markdown:
66 trang
Lượt xem: 579
Download: 294
# Luận văn: Trình tự chuẩn bị kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài chính
Chia sẻ:
[anhluadem](http://tailieu.vn/user/anhluadem)
Chuẩn bị kiểm toán là bước công việc đầu tiên của tổ chức công tác kiểm toán nhằm tạo ra tất cả tiền đề và điều kiện cụ thể trước khi thực hành kiểm toán. Đây là công việc có ý nghĩa quyết định chất lượng kiểm toán.
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Thể loại:
[Luận Văn - Báo Cáo](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/)» [Tài Chính - Ngân Hàng](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/tai-chinh-ngan-hang/)
## Chủ đề liên quan:
**Nội dung Text: Luận văn: Trình tự chuẩn bị kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài chính**
toán
Luận văn
Đề tài: “Trình tự chuẩn bị kiểm toán
trong kiểm toán báo cáo tài chính”
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
A. LỜI MỞ ĐẦU
Sau hơn 10 năm hình thành và phát triển, tổ chức công tác kiểm toán ở nuớc
ta đã có những phát triển vượt bậc. Hệ thống tài liệu về kiểm toán ngày càng đa
dạng và phong phú, hệ thống văn bản pháp luật về kiểm toán ngày càng hoàn thiện.
Với mục tiêu cụ thể hoá một giai đoạn của công tác kiểm toán để hiểu rõ hơn về
kiểm toán, cho nên trong quá trình làm đề án môn học, em chọn đề tài “Trình tự
chuẩn bị kiểm toán trong kiểm toán báo cáo tài chính”. Với phạm vi của một
đề tài môn học em chỉ trình bày trình tự chuẩn bị kiểm toán trong kiểm toán báo
cáo tài chính với loại hình kiểm toán độc lập. Trong quá trình nghiên cứu em lựa
chọn “Phương pháp duy vật biện chứng” làm phương pháp nghiên cứu, kết hợp với
phương pháp tổng hợp, phân tích tài liệu, và việc vận dụng linh hoạt các chuẩn
mực, qui định về kiểm toán. Trong Đề án này em trình bày theo bố cục sau:
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
A. Lời mở đầu.
B. Nội dung.
I. Khái quát về chuẩn bị kiểm toán.
1.1. Khái niệm.
1.2. Vai trò, vị trí của giai đoạn chuẩn bị kiểm toán
trong kiểm toán Báo cáo tài chính.
II. Trình tự kiểm toán.
2.1. Giai đoạn tiền lập kế hoạch kiểm toán.
2.2. Giai đoạn lập kế hoạch.
III. Kết luận.
C. Phụ lục.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Trong quá trình làm đề án môn học em nhận được sự hướng dẫn nhiệt tình của
cô Nguyễn Thị Hồng Thuý. Do hạn chế về mặt thời gian và sự hiểu biết của bản
thân cho nên trong bản Đề án nay không thể tránh khỏi những sai lầm, thiếu sót,
em mong nhận được sự góp ý của thầy cô và các bạn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Sinh viên
Đỗ Quốc Tuyển
Hà Nội, tháng 12 năm 2003
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
B. NỘI DUNG
I. Khái quát về chuẩn bị kiểm toán.
1.1 . Khái niệm.
Chuẩn bị kiểm toán là bước công việc đầu tiên của tổ chức công tác kiểm toán
nhằm tạo ra tất cả tiền đề và điều kiện cụ thể trước khi thực hành kiểm toán. Đây là
công việc có ý nghĩa quyết định chất lượng kiểm toán. Giai đoạn chuẩn bị kiểm
toán được chia thành hai giai đoạn nhỏ là:
Giai đoạn tiền lập kế hoạch kiểm toán.
Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán.
1.2. Vai trò, vị trí của giai đoạn chuẩn bị kiểm toán trong cuộc kiểm toán Báo
cáo tài chính.
Giai đoạn chuẩn bị là giai đoạn đầu tiên trong một cuộc kiểm toán báo cáo tài
chính nó chuẩn bị đầy đủ về mặt vật chất, con người để tiến hành một cuộc kiểm
toán. Nó có vai trò quan trọng, chi phối tới chất lượng và hiệu quả chung của toàn
bộ cuộc kiểm toán. Ý nghĩa của giai đoạn tiền lập kế hoạch kiểm toán là: tạo cơ sở
pháp lý để xác định mục tiêu, phạm vi của cuộc kiểm toán báo cáo tài chính. Công
ty kiểm toán làm tốt công tác này sẽ hạn chế được những rủi ro, những bất đồng
với khách hàng kiểm toán. Ý nghĩa của giai đoạn lập kế hoạch được thể hiện ở một
số điểm sau:
Lập kế hoạch kiểm toán giúp kiểm toán viên thu thập
được các bằng chứng kiểm toán đầy đủ và có giá trị làm
cơ sở để đưa ra các ý kiến xác đáng về Báo cáo tài chính,
từ đó giúp các kiểm toán viên hạn chế những sai sót,
giảm thiểu trách nhiệm pháp lý, nâng cao hiệu quả công
việc và giữ vững được uy tín nghề nghiệp đối với khách
hàng.
Kế hoạch kiểm toán giúp các kiểm toán viên phối hợp
hiệu quả với nhau cũng như phối hợp hiệu quả với các bộ
phận có liên quan như bộ phận: kiểm toán nội bộ, các
chuyên gia bên ngoài.... Đồng thời qua sự phối hợp hiệu
quả đó, kiểm toán viên có thể tiến hành cuộc kiểm toán
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
theo đúng chương trình đã lập với các chi phí ở mức hợp
lý, tăng cường sức cạnh tranh cho công ty kiểm toán và
giữ uy tín với khách hàng.
Căn cứ vào kế hoạch kiểm toán đã được lập, kiểm toán
viên có thể kiểm soát và đánh giá công việc kiểm toán đã
và đang thực hiện, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu
quả của cuộc kiểm toán.
Ý nghĩa của giai đoạn chuẩn bị là sự khái quát ý nghĩa của hai giai đoạn tiền
lập kế hoạch kiểm toán và giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán. Trong điều kiện Việt
Nam hiện nay, hoạt động kiểm toán nói chung và hoạt động kiểm toán độc lập nói
riêng là những hoạt động hết sức mới mẻ. Trong khi đó hành lang pháp lý cho hoạt
động kiểm toán chưa đầy đủ, nội dung, quy trình cũng như phương pháp được vận
dụng trong các cuộc kiểm toán của Việt Nam mới ở giai đoạn đầu, nguồn tài liệu
thiếu cả về số lượng, tính đồng bộ và hạn chế về nhiều mặt. Do vậy, giai đoạn
chuẩn bị kiểm toán cần được coi trọng để đảm bảo chất lượng và hiệu quả của cuộc
kiểm toán.
II. Trình tự chuẩn bị kiểm toán.
2.1. Giai đoạn tiền lập kế hoạch kiểm toán.
2.1.1. Thư mời hoặc công văn gửi công ty kiểm toán của công ty có nhu cầu
kiểm toán.
Thông thường khi một doanh nghiệp có nhu cầu kiểm toán phải có công văn
hoặc thư mời kiểm toán cho công ty kiểm toán. Thư mời kiểm toán có những nội
dung sau :
Số và ngày tháng công văn.
Tên và địa chỉ đơn vị mời kiểm toán.
Tên công ty kiểm toán được mời làm kiểm toán.
Nội dung kiểm toán.
Yêu cầu kiểm toán.
Lời chấp nhận trả phí kiểm toán.
Tên, chức vụ người ký và dấu của đơn vị.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Tên đơn vị mời làm kiểm toán có thể được ghi chung tên công ty kiểm toán,
cũng có thể ghi thêm tên kiểm toán viên mà doanh nghiệp tín nhiệm muốn mời
trực tiếp.
Nội dung kiểm toán cần ghi rõ là kiểm toán báo cáo tài chính năm nào? hoặc
một nội dung cụ thể nào đó, như: kiểm toán báo cáo quyết toán công trình xây
dựng cơ bản, kiểm toán thanh lý hợp đồng kinh tế...Yêu cầu kiểm toán thường ghi
rõ phải bảo đảm trung thực, khách quan, bí mật số liệu và thời gian cần hoàn thành.
2.1.2. Duy trì và chấp nhận khách hàng.
Công ty kiểm toán phải đánh giá khách hàng tiềm năng và thường xuyên phải
xem xét lại khách hàng hiện có của công ty.
Nếu khách hàng hoặc mối quan hệ giữa Công ty kiểm toán với khách hàng là
không đúng mực thì khă năng thành công của kiểm toán là rất thấp. Về mặt thực
tiễn kiểm soát chất lượng kiểm toán yêu cầu đánh giá khách hàng hiện có và khách
hàng tiềm năng để cân nhắc:
Năng lực phục vụ khách hàng của công ty kiểm toán.
Tính độc lập của công ty kiểm toán.
Tính chính trực của Ban lãnh đạo của khách hàng.
Thủ tục duy trì và chấp nhận khách hàng bao gồm việc xem xét thông tin tài
chính và các thông tin khác của khách hàng như: thông tin sơ bộ về lĩnh vực hoạt
động, loại hình doanh nghiệp, hình thức sở hữu, công nghệ sản xuất, tổ chức bộ
máy quản lý và thực tiễn hoạt động của đơn vị..., trao đổi với bên thứ ba và trao
đổi với kiểm toán viên tiền nhiệm. Để tránh trường hợp một chủ phần hùn có thể
chấp nhận bất cứ một khách hàng nào, kể cả những khách hàng không phù hợp, với
lý do đơn giản để phát triển kinh doanh. Một số công ty kiểm toán ở Việt Nam yêu
cầu việc đánh giá các khách hàng hiện có và các khách hàng tiềm năng phải được
một chủ phần hùn cấp cao đưa ra phê duyệt cuối cùng. Nếu chấp nhận yêu cầu
kiểm toán của doanh nghiệp, thì công ty kiểm toán phải có thư hẹn kiểm toán, công
văn chấp nhận kiẻm toán.
2.1.3. Thư hẹn kiểm toán.
Thư hẹn kiểm toán là sự xác nhận bằng văn bản rằng lời mời của khách hàng
đã được chấp nhận, đồng thời xác định mục tiêu và pham vi kiểm toán cũng như
trách nhiệm của kiểm toán viên đối với khách hàng và hình thức của báo cáo kiểm
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
toán. Để tránh mọi sự hiểu lầm, không có lợi cho cả hai bên, tốt nhất kiểm toán
viên nên gửi thư hẹn cho khách hàng trước khi bắt đầu công việc kiểm toán.
Ở một số nước, mục tiêu, phạm vi kiểm toán và nghĩa vụ của kiểm toán viên
đã được luật pháp quy định. Tuy nhiên kiểm toán viên vẫn có thể gửi thư hẹn kiểm
toán cho khách hàng của mình.
Nguyên tắc kiểm toán thứ 2 được IAPC phê chuẩn tháng 3 – 1980 và ban
hành tháng 6 –1980 đã nêu nội dung thư hẹn kiểm toán, “Hình thức và nội dung
thư hẹn kiểm toán có thể thay đổi đối với mỗi khách hàng”, nhưng bao gồm những
nội dung chính sau:
Mục đích của kiểm toán các thông tin tài chính.
Trách nhiệm của các nhà quản lý đối với thông tin tài chính.
Phạm vi kiểm toán (bao gồm cả luật pháp, quy định hoặc là
quy chế của các tổ chức chuyên ngành có thể áp dụng mà
kiểm toán viên có thể đính kèm).
Hình thức của mỗi loại báo cáo hoặc là sự truyền đạt các kết
quả khác của thư hẹn kiểm toán khi có những khả năng này
xảy ra.
Nhắc lại các thoả thuận giữa kiểm toán viên và khách hàng.
Đối với kiểm toán định kỳ, kiểm toán viên có thể không phải gửi thư hẹn
kiểm toán hàng năm, trừ các trường hợp sau:
Khi khách hàng có biểu hiện hiểu lầm về mục
đích và phạm vi kiểm toán.
Một hoặc một số khoản mục của thư hẹn kiểm
toán cũ phải thay đổi bổ sung.
Có những thay đổi mới đây về quản lý.
Có những thay đổi đáng kể về kinh doanh của
khách hàng.
Có những yêu cầu mới phát sinh.
Nếu kiểm toán viên nhận thấy không cấn gửi thư hẹn kiểm toán mới cho
khách hàng, thì có thể giữ nguyên nội dung thư hẹn kiểm toán cũ.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Khi kiểm toán viên của công ty mẹ (công ty chính) đồng thời cũng là kiểm toán
viên của công ty con (các chi nhánh) đơn vị phụ thuộc thì phải cân nhắc các yếu tố
sau đây trong việc quyết định có gửi thư hẹn riêng cho từng đơn vị hay không?
Ai chỉ định kiểm toán viên cho đơn vị hợp thành?
Có lập báo cáo kiểm toán theo từng đơn vị hợp thành hay
không?
Những yêu cầu về pháp lý.
Phạm vi công việc các kiểm toán viên khác đã làm.
Mức độ chi phối của công ty mẹ.
Mẫu thư hẹn kiểm toán có thể thay đổi phù hợp với từng trường hợp kiểm
toán cụ thể (xem phụ lục số 01). Thư hẹn kiểm toán có thể thay thế bằng hình thức
công văn chấp nhận kiểm toán với nội dung tương tự.
Cùng với việc gửi thư hẹn kiểm toán công ty kiểm toán cử kiểm toán viên để
làm kiểm toán. Tuy theo sự hiểu biết sơ bộ về doanh nghiệp và nội dung, yêu cầu
kiểm toán đã thoả thuận để có thể cử một hoặc một số kiểm toán viên chịu trách
nhiệm kiểm toán, trong đó phải có một người được giao trách nhiệm kiểm toán
viên chính. Việc cử kiểm toán viên cần chú ý:
Nhóm kiểm toán có những người có khả năng giám
sát một cách thích đáng các nhân viên mới và chưa
có nhiều kinh nghiệm, và điều này cũng được
chuẩn mực đầu tiên trong nhóm các chuẩn mực về
công việc kiểm toán tại chỗ trong GAAS quy định.
Kiểm toán viên phải có trình độ năng lực, chuyên
môn đủ khả năng thực hiện công việc và đủ tín
nhiệm với khách hàng, có thể cử kiểm toán viên
được khách hàng mời trực tiếp nếu được. Cần chú
ý lựa chọn những kiểm toán viên có kiến thức và
kinh nghiệm về ngành nghề kinh doanh của khách
hàng.
Các công ty kiểm toán cần tránh thay đổi kiểm toán
viên trong các cuộc kiểm toán cho một khách hàng
trong nhiều năm.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Kiểm toán viên được chỉ định phải thoả mãn các
nguyên tắc về trách nhiệm pháp lý, đạo đức nghề
nghiệp, kiểm toán viên phải đảm bảo tính độc lập
về kinh tế, quan hệ. (kiểm toán viên phải tuân thủ
chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 200: “Mục tiêu
và nguyên tắc cơ bản chi phối kiểm toán báo cáo
tài chính” và các chuẩn mực kiểm toán quốc tế).
Sau khi đã cử kiểm toán viên, công ty kiểm toán và kiểm toán viên chính
cùng đại diện khách hàng phải ký kết hợp đồng kiểm toán.
2.1.4. Hợp đồng kiểm toán.
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 210, hợp đồng kiểm toán: là sự thoả
thuận bằng văn bản giữa các bên tham gia ký kết (công ty kiểm toán, khách hàng)
về các điều khoản và điều kiện thực hiện kiểm toán của khách hàng và công ty
kiểm toán, trong đó xác định mục tiêu, phạm vi kiểm toán, quyền và trách nhiệm
của các bên, hình thức cáo kiểm toán, thời gian thực hiện và các điều khoản về phí,
về xử lý khi có tranh chấp hợp đồng.
Hợp đồng kiểm toán phải được lập và ký chính thức trước khi tiến hành công
việc kiểm toán nhằm bảo vệ lợi ích của khách hàng và công ty kiểm toán. Công ty
kiểm toán và khách hàng khi ký kết hợp đồng kiểm toán, hợp đồng dịch vụ hoặc ký
văn bản cam kết khác thay cho hợp đồng phải tuân thủ các quy định của pháp luật
hiện hành về hợp đồng kinh tế. Hợp đồng kiểm toán phải có đầy đủ các điều khoản
chung của hợp đồng kinh tế theo quy định hiện hành, có thể thay đổi phù hợp với
sự thoả thuận của các bên. Ngoài những yếu tố cơ bản của hợp đồng kinh tế nói
chung, hợp đồng kiểm toán còn có những điều khoản mang tính đặc thù của nghề
kiểm toán như:
Mục đích, phạm vi và nội dung kiểm toán hoặc dịch khác;
Trách nhiệm của Giam đốc (hoặc người đứng đầu) đơn vị được
kiểm toán trong việc lập và trình bày báo cáo tài chính;
Trách nhiệm của khách hàng trong việc cung cấp chứng từ, tài
liệu kế toán và những thông tin khác liên quan đến công việc
kiểm toán;
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Phạm vi kiểm toán phải phù hợp và tuân thủ pháp luật và các
chính sách, chế độ hiện hành;
Hình thức báo cáo kiểm toán hoặc hình thức khác thể hiện kết quả
kiểm toán;
Có điều khoản nói rõ là trên thực tế có những rủi ro khó tránh
khỏi do bản chất và những hạn chế vốn có của kiểm toán cũng
như của hệ thống kiểm soát, do ngoài khả năng của kiểm toán
viên trong việc phát hiện ra những sai sót.
Ngoài ra, công ty kiểm toán có thể bổ sung thêm các nội dung sau vào hợp
đồng kiểm toán:
Những điều khoản liên quan đến lập kế hoạch kiểm toán;
Trách nhiệm của khách trong việc cung cấp bằng văn bản sự đảm
bảo về những thông tin đã cung cấp liên quan đến kiểm toán;
Mô tả hình thức các loại thư, báo cáo khác mà công ty kiểm toán
có thể gửi cho khách hàng (như thư quản lý, bản giải trình của
Giám đốc, thư xác nhận của người thứ 3...)
Cơ sở tính phí kiểm toán, loại tiền dùng để thanh toán, tỷ giá (nếu
có).
Trong một số trường hợp cần thiết, các bên tham gia hợp đồng có thể thoả
thuận để bổ sung vào hợp đồng kiểm toán một số nội dung sau:
Các điều khoản liên quan đến việc tham gia của kiểm toán viên
và các chuyên gia khác vào một số công việc trong quá trình kiểm
toán;
Các điều khoản liên quan đến việc tham gia của các kiểm toán
viên nội bộ và nhân viên khác của khách hàng;
Đối với trường hợp kiểm toán lần đầu, những thủ tục cần thực
hiện với kiểm toán viên và công ty kiểm toán đã kiểm toán năm
trước (nếu có)
Giới hạn trách nhiệm tài chính của công ty kiểm toán và kiểm
toán viên khi xảy ra rủi ro kiểm toán;
Truờng hợp hai hoặc nhiều công ty kiểm toán cùng thực hiện chung một cuộc
kiểm toán thì hợp đồng kiểm toán phải ghi đầy đủ các thông tin liên quan đến các
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
bên và phải có đủ chữ ký của người có thẩm quyền và đóng dấu các bên tham gia
hợp đồng. Công ty kiểm toán và khách hàng được phép ký hợp đồng kiểm cho
nhiều năm tài chính. Trường hợp hợp đồng kiểm toán đã được ký cho nhiều năm,
trong mỗi năm công ty kiểm toán và khách hàng phải cân nhắc xem nếu có những
điểm cần phải thay đổi, bổ sung thì phải thoả thuận bằng văn bản về những điều
khoản và điều kiện thay đổi của hợp đồng cho năm kiểm toán hiện hành. Văn bản
này được coi là phụ lục của hợp đồng kiểm toán đã ký trước đó. Hợp đồng kiểm
toán được lập lại cho năm kiểm toán hiện hành khi phát sinh những thay đổi mục
đích, phạm vi kiểm toán, có sự thay đổi một số điều khoản quan trọng của hợp
đồng, khi khách hàng có sự thay đổi lớn về tổ chức, hoạt động kinh doanh và yêu
cầu pháp lý.
Trong quá trình thực hiện kiểm toán theo hợp đồng, trường hợp khách hàng
có yêu cầu sửa đổi một số điều khoản của hợp đồng làm cho mức độ đảm bảo của
kiểm toán giảm đi thì công ty kiểm toán phải xem xét có chấp nhận yêu cầu này
của khách hàng hay không?
Khi khách hàng yêu cầu công ty kiểm toán sửa đổi hợp đồng kiểm toán vì các
lý do như có sự hiểu nhầm về tính chất của kiểm toán hay dịch vụ liên quan khác
đã nêu trong hợp đồng ban đầu, hoặc yêu cầu giới hạn phạm vi kiểm toán..., thì
công ty kiểm toán phải xem xét kỹ lưỡng lý do của những yêu cầu này, đặc biệt là
những hậu quả do giới hạn phạm vi kiểm toán. Lý do sửa đổi hợp đồng được coi là
hợp lý nếu có những biến động lớn trong kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến nhu
cầu của khách hàng hoặc có những hiểu lầm về tính chất của dịch vụ. Ngược lại,
nếu những biến động này dựa trên những thông tin không chính xác, không đầy đủ
hoặc không hợp lý thì các lý do khách hàng yêu cầu sửa đổi hợp đồng là không
được chấp nhận. Trước khi chấp nhận sửa đổi hợp đồng kiểm toán, ngoài những
vấn đề nêu trên, công ty kiểm toán phải tính đến những hậu quả của sự sửa đổi hợp
đồng về mặt pháp lý hoặc các nghĩa vụ khác.
Mọi trường hợp có sửa đổi các điều khoản của hợp đồng, công ty kiểm toán
và khách hàng đều phải thống nhất bằng văn bản về những điều khoản mới. Nếu
công ty kiểm toán không thể chấp nhận sửa đổi hợp đồng và không được phép tiếp
tục thực hiện hợp đồng ban đầu, thì công ty kiểm toán phải đình chỉ ngay công việc
kiểm toán và phải thông báo cho các bên theo quy định của hợp đồng và các quy
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
định có liên quan, như người đại diện ký hợp đồng, Hội đồng quản trị hoặc các cổ
đông về những lý do dẫn đến việc chấm dứt hợp đồng kiểm toán.
Ví dụ Hợp đồng kiểm toán (Phụ lục số 02).
Ví dụ Hợp đồng kiểm toán (Trường hợp 02 công ty kiểm toán cùng thực hiện
một cuộc kiểm toán – Phụ lục số 03).
Sau khi đã ký kết hợp đồng kiểm toán, người được giao trách nhiệm kiểm
toán viên chính (Chủ nhiệm kiểm toán) có nhiệm vụ đầu tiên là Lập kế hoạch kiểm
toán.
2.2. Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán.
2.2.1. Khái niệm, vai trò của giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán đối với một
cuộc kiểm toán báo cáo tài chính.
2.2.1.1. Khái niệm.
Lập kế hoạch kiểm toán là giai đoạn đầu tiên của một cuộc kiểm toán có vai trò
quan trọng, chi phối tới chất lượng và hiệu quả chung của toàn bộ cuộc kiểm toán.
2.2.1.2. Vai trò của giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán.
Nguyên tắc kiểm toán quốc tế thứ 3- Các nguyên tắc cơ bản xuyên suốt một
cuộc kiểm toán do IAPC (Uỷ ban thực hành kiểm toán quốc tế) phê chuẩn tháng
6 năm 1980 và ban hành tháng 10 – 1980 đã nêu rõ: “Kiểm toán viên phải lập kế
hoạch kiểm toán để trợ giúp cho công việc kiểm toán tiến hành có hiệu quả, đúng
thời hạn”. Theo chuẩn mực kiểm toán thứ tư trong 10 Chuẩn mực Kiểm toán được
thừa nhận rộng rãi (GAAS) đòi hỏi “Công tác kiểm toán phải được lập kế hoạch
đầy đủ và các trợ lý (nếu có) phải được giám sát đúng đắn”. Đoạn hai trong Chuẩn
mực kiểm toán Việt Nam số 300 nêu rõ: “Kiểm toán viên và công ty kiểm toán
phải lập kế hoạch kiểm toán để đảm bảo cuộc kiểm toán được tiến hành một cách
có hiệu quả”, và kế hoạch kiểm toán phải được lập cho mọi cuộc kiểm toán. Kế
hoạch kiểm toán phải được lập một cách thích hợp nhằm đảm bảo bao quát hết các
khía cạnh trọng yếu của cuộc kiểm toán; phát hiện gian lận, rủi ro và những vấn đề
tiềm ẩn; và đảm bảo cuộc kiểm toán được tiến hành đúng thời hạn.
Như vậy, việc lập kế hoạch kiểm toán không chỉ xuất phát từ yêu cầu chính
của cuộc kiểm toán nhằm chuẩn bị những điều kiện cơ bản trong công tác kiểm
toán, cho cuộc kiểm toán mà còn là nguyên tắc cơ bản trong công tác kiểm toán đã
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
được quy định thành chuẩn mực và đòi hỏi các kiểm toán viên phải tuân thủ theo
đầy đủ nhằm đảm bảo tiến hành công tác kiểm toán có hiệu quả và chất lượng.
2.2.2. Lập kế hoạch kiểm toán chiến lược.
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300, Kế hoạch chiến lược: Là định
hướng cơ bản, nội dung trọng tâm và phương pháp tiếp cận chung của cuộc kiểm
toán do cấp chỉ đạo vạch ra dựa trên hiểu biết về tình hình hoạt động và môi trường
kinh doanh của đơn vị được kiểm toán.
Kế hoạch chiến lược phải được lập cho các cuộc kiểm toán lớn về qui mô,
tính chất phức tạp, địa bần rộng hoặc kiểm toán báo cáo tài chính của nhiều năm.
Cuộc kiểm toán lớn về qui mô là cuộc kiểm toán báo cáo tài chính tổng hợp
(hoặc báo cáo tài chính hợp nhất) của Tổng Công ty, trong đó có nhiều công ty,
đơn vị trực thuộc cùng loại hình hoặc khác loại hình kinh doanh.
Cuộc kiểm toán có tính chất phức tạp là cuộc kiểm toán có dấu hiệu tranh
chấp, kiện tụng hoặc nhiều hoạt động mới mà kiểm toán viên và công ty kiểm toán
chưa có nhiều kinh nghiệm.
Cuộc kiểm toán địa bàn rộng là cuộc kiểm toán của đơn vị có nhiều đơn vị
cấp dưới nằm trên nhiều tỉnh, thành phố khác nhau, kể cả chi nhánh ở nước ngoài.
Kiểm toán báo cáo tài chính nhiều năm là khi công ty kiểm toán ký hợp đồng
kiểm toán cho một số năm tài chính liên tục, ví dụ năm 2000 ký hợp đồng kiểm
toán năm 2000, năm 2001 và năm 2002 thì cũng phải lập kế hoạch chiến lược để
định hướng và phối hợp các cuộc kiểm toán giữa các năm.
Kế hoạch chiến lược thường do người phục trách kiểm toán lập và được Giám
đốc (hoặc người đứng đầu) công ty kiểm toán phê duyệt. Kế hoạch chiến lược là cơ
sở lập kế hoạch kiểm toán tổng thể, là cơ sở chỉ đạo thực hiện và soát xét kết quả
cuộc kiểm toán.
Để lập được kế hoạch chiến lược chuẩn xác đòi hỏi kiểm toán viên phải tiếp
xúc với khách hàng để tìm hiểu tình hình, thu thập những thông tin cần thiết về các
hoạt động kinh doanh, trên những nét đặc trưng cơ bản sau:
Nhiệm vụ, chức năng hoạt động chủ yếu của khâch hàng.
Quy mô và phạm vi hoạt động kinh doanh.
Quá trình thành lập, điều kiện, khả năng hiện tại và tương lai
phát triển của doanh nghiệp.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Tổ chức sản xuất và những quy trình công nghệ sản xuất kinh
doanh chủ yếu và rủi ro tiềm tàng.
Tình trạng tài chính và các mối quan hệ kinh tế chủ yếu của
khách hàng.
Tổ chức quản lý kinh doanh, trình độ, năng lực những người
điều hành của doanh nghiệp khách hàng.
Tổ chức bộ máy và công việc kế toán tài chính thống kê.
Tổ chức kiểm toán nội bộ.
Những thuận lợi, khó khăn chủ yếu trong sản xuất kinh
doanh, trong quản lý và kế toán.
Sự hiểu biết về đặc thù kinh doanh của khách hàng sẽ giúp cho kiểm toán viên
xác định được các sự kiện, các nghiệp vụ có ảnh hưởng nhiều đến thông tin tài
chính. Kiểm toán viên có thể thu thập thông tin này từ các nguồn:
Báo cáo hàng năm trước chủ sở hữu của doanh nghiệp.
Các biên bản hội nghị HĐQT, hội nghị ban giám đốc và các
hội nghị quan trọng khác.
Các báo cáo tài chính nội bộ năm nay và năm trước.
Các ghi chép kiểm toán viên của năm trước và các tài liệu có
liên quan khác.
Hồ sơ kiểm toán chung (nếu có).
Những thông tin về các vấn đề có thể ảnh hưởng đến kiểm
toán do các cán bộ có trách nhiệm của đơn vị có quan hệ với
doanh nghiệp cung cấp.
Thảo luận trực tiếp với các nhà quản lý và cán bộ nghiệp vụ
của doanh nghiệp.
Các sổ nhật ký kinh doanh, các tạp chí chuyên ngành.
Các quy định nội bộ của doanh nghiệp.
Các cơ chế, chính sách và tình hình kinh tế xã hội, ảnh hưởng
của nó đến hoạt động kinh doanh của khách hàng.
Khi xem xét các ghi chép kiểm toán của năm trước và các tài liệu liên quan
khác, kiểm toán cần đặc biệt chú ý đến các vấn đề có nghi vấn của năm trước xem
chúng còn tái hiện trong năm đang kiểm toán hay không.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Các vấn đề kiểm toán viên có thể thảo luận trực tiếp với các nhà quản lý
doanh nghiệp và các cán bộ nghiệp vụ của doanh nghiệp là:
Những sự thay đổi về quản lý , cơ cấu tổ chức và hoạt động
của doanh nghiệp.
Những cơ chế chính sách hiện hành có ảnh hưởng đến doanh
nghiệp.
Những khó khăn vướng mắc về tài chính hoặc các vấn đề về
kế toán hiện nay và sắp tới.
Tình hình phát triển kinh doanh hiện tại và sắp tới, những ảnh
hưởng của nó đến doanh nghiệp.
Các mối quan hệ với bên thứ ba.
Những thay đổi hiện tại và sắp tới về kỹ thuật, kiểu dáng sản
phẩm, loại hình dịch vụ quy trình sản xuất hoặc phương thức
tiêu thụ sản phẩm hàng hoá.
Những thay đổi về hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát
nội bộ.
Các điều kiện thuận lợi đã qua hoặc sẽ có.
Những hiểu biết về đặc điểm hoạt động kinh doanh của khách hàng không chỉ
có lợi ích cho việc xây dựng kế hoạch kiểm toán tổng thể, mà còn giúp kiểm toán
viên nhanh chóng xác định được các điểm trọng tâm cần chú ý đặc biệt khi làm
kiểm toán, cũng như khi đánh giá tính hợp lý của các thông tin tài chính của những
người quản lý.
Trên cơ sở các thông tin đã thu thập được kiểm toán viên tiến hành phân tích
đánh giá và đưa ra kế hoạch kiểm toán tổng thể, chương trình kiểm toán cho doanh
nghiệp, quyết định các đơn vị các bộ phận cần được kiểm toán, xác định kế hoạch
sơ khai cho các bộ phận được kiểm toán và những quyết định đối với từng phần
việc kiểm toán.
Sơ đồ xây dựng kế hoạch chiến lược.
Đánh giá tổng thể các
Thu thập, tìm hiểu
thông tin về hoạt
đặc điểm hoạt động
động kinh tế của
SXKD của DN
doanh nghiệp.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Liệt kê những quyết
Phân tích đưa ra kế
định các đơn vị, bộ
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Kế hoạch chiến lược được lập thành một văn bản riêng hoặc lập thành một
phần riêng trong kế hoạch kiểm toán tổng thể. Mẫu kế hoạch chiến lược (Xem phụ
lục số 04). Trên cơ sở kế hoạch chiến lược kiểm toán viên tiến hành lập kế hoạch
tổng thể.
2.2.3. Lập kế hoạch kiểm toán tổng thể.
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300, kế hoạch kiểm toán tổng thể
phải được lập cho mọi cuộc kiểm toán, trong đó mô tả phạm vi dự kiến và cách
thức tiến hành công việc kiểm toán. Kế hoạch kiểm toán tổng thể phải đầy đủ, chi
tiết làm cơ sở để lập chương trình kiểm toán. Hình thức và nội dung của kế hoạch
kiểm toán tổng thể thay đổi tuỳ theo qui mô của khách hàng, tính chất phức tạp của
công việc kiểm toán, phương pháp kiểm toán, phương pháp kỹ thuật kiểm toán đặc
thù do kiểm toán viên sử dụng.
2.2.3.1. Hiểu biết về hoạt động kinh doanh của đơn vị được kiểm toán.
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 310, “Để thực hiện kiểm toán báo
cáo tài chính, kiểm toán viên phải có hiểu biết cần thiết, đầy đủ về tình hình kinh
doanh nhằm đánh giá và phân tích được các sự kiện, nghiệp vụ và thực tiễn hoạt
động của đơn vị được kiểm toán mà theo kiểm toán viên thì có ảnh hưởng trọng
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
yếu đến báo cáo tài chính, đến việc kiểm tra của kiểm toán viên hoặc đến báo cáo
kiểm toán”.
Hiểu biết cần thiết của kiểm toán viên để thực hiện một cuộc kiểm toán bao
gồm những hiểu biết tổng quan về nền kinh tế, lĩnh vực hoạt động của đơn vị, hiểu
biết cụ thể hơn về tổ chức và hoạt động của đơn vị được kiểm toán.Ngoài ra, kiểm
toán viên còn phải hiểu biết cả những khía cạnh đặc thù của một tổ chức cụ thể
như: cơ cấu tổ chức, dây chuyền và các dịch vụ sản xuất, cơ cấu vốn, chức năng
và vị trí của kiểm toán nội bộ... Mức độ hiểu biết về đơn vị của kiểm toán viên
không nhất thiết phải như Ban giám đốc của đơn vị được kiểm toán. Nhưng để
hiểu rõ các sự kiện, các nghiệp vụ và các hoạt động có thể tác động đến Báo cáo tài
chính và để thực hiện quá trình so sánh khách hàng này với đơn vị khác trong cùng
ngành nghề, lĩnh vực sản xuất kinh doanh, kiểm toán viên có thể có được hiểu biết
này nhiều cách nhưng phương pháp thường được sử dụng nhiều nhất là trao đổi với
kiểm toán viên tiền nhiệm (nếu có), những người đă tiến hành kiểm toán cho khách
hàng những năm trước hoặc đã tiến hành kiểm toán cho khách hàng khác trong
cùng cùng ngành nghề kinh doanh hoặc trao đổi trực tiếp với nhân viên, Ban giám
đốc công ty khách hàng. Ngoài ra, kiểm toán viên có thể có được những hiểu biết
đó qua việc nghiên cứu các sách báo, tạp chí chuyên ngành...Dưới đây là một số
phương pháp cơ bản để thu thập thông tin cơ sở để đạt được sự hiểu biết về tình
hình hoạt động của đơn vị được kiểm toán.
Xem lại kết quả của cuộc kiểm toán trước và hồ sơ kiểm toán chung (nếu có).
Các hồ sơ kiểm toán chung thường chứa đựng rất nhiều thông tin về khách hàng
như: các ghi chép hoặc bản sao các tài liệu pháp lý, thoả thuận và biên bản quan
trọng như quyết định thành lập, điều lệ công ty, giấy phép thành lập (Giấy phép
đầu tư; hợp đồng liên doanh), đăng ký kinh doanh, bố cáo, biên bản họp Hội đồng
quản trị, họp Ban Giám đốc...Các thông tin liên quan đến môi trường kinh doanh,
môi trường pháp luật có ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của khách hàng, quá
trình phát triển của khách hàng như:
Các tài liệu về thuế: Các văn bản, chế độ thuế
riêng trong từng lĩnh vực hoạt động kinh doanh
của khách hàng được cơ quan thuế cho phép, các
tài liệu thực hiện nghĩa vụ thuế hàng năm.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Các tài liệu về nhân sự: Các thoả ước lao động,
các qui định riêng của khách hàng về nhân sự, qui
định về quản lý và sử dụng quỹ lương...
Các tài liệu kế toán: Văn bản chấp thuận chế độ kế
toán được áp dụng (nếu có). Các nguyên tắc kế
toán áp dụng: Phương pháp xác định giá trị hàng
tồn kho, phương pháp tính giá thành, phương pháp
tính dự phòng...
Các hợp đồng hoặc thoả thuận với bên thứ 3 có
hiệu lực trong thời gian dài.
Các tài liệu khác.
Hồ sơ kiểm toán năm chứa đựng các thông tin về khách hàng liên quan đến
cuộc kiểm toán một năm tài chính. Trong đó có những bằng chứng về thay đổi hệ
thống và hệ thống kiểm toán nội bộ của khách hàng (Theo chuẩn mực kiểm toán
Việt Nam số 230). Qua các hồ sơ kiểm toán kiểm toán viên sẽ thu thập được những
thông tin hữu ích về công việc kinh doanh của khách hàng. Việc cập nhật và xem
sổ sách của công ty là rất cần thiết vì qua đó kiểm toán viên không chỉ xác định
được các quyết định của nhà quản lý có phù hợp với luật pháp của Nhà nước, với
các chính sách hiện hành của công ty hay không mà còn giúp kiểm toán viên hiểu
được bản chất của các số liệu cũng như sự biến động của chúng trên các Báo cáo
tài chính được kiểm toán.
Tham quan nhà xưởng: Tham quan các phương tiện sản xuất kinh doanh của
khách hàng rất có ích cho việc đạt được một sự hiểu biết tốt hơn về công việc kinh
doanh và hoạt động của khách hàng. Nó sẽ mang lại một cơ hội để gặp các nhân
vật chủ chốt và quan sát trực tiếp mắt thấy tai nghe các hoạt động. Những cuộc
tranh luận với nhân viên không làm công tác kế toán trong cuộc tham quan nhà
xưởng sẽ giúp cho kiểm toán viên có cái nhìn thực tế, tổng quát về tình hình sử
dụng và bảo vệ tài sản của doanh nghịêp, việc thuyết minh số liệu kế toán...Một
kiến thức thực tế về những chi phí phát sinh ở phân xưởng, kết quả sản xuất sẽ làm
dễ dàng cho việc thu được các câu trả lời cho các câu hỏi sau này của cuộc kiểm
toán.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Xem lại các chính sách của công ty: Nhiều chính sách và quyền hạn của công
ty được phản ánh trên các báo cáo tài chính là một phần của hệ thống kiểm soát nội
bộ nhưng ngoài phạm vi của hệ thống kế toán. Chúng gồm những vấn đề như
quyền hạn đối với sự nhượng lại một phần hoạt động kinh doanh, các chính sách
tín dụng... Các quyết định cơ bản về chính sách phải luôn luôn được đánh giá một
cách thận trọng như một phần của công tác kiểm toán để xác định xem Ban quản
trị có được Hội đồng quản trị phê chuẩn để lập một vài quyết định nhất định, và để
đảm bảo là các quyết định của Ban quản trị đã được phản ánh trung một cách đúng
đắn trên các báo cáo. Một cách làm hữu ích mà nhiều công ty kiểm toán làm theo
là ghi vào hồ sơ kiểm toán chung những chính sách quan trọng nhất mà khách hàng
chấp hành và tên của người hoặc nhóm người được uỷ quyền để thay đổi chính
sách đó. Việc đưa vào hồ sơ kiểm toán chung các nguyên tắc kế toán đã được thừa
nhận là đặc biệt hữu ích trong việc giúp kiểm toán viên xác định liệu khách hàng
đã thay đổi các nguyên tắc kế toán hay không. Việc xem xét định kỳ các thông tin
cũng quan trọng.
Nhận diện các bên liên quan: Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán, kiểm
toán viên cần xác định tất cả các bên hữu quan với khách hàng. Theo chuẩn mực
kiểm toán Việt Nam số 550, Các bên liên quan, các bên liên quan được hiểu là
các bộ phận trực thuộc, các chủ sở hữu chính thức của công ty khách hàng hay bất
kỳ công ty, chi nhánh, một cá nhân hay tổ chức nào mà công ty khách hàng có
quan hệ và các cá nhân, tổ chức đó có khả năng kiểm soát hoặc có ảnh hưởng đáng
kể đối với bên kia trong việc ra quyết định tài chính và hoạt động. Trong đó ảnh
hưởng đáng kể được hiểu là: Kết quả của việc tham gia vào việc đề ra các chính
sách tài chính và hoạt động của doanh nghiệp, nhưng không kiểm soát chính sách
đó. Giao dịch giữa các bên liên quan: Là việc chuyển giao các nguồn lực hay các
nghĩa vụ giữa các bên liên quan, không xét đến việc có tính giá hay không.
Theo các nguyên tắc kế toán đã được thừa nhận, bản chất mối quan hệ giữa
các bên liên quan phải được tiết lộ trên sổ sách, báo cáo và mô tả nghiệp vụ kinh
tế. Do vây, các bên liên quan và giao dịch giữa các bên liên quan có ảnh hưởng lớn
đến sự nhận định các bên liên quan và nhận định sơ bộ về mối quan hệ này ngay
trong giai đoạn lập kế hoạch thông qua phỏng vấn Ban Giám đốc, xem sổ theo dõi
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
cổ đông, sổ theo dõi khách hàng...Từ đó bước đầu dự đoán các vấn đề có thể phát
sinh giữa các bên liên quan để hoạch định một kế hoạch kiểm toán phù hợp.
Ngoài ra, kiểm toán viên còn sử dụng một số phương pháp để thu thập thông
tin về tình hình kinh doanh của đơn vị được kiểm toán như:
Dựa vào kinh nghiệm thực tiễn về đơn vị và ngành nghề kinh
doanh của đơn vị được kiểm toán trên báo cáo tổng kết, biên
bản làm việc...
Trao đổi với kiểm toán viên nội bộ và xem xét báo cáo kiểm
toán nội bộ của đơn vị được kiểm toán (nếu có).
Trao đổi với chuyên gia, đối tượng bên ngoài có hiểu biết về
đơn vị được kiểm toán.
Trao đổi với kiểm toán viên khác và với các nhà tư vấn đã
cung cấp dịch vụ cho đơn vị được kiểm toán hoặc hoạt động
trong cùng lĩnh vực với đơn vị được kiểm toán.
Phần trên đã trình bày tổng quát về công việc thu thập thông tin để đạt được
sự hiểu biết về hoạt động của đơn vị được kiểm toán thì phần dưới đây sẽ trình
bày một số tài liệu kiểm toán viên cần phải tham khảo để thu thập thông tin về các
nghĩa vụ pháp lý của đơn vị được kiểm toán giúp cho kiểm toán viên nắm bắt được
các quy trình mang tính pháp lý có ảnh hưởng đến các mặt hoạt động kinh doanh.
Giấy phép thành lập và Điều lệ công ty: Việc nghiên cứu những tài liệu này
giúp kiểm toán viên hiểu được về quá trình hình thành, mục tiêu hoạt động và các
lĩnh vực kinh doanh hợp pháp của đơn vị cũng nắm bắt được những vấn đề mang
tính nội bộ của đơn vị.
Các Báo cáo tài chính, báo cáo kiểm toán, thanh tra hay kiểm tra của năm
hiện hành hay trong vài năm trước: Các Báo cáo tài chính cung cấp dữ liệu về tình
hình tài chính và kết quả hoạt động kinh doanh của đơn vị, giúp kiểm toán viên
nhận thức được tổng quát về vấn đề đó và dựa trên cơ sở đó, áp dụng các kỹ thuật
phân tích các báo cáo này để nhận thức được xu hướng phát triển của khách hàng.
Đây là tài liệu quan trọng nhất trong một cuộc kiểm toán Báo cáo tài chính. Ngoài
ra việc xem xét các báo cáo kiểm toán, biên bản kiểm tra, thanh tra (nếu có) sẽ
giúp kiểm toán viên nhận thức rõ hơn về thực trạng hoạt động của đơn vị khách
hàng và dự kiến phương hướng kiểm tra.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Biên bản các cuộc họp cổ đông, Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc: Đây là
những tài liệu chính thức và tóm lược về những vấn đề quan trọng nhất đã được
thảo luận và quyết định chính thức trong các cuộc họp đó. Các biên bản này
thường chứa đựng những thông tin quan trọng như: công bố về cổ tức, phê chuẩn
việc hợp nhất hoặc giải thể các đơn vị trực thuộc, xét duyệt mua bán, chuyển
nhượng các tài sản có giá trị lớn...Qua việc nghiên cứu các biên bản này, kiểm
toán viên sẽ xác định được những dữ kiện có ảnh hưởng quan trọng đến việc hình
thành và trình bày trung thực các thông tin trên Báo cáo tài chính.
Các hợp đồng và cam kết quan trọng: Các hợp đồng và cam kết quan trọng
như: hợp đồng mua, bán hàng...là mối quan tâm hàng đầu ở các bộ phận cá biệt của
cuộc kiểm toán và đặc biệt là trong suốt giai đoạn khảo sát chi tiết. Trong giai đoạn
lập kế hoạch kiểm toán, việc xem xét sơ bộ các hợp đồng đó sẽ giúp kiểm toán
viên tiếp cận với các hoạt động chính của khách hàng, hình dung những khía cạnh
pháp lý có ảnh hưởng đến tình hình tài chính và kết quả hoạt động của đơn vị được
kiểm toán.
Nội dung cụ thể những vấn đề cần hiểu biết về tình hình kinh doanh của đơn
vị được kiểm toán khi thực hiện một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính xem phụ lục
số 07.
2.2.3.2. Thực hiện các thủ tục phân tích trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm
toán.
Thủ tục phân tích được áp dụng cho tất cả các cuộc kiểm toán và chúng
thường được thực hiện trong tất cả các giai đoạn của cuộc kiểm toán.
Thủ tục phân tích, theo định nghĩa của Chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số
520, “Là việc phân tích các số liệu, thông tin, các tỷ suất quan trọng, qua đó tìm ra
những xu hướng, biến động và tìm ra những mối quan hệ có mâu thuẫn với các
thông tin liên quan khác hoặc có sự chênh lệch lớn so với giá trị đã dự kiến”. Cũng
theo chuẩn mực này, “Kiểm toán viên phải thực hiện quy trình phân tích khi lập kế
hoạch kiểm toán và giai đoạn soát xét tổng thể về cuộc kiểm toán”, và “Kiểm toán
viên phải áp dụng quy trình phân tích trong quá trình lập kế hoạch kiểm toán để
tìm hiểu tình hình kinh doanh của đơn vị và xác định những vùng có thể có rủi ro”.
Ở giai đoan lập kế hoạch kiểm toán, sau khi đã thu thập được các thông tin về
khách hàng, kiểm toán viên tiến hành thực hiện các thủ tục phân tích đối với các
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
thông tin đã thu thập để hỗ trợ cho việc lập kế hoạch về bản chất, thời gian và nội
dung các thủ tục kiểm toán sẽ được sử dụng để thu thập bằng chứng kiểm toán.
Các thủ tục phân tích sử dụng cho việc lập kế hoạch nhằm vào các mục tiêu sau
đây:
Thu thập hiểu biết về nội dung cac Báo cáo tài chính và
những biến đổi quan trọng về kế toán và hoạt động kinh
doanh của khách hàng vừa mới diễn ra kể từ lần kiểm
toán trước (nếu có).
Tăng cường sự hiểu biết của kiểm toán viên vê hoạt
động kinh doanh của khách hàng và giúp kiểm toán viên
xác định các vấn đề nghi vấn về khả năng hoạt động liên
tục của đơn vị được kiểm toán.
Đánh giá sự hiện diện các sai số có thể có trên Báo cáo
tài chính của đơn vị được kiểm toán.
Như vậy, qua việc thực hiện các thủ tục phân tích trong giai đoạn lập kế
hoạch kiểm toán, kiểm toán viên có thể xác định nội dung cơ bản của cuộc kiểm
toán Báo cáo tài chính. Mức độ, phạm vi và thời gian áp dụng các thủ tục phân tích
thay đổu tuỳ thuộc vào quy mô và tính phức tạp trong hoạt động kinh doanh của
đơn vị được kiểm toán.
Việc xây dựng thủ tục phân tích bao hàm một số bước đặc thù như xác định
mục tiêu, thiết kế các cuộc khảo sát, tiến hành khảo sát, phân tích kết quả và đưa ra
kết luận.
Các thủ tục phân tích được kiểm toán viên sử dụng gồm hai loại cơ bản:
* Phân tích ngang (phân tích xu hướng): là việc phân tích dựa trên cơ sở so
sánh các trị số của cùng một chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính. Các chỉ tiêu phân tích
được sử dụng ngang bao gồm:
So sánh số liệu kỳ này với số liệu kỳ trước hoặc
giữa kỳ với nhau và qua đó kiểm toán viên thấy
được những biến động bất thường và xác định
được các lĩnh vực cần quan tâm.
So sánh số liệu thực tế với số liệu dự toán hoặc ước
tính của kiểm toán viên.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
So sánh dữ kiện của đơn vị được kiểm toán với số
liệu chung của ngành.
So sánh số liệu thực tế với số kế hoạch.
* Phân tích dọc (phân tích tỷ suất): là việc phân tích dựa trên cơ sở so sánh
các tỷ lệ tương quan của chỉ tiêu và khoản mục khác nhau trên Báo cáo tài chính.
Các tỷ suất tài chính thường dùng trong phân tích dọc có thể là các tỷ suất về
khả năng thanh toán, các tỷ suất về khả năng sinh lời, các tỷ suất về hiệu quả sử
dụng vốn, các tỷ suất về cơ cấu vốn...
Các tỷ suất tài chính chủ yếu.
Vốn bằng tiền +Các khoản phải thu
Tỷ suất thanh toán ngắn hạn = Tổng Nợ ngắn hạn
Vốn bằng tiền
Tỷ suất thanh toán tức thời = Nợ đến hạn
Tài sản lưu động
Tỷ suất thanh toán = Nợ ngắn hạn
hiện hành
Tổng Tài sản lưu động
Tỷ suất thanh toán dài hạn = Tổng Nợ phải trả
Lãi KD trước thuế + Chi phí lãi vay
Tỷ suất khả năng sinh =
Tổng giá trị Tài sản bình quân
lời của Tài sản
Tổng số Nợ phải trả
Tỷ suất Nợ = Tổng nguồn vốn
Nguồn vốn Chủ sở hữu
Tỷ suất tài trợ = Tổng nguồn vốn
Lãi Kinh doanh trước thuế
Tỷ suất khả năng sinh lời = Vốn chủ sở hữu
của vốn chủ sở hữu
Quy trình phân tích giúp kiểm toán viên xác định nội dung, lịch trình và phạm
vi của các thủ tục kiểm toán khác. Quy trình phân tích áp dụng trong quá trình lập
kế hoạch kiểm toán được dựa trên các thông tin tài chính và thông tin phi tài chính
( Ví dụ: Mối quan hệ giữa doanh thu với số lượng hàng bán hoặc số lượng sản
phẩm sản xuất với công xuất máy móc thiết bị...).
2.2.3.3. Tìm hiểu về hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 400, “Kiểm toán viên phải có đủ
hiểu biết về hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng để lập
kế hoạch kiểm toán tổng thể và chương trình kiểm toán thích hợp, có hiệu quả.
Kiểm toán viên phải sử dụng khả năng xét đoán chuyên môn của mình để đánh giá
rủi ro kiểm toán và xác định các thủ tục kiểm toán nhằm giảm các rủi ro kiểm toán
xuống thấp tới mức có thể chấp nhận được”.
Khi tìm hiểu hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ để lập kế hoạch
kiểm toán, kiểm toán viên sẽ hiểu biết được việc thiết kế và thực hiện của hệ thống
kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ của khách hàng. Điều đó giúp kiểm toán viên
xác định được khối lượng các nghiệpvụ kinh tế tài chính cần được kiểm tra cũng
như việc thiết lập các thủ tục kiểm tra cần thiết.
2.2.3.3.1. Khái niệm hệ thống kiểm soát nội bộ.
Hệ thống kiểm soát nội bộ: Là các qui định và các thủ tục kiểm soát do
đơn vị được kiểm toán xây dựng và áp dụng nhằm bảo đảm cho đơn vị tuân thủ
pháp luật và các qui định, để kiểm tra, kiểm soát, ngăn ngừa và phát hiện gian lận,
sai sót; để lập báo cáo tài chính trung thực và hợp lý; nhằm bảo vệ, quản lý và sử
dụng có hiệu quả tài sản của đơn vị. Hệ thống kiểm soát nội bộ bao gồm môi
trường kiểm soát, hệ thống kế toán và các thủ tục kiểm soát.
2.2.3.3.2. Các yếu tố cơ bản của hệ thống kiểm soát nội bộ.
Hệ thống kế toán: Là các qui định về kế toán và các thủ tục kế toán mà
đơn vị được kiểm toán áp dụng để thực hiện ghi chép kế toán và lập báo cáo tài
chính.
Môi trường kiểm soát: Là những nhận thức, quan điểm, sự quan tâm và
hoạt động của thành viên Hội đồng quản trị, Ban Giám đốc đối với hệ thống kiểm
soát nội bộ và vai trò của hệ thống kiểm soát nội bộ trong đơn vị.
Môi trường kiểm soát có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả của các thủ tục kiểm
soát. Môi trường kiểm soát mạnh sẽ hỗ trợ đáng kể cho các thủ tục kiểm soát cụ
thể. Tuy nhiên môi trường kiểm soát mạnh không đồng nghĩa với hệ thống kiểm
soát nội bộ mạnh. Môi trường kiểm soát mạnh tự nó chưa đủ đảm bảo tính hiệu
quả của toàn bộ hệ thống kiểm soát nội bộ.
Thủ tục kiểm soát: Là các quy chế và thủ tục do Ban lãnh đạo đơn vị
thiết lập và chỉ đạo thực hiện trong đơn vị nhằm đạt được mục tiêu quản lý cụ thể.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Kiểm toán viên phải hiểu biết về môi trường kiểm soát của đơn vị để đánh giá
nhận thức, quan điểm, sự quan tâm và hoạt động của thành viên Hội đồng quản trị
và Ban Giám đốc đối với hệ thống kiểm soát nội bộ.
Các nhân tố chủ yếu để đánh giá môi trường kiểm soát:
Chức năng, nhiệm vụ của Hội đồng quản trị, Ban Giám
đốc và các phòng ban chức năng của đơn vị;
Tư duy quản lý, phong cách điều hành của thành viên
Hội đồng quản trị và Ban Giám đốc;
Cơ cấu tổ chức và quyền hạn, trách nhiệm của các bộ
phận trong cơ cấu đó;
Hệ thống kiểm soát của Ban quản lý bao gồm tất cả các
bộ phận quản lý, kiểm soát, chức năng của kiểm toán
nội bộ, chính sách và thủ tục liên quan đến nhân sự và
sự phân định trách nhiệm;
Ảnh hưởng từ bên ngoài đơn vị như chính sách của Nhà
nước, chỉ đạo của cấp trên hoặc cơ quan quản lý chuyên
môn;
Kiểm toán viên phải hiểu biết về hệ thống kế toán và việc thực hiện công việc
kế toán của đơn vị để xác định được:
Các loại nghiệp vụ kinh tế chủ yếu;
Nguồn gốc các loại nghiệp vụ kinh tế chủ yếu;
Tổ chức bộ máy kế toán;
Tổ chức công việc kế toán, gồm: Hệ thống chứng từ kế
toán, tài khoản kế toán, sổ kế toán và hệ thống báo cáo
tài chính;
Quy trình kế toán các nghiệp vụ kinh tế chủ yếu và các
sự kiện từ khi phát sinh đến khi lập và trình bày báo cáo
tài chính.
Kiểm toán viên phải hiểu biết các thủ tục kiểm soát của đơn vị để xây dựng kế
hoạch kiểm toán tổng thể và chương trình kiểm toán. Kiểm toán viên dựa vào hiểu
biết của mình về môi trường kiểm soát để xác định những thủ tục kiểm soát đã
được đơn vị thiết lập và những thủ tục còn thiếu, cần thiết phải bổ sung thêm. (Ví
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
dụ: Khi tìm hiểu về quy trình kế toán tiền gửi ngân hàng, kiểm toán viên sẽ kết hợp
xem xét thủ tục đối chiếu với ngân hàng có được thiết lập và thực hiện không?).
Các thủ tục kiểm soát chủ yếu bao gồm:
Lập, kiểm tra, so sánh và phê duyệt các số liệu, tài liệu liên
quan đến đơn vị;
Kiểm tra tính chính xác của các số liệu tính toán;
Kiểm tra chương trình ứng dụng và môi trường tin học;
Kiểm tra số liệu giữa sổ kế toán tổng hợp và sổ kế toán chi
tiết;
Kiểm tra và phê duyệt các chứng từ kế toán, tài liệu kế toán;
Đối chiếu số liệu nội bộ với bên ngoài;
So sánh, đối chiếu kết quả kiểm kê thực tế với số liệu trên sổ
kế toán;
Giới hạn việc tiếp cận trực tiếp với các tài sản và tài liệu kế
toán;
Phân tích, so sánh giữa số liệu thực tế với dự toán, kế hoạch.
Khi xem xét các thủ tục kiểm soát, phải xem các thủ tục này có được xây
dựng trên cơ sở nguyên tắc cơ bản, như: chế độ thủ trưởng, nguyên tắc phân công,
phân nhiệm, nguyên tắc tách biệt về trách nhiệm, nguyên tắc phân cấp, uỷ quyền,...
2.2.3.3.3. Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ.
Sau khi có được sự hiểu biết về hệ thống kiểm soát nội bộ, kiểm toán viên
phải đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ và rủi ro kiểm soát không chỉ để xác minh
tính hữu hiệu của kiểm soát nội bộ mà còn làm cơ sở cho việc xác định phạm vi
thực hiện các thử nghiệm cơ bản trên số dư và nghiệp vụ của đơn vị. Việc đánh giá
rủi ro kiểm soát liên quan đến việc xác định thử nghiệm nào sẽ được thực hiện
nhiều trong cuộc kiểm toán, điều này ảnh hưởng đến phạm vi của cuộc kiểm toán.
Nếu rủi ro kiểm soát được kiểm toán viên đánh giá là cao thì khi tiến hành cuộc
kiểm toán kiểm toán viên sẽ tăng cường thực hiện thử nghiệm cơ bản, làm cho
phạm vi của cuộc kiểm toán lớn dẫn đến chi phí cho cuộc kiểm toán tăng lên và
ngược lại. Việc đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ xem Chương thứ 4 sách Kiểm
toán tài chính NXB Tài chính.
2.2.3.3.4. Thể thức để đạt được sự hiểu biết về hệ thống kiểm soát nội bộ.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Để hiểu biết về hệ thồng kiểm soát nội bộ, kiểm toán viên dựa vào:
Kinh nghiệm và hiểu biết của mình trước đây về lĩnh vực
hoạt động và về đơn vị;
Nội dung và kết quả trao đổi với Ban Giám đốc, với các
phòng, ban và đối chiếu với các tài liệu liên quan;
Việc kiểm tra, xem xét các tài liệu, các thông tin do hệ thống
kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ cung cấp;
Việc quan sát các hoạt động và nghiệp vụ của đơn vị, như: tổ
chức hệ thống thông tin, quản lý nhân sự, hệ thống kiểm soát
nội bộ, quá trình xử lý các nghiệp vụ kinh tế, giao dịch giữa
các bộ phận trong đơn vị.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
2.2.3.4. Đánh giá rủi ro và mức trọng yếu.
Kiểm toán viên phải đánh giá rủi ro và mức trọng yếu nhằm đưa ra một kế
hoạch kiểm toán phù hợp. Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 320: Trọng yếu
là thuật ngữ dùng để thể hiện tầm quan trọng của một thông tin (một số liệu kế
toán) trong báo cáo tài chính.
Thông tin được coi là trọng yếu có nghĩa là nếu thiếu thông tin đó hoặc thiếu
tính chính xác của thông tin đó sẽ ảnh hưởng đến các quyết định của người sử
dụng báo cáo tài chính. Mức trọng yếu tuỳ thuộc vào tầm quan trọng và tính chất
của thông tin hay của sai sót được đánh giá trong hoàn cảnh cụ thể. Mức trọng yếu
là một ngưỡng, một điểm chia cắt chứ không phải là nội dung của thông tin cần
phải có. Tính trọng yếu của thông tin phải xem xét cả trên phương diện định lượng
và định tính.
Mục tiêu của kiểm toán báo cáo tài chính là để kiểm toán viên và công ty
kiểm toán đưa ra ý kiến xác nhận xem báo cáo tài chính có được lập trên cơ sở
chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành (hoặc được chấp nhận), có tuân thủ pháp
luật liên quan và có phản ánh trung thực và hợp lý trên các khía cạnh trọng yếu hay
không. Việc xác định mức trọng yếu là công việc xét đoán mang tính nghề nghiệp
của kiểm toán viên.
Khi lập kế hoạch kiểm toán, kiểm toán viên phải xem xét đến các nhân tố có
thể làm phát sinh những sai sót trọng yếu trong báo cáo tài chính. Đánh giá của
kiểm toán viên về mức trọng yếu liên quan đến số dư các tài khoản và các loại giao
dịch chủ yếu sẽ giúp kiểm toán viên xác định được các khoản mục cần được kiểm
tra và quyết định nên áp dụng thủ tục chọn mẫu hay thủ tục phân tích. Việc đánh
giá mức trọng yếu liên quan đến số dư các tài khoản và các loại giao dịch chủ yếu
sẽ giúp kiểm toán viên lựa chọn được những thủ tục kiểm toán thích hợp và việc
kết hợp các thủ tục kiểm toán thích hợp đó với nhau sẽ làm giảm được rủi ro kiểm
toán tới mức độ có thể chấp nhận được. Kiểm toán viên cần đánh giá mức trọng
yếu cho toàn bộ Báo cáo tài chính và phân bổ mức đánh giá đó cho từng khoản
mục trên Báo cáo tài chính.
Ước lượng ban đầu về tính trọng yếu:
Mức ước lượng ban đầu về tính trọng yếu và lượng tối đa mà kiểm toán viên
tin rằng ở mức đó các Báo cáo tài chính có thể bị sai lệch nhưng vẫn chưa ảnh
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
hưởng đến các quyết định của những người sử dụng thông tin tài chính. Nói cách
khác đó chính là những sai sót co thể chấp nhận được đối với toàn bộ Báo cáo tài
chính.
Việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu giúp kiểm toán viên lập kế hoạch
thu thập bằng chứng kiểm toán thích hợp. Cụ thể nếu kiểm toán viên ước mức
trọng yếu càng thấp, nghĩa là độ chính của các số liệu trên Báo cáo tài chính càng
cao, thì số lượng bằng chứng phải thu thập càng nhiều và ngược lại.
Khi xây dựng mức ước lượng trọng yếu ban đầu về tính trọng yếu, kiểm toán
viên cần lưu ý những yếu tố ảnh hưởng sau:
Tính trọng yếu là một khái niệm tương đối hơn là một
đối tượng tuyệt đối, gắn liền với qui mô của đơn vị được
kiểm toán. Một sai phạm với một qui mô nhất định có
thể là trọng yếu đối với một công ty nhỏ nhưng không
trọng yếu đối với một công ty lớn hơn. Do vậy, việc xác
định và chỉ dẫn một mức giá trị cụ thể bằng tiền cho ước
lượng ban đầu về tính trọng yếu áp dụng cho tất cả các
khách hàng là một điều không thể.
Yếu tố định lượng của tính trọng yếu: Qui mô sai phạm
là một yếu tố quan trọng để xem xét liệu các sai phạm
có trọng yếu hay không.
Yếu tố định tính của trọng yếu: Trong thực tế để đánh
giá một sai phạm là trọng yếu hay không, kiểm toán
viên phải xem xét đánh giá về mặt qui mô và bản chất
của sai sai sót đó. Một hành vi gian lận luôn được coi là
trọng yếu bất kêt qui mô của nó là bao nhiêu.
Những yếu tố liên quan đến bản chất của sai phạm cần phải được xem xét khi
tiến hành ước lượng ban đầu về tính trọng yếu.
Các gian lận thường được xem là quan trọng hơn các sai sót với cùng một qui
mô tiền tệ bởi gian lận thường làm người ta nghĩ tới tính trung thực và độ tin của
Ban giám đốc và những người có liên quan.
Các sai sót qui mô nhỏ nhưng lặp đi lặp lại hoặc gây ra tác động dây chuyền
làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến thông tin trên Báo cáo tài chính thì được xem là
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
sai phạm trọng yếu vì đây là sai phạm có tính chất hệ thống. Các sai phạm làm ảnh
hưởng đến thu nhập thì luôn là sai phạm trọng yếu.
Mặc dù ước lượng ban đầu có tính trọng yếu là một xét đoán nghề nghiệp
mang tính chủ quan của kiểm toán viên song trên thực tế các công ty kiểm toán
thường đề ra những đường lối chỉ đạo để hỗ trợ cho các kiểm toán viên của mình
trong việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu qua hướng dẫn các chỉ tiêu được
chọn làm gốc trong từng trường hợp cụ thể, tỷ lệ tính mức trọng yếu đối với từng
chỉ tiêu.
Phân bổ ước lượng ban đầu về tính trọng yếu cho các khoản mục:
Sau khi đã có ước lượng ban đầu về tính trọng yếu cho toàn bộ Báo cáo tài
chính, kiểm toán viên cần phải phân bổ mức ước lượng này cho từng khoản mục
trên Báo cáo tài chính. Đó cũng chính là sai số có thể chấp nhận được đối với từng
khoản mục.
Mục đích của việc phân bổ này là để giúp kiểm toán viên xác định được số
lượng bằng chứng kiểm toán thích hợp phải thu thập đối với từng khoản mục ở
mức chi phí thấp nhất có thể mà vẫn đảm bảo tổng hợp các sai sót trên Báo cáo tài
chính không vượt quá mức ước lượng ban đầu về tính trọng yếu.
Trong thực tế, rất khó dự đoán về khả năng xảy ra sai sót cũng như chi phí
kiểm toán cho từng khoản mục nên công việc này mang tính chủ quan và đòi hỏi
sự xét đoán nghề nghiệp của kiểm toán viên. Do vậy, công ty kiểm toán thường
phân công các kiểm toán viên có trình độ chuyên môn cao, nhiều kinh nghiệm để
thực hiện công việc này.
Vấn đề thứ hai được đề cập trong mục này là: Đánh giá rủi ro.
Rủi ro kiểm toán là: Là rủi ro do kiểm toán viên và công ty kiểm toán đưa ra ý
kiến nhận xét không thích hợp khi báo cáo tài chính đã được kiểm toán còn có
những sai sót trọng yếu. Rủi ro kiểm toán bao gồm ba bộ phận: rủi ro tiềm tàng, rủi
ro kiểm soát và rủi ro phát hiện.
Đánh giá rủi ro kiểm toán: Là việc kiểm toán viên và công ty kiểm toán xác
định mức độ rủi ro kiểm toán có thể xảy ra là cao hay thấp, bao gồm đánh giá rủi
ro tiềm tàng, rủi ro kiểm soát và rủi ro phát hiện. Rủi ro kiểm toán được xác định
trước khi lập kế hoạch và trước khi thực hiện kiểm toán.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Trong giai đoạn lập kế hoạch, kiểm toán viên phải xác định rủi ro kiểm toán
mong muốn. Mức rủi ro này được xác định phụ thuộc vào hai yếu tố:
Mức độ mà theo đó người sử dụng bên ngoài tin tưởng
vào Báo cáo tài chính.
Khă năng khách hàng sẽ gặp khó khăn về tài chính sau
khi báo cáo kiểm toán được công bố.
Căn cứ và hai yếu tố trên kiểm toán viên sẽ xác định một mức rủi ro kiểm
toán mong muốn cho toàn bộ các Báo cáo tài chính được kiểm toán.
Ngoài ra, kiểm toán viên cần phải đánh giá các loại rủi ro kiểm toán sau:
Rủi ro tiềm tàng: Là rủi ro tiềm ẩn, vốn có do khả năng từng nghiệp vụ, từng
khoản mục trong báo cáo tài chính chứa đựng sai sót trọng yếu khi tính riêng rẽ
hoặc tính gộp, mặc dù có hay không có hệ thống kiểm soát nội bộ.
Để đánh giá rủi ro tiềm tàng, kiểm toán viên dựa vào các yếu tố ảnh hưởng
sau:
Bản chất kinh doanh của khách hàng.
Tính trung thực của Ban Giám đốc.
Kết quả kiểm toán lần trước.
Hợp đồng kiểm toán lần đầu và hợp đông kiểm toán dài
hạn.
Các nghiệp vụ bất thường.
Các ước tính kế toán.
Qui mô của các số dư tài khoản.
Kiểm toán viên cần đánh giá lần lượt các yếu tố trên và quyết định mức rủi ro
tiềm tàng thích hợp đối với từng khoản mục trên Báo cáo tài chính.
Rủi ro kiểm soát: Là rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu trong từng nghiệp vụ, từng
khoản mục trong báo cáo tài chính khi tính riêng rẽ hoặc tính gộp mà hệ thống kế
toán và hệ thống kiểm soát nội bộ không ngăn ngừa hết hoặc không phát hiện và
sửa chữa kịp thời.
Rủi ro kiểm soát được kiểm toán viên đánh giá đối với từng khoản mục trên
Báo cáo tài chính thông qua việc tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ của khách
hàng đối với khoản mục này. Rủi ro kiểm soát luôn có và khó tránh khỏi do những
hạn chế cố hữu của bất kỳ hệ thống kiểm soát nội bộ nào.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Rủi ro phát hiện: Là rủi ro xảy ra sai sót trọng yếu trong từng nghiệp vụ, từng
khoản mục trong báo cáo tài chính khi tính riêng rẽ hoặc tính gộp mà trong quá
trình kiểm toán, kiểm toán viên và công ty kiểm toán không phát hiện được.
Trong giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán viên chỉ ước lượng rủi ro phát hiện
trên cơ sơ đó để ước lượng về rủi ro kiểm toán.
Mối quan hệ giữa trọng yếu và rủi ro:
Trong một cuộc kiểm toán, mức trọng yếu và rủi ro kiểm toán có mối quan hệ
tỷ lệ nghịch với nhau: mức trọng yếu càng cao thì rủi ro kiểm toán càng thấp và
ngược lại. Kiểm toán viên phải cân nhắc đến mối quan hệ này khi xác định nội
dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục kiểm toán một cách thích hợp, như: khi
lập kế hoạch kiểm toán, nếu kiểm toán viên xác định mức trọng yếu có thể chấp
nhận được là thấp thì rủi ro kiểm toán sẽ tăng lên. Trường hợp này kiểm toán viên
có thể:
Giảm mức độ rủi ro kiểm soát đã được đánh giá bằng cách mở rộng
hoặc thực hiện thêm thử nghiệm kiểm soát để chứng minh cho việc
giảm rủi ro kiểm soát; hoặc
Giảm rủi ro phát hiện bằng cách sửa đổi lại nội dung, lịch trình và phạm
vi của những thủ tục kiểm tra chi tiết đã dự kiến.
Trong giai đoạn lập kế hoạch tổng thể về những công việc của cuộc kiểm
toán chịu ảnh hưởng của môi trường tin học, kiểm toán viên và công ty kiểm toán
phải hiểu biết tầm quan trọng và phức tạp của sự vận hành hệ thống máy tính và
khả năng trong việc cung cấp thông tin cần thiết cho cuộc kiểm toán.
Ngoài ra, trong kế hoạch kiểm toán tổng thể kiểm viên sẽ phải trình bày nội
dung, lịch trình và phạm vi các thủ tục kiểm toán, cách thức phối hợp, chỉ đạo,
giám sát và kiểm tra công việc kiểm toán. Mẫu kế hoạch chiến lược xem Phụ lục
số 05.
Trường hợp công ty kiểm toán đã lập kế hoạch chiến lược cho cuộc kiểm toán
thì các nội dung đã nêu trong kế chiến lược không phải nêu trong lại trong kế
hoạch kiểm toán tổng thể.
2.2.4. Lập chương trình kiểm toán.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 300, Chương trình kiểm toán phải
được lập cho mọi cuộc kiểm toán, trong đó xác định nội dung, lịch trình và phạm
vi của các thủ tục kiểm toán cần thiết để thực hiện kế hoạch kiểm toán tổng thể.
Chương trình kiểm toán: Là toàn bộ những chỉ dẫn cho kiểm toán viên và trợ
lý kiểm toán tham gia vào công việc kiểm toán và là phương tiện ghi chép theo dõi,
kiểm tra tình hình thực hiện kiểm toán. Chương trình kiểm toán chỉ dẫn mục tiêu
kiểm toán từng phần hành, nội dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục kiểm
toán cụ thể và thời gian ước tính cần thiết cho từng phần hành.
Chương trình kiểm toán được thiết kế phù hợp sẽ đem lại rất nhiều lợi ích:
Sắp xếp một cách có kế hoạch các công việc và nhân lực, đảm bảo
sự phối hợp giữa các kiểm toán viên cũng như hướng dẫn chi tiết
cho các kiểm toán viên trong quá trình kiểm toán.
Đây là phương tiện để chủ nhiệm kiểm toán quản lý, giám sát cuộc
kiểm toán thông qua việc xác định các bước công việc được thực
hiện.
Là bằng chứng để chứng minh các thủ tục kiểm toán đã thực hiện.
Qui trình thiết kế chương trình kiểm toán.
Chương trình kiểm toán của hầu hết các cuộc kiểm toán được thiết kế thành 3
phần: trắc nghiệm công việc, trắc nghiệm phân tích và trắc nghiệm trực tiếp số dư.
Mỗi phần được chia thành các chu kỳ nghiệp vụ và các khoản mục trên Báo cáo tài
chính. Việc thiết kế các loại hình trắc nghiệm kiểm toán trên đều gồm bốn nội
dung: xác định thủ tục kiểm toán, qui mô mẫu chọn, khoản mục được chọn và thời
gian thực hiện.
Các thủ tục kiểm toán cần sử dụng là những hướng dẫn chi tiết về quá
trình thu thập một loại bằng chứng kiểm toán cá biệt ở thời điểm nào
đó trong khi tiến hành kiểm toán.
Qui mô mẫu chọn: Do đối tượng kiểm toán bao gồm nhiều loại nghiệp
vụ khác nhau với khối lượng nghiệp vu phát sinh lớn. Bên cạnh đó
những người sử dụng thông tin tài chính thì lại đòi hỏi kiểm toán viên
phải có kết luận chính xác về thông tin đó. Vì vây, kiểm toán viên phải
tiến hành chọn mẫu theo phương pháp khoa học để chọn được mẫu có
tính đại diện, phản ánh được đặc trưng cơ bản của tổng thể.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Khoản mục được chọn: Khi quyết định được số lượng mẫu thì lại phải
chọn được mẫu có tính đại diện.
Thời gian thực hiện: Xác định thời điểm bắt đầu và kết thúc các thủ tục
kiểm toán đã đề ra.
Thiết kế các trắc nghiệm công việc.
Trắc nghiệm công việc là cách thức và trình tự ra soát các nghiệp vụ hay hoạt
động cụ thể trong quan hệ với sự tồn tại và hiệu lực của hệ thống kiểm soát nội bộ
trước hết là hệ thống kế toán.
Các thủ tục kiểm toán: Việc thiết kế các thủ tục kiểm toán của trắc nghiệm
công việc thường tuân theo phương pháp luận với 4 bước sau:
Cụ thể hoá các mục tiêu kiểm soát nội bộ cho các khoản mục đang
được khảo sát.
Nhận diện các quá trình kiểm soát đặc thù mà có tác dụng làm
giảm rủi ro kiểm soát của từng mục tiêu kiểm soát nội bộ.
Thiết kế các thử nghiệm kiểm soát đối với từng quá trình kiểm
soát đặc thù nòi trên.
Thiết kế các trắc nghiệm công việc theo từng mục tiêu kiểm soát
nội bộ có xét đến nhược điểm của hệ thống kiểm soát nội bộ và
kết quả ước tính của thử nghiệm kiểm soát.
Qui mô mẫu chọn: Trong trắc nghiêm công việ, để xác minh qui mô mẫu
chọn người ta thường dùng phương pháp chọn mẫu thuộc tính được sử dụng để
ước tính tỷ lệ của phần tử trong một tổng thể có chứa một đặc điểm hoặc thuộc tính
được quan tâm.
Khoản mục được chọn: Sau khi xác định qui mô mẫu chọn, kiểm toán viên
phải xác định các phần tử cá biệt mang tính đại diện cao cho tổng thể.
Thời gian thực hiện: Các trắc nghiệm công việc thường được tiến hành vào
thời điểm kết thúc năm. Các trắc nghiệm giữa năm được thực hiện để giúp kết thúc
cuộc kiểm toán ngay sau ngày lập Bảng cân đối kế toán vì đó cũng là mong muốn
của khách hàng và để giúp Công ty kiểm toán dàn đều công việc suốt trong năm.
Với các trắc nghiệm thực hiện và giữa năm, các khảo sát bổ sung sẽ được thực
hiện ngay sau đó đối với các nghiệp vụ từ ngày giữa năm đến ngày kết thúc năm.
Thiết kế các trắc nghiệm phân tính.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Trắc nghiệm phân tích theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 520, là
cáchthức xem xét các mối quan hệ kinh tế và xu hướng biến động của các chỉ tiêu
kinh tế thông quan việc kết hợp giữa đối chiếu trực tiếp, đối chiếu lôgic, cân đối...
giữa các trị số của các chỉ tiêu hoặc bộ phận cấu thành chỉ tiêu.
Các trắc nghiệm phân tích được thiết kế để đánh giá tính hợplý chung của các
số dư tài khoản đang được kiểm toán. Trên cơ sở kết quả của việc thực hiện các
trắc nghiệm phân tích đó, kiểm toán viên sẽ quyết định mở rộng hay thu hẹp các
trắc nghiệm trực tiếp số dư. Trong giai đoạn thực hiện kế hoạch kiểm toán, thủ tục
phân tích còn bao hàm những thủ tục phân tích chi tiết đối với số dư các tài khoản
và được thực hiện qua các bước sau:
Xác định số dư tài khoản và sai sót tiềm tàng cần được
kiểm tra.
Tính toán giá trị ước tính của tài khoản cần được kiểm
tra.
Xác định giá trị chênh lệch có thể chấp nhận được.
Xác định số chênh lệch trọng yếu cần được kiểm tra.
Kiểm tra số chênh lệch trọng yếu.
Đánh giá kết quả kiểm tra.
Thiết kế các trắc nghiệm trực tiếp số dư.
Trắc nghiệm trực tiếp số dư là cách thức kết hợp các phương pháp cân đối,
phân tích, đối chiếu trực tiếp với kiểm kê và điều tra thực tế để xác định độ tin cậy
của các số dư cuối kỳ ở Sổ cái ghi vào Bảng Cân đối tài sản hoặc vào Báo cáo Kết
quả kinh doanh.
Việc thiết kế các trắc nghiệm trực tiếp số dư cho từng khoản mục trên Báo
cáo tài chính được tiến hành theo phương pháp sau:
Đánh giá tính trọng yếu và rủi ro đối với khoản mục đang kiểm toán.
Thông qua việc ước lượng ban đầu về tính trọng yếu và phân bổ mức ước
lượng này cho từng khoản mục trên Báo cáo tài chính, kiểm toán viên sẽ xác định
mức sai số chấp nhận được cho từng khoản mục. Sai số chấp nhận được của mỗi
khoản mục càng thấp thì đòi hỏi số lượng bằng chứng kiểm toán thu thập càng
nhiều và do đó các trắc nghiệm trực tiếp số dư và nghiệp vụ sẽ được mở rộng và
ngựơc lại. Rủi ro tiềm tàng cho từng khoản mục càng cao thì số lượng bằng chứng
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
kiểm toán phải thu thập càng nhiều và do đó các trắc nghiệm trực tiếp số dư sẽ
được mở rộng và ngược lại.
Đánh giá rủi ro kiểm soát với chu trình kiểm toán được thực hiện.
Quá trình kiểm soát hiệu quả sẽ làm rủi ro kiểm soát đối với chu trình, do đó
số lượng bằng chứng kiểm toán cần thu thập trong các trắc nghiệm trực tiếp số dư
và nghiệp vụ sẽ giảm xuống, theo đó chi phí kiểm toán giảm xuống và ngược lại.
Thiết kế và dự đoán kết quả trắc nghiệm công việc và trắc nghiệm phân tích.
Thiết kế các trắc nghiệm trực tiếp số dư để thoả mãn các mục tiêu kiểm toán
đặc thù của khoản mục đang xem xét.
Các trắc nghiệm trực tiếp số dư được thiết kế dựa trên kết quả ước tính của
trắc nghiệm kiểm toán trươc đó và chúng được thiết kế làm các phần: thủ tục kiểm
toán, qui mô chọn mẫu và thời gian thực hiện.
Các thủ tục kiểm toán: Đây là phần khó nhất của toàn bộ quá
trình lập kế hoạch, việc thiết kế các thủ tục này đòi hỏi những
phán xét nghề nghiệp quan trọng. Cácthủ tục kiểm toán được
thiết kế dựa trên các kỹ thuật thu thập bằng chứng kiểm toán.
Qui mô mẫu: Qui mô mẫu chọn dùng cho các trắc nghiệm chi
tiết số dư được xác định theo các phương pháp chọn mẫu
thông dụng để ước tính sai số bằng tiền trong tổng thể đang
được kiểm toán từ đó chọn ra qui mô mẫu thích hợp.
Khoản mục được chọn: Sau khi đã xác định được dung lượng
mẫu, các kiểm toán viên thường chọn mẫu ngẫu nhiên bằng
bảng số ngẫu nhiên, chương trình máy tính hoặc dung
phương pháp chọn mẫu hệ thống để xác định các phần tử đại
diện. Trong những trường hợp cụ thể, kiểm toán viên có thể
sử dụng phương pháp chọn mẫu phi xác suất để xác định các
phần tử đại diện với chi phí thấp hơn cho cuộc kiểm toán.
Thời gian thực hiện: Phần lớn các trắc nghiệm trực tiếp số dư
được thực hiện vào thời điểm cuối kỳ. Tuy nhiên đối với các
khách hàng muốn côngbố các Báo cáo tài chính sớm ngay
sau ngày lập Bảng cân đối tài sản, thì trắc nghiệm trực tiếp số
dư tốn nhiều thời gian sẽ được làm từ giữa kỳ và kiểm toán
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
viên sẽ thực hiện thực hiện các thủ tục kiểm toán bổ sung vào
cuối năm để cập nhật các số dư đã kiểm toán giữa kỳ thành
số dư cuối kỳ.
Trên thực tế, các thủ tục kiểm toán ở các hình thức trắc nghiệm trên sẽ được
kết hợp và sắp xếp lại theo một chương trình kiểm toán. Chương trình kiểm toán
thường được thiết kế cho từng chu trình hoặc từng tài khoản nhằm đáp ứng mục
tiêu kiểm toán của từng khoản mục dựa trên cơ sở dẫn liệu đối với khoản mục này
tuỳ theo việc phân chia Báo cáo tài chính theo cách nào.
Chương trình kiểm toán được thiết kế ngay trong giai đoạn đầu của cuộc kiểm
toán.
Những thay đổi trong kế hoạch kiểm toán tổng thể và chương trình kiểm toán.
Kế hoạch kiểm toán tổng thể và chương trình kiểm toán sẽ được sửa đổi, bổ
sung trong quá trình kiểm toán nếu có những thay đổi về tình huống hoặc do
những kết quả ngoài dự đoán của các thủ tục kiểm toán. Nội dung và nguyên nhân
thay đổi kế hoạch kiểm toán tổng thể và chương trình kiểm toán phải được ghi rõ
trong hồ sơ kiểm toán.
Trong thực tế, chương trình kiểm toán có thể được soạn thảo trong giai đoạn
thực hiện kiểm toán hoặc không cần soạn thảo mà sử dụng chương trình kiểm toán
mẫu của Công ty kiểm toán phù hợp với điều kiện thực tế. Mẫu chương trình kiểm
toán xem Phụ lục số 06.
III. Kết luận.
Giai đoạn chuẩn bị kiểm toán là bước công việc đầu tiên của tổ chức công tác
kiểm toán. Đây là công việc có ý nghĩa quyết định chất lượng kiểm toán. Giai đoạn
này tạo ra tiền đề về pháp lý, phương tiện, con người cho cuộc kiểm toán. Giai
đoạn chuẩn bị được chuẩn bị tốt và thích hợp sẽ giúp cho kiểm toán viên xác định
được các vấn đề trọng tâm cần tập trung chú ý, những điểm nút quan trọng kiểm
toán, những bộ phận có thể có rủi ro, những vấn đề cần được nhận biết, để tránh sai
sót và hoàn tất công việc được nhanh chóng. Trong giai đoạn này cũng giúp cho
kiểm toán viên sử dụng các trợ lý kiểm toán một cách có hiệu quả, phối hợp ăn ý
giữa những tài liệu của các chuyên gia hoặc của các kiểm toán viên khác. Trong
giai đoạn chuẩn bị kiểm toán viên và Công ty kiểm toán phải tiến hành tìm hiểu
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
khách hàng mới và duy trì khách hàng cũ, là công việc có ảnh hưởng quan trọng
đến chất lượng của cuộc kiểm toán, không những thế nó còn giúp tránh được
những bất đồng với khách hàng và giữ được uy tín nghề nghiệp đối với khách
hàng. Sau khi tìm hiểu, duy trì, chấp nhận khách hàng Công ty kiểm toán phải ký
hợp đồng kiểm toán hoặc thư hẹn kiểm toán với Công ty khách hàng, đây là cơ sở
pháp lý xác định phạm vi, mục tiêu của cuộc kiểm toán. Trên cơ sở hợp đồng kiểm
toán hoặc thư hẹn kiểm toán Công ty kiểm toán và chủ nhiệm kiểm toán tiến hành
lập kế hoạch kiểm toán. Việc lập kế hoạch kiểm toán bao gồm ba (3) bộ phận sau:
Lập kế hoạch chiến lược.
Lập kế hoạch tổng thể
Lập chương trình kiểm toán.
Việc lập kế hoạch chiến lược phải lập cho các cuộc kiểm toán lớn về qui mô,
tính chất phức tạp, địa bàn rộng hoặc kiểm toán báo cáo tài chính của nhiều năm.
Việc lập kế hoạch kiểm toán tổng thể phải được lập cho mọi cuộc kiểm toán,
trong kế hoạch tổng thể mô tả phạm vi dự kiến và cách thức tiến hành công việc
kiểm toán. Hình thức và nội dung của kế hoạch kiểm toán tổng thể thay đổi tùy
theo qui mô của khách hàng, tính chất phức tạp của công việc kiểm toán, phương
pháp và kỹ thuật đặc thù do kiểm toán viên sử dụng.
Chương trình kiểm toán được lập và thực hiện cho mọi cuộc kiểm toán, trong
đó xác định nội dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục kiểm toán cần thiết để
thực hiện kế hoạch kiểm toán tổng thể. Đối với các công ty kiểm toán chương trình
kiểm toán theo mẫu sẵn trên máy vi tính hoặc trên giấy, mẫu phải có phần bổ sung
chương trình kiểm toán cụ thể phù hợp với từng cuộc kiểm toán. Trên đây em đã
trình bày phần lý thuyết về trình tự chuẩn bị kiểm toán, phần phụ lục em xin đưa ra
một số mẫu biểu để thầy cô và các bạn tham khảo.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
MỤC LỤC
Trang
A. Lời mở đầu ......................................................................................... 1
B. Nội dung ............................................................................................. 2
I. Khái quát về chuẩn bị kiểm toán. ............................................ 2
1.1 Khái niệm. ......................................................................................... 2
1.2.Vai trò, vị trí của giai đoạn chuẩn bị kiểm toán trong cuộc kiểm toán
Báo cáo tài chính. .................................................................................... 2
II. Trình tự chuẩn bị kiểm toán. ................................................. 3
2.1. Giai đoạn tiền lập kế hoạch kiểm toán. ............................................. 3
2.1.1. Thư mời hoặc công văn gửi công ty kiểm toán của công ty có nhu
cầu kiểm toán. ......................................................................................... 3
2.1.2. Duy trì và chấp nhận khách hàng. .................................................. 4
2.1.3. Thư hẹn kiểm toán. ........................................................................ 5
2.1.4. Hợp đồng kiểm toán. ..................................................................... 6
2.2. Giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán. .................................................... 9
2.2.1. Khái niệm, vai trò của giai đoạn lập kế hoạch kiểm toán đối với
một cuộc kiểm toán báo cáo tài chính. ..................................................... 9
2.2.2. Lập kế hoạch kiểm toán chiến lược. ............................................... 10
2.2.3. Lập kế hoạch kiểm toán tổng thể. .................................................. 13
2.2.3.1. Hiểu biết về hoạt động kinh doanh của đơn vị được kiểm toán….14
2.2.3.2. Thực hiện các thủ tục phân tích trong giai đoạn lập kế hoạch
kiểm toán. ............................................................................................... 18
2.2.3.3. Tìm hiểu về hệ thống kiểm
soát nội bộ của khách hàng. .................................................................... 20
2.2.3.4. Kiểm toán viên đánh giá rủi ro và mức trọng yếu. .............. 24
2.2.4. Lập chương trình kiểm toán. .......................................................... 28
C. Phần phụ lục.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Giáo trình kiểm toán – Học viện Tài chính NXB Tài chính.
2. Lý thuyết kiểm toán – Trường Đại học KTQD NXB Tài chính.
3. Kiểm toán Tài chính- Trường Đại học KTQD NXB Tài chính.
4. Kiểm toán của Alvin A.Rens – James K.LoebBecke NXB Thống kê.
5. Tạp chí kiểm toán.
6. Hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Phụ lục số 01
Ví dụ Thư hẹn kiểm toán
CÔNG TY KIỂM TOÁN A
(Địa chỉ, điện thoại, fax)
........, Ngày ........ tháng ........ năm ..
Kính gửi: Công ty ABC
Số 12, Phố P. Hà Nội, Việt Nam
Người nhận: Ông (Bà) ....
Giám đốc
V/v: Cung cấp dịch vụ chuyên ngành kế toán, kiểm toán
cho Công ty ABC
Thưa Ông (Bà),
Công ty Kiểm toán A xin gửi tới Ông (Bà) lời chào trân trọng và lời cảm ơn về sự
tín nhiệm của Ông (Bà) tới những dịch vụ chuyên ngành của chúng tôi trong
những năm qua.
Chúng tôi hân hạnh được gửi tới Ông (Bà) bức thư này về dịch vụ kiểm toán Báo
cáo tài chính năm... kết thúc ngày .... tháng .... năm .... của Công ty ABC.
CÔNG VIỆC THỰC HIỆN
Kiểm toán báo cáo tài chính
. Chúng tôi sẽ tiến hành kiểm toán báo cáo tài chính cho năm tài chính... kết thúc
ngày..../.../..., tuân theo chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (hoặc chuẩn mực kiểm
toán quốc tế được chấp nhận) và các qui định hiện hành của Việt Nam.
. Công ty ABC có trách nhiệm lưu giữ chứng từ, sổ kế toán, các tài liệu liên quan;
có trách nhiệm lập, ký báo cáo tài chính và cung cấp đầy đủ, kịp thời tài liệu theo
yêu cầu của chúng tôi.
. Chúng tôi có trách nhiệm kiểm tra và trình bày ý kiến về báo cáo tài chính; lập kế
hoạch và thực hiện kiểm toán nhằm đưa ra sự đảm bảo hợp lý rằng các báo cáo tài
chính không còn chứa đựng những sai sót trọng yếu. Chúng tôi cũng đánh giá việc
thực hiện chuẩn mực và chế độ kế toán của Công ty.
. Do bản chất và những hạn chế vốn có của kiểm toán cũng như của hệ thống kế
toán và hệ thống kiểm soát nội bộ có những rủi ro khó tránh khỏi, ngoài khả năng
của kiểm toán viên và công ty kiểm toán trong việc phát hiện hết sai sót.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
. Kết thúc cuộc kiểm toán, chúng tôi sẽ cung cấp cho Ông (Bà) ... bản Báo cáo
kiểm toán và Thư quản lý (nếu có) bằng Tiếng Việt và Tiếng (Anh) đề cập đến
những điểm thiếu sót của hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ mà chúng
tôi đã phát hiện ra.
. Chúng tôi chịu trách nhiệm của mình theo qui định của pháp luật về kiểm toán
độc lập báo cáo tài chính.
. Công việc được hoàn thành sau .... ngày, kể từ ngày bức thư này được Ông (Bà)
chấp nhận chính thức.
(Có thể nêu các loại dịch vụ khác, các cam kết về trách nhiệm của Giám đốc Công
ty ABC và trách nhiệm của Công ty kiểm toán).
PHÍ DỰ TÍNH
Chúng tôi xác định giá phí cho từng loại dịch vụ khác nhau dựa trên mức độ phức
tạp và hiệu quả thực tế của công việc hoàn thành. Ngoài ra chúng tôi sẽ tính thêm
một số chi phí khác trên cơ sở chứng từ phát sinh thực tế.
Chúng tôi dự tính mức phí kiểm toán cho năm tài chính kết thúc ngày .../..../.... là
..........VND (Bằng chữ .......................), và mức chi phí khác không vượt quá .......
VND.
Chúng tôi rất vui lòng được giải đáp những thắc mắc của Ông (Bà) nếu có.
Nếu Ông (Bà) chấp thuận Thư hẹn này của chúng tôi, xin vui lòng ký tên xác nhận
dưới đây và gửi lại cho chúng tôi một (01) bản.
Chúng tôi hy vọng sớm nhận được sự xác nhận của Ông (Bà).
Xin chân thành cảm ơn !
Kính thư
ĐẠI DIỆN CÔNG TY KIỂM
TOÁN A
Giám đốc
(Họ tên, chữ ký, đóng dấu)
Chúng tôi đã đọc và nhất trí
với
các điều khoản nêu trên
ĐẠI DIỆN CÔNG TY ABC
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Giám đốc
(Họ tên, chữ ký, đóng dấu)
---@@@---
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Phụ lục số 02
Ví dụ Hợp đồng kiểm toán
CÔNG TY KIỂM CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
TOÁN:........
(Địa chỉ, điện thoại, fax) Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
--------------------------
Số: /HĐKT ........., Ngày ........ tháng ........ năm .....
HỢP ĐỒNG KIỂM TOÁN
V/v: Kiểm toán Báo cáo tài chính năm .... của Công ty ...
Căn cứ ... (Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế và Nghị định số ...... ngày..... của Chính
phủ, qui định chi tiết việc thi hành Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế);
Căn cứ ... (Nghị định số 07/CP ngày 29/01/1994 của Chính phủ ban hành Quy chế
kiểm toán độc lập trong nền kinh tế quốc dân);
Thực hiện chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 210 về Hợp đồng kiểm toán;
Bên A: Công ty ...... (Dưới đây gọi tắt là Bên A)
Đại diện là Ông (Bà) :
Chức vụ :
Điện thoại :
Fax :
Địa chỉ :
Tài khoản số : tại ngân hàng ..............
Bên B: Công ty kiểm toán (Dưới đây gọi tắt là Bên B)
.......
Đại diện là Ông (Bà) :
Chức vụ :
Điện thoại :
Fax :
Địa chỉ :
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Tài khoản số : tại ngân hàng .................
Sau khi thoả thuận, hai bên nhất trí ký hợp đồng này gồm các điều khoản sau:
Điều 1: Nội dung dịch vụ.
Bên B sẽ cung cấp cho Bên A dịch vụ kiểm toán Báo cáo tài chính năm ... kết
thúc ngày.../.../... (hoặc ...).
Điều 2: Luật định và chuẩn mực.
Dịch vụ kiểm toán được tiến hành theo ... (quy chế kiểm toán độc lập), theo
chuẩn mực kiểm toán Việt Nam (hoặc Chuẩn mực kiểm toán quốc tế được
Việt Nam chấp nhận). Các chuẩn mực này đòi hỏi Bên B phải lập kế hoạch và
thực hiện kiểm toán để đạt được sự đảm bảo hợp lý rằng báo cáo tài chính
không còn chứa đựng những sai sót trọng yếu. Công việc kiểm toán bao gồm
việc kiểm tra và thực hiện các thử nghiệm cơ bản các bằng chứng cho những
khoản mục và những thông tin trong báo cáo tài chính. Công việc kiểm toán
cũng bao gồm việc đánh giá các chính sách kế toán được áp dụng, các ước
tính và xét đoán quan trọng của Giám đốc cũng như đánh giá việc trình bày
tổng thể báo cáo tài chính.
Do bản chất và những hạn chế vốn có của kiểm toán cũng như của hệ thống
kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ, có những rủi ro khó tránh khỏi, ngoài
khả năng của kiểm toán viên và công ty kiểm toán trong việc phát hiện hết sai
sót.
Điều 3: Trách nhiệm và quyền hạn của các bên.
3.1/ Trách nhiệm của Bên A:
. Lưu giữ và quản lý chứng từ, sổ kế toán, báo cáo tài chính và các tài liệu có
liên quan đến Bên A một cách an toàn, bí mật theo qui định của Nhà nước;
. Bảo đảm cung cấp kịp thời, đầy đủ cho Bên B các thông tin cần thiết có liên
quan đến cuộc kiểm toán bao gồm chứng từ, sổ kế toán, báo cáo tài chính và
các tài liệu liên quan khác;
. Báo cáo tài chính dùng để kiểm toán phải được Bên A ký và đóng dấu chính
thức trước khi cung cấp cho Bên B. Việc lập báo cáo tài chính và công bố các
thông tin khác là trách nhiệm của đơn vị được kiểm toán. Trách nhiệm này đòi
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
hỏi hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ phải thích đáng, sự lựa
chọn và áp dụng các chính sách kế toán và việc đảm bảo an toàn cho các tài
sản của đơn vị;
. Bên B có thể yêu cầu Bên A xác nhận bằng văn bản sự đảm bảo về các thông
tin và tài liệu liên quan đến cuộc kiểm toán đã cung cấp cho Bên B;
. Cử nhân viên của Bên A tham gia, phối hợp với Bên B và tạo điều kiện
thuận lợi để Bên B có thể xem xét tất cả chứng từ, sổ kế toán và các thông tin
khác cần thiết cho cuộc kiểm toán....
3.2/ Trách nhiệm của Bên B:
. Bên B bảo đảm tuân thủ các chuẩn mực kiểm toán hiện hành (như Điều 2);
.Xây dựng và thông báo cho Bên A nội dung, kế hoạch kiểm toán. Thực hiện
kế hoạch kiểm toán theo đúng nguyên tắc độc lập, khách quan và bí mật;
. Cử kiểm toán viên và chuyên gia có năng lực, kinh nghiệm thực hiện công
việc kiểm toán (hoặc cử đúng danh sách kiểm toán viên đã thoả thuận).
Điều 4: Báo cáo kiểm toán.
Sau khi hoàn thành cuộc kiểm toán, Bên B sẽ cung cấp cho Bên A:
. Báo cáo kiểm toán;
. Thư quản lý (nếu có) sẽ đề cập đến những điểm thiếu sót cần khắc phục và ý
kiến đề xuất của kiểm toán viên nhằm cải tiến hệ thống kế toán và hệ thống
kiểm soát nội bộ;
. Báo cáo kiểm toán và Thư quản lý (nếu có) được lập gồm ..... bộ bằng Tiếng
Việt, ..... bộ bằng Tiếng (Anh), trong đó bản tiếng Việt là bản gốc; Công ty ....
giữ ..... bản Tiếng Việt và ..... bản Tiếng (Anh), Công ty kiểm toán .... giữ .....
bản Tiếng Việt và ...... bản Tiếng (Anh).
........
Điều 5: Phí dịch vụ và phương thức thanh toán.
- Tổng số phí dịch vụ là : ........................ (Bằng chữ ..................................);
- Phương thức thanh toán (theo thoả thuận).
Phí này sẽ được thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản, bằng tiền đồng
Việt Nam hoặc đồng ngoại tệ theo tỷ giá ...
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Nếu Bên A có yêu cầu Bên B cung cấp dịch vụ tư vấn thuế, tư vấn tài chính,
kế toán, ... thì nội dung công việc và mức phí sẽ được thoả thuận sau, ngoài
hợp đồng này (nếu chưa ghi tại Điều 1 và Điều 5).
Điều 6: Cam kết thực hiện và thời gian hoàn thành.
Hai bên cam kết thực hiện tất cảc các điều khoản đã ghi trong Hợp đồng.
Trong quá trình thực hiện, nếu phát sinh vướng mắc, hai bên phải kịp thời
thông báo cho nhau và trao đổi, tìm giải pháp thích hợp. Mọi thông tin phải
được thông báo trực tiếp cho mỗi bên bằng văn bản theo địa chỉ đã ghi trên
đây.
Thời gian hoàn thành cuộc kiểm toán là .... ngày kể từ ngày ký hợp đồng.
Điều 7: Hiệu lực, ngôn ngữ và thời hạn hợp đồng.
Hợp đồng này được lập thành ..... bản Tiếng Việt, ... bản Tiếng (Anh) trong
đó bản Tiếng Việt là bản gốc và có hiệu lực từ ngày có đủ chữ ký và đóng
dấu. Mỗi bên giữ ... bản Tiếng Việt,... bản Tiếng (Anh).
Hợp đồng này có giá trị thực hiện cho đến khi thanh lý hợp đồng hoặc hai
bên cùng nhất trí huỷ bỏ hợp đồng.
ĐẠI DIỆN BÊN B ĐẠI DIỆN BÊN A
CÔNG TY KIỂM TOÁN ....... CÔNG TY .......
Giám đốc Giám đốc
(Họ tên, chữ ký, đóng dấu) (Họ tên, chữ ký, đóng dấu)
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Phụ lục số 03
Ví dụ Hợp đồng kiểm toán
(Trường hợp 2 công ty kiểm toán cùng thực hiện một cuộc kiểm toán)
CÔNG TY KIỂM TOÁN A CÔNG TY KIỂM TOÁN B
(Địa chỉ, điện thoại, fax) (Địa chỉ, điện thoại, fax)
CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
------------------------------
Số: /HĐKT ........, Ngày ........ tháng ........ năm .....
HỢP ĐỒNG KIỂM TOÁN
V/v: Kiểm toán báo cáo tài chính năm ... của Công ty ABC
Căn cứ ... (Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế và Nghị định số ...... ngày..... của Chính
phủ, qui định chi tiết việc thi hành Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế);
Căn cứ ... (Nghị định số 07/CP ngày 29/01/1994 của Chính phủ ban hành Quy chế
kiểm toán độc lập trong nền kinh tế quốc dân);
Thực hiện chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 210 về Hợp đồng kiểm toán;
Theo yêu cầu của Công ty ABC về việc bổ nhiệm Công ty kiểm toán A và Công ty
kiểm toán B cùng tiến hành kiểm toán báo cáo tài chính kết thúc ngày ... tháng ...
năm .... của Công ty ABC.
Bên A: Công ty Dưới đây gọi tắt là Bên A
ABC
Đại diện là Ông (Bà) :
Chức vụ :
Điện thoại :
Fax :
Địa chỉ :
Tài khoản số : tại ngân hàng .................
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Bên B, gồm: Dưới đây gọi tắt là Bên B
Công ty kiểm toán A
Đại diện là Ông (Bà) :
Chức vụ :
Điện thoại :
Fax :
Địa chỉ :
Tài khoản số : tại ngân hàng ....................
Công ty kiểm toán B
Đại diện là Ông (Bà) :
Chức vụ :
Điện thoại :
Fax :
Địa chỉ :
Tài khoản số : tại ngân hàng ........................
Sau khi thoả thuận, các bên nhất trí ký hợp đồng này gồm các điều khoản sau:
Điều 1: Nội dung dịch vụ
Bên B sẽ cung cấp cho Bên A dịch vụ kiểm toán Báo cáo tài chính năm .... kết
thúc ngày .../.../...(hoặc ...).
Điều 2: Luật định và chuẩn mực: (như Phụ lục số 02)
(Ngoài các điều khoản như Phụ lục số 01, các bên còn phải thoả thuận cụ thể
một trong hai công ty kiểm toán (A hoặc B) chịu trách nhiệm chính trong việc
giao dịch với Bên A, và trách nhiệm pháp lý hiện hành).
Điều 3: Trách nhiệm và quyền hạn của các bên: (như Phụ lục số 02)
Điều 4: Báo cáo kiểm toán
Sau khi hoàn thành cuộc kiểm toán, Bên B sẽ cung cấp cho Bên A:
. Báo cáo kiểm toán;
. Thư quản lý (nếu có) sẽ đề cập đến những điểm thiếu sót cần khắc phục và ý
kiến đề xuất của kiểm toán viên nhằm cải tiến hệ thống kế toán và hệ thống
kiểm soát nội bộ;
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
. Báo cáo kiểm toán và Thư quản lý (nếu có) được lập gồm ..... bộ bằng Tiếng
Việt, ..... bộ bằng Tiếng (Anh), trong đó bản Tiếng Việt là bản gốc; Công ty
.... giữ .... bản Tiếng Việt và .... bản Tiếng (Anh), Công ty Kiểm toán A và
Công ty kiểm toán B mỗi Công ty giữ ..... bản tiếng Việt và ..... bản Tiếng
(Anh).
.................
Điều 5: Phí dịch vụ và phương thức thanh toán:
- Tổng số phí dịch vụ là : ........................ (Bằng chữ ...................................)
(Có thể cam kết tổng số phí cho cả 2 công ty kiểm toán hoặc cam kết mức phí
riêng cho từng công ty kiểm toán).
- Phương thức thanh toán (theo thoả thuận).
Phí này sẽ được thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản, bằng tiền đồng
Việt Nam hoặc đồng ngoại tệ theo tỷ giá ...
Nếu Bên A có yêu cầu Bên B cung cấp dịch vụ tư vấn thuế, hoặc tư vấn tài
chính, kế toán, ... thì nội dung công việc và mức phí sẽ được thoả thuận sau,
ngoài hợp đồng này (nếu chưa ghi tại Điều 1 và Điều 5).
Điều 6: Cam kết thực hiện và thời gian hoàn thành: (như Phụ lục số 02).
Điều 7: Hiệu lực, ngôn ngữ và thời hạn hợp đồng (như Phụ lục số 02).
ĐẠI DIỆN BÊN B ĐẠI DIỆN BÊN A
CÔNG TY KIỂM TOÁN A CÔNG TY ABC
Giám đốc Giám đốc
(Họ tên, chữ ký, đóng dấu) (Họ tên, chữ ký, đóng dấu)
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
CÔNG TY KIỂM TOÁN B
Giám đốc
(Họ tên, chữ ký, đóng dấu)
Phụ lục số 04
MẪU KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC
(Để hướng dẫn và tham khảo)
CÔNG TY KIỂM TOÁN:
KẾ HOẠCH CHIẾN LƯỢC
Khách hàng:..................... Người lập: .......................... Ngày .........................
Năm tài chính: ................ Người duyệt: ...................... Ngày .........................
Đặc điểm khách hàng: (qui mô lớn, tính chất phức tạp, địa bàn rộng hoặc
kiểm toán
nhiều năm).
Yêu cầu:
- Kế hoạch chiến lược được lập cho các cuộc kiểm toán lớn về qui mô, tính chất
phức tạp, địa bàn rộng hoặc kiểm toán báo cáo tài chính nhiều năm;
- Kế hoạch chiến lược do người phụ trách cuộc kiểm toán lập và được Giám đốc
(hoặc người đứng đầu) đơn vị phê duyệt;
- Nhóm kiểm toán phải tuân thủ các quy định của công ty và phương hướng mà
Giám đốc đã duyệt trong kế hoạch chiến lược ;
- Trong quá trình lập kế hoạch kiểm toán tổng thể và thực hiện kiểm toán nếu phát
hiện những vấn đề khác biệt với nhận định ban đầu của Ban giám đốc thì phải báo
cáo kịp thời cho Ban Giám đốc để có những điều chỉnh phù hợp.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Nội dung và các bước công việc của kế hoạch chiến lược:
1/ Tình hình kinh doanh của khách hàng (tổng hợp thông tin về lĩnh vực hoạt động,
loại hình doanh nghiệp, hình thức sở hữu, công nghệ sản xuất, tổ chức bộ máy
quản lý và thực tiễn hoạt động của đơn vị) đặc biệt lưu ý đến những nội dung chủ
yếu như: Động lực cạnh tranh, phân tích thái cực kinh doanh của doanh nghiệp
cũng như các yếu tố về sản phẩm, thị trường tiêu thụ, giá cả và các hoạt động hỗ
trợ sau bán hàng...
2/ Xác định những vấn đề liên quan đến báo cáo tài chính như chế độ kế toán,
chuẩn mực kế toán áp dụng, yêu cầu về lập báo cáo tài chính và quyền hạn của
công ty;
3/ Xác định vùng rủi ro chủ yếu của doanh nghiệp và ảnh hưởng của nó tới báo cáo
tài chính (đánh giá ban đầu về rủi ro tiềm tàng và rủi ro kiểm soát);
4/ Đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ;
5/ Xác định các mục tiêu kiểm toán trọng tâm và phương pháp tiếp cận kiểm toán;
6/ Xác định nhu cầu về sự hợp tác của các chuyên gia: Chuyên gia tư vấn pháp
luật, kiểm toán viên nội bộ, kiểm toán viên khác và các chuyên gia khác như kỹ sư
xây dựng, kỹ sư nông nghiệp...
7/ Dự kiến nhóm trưởng và thời gian thực hiện;
8/ Giám đốc duyệt và thông báo kế hoạch chiến lược cho nhóm kiểm toán. Căn cứ
kế hoạch chiến lược đã được phê duyệt, trưởng nhóm kiểm toán lập kế hoạch kiểm
toán tổng thể và chương trình kiểm toán.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Phụ lục số 05
MẪU KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN TỔNG THỂ
(Để hướng dẫn và tham khảo)
------------------------------------------------------------------------------
CÔNG TY KIỂM TOÁN:
KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN TỔNG THỂ
Khách hàng:................... Người lập: .......................... Ngày ......................
Năm tài chính: ............... Người soát xét: .................. Ngày ......................
1- Thông tin về hoạt động của khách hàng:
- Khách hàng : Năm đầu: Thường xuyên Năm thứ: ..............
- Tên khách hàng:..........................................................................................
- Trụ sở chính: ..................................................Chi nhánh: (số lượng, địa điểm) ..
- Điện thoại: ..............................................
Fax:............................Email:..............................
- Mã số thuế: .........................................
- Giấy phép hoạt động (giấy phép đầu tư, chứng nhận đăng ký kinh doanh)...
- Lĩnh vực hoạt động: (sản xuất thép, du lịch khách sạn, sân gôn,...) ,..............
- Địa bàn hoạt động: (cả nước, có chi nhánh ở nước ngoài,...) .....................
- Tổng số vốn pháp định: ........................... vốn đầu tư: ...................................
- Tổng số vốn vay: ................................................. Tài sản thuê tài chính: .....
- Thời gian hoạt động: (từ ....... đến ....., hoặc không có thời hạn) ..................
- Hội đồng quản trị: (số lượng thành viên, danh sách người chủ chốt) ................
- Ban Giám đốc: (số lượng thành viên, danh sách) .......................................
- Kế toán trưởng: (họ tên, số năm đã làm việc ở Công ty ) ...............................
- Công ty mẹ, đối tác (liên doanh): ....................................................
- Tóm tắt các quy chế kiểm soát nội bộ của khách hàng: .........................
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
- Năng lực quản lý của Ban Giám đốc: .......................................
- Hiểu biết chung về nền kinh tế có ảnh hưởng đến hoạt động của khách
hàng:.................
- Môi trường và lĩnh vực hoạt động của khách hàng:
+ Yêu cầu môi trường .................................
+ Thị trường và cạnh tranh .........................................
- Đặc điểm hoạt động kinh doanh và các biến đổi trong công nghệ SXKD:
+ Rủi ro kinh doanh .....................................................................
+ Thay đổi qui mô kinh doanh và các điều kiện bất lợi. ..........................
- Tình hình kinh doanh của khách hàng (sản phẩm, thị trường, nhà cung cấp, chi
phí, các hoạt động nghiệp vụ):
+ Những thay đổi về việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật hay kỹ thuật
mới để sản xuất ra sản phẩm. ............................................
+ Thay đổi nhà cung cấp ...........................................
+ Mở rộng hình thức bán hàng (chi nhánh bán hàng)... ..
2- Hiểu biết về hệ thống kế toán và hệ thống kiểm soát nội bộ:
Căn cứ vào kết quả phân tích, soát xét sơ bộ báo cáo tài chính và tìm hiểu
hoạt động kinh doanh của khách hàng để xem xét mức độ ảnh hưởng tới việc lập
Báo cáo tài chính trên các góc độ:
+ Các chính sách kế toán khách hàng đang áp dụng và những thay đổi trong
các chính sách đó..............................................................................
+ Ảnh hưởng của công nghệ thông tin và hệ thống máy vi tính. ...........
+ Ảnh hưởng của các chính sách mới về kế toán và kiểm toán. ...........
+ Đội ngũ nhân viên kế toán. ..........................................................
+ Yêu cầu về báo cáo. ...........................................................................
Kết luận và đánh giá về môi trường kiểm soát, hệ thống kế toán, hệ
thống kiểm soát nội bộ là đáng tin cậy và có hiệu quả:
Cao Trung bình Thấp
3- Đánh giá rủi ro và xác định mức độ trọng yếu:
- Đánh giá rủi ro:
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
+ Đánh giá rủi ro tiềm tàng:
Cao Trung bình Thấp
+ Đánh giá rủi ro kiểm soát:
Cao Trung bình Thấp
+ Tóm tắt, đánh giá kết quả của hệ thống kiểm soát nội bộ:
- Xác định mức độ trọng yếu:
Chỉ tiêu chủ yếu để xác định mức độ trọng yếu là:
Năm nay Năm trước
- Doanh thu
- Chi phí
- Lợi nhuận sau thuế
- Tài sản lưu động và đầu tư ngắn hạn
- Tài sản cố định và đầu tư dài hạn
- Nguồn vốn
- Chỉ tiêu khác
Lý do lựa chọn mức độ trọng yếu: ................................................................
Xác định mức trọng yếu cho từng mục tiêu kiểm toán..................................
Khả năng có những sai sót trọng yếu theo kinh nghiệm của những năm trước
và rút ra từ những gian lận và sai sót phổ biến. Xác định các nghiệp vụ và sự kiện
kiểm toán phức tạp bao gồm cả kiểm toán những ước tính kế toán.
- Phương pháp kiểm toán đối với các khoản mục:
+ Kiểm tra chọn mẫu.......................................
+ Kiểm tra các khoản mục chủ yếu.................
+ Kiểm tra toàn bộ 100%...............................
4- Nội dung, lịch trình và phạm vi của các thủ tục kiểm toán:
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
- Đánh giá những thay đổi quan trọng của các vùng kiểm toán ...
- Ảnh hưởng của công nghệ thông tin.........................
- Công việc kiểm toán nội bộ ..................................
5- Phối hợp chỉ đạo, giám sát, kiểm tra:
- Sự tham gia của các kiểm toán viên khác ...............................
- Sư tham gia của chuyên gia tư vấn pháp luật và các chuyên gia
thuộc lĩnh vực khác.
- Số lượng đơn vị trực thuộc phải kiểm toán. ..........................
- Kế hoạch thời gian. ...........................................................
- Yêu cầu nhân sự: ..............................................................
+ Giám đốc (Phó Giám đốc) phụ trách ...............................
+ Trưởng phòng phụ trách ......................................................
+ Trưởng nhóm kiểm toán ..........................................................
+ Trợ lý kiểm toán 1 .................................................
+ Trợ lý kiểm toán 2 ..................................
6- Các vấn đề khác:
- Kiểm toán sơ bộ;
- Kiểm kê hàng tồn kho;
- Khả năng liên tục hoạt động kinh doanh của đơn vị;
- Những vấn đề đặc biệt phải quan tâm;
- Điều khoản của hợp đồng kiểm toán và những trách nhiệm pháp lý khác;
- Nội dung và thời hạn lập báo cáo kiểm toán hoặc những thông báo khác dự
định gửi cho khách hàng.
7- Tổng hợp kế hoạch kiểm toán tổng thể:
Th Yếu tố hoặc Rủi ro Rủi ro Mức Phương Thủ tục Tham
ứ khoản mục tiềm kiểm trọng pháp kiểm chiếu
tự quan trọng tàng soát yếu kiểm toán toán
1
2
3
4 .......
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
. Phân loại chung về khách hàng:
Rất quan trọng Quan trọng Bình
thường
. Khác: .........
Phụ lục số 06
MẪU CHƯƠNG TRÌNH KIỂM TOÁN
(Để hướng dẫn và tham khảo)
------------------------------------------------------------------------------
CÔNG TY KIỂM TOÁN:
CHƯƠNG TRÌNH KIỂM TOÁN
Khách hàng:........................... Người lập: .............................. Ngày .......................
Năm tài chính: ....................... Người soát xét: Ngày .......................
.......................
Danh mục các phần hành
1. Phần tổng hợp Tham chiếu A
2. Hệ thống kế toán và kiểm soát nội bộ B
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
3. Vốn bằng tiền C
4. Các khoản đầu tư ngắn hạn D
5. Các khoản phải thu E
6. Hàng tồn kho F
7. Tài sản lưu động khác G
8. Chi sự nghiệp H
9. TSCĐ hữu hình I
10. TSCĐ vô hình và TSCĐ khác J
11. Các khoản đầu tư dài hạn K
12. Chi phí XDCB dở dang L
13. Cầm cố, ký cược, ký quỹ dài hạn M
14. Các khoản phải trả ngắn hạn N
15. Các loại thuế O
16. Vay và nợ dài hạn P
17. Nguồn vốn, quỹ và lợi nhuận chưa phân phối Q
18. Nguồn kinh phí R
19. Doanh thu S
20. Giá vốn hàng bán T
21. Chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp U
22. Thu nhập khác V
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
23. Chi phí khác X
24. khác W
công ty kiểm toán: C
CHƯƠNG TRÌNH KIỂM TOÁN VỐN BẰNG TIỀN
Tên khách hàng: ................................. Năm Tài chính:...........
Trưởng nhóm kiểm toán:......................... Ngày: ............................
Những người trong nhóm kiểm toán: ........................................................
Người soát xét 1: ..........................Ngày:..........................
Người soát xét 2: .......................... Ngày: ........................
I- Tài liệu yêu cầu khách hàng cần chuẩn bị:
1/ Biên bản kiểm kê cuối kỳ
(Trường hợp kiểm toán viên không chứng kiến việc kiểm kê tại thời điểm kiểm kê
thì cần thiết phải phối hợp với khách hàng tổ chức kiểm kê bất thường tại thời
điểm kiểm toán và cộng (+), trừ (-) lùi để xác định lại số dư thực tế tại thời điểm
kết thúc năm tài chính).
2/ Cơ sở giải quyết chênh lệch (nếu có chênh lệch khi kiểm kê)
3/ Bản xác nhận số dư của các tài khoản tại Ngân hàng
4/ Sổ phụ Ngân hàng
5/ Sổ Cái
6/ Sổ Quỹ
7/ Sổ chi tiết Tiền mặt và sổ chi tiết Tiền gửi Ngân hàng
8/ Các loại giấy tờ có liên quan
II- Mục tiêu kiểm toán
- Hiện hữu, đầy đủ, chính Số dư vốn bằng tiền phản ánh tất cả các
xác: khoản tiền có trong quỹ, tại ngân hàng,
đang chuyển là có thực và được ghi chép
đúng và đầy đủ
- Quyền và nghĩa vụ: Tất cả các khoản hiện có thuộc sở hữu của
công ty
- Đánh giá: Số dư vốn bằng tiền phản ánh trên Bảng
cân đối kế toán được đánh giá đúng đắn
- Trình bày và công bố: Số dư vốn bằng tiền phải được trình bày,
phân loại và công bố đầy đủ
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
III- Thủ tục kiểm toán:
Tham Ngoại lệ Người
Trình tự kiểm toán chiếu Có/ Đã thực
không làm hiện ký
rõ
A/ Thủ tục phân tích
1. Sự biến động chỉ tiêu tiền mặt, tiền gửi
ngân hàng qua các năm
2. Tìm hiểu hệ thống thanh toán của đơn vị
chủ yếu qua Ngân hàng hay bằng tiền mặt
3. Tìm hiểu hệ thống kiểm soát nội bộ về
phần vốn bằng tiền của đơn vị xem có đảm
bảo các nguyên tắc sau:
- Nguyên tắc phân công phân nhiệm
- Bất kiêm nhiệm
- Phê chuẩn, phân cấp quản lý đối với tiền
mặt
B/ Thủ tục kiểm toán chi tiết
I- Tiền mặt
1. Đối chiếu giữa biên bản kiểm kê với Sổ
Quỹ, sổ chi tiết và Sổ Cái để đảm bảo số dư
đã được trình bày trên Bảng Cân đối kế toán
là hợp lý.
2. Đọc lướt qua Sổ Quỹ để phát hiện những
nghiệp vụ bất thường và tiến hành kiểm tra,
đối chiếu với các chứng từ gốc để đảm bảo
việc trình bày là đúng và phù hợp.
3a. Chọn ......... tháng bất kỳ và mỗi tháng
chọn .......... nghiệp vụ trên Sổ Cái (hoặc
sổ chi tiết) để đối chiếu sự khớp đúng giữa sổ
kế toán và chứng từ gốc về nội dung, ngày,
tháng, số tiền. Đồng thời kiểm tra sự chấp
thuận của người có thẩm quyền của khách
hàng.
. Nếu kết quả tốt: Chấp nhận.
. Nếu kết quả xấu: Mở rộng phạm vi kiểm tra
chi tiết
3b. Chọn .............. tháng bất kỳ và mỗi tháng
chọn ........... chứng từ để đảm bảo việc
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
ghi sổ (sổ quỹ, sổ chi tiết và Sổ Cái) là phù
hợp.
4. Chọn .......... nghiệp vụ trước ngày kết
thúc niên độ và ............ nghiệp vụ sau ngày
kết thúc niên độ để kiểm tra thủ tục phân chia
niên độ của khách hàng là đúng đắn và phù
hợp.
II- Tiền gửi Ngân hàng và Tiền đang
chuyển
1. Xem xét có tài khoản nào được xác nhận
mà đã hết số dư từ năm trước không. Bất kỳ
tài khoản nào cũng đều phải được xác nhận.
2. Lập bảng đối chiếu số dư ngân hàng.
a. Kiểm tra cộng dồn. Xem xét các khoản bất
thường (có giá trị lớn).
b. Đối chiếu số dư trên sổ chi tiết với Sổ Cái
và sổ phụ ngân hàng vào ngày kết thúc năm
tài chính.
c. Kiểm tra bảng đối chiếu của 2 tháng bất kỳ
đối với từng tài khoản để xem xét các khoản
bất thường và xác định lại thời gian, tính
chính xác. Đồng thời, kiểm tra sự chấp thuận
của người có thẩm quyền.
3. Thu thập thư xác nhận của ngân hàng và
kiểm tra ghi nhận trong sổ kế toán của đơn
vị.
- Giải thích các khoản chênh lệch nếu có tại
thời điểm khoá sổ.
- Kiểm tra lại tất cả các khoản tiền gửi chưa
được ghi vào ngày cuối kỳ với sổ phụ ngân
hàng sau ngày khoá sổ.
4. Xem xét khoản tiền đang chuyển được liệt
kê phản ánh trong "Tiền đang chuyển" là hợp
lý (xem xét khoản tiền có giá trị lớn).
a. Đối chiếu với sổ Tiền gửi ngân hàng, phiếu
chuyển tiền ngân hàng về ngày, số tiền, diễn
giải.
b. Đối chiếu với sổ phụ ngân hàng cuối năm,
phân chia niên độ về ngày, số tiền, diễn giải.
Ghi chú các khoản tiền gửi được ngân hàng
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
phản ánh sau ngày kết thúc năm tài chính.
c. Xem xét các khoản tiền gửi được ngân
hàng ghi chép trong khoảng thời gian hợp lý
(1- 2 ngày sau ngày đơn vị ghi sổ).
d. Xem xét báo cáo tài chính năm trước và
giấy tờ làm việc năm nay để thấy được các dữ
liệu đối chiếu đã có trong hồ sơ.
C. Thủ tục kiểm toán bổ sung
- Xem xét các khoản số dư ngoại tệ đã được
đánh giá theo tỷ giá giao dịch bình quân liên
ngân hàng tại ngày kết thúc năm tài chính.
- Các thủ tục khác (nếu có)
.........................................................................
...
IV- Kết luận và kiến nghị:
A. Kết luận về mục tiêu kiểm toán:
.........................................................................................................................
B- Kiến nghị:
.........................................................................................................................
C- Các vấn đề cần tiếp tục theo dõi trong những đợt kiểm toán sau:
....................................................................................................
Ngày hoàn thành:...........................................................
Người thực hiện:.............................................................
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
Phụ lục số 07
Nh÷ng néi dung cô thÓ kiÓm to¸n viªn ph¶i
hiểu biết về tình hình kinh doanh của đơn vị được kiểm toán
A- Hiểu biết chung về nền kinh tế:
- Thực trạng nền kinh tế (Ví dụ: Suy thoái, tăng trưởng kinh tế,...);
- Các tỷ lệ lãi suất và khả năng tài chính của nền kinh tế;
- Mức độ lạm phát và giá trị đơn vị tiền tệ;
- Các chính sách của Chính phủ:
+ Chính sách tiền tệ ngân hàng (Ví dụ: Mức lãi suất, tỉ giá hối đoái, hạn
mức tín dụng,...);
+ Chính sách tài chính;
+ Chính sách thuế ( Ví dụ: Thuế giá trị gia tăng; thuế xuất nhập khẩu; thuế
thu nhập doanh nghiệp,...);
+ Chính sách khuyến khích đầu tư (Ví dụ: Các chương trình trợ giúp của
Chính phủ,...).
- Biến động thị trường chứng khoán và các tỷ lệ đảm bảo an toàn trong hoạt
động kinh doanh của đơn vị được kiểm toán;
- Kiểm soát ngoại hối và tỉ giá ngoại tệ.
B- Môi trường và lĩnh vực hoạt động của đơn vị được kiểm toán:
- Các yêu cầu về môi trường và các vấn đề liên quan;
- Thị trường và cạnh tranh;
- Đặc điểm hoạt động kinh doanh (liên tục hay theo thời vụ);
- Các thay đổi trong công nghệ sản xuất, kinh doanh;
- Rủi ro kinh doanh (Ví dụ: Công nghệ cao, thị hiếu của thị trường, cạnh
tranh,...);
- Sự thu hẹp hay mở rộng quy mô kinh doanh;
- Các điều kiện bất lợi (Ví dụ: Cung, cầu tăng hoặc giảm, chiến tranh, giá
cả,...);
- Các tỷ suất quan trọng và các số liệu thống kê về hoạt động kinh doanh hàng
năm;
- Chuẩn mực, chế độ kế toán và các vấn đề liên quan;
- Các quy định pháp luật và các chính sách, chế độ cụ thể có liên quan;
- Các nguồn cung cấp (Ví dụ: Hàng hóa, dịch vụ, lao động,...) và giá cả.
C- Nhân tố nội tại của đơn vị được kiểm toán:
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
1- Các đặc điểm quan trọng về sở hữu và quản lý
- Hội đồng quản trị:
+ Số lượng uỷ viên và thành phần;
+ Uy tín và kinh nghiệm của từng cá nhân;
+ Tính độc lập đối với Giám đốc và kiểm soát hoạt động của Giám đốc;
+ Các cuộc họp định kỳ;
+ Sự tồn tại và phạm vi hoạt động của Ban kiểm soát;
+ Sự tồn tại và tác động của quy chế hoạt động của đơn vị;
+ Những thay đổi về các cố vấn chuyên môn (nếu có).
- Giám đốc (người đứng đầu) và bộ máy điều hành:
+ Thay đổi nhân sự (Ví dụ: Giám đốc, Phó Giám đốc, Kế toán trưởng,...);
+ Kinh nghiệm và uy tín;
+ Thu nhập;
+ Các cán bộ tài chính chủ chốt và vị trí của họ trong đơn vị;
+ Kế toán trưởng và nhân viên kế toán;
+ Các chế độ khuyến khích vật chất, khen thưởng, kỷ luật;
+ Sử dụng các ước tính kế toán và dự toán;
+ Phân cấp quyền hạn và trách nhiệm trong bộ máy điều hành;
+ Áp lực đối với Giám đốc (hoặc người đứng đầu);
+ Các hệ thống thông tin quản lý.
- Loại hình doanh nghiệp ( Ví dụ: Nhà nước, tập thể, tư nhân, cổ phần, trách
nhiệm hữu hạn, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài...);
- Lĩnh vực, phạm vi và đối tượng được phép kinh doanh;
- Thời hạn được phép hoạt động;
- Các chủ sở hữu vốn và các bên liên quan (Ví dụ: Trong nước, ngoài nước,
uy tín và kinh nghiệm, ...);
- Cơ cấu vốn (những thay đổi gần đây hay dự kiến trong tương lai, ...);
- Sơ đồ tổ chức bộ máy sản xuất, kinh doanh;
- Phạm vi hoạt động;
- Cơ sở sản xuất, kinh doanh chính và các chi nhánh, đại lý;
- Sơ đồ tổ chức bộ máy quản lý;
- Các mục tiêu quản lý và kế hoạch chiến lược;
- Thu hẹp hay mở rộng hoạt động kinh doanh (đã lên kế hoạch hay đã thực
hiện gần đây);
- Các nguồn và biện pháp tài chính;
- Chức năng và chất lượng hoạt động của bộ phận kiểm toán nội bộ (nếu có);
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
- Quan niệm và thái độ của Giám đốc đối với hệ thống kiểm soát nội bộ;
- Công ty kiểm toán và kiểm toán viên các năm trước.
2- Tình hình kinh doanh của đơn vị
(Sản phẩm, thị trường, các nhà cung cấp, chi phí, các hoạt động nghiệp vụ)
- Đặc điểm và qui mô hoạt động sản xuất, kinh doanh;
- Các điều kiện sản xuất, kho bãi, văn phòng;
- Các vấn đề về nhân lực (Ví dụ: Số lượng, chất lượng lao động, sự phân bố
nhân lực, nguồn cung cấp, mức lương, quy chế nhân viên, thoả ước lao động
tập thể và công đoàn, việc thực hiện chế độ hưu trí và quy định của Chính phủ
về lao động,...);
- Sản phẩm, dịch vụ và thị trường (Ví dụ: Các khách hàng và hợp đồng chính,
các điều khoản về thanh toán, tỷ lệ lợi nhuận gộp, phần thị trường chiếm lĩnh,
các đối thủ cạnh tranh, xuất khẩu, các chính sách giá cả, danh tiếng các mặt
hàng, bảo hành, đơn đặt hàng, xu hướng, chiến lược và mục tiêu tiếp thị, quy
trình sản xuất,...);
- Các nhà cung cấp hàng hoá và dịch vụ quan trọng (Ví dụ: Các hợp đồng dài
hạn, mức độ ổn định của nhà cung cấp, các điều kiện thanh toán, các hình
thức nhập khẩu, các hình thức cung ứng,...);
- Hàng tồn kho (Ví dụ: Địa điểm, số lượng, chất lượng, quy cách,...);
- Lợi thế thương mại, quyền sử dụng nhãn hiệu, bằng phát minh sáng chế...;
- Các khoản chi phí quan trọng;
- Nghiên cứu và phát triển;
- Các tài sản, công nợ, nghiệp vụ bằng ngoại tệ và các nghiệp vụ bảo hiểm rủi
ro hối đoái;
- Luật pháp và các quy định có ảnh hưởng lớn đến đơn vị được kiểm toán;
- Các hệ thống thông tin quản lý (Tình trạng hiện tại, dự kiến thay đổi, ...);
- Cơ cấu nợ vay, các điều khoản thu hẹp và giới hạn nợ.
3- Khả năng tài chính
(Các nhân tố liên quan đến tình hình tài chính và khả năng sinh lợi của đơn vị
được kiểm toán)
- Các tỷ suất quan trọng và số liệu thống kê về hoạt động kinh doanh;
- Xu hướng biến động của kết quả tài chính.
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
Đề án môn học Lớp Kiểm toán 42A – Khoa Kế
toán
4- Môi trường lập báo cáo
(Các tác động khách quan có ảnh hưởng đến Giám đốc (hoặc người đứng
đầu) đơn vị trong việc lập các báo cáo tài chính)
5- Yếu tố luật pháp
- Môi trường và các quy định pháp luật;
- Các chính sách tài chính và chính sách thuế ;
- Các yêu cầu đối với báo cáo kiểm toán;
- Những người sử dụng báo cáo tài chính.
----@@@----
Sinh viªn thùc hiÖn: §ç Quèc TuyÓn.
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Top Download Tài Chính - Ngân Hàng
Tài Liệu Tài Chính - Ngân Hàng Mới
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/tai-chinh-ngan-hang/)
Tài Liệu mới cập nhật
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/tai-lieu/)