngày 20 tháng 9 năm 1941.
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Whitley 2000](#CITEREFWhitley2000), tr. 109 [^](#cite_ref-49) [Hill 2002](#CITEREFHill2002), tr. 365 [^](#cite_ref-50) [Edwards 2002](#CITEREFEdwards2002), tr. 82
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** [Tovey 1950](#CITEREFTovey1950), tr. 5142–5144 [^](#cite_ref-52) [Hague 2000](#CITEREFHague2000), tr. 190 [^](#cite_ref-53) [Edwards 2002](#CITEREFEdwards2002), tr. 94
- ^
**a** **ă** **â** **b** [Rohwer 1992](#CITEREFRohwer1992), tr. 140–141 [^](#cite_ref-55) [Kemp 2004](#CITEREFKemp2004), tr. 57 [^](#cite_ref-56) [Rohwer 1992](#CITEREFRohwer1992), tr. 145 [^](#cite_ref-57) [Bunker 2006](#CITEREFBunker2006), tr. 205 [^](#cite_ref-58) [Roskill 1954](#CITEREFRoskill1954), tr. 65–66 [^](#cite_ref-59) [Connell 1979](#CITEREFConnell1979), tr. 241 [^](#cite_ref-60) [Smith 2002](#CITEREFSmith2002), tr. 28 [^](#cite_ref-Log_61-0) [Notes taken from Liverpool’s Log](http://www.lancs.ac.uk/people/ecagrs/shiplog.htm), lancs.ac.uk. Truy cập 12 tháng 4 năm 2008. [^](#cite_ref-62) [Moses 2006](#CITEREFMoses2006), tr. 70 [^](#cite_ref-63) [Leggett 1974](#CITEREFLeggett1974), tr. 67 [^](#cite_ref-64) [Leggett 1974](#CITEREFLeggett1974), tr. 98 [^](#cite_ref-65) [Olympic Games Torch-Relay](http://olympic-museum.de/torches/torch1948.htm), olympic-museum.de. Truy cập ngày 7 tháng 4 năm 2008. **"Royal Navy entertains King Farouk".** [^](#cite_ref-66) *The Times*(51596): Col D, trang 3. 23 tháng 1 năm 1950. **"Marshal Tito Visits British Ship".** [^](#cite_ref-67) *The Times*(52104): Col E, trang 4. 12 tháng 9 năm 1951 **"Mediterranean C.-in-C. To Visit Yugoslavia".** [^](#cite_ref-68) *The Times*(52097): Col D, trang 4. 4 tháng 9 năm 151. [^](#cite_ref-69) [Wettern 1982](#CITEREFWettern1982), tr. 59 **Staff Correspondent & AAP (1952). "British Troops in Clash With Terrorists at Port".** [^](#cite_ref-70) *Sydney Morning Herald*: trang 2. 20 tháng 1 năm 1952 **"Reserve Fleet Changes".** [^](#cite_ref-71) *The Times*(53697): Col F, trang 8. ngày 24 tháng 11 năm 1956. [^](#cite_ref-72) [Preston 1987](#CITEREFPreston1987), tr. 221 [^](#cite_ref-73) [O'Brien 2001](#CITEREFO.27Brien2001), tr. 189 **Crowdy, M. (1965). "Marine News". World Ship Society: p. 288** [^](#cite_ref-74)
### Thư mục[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=9)]
- Basset, Ronald (1988).
*HMS Sheffield: The Life and Times of "Old Shiny"*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-87021-434-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-87021-434-9).
- Best, Anthony (1995).
*Britain, Japan and Pearl Harbor: Avoiding War in East Asia, 1936–41*. London: Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-41511-171-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-41511-171-4).
- Bishop, Chris (2002).
*The Encyclopedia of Weapons of World War II*. New York: Sterling Publishing. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-58663-762-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-58663-762-2).
- Brown, Paul (2009).
*Britain's Historic Ships: The Ships That Shaped a Nation*. London: Anova Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-84486-093-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-84486-093-0).
- Bunker, John (2006).
*Heroes in Dungarees: The Story of the American Merchant Marine in World War II*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-59114-099-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-59114-099-4).
- Clark, Chris (2001).
*The Encyclopaedia of Australia's Battles*. St Leonards, NSW: Allen & Unwin. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-86508-634-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-86508-634-7).
- Colledge, J.J.; Warlow, Ben (2010) [1970].
*Ships of the Royal Navy: The Complete Record of All Fighting Ships of the Royal Navy*. London: Casemate. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-93514-907-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-93514-907-5).
- Connell, G.G. (1979).
*Valiant Quartet: His Majesty's Anti-Aircraft Cruisers Curlew, Cairo, Calcutta, and Coventry*. London: William Kimber. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7183-0426-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7183-0426-8).
- Coulter, J.L.S. (1954).
*The Royal Naval Medical Service*, Volume II: Operations, History of the Second World War *. London: HMSO.* [OCLC](/wiki/OCLC) [59027794](//www.worldcat.org/oclc/59027794).
- Edwards, Bernard (2002).
*The Road to Russia: Arctic Convoys 1942*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-59114-732-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-59114-732-8).
- Fitzsimons, Bernard (1969).
*The Illustrated Encyclopaedia of 20th Century Weapons and Warfare, Volume 22*. New York: Columbia House. [OCLC](/wiki/OCLC) [177305886](//www.worldcat.org/oclc/177305886).
- Gardiner, Robert; Chesneau, Roger; Budzbon, Przemysław (1980).
*Conway's All the World's Fighting Ships, 1922–1946*. London: Conway Maritime Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-85177-146-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-85177-146-7).
- George, James L (1998).
*History of Warships: From Ancient Times to the Twenty-First Century*. Annapolis, MD: Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-55750-312-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-55750-312-5).
- Gill, G. Hermon.
[. Volume I: Royal Australian Navy, 1939–1942. Canbera: Australian War Memorial.](http://www.awm.gov.au/histories/second_world_war/volume.asp?levelID=67910) *Australia in the War of 1939–1945* [OCLC](/wiki/OCLC) [848228](//www.worldcat.org/oclc/848228). Truy cập ngày 14 tháng 9 năm 2010.
- Paul, Haggie (1981).
*Britannia at Bay: The Defence of the British Empire Against Japan, 1931–1941*. Oxford: Clarendon Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19822-641-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19822-641-1).
- Hague, Arnold (2000).
*The Allied Convoy System 1939–1945: its Organization, Defence and Operation*. Ontario: Vanwell Publishing. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-55125-033-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-55125-033-0).
- Hill, J. R.; Ranft, Bryan (2002).
*The Oxford Illustrated History of the Royal Navy*. London: Oxford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19860-527-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19860-527-7).
- Kemp, Paul (2004).
*Convoy: Drama in Arctic Waters*. Edison, NJ: Castle Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-78581-603-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-78581-603-8).
- Leggett, Eric (1974).
*The Corfu Incident*. London: Seeley. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-85422-075-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-85422-075-5).
- Marder, Arthur Jacob (1981).
*Old Friends, New Enemies: The Royal Navy and the Imperial Japanese Navy*. London: Oxford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19822-604-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19822-604-7).
- Morris, Douglas (1987).
*Cruisers of the Royal and Commonwealth Navies*. Cornwall: Maritime Books. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-90777-135-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-90777-135-1).
- Moses, Sam (2006).
*At All Costs: How a Crippled Ship and Two American Merchant Mariners Turned the Tide of World War II*. New York: Random House Trade. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-34547-674-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-34547-674-3).
- O'Brien, Phillips Payson (2001).
*Technology and Naval Combat in the 20th Century and Beyond*. London: Routledge. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-71465-125-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-71465-125-7).
- Preston, Antony (1987).
*History of the Royal Navy in the 20th Century*. Novato, CA: Presidio Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-86124-364-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-86124-364-1).
- Read, A.D. (1949).
*Transactions of the Royal Institution of Naval Architects*. London: Royal Institution of Naval Architects.
- Rohwer, Jürgen; Hümmelchen, Gerhard (1992).
*Chronology of the War at Sea 1939–1945: The Naval History of World War Two*. Annapolis: Naval Institute Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-55750-105-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-55750-105-X).
- Roskill, Stephen Wentworth.
[. Volume II: The Period of Balance. London: HMSO.](http://www.ibiblio.org/hyperwar/UN/UK/UK-RN-II/UK-RN-II-2.html) *The War at Sea, 1939–1945 - History of the Second World War* [OCLC](/wiki/OCLC) [603469054](//www.worldcat.org/oclc/603469054). Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2010.
- Smith, Peter C. (2002).
*Pedestal*. Manchester: Crécy Publishing. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-90757-919-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-90757-919-1).
- Smith, Peter Charles; Dominy, John (1981).
*Cruisers in Action, 1939–1945*. London: William Kimber. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7183-0218-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7183-0218-4).
- Stevens, David (2005).
*The Royal Australian Navy in World War II*. St. Leonards, NSW: Allen & Unwin. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-74114-184-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-74114-184-2).
- Titterton, G.A. (2002) [1952].
*The Royal Navy and the Mediterranean, Volume I*. Routledge London: Naval Staff Histories. [ISBN](/wiki/ISBN) [ISBN 0-7146-5179-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/ISBN_0-7146-5179-6).
- Tovey, John C. (1950).
[, Supplement to the London Gazette (39041). London: Her Majesty's Stationery Office. Truy cập: 14 tháng 9 Năm 2010.](http://www.london-gazette.co.uk/issues/39041/supplements/5139.) *Convoys to North Russia, 1942*
- Waters, Sydney David (2004) [1956].
[The Royal New Zealand Navy](http://www.nzetc.org/tm/scholarly/tei-WH2Navy-c6.html). Wellington, New Zealand: War History Branch, Department of Internal Affairs. *Official History of New Zealand in the Second World War 1939–45* [OCLC](/wiki/OCLC) [11085179](//www.worldcat.org/oclc/11085179). Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2010.
- Wettern, Desmond (1982).
*The Decline of British Seapower*. London: Jane. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7106-0043-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7106-0043-7).
- Whitley, M. J. (2000).
*Cruisers of World War Two: An International Encyclopedia*. London: Caxton Editions. [ISBN](/wiki/ISBN) [1-86019-874-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-86019-874-0).
### Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=HMS_Liverpool_(C11)&action=edit§ion=10)]
|
|![]()
[HMS Liverpool (C11)](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:HMS_Liverpool_(C11)?uselang=vi)
- Mason, Geoffrey B. (2004),
[Service History of Royal Navy warships in World War 2: HMS Liverpool – Town-type Light Cruiser](http://www.naval-history.net/xGM-Chrono-06CL-Liverpool.htm), naval-history.net. Truy cập: 31 tháng 3 năm 2008. [HMS Liverpool: History](http://www.royal-navy.mod.uk/server/show/nav.1677), royal-navy.mod.uk. Truy cập: 3 tháng 4 năm 2008. [Newsreel of HMS Liverpool docked at Mare Island, California](http://www.britishpathe.com/record.php?id=10601), Pathe, britishpathe.com. Truy cập: 24 tháng 8 năm 2010. [Newsreel of HMS Liverpool in Liverpool](http://www.britishpathe.com/record.php?id=22789), Pathe, britishpathe.com. Truy cập: 24 tháng 8 năm 2010. [Newsreel of HMS Liverpool participating in British-French naval exercise](http://www.britishpathe.com/record.php?id=33537), Pathe, britishpathe.com. Truy cập: 24 tháng 8 năm 2010. [Newsreel of Operation Harpoon and Operation Vigorous](http://www.britishpathe.com/record.php?id=22541), Pathe, britishpathe.com. Truy cập: 25 tháng 8 năm 2010.
|
|

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Ilk
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Ilk|
|—
|
|
|![]()
**Hiệu huy** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Flag_of_Hungary.svg/22px-Flag_of_Hungary.svg.png)
[Hungary](/wiki/Hungary) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Szabolcs-Szatmár-Bereg](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Szabolcs-Szatm%C3%A1r-Bereg&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Vásárosnaményi](/w/index.php?title=V%C3%A1s%C3%A1rosnam%C3%A9nyi_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) 2(5.62 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(210/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Ilk** là một [thị trấn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) thuộc hạt [Szabolcs-Szatmár-Bereg](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Szabolcs-Szatm%C3%A1r-Bereg&action=edit&redlink=1), [Hungary](/wiki/Hungary). Thị trấn này có diện tích 14,56 km², dân số năm 2010 là 1207 người, mật độ 83 người/km². [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ilk&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ilk&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Helysegnevkonyv adattar 2010”](http://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/Helysegnevkonyv_adattar_2010.xls). Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=29-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Wed, 30 Sep 2015 12:00:00 GMT


markdown:
# Vắc-xin
[Lịch tiêm chủng](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_ti%C3%AAm_ch%E1%BB%A7ng&redirect=no))
|
|![]()
|
|không bảo đảm tính pháp lý cho các thông tin có liên quan đến y học và sức khỏe.
Đề nghị liên hệ và nhận tư vấn từ các bác sĩ hay các chuyên gia.
|
|![]()
|
|Thông tin trong bài này hoặc đoạn này không
Xin bạn hãy
**Vắc-xin** là chế phẩm có tính [kháng nguyên](/wiki/Kh%C3%A1ng_nguy%C3%AAn) dùng để tạo [miễn dịch](/wiki/Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch) [đặc hiệu](/wiki/Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch#mi.E1.BB.85n_d.E1.BB.8Bch_.C4.91.E1.BA.B7c_hi.E1.BB.87u) chủ động, nhằm tăng sức đề kháng của cơ thể đối với một (số) tác nhân gây bệnh cụ thể. Các nghiên cứu mới còn mở ra hướng dùng vắc-xin để điều trị một số bệnh ( [vắc-xin liệu pháp](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_li%E1%BB%87u_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1), một hướng trong các [miễn dịch liệu pháp](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_li%E1%BB%87u_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1)). Thuật ngữ vắc-xin xuất phát từ [vaccinia](/w/index.php?title=Vaccinia&action=edit&redlink=1), loại [virus](/wiki/Virus) gây [bệnh đậu bò](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_%C4%91%E1%BA%ADu_b%C3%B2&action=edit&redlink=1) nhưng khi đem chủng cho người lại giúp ngừa được [bệnh đậu mùa](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_m%C3%B9a) ( [tiếng Latinh](/wiki/Latinh) *vacca* nghĩa là "con bò cái"). Việc dùng vắc-xin để phòng bệnh gọi chung là ** hay chủng ngừa** **tiêm phòng**hoặc **tiêm chủng**, mặc dù vắc-xin không những được cấy (chủng), tiêm mà còn có thể được đưa vào cơ thể qua đường miệng.
## Mục lục
[1 Lịch sử](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD) [2 Cơ chế hoạt động của vắc-xin](#C.C6.A1_ch.E1.BA.BF_ho.E1.BA.A1t_.C4.91.E1.BB.99ng_c.E1.BB.A7a_v.E1.BA.AFc-xin) [3 Các loại vắc-xin](#C.C3.A1c_lo.E1.BA.A1i_v.E1.BA.AFc-xin) [4 Hạn chế của vắc-xin](#H.E1.BA.A1n_ch.E1.BA.BF_c.E1.BB.A7a_v.E1.BA.AFc-xin) [5 Chủng ngừa](#Ch.E1.BB.A7ng_ng.E1.BB.ABa) [6 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [7 Tài liệu tham khảo](#T.C3.A0i_li.E1.BB.87u_tham_kh.E1.BA.A3o) [8 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i) [9 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=1)] [Edward Jenner](/wiki/Edward_Jenner) được công nhận là người đầu tiên dùng vắc-xin để ngừa bệnh cho con người ngay từ khi người ta còn chưa biết bản chất của các tác nhân gây bệnh (năm 1796). [Louis Pasteur](/wiki/Louis_Pasteur) với các công trình nghiên cứu về vi sinh học và miễn dịch học đã mở đường cho những kiến thức hiện đại về vắc-xin.
### Truyền thuyết[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=2)]
Vào thế kỷ thứ nhất trước
[Công nguyên](/wiki/C%C3%B4ng_Nguy%C3%AAn), vua [Mithridate VI](/w/index.php?title=Mithridate_VI&action=edit&redlink=1) mỗi ngày đều uống một lượng nhỏ độc chất cho cơ thể quen dần nhằm đương đầu với nguy cơ bị ám sát. Chuyện kể rằng cách này đã tỏ ra hiệu quả vì về sau, khi Mithridate thất trận và tự sát, liều thuốc độc ông ta uống vào chẳng có tác dụng gì.
Ở
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), vào khoảng [thế kỷ thứ 10](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_10), các thầy lang [Đạo giáo](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o) đã bí mật dùng một kỹ thuật phòng [bệnh đậu mùa](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_m%C3%B9a). Đậu mùa là chứng bệnh hiểm nghèo, nếu không giết chết bệnh nhân thì nó cũng để lại những vết [sẹo](/w/index.php?title=S%E1%BA%B9o&action=edit&redlink=1) rỗ trên [mặt](/wiki/M%E1%BA%B7t). Các thầy lang đã lấy vẩy sẹo của người bị bệnh(chứa mầm bệnh), cho vào một chiếc hộp kín rồi giữ ở nhiệt độ nhất định trong một thời gian để giảm độc tính, sau đó nghiền nhỏ thổi vào [mũi](/wiki/M%C5%A9i) của người khỏe chưa từng mắc bệnh đậu mùa để ngừa bệnh.
Một phương pháp tương tự cũng được dùng ở
[Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3) vào [thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18).
### Khám phá khoa học[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=3)]
Những câu truyện cổ trên có thể được xem là những liều vắc-xin đầu tiên, nhưng chúng chưa hẳn là khái niệm về vắc-xin chúng ta biết ngày nay. Vắc-xin đầu tiên gắn với tên tuổi của
[Edward Jenner](/wiki/Edward_Jenner), một [bác sĩ](/wiki/Th%E1%BA%A7y_thu%E1%BB%91c) [người Anh](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Anh). Năm [1796](/wiki/1796), [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) đang xảy ra dịch [đậu mùa](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_m%C3%B9a), Jenner đã thực hiện thành công thử nghiệm vắc-xin ngừa căn bệnh này. Kinh nghiệm dân gian cho thấy những nông dân vắt sữa [bò](/wiki/B%C3%B2) có thể bị lây [bệnh đậu bò](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_%C4%91%E1%BA%ADu_b%C3%B2&action=edit&redlink=1), nhưng sau khi khỏi bệnh, họ trở nên [miễn nhiễm](/wiki/Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch) đối với bệnh đậu mùa. Dựa vào đó, Jenner chiết lấy dịch từ các vết đậu bò trên cánh tay của cô bệnh nhân Sarah Nelmes rồi cấy dịch này vào cánh tay của cậu bé 8 tuổi khỏe mạnh cùng làng tên là James Phipps. Sau đó Phipps đã có những triệu chứng của bệnh đậu bò. 48 ngày sau, Phipps khỏi hẳn bệnh đậu bò, Jenner liền tiêm chất có chứa mầm bệnh đậu mùa cho Phipps, nhưng Phipps không hề mắc căn bệnh này. Cách làm của Jenner xét theo các tiêu chuẩn [y đức](/wiki/Y_%C4%91%E1%BB%A9c) ngày nay là hoàn toàn sai trái, nhưng rõ ràng đó là một hành động có tính khai phá: Đứa trẻ được chủng ngừa đã đề kháng được bệnh.
Vào thời của Jenner, các
[virus](/wiki/Virus) vẫn chưa được khám phá, còn [vi khuẩn](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) tuy đã được tìm ra nhưng vai trò gây bệnh của chúng chưa được biết. Thời điểm 1798, khi Jenner công bố kết quả thí nghiệm của mình, người ta chỉ hình dung là có các "mầm bệnh" gây nên sự truyền nhiễm.
Tám mươi năm sau,
[Louis Pasteur](/wiki/Louis_Pasteur) nghiên cứu [bệnh tả](/wiki/B%E1%BB%87nh_t%E1%BA%A3) khi dịch tả đang tàn sát đàn [gà](/wiki/G%C3%A0). Ông cấy các [vi khuẩn](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) tả trong phòng thí nghiệm rồi đem tiêm cho gà: những con bị tiêm chết sạch. Mùa hè năm [1878](/wiki/1878), ông chuẩn bị một bình dung dịch nuôi cấy vi khuẩn dạng [huyền phù](/wiki/Huy%E1%BB%81n_ph%C3%B9), rồi để đó, đi nghỉ mát. Khi trở về, ông lại trích lấy huyền phù đó đem tiêm cho gà. Lần này thì bầy gà chỉ bị bệnh nhẹ rồi cả đàn cùng khỏe lại. Pasteur hiểu ra rằng khi ông đi vắng, đám vi khuẩn trong huyền phù đó đã bị biến tính, suy yếu đi. Ông bèn lấy vi khuẩn tả (bình thường) đem tiêm cho những con gà vừa trải qua thí nghiệm trên và những con chưa hề bị chích vi khuẩn. Kết quả là những con nào từng được chích vi khuẩn (biến tính) thì có khả năng đề kháng lại mầm [bệnh](/wiki/B%E1%BB%87nh), bọn còn lại chết hết. Qua đó, Pasteur đã xác nhận các giả thuyết của Jenner. Điều đó đã mở đường cho ngành [miễn dịch học](/wiki/Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_h%E1%BB%8Dc) hiện đại.
Từ đó,
[chủng ngừa](/wiki/V%E1%BA%AFc-xin#Ch.E1.BB.A7ng_ng.E1.BB.ABa) đã đẩy lùi nhiều bệnh; Triệt tiêu bệnh đậu mùa trên toàn cầu, thanh toán gần như hoàn toàn [bệnh bại liệt](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_b%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1), giảm đáng kể các bệnh [sởi](/wiki/S%E1%BB%9Fi), [bạch hầu](/wiki/B%E1%BA%A1ch_h%E1%BA%A7u), [ho gà](/wiki/Ho_g%C3%A0), [bệnh ban đào](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_ban_%C4%91%C3%A0o&action=edit&redlink=1), [thủy đậu](/wiki/Th%E1%BB%A7y_%C4%91%E1%BA%ADu), [quai bị](/wiki/Quai_b%E1%BB%8B), [thương hàn](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_h%C3%A0n) và [uốn ván](/wiki/U%E1%BB%91n_v%C3%A1n) v.v. Nguyên tắc vẫn không có gì thay đổi: gây miễn dịch bằng một vi khuẩn hoặc virus giảm độc lực, hoặc với một [protein](/wiki/Protein) đặc hiệu có tính [kháng nguyên](/wiki/Kh%C3%A1ng_nguy%C3%AAn) để gây ra một [đáp ứng miễn dịch](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1p_%E1%BB%A9ng_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1), rồi tạo một [trí nhớ miễn dịch](/w/index.php?title=Tr%C3%AD_nh%E1%BB%9B_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1) đặc hiệu, từ đó tạo ra hiệu quả đề kháng cho cơ thể về sau khi tác nhân gây bệnh xâm nhập với đầy đủ độc tính.
Người ta còn hướng tới triển vọng dùng vắc-xin để điều trị một số bệnh còn nan y như
[ung thư](/wiki/Ung_th%C6%B0), [AIDS](/wiki/HIV/AIDS) v.v.
Tuy nhiên, nhiều bệnh vẫn còn đang thách thức con người, chưa có vắc-xin nào đủ hiệu quả để ngăn ngừa. Trong đó phải kể nhiều bệnh do
[ký sinh trùng](/wiki/K%C3%BD_sinh_tr%C3%B9ng) (thí dụ [sốt rét](/wiki/S%E1%BB%91t_r%C3%A9t), [giun](/wiki/Giun), [sán](/w/index.php?title=S%C3%A1n&action=edit&redlink=1)), [vi khuẩn](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) ( [lao](/wiki/Lao)), [virus](/wiki/Virus) ( [cúm](/wiki/C%C3%BAm), [sốt xuất huyết](/wiki/S%E1%BB%91t_xu%E1%BA%A5t_huy%E1%BA%BFt), [AIDS](/wiki/HIV/AIDS) v.v.). Một số lý do có thể là các tác nhân gây bệnh biến đổi thường xuyên khiến cho miễn dịch không còn hữu hiệu hoặc thậm chí tấn công ngay vào [hệ miễn dịch](/wiki/H%E1%BB%87_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch) như trường hợp của [HIV](/wiki/HIV) v.v. (Đã có lúc [bệnh lao](/wiki/Lao) được đẩy lùi bằng nhiều biện pháp phối hợp (thuốc, vắc-xin và các biện pháp phòng ngừa khác), nhưng sự xuất hiện của AIDS đã làm cho dịch lao bùng phát trở lại toàn cầu, nhất là tại các nước đang phát triển.
## Cơ chế hoạt động của vắc-xin[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=4)]
Hệ miễn dịch nhận diện vắc-xin là vật lạ nên hủy diệt chúng và "ghi nhớ" chúng. Về sau, khi tác nhân gây bệnh thực thụ xâm nhập cơ thể, hệ miễn dịch đã ở tư thế sẵn sàng để tấn công tác nhân gây bệnh nhanh chóng hơn và hữu hiệu hơn (bằng cách huy động nhiều thành phần của hệ miễn dịch, đặc biệt là đánh thức các tế bào lympho nhớ). Đây chính là các ưu điểm của đáp ứng
[miễn dịch đặc hiệu](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_%C4%91%E1%BA%B7c_hi%E1%BB%87u&action=edit&redlink=1).
## Các loại vắc-xin[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=5)]
Vắc-xin có thể là các
[virus](/wiki/Virus) hoặc [vi khuẩn](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) sống, giảm độc lực, khi đưa vào cơ thể không gây bệnh hoặc gây bệnh rất nhẹ. Vắc-xin cũng có thể là các vi sinh vật bị bất hoạt, chết hoặc chỉ là những sản phẩm tinh chế từ vi sinh vật.
### Ba loại vắc-xin kinh điển[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=6)] [Vắc-xin bất hoạt](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_b%E1%BA%A5t_ho%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1)là các vi sinh vật độc hại bị giết bằng [hóa chất](/wiki/H%C3%B3a_ch%E1%BA%A5t)hoặc bằng [nhiệt](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_n%C4%83ng). Thí dụ: các vắc-xin chống [cúm](/wiki/C%C3%BAm), [tả](/wiki/B%E1%BB%87nh_t%E1%BA%A3), [dịch hạch](/wiki/D%E1%BB%8Bch_h%E1%BA%A1ch)và [viêm gan siêu vi A](/wiki/Vi%C3%AAm_gan_si%C3%AAu_vi_A). Hầu hết các vắc-xin loại này chỉ gây đáp ứng miễn dịch không hoàn toàn và ngắn hạn, cần phải tiêm nhắc nhiều lần. [Vắc-xin sống, giảm độc lực](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_s%E1%BB%91ng,_gi%E1%BA%A3m_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1)là các vi sinh vật được nuôi cấy dưới những điều kiện đặc biệt nhằm làm giảm đặc tính độc hại của chúng. Vắc-xin điển hình loại này thường gây được đáp ứng miễn dịch dài hạn và là loại vắc-xin được ưa chuộng dành cho người lớn khỏe mạnh. Các vắc-xin ngừa bệnh [sốt vàng](/wiki/S%E1%BB%91t_v%C3%A0ng), [sởi](/wiki/S%E1%BB%9Fi), [bệnh ban đào](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_ban_%C4%91%C3%A0o&action=edit&redlink=1)và [quai bị](/wiki/Quai_b%E1%BB%8B)đều thuộc loại này.
- Các "
[toxoid](/w/index.php?title=Toxoid&action=edit&redlink=1)" là các hợp chất độc bị bất hoạt trích từ các vi sinh vật (trong trường hợp chính các độc chất này là phương tiện gây bệnh của vi sinh vật). Thí dụ: các vắc-xin ngừa [uốn ván](/wiki/U%E1%BB%91n_v%C3%A1n)và [bạch hầu](/wiki/B%E1%BA%A1ch_h%E1%BA%A7u).
Vắc-xin sống ngừa
[bệnh lao](/wiki/Lao) không phải là dòng [vi khuẩn lao](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n_lao) gây bệnh, mà là một dòng lân cận được gọi là [BCG](/w/index.php?title=Bacillus_Calmette-Gu%C3%A9rin&action=edit&redlink=1).
### Một số loại vắc-xin mới đang nghiên cứu[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=7)]
Các vắc-xin này còn được xem là vắc-xin của tương lai, có 6 hướng phát triển chính hiện nay:
- Sử dụng các
[phụ gia](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_gia&action=edit&redlink=1)( *adjuvant*) mới, nhằm gây ra loại đáp ứng miễn dịch mong muốn. Thí dụ, chất nhôm phosphate và các oligonucleotide chứa CpG demethyl hóa đưa vào vắc-xin khiến đáp ứng miễn dịch phát triển theo hướng [dịch thể](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1p_%E1%BB%A9ng_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_d%E1%BB%8Bch_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1)(tạo [kháng thể](/wiki/Kh%C3%A1ng_th%E1%BB%83)) thay vì [tế bào](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1p_%E1%BB%A9ng_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1). [Vắc-xin khảm](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_kh%E1%BA%A3m&action=edit&redlink=1): sử dụng một sinh thể quen biết để hạn chế hiện tượng "phản tác dụng", thí dụ dùng virus vaccinia mang một số yếu tố của virus [viêm gan B](/wiki/Vi%C3%AAm_gan_si%C3%AAu_vi_B)hay virus [dại](/wiki/B%E1%BB%87nh_d%E1%BA%A1i). [Vắc-xin polypeptidique](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_polypeptidique&action=edit&redlink=1): tăng cường tính sinh miễn dịch nhờ liên kết tốt hơn với các phân tử [MHC](/wiki/Ph%E1%BB%A9c_h%E1%BB%A3p_ph%C3%B9_h%E1%BB%A3p_t%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_ch%C3%ADnh): peptide nhân tạo 1/2 giống virus, 1/2 kia gắn MHC; đoạn peptide mô phỏng 1 [quyết định kháng nguyên](/w/index.php?title=Quy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%8Bnh_kh%C3%A1ng_nguy%C3%AAn&action=edit&redlink=1)( *epitope*). [Anti-idiotype](/w/index.php?title=Anti-idiotype&action=edit&redlink=1): [idiotype](/w/index.php?title=Idiotype&action=edit&redlink=1)là cấu trúc không gian của kháng thể tại vị trí gắn kháng nguyên, đặc hiệu với kháng nguyên tương ứng. Anti-idiotype là các kháng thể đặc hiệu đối với idiotype, do đó anti-idiotype xét về mặt đặc hiệu lại tương tự với kháng nguyên. Vậy, thay vì dùng kháng nguyên X làm vắc-xin, người ta dùng idiotype anti-anti-X.
- Vắc-xin
[DNA](/wiki/ADN): DNA của tác nhân gây bệnh sẽ được biểu hiện bởi tế bào người được chủng ngừa. Lợi thế của DNA là rẻ, bền, dễ sản xuất ra số lượng lớn nên thích hợp cho những chương trình tiêm chủng rộng rãi. Ngoài ra, vắc-xin DNA còn giúp định hướng đáp ứng miễn dịch: tác nhân gây bệnh ngoại bào được trình diện qua [MHC](/wiki/Ph%E1%BB%A9c_h%E1%BB%A3p_ph%C3%B9_h%E1%BB%A3p_t%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_ch%C3%ADnh)loại II, dẫn đến đáp ứng CD4 ( [dịch thể](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1p_%E1%BB%A9ng_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_d%E1%BB%8Bch_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1)và [tế bào](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1p_%E1%BB%A9ng_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1)). Khi kháng nguyên của tác nhân đó được chính cơ thể người biểu hiện, nó sẽ được trình diện qua MHC loại I, lúc này [đáp ứng miễn dịch tế bào](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1p_%E1%BB%A9ng_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1)qua CD8 được kích thích. Tuy nhiên phương pháp này là con dao hai lưỡi bởi lẽ tế bào mang DNA lạ có nguy cơ bị nhận diện là "không ta", sinh ra bệnh tự miễn.
- Sử dụng
[véc-tơ](/w/index.php?title=V%C3%A9c-t%C6%A1_(sinh_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1)tái tổ hợp – dùng các vi khuẩn thuần tính hoặc các [tế bào trình diện kháng nguyên](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_tr%C3%ACnh_di%E1%BB%87n_kh%C3%A1ng_nguy%C3%AAn)như [tế bào tua](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_tua)được chuyển gen để biểu hiện kháng nguyên mong muốn.
### Vắc-xin dùng để điều trị[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=8)]
Một trong những hướng nghiên cứu mới là
[miễn dịch liệu pháp](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_li%E1%BB%87u_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1), bao gồm miễn dịch liệu pháp thụ động và chủ động (tức [vắc-xin liệu pháp](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_li%E1%BB%87u_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1)). Người ta hy vọng là phương pháp này sẽ chữa được những bệnh như [ung thư](/wiki/Ung_th%C6%B0), [AIDS](/wiki/HIV/AIDS) và [bệnh Alzheimer](/wiki/B%E1%BB%87nh_Alzheimer).
## Hạn chế của vắc-xin[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=9)]
Những hạn chế của vắc-xin tập trung thành hai nhóm chính: hiệu quả kém và các tai biến đi kèm.
### Hạn chế về hiệu quả[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=10)]
Một số vắc-xin rất có hiệu quả, không kể vắc-xin
[đậu mùa](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_m%C3%B9a) nổi tiếng, thí dụ vắc-xin ngừa bệnh [uốn ván](/wiki/U%E1%BB%91n_v%C3%A1n), [sởi](/wiki/S%E1%BB%9Fi) v.v. Một số vắc-xin khác có hiệu quả vừa phải (hiệu quả của [BCG](/w/index.php?title=BCG&action=edit&redlink=1) chỉ vào khoảng 50%). Ngược lại, có những bệnh đến đầu [thế kỷ 21](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_21) vẫn chưa có vắc-xin thích hợp ( [AIDS](/wiki/HIV/AIDS), [sốt rét](/wiki/S%E1%BB%91t_r%C3%A9t) v.v.). Do vậy, vắc-xin chưa phải là vũ khí vạn năng để đối phó với bệnh tật.
Hiệu quả của vắc-xin cũng khó đánh giá chính xác. Kết quả nghiên cứu trên động vật không thể áp dụng 100% cho loài người, vì những đặc điểm riêng của từng loài. Trên lý thuyết, phương pháp duy nhất để chứng minh hiệu quả là lấy 2 nhóm người, một nhóm được tiêm chủng, một nhóm không rồi truyền mầm bệnh cho cả hai nhóm để xem kết quả. Dĩ nhiên phương pháp này không thể sử dụng được vì trái đạo đức. Do đó, người ta biến hóa đi một chút, cũng chia ra 2 nhóm được chủng và không được chủng như trên nhưng không truyền bệnh mà chỉ quan sát sự nhiễm bệnh qua các ngã thông thường. Hạn chế của phương pháp này là nếu một vắc-xin tỏ ra có hiệu quả, người ta không thể triển khai nghiên cứu trên quy mô rộng để tính chính xác hiệu quả vì như thế một số lớn quần chúng sẽ bị thiệt thòi do không được bảo vệ.
Bởi vậy, khi một vắc-xin được xem là có hiệu quả, người ta đem tiêm chủng cho mọi người và quan sát sự giảm số người mắc bệnh. Tuy nhiên, ngay cả khi một bệnh có chiều hướng giảm xuống, người ta cũng không biết vai trò thật sự của vắc-xin, thí dụ tần suất bệnh lao đã giảm rất nhiều, nhưng vai trò của các biện pháp vệ sinh, cách ly nguồn lây cũng rất đáng kể. (Để hiểu rõ hơn cách đánh giá hiệu quả, xem thêm bài
[khoa học thống kê](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA).)
Tính kém hiệu quả của vắc-xin có thể biểu hiện về mặt chất (
[đáp ứng miễn dịch](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1p_%E1%BB%A9ng_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1) không thích hợp) hoặc về mặt lượng (không có đáp ứng miễn dịch). **Nguyên nhân gây kém hiệu quả về lượng**: *Các "lỗ hổng" trong kho tàng miễn dịch*: trên lý thuyết, các tế bào [lympho B](/w/index.php?title=Lympho_B&action=edit&redlink=1)có thể tạo ra hơn 10 12loại [kháng thể](/wiki/Kh%C3%A1ng_th%E1%BB%83)đặc hiệu [[1]](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/entrez/query.fcgi?cmd=Search&db=books&doptcmdl=GenBookHL&term=The+Generation+of+Antibody+Diversity+AND+mboc4%5Bbook%5D+AND+375011%5Buid%5D&rid=mboc4.section.4476), còn [lympho T](/w/index.php?title=Lympho_T&action=edit&redlink=1)có thể nhận diện trên 10 15kháng nguyên khác nhau, những con số này tuy rất lớn nhưng **không**phải là vô hạn, hệ miễn dịch không thể chống lại mọi thứ.
- Hiệu quả của vắc-xin còn tùy thuộc vào
*thời gian bảo vệ*: trí nhớ miễn dịch có thể tồn tại suốt đời nhưng sự sản xuất kháng thể thì không nếu không được tái kích thích. *Đột biến của tác nhân gây bệnh*: đây là cơ chế sinh tồn của các tác nhân gây bệnh. Đột biến đẩy hệ miễn dịch vào một cuộc rượt đuổi trường kỳ. Tiêu biểu cho cơ chế này là [HIV](/wiki/HIV), [virus sốt xuất huyết](/w/index.php?title=Virus_s%E1%BB%91t_xu%E1%BA%A5t_huy%E1%BA%BFt&action=edit&redlink=1), [virus cúm](/w/index.php?title=Virus_c%C3%BAm&action=edit&redlink=1)với nguy cơ đại dịch [cúm gia cầm](/wiki/C%C3%BAm_gia_c%E1%BA%A7m)hiện nay. **Nguyên nhân gây kém hiệu quả về chất**: *Vai trò của phụ gia*: để giảm tác dụng không mong muốn của vắc-xin, người ta thường tinh lọc các chế phẩm, nhưng có những vắc-xin quá tinh khiết lại trở nên kém hiệu quả. Đó là do hệ miễn dịch muốn được kích hoạt, phải nhận được một tín hiệu báo nguy, tín hiệu này thường không phải là [kháng nguyên](/wiki/Kh%C3%A1ng_nguy%C3%AAn)dùng làm vắc-xin. Để khắc phục, người ta dùng một số loại phụ gia trong chế phẩm vắc-xin. Thí dụ [phụ gia Freund](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_gia_Freund&action=edit&redlink=1), nhôm hyđrôxít, nhôm phosphate hoặc trộn lẫn các văc-xin với nhau. *Loại phản ứng miễn dịch*và *hiện tượng chuyển hướng miễn dịch*: đối với các tác nhân gây bệnh ngoại bào, đáp ứng miễn dịch dịch thể là thích hợp (loại đáp ứng này được sự hỗ trợ của các tế bào [lympho Th1](/w/index.php?title=Lympho_Th1&action=edit&redlink=1)). Ngược lại, đáp ứng miễn dịch tế bào (cần sự hỗ trợ của [lympho Th2](/w/index.php?title=Lympho_Th2&action=edit&redlink=1)) lại hữu hiệu cho các tác nhân gây bệnh nội bào. Do đó, nếu vắc-xin gây được đáp ứng miễn dịch nhưng không đúng loại đáp ứng nên có, hiệu quả cũng không được bảo đảm. Th1 và Th2 có xu hướng khắc chế lẫn nhau. Vắc-xin kinh điển có xu hướng tạo đáp ứng Th1. Do đó đối với những bệnh do tác nhân nội bào như nhiễm [leishmania](/w/index.php?title=Leishmania&action=edit&redlink=1), miễn dịch đặc hiệu sau lành bệnh lại tốt hơn vắc-xin, vì vắc-xin lại gây hiệu quả ngược, kiềm hãm phản ứng bảo vệ.
### Tai biến khi dùng vắc-xin[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=11)]
Có hai loại tai biến: nhiễm bệnh và các bệnh miễn dịch.
#### Nhiễm bệnh[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=12)] [Vắc-xin sống, giảm độc lực](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_s%E1%BB%91ng,_gi%E1%BA%A3m_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BB%B1c&action=edit&redlink=1)có thể gây bệnh cho người bị suy giảm miễn dịch.
- Nguy cơ hồi phục của tác nhân vi sinh: một tác nhân bị làm giảm độc lực tìm lại được độc tính của mình. Nguy cơ này ở vắc-xin ngừa
[bại liệt](/wiki/B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t)là 10 −7, nghĩa là cứ 10 triệu trẻ em uống [vắc-xin Sabin](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin_Sabin&action=edit&redlink=1)thì có 1 em bị tai nạn loại này. Điều không may này không ngăn cản được việc sử dụng vắc-xin này bởi lẽ tỷ lệ đó được xem là chấp nhận được.
- Nguy cơ nhiễm các tác nhân gây bệnh khác vào trong chế phẩm vắc-xin. Điều này có thể hạn chế bằng các quy trình sản xuất, bảo quản và sử dụng chặt chẽ.
#### Bệnh miễn dịch[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=13)]
- Thử nghiệm vắc-xin phòng
[bệnh dại](/wiki/B%E1%BB%87nh_d%E1%BA%A1i)trên [cừu](/wiki/C%E1%BB%ABu_nh%C3%A0)cho thấy có xác suất gây [EAE](/w/index.php?title=EAE&action=edit&redlink=1), một bệnh tự miễn trên hệ thần kinh khoảng 1/3000-1/1000.Lý do có thể là vắc-xin chiết xuất từ não chó đã mang theo cả những mẩu protein của tế bào thần kinh, khi tạo miễn dịch, cơ thể (được tiêm)đã tạo ra cả kháng thể chống lại cấu trúc thần kinh của mình.
- Vắc-xin ngừa
[ho gà](/wiki/Ho_g%C3%A0)có thể gây [sốc](/w/index.php?title=S%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)kèm [di chứng](/w/index.php?title=Di_ch%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1)thần kinh với xác suất 10 −4-10 −6. Việc tinh lọc vắc-xin này làm tăng mức an toàn nhưng một lần nữa, giảm hiệu quả.
## Chủng ngừa[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=14)]
### Phương pháp[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=15)]
Chủng ngừa là cho vắc-xin tiếp xúc với hệ miễn dịch. Tùy bản chất ký sinh, bệnh sinh của tác nhân gây bệnh cũng như của chế phẩm vắc-xin mà người ta dùng các phương pháp khác nhau nhằm đạt hiệu quả cao nhất.
**Chủng**là cách tạo một vết rạch trên da (cho rớm máu) rồi cho tiếp xúc với vắc-xin. Phương pháp này trước đây được dùng cho vắc-xin [đậu mùa](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_m%C3%B9a)và [lao](/wiki/Lao). **dưới da, trong da v.v. là phương pháp phổ thông nhất hiện nay, kể cả vắc-xin BCG phòng lao. Không được tiêm vào mạch máu.** [Tiêm](/wiki/Ti%C3%AAm) **Uống vắc-xin**là phương pháp dùng cho vắc-xin Sabin ngừa [bệnh bại liệt](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_b%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1).
### Đánh giá hiệu quả và theo dõi[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=16)]
Trong một số trường hợp, thí dụ sau khi tiêm vắc-xin ngừa
[viêm gan siêu vi B](/wiki/Vi%C3%AAm_gan_si%C3%AAu_vi_B), người ta còn làm xét nghiệm huyết thanh tìm [hiệu giá kháng thể](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87u_gi%C3%A1_kh%C3%A1ng_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) qua đó đánh giá hiệu quả của vắc-xin trên cơ thể người được tiêm (có tạo được đáp ứng miễn dịch hữu hiệu không).
### Triển khai[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=17)] [Tổ chức Sức khỏe Thế giới](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Y_t%E1%BA%BF_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) (WHO) đã hỗ trợ nhiều [chương trình tiêm chủng mở rộng](/w/index.php?title=Ch%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_ti%C3%AAm_ch%E1%BB%A7ng_m%E1%BB%9F_r%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) trên phạm vi toàn cầu trong kế hoạch [chăm sóc sức khỏe ban đầu](/w/index.php?title=Ch%C4%83m_s%C3%B3c_s%E1%BB%A9c_kh%E1%BB%8Fe_ban_%C4%91%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1). Trong khuôn khổ các chương trình này, người ta đã đề xuất các lịch tiêm chủng đối với một số bệnh truyền nhiễm nguy hiểm thường gặp.
Một trong những mục tiêu của y sinh học hiện nay là đẩy mạnh nghiên cứu nhằm tìm ra các vắc-xin mới, hiệu quả với giá thành phù hợp cho mục tiêu phổ cập cho mọi người, nhất là đối với những bệnh gây chết người nhiều như
[sốt rét](/wiki/S%E1%BB%91t_r%C3%A9t) hay những bệnh nan y như [ung thư](/wiki/Ung_th%C6%B0), [AIDS](/wiki/HIV/AIDS).
### Phản đối[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=18)]
Tuy góp phần quan trọng đẩy lui nhiều bệnh dịch, chủng ngừa vẫn bị nhiều ý kiến phản đối, kể từ những chiến dịch tiêm chủng đầu tiên trong lịch sử:
[[2]](http://bmj.bmjjournals.com/cgi/reprint/325/7361/430?maxtoshow=&HITS=10&hits=10&RESULTFORMAT=1&andorexacttitle=and&andorexacttitleabs=and&fulltext=anti-vaccinationists&andorexactfulltext=and&searchid=1113046719196_3655&stored_search=&FIRSTINDEX=0&sortspec=relevance&resourcetype=1,2,3,4). Các ý kiến đó chủ yếu dựa trên các tác dụng không mong muốn của vắc-xin. Trong phần [Liên kết ngoài](/wiki/V%E1%BA%AFc-xin#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i) có một số địa chỉ thuộc nhóm này. **Lịch trình chủng ngừa tại Úc** [sửa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ti%C3%AAu_b%E1%BA%A3n:L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ch%E1%BB%A7ng_ng%E1%BB%ABa_t%E1%BA%A1i_%C3%9Ac&action=edit)
|Tuổi||HBV||Tet||Diph||Pert||Polio||HIB||Pnm*||ROT||MMR||Men||Var||Flu||Ghi chú|
|Mới sinh||X||'
|HBV : Tet : Diph : Pert : Polio : HIB : Pnm* (loại 7vPCV) : Viêm màng não do Pnm* (loại 23vPPV): ROT : MMR : Men : Viêm màng não do Var Flu:
|2 tháng||X||X||X||X||X||X||X||X|
|4 tháng||X||X||X||X||X||X||X||X|
|6 tháng||X||X||X||X||X||X||X|
|12 tháng||X||X|
|18 tháng||X|
|4 tuổi||X||X||X||X||X|
|10-13 tuổi||X||X|
|15-17 tuổi||X||X||X|
|Trên 64 tuổi||X||X|
Nguồn:
[Trung tâm chủng ngừa Úc](http://www.immunise.health.gov.au/internet/immunise/publishing.nsf/Content/nips2)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=19)]
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=20)]
- L'immunité 100 ans après Pasteur. Ed Nathan 1995.
- Le système immunitaire. Peter Parham. Ed De Boek 2003.
- Atlas de poche d'immunologie. Gerd-Rüdiger Burmester & Antonio Pezzutto. Ed Médecine-Sciences Flammarion 2000.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=21) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=21)] [Vacxin và huyết thanh miễn dịch](http://www.hmu.edu.vn/tiengviet/content.asp?Code=736&id=NetTraining&idlg=Vietnam) [BMJJournals.com](http://bmj.bmjjournals.com/cgi/eletters/329/7473/1049#83016)- 'MMR: Science and Fiction. Exploring the Vaccine Crisis; MMR and Autism: What Parents Need to Know' ('Rapid Responses' to book review), [British Medical Journal](/w/index.php?title=British_Medical_Journal&action=edit&redlink=1)
### Những trang khuyến khích chủng ngừa[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=22) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=22)] [Brian Deer.com](http://briandeer.com/mmr-lancet.htm)- 'mmr & autism investigation: part 1: the *Lancet*scandal', [Brian Deer](/w/index.php?title=Brian_Deer&action=edit&redlink=1) [CDC.gov](http://www.cdc.gov/nip)- 'National Immunization Program: leading the way to healthy lives', [US Centers for Disease Control](/w/index.php?title=Centers_for_Disease_Control&action=edit&redlink=1)(CDC information on vaccinations) [CDC.gov](http://www.cdc.gov/nip/vacsafe/concerns/thimerosal/default.htm)- 'Mercury and Vaccines (Thimerosal)', US Centers for Disease Control [Immunize.org](http://www.immunize.org/)- Immunization Action Coalition' (nonprofit working to increase immunization rates) [NYTimes.com](http://nytimes.com/2005/06/25/science/25autism.html)- 'On Autism's Cause, It's Parents vs. Research', Gardiner Harris, Anahad O'Connor, *New York Times*(front page; ngày 25 tháng 6 năm 2005) [ratbags.com](http://www.ratbags.com/)- 'RatbagsDotCom: Home of the Ratbags on the Net' [OpinionJournal.com](http://www.opinionjournal.com/editorial/feature.html?id=110004700)- 'Autism and vaccines: Activists wage a nasty campaign to silence scientists' (unsigned editorial opinion), *(ngày 16 tháng 2 năm 2004)* [Wall Street Journal](/wiki/The_Wall_Street_Journal) [SNHS.com](http://www.shns.com/shns/g_index2.cfm?action=detail&pk=FUMENTO-03-11-04)- 'Anti-vaccine activists get jabbed', Michael Fumento (ngày 11 tháng 3 năm 2004) [WHO.int](http://www.who.int/vaccines/)- 'Immunizations, vaccines and biologicals: Towards a World free of Vaccine Preventable Diseases', [World Health Organization](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Y_t%E1%BA%BF_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)(WHO's global vaccination campaign website)
### Những trang phê phán chủng ngừa[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&veaction=edit&vesection=23) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BA%AFc-xin&action=edit§ion=23)] [909Shot.com](http://www.909shot.com/)- 'National Vaccine Information Center: the oldest and largest national organization advocating reformation of the mass vaccination system' [About.com](http://autism.about.com/cs/autisminprint/a/wakefieldfired.htm)- "Killing the Messenger: Dr. Andrew Wakefield Fired", Floyd Tilton (ngày 5 tháng 12 năm 2001) [VaccinationDebate.com](http://www.vaccinationdebate.com/)- 'Vaccination Debate', Ian Sinclair

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Nhà báo
**Nhà báo**, còn gọi là **ký giả**, là người làm công tác [báo chí](/wiki/B%C3%A1o_ch%C3%AD) chuyên nghiệp như: [phóng viên](/wiki/Ph%C3%B3ng_vi%C3%AAn), [biên tập viên](/w/index.php?title=Bi%C3%AAn_t%E1%BA%ADp_vi%C3%AAn&action=edit&redlink=1), [thư ký tòa soạn](/w/index.php?title=Th%C6%B0_k%C3%BD_t%C3%B2a_so%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1), [Tổng Biên tập](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Bi%C3%AAn_t%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1), [Phó Tổng Biên tập](/w/index.php?title=Ph%C3%B3_T%E1%BB%95ng_Bi%C3%AAn_t%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1), các trưởng ban nghiệp vụ báo chí...,, một nghề nguy hiểm nhưng họ vẫn chưa được bảo vệ đúng mức . [1]
## Mục lục
## Nội dung hành nghề của các nhà báo[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&action=edit§ion=1)]
Các nhà báo thường chủ yếu
[đưa tin](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0a_tin&action=edit&redlink=1), việc bình luận luôn bị hạn chế nhằm đảm bảo tính khách quan của báo chí.
## Các nấc thang nghề nghiệp của báo chí[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&action=edit§ion=2)]
Từ nhà báo ở Việt Nam hiện bị lạm dụng quá đáng. Thông thường, tại các nước, những người mới tốt nghiệp hoặc mới hành nghề báo chí chỉ có thể bắt đầu bằng công việc
* (assistance to reporter). trợ lý phóng viên*
## Nghề nguy hiểm[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&action=edit§ion=3)]
Hàng năm có nhiều nhà báo đã bị tai nạn nghề nghiệp, bị chết hay ám sát
. [2]
## Nhà báo, sự chuyên nghiệp và đạo đức nghề nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
|
|Bài này hoặc đoạn này có thể chứa đựng
Xin hãy giúp Wikipedia bằng cách thêm vào nguồn gốc tham khảo. Xem
Hơn nghề nào hết, nghề báo đòi hỏi đạo đức nghề nghiệp, song các nhà báo Việt Nam thường không được học và rèn giũa về vấn đề này nên thường có những vi phạm đạo đức nghề nghiệp nghiêm trọng. Nhiều người, gia đình đã là nạn nhân của các nhà báo non kém nghề hoặc thiếu chuyên nghiệp,đạo đức. Các sai phạm điển hình, thể hiện sự thiếu chuyên nghiệp của nhà báo là:
**Đánh gà chết**: Là thuật ngữ trong ngành chỉ việc một số nhà báo ở một số tờ báo tham gia đánh những đối tượng đã "ngã ngựa". Các bài viết không khách quan, không chỉ đưa tin mà còn moi móc đời tư, các chuyện khác ra để "đánh". Nhiều người đã thân bại danh liệt vì cách đánh này. **Đánh hội đồng**: Cùng nhau đánh một đối tượng mà một số tờ báo nào đó cho là nên đánh. **Đưa tin sai sự thật**: [Vụ PMU 18](/wiki/V%E1%BB%A5_PMU_18): nhiều nhà báo đưa tin sai, thậm chí bịa đặt như chuyện ông [Nguyễn Việt Tiến](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Vi%E1%BB%87t_Ti%E1%BA%BFn)đãi bia chiến hữu bằng cách cho một em cave ngồi vào chậu, đổ bia vào rồi mời chiến hữu uống. Vì vụ đưa tin sai này, hai nhà báo đã bị bắt và tạm giam nhiều ngày. Nhiều nhà báo khác bị kỷ luật. Sở dĩ cơ quan điều tra có thể gia hạn tạm giam là vì khi đưa ra các chứng cứ thì các nhà báo không đưa ra được chứng cứ cho các chi tiết trong bài viết của mình. **Tống tiền**: Một trong những dẫn chứng điển hình là vụ nhà báo Nguyễn Hùng Sơn đi tống tiền . Theo cáo trạng của tòa án [[3]](#cite_note-3) , [[4]](#cite_note-4) *ngày 13/9/2006, Sơn nhận thông tin ban đầu từ một người bạn về vụ tiêu cực có liên quan đến việc một số quan chức tỉnh Hải Dương cấp phép cho 2 công ty ABC và Hải Vân nhập xe ôtô về sử dụng sai mục đích, gây thất thoát thuế hàng trăm tỷ đồng. Lợi dụng chức danh nhà báo, Sơn đã sử dụng thông tin này để đe dọa tống tiền, buộc ông Trịnh Thắng (Tổng giám đốc Công ty Hải Vân) phải đưa cho Sơn 10.000 USD vào ngày 17/9/2006 và bị lực lượng*. [An ninh kinh tế](/w/index.php?title=An_ninh_kinh_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)( [Bộ Công an](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%B4ng_an)) bắt quả tang **Nhũng nhiễu các cơ quan, cá nhân để đòi phục dịch hoặc phong bao**: Cũng vụ án Nguyễn Hùng Sơn nói trên, việc mở rộng điều tra đã phát hiện Sơn còn có thêm một số hành vi vi phạm khác như đề nghị UBND tỉnh Hải Dương cho tiền và thanh toán tiền ăn nghỉ ở khách sạn; đòi tiền một số công ty khác; lợi dụng công tác chuyên môn để trục lợi. Việc này, đáng tiếc diễn ra ở rất nhiều nơi, do nhiều nhà báo làm . [[5]](#cite_note-5) **Tiền binh hậu lễ**: Một số trang điều tra dùng cách đánh trước rồi đến xin quảng cáo, tài trợ, làm thân với đối tượng bị đánh sau.
## Hành nghề báo chí ở Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&action=edit§ion=5)]
Các nhà báo chuyên nghiệp tại
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), công tác 3 năm chính thức tại một tòa soạn báo của Việt Nam (làm việc theo chế độ biên chế hoặc hợp đồng lao động dài hạn) sẽ được Bộ Thông tin và Truyền thông xem xét cấp Thẻ Nhà báo. Đây là loại thẻ hành nghề duy nhất trong nghề báo chí ở Việt Nam, có giá trị khi hoạt động nghiệp vụ.
Nhà báo có quyền hoạt động báo chí hợp pháp trên lãnh thổ nước Việt Nam và được pháp luật Việt Nam bảo vệ. Nhà báo cũng được hưởng một số ưu tiên, ưu đãi cần thiết theo quy định của pháp luật khi hoạt động nghề nghiệp: tham khảo, tra cứu tài liệu, ưu tiên trong việc sử dụng các phương tiện giao thông công cộng...
Theo quy định tại quyết định số 81/2005/QĐ-BVHTT của Bộ trưởng Bộ VH-TT: Thẻ nhà báo (mẫu mới) thời hạn 2006 - 2010 do
[này là bộ Thông tin và Truyền thông](/w/index.php?title=N%C3%A0y_l%C3%A0_b%E1%BB%99_Th%C3%B4ng_tin_v%C3%A0_Truy%E1%BB%81n_th%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) cấp mặt trước màu đỏ thẫm phía trên có ghi Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam bằng tiếng Việt và tiếng Anh, có in hình Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Hàng chữ Thẻ Nhà báo bằng tiếng Việt và tiếng Anh. Hình Quốc huy và các dòng chữ được in bằng màu vàng. Phía góc trái Thẻ có 2 vạch chéo màu đỏ đậm. Mặt chính in các thông tin chủ yếu của Thẻ, ảnh của người được cấp Thẻ có đóng dấu nổi, có chữ ký của lãnh đạo Bộ Thông tin và Truyền thông.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&action=edit§ion=6)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_b%C3%A1o&action=edit§ion=7)]
|
|![]()
[Nhà báo](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Journalists?uselang=vi)
|
|![]()

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Quận Chase, Kansas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Quận Chase** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3) năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở. **Quận Chase** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Kansas](/wiki/Kansas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3) năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.
|
|

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1066 frontend miss (0)