markdown:
### Nhân dân là người có quyền tối thượng
### về chủ quyền quốc gia
Hà Đình Sơn
**- gửi trực tiếp cho** *BVN*. **Trong buổi sáng ngày 17/03/2012, tại Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội có buổi thuyết trình do GS.TS Nguyễn Quang Ngọc – Viện trưởng Viện Việt Nam học và Khoa học phát triển, Đại học Quốc gia Hà Nội trình bày về "Vấn đề chủ quyền của Việt Nam ở Trường Sa và Hoàng Sa". Thành phần tham dự khoảng 100 người bao gồm: chủ yếu là các sinh viên, các cán bộ giảng dạy của nhà trường, một số công dân quan tâm đến “Hoàng Sa – Trường Sa”; những người khác. Tại buổi thuyết trình, chủ tọa, các cán bộ giảng dạy của nhà trường và những người tham dự đều nhất trí quần đảo Hoàng Sa cho đến năm 1974 bị Trung Quốc đánh chiếm toàn bộ và 07 đảo đá thuộc quần đảo Trường Sa bị Trung Quốc đánh chiếm năm 1988 và vùng biển liên quan theo luật pháp quốc tế là thuộc chủ quyền của Việt Nam.**
**Cuối buổi thuyết trình có sự trao đổi giữa những người tham dự và những người tổ chức và đã có những ý kiến khác nhau về biện pháp đòi lại chủ quyền đã mất ở Hoàng Sa và Trường Sa nói riêng và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam tại biển Đông nói chung. GS.TS Nguyễn Quang Ngọc và những người tổ chức buổi thuyết trình đưa ra quan điểm:**
**1- Hoàng Sa là vấn đề song phương giữa Việt Nam và Trung Quốc;**
**2- Trường Sa là vấn đề đa phương giữa Việt Nam, Trung Quốc và các nước liên quan;**
**3- Không nên đưa vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa ra Tòa án quốc tế, hay Liên hợp quốc vì chưa biết lợi, hại ra sao…;**
**4- Hiện nay Việt Nam đang là nước yếu, nên chúng ta vẫn không ngừng tuyên bố Hoàng Sa và Trường Sa là của Việt Nam còn việc đòi lại và bảo vệ chủ quyền như thế nào thì không nên nôn nóng, để đến trăm năm hoặc nghìn năm sau con cháu chúng ta đòi lại cũng vẫn được;**
**5- Ai có quan điểm khác với quan điểm trên đều là sai trái và chỉ phục vụ mục đích của một số cá nhân.**
**Việc những người tổ chức buổi thuyết trình đưa ra những quan điểm trên về đòi lại chủ quyền đã mất và bảo vệ chủ quyền đất nước như trên thật là thất vọng, không khách quan, thiếu khoa học. Vì đây là vấn đề lớn, thiêng liêng đối với mọi người dân Việt Nam, liên quan đến các lĩnh vực khoa học lịch sử, pháp lý, chính trị, quân sự… Vấn đề này cần được thảo luận công khai, mở rộng hơn nữa và phải trưng cầu ý dân mới có thể đi đến kết luận thống nhất.**
**Nhà nước là là đại biểu cho quyền lực của nhân dân nhưng Nhà nước không thể thay thế ý chí của nhân dân. Vấn đề quan trọng như vấn đề chủ quyền quốc gia, Nhà nước phải tiếp thu ý kiến, nguyện vọng của nhân dân hay nói ngắn gọn là Nhà nước phải thực hiện trưng cầu ý dân và thực hiện quyết định của toàn dân chứ không phải là ngược lại là Nhà nước áp đặt ý chí cho nhân dân về vấn đề chủ quyền quốc gia. Bởi các lẽ sau đây:**
**Thứ nhất: Lợi ích dân tộc, hay lợi ích quốc gia là phạm trù vĩnh viễn. Lợi ích Nhà nước chỉ là nhất thời (hay phạm trù lịch sử). Vì mỗi Nhà nước, mỗi thể chế chỉ có vai trò và tồn tại trong một giai đoạn nhất định của lịch sử dân tộc; quy luật phát triển xã hội là Nhà nước lỗi thời sẽ bị Nhà nước tiến bộ thay thế.**
**Thứ hai: Ý chí của nhân dân không luôn trùng khít với ý chí của Nhà nước. Vì nhân dân bao gồm nhiều tầng lớp xã hội mà Nhà nước thì luôn bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị. Theo điều 2 Hiến pháp 1992 quy định, Nhà nước hiện nay là Nhà nước của nhân dân, nhưng điều 4 lại quy định Đảng CSVN là lực lượng lãnh đạo Nhà nước. Và thực tế thì cho đến nay chưa bao giờ nhân dân và Đảng là đồng nhất vì mỗi người dân không phải là một Đảng viên. Do đó lợi ích của nhân dân và lợi ích của Đảng không phải là trùng khít.**
**Thứ ba: Theo điều lệ của Đảng CSVN năm 2011, thì Đảng lấy chủ nghĩa Mác – Lê nin làm tư tưởng, làm định hướng cho hành động. Và theo Tuyên ngôn của Đảng cộng sản 1848, trích: “Những người cộng sản chỉ khác với các đảng vô sản khác trên hai điểm: Một là, trong các cuộc đấu tranh của những người vô sản thuộc các dân tộc khác nhau,** *họ đặt lên hàng đầu và bảo vệ những lợi ích không phụ thuộc vào dân tộc*và chung cho toàn thể giai cấp vô sản;”- *(chương II- Tuyên ngôn của Đảng cộng sản)*. Có nghĩa, nếu phải lựa chọn giữa lợi ích dân tộc và lợi ích giai cấp thì các Đảng cộng sản Mác-Lê nin sẽ chọn lợi ích giai cấp của mình.
**Thứ tư: Việt Nam đang là một nước yếu, vì vậy muốn bảo vệ chủ quyền quốc gia thì phải trở thành nước mạnh. Muốn trở thành nước mạnh thì không có con đường nào khác là phải dân chủ hóa toàn diện đời sống xã hội của đất nước. Chỉ khi đó mới có thể thu hút, đoàn kết được mọi nguồn lực của người Việt Nam ở trong nước và ở nước ngoài thì mới bảo vệ được đất nước Việt Nam.**
**Chủ quyền quốc gia quyền tối thượng là thuộc về nhân dân, Nhà nước phải trưng cầu ý dân, không ai có thẩm quyền quyết định thay nhân dân.**
**Hà Nội, ngày 17/03/2012** **H. Đ. S.** **Tác giả gửi trực tiếp cho** [.](http://boxitvn.blogspot.com/2012/03/nhan-dan-la-nguoi-co-quyen-toi-thuong.html) *BVN*
_____________________________
***Nguyễn Xuân Diện:** [Đơn vị tổ chức buổi thuyết trình](http://khoalichsu.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=290:bui-thuyt-trinhqvn-ch-quyn-ca-vit-nam-trng-sa-va-hoang-saq-&catid=5:tin-tc-ca-khoa&Itemid=14)là Trung tâm Liên văn hóa - lịch sử do [PGS.TS Phan Phương Thảo làm Giám đốc](http://khoalichsu.edu.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=8&Itemid=11). Bà Phan Phương Thảo là con gái của GS Phan Huy Lê (Chủ tịch Hội Khoa học lịch sử). **Ông Hà Văn Thịnh (Khoa Sử, ĐH Khoa học Huế) viết:** **Nói cho mọi người hiểu thêm một chút: Hơn 10 năm nay, tôi chưa hề gặp GS TS Nguyễn Quang Ngọc, cũng như không có bất kỳ liên hệ nào. Mới đây, Ngọc và GS Phan Huy Lê có đến khoa Sử, Đại học Khoa học Huế, nhưng tôi cố tình tránh mặt vì thực sự, tôi rất buồn với thầy Lê – thầy công nhận, chịu trách nhiệm chính trong việc phong quá nhiều TS, PGS dổm.** **** ****
Đọc bài này thấy ức chế quá! Sao lại có loại khoa học gia phản động như ông Quang Ngọc. Ông này cũng nổi tiếng lắm kia mà!?Trả lờiXóa
Mong rằng không nên có những hội thảo, nói chuyện như thế này chỉ làm thêm nhụt ý chí, nản lòng đối với thế hệ thanh niên, quần chúng nhân dân mà thôi.Trả lờiXóa
Người ta thường nói "
nhiệt tình cộng với ngu dốt trở thành phá hoại"
Nhưng với thái độ giả câm, giả điếc, cố tình né tránh sự thật của những người có hiểu biết, chuyên môn cao kiểu này thì không phải
phá hoạimà là ngấm ngầm góp phần phá hủy sự bất khuất, quật cường của dân tộc Việt Nam. Tiêu diệt ngay từ trong trứng nước tình yêu quê hương của sinh viên!
Với những trí thức (lớn-tên tuổi !?) như GS Nguuyễn Quang Ngọc thế này thì bảo sao quần chúng nhân dân, người lao động nói chung không mất niềm tin, thất vọng từ lâu về tầng lớp (giai cấp) trí thức đây ?
Một vài người can đảm như blog Gốc Sậy, Xuân Diện, Dương Trung Quốc, Nguyễn Nhã, Huệ Chi ....đại khái trong chuyên nghành khoa học xã hội rất tiếc không là đại diện chính thức, chính thống cho tiếng nói của trí thức mà chính là những người như GS Nguyễn Quang Ngọc. Thế mới đau sờ cau !
Tôi nhặt được trên bog anh Ba SàmTrả lờiXóa
Người Đi Nghe Thuyết Trình đã nói
19/03/2012 lúc 09:59
Tôi là người dự thuyết trình có nhớ: Vấn đề đưa ra tòa án quốc tế GS Ngọc nói cần phải có cơ hội thuận lợi vì ” Tòa án quốc tế thực ra cũng là những con người cụ thể” ( Ám chỉ người có vai trò ở tòa án quốc tế hiện nay là người Trung quốc- đây là tôi suy diễn vì đã đọc được trên diễn đàn HS org.com cuộc tranh luận đã có thể đưa vấn đề ra tòa án quốc tế được chưa và vai trò của nhân vật Trung quốc này) chứ không phải là không nên đưa vì ” không biết lợi hay hại” . Bây giờ tôi nhớ người chất vấn về công hàm của TT Phạm Văn Đồng là Hà Đình Sơn.
Về điều 4 của anh Hà Đình Sơn nêu không chính xác. Trong buổi thuyết trình GS Ngọc có nói việc đòi lại HS là vấn đề lâu dài, nếu chúng ta chưa đòi được thì thế hệ con cháu sẽ tiếp tục đòi… trong lịch sử chúng ta đã từng bị đô hộ cả nghìn năm mà cuối cùng vẫn giành được độc lập, chứ không phải nói để cả trăm, nghìn năm mới đòi như anh hà Đình Sơn truyền đạt. Anh Hà Đình Sơn lúc đó cũng đã lên tiếng phản đối ý này cho rằng việc thụ đắc lãnh thổ ( như việc sử dụng đất đai là có thời hạn, nếu không lên tiếng thùi sẽ đương nhiên mất) thì GS Ngọc nói chúng ta chưa bao giờ tuyên bố từ bỏ chủ quyền thì sao đương nhiên mất được. Hoàng Sa là một đơn vị hành chính của ta, ta chưa bao giờ tuyên bó từ bỏ chủ quyền cả còn vấn đề đưa ra tòa án quốc tế cần có cơ hội thuận lợi như đã nói ở trên
Tôi thích tính cách "ông đồ Nghệ" của TS Hà Văn Thịnh!Trả lờiXóa
Rõ như ban ngày rồi còn gi.Trả lờiXóa
Tổ chức là con gái ông Phan Huy Lê mà ông Hà Huy Thịnh phải lánh măt, khi ông Phan Huy Lê cùng Nguyễn Quang Ngọc tới khoa sử trường đại hjc Huế.
Với trí thức, đó là thái độ khinh rẻ tột cùng và là sự nhục nhã
tột cùng với kẻ bị đối xử như vậy
Buổi thuyết trình theo kế sách "Thả và bắt" ... không ai tin nổi cách lý luận trên.Trả lờiXóa
NẾU CÓ QUAN ĐIỂM NHƯ THẾ NÀY THÌ GỌI BẰNG TÀU KHỰA CHẲNG BAO GIỜ SAI!!!Trả lờiXóa
"4- Hiện nay Việt Nam đang là nước yếu, nên chúng ta vẫn không ngừng tuyên bố Hoàng Sa và Trường Sa là của Việt Nam còn việc đòi lại và bảo vệ chủ quyền như thế nào thì không nên nôn nóng, để đến trăm năm hoặc nghìn năm sau con cháu chúng ta đòi lại cũng vẫn được;
5- Ai có quan điểm khác với quan điểm trên đều là sai trái và chỉ phục vụ mục đích của một số cá nhân."
Có lẽ ông Hà Đình Sơn thính giác hơi kém hoặc có vấn đề về tư duy thì phải. HĐS xuyên tạc trắng trợn nội dung bài nói chuyện của ông Ngọc. Ông Ngọc nói rằng chúng ta phải kiên quyết đòi HS đến cùng, nếu một đời chưa đòi được thì hai đời, ba đời... như Bắc thuộc 1000 năm mà chúng ta vẫn giành được độc lập.Xóa
Bạn trả lời như thế sao bạn lại ẩn danh. Đường đường chính chính thì không sợ gì cả. Kiểu ẩn danh của bạn làm tôi hoài nghi bạn nói lấy được cho tiến sĩ Ngọc, hay nói trắng ra bạn là người của TS Ngọc. Và làm cho tôi nghĩ rằng điều Hà Đình Sơn nói là tin tưởng được.Xóa
Nếu biết nội dung mà ông giáo sư Ngọc đã nêu ra ở buổi thuyết trình thì còm số 8 (Mar 17, 2012 09:19 AM) của tôi đã không nhẹ nhàng như vậy. Tôi chỉ nghỉ về cái nồi cơm cho ông Ngọc.Trả lờiXóa
Tôi phục chị Thanh Vân đã gọi đúng tên sự vật, con người. Có lẽ, ổ tại HN, nên chi rành rẽ về giới học thuật, giới giáo sư tiền sĩ KhXH của triều đình. Đến như Tư Mã Thiên còn viết phục vụ cho ý đồ của hán Vũ Đế... thì huống gì mấy thằng học trò giao sư tiền sĩ phoọt phẹt này. Cái này có lấy cảm hứng từ còm của Hà Văn Thịnh.
Từ đây, tôi sẽ không nương tay nhận xét với bất cứ ai, khi họ phạm đến chủ quyền tối cao đất nước, dù cho đúng là họ làm miển cưỡng vì nồi cơm của họ. Chẳng thà, họ im mõm còn hơn!
Ông Ngọc nói như thế không đứng trên mớ kiến thức mà ông được công nhận là GS.TS mà là đứng trên quan điểm của một chính khách cầm quyền .còn đúng hay sai thì ta lại bàn sau.mà cũng chẳng cần nói thì ai cũng biết .với các chính khách của ta bây giờ sợ Trung quốc hơn sợ cọp.có nhắc đến HS-TS cũng phải nhìn trước nhìn sau.cứ như là họ được quyền chức là do TQ ban cho không bằng .Trả lờiXóa
Không thèm quan tâm đến các loại hộc giả như thế ..Trả lờiXóa
- Ông Ngọc không nói không ai nói ông câm, là trí thức ông nói ra là phải nói đúng, đừng để mang tiếng cho con cháu ông.Trả lờiXóa
- Ông nên chịu là “trí thức trùm mền” còn hơn để mọi người nói ông “mua danh ba vạn, bán danh ba đồng” đó ông à.
- Ai nói với ông Việt Nam là nước yếu vậy?
NHÀ CHÁU VỪA CÒM BÊN BBS:Trả lờiXóa
"Sau khi viết bài MỘT BUỔI THUYẾT TRÌNH VỀ “VẤN ĐỀ CHỦ QUYỀN CỦA VIỆT NAM Ở TRƯỜNG SA VÀ HOÀNG SA”, nhà cháu tự cho rằng đã hoàn thành trách nhiệm cá nhân.
Tuy nhiên, trước nhiều ý kiến cực đoan đến xúc phạm người khác, nhà cháu BUỘC LÒNG phải nói thêm:
- Những ai đã trực tiếp đến nghe, xin kể lại cho trung thực.
- Những ai đã KHÔNG trực tiếp nghe, xin cẩn trọng hơn trong phát ngôn.
Vậy thôi ạ !"
Ở đây, xin lưu ý chủ blog KHÔNG NÊN THÊM TAI-TỒ 'GIẬT GÂN'!
NXD-Blog và mọi người rất mong bác Gốc Sậy xác minh nội dụng mà tác giả Hà Đình Sơn nêu ra trong bài này.Xóa
Xin cám ơn bác rất nhiều!
Lâm Khang
Nội dung Hà Đình Sơn nêu ra không chính xác. Bên trên có một bạn đi nghe đã nói, một bạn khác cũng đã nhắc lạiXóa
"Mar 18, 2012 09:26 PM
Có lẽ ông Hà Đình Sơn thính giác hơi kém hoặc có vấn đề về tư duy thì phải. HĐS xuyên tạc trắng trợn nội dung bài nói chuyện của ông Ngọc. Ông Ngọc nói rằng chúng ta phải kiên quyết đòi HS đến cùng, nếu một đời chưa đòi được thì hai đời, ba đời... như Bắc thuộc 1000 năm mà chúng ta vẫn giành được độc lập."
Và tôi, là người đi nghe cũng xác nhận như bạn vừa dẫn ở trên:
"Ông Ngọc nói rằng chúng ta phải kiên quyết đòi HS đến cùng, nếu một đời chưa đòi được thì hai đời, ba đời... như Bắc thuộc 1000 năm mà chúng ta vẫn giành được độc lập."
Anh Diện là người có tri thức, mong anh có sự nhìn nhận khách quan.
Chào chị Chi,Xóa
Theo tôi, ghi nhận của chị và ghi nhận của tác giả Hà Đình Sơn chỉ là sự khác nhau về tiểu tiết, còn tinh thần thì như nhau chị ạ!
@Gốc SậyMar 18, 2012 09:32 PMXóa
Anh comment sao và viết bài sao cho hoàn thành " nhiệm vụ " như anh nói là quyền của Anh và mọi người có nhận thức riêng cũng giống anh hoặc hơn anh hoặc kém anh. Luật sư Hà Đình Sơn và mọi người ở đây cũng là những người có nhận thức, anh không thể nói ý kiến của họ là " cực đoan " và BUỘC anh phải nói rõ thêm như anh nói được. Anh là người làm khoa học, tôi cũng là người làm khoa học nên anh đừng vội và đôi khi tự nhầm tưởng ý kiến của anh là khoa học, nhận thức của anh về bài của ông Ngọc là đúng nhất, là kim chỉ nam...đến nỗi anh phải viết bài và comment cho mọi người " rõ " và để anh hoàn thành nhiệm vụ.
Còn mục 5 trong bài viết trên thì sao : "Ai có quan điểm khác với quan điểm trên đều là sai trái và chỉ phục vụ mục đích của một số cá nhân" ? Có d8úng là ông Ngọc phát biểu như vậy không? Ai có dự xin có ý kiến.Xóa
Nếu ông GS.TS Nguyễn Quang Ngọc có quan điểm như vậy là hoàn toàn sai. Ông ta có quan điểm như vậy là vô trách nhiệm và bán nước.Trả lờiXóa
Sư nói sư phải, vãi nói vãi hay.Trả lờiXóa
Nếu có băng ghi âm toàn bộ cuộc hội thảo thì trắng đen sẽ rõ.
Tạm thời chưa thể nói ai đúng ai sai.
Thằng cha Ngọc (xin lỗi nhưng phải gọi như thế vì tức không chịu nổi) đích thị là phản động Việt gian, cần phải bắt ngay lập tức. Thuyết trình với những quan điểm như thế thì rõ ràng đã gây nguy hải đến sự tòan vẹn lãnh thổ và an ninh quốc gia, tội nặng như thế mà không bắt, không xử thì không còn là chính quyền nhân dân nữa rồi.Trả lờiXóa
Tôi nghĩ chúng ta nên bình tĩnh trước "tiết lộ" 5 điểm (về buổi thuyết trình của GS. Ngọc) của tác giả Hà Đình Sơn.Trả lờiXóa
Thứ nhất, đấy là lĩnh hội chủ quan của người nghe (ông Hà Đình Sơn). Còn ý của GS. Ngọc có nói đúng như thế không cần có video mới rõ được.
Thứ hai, giả sử những điều tác giả Hà Đình Sơn lĩnh hội là đúng tinh thần ý kiến của GS. Ngọc thì tôi xin có ý kiến như sau:
1. Nội dung buổi thuyết trình là "Vấn đề chủ quyền của Việt Nam ở Trường Sa và Hoàng Sa", cụ thể là GS. Ngọc nói về lịch sử khẳng định chủ quyền của VN với HS, TS từ đầu cho đến 1909, trước khi có tranh chấp. Phần 5 điểm trên là phần trao đổi thêm, không phải phần trọng tâm. Chúng ta không nên đi quá sâu vào chuyện này mà nên dành nó cho một diễn đàn khác.
2. Trừ điểm thứ 4, còn các điểm 1, 2, 3, 4 đều thuộc về GIẢI PHÁP đối với vấn đề HS, TS hiện nay. Tôi nghĩ vấn đề này mỗi người có suy nghĩ riêng, có quyền đưa ra giải pháp theo cách nghĩ của mình. Chúng ta nên tôn trọng sự khác biệt, có thể tranh cãi để bảo vệ ý kiến riêng và bác bỏ ý kiến người khác nhưng đừng nên quy kết thành động cơ chính trị.
3. Riêng điểm thứ 5 - "Ai có quan điểm khác với quan điểm trên đều là sai trái và chỉ phục vụ mục đích của một số cá nhân", chỗ này người nói (ông Nguyễn Quang Ngọc) hay người thuật lại (ông Hà Đình Sơn) đã có lỗi diễn đạt, tạo nên sự mơ hồ. Chữ "SAI TRÁI" ở đây là sai trái so với chân lý (theo cách hiểu của người phát ngôn) hay so với quan điểm của nhà nước hiện nay? Dù cách hiểu nào thì tôi nghĩ GS. Ngọc không đến nỗi tuỳ tiện quy chụp người khác như thế. Tôi chỉ sợ ông HĐS nghe nhầm. Theo diễn giải của tác giả HĐS ở bên dưới thì ông hiểu "sai trái" là so với quan điểm của nhà nước. Nếu vậy lại phải quay trở lại xem ông Ngọc là người đồng ý quan điểm này của nhà nước hay ông chỉ truyền đạt quan điểm ấy? Và dù thế nào nó cũng thuộc về quan điểm, mỗi người có quyền hiểu và quyền bày tỏ.
"4- Hiện nay Việt Nam đang là nước yếu, nên chúng ta vẫn không ngừng tuyên bố Hoàng Sa và Trường Sa là của Việt Nam còn việc đòi lại và bảo vệ chủ quyền như thế nào thì không nên nôn nóng, để đến trăm năm hoặc nghìn năm sau con cháu chúng ta đòi lại cũng vẫn được;Trả lờiXóa
5- Ai có quan điểm khác với quan điểm trên đều là sai trái và chỉ phục vụ mục đích của một số cá nhân.". Là một người thầy, là một trí thức mà có những lời nói của một kẻ tiểu nhân, kiếp nhược, ích kỷ ... thì làm sao dạy cho thế hệ trẻ yêu nước được. ? tôi thật sự không còn từ ngữ nào để nói với ông ấy.
Thuyết trình vầy mới không ai bị bắt.Trả lờiXóa
Thuyết trình vầy mới không bị cúp điện.
Đúng, quá đúng. Bác Diện cứ thử thuyết trình như vầy đi, xem có bị bắt, bị cúp không.Xóa
Xin lỗi có một chỗ tôi đánh nhầm số (đầu mục 2). Xin sửa lại là:Trả lờiXóa
2. Trừ điểm thứ 5, còn các điểm 1, 2, 3, 4 đều...
Tại sao lại có những kẻ vô liêm sỉ đến thế? Tại sao lại để đến trăm năm sau, nghìn năm sau con cháu chúng ta đòi? Vậy tại sao Boxit ở Tây nguyên không để dành cho con cháu mà lại khai thác hết, hưởng hết? Lịch sử và con cháu ngàn đời sẽ phán xét cái loại "GS-TS " hèn hạ, khiếp nhược, mạt hạng như thế. Tôi khinh cả những ai lại để cho những người như ông Ngọc này làm GS-TSTrả lờiXóa
Lại thêm một con cháu Trần Ích Tắc.Trả lờiXóa
Sao chúng nó ngày càng động nhỉ??
Tôi là người tham gia buổi thuyêt trình của ông Ngọc từ đầu đến khi kết thúcTrả lờiXóa
Tôi đồng ý với 2 quan điểm đầu mà anh Sơn nói còn 3 ý sau thì anh đã nói ko chính xác
Theo tôi thì đây là một buổi thuyết trình theo quan điểm khoa học vì vậy phải nhìn nhận, đánh giá theo phương diện khoa học. Bằng những chứng cứ khoa học để chứng minh HS,TS là của Việt Nam để xây đắp niềm tin vững chắc cho việc chúng ta đòi lại HS,TS là việc làm chính nghĩa.
Có lẽ vì nóng quá nên nhiều người mong đợi những điều gì đó lớn lao hơn (như ông Ngoc sẽ kêu gọi mọi người tìm cách lấy lại HS,TS như thế nào?, hay hô hào đòi đảng và nhà nước hãy hành động để lấy lại chẳng han...). Như vậy là ko đúng mục tiêu của buổi thuyết trình, ko phải chức năng nhiệm vụ của ô. Ngọc, chưa kể là các rắc rối có thể đến với ông Ngọc nếu ông làm vậy.
Muốn đòi lại thì chúng ta phải tuyên truyền điều đó sâu rộng đến mọi công dân VN để nhân dân hiểu, đảng và nhà nước hiểu và khi đó sẽ có đủ sức mạnh để lấy lại HS,TS của chúng ta. Và chính những buổi thuyết trình như vậy là rất ý nghĩa. Ô. Ngọc cũng nói rất muốn và sẽ làm được nhiều buổi như vậy diễn ra ở trong nước và ở nước ngoài.
Ông Ngọc đã bỏ công sức sưu tầm,nghiên cứu các tài liệu sử học trong nước và quốc tế để chứng minh một cách thuyết phục việc HS, TS là thuộc chủ quyền của Việt Nam chúng ta để phổ biến đến mọi người
Như vậy là buổi thuyết trình cũng là thành công rồi ông Ngọc đã có những đóng góp cụ thể cho việc tuyên truyền lòng yêu nước và có ý thức giữ gìn tài sản ông cha ta để lại
Tôi trân trọng những đóng góp cụ thể đó của Ông!
Còn tôi không thích những ai mồm nói yêu nước mà có cách sống đặt điều nói sai sự thật cho người khác.
Tôi đã có comment về tư cách giáo sư của Mr. Ngọc ở trang anh ba sàm rồi. Nay nhân đọc bài của Ô.Hà Đình Sơn về mưu đồ của Giáo Ngọc nên phải tức cảnh sinh tình... nghi với Ông giáo sư tiến sĩ này.Ô. Ngọc có lợi thế là nhà nghiên cứu sử học nên thông kim bác cổ, có thể nói trên thông thiên văn dưới kiêm địa lý,gạn đục khơi trong đủ cả. Nhưng đúc kết lại Ô. Ngọc lại chọn đi đường của Trần ích Tắc , Lê Chiêu Thống : đường này lành dễ đi ... lên thiên triều Trung quốc! Nhà sử học quả khác người thường!Trả lờiXóa
Sao mà phức tạp thế này Ts Diện ơi! Hãy giúp làm rõ trắng đen cho bà con với , kẻo lại "chửi" oan bây giờ!Trả lờiXóa
Tôi đề nghị 3 điều này:Trả lờiXóa
1. Thứ nhất, nếu cứ tạm coi lời thuật lại của tác giả HĐS là có thật thì những ai không đồng ý có thể tranh luận lại (bằng lý lẽ và dẫn chứng) chứ không nên buông lời quy chụp, mạt sát như trên. Về vấn đề này, tôi đã từng tranh luận hàng chục cuộc, trong đó có cả mấy lần với cán bộ an ninh của Bộ Công an (khi được mời làm việc cũng như khi được "mời" uống cà phê), với bí thư chi bộ cơ quan, với bí thư chi bộ xóm phố (khi bị kiểm điểm vì đi biểu tình chống Trung Quốc), trong các cuộc tranh luận đó, tôi luôn kịch liệt phản đối cái tinh thần nhịn nhục với lý do "nước nhỏ". Có những cuộc nảy lửa mà tôi phải đứng lên bỏ đi, nhưng tôi không hề quy kết những người đối lập mình là bán nước. Mỗi người được quyền có quan điểm riêng. Mặt khác, những người có "tinh thần", nếu có trách nhiệm thực sự hãy thuyết phục những người "hèn nhát" kia, chứ không phải lăng nhục họ.
Thứ hai, đề nghị TS. Nguyễn Xuân Diện, với tư cách chủ blog, cũng giống như một ông tổng biên tập báo, hãy giữ thái độ khách quan, vô tư. Và đặc biệt giữ tinh thần DÂN CHỦ và LỊCH LÃM. Vậy nên những ý kiến quy chụp, mạt sát, chửi bới dứt khoát không đưa lên. Như thế không thể gọi là trao đổi được và chỉ có hại cho chính chủ blog.
Thứ ba, khi vấn đề là bình thường thì mỗi người có thể lấy tên ảo hoặc nặc danh, nhưng với vấn đề tranh luận liên quan trực tiếp tới một cá nhân (ở đây là GS. Nguyễn Quang Ngọc) thì nên nêu TÊN THẬT, có thể cả địa chỉ, số ĐT (nhất là với những ai độc giả blog này chưa từng biết, những ai có ý kiến đối lập). Như thế vừa để tiện liên hệ trao đổi nếu cần, vừa để ràng buộc trách nhiệm phát ngôn. Tôi thấy lạ là một số người mạt sát GS. Ngọc là "hèn", nhưng bản thân họ chỉ viết mỗi cái còm trên blog cũng phải giấu tên thì họ anh hùng ở chỗ nào?
Thưa bác Đào Tiến Thi,Xóa
Tôi đã "kiểm duyệt" và đã loại bỏ mà không cho hiển thị hàng trăm comments mạt sát và cá nhân rồi, thưa bác!
Thưa bác Đào Tiến Thi bác chẳng phải "xui trẻ ăn cứt gà" đấy chứ ?Xóa
TH
Tôi ở Mễ Trì, là bạn ông Ngọc. Rất tiếc là buổi đó tôi không đi được nên không có quyền bình luận. Nhưng tôi đã đọc nhiều ý kiến quanh chuyện này thì thấy rằng: Trong chuyện này (chuyện này thôi nhé), những ai đang "ném đá" vào ông Ngọc thì ném nhầm là cái chắc. Trong cuộc sống và trò chuyện cùng nhau, tôi thấy ông Ngọc là người kiên định về vấn đề HS, TS là của Việt Nam, nhiều khi kiên định đến mức sỗ sàng và văng tục vào bọn diều hâu tàu khựa. Tôi tin rằng, nếu có chuyện xẩy ra, ông Ngọc là người lại cầm súng đầu tiên dù đã ngoài 60 tuổi. Tôi kêu gọi hãy "ném đá" đúng chỗ nếu không oan cho người ta và làm loãng vấn đề.Trả lờiXóa
Không phải chuyện cá nhân mà là vấn đề nguyên tắc. Nội dung NĂM ĐIỂM ở trên là hoàn toàn sai trái, không phân biệt ai là người phát biểu ra nóXóa
Vấn đề là 5 điểm trên có chính xác như vậy không. Bác hãy lắng nghe những người có trực tiếp tham dự nói đã.Xóa
5- Ai có quan điểm giống với quan điểm trên đều là sai trái và chỉ phục vụ mục đích của một số cá nhân - Những kẻ cam tâm dâng biển đảo cho quân xâm lược - tức là những kẻ bán nước.Trả lờiXóa
Tớ chả đi dự nhưng riêng đoạn cuộc hội thảo được tổ chức một cách êm đẹp, không bị đình chỉ hoặc quấy phá thì tớ cũng biết nội dung của nó là gì rồi.Trả lờiXóa
Chuẩn.Xóa
Hội thảo theo đơn đặt hàng của an ninh và nhà nước
Hôm trước xem tin về buổi thuyết trình này đã buồn rồi, nay Bác Diện đăng tin này lại bồi thêm cho một cú nữa, thất vọng toàn tập.Trả lờiXóa
Tôi không được tham dự, nhưng cảm thấy hình như GS Ngọc phải lựa đường "làm dâu", cốt yếu nói lên được chủ quyền HS/TS. Nếu biết 1 cách rành rẽ việc chủ quyền đã xác lập 1 cách chính đáng từ xa xưa thì tất yếu mọi người sẽ hiểu phải làm gì. Nếu nói căng quá thì chính quyền "cúp điện" làm sao? Vấn đề ở đây hình như không phải ở chỗ GS Ngọc mà là CÁI GÌ BUỘC cho GS Ngọc phải TRÁNH NÉ BỚT ĐI. " ở nước mình bây giờ nó thế, ai cũng hiểu. Tôi nghĩ nội dung khẳng định chủ quyền từ buổi nói chuyện là tạo thêm lòng tin và lửa đấu tranh rồi. Chúng ta cẩn thận không khéo ném đá nhầm, nếu có băng ghi âm thì mới có thể nói chính xác được. Đấu tranh với kẻ thù bây giờ còn phải đấu tranh với cái hèn nhân danh này nọ của những kẻ đang có quyền cắt cầu dao điện ở chính nước mình nữa !Xóa
Ông Ngọc đâu rồi? Ai cho ông Ngọc nói không sai đâu rồi???Trả lờiXóa
Bây giờ cứ coi như đây là quan điểm của riêng ông Hà Đình Sơn, một người tham gia buổi thuyết trình hôm đó. Nội dung đã rõ ràng thế này rồi. Nếu bản thân ông Ngọc thấy đó là sai thì ông lên tiếng xác minh lại. Và bất cứ người nào cho rằng ông Ngọc đúng thì cũng vui lòng xác nhận lại nội dung. Tại sao Chủ thể của buổi thuyết trình lại chọn cách im lặng như vậy sau cả mấy ngày tranh cãi, hay ông đang mắc cái gì trong họng thế ạ?
1- Hoàng Sa là vấn đề song phương giữa Việt Nam và Trung Quốc;Trả lờiXóa
2- Trường Sa là vấn đề đa phương giữa Việt Nam, Trung Quốc và các nước liên quan;
3- Không nên đưa vấn đề Hoàng Sa, Trường Sa ra Tòa án quốc tế, hay Liên hợp quốc
Ba quan điểm này tôi đã trực tiếp nghe ông Nguyễn duy Chiến, Phó ban BG, Bộ Ngoại giao nói. Đó là quan điểm "chính thống" nên có lẽ GS Ngọc cũng phải nói theo.
Theo tôi TS Ngọc đã nói những gì có thể nói trong bối cảnh hiện này, ví dụ HS- TS là của Việt Nam.Trả lờiXóa
TS Ngọc không bảo HS-TS là của Trung Quốc !
Tuy nhiên có lẽ TS Ngọc chưa nói hết những điều cần nói về chủ quyền HS hiện nay và sự thật là HS đang bị bọn man rợ trung quốc chiếm đóng. Có lẽ vì như vậy mà nhiều người bức xúc !
Nhưng xin hãy thông cảm cho TS Ngọc. Các bạn phải nhớ rằng
1) CLB Nguyễn Văn Bình hội thảo về HS-TS còn bị cấm không cho phép thì huống gì một hội thảo HS-TS tổ chức trong một viện Đại Học của nhà nước (một cơ sở quốc doanh của chính phủ).
2) Những người biểu tình về HS-TS , có tội tình chi mà vẫn bị bắt, bị đánh, bị hỏi cung tại đồn công an, bị cho đi phục hồi nhân phẩm, bị đài truyền hình HN cho lên mặt TV mạ lị mà cụ thể là các bác, các anh, các chị: NV Nguyên Ngọc, TS Nguyễn Quang A, TS Xuân Diện, Chí Đức, chị Bùi Hằng v.v...
Do vậy cái ấm ớ gây nên bực tức không phải là TS Ngọc đâu mà AI thì các bác tự hiểu ! theo tôi TS Ngọc đã làm hết sức mình !
Tuy nhiên tôi cũng xin TS Ngọc thông cảm với những bức xúc của dân mình về phần tôi , tôi cũng xin TS bỏ qua nếu có gì mạo phạm TS!
Nói chung cho dù cái gì (hành động, suy nghĩ, việc làm, lời nói) dính dáng đến các đỉnh cao trí tuệ hiện nay đều gây phản cảm, bực bội trong nhân dân từ việc chạy sang trung quốc của ông Hồ Xuân Sơn cho đến Tiên Lãng, những phát biểu của đại ca Ca, cho đến các bác lãnh đạo HP, đến các vụ việc Nông Trường Sông Hậu, PMU 18, Đại Lộ Đông Tây, Securency, HS-TS, 16 chữ vàng, tham ô hủ hóa, bắt hoc sinh nữ bán dâm Hà Giang rồi bỏ tù người ta, vùi nghĩa địa trong đêm, đinh bắt học chữ hán bậc tiểu học, vedan, quan lớn đánh bạc tỷ , dân oan chết oan chỉ vì con vịt hay cái mũ bảo hiểm, không biết bao nhiêu mà kể !
Thôi thì cần thông cảm cho nhau , được cái gì hay cái nấy đã. Vấn đề là cần đoàn kết và thông cảm !
Xin đề nghị bác Nguyễn Xuân Diện tìm băng ghi âm buổi thuyết trình, ghi lại bằng chữ, để mọi người cùng đọc. Như vậy, sẽ tránh ngộ nhận rồi bình luận xa vời, không sát nội dung buổi thuyết trình.Trả lờiXóa
nếu thật buổi nói chuyện thé này thì đâu gọi là "kẻ sỹ " hay "G S tiến sĩ(ông này chắc già rồi mà không bình thường "Trả lờiXóa
4- Hiện nay Việt Nam đang là nước yếu, nên chúng ta vẫn không ngừng tuyên bố Hoàng Sa và Trường Sa là của Việt Nam còn việc đòi lại và bảo vệ chủ quyền như thế nào thì không nên nôn nóng, để đến trăm năm hoặc nghìn năm sau con cháu chúng ta đòi lại cũng vẫn được;Trả lờiXóa
5- Ai có quan điểm khác với quan điểm trên đều là sai trái và chỉ phục vụ mục đích của một số cá nhân.
Kinh khủng quá.Không còn gì để nói với tên Hán tặc có hàm GS.TS Ngọc này
Tội nghiệp cho GS. Ngọc. Nếu GS có sai sót gì thì cũng chưa đến mức bị phỉ báng như vậy. Còn cái ông Nguyễn Duy Chiến, Phó ban biên giới, cũng tại ĐHQG, dám công khai ca ngợi hành động côn đồ của TQ (cắt cáp tàu của ta) là "yêu cho vọt" và hàng chục câu nói bậy bạ khác thì chả thấy ai hó hé gì. Các còm sỹ của ta hãy xem lại mình đã công bằng hách quan chưa?Trả lờiXóa
Ôi!Tiến hay Tiền sì,tiến sĩ gì mà nói ra khỏi miệng những điều làm người nghe hiểu nhầm nhiều thế thì Đầu tiên xin bỏ hai cái chứ tờ sờ đi cho xong!Còn nếu kẻ nào dựng đứng chuyện này lên để mọi người đấu đá...nhau thì kẻ ấy đã đạt được mục đích qua yêu cầuTrả lờiXóa
Tôi không là học giả,học thật gì hết,tôi chỉ từng là thằng lính đã có thằng bạn bị bọn Trung quốc sát hại trong số 64 chiến sĩ hy sinh.Tôi không dám tranh luận gì vì không có kiến thức nhưng tôi hoàn toàn thống nhất với tuyên bố của Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng Hoàng sa,Trường sa là của VN bị TQ ăn cướp và tôi không đồng tình với thái độ phản ứng yếu đuối,bạc nhược tới mức hèn hạ của VN đối với TQTrả lờiXóa
So sánh giữa:Trả lờiXóa
+ 5 điểm mà bác Hà Đình Sơn đã ghi nhận và hiểu rằng đó là "quan điểm của GS TS Nguyễn Quang Ngọc và những người tổ chức buổi thuyết trình"
+ file trình chiếu "những vấn đề đang đặt ra" của GS TS Ngọc gồm 7 điểm (xin xem tấm hình cuối trong bài tường thuật của TS Nguyễn Hồng Kiên)
thì tôi thấy hầu như là khác biệt hẳn nhau. Chẳng hạn điểm thứ 2 trong file của bác Ngọc ghi rằng: "Phải bằng mọi cách đòi lại chủ quyền đã mất ở Hoàng Sa". Không lẽ bác Ngọc đã trình chiếu cái file rành rành như vậy khi thuyết trình, mà lúc trao đổi cuối buổi lại nói rằng "không nên nôn nóng, để đến trăm năm hoặc nghìn năm sau con cháu chúng ta đòi lại cũng vẫn được"? Đó chỉ là một ví dụ. Các điểm khác trong hai bản so sánh trên, theo tôi hiểu, cũng mâu thuẫn với nhau.
Như vậy, có lẽ có sự hiểu nhầm ý nhau chăng? Tôi cho là có sự hiểu lầm. Tuy nhiên, tôi cũng không trách bác Sơn hay những ý kiến nóng nảy khác trên mạng về cuộc thuyết trình này. Lùi xa một chút khỏi sự tranh cãi, tôi cảm thấy sự thể này nói lên rằng người dân đã "bức xúc" đến độ không còn chịu đựng nổi trước hàng lô hàng lốc những bất mãn gần đây về hiện tình đất nước.
Đó là điều đáng cho các vị lãnh đạo cao nhất phải lưu ý và cân nhắc khi chọn lựa.
Và theo tôi, đó cũng là điều đáng mừng cho tất cả chúng ta, nếu chúng ta có lòng với quê hương. Nếu bác Ngọc có bị "ném đá" oan, xin bác cũng đừng buồn. Tấm lòng mình ra sao, có đất trời chứng giám, vẫn có thời gian để mình chứng minh. Khi đất nước lâm nguy thì cả mạng sống mình cũng không tiếc, sá gì chút hiểu nhầm hay chút tai tiếng cá nhân. Nếu lòng người dân biết phẫn nộ khi giặc lăm le ngoài biên ải, thì đó là một đại phúc cho dân tộc mình!
Những người này không đại diện cho nhân dân và dân tộc Việt Nam.Không đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân Việt Nam.Phí thời gian và công sức mà đi nghe cái loại hội thảo như thế này chỉ tốn tiền thuế của dân nộp để trả lương cho họ.Trả lờiXóa
nước yếu thì phải dùng đa phương và tòa án quốc tế để bảo vệ quyền lợi của mình.chả lẽ nghiên cứu của ông ngọc là đồ dởm,mà trưng ra để lòe dân.hành động của bọn tầu xua quân giết người cướp đảo theo dịnh nghĩa quốc tế đó là hành động xâm lược.nhà sử học như ông ngọc không dám gọi bọn tấu là xâm lược.thì ông nên về nhà mà đuổi gà cho vợ chứ đùng làm thầy để lừa dân.ông đáng bị dân tộc việt nam ném đá cho đến chết. những kẻ như ông sẽ có ngày bị xử.Trả lờiXóa
Xem lại xem cha Ngọc này có phải người hoa không, coi chừng đây là thế lực thù địchTrả lờiXóa
Về 5 điểm mà bạn Hà Đình Sơn khái quát lại bên trên đây thì cụ thể như sau: về điểm 1 và 2 là ông Ngọc nói: gần đây Việt Nam và Trung Quốc đã đạt được thống nhất như thế (tức là ông Ngọc kể lại). Điểm 3 và 4 thì đúng như ý kiến của "Người đi nghe thuyết trình" thuật lại, không đồng tình với sự thuật lại không trung thực của bạn Hà Đình Sơn. Điểm 5 cũng ngược với bạn Sơn kể lại.Có lẽ bạn Sơn nghe không rõ trong khi cả tim và đầu bạn đang "bốc hỏa" nên mới ra cơ sự sai lạc đến như thế, hoặc là bạn cố tình xuyên tạc thì đành miễn bàn mà phải cậy nhờ đến những bác ghi âm thôi.Trả lờiXóa
Thậm chí khi nói đến điểm 4, ông Ngọc còn dùng một từ rất "đời thường" là "ai từ bỏ (việc công nhận chủ quyền và đòi lại HS) thì chỉ có ĐIÊN". Sao chưa thấy bạn nào nhắc lại chi tiết này, hé hé,.
Quy kết quá hàm hồ, không thể chấp nhận được! Các quan điểm khác nhau là bình thường và cần tranh luận công khai để tìm ra chân lý!Trả lờiXóa
Nhân vụ việc "lùm xùm" này mà tôi tìm thấy và đọc được trang này. Ngoài những người nói bậy, chửi bới bâng quơ thì không bàn đến ra,tôi thấy rõ một bộ phận "cố tỏ ra nguy hiểm". Thực sự qua đây thì biết được rất ít người thực sự hiểu/có đủ tri thức và tâm thế để hiểu về vấn đề Trường Sa, Hoàng Sa. Càng rất ít người biết được những việc Ông Nguyễn Quang Ngọc đã làm cho Trường Sa - Hoàng Sa. Tôi thấy buồn vì có một số người cổ súy cho những cách làm không đúng đắn. Các bạn có thực sự nghĩ rằng cách làm đó thì đòi được Trường Sa - Hoàng Sa ư?? Hãy thử bỏ ra 15" để nghĩ xem: bạn tập trung một nhóm lại, đấu tranh ở ...bờ hồ Hoàn Kiếm; lên diễn đàn nói năng lỗ mãng kiểu chợ búa, mạt sát người này, việc kia... bằng blog cá nhân, và thế là Trung Quốc (cùng nhiều nước khác ở Biển Đông) sẽ vội vàng soạn công hàm gửi cho Việt Nam về việc chấm dứt tranh chấp/thừa nhận chủ quyền tuyệt đối của Việt Nam ư??? Nếu bạn nghĩ như thế tôi sẽ không nói nữa! Còn nếu bạn đã nghĩ 15" về việc đó, thì tôi mong các bạn yên tâm vì lòng yêu nước cháy bỏng(mà các bạn đang cố muốn thể hiện) sẽ có nhiều/còn nhiều cơ hội để thể hiện một cách cụ thể.Chúng ta đều biết tranh đấu bảo vệ lãnh thổ là việc khó khăn như thế nào. Chúng ta cũng đều biết đánh giá sự lợi hại của "đối thủ" chính Trung Quốc trong vụ này là như thế nào. Vì thế, nếu có "sôi sục" vì Tổ Quốc thì chúng ta rõ ràng không thể dùng cách mà các bạn đang làm được!! Nếu bạn thực sự yêu nước/chứ không phải đang hoang tưởng và hoang danh tự kỷ thì bình tâm và giữ trật tự cho những người đang thực sự từng ngày gọt giũa vũ khí chống quân thù trên mặt trận pháp lý quốc tế.Trả lờiXóa
Những dòng này của tôi có thể không được đăng cho đông đảo mọi người cùng biết về một ý kiến. Tuy nhiên, dù vậy thì tôi cũng toại nguyện đã bỏ thời gian ra vì có ít nhất một người đã đọc và đã nghĩ 15" nghiêm túc về Tổ Quốc và bản thân mình.
Cám ơn ý kiến của bác. Nhưng theo tôi, mong muốn mọi người dân trong đất nước này đều có một "tâm thế" như nhau trước việc chung thì là điều không tưởng bác ạ. Ngay anh chị em ruột trong một nhà thôi mà trước các biến cố của gia đình, mỗi người sẽ phản ứng cách khác nhau tùy theo cá tính, hoàn cảnh. Chín người thì mười ý, đời nó là vậy rồi.Xóa
Là giới trí thức thì tôi nghĩ càng dễ nhận ra cái thực tế cuộc đời đó. Mà vì tổ quốc là của chung, nên không chỉ "đành chấp nhận" thực tế đó thôi, mà còn cần "tích cực tôn trọng" sự khác biệt nữa. Thử thách lớn nhất cho người trí thức không phải chỉ là đơn độc nặn óc tìm ra lời giải, mà hơn hết là biết khôn ngoan tìm ra cách tổng hợp sức mạnh cộng đồng. Nếu chính chúng ta không biết dựa vào nhau mà cùng bảo vệ quê hương thì không nước nào có thể giúp chúng ta cả. Và cũng chẳng ai có thể một mình cứu nước!
Về "cách làm" thì nói thiệt chúng ta cũng chả biết được - một cách tuyệt đối - thế nào là đúng đắn. Đường đi của lịch sử thì nó khác các bài giải trong toán học, không hề có công thức cho sẵn. Chẳng hạn như sự phản ứng của anh em nhà họ Đoàn ở Tiên Lãng, hay sự nổi dậy của dân làng Ô Khảm bên TQ, hay sự tự thiêu của ngời Tây Tạng phản đối chính quyền... lúc đó chắc họ chả còn nghĩ đến "tâm thế" nào cho hợp lý và hiệu nghiệm nữa, đơn giản là cùng đường rồi, hết chịu nổi rồi, chẳng còn gì để mất nữa rồi!... Đôi khi lịch sử nó vận hành cách đơn giản như vậy, phải không bác?!
"bạn tập trung một nhóm lại, đấu tranh ở ...bờ hồ Hoàn Kiếm"???Xóa
Viết kiểu này chính bạn nên suy nghĩ 15 phút rồi hãy viết nha bạn. Bạn có biết trong những người "đấu tranh ở ...bờ hồ Hoàn Kiếm" có những ai không? trong đó có nhiều bậc trí thức nổi tiếng về sĩ khí về lòng trung thực, và những người đã từng hy sinh chiến đấu chống xâm lược đó bạn ạ.
Bạn có cách đấu tranh riêng của bạn rất tốt. Nếu bạn phê bình những còm chỉ trích GSTS PQNgọc bạn cứ phê bình, còn như phê bình những người yêu nước biểu tình phản đối giặc Tàu xâm lược biển đảo VN
"không thể dùng cách mà các bạn đang làm được" thì thực sự bạn cần suy nghĩ hơn 15 phút nhiều lắm.
Thân
Bạn DoKien thân, bạn đã thấy những điều nghịch lý trong cách chính quyền đối xử với các anh hùng liệt sỹ đã hy sinh ở Gạc Ma Trường Sa, Hoàng Sa. Bạn đã thấy TQ ngày càng lấn ép đối xử với VN hết sức khinh bỉ muốn làm gì là làm. Vì bạn phản đối biểu tình, bạn có thể chọn im lặng, bạn cũng có thể chọn làm một nhà sử học để đưa ra những chứng minh, tuỳ bạn.Xóa
Trong hội thảo GSTS NQNgọc đã đưa ra các công trình nghiên cứu của ông về chủ quyền Trường Sa Hoàng sa trước 1909 là rất quý, nếu như ông dừng lại ở cương vị của một nhà khoa học. Tuy nhiên nếu thực sự ông đã trình bày 5 điểm đúng như anh Hà Đình Sơn nói thì tôi chắc chắn rằng cái lợi ông làm không bù được cái hại ông làm đối với đất nước.
Bạn ạ đưa ra 5 điều ấy là tiếm quyền của nhân dân là sai, xem xét 5 điều trên, điều 1 GS cho rằng vấn đề Hoàng Sa nên để giải quyết song phương với Trung quốc là sai. Điều 3,4,5 làm hại đến quyền lợi của Tổ Quốc, điều 2 "Trường Sa là vấn đề đa phương giữa Việt Nam, Trung Quốc và các nước liên quan" tôi cho là đúng phải đưa ra giải quyết đa phương đa quốc gia.
Hy vọng có sự hiểu lầm ở đây chứ đã là GSTS lẽ nào GS NQNgọc lại không biết suy nghĩ đến thế.
Cám ơn bác Hà Lê có comment rất hay.
Chào bạn
Cảm ơn ý kiến của bạn dokienvn. Nhưng xin lỗi bạn, liệu rằng bạn có hơi hồ đồ một chút không? :Xóa
Thực tế bạn đã hồ đồ khi nghĩ nghĩ rẵng : "Những dòng này của tôi có thể không được đăng cho đông đảo mọi người cùng biết về một ý kiến".
Bạn đã hồ đồ khi nhận định, đánh giá "một người" khi bạn viết : "dù vậy thì tôi cũng toại nguyện đã bỏ thời gian ra vì có ít nhất một người đã đọc và đã nghĩ 15" nghiêm túc về Tổ Quốc và bản thân mình".
Và đây nữa phải chăng bạn cũng đã hồ đồ, vì "những người đang thực sự từng ngày gọt giũa vũ khí chống quân thù trên mặt trận pháp lý quốc tế" rất cần đến sự thể hiện lòng yêu nước của nhân dân ta, của dân tộc ta. Vũ khí mà bạn muốn nói không thể sắc bén nếu thiếu tiếng nói đồng lòng của tất cả người dân yêu nước.
…
Chả có lẽ bạn không nhận thức được rằng : "Nếu lòng người dân biết phẫn nộ khi giặc lăm le ngoài biên ải, thì đó là một đại phúc cho dân tộc mình!" (Trích comment của bạn Ha Le)
@ Nặc danhMar 19, 2012 07:47 PM! Chắc là bạn muốn nói tới comment của Ha Le, đúng không? Nếu đúng như vậy thì tôi cũng đồng ý với bạn.Xóa
Và tôi cũng cảm ơn cả comment của bạn nữa.
Thưa DoKienVN,Xóa
Nếu giáo sư NQNgọc thật sự đưa ra 5 điểm trên thì khó mà tin rằng ông là "người đang thực sự từng ngày gọt giũa vũ khí chống quân thù trên mặt trận pháp lý quốc tế" vì ông đã xếp vũ khí hàng giặc ngay từ đầu. Vậy nên tôi mong ông có lời giải thích hoặc một băng ghi âm cuộc hội thảo đuợc đưa lên mạng cho mọi người cùng nghe.
Anh DoKienVN chắc cũng biết TQ tuần này vừa bắt giữ 2 tàu đánh cá của VN ở Quảng Ngãi, giam 21 người, đòi 70000 nhân dân tệ tiền chuộc. Anh nghĩ gì về phản ứng yếu ớt của chính quyền VN như thường lệ?
Tôi tự hỏi trong khi người yêu nước biểu tình chống Tàu xâm lược thì anh chê là "không phải cách", vậy phản ứng yếu ớt này của chính quyền nhà nước, nếu cộng thêm với 5 điều tai hại nói trên( nếu là thật) sẽ đưa VN về đâu?
Thưa bạn dokienvn! Tôi cũng muốn hỏi bạn có thái độ phản ứng thế nào khi biết TQ tuần này vừa bắt giữ 2 tàu đánh cá của VN ở Quảng Ngãi, giam 21 người, đòi 70000 nhân dân tệ tiền chuộc? Phải chăng bạn cũng đang "bình tâm" ngồi chờ kết quả phản ứng của chính quyền nhà nước như thường lệ?Xóa
Anh dokienvn nói : "Nhân vụ việc "lùm xùm" này mà tôi tìm thấy và đọc được trang này" và "Thực sự qua đây thì biết được rất ít người thực sự hiểu/có đủ tri thức và tâm thế để hiểu về vấn đề Trường Sa, Hoàng Sa", anh dokienvn nói vậy có QUÁ hồ đồ không? Và tôi cũng muốn nhắc lại để anh nhớ rằng : Chủ nghĩa Mác đã chỉ ra xuất phát điểm sai dù có nguỵ biện, bào chữa, bảo vệ gì càng sai không bao giờ đi tới chân lí, điều đó ai đã từng học triết học sơ đẳng nhất cũng hiểu.Xóa
Anh dokienvn nói : “tôi mong các bạn yên tâm vì lòng yêu nước cháy bỏng(mà các bạn đang cố muốn thể hiện) sẽ có nhiều/còn nhiều cơ hội để thể hiện một cách cụ thể”, vậy theo anh sự việc TQ vừa bắt giữ 2 tàu đánh cá của ngư dân ở Quảng Ngãi, giam 21 người, đòi 70000 nhân dân tệ tiền chuộc thì có phải là cơ hội để chúng ta thể hiện lòng yêu nước không và bằng cách nào? Hay cứ theo lời khuyên của anh là cứ “bình tâm và trật tự” chờ đợi kết quả phản ứng của nhà nước như mọi lần trước ?
Anh dokienvn có thể “bình tâm” trước sự việc người của TQ thường xuyên bắt bớ, đánh đập, cướp tài sản của đồng bào ngư dân mình?
Hồ Nguyên Trừng đã nói: Thần không sợ đánh, chỉ sợ lòng dân không theoTrả lờiXóa
Thế hệ chúng ta đã để mất HS, nếu muốn lấy lại HS mà cứ chần chừ, chỉ nói, không hành động và chờ con cháu chúng ta đòi như GS Ngọc nói thì tôi thấy thất vọng quá!Trả lờiXóa
Bà con ơi. Tôi là người đã không dự buổi thuyết trình của ông Ngọc, nên về nguyên tắc không thể góp ý đúng sai. Tuy nhiên, nhìn qua nội dung chính (các slides mà anh Diện đăng lại), tôi thấy khá hợp lý và mừng rằng đây sẽ là cơ sở cho các nghiên cứu tiếp theo trong sự nghiệp "lấy lại" Hoàng Sa và các đảo Trường Sa của ta đang bị Trung quốc cướp đoạt. Tôi không nghĩ ông Ngọc có thể làm gì nhiều hơn trong một buổi thuyết trình như vậy. Tôi chỉ cảm thấy rằng cái tựa đề mà ông Ngọc đặt ra cho buổi thuyết trình không được cụ thể nên đã làm một số người mong đợi hơi bị nhiều. Ngay cái tựa đề bài viết này cũng vậy, nó gần như làm cho tôi bị sốc, mà thật ra có thể chỉ là sự "cảm nhận" của ông H.Đ.Sơn đối với ông Ngọc. Tôi thích sự cương quyết lấy lại Hoàng sa của ông Sơn nhưng chưa thấy có cơ sở nào để nói rằng ông Ngọc thiếu cương quyết hay "nhu nhược" trong chuyện ấy. Vì vậy tôi mong mọi người nên đoàn kết hơn.Trả lờiXóa
Quá hay.Trả lờiXóa
Nếu như vậy thì cho tôi hỏi 1 câu:
"Nhà TS Ngọc bị hàng xóm chiếm, nhà hàng xóm mạnh, đông con, thế nên nhà TS Ngọc sẽ chấp nhận để hàng xóm chiếm, chiều chiều ra đầu đường kêu là nhà đó là của chúng tôi, bây giờ tôi đang yếu, đời con cháu tôi sẽ đòi"
Liệu có đúng như vậy không?
Quá buồn cười ! Thật nực cười cho TS Ngọc.
Tôi chẳng hiểu gì cả?.Trả lờiXóa
1. Với tư cách một nhà khoa học thì không được kết luận như điều 5.
2. Với tầm của một nhà khoa học thì không nói những lời ở điều 4.
3. Với tài năng của một nhà khoa học, với trí tuệ của người Việt Nam, với chứng cứ về lịch sử của Hoàng Sa và Trường Sa mà kết luận như điều 3 là quá hèn nhát, nhu nhược.
Thanks
Thưa bác Moi! Bác nói hay lắm, nhà khoa học chân chính phải có đủ cả cái Tâm, cái Tầm và cái Tài.Xóa
HG
5- Ai có quan điểm khác với quan điểm trên đều là sai trái và chỉ phục vụ mục đích của một số cá nhân.Trả lờiXóa
SIÊU BỐ LÁO
Viện trưởng Viện Việt Nam học ???Trả lờiXóa
Tôi đã từng nói chuyện với GS Ngọc rất nhiều lần về vấn đề Hoàng Sa và Trường Sa, và cũng là một trong những người giúp GS đi tìm tài liệu ở Pháp nên tôi không tin 5 điều kết luận mà bác Hà Đình Sơn đã nêu ở trên. Theo tôi, GS Ngọc là một người có tâm huyết với vấn đề đòi lại chủ quyền của Việt Nam ở Hoàng Sa và Trường Sa. Mỗi lần có dịp công tác ở châu Âu, giáo sư đều dành thời gian qua Pháp, khi thì vào các thư viện, lưu trữ, khi thì gặp gỡ và làm việc cùng các nhà khoa học nước ngoài có tâm với vấn đề HS-TS của Việt Nam. Tôi đang học tập ở nước ngoài nên không rất tiếc không thể đến dự cuộc nói chuyện này nhưng tôi tin bác Sơn đã hiểu sai ý của GS Ngọc, hoặc cố tình xuyên tạc chyện này. Tôi mong các bác sớm công khai đoạn băng ghi âm, thậm chí là ghi hình để đối chứng, chứng minh cho sự trong sạch và cho cái tâm, cái tài của GS Ngọc.Trả lờiXóa
Ông Hà Đình Sơn đã xuyên tạc câu nói của ông Ngọc. Tôi cũng là người đi nghe buổi nói chuyện hôm đó. Rõ ràng ông Ngọc có nói việc đòi Hoàng Sa là liên tục, đời chúng ta làm, đời con cháu chúng ta làm. Hôm nay chưa đòi được thì ngày mai đòi... Có lẽ ông Hà Đình Sơn nên nghe lại ghi âm để biết chính xác hơnTrả lờiXóa

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

Server: GSE


markdown:
# Lịch trình tiến hóa của sự sống
**Lịch trình tiến hóa của sự sống** liệt kê những sự kiện lớn trong sự phát triển của [sự sống](/wiki/S%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng) trên [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t). Để biết thêm chi tiết về các sự kiện này, xem [Lịch sử Trái Đất](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t), và [niên đại địa chất](/wiki/Ni%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t). Thời gian liệt kê ở đây được ước tính dựa trên các chứng cứ khoa học.
Trong
[sinh học](/wiki/Sinh_h%E1%BB%8Dc), [tiến hóa](/wiki/Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a) là quá trình mà qua đó các [sinh vật](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt) nhận được và truyền lại các [đặc tính](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_t%C3%ADnh_(sinh_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) từ thế hệ này sang thế hệ khác. Việc diễn ra trong một thời gian rất dài của nó giải thích nguồn gốc của [các loài mới](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_h%C3%ACnh_th%C3%A0nh_lo%C3%A0i&action=edit&redlink=1) và sự đa dạng của sinh giới. Các loài cùng thời nhau liên quan đến nhau bởi [cùng gốc](/w/index.php?title=C%C3%B9ng_g%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1), sản phẩm của sự tiến hóa và [sự hình thành loài](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_h%C3%ACnh_th%C3%A0nh_lo%C3%A0i&action=edit&redlink=1) qua hàng tỉ năm.
## Mục lục
## Lịch trình cơ bản[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=1)]
Lịch trình cơ bản là một Trái Đất 4,6 tỉ năm tuổi, với xấp xỉ:
- 3,5 tỉ năm của
[sinh vật nhân sơ](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_s%C6%A1)
- 3 tỉ năm của
[quang hợp](/wiki/Quang_h%E1%BB%A3p)
- 2 tỉ năm của
[sinh vật nhân chuẩn](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_chu%E1%BA%A9n)
- 1 tỉ năm của
[sinh vật đa bào](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91a_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1),
- 600 triệu năm của
[động vật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt)đơn giản
- 570 triệu năm của
[động vật chân đốt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp)(tổ tiên của côn trùng, nhện và giáp xác)
- 550 triệu năm của động vật phức tạp
- 500 triệu năm của
[cá](/wiki/C%C3%A1)và tổ tiên loài lưỡng cư
- 475 triệu năm của
[thực vật đất liền](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_ph%C3%B4i)
- 400 triệu năm của
[côn trùng](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng)và [hạt](/wiki/H%E1%BA%A1t)
- 360 triệu năm của
[động vật lưỡng cư](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0)
- 300 triệu năm của
[bò sát](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t)
- 200 triệu năm của
[động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)
- 150 triệu năm của
[chim](/wiki/Chim)
- 130 triệu năm của
[hoa](/wiki/Hoa)
- 65 triệu năm từ khi
[khủng long](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long)phi-điểu [tuyệt chủng](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_Cretaceous-Tertiary&action=edit&redlink=1)
- 2,5 triệu năm từ khi xuất hiện
[Chi Người](/wiki/Chi_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(Homo).
- 200 nghìn năm từ khi loài người trông giống như ngày nay.
- 25 nghìn năm từ khi
[người tiền sử Neanderthals](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD_Neanderthals&action=edit&redlink=1) [tuyệt chủng](/wiki/Tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng).
## Lịch trình chi tiết[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=2)]
Trong các bảng dưới đây:
- "Ma" = "triệu năm trước"
- "ka" = "nghìn năm trước"
[Liên đại Hỏa Thành](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_H%E1%BB%8Fa_th%C3%A0nh)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=3)]
|Thời điểm||Sự kiện|
|4567.17 Ma||Hành tinh
|[Theia](/wiki/Theia_(h%C3%A0nh_tinh))đập vào nhau, tạo thành vô số vệ tinh quay theo quĩ đạo quanh Trái Đất non trẻ. Những vệ tinh này cuối cùng hợp nhất lại tạo nên [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng). Lực hấp dẫn của Mặt Trăng mới làm ổn định [trục quay](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5c_quay&action=edit&redlink=1)vốn đang thay đổi của Trái Đất và tạo điều kiện cho việc hình thành sự sống. [[1]](#cite_note-1) [lớp vỏ](/wiki/L%E1%BB%9Bp_v%E1%BB%8F_(%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t))cứng lại. [Khí quyển](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)và các [đại dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng)hình thành. [[2]](#cite_note-2) [Sự sống đầu tiên](/wiki/Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng)xuất hiện, có thể phát triển từ các phân tử [tự sao](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3_thuy%E1%BA%BFt_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_RNA&action=edit&redlink=1) [RNA](/wiki/ARN). Sự tự sao của các sinh vật này cần đến các tài nguyên như năng lượng, không gian và các khối kiến tạo nhỏ hơn, sớm trở nên bị giới hạn do cạnh tranh. [Chọn lọc tự nhiên](/wiki/Ch%E1%BB%8Dn_l%E1%BB%8Dc_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn)khiến các phân tử này phải tự sao hiệu quả hơn. Các phân tử [DNA](/wiki/ADN)sau đó đảm nhiệm nhiệm vụ tự sao chính. Chúng nhanh chóng phát triển bên trong một màng tế bào đóng trong đó cung cấp các điều kiện hóa lý ổn định hơn giúp chúng tự sao hiệu quả hơn: [Tế bào nguyên thủy](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o#Ngu.E1.BB.93n_g.E1.BB.91c_t.E1.BA.BF_b.C3.A0o). Lúc này khí quyển không chứa bất kì [oxy](/wiki/%C3%94xy)tự do nào. [Late Heavy Bombardment](/w/index.php?title=Late_Heavy_Bombardment&action=edit&redlink=1): Tỉ lệ cao nhất của các [sự kiện va chạm](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_va_ch%E1%BA%A1m&action=edit&redlink=1)trên Trái Đất, [Mặt Trăng](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng), [Sao Hỏa](/wiki/Sao_H%E1%BB%8Fa), [Sao Kim](/wiki/Sao_Kim)và [Sao Thủy](/wiki/Sao_Th%E1%BB%A7y)bởi các [tiểu hành tinh](/wiki/Ti%E1%BB%83u_h%C3%A0nh_tinh)và [sao chổi](/wiki/Sao_ch%E1%BB%95i). Sự [hỗn loạn](/w/index.php?title=H%E1%BB%97n_lo%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1)liên tục này có thể đã kích thích sự sống tiến hóa (xem [thuyết tha sinh](/w/index.php?title=Thuy%E1%BA%BFt_tha_sinh&action=edit&redlink=1)). Người ta nghĩ rằng những va chạm này đã làm nước biển sôi lên và bốc hơi hoàn toàn nhưng sự sống vẫn phát triển. [[3]](#cite_note-3) [Tế bào](/wiki/T%E1%BA%BF_b%C3%A0o) giống [sinh vật nhân sơ](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_s%C6%A1) xuất hiện. Những sinh vật đầu tiên này là [sinh vật tự dưỡng](/w/index.php?title=Sinh_v%E1%BA%ADt_t%E1%BB%B1_d%C6%B0%E1%BB%A1ng&action=edit&redlink=1): Chúng sử dụng [Điôxít cacbon](/wiki/Cacbon_%C4%91i%C3%B4x%C3%ADt) như là một nguồn [cacbon](/wiki/Cacbon) và [oxy hóa](/w/index.php?title=Oxy_h%C3%B3a_kh%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) nguyên liệu vô cơ để sản ra năng lượng. Sau đó, sinh vật nhân sơ tiến hóa [glycolysis](/w/index.php?title=Glycolysis&action=edit&redlink=1), một loạt các phản ứng hóa học nhằm giải phóng năng lượng của các phân tử hữu cơ như [glucose](/wiki/Glucose). Glycolysis tạo ra các phân tử [ATP](/wiki/Adenosin_triphosphat) như là phân tử trao đổi năng lượng ngắn hạn, và ATP tiếp tục được sử dụng ở hầu hết các sinh vật, không đổi, cho đến ngày nay.
[Liên đại Thái Cổ](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_Th%C3%A1i_c%E1%BB%95)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=4)]
3800 Ma - 2500 Ma
|Thời điểm||Sự kiện|
|3500 Ma||Thời gian sống của
|
Vi khuẩn phát triển các dạng nguyên thủy của
[Vi khuẩn lam](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n_lam)tiến hóa; chúng sử dụng nước như là [tác nhân khử](/w/index.php?title=T%C3%A1c_nh%C3%A2n_kh%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1), do đó sản ra oxy như là rác thải. Oxy ban đầu oxy hóa sắt hòa tan trong đại dương, tạo ra [quặng sắt](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%B7ng_s%E1%BA%AFt&action=edit&redlink=1). Sự tập trung oxy trong khí quyển dần dần tăng lên, là tác nhân có hại đối với vi khuẩn. Mặt Trăng vẫn rất gần Trái Đất và tạo ra thủy triều cao 1000 feet. Trái Đất liên tục bị tàn phá bởi gió bão. Những ảnh hưởng cực kì phức tạp này có thể đã giúp quá trình tiến hóa phát triển. (Xem [Thảm họa oxy](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A3m_h%E1%BB%8Da_oxy&action=edit&redlink=1))
[Liên đại Nguyên Sinh](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_Nguy%C3%AAn_sinh)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=5)]
2500 Ma - 542 Ma
|Thời điểm||Sự kiện|
|2500 Ma||Một vài vi khuẩn tiến hóa khả năng sử dụng oxy để lấy năng lượng hiệu quả hơn từ các phân tử hữu cơ như glucose. Hầu hết các sinh vật sử dụng oxy đều thực hiện một tập các phản ứng giống hệt nhau,
|
Hiệu ứng "runaway icehouse"
[Sinh vật nhân chuẩns](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_chu%E1%BA%A9n), họ hàng gần nhất của nó có thể là [archaea](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n_c%E1%BB%95). Sinh vật nhân chuẩn có rất nhiều [cơ quan](/wiki/C%C6%A1_quan_(sinh_h%E1%BB%8Dc))với nhiều chức năng khác nhau, có thể cùng phát triển từ [sự tiến hóa tương trợ](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_t%C6%B0%C6%A1ng_tr%E1%BB%A3&action=edit&redlink=1)của quần xã cộng sinh của [sinh vật nhân sơ](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nh%C3%A2n_s%C6%A1). Ví dụ ấn tượng nhất là [ti thể](/wiki/Ti_th%E1%BB%83), sử dụng oxy để giải phóng năng lượng từ phân tử hữu cơ và tương tự với *ngày nay. Rất nhiều sinh vật nhân chuẩn cũng đã có* [Rickettsia](/w/index.php?title=Rickettsia&action=edit&redlink=1) [lục lạp](/wiki/L%E1%BB%A5c_l%E1%BA%A1p), cơ quan bắt nguồn từ vi khuẩn lam và các sinh vật tương tự, lấy năng lượng từ ánh sáng và tổng hợp các phân tử hữu cơ. [Sinh sản hữu tính](/wiki/Sinh_s%E1%BA%A3n_h%E1%BB%AFu_t%C3%ADnh#Ngu.E1.BB.93n_g.E1.BB.91c_c.E1.BB.A7a_sinh_s.E1.BA.A3n_h.E1.BB.AFu_t.C3.ADnh)tiến hóa, dẫn tới sự tiến hóa nhanh hơn. Trong khi phần lớn sự sống vẫn tồn tại ở đại dương và hồ, một số vi khuẩn lam có thể đã sống ở đất ẩm trong thời gian này. [[6]](#cite_note-6) [Sinh vật đa bào](/wiki/%C4%90a_b%C3%A0o)xuất hiện: ban đầu là tập đoàn [tảo](/wiki/T%E1%BA%A3o), và sau đó [rong biển](/wiki/Rong_bi%E1%BB%83n), sống ở đại dương. [[7]](#cite_note-7) [choanoflagellate](/w/index.php?title=Choanoflagellate&action=edit&redlink=1)phát triển. Những [sinh vật nguyên sinh](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_nguy%C3%AAn_sinh)này (protist) được xem là tổ tiên của toàn bộ [giới (sinh học)](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [động vật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt), và đặc biệt là tổ tiên trực tiếp của [bọt biển](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_l%E1%BB%97): the [choanocytes](/w/index.php?title=Choanocyte&action=edit&redlink=1)("collar cells") của bọt biển (và một số ít nhóm động vật khác, như [giun dẹt](/w/index.php?title=Giun_d%E1%BA%B9t&action=edit&redlink=1)) có cùng cấu trúc cơ bản như choanoflagellates, và bằng chứng ADN cho thấy mối liên hệ gần gũi giữa chúng.
Sinh vật hiện đại, loài
[proterospongia](/w/index.php?title=Proterospongia&action=edit&redlink=1), bao gồm các choanoflagellates sống thành tập đoàn và cho thấy các tế bào nguyên thủy đã chuyên môn hóa cho các nhiệm vụ khác nhau, dường như rất giống với các loài tổ tiên mà đã nối lại khe hổng giữa choanoflagellates và bọt biển, và do đó giữa [protozoa](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_nguy%C3%AAn_sinh) và tất cả các sinh vật đa bào. [siêu lục địa](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba)đầu tiên ta từng biết, [Rodinia](/wiki/Rodinia), hình thành, và sau đó bị tách ra. [Kỷ băng hà](/wiki/K%E1%BB%B7_b%C4%83ng_h%C3%A0)ở [kỷ Cryogen](/wiki/K%E1%BB%B7_Cryogen), một thời gian mũ băng hóa gần toàn cầu, với các giai đoạn chuyển biến qua lại giữa [quả cầu tuyết Trái Đất](/wiki/Qu%E1%BA%A3_c%E1%BA%A7u_tuy%E1%BA%BFt_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)và [hiệu ứng nhà kính](/wiki/Hi%E1%BB%87u_%E1%BB%A9ng_nh%C3%A0_k%C3%ADnh). [Sự quay](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_quay&action=edit&redlink=1)của Trái Đất chậm dần đi chưa từng thấy. [Quả cầu tuyết Trái Đất](/wiki/Qu%E1%BA%A3_c%E1%BA%A7u_tuy%E1%BA%BFt_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t), kỷ băng hà [tiền Cambrian](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_Cambrian&action=edit&redlink=1) [kỷ Cryogen](/wiki/K%E1%BB%B7_Cryogen)nghiêm trọng tới mức đại dương của Trái Đất đóng băng hoàn toàn; chỉ ở vùng nhiệt đới nước biển còn ở dạng lỏng. Đây là đợt đóng băng lớn cuối cùng, và sau đó tiến hóa bắt đầu tăng tốc. [Bọt biển](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_l%E1%BB%97)(Porifera), [động vật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt)đa bào sớm nhất, phát triển từ các tập đoàn tế bào. Bọt biển là động vật đơn giản và nguyên thủy nhất, có những [mô](/wiki/M%C3%B4)khác nhau nhưng không có cơ, hệ thần kinh, cơ quan bên trong, hay khả năng vận động.
Theo sau bọt biển,
[Cnidaria](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%ADch_ty_b%C3%A0o) ( [sứa](/wiki/S%E1%BB%A9a), v.v...), [Ctenophora](/w/index.php?title=Ctenophore&action=edit&redlink=1), và [Ediacaran biota](/w/index.php?title=Ediacaran_biota&action=edit&redlink=1) xuất hiện ở đại dương. Cnidaria và Ctenophora là một trong những sinh vật sớm nhất có [neuron](/wiki/N%C6%A1ron), theo một dạng mạng lưới đơn giản, không có [hệ thần kinh trung ương](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BA%A7n_kinh_trung_%C6%B0%C6%A1ng). Chúng có mô [cơ (sinh học)](/wiki/C%C6%A1_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) và [hệ tiêu hóa](/wiki/H%E1%BB%87_ti%C3%AAu_h%C3%B3a) và miệng. Không giống bọt biển, những động vật này đã cấu tạo cơ thể từ các [cơ quan (sinh học)](/wiki/C%C6%A1_quan_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) và có sự [đối xứng sinh học](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%91i_x%E1%BB%A9ng_sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) [Giun dẹt](/w/index.php?title=Giun_d%E1%BA%B9t&action=edit&redlink=1) (Platyhelminthes), động vật sớm nhất có [não](/wiki/N%C3%A3o) đơn giản và là động vật đơn giản nhất có [đối xứng sinh học](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%91i_x%E1%BB%A9ng_sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), phát triển. Chúng cũng là động vật đơn giản nhất có các cơ quan mà hình thành nên ba [lớp phôi](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_ph%C3%B4i&action=edit&redlink=1). Chúng vẫn không có các cơ quan với một [hệ tuần hoàn thực sự](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n_th%E1%BB%B1c_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) hay [hệ hô hấp](/wiki/H%E1%BB%87_h%C3%B4_h%E1%BA%A5p). [Động vật chân đốt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp)xuất hiện. [Praecambridium](/w/index.php?title=Praecambridium&action=edit&redlink=1)là một trong những loài đầu tiên xuất hiện. [Tầng Ozone](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_Ozone&action=edit&redlink=1)hình thành, cho phép những chuyến chinh phục lớn lên trên đất liền. Siêu lục địa thứ hai, [Pannotia](/wiki/Pannotia), hình thành, sau đó vỡ ra vào 540 Ma.
[Liên đại Hiển Sinh](/wiki/Li%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_Hi%E1%BB%83n_sinh)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=6)]
542 Ma - hiện nay
Bao gồm ba thời kỳ:
[Đại Cổ Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_C%E1%BB%95_sinh)(542 Ma - 251.0 Ma) [Đại Trung Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Trung_sinh)(251.0 Ma - 65.5 Ma) [Đại Tân Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2n_sinh)(65.5 Ma - hiện nay)
[Đại Cổ Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_C%E1%BB%95_sinh)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=7)]
542 Ma - 251.0 Ma
|Thời điểm||Sự kiện|
|542–530 Ma||
| là một động vật ăn thịt dài tới 2 mét.
Các sinh vật giống giun phát triển các cấu trúc chuyên hóa cao hơn và tiến bộ hơn, như
Pikaia theo nhiều cách.
Những dấu chân đầu tiên trên mặt đất ta từng biết là vào khoảng 539 Ma, cho thấy những cuộc thám hiểm đầu tiên của động vật có thể còn trước cả thực vật bản địa.
[Động vật có xương sống](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_x%C6%B0%C6%A1ng_s%E1%BB%91ng)đầu tiên xuất hiện: [bộ cá giáp](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_c%C3%A1_gi%C3%A1p&action=edit&redlink=1), [siêu lớp cá không hàm](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_kh%C3%B4ng_h%C3%A0m)như *và* [Haikouichthys](/wiki/Haikouichthys) *. Chúng có bộ xương* [Myllokunmingia](/wiki/Myllokunmingia) [sụn](/wiki/S%E1%BB%A5n)bên trong, và thiếu bộ [vây](/w/index.php?title=V%C3%A2y&action=edit&redlink=1)(phần xương ức và xương chậu) của các [cá tiền sử](/w/index.php?title=C%C3%A1_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)cao cấp hơn. Chúng là tiền thân của [Siêu lớp Cá xương](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_x%C6%B0%C6%A1ng), và có quan hệ với [cá mút đá](/wiki/C%C3%A1_m%C3%BAt_%C4%91%C3%A1)và [cá Hagfish](/w/index.php?title=C%C3%A1_Hagfish&action=edit&redlink=1)ngày nay. [Sự kiện tuyệt chủng](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng)đầu tiên trong bảy sự kiện trong suốt [niên đại địa chất](/wiki/Ni%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t)xảy ra vào [thời gian chuyển giao Cambrian-Ordovician](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_Cambrian-Ordovician&action=edit&redlink=1). [Thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)nguyên thủy đầu tiên lên trên đất liền, đã tiến hóa từ tảo xanh sống dọc theo bờ hồ. [[10]](#cite_note-10) Chúng phát triển từ [[11]](#cite_note-11) [nấm](/wiki/N%E1%BA%A5m), và rất có thể thực vật và nấm đã sống cộng sinh với nhau; [địa y](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_y)là ví dụ điển hình cho những quan hệ cộng sinh như vậy nhưng một số nhà khoa học tin rằng [đồng hồ phân tử](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_h%E1%BB%93_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)là bằng chứng chó thấy thực vật đất liền và nấm đã xuất hiện sớm hơn và tin rằng nấm 1000 Ma ở [kỷ Tonas](/wiki/K%E1%BB%B7_Tonas)của [Đại Tân Nguyên Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2n_Nguy%C3%AAn_Sinh)và rằng thực vật đất liền đã xuất hiện ở đầu đó khoảng 700 Ma vào [Kỷ Cryogen](/wiki/K%E1%BB%B7_Cryogen)của Đại Tân Nguyên Sinh [Động vật chân đốt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp), với một bộ xương ngoài giúp cung cấp và ngăn mất nước, là loài động vật đầu tiên di chuyển lên đất liền. [[12]](#cite_note-12) Một số con đầu tiên là [[13]](#cite_note-13) [Myriapoda](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh_Nhi%E1%BB%81u_ch%C3%A2n)( [động vật nhiều chân](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh_Nhi%E1%BB%81u_ch%C3%A2n)và [rết](/wiki/R%E1%BA%BFt)), theo sau là [nhện](/wiki/Nh%E1%BB%87n)và [bọ cạp](/wiki/B%E1%BB%8D_c%E1%BA%A1p).
Mười triệu năm tiếp theo, hai
[sự kiện tuyệt chủng Ordovician-Silurian](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_Ordovician-Silurian&action=edit&redlink=1) xảy ra. Xảy ra đồng thời, những sự kiện này được xem là sự kiện tuyệt chủng hàng loạt thứ hai.
Không lâu sau, những con cá có hàm đầu tiên,
[Placodermi](/wiki/C%C3%A1_da_phi%E1%BA%BFn), phát triển. Hàm của chúng tiến hóa từ mang hình vòng cung của chúng. Đầu và ngực của chúng được phủ bởi các miếng giáp ghép với nhau, trong khi phần còn lại của cơ thể bị bỏ vây hoặc để trần. [14] *đầu tiên xuất hiện; bộ động vật này từng được xem là tuyệt chủng, cho tới khi những cá thể loài này được tìm thấy vào 1938. Nó thường được coi là* [Bộ cá vây tay](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_c%C3%A1_v%C3%A2y_tay&action=edit&redlink=1) [hóa thạch sống](/wiki/H%C3%B3a_th%E1%BA%A1ch_s%E1%BB%91ng). [Côn trùng](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng)lần đầu tiên tiến hóa, con [silverfish](/w/index.php?title=Silverfish&action=edit&redlink=1)không cánh, [bọ đuôi bật](/w/index.php?title=B%E1%BB%8D_%C4%91u%C3%B4i_b%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)(không còn được xem là côn trùng nữa), và [bọ dài đuôi](/wiki/Archaeognatha). Những con [cá mập](/wiki/C%C3%A1_m%E1%BA%ADp)đầu tiên xuất hiện. [[15]](#cite_note-15) [Eusthenopteron](/wiki/Eusthenopteron), mặc dù vẫn sống dưới nước, dẫn đến sự phát triển của [động vật bốn chân](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%E1%BB%91n_ch%C3%A2n)với khả năng đi trên đất liền. *là một chi của* [Tiktaalik](/wiki/Tiktaalik) [lớp cá vây thùy](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_c%C3%A1_v%C3%A2y_th%C3%B9y&action=edit&redlink=1)từ hậu Devonian với rất nhiều đặc tính giống động vận bốn chân. *, một loại cá mập, là loài săn mồi tốc độ cao.* [Cladoselache](/w/index.php?title=Cladoselache&action=edit&redlink=1) [[16]](#cite_note-16) [Tuyệt chủng hậu Devonian](/w/index.php?title=Tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_h%E1%BA%ADu_Devonian&action=edit&redlink=1)là sự kiện tuyệt chủng hàng loạt lần thứ ba.
Những con côn trùng mới tiến hóa trên đất liền và trong nước ngọt từ
[myriapoda](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh_Nhi%E1%BB%81u_ch%C3%A2n).
Một vài loài
[cá](/wiki/C%C3%A1) vây thùy phát triển chân và tiến hóa lên các [động vật bốn chân](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%E1%BB%91n_ch%C3%A2n): [Ichthyostega](/wiki/Ichthyostega), [Acanthostega](/w/index.php?title=Acanthostega&action=edit&redlink=1) và *. Ban đầu ở dưới nước, sống ở chỗ Pederpes finneyae* [nước ngọt](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc_ng%E1%BB%8Dt) [đầm lầy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y), nông, những con cá này sử dụng vây như là [mái chèo](/w/index.php?title=M%C3%A1i_ch%C3%A8o&action=edit&redlink=1)để di chuyển ở chỗ nước nông bị chặn lại bởi cây cối và đá sỏi—rất có thể là nguồn gốc của việc chi trước bẻ ra phía sau ở [khuỷu](/w/index.php?title=Khu%E1%BB%B7u&action=edit&redlink=1)và chi sau bẻ lên phía trước ở [đầu gối](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7u_g%E1%BB%91i). Cuối cùng, những động vật bốn chân này sử dụng chân sơ khai của chúng để đi lên đất liền trong khoảng thời gian ngắn, có thể là để săn côn trùng. [Phổi](/wiki/Ph%E1%BB%95i)và [bóng khí](/w/index.php?title=B%C3%B3ng_kh%C3%AD&action=edit&redlink=1)tiến hóa.
Động vật bốn chân nguyên thủy tiến hóa từ một loại cá với
[não](/wiki/N%C3%A3o) hai thùy nằm trong hộp sọ phẳng, miệng rộng, và mũi ngắn, với mắt ở trên đầu cho thấy nó là động vật sống dưới đáy, và đã phát triển sự thích nghi của vây đối với đáy thịt và xương. "Hóa thạch sống" [cá vây tay](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_v%C3%A2y_tay) là một loại cá vây thùy có liên quan khác nhưng không có sự thích nghi về nước nông này. [Động vật lưỡng cư](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0) ngày nay vẫn còn nhiều đặc tính của động vật bốn chân ban đầu. [hạt](/wiki/H%E1%BA%A1t), cấu trúc bảo vệ phôi thực vật và cho phép thực vật phát triển rộng rãi trên mặt đất.
Sự hình thành
[hố thiên thạch Woodleigh](/w/index.php?title=H%E1%BB%91_thi%C3%AAn_th%E1%BA%A1ch_Woodleigh&action=edit&redlink=1) (đường kính 100 km) và [hồ Siljan](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Siljan&action=edit&redlink=1) (đường kính 40 km, [Dalarna](/wiki/Dalarna), [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n)). [[17]](#cite_note-17) [Kỷ băng hà](/wiki/K%E1%BB%B7_b%C4%83ng_h%C3%A0) [Karoo](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_b%C4%83ng_h%C3%A0_Karoo&action=edit&redlink=1)bắt đầu vào tiền [Carboniferous](/wiki/K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1)và kết thúc vào kỷ [Permian](/wiki/K%E1%BB%B7_Permi). Các dải băng đang phát triển ở [Gondwanaland](/wiki/Gondwana)lần đầu tiên tập trung lại ở Châu Phi và Nam Mỹ, và sau đó ở Ấn Độ và Úc, do [sự thay đổi độ nghiêng trục quay](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_thay_%C4%91%E1%BB%95i_%C4%91%E1%BB%99_nghi%C3%AAng_tr%E1%BB%A5c_quay&action=edit&redlink=1). [Liên lục địa](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba&action=edit&redlink=1) [Pangaea](/wiki/Pangaea) hình thành và tồn tại trong 120 triệu năm; đây là lần cuối cùng tất cả các lục địa trên Trái Đất hợp lại thành một. Sự tiến hóa của Evolution of the [trứng có màng](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A9ng_c%C3%B3_m%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) tạo sự phát triển cho [Amniota](/w/index.php?title=Amniota&action=edit&redlink=1), các loài [bò sát](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t), mà có thể sinh sản trên đất liền. Côn trùng tiến hóa sự bay, và bao gồm một số các bộ các nhau (v.d. [Palaeodictyoptera](/w/index.php?title=Palaeodictyoptera&action=edit&redlink=1), [Megasecoptera](/w/index.php?title=Megasecoptera&action=edit&redlink=1), [Diaphanopterodea](/w/index.php?title=Diaphanopterodea&action=edit&redlink=1), và [Protorthoptera](/w/index.php?title=Protorthoptera&action=edit&redlink=1)) [Chuồn chuồn](/wiki/Chu%E1%BB%93n_chu%E1%BB%93n) vẫn tương tự rất nhiều các côn trùng trước đó. [Rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng) rộng lớn các cây [thạch tùng](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_t%C3%B9ng&action=edit&redlink=1), [mộc tặc](/w/index.php?title=M%E1%BB%99c_t%E1%BA%B7c&action=edit&redlink=1), và [dương xỉ](/wiki/Ng%C3%A0nh_D%C6%B0%C6%A1ng_x%E1%BB%89) bao phủ đất liền; khi những cây này mục nát chúng sẽ hình thành nên [than đá](/wiki/Than_%C4%91%C3%A1) và [dầu lửa](/wiki/D%E1%BA%A7u_h%E1%BB%8Fa). [Thực vật hạt trần](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BA%A1t_tr%E1%BA%A7n) bắt đầu phát triển rộng rãi. [Mè](/wiki/V%E1%BB%ABng), thực vật tương tự [cọ](/wiki/C%E1%BB%8D), lần đầu tiên xuất hiện. [Chuồn chuồn](/wiki/Chu%E1%BB%93n_chu%E1%BB%93n) *thuộc* [Meganeura monyi](/w/index.php?title=Meganeura&action=edit&redlink=1) [protodonata](/w/index.php?title=Protodonata&action=edit&redlink=1)là một trong những con côn trùng lớn nhất từng tồn tại, với sải cánh khoảng 2 feet (60 cm). Động vật có xương sống bao gồm rất nhiều loài lưỡng cư [Temnospondyli](/wiki/Temnospondyli), [Anthracosauria](/w/index.php?title=Anthracosauria&action=edit&redlink=1), và [Lepospondyli](/wiki/Lepospondyli)và [Anapsida](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_Kh%C3%B4ng_cung)sơ khai và [Synapsida](/wiki/L%E1%BB%9Bp_M%E1%BB%99t_cung_b%C3%AAn)(v.d. *) thuộc động vật* [Edaphosaurus](/w/index.php?title=Edaphosaurus&action=edit&redlink=1) [trứng có màng](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A9ng_c%C3%B3_m%C3%A0ng&action=edit&redlink=1). *,* [Diictodon](/w/index.php?title=Diictodon&action=edit&redlink=1) *,* [Cistecephalus](/w/index.php?title=Cistecephalus&action=edit&redlink=1) *,* [Dicynodon](/w/index.php?title=Dicynodon&action=edit&redlink=1) *,* [Lycaenops](/w/index.php?title=Lycaenops&action=edit&redlink=1) *and* [Dinogorgon](/w/index.php?title=Dinogorgon&action=edit&redlink=1) *, là một vài trong số rất nhiều* [Procynosuchus](/w/index.php?title=Procynosuchus&action=edit&redlink=1) [loài bò sát giống động vật có vú](/w/index.php?title=Therapsida&action=edit&redlink=1)được biết đến từ Nam Phi và Nga. [Pareiasaur](/w/index.php?title=Pareiasaur&action=edit&redlink=1)là loài ăn cỏ vụng về. [Archosauriformes](/w/index.php?title=Archosauriformes&action=edit&redlink=1)đầu tiên. [Sự kiện tuyệt chủng Permian-Triassic](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_Permian-Triassic&action=edit&redlink=1) làm tuyệt diệt 90% tất cả các loài sinh vật; sự kiện tuyệt chủng thứ tư này là [sự kiện tuyệt chủng](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng) lớn nhất từng biết. * là một động vật ăn cỏ phổ biến sống sót qua sự kiện tuyệt chủng. The Lystrosaurus* [Archosauria](/wiki/Archosauria)phân chia từ các động vật bò sát khác. [Teleostei](/wiki/Ph%C3%A2n_th%E1%BB%A9_l%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_x%C6%B0%C6%A1ng_th%E1%BA%ADt)tiến hóa từ [lớp cá vây tia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_v%C3%A2y_tia), và cuối cùng trở thành lớp cá chiếm ưu thế. Oxy trong khí quyển, ở 10%, bằng một phần ba mức ban đầu, do đó các động vật với hệ thống túi khí thở thích nghi tốt ( [hệ hô hấp của chim](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_h%C3%B4_h%E1%BA%A5p_c%E1%BB%A7a_chim&action=edit&redlink=1)ngày nay minh họa cho hệ thống túi khí thở). Một vài bào tử của giống vi khuẩn Bacillus 2-9-3 ( *Sali bacillus marismortui*) bị bẫy trong các tinh thể muối được biết trong các muối mỏ ở New Mexico. Chúng phát triển trở lại vào năm 2000 SCN và đã phân chia nhanh chóng và trở thành sinh vật sống lâu nhất trên Trái Đất. [[18]](#cite_note-18)
[Đại Trung Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Trung_sinh)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=8)]
251.0 Ma - 65.5 Ma
|Thời điểm||Sự kiện|
|220 Ma||
|
|208-144 Ma||Sự phát triển rộng rãi lần thứ hai của
|[Sự kiện tuyệt chủng hàng loạt lần thứ năm](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng_Trias-Juras&action=edit&redlink=1)xảy ra ở thời kì chuyển giao Trias-Juras.
Bò sát dưới biển bao gồm
[Ichthyosaurvà](/w/index.php?title=Ichthyosaur&action=edit&redlink=1) [Plesiosaur](/w/index.php?title=Plesiosaur&action=edit&redlink=1). [Ammonite](/w/index.php?title=Ammonite&action=edit&redlink=1) và [belemnite](/w/index.php?title=Belemnite&action=edit&redlink=1) phát triển mạnh. Khủng long sống sót qua sự kiện tuyệt chủng và phát triển thành kích thước lớn, nhưng [thecodont](/w/index.php?title=Thecodont&action=edit&redlink=1), hay bò sát "răng lỗ", tuyệt chủng. Các loài lưỡng cư hiện đại tiến hóa: [Lissamphibia](/w/index.php?title=Lissamphibia&action=edit&redlink=1); bao gồm [Bộ không đuôi](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_kh%C3%B4ng_%C4%91u%C3%B4i&action=edit&redlink=1) (ếch), [Urodela](/w/index.php?title=Urodela&action=edit&redlink=1) (kỳ nhông), và [Caecilian](/w/index.php?title=Caecilian&action=edit&redlink=1). [Geminiviridae](/w/index.php?title=Geminiviridae&action=edit&redlink=1), một nhóm phong phú các [virus](/wiki/Virus), có thể bắt nguồn từ thời kì này hoặc sớm hơn. [[20]](#cite_note-20)
Liên lục địa
[Pangaea](/wiki/Pangaea) bắt đầu chia thành một vài khối đất liền. Khối lớn nhất là [Gondwana](/wiki/Gondwana), tạo thành từ các khối đất liền mà bây giờ là [Châu Nam Cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c), [Châu Úc](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%9Ac), [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9), [Châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), và [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Châu Nam Cực vẫn còn là đất rừng. [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9) và [Đại lục Á Âu](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%C3%81-%C3%82u) vẫn còn liền nhau, hình thành liên lục địa phía bắc, [Laurasia](/wiki/Laurasia). [Sự hình thành loài](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_h%C3%ACnh_th%C3%A0nh_lo%C3%A0i&action=edit&redlink=1) diễn ra do rào chắn nước tạo ra sau sự kiện phân chia.
Động vật có vú thực sự xuất hiện lần đầu tiên, từ thủy tổ
[mammaliform](/w/index.php?title=Mammaliform&action=edit&redlink=1). [Castorocauda lutrasimilis](/wiki/Castorocauda_lutrasimilis), là tiền thân của các loài động vật có vú hiện đại như [thú mỏ vịt](/wiki/Th%C3%BA_m%E1%BB%8F_v%E1%BB%8Bt)và [thú lông nhím](/w/index.php?title=Th%C3%BA_l%C3%B4ng_nh%C3%ADm&action=edit&redlink=1)(tức là [động vật đơn huyệt](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%90%C6%A1n_huy%E1%BB%87t), được xem là bộ có vú nguyên thủy nhất). *(Guanlong wucaii) - nghĩa là* [Quan long ngũ sắc](/w/index.php?title=Quan_long_ng%C5%A9_s%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) *rồng có mào ngũ sắc*, tỉnh Tân Cương ở Tây Bắc Trung Quốc, là loài cổ nhất. [Khủng long](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long)khổng lồ trở nên phổ biến và đa dạng - *,* [Brachiosaurus](/wiki/Brachiosaurus) *,* [Apatosaurus](/wiki/Apatosaurus) *,* [Stegosaurus](/wiki/Stegosaurus) *, cùng với những dạng nhỏ hơn như* [Allosaurus](/wiki/Allosaurus) *và* [Ornitholestes](/w/index.php?title=Ornitholestes&action=edit&redlink=1) *.* [Othnielosaurus](/w/index.php?title=Othnielosaurus&action=edit&redlink=1) [Chim](/wiki/Chim)tiến hóa từ khủng long [Theropoda](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_ch%C3%A2n_th%C3%BA). *là một tổ tiên của loài chim, với móng, lông vũ nhưng không có mỏ.* [Archaeopteryx](/wiki/Archaeopteryx) *,* [Iguanodon](/wiki/Iguanodon) *, v.v., xuất hiện sau sự tuyệt chủng của các hình thái Juras.* [Hylaeosaurus](/w/index.php?title=Hylaeosaurus&action=edit&redlink=1) *, một con khủng long dài 77 cm ở Liêu Ninh, Đông Bắc Trung Quốc, có cánh lông vũ giống chim với bốn chi.* [Microraptor](/wiki/Microraptor) *, một loài chim nguyên thủy tìm thấy ở Yixian Formation ở đông bắc Trung Quốc, ăn hạt. Loài này có cánh to, khỏe và cũng có đuôi dài, nhiều xương găm, giống nhiều con khủng long khác.* [Shenzhouraptor sinensis](/w/index.php?title=Shenzhouraptor_sinensis&action=edit&redlink=1) [Cây hạt kín](/w/index.php?title=C%C3%A2y_h%E1%BA%A1t_k%C3%ADn&action=edit&redlink=1)tiến hóa thêm [hoa](/wiki/Hoa), các cấu trúc nhằm thu hút côn trùng và các loài động vật khác để phát tán [phấn hoa](/wiki/Ph%E1%BA%A5n_hoa). Sự sáng tạo này của cây hạt kín gây nên một sự bùng nổ lớn trong sự tiến hóa và [đồng tiến hóa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1)của động vật. [tyrannosaur](/w/index.php?title=Tyrannosaur&action=edit&redlink=1)sơ khai là *(dilong) ở tỉnh Lioning Trung Quốc. Có lông vũ và cơ thể nhỏ dài 1,5 mét.* [Di Long](/w/index.php?title=Di_Long&action=edit&redlink=1) *,* [Eomaia scansoria](/w/index.php?title=Eomaia_scansoria&action=edit&redlink=1) [lớp phụ thú có nhau](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_ph%E1%BB%A5_th%C3%BA_c%C3%B3_nhau&action=edit&redlink=1)thuộc động vật có vú, dẫn tới sự hình thành các động vật có vú có nhau hiện đại. Trông nó giống một con chuột sóc, leo trèo những cây bụi ở [Liêu Ninh](/wiki/Li%C3%AAu_Ninh), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Con *với mỏ vẹt là một thủy tổ của khủng long có sừng sau đó.* [Psittacosaurus](/wiki/Psittacosaurus) *là một con khủng long ở Liêu Ninh, Trung Quốc mà có lông vũ nguyên thủy không dùng để bay. Những con khủng long khác có lông vũ là* [Sinornithosaurus](/w/index.php?title=Sinornithosaurus&action=edit&redlink=1) *(lông vũ nguyên thủy nhất, cấu trúc ống đơn giản nhất) và* [Sinosauropteryx](/w/index.php?title=Sinosauropteryx&action=edit&redlink=1) *. Các loài khủng long khác bao gồm* [Changchanornis](/w/index.php?title=Changchanornis&action=edit&redlink=1) *(loài ăn thực vật có giáp) và* [Polacanthus](/w/index.php?title=Polacanthus&action=edit&redlink=1) *(* [Eotyrannus](/w/index.php?title=Eotyrannus&action=edit&redlink=1) [tyrannosaur](/w/index.php?title=Tyrannosaur&action=edit&redlink=1)ban đầu). Sự tiến hóa của chim vẫn tiếp tục, với một vài chủng tồn tại (v.d. *và* [Confuciusornis](/wiki/Confuciusornis) *).* [Yanornis](/w/index.php?title=Yanornis&action=edit&redlink=1) *, tám tấn, dài 12 m, đầu dài 2 m, là loài cá sấu lớn nhất. Khủng long ăn thịt bao gồm "* [Sarcosuchus](/w/index.php?title=Sarcosuchus&action=edit&redlink=1) [loài chim ăn thịt](/wiki/Dromaeosauridae)" *và khủng long lưng buồm* [Deinonychus](/wiki/Deinonychus) [Spinosauridae](/w/index.php?title=Spinosauridae&action=edit&redlink=1), loài ăn cỏ bao gồm động vật có chân thằn lằn cao nhất từng biết *, con iguanodont mũi phồng* [Sauroposeidon](/w/index.php?title=Sauroposeidon&action=edit&redlink=1) *và* [Altirhinus](/w/index.php?title=Altirhinus&action=edit&redlink=1) [loài có giáp](/w/index.php?title=Nodosauridae&action=edit&redlink=1) *.* [Sauropelta](/w/index.php?title=Sauropelta&action=edit&redlink=1) *, chim hiện đại sơ khai nhất từng biết, sống ở nơi mà ngày nay là Trung Quốc.* [Gansus yumenensis](/w/index.php?title=Gansus_yumenensis&action=edit&redlink=1) *và* [Carcharodontosaurus](/wiki/Cacharodontosaurus) *còn to hơn cả* [Giganotosaurus](/wiki/Giganotosaurus) *.* [Tyrannosaurus](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_b%E1%BA%A1o_ch%C3%BAa) [Indo-Malagasy](/w/index.php?title=Indo-Malagasy&action=edit&redlink=1). [có chân thằn lằn](/w/index.php?title=Titanosauridae&action=edit&redlink=1), [mỏ vịt](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_m%E1%BB%8F_v%E1%BB%8Bt), [có sừng](/w/index.php?title=Ceratopsidae&action=edit&redlink=1)và [ăn thịt](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long_ch%C3%A2n_th%C3%BA); nửa số khủng long đã biết là từ 20 triệu năm cuối [Đại Trung Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Trung_sinh), sau sự nổi lên của cây hạt kín. [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)bắt đầu di chuyển vào [Đại lục Á-Âu](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%C3%81-%C3%82u). *là một trong những con khủng long giống chim nhất trong những con khủng long không phải chim. Tổ tiên phổ biến cuối cùng của loài người và chuột.* [Oviraptor](/wiki/Chi_Kh%E1%BB%A7ng_long_tr%E1%BB%99m_tr%E1%BB%A9ng) Con [[21]](#cite_note-21) [Hesperornithes](/w/index.php?title=Hesperornithes&action=edit&redlink=1)và [Ichthyornithes](/w/index.php?title=Ichthyornithes&action=edit&redlink=1), chim có răng đã tuyệt chủng, chu du qua đại dương Bắc Bán Cầu. *, Loài chim cổ nhất từng biết có thể đưa được vào một nhóm vẫn đang phát triển ngày nay, sống trên các bờ biển* [Vegavis iaai](/w/index.php?title=Vegavis_iaai&action=edit&redlink=1) [Nam Cực](/wiki/Nam_C%E1%BB%B1c). Nó thuộc loài [Presbyornithidae](/w/index.php?title=Presbyornithidae&action=edit&redlink=1), một loại ngỗng cao cẳng.
[Đại Tân Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2n_sinh)[ [sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=9)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=10)] [Anthropocene](/wiki/Anthropocene) [Các sự kiện tuyệt chủng](/w/index.php?title=C%C3%A1c_s%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_tuy%E1%BB%87t_ch%E1%BB%A7ng&action=edit&redlink=1) [Khoảng cách di truyền](/w/index.php?title=Kho%E1%BA%A3ng_c%C3%A1ch_di_truy%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) [Niên đại địa chất](/wiki/Ni%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t) [Lịch sử Trái Đất](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) [Danh sách các kỷ khảo cổ](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_k%E1%BB%B7_kh%E1%BA%A3o_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) [Danh sách các động vật có vú tiền sử](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_%C4%91%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_v%C3%BA_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Lịch sử tự nhiên](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Kỷ (Địa chất)](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_(%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t)&action=edit&redlink=1)- Một danh sách các kỉ địa chất [Tiến hóa thực vật](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) [Cuộc sống tiền sử](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_s%E1%BB%91ng_ti%E1%BB%81n_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [The Ancestor's Tale](/w/index.php?title=The_Ancestor%27s_Tale&action=edit&redlink=1) [Lịch trình tiến hóa loài người](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=11)] [^](#cite_ref-1) [Planetary Science Institute page](http://www.psi.edu/projects/moon/moon.html)on the Giant Impact Hypothesis. Hartmann and Davis belonged to the PSI. This page also contains several paintings of the impact by Hartmann himself. **"However, once the Earth cooled sufficiently, sometime in the first 700 million years of its existence, clouds began to form in the atmosphere, and the Earth entered a new phase of development."** [^](#cite_ref-2) [How the Oceans Formed](http://www.oceansonline.com/ocean_form.htm)(URL truy cập [January 9](/w/index.php?title=January_9&action=edit&redlink=1), [2005](/wiki/2005)) **" Between about 3.8 billion and 4.5 billion years ago, no place in the solar system was safe from the huge arsenal of asteroids and comets left over from the formation of the planets. Sleep and Zahnle calculate that Earth was probably hit repeatedly by objects up to 500 kilometers across"** [^](#cite_ref-3) [Geophysicist Sleep: Martian underground may have harbored early life](http://news-service.stanford.edu/news/1998/december2/marsunder122.html)(URL truy cập [January 9](/w/index.php?title=January_9&action=edit&redlink=1), [2005](/wiki/2005)) **Walker, Gabrielle, (2003) "Snowball Earth: The Story of the Great Global Catastrophe that Spawned Life as we know it" Bloomsbury** [^](#cite_ref-4) [ISBN 0-7475-6433-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0747564337) **John, Brian (Ed)(1979) "The Winters of the World: Earth under the Ice Ages" Jacaranda Press** [^](#cite_ref-5) [ISBN 0-470-26844-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0470268441) **"'Experiments with sex have been very hard to conduct,' Goddard said. 'In an experiment, one needs to hold all else constant, apart from the aspect of interest. This means that no higher organisms can be used, since they have to have sex to reproduce and therefore provide no asexual control.'** [^](#cite_ref-6)
Goddard and colleagues instead turned to a single-celled organism, yeast, to test the idea that sex allows populations to adapt to new conditions more rapidly than asexual populations."
[Sex Speeds Up Evolution, Study Finds](http://news.nationalgeographic.com/news/2005/03/0330_050330_sexevolution.html)(URL truy cập [January 9](/w/index.php?title=January_9&action=edit&redlink=1), [2005](/wiki/2005)) **" What, then, was the selective advantage that led to the evolution of multicellular organisms?"** [^](#cite_ref-7) [From Single Cells to Multicellular Organisms](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?db=Books&rid=cell.section.61)(URL truy cập [January 9](/w/index.php?title=January_9&action=edit&redlink=1), [2005](/wiki/2005)) **"The evolutionary foundation for the organization of many animal body plans is segmental—we are made of rings of similar stuff, repeated over and over again along our body length"** [^](#cite_ref-8) [Pycnogonid tagmosis and echoes of the Cambrian](http://pharyngula.org/index/weblog/comments/pycnogonid_tagmosis)
"Pycnogonids are primitive chelicerates related to ticks and mites, and they make their living as predators and scavengers. This one, Haliestes dasos, is the oldest sea spider known."
[Haliestes dasos, a sea spider](http://pharyngula.org/index/weblog/comments/haliestes_dasos_a_sea_spider/)
"If you were a trilobite or other small Cambrian animal, you did NOT want to see this coming"
[The Anomalocaris Homepage (animation)](http://www.trilobites.info/anohome.html) **"The oldest fossils of footprints ever found on land hint that animals may have beaten plants out of the primordial seas. Lobster-sized, centipede-like or slug like animals such as** [^](#cite_ref-9) [Protichnites](/w/index.php?title=Protichnites&action=edit&redlink=1)and [Climactichnites](/w/index.php?title=Climactichnites&action=edit&redlink=1)made the prints wading out of the ocean and scuttling over sand dunes about 530 million years ago. Previous fossils indicated that animals didn't take this step until 40 million years later." [Oldest fossil footprints on land](http://www.innovations-report.com/print/print_en01.php3?id=9641&ctyp=1) **"The oldest fossils reveal evolution of non-vascular plants by the middle to late Ordovician Period (~450-440 m.y.a.) on the basis of fossil spores"** [^](#cite_ref-10) [Transition of plants to land](http://www.clas.ufl.edu/users/pciesiel/gly3150/plant.html) **" Thực vật đất liền tiến hóa từ tảo, một cách chi tiết hơn là tảo xanh, do có nhiều đặc tính sinh học giống nhau"** [^](#cite_ref-11) [The first land plants](http://scitec.uwichill.edu.bb/bcs/bl14apl/conq.htm) **"The waxy cuticle of arachnids and insects prevents water loss and protects against desiccation"** [^](#cite_ref-12) [Natural history collection: arthropoda](http://www.nhc.ed.ac.uk/index.php?page=24.25.312.330) **"For hundreds of millions of years, animal life resided only in the oceans. And then about 400 million years ago, fossil tracks suggest that an animal called a eurypterid left the water to walk on land. Maybe it was fleeing enemies, maybe it was searching for an easy meal, or maybe it was seeking a safe place to lay its eggs."** [^](#cite_ref-13) [The shape of life. The conquerors. PBS](http://www.pbs.org/kcet/shapeoflife/episodes/conquerors.html) [^](#cite_ref-14) [1](http://web.archive.org/20020122213606/www.uhh.hawaii.edu/~ronald/392/Homol-Gill-Jaw.JPG) **"The ancestry of sharks dates back more than 200 million years before the earliest known dinosaur.** [^](#cite_ref-15) [Introduction to shark evolution, geologic time and age determination](http://www.elasmo-research.org/education/evolution/evol_s_predator.htm) **"Cladoselache was something of an oddball among ancient sharks. A four-foot (1.2-metre) long inhabitant of late Devonian seas (about 370 million years ago), it exhibited a strange combination of ancestral and derived characteristics.** [^](#cite_ref-16) [Ancient sharks](http://www.elasmo-research.org/education/evolution/ancient.htm) **"Sharks have undergone a lot of evolutionary experimentation since their earliest beginnings. Over hundreds of millions of years, sharks were tested by a mercurial and often violently changeable environment."** [^](#cite_ref-17) [A Golden Age of Sharks](http://www.elasmo-research.org/education/evolution/golden_age.htm) **“Here we report the isolation and growth of a previously unrecognized spore-forming bacterium (Bacillus species, designated 2-9-3) from a brine inclusion within a 250 million-year-old salt crystal from the Permian Salado Formation. Complete gene sequences of the 16S ribosomal DNA show that the organism is part of the lineage of Bacillus marismortui and Virgibacillus pantothenticus.”** [^](#cite_ref-18) [Isolation of a 250 million-year-old halotolerant bacterium from a primary salt crystal](http://www.nature.com/nature/journal/v407/n6806/abs/407897a0.html)(URL truy cập [April 30](/w/index.php?title=April_30&action=edit&redlink=1), [2006](/wiki/2006)) **"The second major radiation of sharks occurred during the Jurassic Period, 208 to 144 million years ago. At this time, pterosaurs ruled the skies and the first birds were taking to the air."** [^](#cite_ref-19) [The Origin of Modern Sharks](http://www.elasmo-research.org/education/evolution/origin_modern.htm)(URL truy cập [January 9](/w/index.php?title=January_9&action=edit&redlink=1), [2005](/wiki/2005)) **"Viruses of nearly all the major classes of organisms—animals, plants, fungi and bacteria/archaea—probably evolved with their hosts in the seas, given that most of the evolution of life on this planet has occurred there. This means that viruses also probably emerged from the waters with their different hosts, during the successive waves of colonisation of the terrestrial environment."** [^](#cite_ref-20) [Origins of Viruses](http://www.mcb.uct.ac.za/tutorial/virorig.html)(URL truy cập [January 9](/w/index.php?title=January_9&action=edit&redlink=1), [2005](/wiki/2005)) **"A comparison of the two genomes reveals that both have about 30.000 genes, and they share the bulk of them—the human genome shares 99% of its genes with mice. Humans and mice diverged about 75 million years ago, too little time for many evolutionary differences to accumulate."** [^](#cite_ref-21) [Comparing genomes](http://www.txtwriter.com/Backgrounders/Compgenomes/compgenomes1.html)
" Their conclusion: although the mouse and human genomes are very similar, genome rearrangements occurred more commonly than previously believed, accounting for the evolutionary distance between human and mouse from a common ancestor 75 million years ago."
[The Hindu](http://www.hindu.com/thehindu/seta/2002/12/19/stories/2002121900070200.htm)
"Mice have many more olfactory genes compared to the human. Smell matters for mice, especially for sex and mating; they also have more genes involved in reproduction (such as
[aphrodisin](/w/index.php?title=Aphrodisin&action=edit&redlink=1), which stimulates mating behaviour in males) and immunity" [San Francisco Chronicle](http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2002/12/05/MN153329.DTL&type=science)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_tr%C3%ACnh_ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_c%E1%BB%A7a_s%E1%BB%B1_s%E1%BB%91ng&action=edit§ion=12)] [History of the Earth from EvoWiki](http://wiki.cotch.net/index.php/History_of_the_Earth) [Berkeley Evolution](http://www.ucmp.berkeley.edu) [Tolweb - Tree of Life](http://tolweb.org/tree) [A more compact timeline](http://www.talkorigins.org/origins/geo_timeline.html) [Palaeos - The Trace of Life on Earth](http://www.palaeos.com) [University of Waikato - Sequence of Plant Evolution](http://sci.waikato.ac.nz/evolution/plantEvolution.shtml) [University of Waikato - Sequence of Animal Evolution](http://sci.waikato.ac.nz/evolution/AnimalEvolution.shtml) [Graphical Timeline of evolution](http://www.wikitimescale.org/en/wiki/Evolution_on_Earth) [EvoWiki's geologic timescale and timeline of evolution.](http://wiki.cotch.net/index.php/Geological_Timescale) [History of Life on Earth](http://members.iinet.com.au/~drage/)
|
|
|Các khái niệm
||Tiến hóa của các hệ cơ quan
|
và các quá trình sinh học
|Tiến hóa theo phân loại
|Sự sống · |Các cơ chế biệt hóa
| · |Các phân ngành khác
|
|
|
|Văn hóa, nghệ thuật
|
và xã hội
|Tâm linh
|
và mục đích luận
|Khác
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

Content-language: vi

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# absorber
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **absorber** [/əb.ˈsɔr.bɜː/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Ngoại động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-tr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **absorber** *ngoại động từ* [/ap.sɔʁ.be/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Hút](/wiki/h%C3%BAt), [hấp thu](/wiki/h%E1%BA%A5p_thu). *Le sable*— cát hút nước **absorbe**l’eau *Le noir*— màu đen hút ánh sáng **absorbe**la lumière
-
[Ăn uống](/wiki/%C4%83n_u%E1%BB%91ng). *— ăn thức ăn.* **Absorber**les aliments
-
[Thu hút](/wiki/thu_h%C3%BAt). *Le travail*— công việc thu hút sự chú ý. **absorbe**l’attention
-
[Hút](/wiki/h%C3%BAt) [hết](/wiki/h%E1%BA%BFt), làm [tiêu tan](/wiki/ti%C3%AAu_tan). *Le luxe*— xa hoa hút hết của cải **absorbe**les richesses
-
#### Trái nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ant-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1052 frontend miss (0)