text:
Lên kế hoạch
Đính hôn
Chuẩn bị cưới
Đám cưới
Trăng mật
Cuộc sống mới
Wedding Planner
Hỏi đáp
Âm lịch: tháng Đinh Mão [丁卯] - năm Giáp Ngọ [甲午]
Ngày Bất tương tốt nhất cho ngày cưới (chú ý tìm hiểu tuổi nam và nữ xem tương sinh tương khắc)
Dân gian Việt Nam từ lâu đã có câu : "Lấy vợ xem tuổi đàn bà, làm nhà xem tuổi đàn ông". Xem tuổi nữ ở đây là xem tuổi người phụ nữ đó có phạm Kim Lâu hay không.
Cách tính hiện được các thầy xem lấy tuổi tính theo tuổi âm (tuổi mụ) của nữ chia cho 9 nếu dư: 1, 3, 6, 8 là phạm kim lâu.
0 bình luận
Chia sẻ
Hỏi/đáp
Họ và tên:
Email:
Chủ đề:
Nội dung:
Mã bảo vệ:
Mình đám cưới khoảng ...
Bạn đang có lợi thế lớn về t...
Thiên đường cho mình hỏi, nếu mình ...
Mình thấy chụp album ngoại c...
Mình ở Thủ Đức,đám cươi của mình tổ...
Tùy theo Album của Bạn chọn ...
gửi cho em xem bảng giá để em tham ...
Cảm ơn Bạn đã tin dùn...
Xin chào aocuoiparadise,
Mình đa...
Chào công ty Thiên Đường, 2 đứa mìn...
Thân chào Bạn !
Thân chào Bạn !
Toi co dat coc tiec cuoi o first pl...
Phiếu khuyến mãi được t&iacu...
Em muốn may một áo soire'e cưới đẹp...
Bạn có thể đến Trụ sở ch&iac...
E muon hoi dv cuoi tron goi
Bạn có thể xem ngay trong w...
Xin chào Paradise, Mình muốn xin bả...
...
Tin tức hot
ảnh đẹp
clips hot
Dịch vụ quay phim ngoại cảnh Hồ Cốc anh chị Luật và Quân
Đối tác Paradise
TUYẾN BÀI NÓNG
Xem Tử Vi 2014 - Tử Vi Cho Bé Năm Giáp N...
Ngày lành Xuất hành, Khai trương, Động t...
Bảng Giá Dịch Vụ Cưới Hỏi Trọn Gói Tại T...
Xem Ngày Cưới Hỏi 2014 - 2015
Chụp Ảnh Cưới Ở Đâu Đẹp Nhất
The Wedding Planner Specialist in Viet N...
Kiểu Áo Dài Đẹp Cho Ngày Đám Hỏi
4 Bước Chọn Một Nhà Hàng Tiệc Cưới Đẹp N...
Xem ngày cưới hỏi Ngày 24 Tháng 02 Năm 2...
Bí quyết chụp hình cưới phóng sự đẹp
công ty áo cưới thiên đường - paradise group

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text: Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội Tel: (84-4) 73 00 24 24 hoặc (84-4) 3512 1806 - Fax: (84-4) 3512 1804 VPĐD: Tầng 5 – Toà nhà Hải Âu - 39B Trường Sơn, P2, Q.Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh Tel: (84-8) 73 00 24 24 hoặc (84-8) 3848 9845 - Fax: (84-8) 3848 6519 / Giấy phép số 2517/GP- TT ĐT ngày cấp 27/08/2013 SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG HÀ NỘI. Chịu trách nhiệm xuất bản: Ngô Kỳ Lam ® Ghi rõ nguồn "24H.COM.VN" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này

markdown:
|
|![]()
## Dưa món quá ngon cho Tết cổ truyền
Thứ Ba, ngày 18/01/2011 03:30 AM (GMT+7)
Dưa món là món ăn không thể thiếu trong dịp Tết cổ truyền, dưa giòn rùm rụm ăn kèm với thịt nguội, bánh chưng, giò xào và thịt đông rất ngon.
Khám phá
Củ cải trắng
Cà rốt
Tỏi cắt lát
Ớt cắt lát
Nước mắm, đường
Keo/lọ dùng để đựng dưa
Chú ý: Phần nguyên liệu
Cà rốt, củ cải gọt vỏ cắt lát dài khoảng 0,5cm (hay cắt khúc dài rồi chẻ nhỏ lại tùy thích).
Nếu trời có nắng thì phơi nắng cho héo héo còn không có nắng thì cho vào lò nướng bật lò nhiệt độ nhỏ nhất, sấy cho héo trong vòng vài giờ.
Nếu khô quá thì nên ngâm lại với nước lạnh cho mềm 1 chút.
Cho cà rốt, củ cải, tỏi, ớt vào lọ. Cho nước mắm đã nguội vào, dùng vỉ tre hay nhựa có đường kính bằng lọ, ấn cho tất cả rau củ không nổi lên khỏi mặt nước mắm là được.
Gắp ra dĩa ăn kèm với bánh tét, bánh chưng hay thịt đông rất ngon.
Chúc các bạn thành công với
24H.COM.VN (Theo Afamily)
|
|
Thông tin cần biết
Sự kiện tiêu điểm

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

Connection: close

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

Cache-Control: public

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Encoding: gzip


markdown:
|
|![]()
Messi xăm hình để tặng con trai
## Messi xăm “Bàn tay Chúa” tặng con trai
Thứ Sáu, ngày 22/03/2013 04:42 AM (GMT+7)
Leo đã gây bất ngờ với NHM khi xăm lên bắp chân hình “bàn tay Chúa” để tặng cậu con trai Thiago.
Ngày hôm qua, siêu sao
Lấy ý tưởng từ bàn thắng mang tên “Bàn tay của Chúa” của tiền bối Maradona tại World Cup 1986, Messi đã cho xăm lên bắp chân của anh 2 bàn tay nhỏ kèm theo đó là tên của cậu con trai Thiago. Theo như Messi diễn giải, thì Thiago chính là món quà mà Chúa đã ban tặng cho anh, đồng thời cũng là lời cảm ơn vì Chúa đã giúp đôi chân của anh liên tục ghi bàn.
Được biết, hiện Messi đang liên tục lập những kỉ lục thế giới mới về số lần liên tiếp nổ súng tại một giải VĐQG. Với cú đúp vào lưới của Vallecano, Leo đã có 18 trận liên tiếp lập công cho Barca ở Liga, đồng thời nâng tổng số bàn thắng tại giải đấu cao nhất xứ sở bò tót ở mùa giải năm nay lên con số 42.
Messi trước khi chuẩn bị thực hiện hình xăm
Các nghệ nhân tạo hình trên bắp chân của Messi
Những hình ảnh hết sức dễ thương
Món quà nhỏ dành cho cậu con trai Thiago
Tác phẩm nghệ thuật đã được hoàn thiện
Trước đó, Messi đã xăm hình của mẹ đẻ lên vai trái
Thanh Vân (Khampha.vn)
|
|
Thông tin cần biết
Sự kiện tiêu điểm


markdown:
|
|![]()
## Thơ tình: Em vẫn chân thành
Thứ Hai, ngày 28/03/2011 07:22 AM (GMT+7)
Sự kiện:
Em vẫn thường tìm quên trong nỗi nhớ / Nhớ lúc nào anh vẫn ở kề bên / Để vơi đi những trống vắng buồn tênh / Em sẽ thấy không còn đây “khoảng cách”.
Em vẫn thường tìm quên trong nỗi nhớ
Em vẫn thường vu vơ trong kí ức
Em vẫn thường bâng quơ rồi tự hỏi:
Em vẫn thường nghe mưa và hát nhỏ
Em vẫn thường, vẫn thường như thế đó
***
Bạn hãy gửi những bức
do bạn viết về những người thân yêu và gửi cho chúng tôi tại địa chỉ:
thanhhuyentech@gmail.com (24H.COM.VN)
XEM VIDEO KHÁC CÙNG CHUYÊN MỤC
|
|
Thông tin cần biết
Sự kiện tiêu điểm


text:
Từ: Bodenwanne
Thêm vào: 21/07/2011 Đã nghe: 2 lầntrong: Thêm thể loại cho Bodenwanne
Phát âm bằng Tiếng Đức [de] Trở lại Tiếng Đức
- Phát âm của wolfganghofmeier (Nam từ Đức)
0 bình chọn
- Bạn có thể làm tốt hơn? bằng giọng khác? Phát âm Bodenwanne trong Tiếng Đức
Giọng & ngôn ngữ ở trên bản đồ
- Từ ngẫu nhiên: Leserfotowettbewerb
Sửa từ:
· Thêm ngôn ngữ
· Thêm thể loại
Báo cáo về từ:
Có gì không ổn với từ này?
Xin báo cáo nó tại đây.
Kể cho bạn bè về cách phát âm Bodenwanne:
thư điện tử

markdown:
## Từ:
**Bodenwanne** **Thêm vào:**21/07/2011 **Đã nghe:**2 lần [Thêm thể loại cho](/word-modify/bodenwanne/) **Bodenwanne**
### Phát âm bằng Tiếng Đức [de]
[Trở lại Tiếng Đức](/languages/de/) [Phát âm của](/word/bodenwanne/) [wolfganghofmeier](/user/wolfganghofmeier/)(Nam từ Đức)
0 bình chọn
- Bạn có thể làm tốt hơn? bằng giọng khác?
[Phát âm Bodenwanne trong Tiếng Đức](/word-record/bodenwanne/de/)
### Giọng & ngôn ngữ ở trên bản đồ
- Từ ngẫu nhiên:
[Leserfotowettbewerb](/word/leserfotowettbewerb/)
#### Sửa từ:
·
[Thêm ngôn ngữ](/word-modify/bodenwanne/)
·
[Thêm](/word-modify/bodenwanne/) **thể loại**
#### Báo cáo về từ:
Có gì không ổn với từ này?
[Xin báo cáo nó tại đây](/word-report/bodenwanne/).
#### Kể cho bạn bè về cách phát âm Bodenwanne:
[thư điện tử](mailto:?subject=C%C3%A1ch%20ph%C3%A1t%20%C3%A2m%20Bodenwanne%20trong%20Ti%E1%BA%BFng%20%C4%90%E1%BB%A9c&body=Nghe%20c%C3%A1ch%20ph%C3%A1t%20%C3%A2m%20b%E1%BA%A3n%20x%E1%BB%A9%20trong%20Forvo%2C%20http%3A%2F%2Fvi.forvo.com%2Fword%2Fbodenwanne%2F)

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: forvo_cookies=1; expires=Sun, 19-Apr-2015 04:23:47 GMT; path=/; domain=.forvo.com

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


text:
Đặt phòng trực tuyến hoặc gọi 120 65 168 (Số điện thoại miễn phí ở Việt Nam) Gọi cho chúng tôi - 9 giờ sáng - 6 giờ chiều, Thứ 2 - Thứ 6
Địa điểm
Khu vực
Xếp hạng sao
Chủ đề
Loại hình khách sạn
Tiện nghi
Chuỗi khách sạn
Chất lượng
Chương trình khách hàng thân thiết
Tích lũy 10 đêm. Nhận 1 đêm miễn phí*!
Tìm hiểu thêm
Tất cả giá đều là giá phòng đôi một đêm và không bao gồm thuế và phí. Giá tùy thuộc vào tình trạng phòng.
Quay lại Tùy chọn chia sẻ
Rất tiếc!
Quý vị đã gửi Khách sạn tại Iguazu tới:

Server: Apache

Content-Language: vi-VN

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Sun, 19-Apr-2015 04:46:55 GMT; Path=/


text:
Đặt phòng tại khách sạn này và tích lũy đêm sau thời gian lưu trú
Vị trí.
Nằm ở Plymouth, Pilgrim Inn & Cottages gần Đại học tiểu bang Plymouth và Trung tâm biểu diễn The Flying Monkey. Những điểm đến nổi tiếng khác trong khu vực bao gồm Công viên Polar Caves và Trung tâm Khoa học Tự nhiên Hồ Squam.
Đặc điểm của khách sạn.
Khách được phục vụ bữa sáng miễn phí. Ngoài khu dã ngoại và phục vụ cà phê tại sảnh, Pilgrim Inn & Cottages có bãi đậu xe tự phục vụ. Khách có thể truy cập Internet tốc độ cao có dây và không dây tại các khu vực chung. Các tiện ích, dịch vụ khác bao gồm lò vi sóng ở sảnh và máy điều hòa nhiệt độ ở khu vực chung. Bãi đậu xe khách miễn phí.
Tiện nghi phòng.
26 phòng được trang bị điều hòa nhiệt độ tại Pilgrim Inn & Cottages bao gồm bàn ủi/dụng cụ ủi quần áo. TV đi cùng các kênh truyền hình vệ tinh. Dịch vụ dọn phòng phục vụ hàng ngày.
Với khoản phụ phí 10USD mỗi đêm, khách có thể yêu cầu thêm giường gấp/giường phụ
Khách có thể mang theo vật nuôi với phụ phí 25USD mỗi lần lưu trú
Với khoản phụ phí 10USD mỗi đêm, khách có thể yêu cầu thêm giường gấp/giường phụ
Khách có thể mang theo vật nuôi với phụ phí 25USD mỗi lần lưu trú
Chúng tôi đã liệt kê mọi khoản phí được khách sạn thông báo với mình. Tuy nhiên, phí cụ thể có thể khác biệt, ví dụ như phụ thuộc vào thời gian lưu trú hoặc loại phòng của bạn.
Chúng tôi đang theo dõi giá của khách sạn này vào ngày lưu trú dự kiến của bạn
( - )

markdown:
Đặt phòng tại khách sạn này và tích lũy đêm sau thời gian lưu trú
**Vị trí. **
Nằm ở
**Plymouth**, Pilgrim Inn & Cottages gần **Đại học tiểu bang Plymouth** và **Trung tâm biểu diễn The Flying Monkey**. Những điểm đến nổi tiếng khác trong khu vực bao gồm **Công viên Polar Caves** và **Trung tâm Khoa học Tự nhiên Hồ Squam**. **Đặc điểm của khách sạn. **
Khách được phục vụ
*bữa sáng miễn phí*. Ngoài *khu dã ngoại* và *phục vụ cà phê tại sảnh*, Pilgrim Inn & Cottages có *bãi đậu xe tự phục vụ*. Khách có thể *truy cập Internet tốc độ cao có dây và không dây* tại các khu vực chung. Các tiện ích, dịch vụ khác bao gồm *lò vi sóng ở sảnh* và *máy điều hòa nhiệt độ ở khu vực chung*. *Bãi đậu xe khách* miễn phí. **Tiện nghi phòng. **
26 phòng được trang bị điều hòa nhiệt độ tại Pilgrim Inn & Cottages bao gồm
*bàn ủi/dụng cụ ủi quần áo*. TV đi cùng *các kênh truyền hình vệ tinh*. *Dịch vụ dọn phòng* phục vụ hàng ngày.
Với khoản phụ phí 10USD mỗi đêm, khách có thể yêu cầu thêm
**giường gấp/giường phụ**
Khách có thể mang theo
**vật nuôi** với phụ phí 25USD mỗi lần lưu trú
|Kết nối||
|
|Ẩm thực||
|
|Dịch vụ||
|
|Tiện nghi||
|
|Tiện nghi như tại nhà||
|
|Giải trí||
|
|Xem thêm||
|
Với khoản phụ phí 10USD mỗi đêm, khách có thể yêu cầu thêm
**giường gấp/giường phụ**
Khách có thể mang theo
**vật nuôi** với phụ phí 25USD mỗi lần lưu trú
Chúng tôi đã liệt kê mọi khoản phí được khách sạn thông báo với mình. Tuy nhiên, phí cụ thể có thể khác biệt, ví dụ như phụ thuộc vào thời gian lưu trú hoặc loại phòng của bạn.
Chúng tôi đang theo dõi giá của khách sạn này vào ngày lưu trú dự kiến của bạn
**( - )**

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZOIUUqMjcxNzIxfG51bGx8bnVsbHwyIUYq; Domain=.hotels.com; Expires=Sun, 19-Apr-2015 05:08:27 GMT; Path=/


text:
xu hướng
thư mục
mẫu tự
Log in with Facebook to save your favorite definitions
and share them with friends.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=3600, public

X-Content-Type-Options: nosniff

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Served-By: cache-v37-ASH, cache-at51-ATL

X-Cache: MISS, MISS


text:
Definition:
A bong that hits so hard that it feels like you've been hit in the head with a guitar. Like El Kabong did in the cartoons.
Example:
Kabong is hitting like a champ tonight!You want to hit this shit?
Prices shown in USD.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.
Log in with Facebook to save your favorite definitions
and share them with friends.

markdown:
# Books and calendars...
|
|![]()
[greeting cards](http://www.nobleworkscards.com/urban-dictionary-funny-greeting-cards.html?utm_source=urban+dictionary&utm_medium=text+link&utm_campaign=Urban+Dictionary)Free shipping
(even for a single card)!
![ 51uchy%2bxpll. sx260 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51ucHY%2BxplL._SX260_.jpg)
![ 51uchy%2bxpll. sx260 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51ucHY%2BxplL._SX260_.jpg)
[2014 daily calendar](http://www.amazon.com/gp/product/144943360X/ref=as_li_ss_tl?ie=UTF8&camp=1789&creative=390957&creativeASIN=144943360X&linkCode=as2&tag=urbandictio08-20)Order on Amazon ![ 51rxkcmrsrl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51RXKcMrSrL._SL500_AA300_.jpg)
![ 51rxkcmrsrl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51RXKcMrSrL._SL500_AA300_.jpg)
[mo' urban dictionary](http://www.amazon.com/gp/product/0740768751/ref=as_li_ss_tl?ie=UTF8&tag=urbandictio08-20)Order on Amazon ![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
![ 51gzvyz5rcl. sl500 aa300 ](http://ecx.images-amazon.com/images/I/51gZvYZ5RCL._SL500_AA300_.jpg)
|
|![]()
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận
**Từ vựng của Urban** mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

X-Served-By: cache-v43-ASH, cache-jfk1027-JFK


text:
Từ
Đường dẫn YouTube
Nói với chúng tôi tại sao video này lại liên quan đến từ đó.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.
Log in with Facebook to save your favorite definitions
and share them with friends.

X-Cache: MISS


text:
Bình Định
Bình Định là một tỉnh thuộc vùng duyên hải Nam Trung Bộ Việt Nam. Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố cảng Quy Nhơn nằm cách thủ đô Hà Nội 1.065 km về phía bắc và cách Thành phố Hồ Chí Minh 649 km về phía nam.[2]
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
- Bình Định đời nhà Tần, đời nhà Hán là huyện Tượng Lâm thuộc quận Nhật Nam, năm Vĩnh Hoà 2 (137) người trong quận làm chức Công Tào tên là Khu Liên đã giết viên huyện lệnh chiếm đất và tự phong là Lâm Ấp vương.
- Đời nhà Tùy (605) dẹp Lâm Ấp đặt tên là Xung Châu, sau đó lại lấy tên cũ là Lâm Ấp.
- Đời nhà Đường,
- Năm 803, nhà Đường bỏ đất này và nước Chiêm Thành của người Chăm ra đời, đất này được đổi là Đồ Bàn, Thị Nại.
- Đời nhà Lê
- Năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng cho đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn thuộc dinh Quảng Nam.
- Năm 1651, chúa Nguyễn Phúc Tần, đã đổi tên phủ Quy Nhơn thành phủ Quy Ninh.
- Năm 1742, chúa Nguyễn Phúc Khoát cho lấy lại tên cũ là Quy Nhơn.
- Năm 1744, chúa Nguyễn Phúc Khoát đặt các đạo làm dinh, nhưng cấp phủ vẫn giữ nguyên. Phủ Quy Nhơn vẫn thuộc về dinh Quảng Nam, đặt các chức tuần phủ và khám lý để cai trị. Phủ lỵ dời ra phía Bắc thành Đồ Bàn, đóng tại thôn Châu Thành (nay là phường Nhơn Thành, thị xã An Nhơn).
- Năm 1725, ở phủ Quy Nhơn đặt các chức quan trông coi: Chánh hộ, Khám lý, Đề đốc, Đề lãnh, Ký lục, Cai phủ, Thư ký, mỗi chức đặt một người; mỗi huyện đặt cai tri, thư ký, mỗi chức một người và 2 viên lục lại; mỗi tổng có cai tổng.
- Giữa thế kỷ 18, có cuộc khởi nghĩa của một chàng trai ở Gò Sặt võ nghệ cao cường, tên là Lía. Chàng chọn Truông Mây làm căn cứ. Ngày nay còn có câu:
- Từ 1773 đến 1797, nhà Tây Sơn chiếm cứ đất này, sau khi lấy lại đất này Nguyễn Ánh đổi tên đất này là dinh Bình Định, sai Võ Tánh và Ngô Tùng Châu trấn thủ và đặt quan cai trị gọi là Lưu Thủ, Cai Bộ, Ký Lục.
- Năm 1808 đổi dinh Bình Định thành trấn Bình Định.
- Năm 1814, vua Gia Long cho xây dựng lại thành Bình Định mới, ngày nay ở thị trấn Bình Định, nằm về phía đông nam và cách thành cũ khoảng 5 km ở phía gần sông Côn. Sau khi xây xong cho chuyển toàn bộ nhà cửa về thành mới này.
- Năm 1825 đặt tri phủ Quy Nhơn, năm 1831 lại đổi thành phủ Hoài Nhơn.
- Năm 1832 tách huyện Tuy viễn thành hai huyện Tuy Viễn và Tuy Phước, tách huyện Phù Ly thành hai huyện Phù Mỹ và Phù Cát đồng thời Bình Định và Phú Yên thành liên tỉnh Bình Phú, sau đó bỏ liên tỉnh này.
- Năm 1888 đặt huyện Bình Khê. Vào năm 1885 Bình Định là một tỉnh lớn ở Trung Kỳ, nhiều vùng đất của Gia Lai - Kon Tum còn thuộc về Bình Định.
- Năm 1890, thực dân Pháp sát nhập thêm Phú Yên vào tỉnh Bình Định thành tỉnh Bình Phú, tỉnh lỵ là Quy Nhơn. Nhưng đến năm 1899, Phú Yên tách ra khỏi Bình Phú.
- Ngày 4 tháng 7 năm 1905, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tỉnh tự trị Pleikou Derr, tỉnh lỵ đặt tại làng Pleikan Derr của dân tộc Gia Lai. Địa bàn tỉnh Pleikou Derr bao gồm các vùng cư trú của đồng bào thiểu số Xơ đăng, Bana, Gialai tách từ tỉnh Bình Định ra.
- Ngày 25 tháng 4 năm 1907 xoá bỏ tỉnh Pleikou Derr. Toàn bộ đất đai của tỉnh này chia làm hai phần: một là Đại lý Kontum cho sát nhập trở lại tỉnh Bình Định và đặt dưới sự cai trị của Công sứ Bình Định; một gọi là Đại lý Cheo Reo, cho sát nhập vào tỉnh Phú Yên và đặt dưới sự cai trị của Công sứ Phú Yên.
- Năm 1913, thực dân Pháp lại sát nhập Phú Yên vào Bình Định thành tỉnh Bình Phú và thành lập tỉnh Kontum làm tỉnh riêng; địa bàn tỉnh Kontum bao gồm Đại lý Kontum tách từ tỉnh Bình Định, Đại lý Cheo Reo tách từ tỉnh Phú Yên và Đại lý Đắc Lắc. Ngày 28 tháng 3 năm 1917 cắt tổng Tân Phong và tổng An Khê thuộc cao nguyên An Khê, tỉnh Bình Định, sát nhập vào tỉnh Kontum.
- Năm 1921, thực dân Pháp cắt tỉnh Phú Yên ra khỏi tỉnh Bình Định và kéo dài cho đến năm 1945. Thời Việt Nam Cộng hòa đổi các huyện thành quận, tỉnh Bình Định có 11 quận, 1 thị xã, trong đó có 4 quận miền núi. Tháng 2 năm 1976, Cộng hòa Miền Nam Việt Nam ra nghị định về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam theo đó hai tỉnh Quảng Ngãi và Bình Định hợp nhất thành tỉnh Nghĩa Bình.
- Năm 1981, chia huyện Hoài Ân thành 2 huyện: Hoài Ân và An Lão; chia huyện Phước Vân thành 2 huyện: Tuy Phước và Vân Canh; chia huyện Tây Sơn thành 2 huyện: Tây Sơn và Vĩnh Thạnh.[4]
- Năm 1986, chuyển thị xã Quy Nhơn thành thành phố Quy Nhơn.[5]
- Năm 1989, Bình Định tách ra từ tỉnh Nghĩa Bình để tái lập lại tỉnh và kéo dài như vậy cho đến nay.[6] Khi tách ra, tỉnh Bình Định có 11 đơn vị hành chính gồm: thành phố Quy Nhơn (tỉnh lị) và 10 huyện: An Lão, An Nhơn, Hoài Ân, Hoài Nhơn, Phù Cát, Phù Mỹ, Tây Sơn, Tuy Phước, Vân Canh, Vĩnh Thạnh.
- Năm 2011, chuyển huyện An Nhơn thành thị xã An Nhơn.[7]
Vị trí địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Bình Định là tỉnh duyên hải miền Trung Việt Nam. Lãnh thổ của tỉnh trải dài 110 km theo hướng Bắc - Nam, có chiều ngang với độ hẹp trung bình là 55 km (chỗ hẹp nhất 50 km, chỗ rộng nhất 60 km). Phía Bắc giáp tỉnh Quảng Ngãi với đường ranh giới chung 63 km (điểm cực Bắc có tọa độ: 14°42'10 Bắc, 108°55'4 Đông). Phía Nam giáp tỉnh Phú Yên với đường ranh giới chung 50 km (điểm cực Nam có tọa độ: 13°39'10 Bắc, 108o54'00 Đông). Phía Tây giáp tỉnh Gia Lai có đường ranh giới chung 130 km (điểm cực Tây có tọa độ: 14°27' Bắc, 108°27' Đông). Phía Đông giáp biển Đông với bờ biển dài 134 km, điểm cực Đông là xã Nhơn Châu (Cù Lao Xanh) thuộc thành phố Qui Nhơn (có tọa độ: 13°36'33 Bắc, 109°21' Đông). Bình Định được xem là một trong những cửa ngõ ra biển của các tỉnh Tây Nguyên và vùng nam Lào.
Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]
Địa hình của tỉnh tương đối phức tạp, thấp dần từ tây sang đông. Phía tây của tỉnh là vùng núi rìa phía đông của dãy Trường Sơn Nam, kế tiếp là vùng trung du và tiếp theo là vùng ven biển. Các dạng địa hình phổ biến là các dãy núi cao, đồi thấp xen lẫn thung lũng hẹp độ cao trên dưới 100 mét, hướng vuông góc với dãy Trường Sơn, các đồng bằng lòng chảo, các đồng bằng duyên hải bị chia nhỏ do các nhánh núi đâm ra biển. Ngoài cùng là cồn cát ven biển có độ dốc không đối xứng giữa 2 hướng sườn đông và tây. Các dạng địa hình chủ yếu của tỉnh là:
- Vùng núi: Nằm về phía tây bắc và phía tây của tỉnh. Đại bộ phận sườn dốc hơn 20°. Có diện tích khoảng 249.866 ha, phân bố ở các huyện An Lão (63.367 ha), Vĩnh Thạnh (78.249 ha), Vân Canh (75.932 ha), Tây Sơn và Hoài Ân (31.000 ha). Địa hình khu vực này phân cắt mạnh, sông suối có độ dốc lớn, là nơi phát nguồn của các sông trong tỉnh. Chiếm 70% diện tích toàn tỉnh thường có độ cao trung bình 500-1.000 m, trong đó có 11 đỉnh cao trên 1.000 m, đỉnh cao nhất là 1.202 m ở xã An Toàn (huyện An Lão). Còn lại có 13 đỉnh cao 700-1000m. Các dãy núi chạy theo hướng Bắc - Nam, có sườn dốc đứng. Nhiều khu vực núi ăn ra sát biển tạo thành các mỏm núi đá dọc theo bờ, vách núi dốc đứng và dưới chân là các dải cát hẹp. Đặc tính này đã làm cho địa hình ven biển trở thành một hệ thống các dãy núi thấp xen lẫn với các cồn cát và đầm phá.
- Vùng đồi: tiếp giáp giữa miền núi phía tây và đồng bằng phía đông, có diện tích khoảng 159.276 ha (chiếm khoảng 10% diện tích), có độ cao dưới 100 m, độ dốc tương đối lớn từ 10° đến 15°. Phân bố ở các huyện Hoài Nhơn (15.089 ha), An Lão (5.058 ha) và Vân Canh (7.924 ha).
- Vùng đồng bằng: Tỉnh Bình Định không có dạng đồng bằng châu thổ mà phần lớn là các đồng bằng nhỏ được tạo thành do các yếu tố địa hình và khí hậu, các đồng bằng này thường nằm trên lưu vực của các con sông hoặc ven biển và được ngăn cách với biển bởi các đầm phá, các đồi cát hay các dãy núi. Độ cao trung bình của dạng địa hình đồng bằng lòng chảo này khoảng 25–50 m và chiếm diện tích khoảng 1.000 km². Đồng bằng lớn nhất của tỉnh là đồng bằng thuộc hạ lưu sông Kôn, còn lại là các đồng bằng nhỏ thường phân bố dọc theo các nhánh sông hay dọc theo các chân núi và ven biển.
- Vùng ven biển: Bao gồm các cồn cát, đụn cát tạo thành một dãy hẹp chạy dọc ven biển với chiều rộng trung bình khoảng 2 km, hình dạng và quy mô biến đổi theo thời gian. Trong tỉnh có các dãi cát lớn là: dãi cát từ Hà Ra đến Tân Phụng, dãi cát từ Tân Phụng đến vĩnh Lợi, dãi cát từ Đề Gi đến Tân Thắng, dãi cát từ Trung Lương đến Lý Hưng. Ven biển còn có nhiều đầm như đầm Trà Ổ, đầm Nước Ngọt, đầm Mỹ Khánh, đầm Thị Nại; các vịnh như vịnh Làng Mai, vịnh Quy Nhơn, vịnh Vũng Mới...; các cửa biển như Cửa Tam Quan, cửa An Dũ, cửa Hà Ra, cửa Đề Gi và cửa Quy Nhơn. Các cửa trên là cửa trao đổi nước giữa sông và biển. Hiện tại ngoại trừ cửa Quy Nhơn và cửa Tam Quan khá ổn định, còn các cửa An Dũ, Hà Ra, Đề Gi luôn có sự bồi lấp và biến động.
Hải đảo[sửa | sửa mã nguồn]
Ven bờ biển tỉnh Bình Định gồm có 33 đảo lớn nhỏ được chia thành 10 cụm đảo hoặc đảo đơn lẻ.
- Tại khu vực biển thuộc thành phố Quy Nhơn gồm cụm đảo Cù Lao Xanh là cụm đảo lớn gồm 3 đảo nhỏ; cụm Đảo Hòn Đất gồm các đảo nhỏ như Hòn Ngang, Hòn Đất, Hòn Rớ; cụm Đảo Hòn Khô còn gọi là cù lao Hòn Khô gồm 2 đảo nhỏ; cụm Đảo Nghiêm Kinh Chiểu gồm 10 đảo nhỏ (lớn nhất là Hòn Sẹo); cụm Đảo Hòn Cân gồm 5 đảo nhỏ trong đó có Hòn ông Căn là điểm A9 trong 12 điểm để xác định đường cơ sở của Việt Nam; Đảo đơn Hòn Ông Cơ.
- Tại khu vực biển thuộc huyện Phù Mỹ gồm cụm Đảo Hòn Trâu hay Hòn Trâu Nằm gồm 4 đảo nhỏ; Đảo Hòn Khô còn gọi là Hòn Rùa. Ven biển xã Mỹ Thọ có 3 đảo nhỏ gồm: Đảo Hòn Đụn còn gọi là Hòn Nước hay Đảo Đồn; Đảo Hòn Tranh còn gọi là Đảo Quy vì có hình dáng giống như con rùa, đảo này nằm rất gần bờ có thể đi bộ ra đảo khi thủy triều xuống; Đảo Hòn Nhàn nằm cạnh Hòn Đụn.
Trong các đảo nói trên thì chỉ đảo Cù Lao Xanh là có dân cư sinh sống, các đảo còn lại là những đảo nhỏ một số đảo còn không có thực vật sinh sống chỉ toàn đá và cát. Dọc bờ biển của tỉnh, ngoài các đèn hiệu hướng dẫn tàu thuyền ra vào cảng Quy Nhơn, thì Bình Định còn có 2 ngọn hải đăng: một ngọn được xây dựng trên mạng bắc của núi Gò Dưa thuộc thôn Tân Phụng xã Mỹ Thọ huyện Phù Mỹ, ngọn này có tên gọi là Hải Đăng Vũng Mới hay Hải Đăng Hòn Nước; ngọn thứ hai được xây dựng trên đảo Cù Lao Xanh thuộc xã Nhơn Châu thành phố Quy Nhơn.
Sông ngòi[sửa | sửa mã nguồn]
Các sông trong tỉnh đều bắt nguồn từ những vùng núi cao của sườn phía đông dãy Trường Sơn. Các sông ngòi không lớn, độ dốc cao, ngắn, hàm lượng phù sa thấp, tổng trữ lượng nước 5,2 tỷ m³, tiềm năng thuỷ điện 182,4 triệu kw. Ở thượng lưu có nhiều dãy núi bám sát bờ sông nên độ dốc rất lớn, lũ lên xuống rất nhanh, thời gian truyền lũ ngắn. Ở đoạn đồng bằng lòng sông rộng và nông có nhiều luồng lạch, mùa kiệt nguồn nước rất nghèo nàn; nhưng khi lũ lớn nước tràn ngập mênh mông vùng hạ lưu gây ngập úng dài ngày vì các cửa sông nhỏ và các công trình che chắn nên thoát lũ kém. Trong tỉnh có bốn con sông lớn là Côn, Lại Giang, La Tinh và Hà Thanh cùng các sông nhỏ như Châu Trúc hay Tam Quan. Ngoài các sông đáng kể nói trên còn lại là hệ thống các suối nhỏ chằng chịt thường chỉ có nước chảy về mùa lũ và mạng lưới các sông suối ở miền núi tạo điều kiện cho phát triển thuỷ lợi và thuỷ điện. Độ che phủ của rừng đến nay chỉ còn khoảng trên 40% nên hàng năm các sông này gây lũ lụt, sa bồi, thuỷ phá nghiêm trọng. Ngược lại, mùa khô nước các sông cạn kiệt, thiếu nước tưới.
Hồ đầm[sửa | sửa mã nguồn]
Toàn tỉnh Bình Định có nhiều hồ nhân tạo được xây dựng để phục vụ mục đích tưới tiêu trong mùa khô. Trong đó có thể kể tên một số hồ lớn tại các huyện trong tỉnh như: hồ Hưng Long (An Lão); hồ Vạn Hội, Mỹ Đức và Thạch Khê (Hoài Ân); hồ Mỹ Bình (Hoài Nhơn); hồ Hội Sơn và Mỹ Thuận (Phù Cát); hồ Diêm Tiêu, Hóc Nhạn và Phú Hà (Phù Mỹ); hồ Định Bình, Thuận Ninh (Tây Sơn); hồ Núi Một (Vân Canh - An Nhơn); hồ Vĩnh Sơn, hồ Định Bình (Vĩnh Thạnh). Ngoài ra Bình Định còn có một đầm nước ngọt khá rộng là đầm Trà Ổ (Phù Mỹ) và hai đầm nước lợ là Đề Gi (Phù Mỹ - Phù Cát) và Thị Nại (Tuy Phước - Quy Nhơn). Hệ thống hồ đầm này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp và nuôi trồng thủy hải sản. Đặc biệt đầm Thị Nại là đầm lớn rất thuận lợi cho việc phát triển cảng biển tầm cở quốc gia và góp phần phát triển khu kinh tế Nhơn Hội, đầm còn được biết đến với cây cầu vượt biển dài nhất Việt Nam hiện nay.
Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]
Khí hậu Bình Định có tính chất nhiệt đới ẩm, gió mùa. Do sự phức tạp của địa hình nên gió mùa khi vào đất liền đã thay đổi hướng và cường độ khá nhiều.
- Nhiệt độ không khí trung bình năm: ở khu vực miền núi biến đổi 20,1 - 26,1°C, cao nhất là 31,7°C và thấp nhất là 16,5°C. Tại vùng duyên hải, nhiệt độ không khí trung bình năm là 27,0°C, cao nhất 39,9°C và thấp nhất 15,8°C.
- Độ ẩm tuyệt đối trung bình tháng trong năm: tại khu vực miền núi là 22,5 - 27,9% và độ ẩm tương đối 79-92%; tại vùng duyên hải độ ẩm tuyệt đối trung bình là 27,9% và độ ẩm tương đối trung bình là 79%.
- Chế độ mưa: mùa mưa bắt đầu từ tháng 9 đến tháng 12. Riêng đối với khu vực miền núi có thêm một mùa mưa phụ tháng 5 - 8 do ảnh hưởng của mùa mưa Tây Nguyên. Mùa khô kéo dài tháng 1 - 8. Đối với các huyện miền núi tổng lượng mưa trung bình năm 2.000 - 2.400 mm. Đối với vùng duyên hải tổng lượng mưa trung bình năm là 1.751 mm. Tổng lượng mưa trung bình có xu thế giảm dần từ miền núi xuống duyên hải và có xu thế giảm dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam.
- Về bão: Bình Định nằm ở miền Trung Trung bộ Việt Nam, đây là miền thường có bão đổ bộ vào đất liền. Hàng năm trong đoạn bờ biển từ Quảng Nam - Đà Nẵng đến Khánh Hòa trung bình có 1,04 cơn bão đổ bộ vào. Tần suất xuất hiện bão lớn nhất tháng 9 - 11.
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Bình Định bao gồm 1 thành phố trực thuộc, 1 thị xã và 9 huyện:
- Thành phố Quy Nhơn 16 phường và 5 xã
- Thị xã An Nhơn 5 phường và 10 xã
- Huyện An Lão 1 thị trấn và 9 xã
- Huyện Hoài Ân 1 thị trấn và 14 xã
- Huyện Hoài Nhơn 2 thị trấn và 15 xã
- Huyện Phù Cát 1 thị trấn và 17 xã
- Huyện Phù Mỹ 2 thị trấn và 17 xã
- Huyện Tuy Phước 2 thị trấn và 11 xã
- Huyện Tây Sơn 1 thị trấn và 14 xã
- Huyện Vân Canh 1 thị trấn và 6 xã
- Huyện Vĩnh Thạnh 1 thị trấn và 8 xã
Toàn tỉnh Bình Định có 161 xã, phường và thị trấn.[2]
Thống kê đến ngày 30/06/2004 Tỉnh Bình Định có tổng số xã, phường, thị trấn: 155; xã: 127, phường: 21, thị trấn: 12.
- Thành phố Quy Nhơn 16 phường, 5 xã: Phường Bùi Thị Xuân, Phường Đống Đa, Phường Ghềnh Ráng, Phường Hải Cảng, Phường Lê Hồng Phong, Phường Lê Lợi, Phường Lý Thường Kiệt, Phường Ngô Mây, Phường Nguyễn Văn Cừ, Phường Nhơn Bình, Phường Nhơn Phú, Phường Quang Trung, Phường Thị Nại, Phường Trần Hưng Đạo, Phường Trần Phú, Phường Trần Quang Diệu, Xã Nhơn Châu, Xã Nhơn Hải, Xã Nhơn Hội, Xã Nhơn Lý, và Xã Phước Mỹ.
- Thị xã An Nhơn 5 phường và 10 xã: Phường Bình Định, Phường Đập Đá, Phường Nhơn Hòa, Phường Nhơn Hưng, Phường Nhơn Thành, Xã Nhơn An, Xã Nhơn Hạnh, Xã Nhơn Hậu, Xã Nhơn Khánh, Xã Nhơn Lộc, Xã Nhơn Mỹ, Xã Nhơn Phong, Xã Nhơn Phúc, Xã Nhơn Tân, Xã Nhơn Thọ.
- Huyện An Lão 1 thị trấn, 9 xã: Thị trấn An Lão, Xã An Dũng, Xã An Hòa, Xã An Hưng, Xã An Nghĩa, Xã An Quang, Xã An Tân, Xã An Toàn, Xã An Trung, Xã An Vinh.
- Huyện Hoài Nhơn 2 thị trấn, 15 xã: Thị trấn Tam Quan, Thị trấn Bồng Sơn, Xã Hoài Châu, Xã Hoài Châu Bắc, Xã Hoài Đức, Xã Hoài Hải, Xã Hoài Hảo, Xã Hoài Hương, Xã Hoài Mỹ, Xã Hoài Phú, Xã Hoài Sơn, Xã Hoài Tân, Xã Hoài Thanh, Xã Hoài Thanh Tây, Xã Hoài Xuân, Xã Tam Quan Bắc, Xã Tam Quan Nam.
- Huyện Hoài Ân 1 thị trấn, 14 xã: Thị trấn Tăng Bạt Hổ, Xã Ân Đức, Xã Ân Hảo Đông, Ân Hảo Tây, Xã Ân Hữu, Xã Ân Mỹ, Xã Ân Nghĩa, Xã Ân Phong, Xã Ân Sơn, Xã Ân Thạnh, Xã Ân Tín, Xã Ân Tường Đông, Xã Ân Tường Tây, Xã BokTơi, Xã ĐakMang.
- Huyện Phù Mỹ 2 thị trấn, 17 xã: Thị trấn Bình Dương, Thị trấn Phù Mỹ, Xã Mỹ An, Xã Mỹ Cát, Xã Mỹ Chánh, Xã Mỹ Chánh Tây, Xã Mỹ Châu, Xã Mỹ Đức, Xã Mỹ Hiệp, Xã Mỹ Hòa, Xã Mỹ Lộc, Xã Mỹ Lợi, Xã Mỹ Phong, Xã Mỹ Quang, Xã Mỹ Tài, Xã Mỹ Thắng, Xã Mỹ Thành, Xã Mỹ Thọ, Xã Mỹ Trinh.
- Huyện Vĩnh Thạnh 7 xã: Xã Vĩnh Hảo, Xã Vĩnh Hiệp, Xã Vĩnh Hòa, Xã Vĩnh Kim, Xã Vĩnh Quang, Xã Vĩnh Sơn, Xã Vĩnh Thịnh.
- Huyện Tây Sơn 1 thị trấn, 14 xã: Thị trấn Phú Phong, Xã Bình Hòa, Xã Bình Nghi, Xã Bình Tân, Xã Bình Thành, Xã Bình Thuận, Xã Bình Tường, Xã Tây An, Xã Tây Bình, Xã Tây Giang, Xã Tây Phú, Xã Tây Thuận, Xã Tây Vinh, Xã Tây Xuân, Xã Vĩnh An.
- Huyện Phù Cát 1 thị trấn, 17 xã: Thị trấn Ngô Mây, Xã Cát Chánh, Xã Cát Hải, Xã Cát Hanh, Xã Cát Hiệp, Xã Cát Hưng, Xã Cát Khánh, Xã Cát Lâm, Xã Cát Minh, Xã Cát Nhơn, Xã Cát Sơn, Xã Cát Tài, Xã Cát Tân, Xã Cát Thắng, Xã Cát Thành, Xã Cát Tiến, Xã Cát Trinh, Xã Cát Tường.
- Huyện Tuy Phước 2 thị trấn, 11 xã: Thị trấn Diêu Trì, Thị trấn Tuy Phước, Xã Phước An, Xã Phước Hiệp, Xã Phước Hòa, Xã Phước Hưng, Xã Phước Lộc, Xã Phước Nghĩa, Xã Phước Quang, Xã Phước Sơn, Xã Phước Thắng, Xã Phước Thành, Xã Phước Thuận.
- Huyện Vân Canh 1 thị trấn, 6 xã: Thị trấn Vân Canh, Xã Canh Hiển, Xã Canh Hiệp, Xã Canh Hòa, Xã Canh Liên, Xã Canh Thuận, Xã Canh Vinh.
Diện tích, dân số, dân tộc[sửa | sửa mã nguồn]
Bình Định có diện tích tự nhiên 6.039 km², dân số 1.578.900 người, mật độ dân số 261.5 người/km² (số liệu năm 2007).[2]
Theo số liệu niên giám thống kê năm 2005, toàn tỉnh có 1.600.400 người, trong đó nam là (761.000 người) chiếm 48,7%, nữ là (801.400 người) chiếm: 51,3%. Dân số ở thành thị là (393.000 người) chiếm 25,2%, nông thôn là (1.169.400 người) chiếm 74,8%, mật độ dân số là 259,4 người/km2 và dân số trong độ tuổi lao động chiếm khoảng (793.687 người) chiếm: 50,8% dân số toàn tỉnh. Ngoài dân tộc Kinh, còn có các dân tộc khác nhưng chủ yếu là Chăm, Ba Na và Hrê, bao gồm khoảng 2,5 vạn dân. Dân số tỉnh đang có xu hướng giảm cơ học, theo kết quả điều tra chính thức ngày 1 tháng 4 năm 2009, dân số tỉnh Bình Định chỉ còn 1.485.943 người.[8]
Biển số xe[sửa | sửa mã nguồn]
- Thành phố Quy Nhơn 77-L1 XXX.XX
- Thị xã An Nhơn 77-F1 XXX.XX và 77-Y... xxx.xx
- Huyện An Lão 77-M1 XXX.XX
- Huyện Hoài Ân 77-K1 XXX.XX
- Huyện Hoài Nhơn 77-C1 XXX.XX
- Huyện Phù Cát 77-E1 XXX.XX
- Huyện Phù Mỹ 77-D1 XXX.XX
- Huyện Tuy Phước 77-G1 XXX.XX
- Huyện Tây Sơn 77-H1 XXX.XX và 77-X... xxx.xx
- Huyện Vân Canh 77-B1 XXX.XX
- Huyện Vĩnh Thạnh 77-N1 XXX.XX
Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Bình Định là mảnh đất có bề dày lịch sử với nền văn hoá Sa Huỳnh, từng là cố đô của vương quốc Chămpa mà di sản còn lưu giữ là thành Đồ Bàn và các tháp Chàm với nghệ thuật kiến trúc độc đáo. Đây cũng là nơi xuất phát phong trào nông dân khởi nghĩa vào thế kỷ 18 với tên tuổi của anh hùng áo vải Nguyễn Huệ; là quê hương của các danh nhân như Trần Quang Diệu, Bùi Thị Xuân,Nguyễn Đăng Lâm,Đào Tấn, Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Yến Lan, Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch, Ngô Mây, Tăng Bạt Hổ, Diệp Trường Phát, Quách Tấn... Bình Định còn nổi tiếng bởi truyền thống thượng võ và có nền văn hoá đa dạng phong phú với các loại hình nghệ thuật như bài chòi, hát bội, nhạc võ Tây Sơn, hò bá trạo của cư dân vùng biển... cùng với các lễ hội như: lễ hội Đống Đa, lễ hội cầu ngư, lễ hội của các dân tộc miền núi...
Thành phố Quy Nhơn có trường Đại học Quy Nhơn, Đại học Quang Trung (tư thục), Cao Đẳng Bình Định (trước kia là Cao Đẳng sư phạm Bình Định), Cao Đẳng Kỹ thuật, Cao đẳng Y tế Bình Định hàng năm đào tạo hàng ngàn sinh viên khoa học kỹ thuật cho tỉnh và khu vực miền trung Tây Nguyên.
Tuồng Bình Định[sửa | sửa mã nguồn]
Bình Định là nơi có nghệ thuật tuồng rất phát triển gắn liền với tên tuổi của Đào Duy Từ (Hiện Nay đền thờ danh nhân Đào Duy Từ ở tại xã Hoài Thanh Tây huyện Hoài Nhơn, cách quốc lộ 1A 2 km), Đào Tấn. Các đoàn hát tuồng trong tỉnh được hình thành ở khắp các huyện. Với sự giao lưu của nghệ thuật tuồng và võ Bình Định đã đưa tuồng Bình Định lên một tầm cao mới khác lạ hơn so với các đoàn tuồng của Huế hay Nguyễn Hữu Dỉnh của Quảng Nam. Tuồng còn gọi là "hát bội" hay hát bộ sở dĩ nó có tên gọi như thế là vì ngoài việc hát thì yếu tố quan trọng góp phần tạo nên một vở tuồng hay và đặc sắc là hành động điệu bộ của các đào kép. Việc kết hợp võ thuật vào các màng nhào lộn, đánh trận ở mỗi đoàn có khác nhau tùy theo trình độ của đào kép. Trước kia khi hát bội còn thịnh hành thì có nhiều đoàn hát nhưng những năm gần đây dưới sự biến động của kinh tế thị trường thì nhiều đoàn dần giải tán, bộ môn văn hóa nghệ thuật dân tộc này có nguy cơ thất truyền. Lúc còn thịnh hành các đoàn hát bội thường được các làng, những gia chủ giàu có hay các lăng, đình ven biển mời về biểu diễn. Sau những màn diễn hay người cầm chầu ném tiền thưởng lên sân khấu. Vì thế mới có câu "Ở đời có bốn cái ngu: Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu" thường thì sau đêm hát cuối cùng các đoàn hay hát màn "tôn vương" để chúc tụng gia chủ, làng xóm gặp nhiều may mắn và cuối màn "tôn vương" thì thường hát câu: "Rày mừng hải yến Hà Thanh - nhân dân an lạc thái bình âu ca" hay "ngũ sắc tường vân khai Bắc khuyết - nhất bôi thọ tửu chúc Nam san".
Du lịch[sửa | sửa mã nguồn]
Đặc sản[sửa | sửa mã nguồn]
Ngoài các đặc sản về lâm, thổ, thuỷ, hải sản của duyên hải miền Trung nói chung, Bình Định còn nổi tiếng có: rượu Bàu Đá (An Nhơn), cá chua nước lợ (Đề Gi - Phù Cát), bánh tráng nước dừa (Tam Quan), bún Song Thằn và bánh hỏi, nem chả Chợ Huyện, bánh ít lá gai, bánh tráng Trung Thành. Ngày nay ở huyện Hoài Nhơn còn có thêm đặc sản Cá Ngừ Đại Dương dân địa phương gọi là cá "Bò Gù".
Di tích[sửa | sửa mã nguồn]
- Thành Hoàng Đế
- Thành Thị Nại
- Tháp Bình Lâm
- Tháp Bánh Ít
- Tháp Cánh Tiên
- Tháp Đôi
- Tháp Thủ Thiện
- Tháp Dương Long
- Tháp Phú Lốc
- Chùa Long Khánh
- Chùa Sơn Long
- Chùa Thập Tháp
- Chùa Nhạn Sơn
- Chùa Linh Phong
- Chùa Hang
- Nhà thờ Chánh tòa Quy Nhơn
- Đền thờ Đào Duy Từ
- Lăng Mai Xuân Thưởng
- Đền thờ Tăng Bạt Hổ - Hoài Ân
- Khu di tích Chi bộ Vạn Đức - Ân Tín, Hoài Ân
- khu di tích chiến thắng chợ cát
- Đền thờ Đào Duy Từ
Danh thắng[sửa | sửa mã nguồn]
- Gành Ráng
- Hầm Hô
- Bãi biển Quy Hòa
- Núi Bà
- Bãi biển Nhơn Lý-Cát Tiến
- Đầm Thị Nại,bán đảo Phương Mai
- Suối khoáng nóng Hội Vân
- Hồ Núi Một
- Cù Lao Xanh(đảo Nhơn Châu)
- Mũi Vi Rồng
- Cầu Thị Nại
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă “Diện tích, dân số và mật độ dân số năm 2011 phân theo địa phương”. Tổng cục Thống kê Việt Nam. Truy cập 30 tháng 9 năm 2012.
- ^ a ă â Văn phòng UBND tỉnh Bình Định. “Điều kiện tự nhiên” (bằng tiếng Việt, English). TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH BÌNH ĐỊNH. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2010.
- ^ Sách Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam của Nguyễn Đổng Chi viết én liệng truông Mây' thay vì én liệng Truông Mây.
- ^ Quyết định 41-HĐBT năm 1981 về việc thành lập một số huyện thuộc tỉnh Nghĩa Bình do Hội đồng Bộ trưởng ban hành
- ^ Quyết định 81-HĐBT năm 1986 về việc mở rộng và đổi tên thị xã Quy Nhơn thành thành phố Quy Nhơn thuộc tỉnh Nghĩa Bình do Hội đồng Bộ trưởng ban hành
- ^ Văn phòng UBND tỉnh Bình Định. “Lịch sử” (bằng tiếng Việt, English). TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH BÌNH ĐỊNH. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2010.
- ^ Nghị quyết 101/NQ-CP năm 2011 thành lập thị xã An Nhơn và phường thuộc thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định
- ^ Văn phòng UBND tỉnh Bình Định. “Kinh tế - Xã hội” (bằng tiếng Việt, English). TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH BÌNH ĐỊNH. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2010.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Trang web tỉnh Bình Định
- Sở khoa học công nghệ tỉnh Bình Định
- Bộ địa chí Bình Định
- Thư viện tỉnh Bình Định

markdown:
# Bình Định
[Bình Định (định hướng)](/wiki/B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|Bình Định|
|
|![ Sông Côn, đoạn qua An Nhơn.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/S%C3%B4ng_C%C3%B4n%2C_%C4%91o%E1%BA%A1n_qua_An_Nh%C6%A1n.JPG/272px-S%C3%B4ng_C%C3%B4n%2C_%C4%91o%E1%BA%A1n_qua_An_Nh%C6%A1n.JPG)
Sông Côn, đoạn qua An Nhơn
**Tọa độ**: [14°11′43″B 108°52′48″Đ / 14,195163°B 108,880005°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh¶ms=14.195163_N_108.880005_E_region:VN_type:adm1st) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [14°11′43″B 108°52′48″Đ / 14,195163°B 108,880005°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh¶ms=14.195163_N_108.880005_E_region:VN_type:adm1st) [[1]](#cite_note-GS2011-1) [[1]](#cite_note-GS2011-1) [Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t), [Chăm](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%C4%83m), [Ba Na](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ba_Na), [Hrê](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hr%C3%AA)
|Vị trí Bình Định trên bản đồ Việt Nam|
|
|![]()
Tỉnh Bình Định
![ Cờ Việt Nam](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/20px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
![ Cờ Việt Nam](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/20px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Nam Trung Bộ](/wiki/Nam_Trung_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n) [VN-31](/wiki/ISO_3166-2:VN) [59xxxx](/wiki/M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_Vi%E1%BB%87t_Nam) [56](/wiki/M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_Nam) [77](/wiki/Bi%E1%BB%83n_xe_c%C6%A1_gi%E1%BB%9Bi_Vi%E1%BB%87t_Nam) [http://www.binhdinh.gov.vn/](http://www.binhdinh.gov.vn/) **Bình Định** là một tỉnh thuộc vùng duyên hải [Nam Trung Bộ](/wiki/Nam_Trung_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố cảng [Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n) nằm cách thủ đô [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) 1.065 km về phía bắc và cách [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) 649 km về phía nam. [[2]](#cite_note-B.C4.90-2)
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=1)]
- Bình Định đời
[nhà Tần](/wiki/Nh%C3%A0_T%E1%BA%A7n), đời [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n)là huyện Tượng Lâm thuộc quận Nhật Nam, năm Vĩnh Hoà 2 (137) người trong quận làm chức Công Tào tên là Khu Liên đã giết viên huyện lệnh chiếm đất và tự phong là Lâm Ấp vương.
- Đời
[nhà Tùy](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%B9y)( [605](/wiki/605)) dẹp [Lâm Ấp](/wiki/L%C3%A2m_%E1%BA%A4p)đặt tên là Xung Châu, sau đó lại lấy tên cũ là Lâm Ấp.
- Đời
[nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng),
- Năm
[803](/wiki/803), nhà Đường bỏ đất này và nước [Chiêm Thành](/wiki/Chi%C3%AAm_Th%C3%A0nh)của người Chăm ra đời, đất này được đổi là Đồ Bàn, Thị Nại.
- Đời
[nhà Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1)
- Năm
[1602](/wiki/1602), chúa [Nguyễn Hoàng](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ho%C3%A0ng)cho đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn thuộc dinh Quảng Nam.
- Năm
[1651](/wiki/1651), chúa [Nguyễn Phúc Tần](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_T%E1%BA%A7n), đã đổi tên phủ Quy Nhơn thành phủ Quy Ninh.
- Năm
[1742](/wiki/1742), chúa [Nguyễn Phúc Khoát](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Kho%C3%A1t)cho lấy lại tên cũ là Quy Nhơn.
- Năm
[1744](/wiki/1744), chúa Nguyễn Phúc Khoát đặt các đạo làm dinh, nhưng cấp phủ vẫn giữ nguyên. Phủ Quy Nhơn vẫn thuộc về dinh Quảng Nam, đặt các chức tuần phủ và khám lý để cai trị. Phủ lỵ dời ra phía Bắc thành Đồ Bàn, đóng tại thôn Châu Thành (nay là phường Nhơn Thành, thị xã An Nhơn).
- Năm
[1725](/wiki/1725), ở phủ Quy Nhơn đặt các chức quan trông coi: Chánh hộ, Khám lý, Đề đốc, Đề lãnh, Ký lục, Cai phủ, Thư ký, mỗi chức đặt một người; mỗi huyện đặt cai tri, thư ký, mỗi chức một người và 2 viên lục lại; mỗi tổng có cai tổng.
- Giữa thế kỷ 18, có cuộc khởi nghĩa của một chàng trai ở
[Gò Sặt](/wiki/G%C3%B2_S%E1%BA%B7t)võ nghệ cao cường, tên là Lía. Chàng chọn [Truông Mây](/w/index.php?title=Tru%C3%B4ng_M%C3%A2y&action=edit&redlink=1)làm căn cứ. Ngày nay còn có câu:
|“||
|Chiều chiều én liệng Truông Mây
|”|
- Từ
[1773](/wiki/1773)đến [1797](/wiki/1797), [nhà Tây Sơn](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%A2y_S%C6%A1n)chiếm cứ đất này, sau khi lấy lại đất này [Nguyễn Ánh](/wiki/Gia_Long)đổi tên đất này là dinh Bình Định, sai [Võ Tánh](/wiki/V%C3%B5_T%C3%A1nh)và [Ngô Tùng Châu](/wiki/Ng%C3%B4_T%C3%B9ng_Ch%C3%A2u)trấn thủ và đặt quan cai trị gọi là Lưu Thủ, Cai Bộ, Ký Lục.
- Năm
[1808](/wiki/1808)đổi dinh Bình Định thành trấn Bình Định.
- Năm
[1814](/wiki/1814), vua [Gia Long](/wiki/Gia_Long)cho xây dựng lại [thành Bình Định](/wiki/Th%C3%A0nh_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)mới, ngày nay ở thị trấn Bình Định, nằm về phía đông nam và cách thành cũ khoảng 5 km ở phía gần [sông Côn](/wiki/S%C3%B4ng_C%C3%B4n). Sau khi xây xong cho chuyển toàn bộ nhà cửa về thành mới này.
- Năm
[1825](/wiki/1825)đặt tri phủ Quy Nhơn, năm 1831 lại đổi thành phủ Hoài Nhơn.
- Năm
[1832](/wiki/1832)tách huyện Tuy viễn thành hai huyện Tuy Viễn và Tuy Phước, tách huyện Phù Ly thành hai huyện Phù Mỹ và Phù Cát đồng thời Bình Định và Phú Yên thành liên tỉnh Bình Phú, sau đó bỏ liên tỉnh này.
- Năm
[1888](/wiki/1888)đặt huyện Bình Khê. Vào năm [1885](/wiki/1885)Bình Định là một tỉnh lớn ở [Trung Kỳ](/wiki/Trung_K%E1%BB%B3), nhiều vùng đất của [Gia Lai](/wiki/Gia_Lai)- [Kon Tum](/wiki/Kon_Tum)còn thuộc về Bình Định.
- Năm
[1890](/wiki/1890), [thực dân Pháp](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p)sát nhập thêm Phú Yên vào tỉnh Bình Định thành tỉnh Bình Phú, tỉnh lỵ là Quy Nhơn. Nhưng đến năm [1899](/wiki/1899), Phú Yên tách ra khỏi Bình Phú.
- Ngày 4 tháng 7 năm 1905,
[Toàn quyền Đông Dương](/wiki/To%C3%A0n_quy%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng)ra nghị định thành lập tỉnh tự trị [Pleikou Derr](/w/index.php?title=Pleikou_Derr&action=edit&redlink=1), tỉnh lỵ đặt tại làng Pleikan Derr của dân tộc [Gia Lai](/wiki/Gia_Lai). Địa bàn tỉnh Pleikou Derr bao gồm các vùng cư trú của đồng bào thiểu số [Xơ đăng](/w/index.php?title=X%C6%A1_%C4%91%C4%83ng&action=edit&redlink=1), [Bana](/wiki/Bana,_Bal%C3%A9), Gialai tách từ tỉnh Bình Định ra.
- Ngày 25 tháng 4 năm 1907 xoá bỏ tỉnh Pleikou Derr. Toàn bộ đất đai của tỉnh này chia làm hai phần: một là Đại lý Kontum cho sát nhập trở lại tỉnh Bình Định và đặt dưới sự cai trị của Công sứ Bình Định; một gọi là Đại lý Cheo Reo, cho sát nhập vào tỉnh Phú Yên và đặt dưới sự cai trị của Công sứ Phú Yên.
- Năm
[1913](/wiki/1913), thực dân [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)lại sát nhập Phú Yên vào Bình Định thành tỉnh Bình Phú và thành lập tỉnh [Kontum](/wiki/Kon_Tum)làm tỉnh riêng; địa bàn tỉnh Kontum bao gồm Đại lý Kontum tách từ tỉnh Bình Định, Đại lý Cheo Reo tách từ tỉnh [Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn)và Đại lý [Đắc Lắc](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk). Ngày 28 tháng 3 năm 1917 cắt tổng Tân Phong và tổng An Khê thuộc cao nguyên An Khê, tỉnh Bình Định, sát nhập vào tỉnh Kontum.
- Năm
[1921](/wiki/1921), thực dân Pháp cắt tỉnh [Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn)ra khỏi tỉnh Bình Định và kéo dài cho đến năm [1945](/wiki/1945). Thời [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)đổi các huyện thành quận, tỉnh Bình Định có 11 quận, 1 thị xã, trong đó có 4 quận miền núi. Tháng 2 năm 1976, [Cộng hòa Miền Nam Việt Nam](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam)ra nghị định về việc giải thể khu, hợp nhất tỉnh ở [miền Nam Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_(Vi%E1%BB%87t_Nam))theo đó hai tỉnh [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i)và Bình Định hợp nhất thành tỉnh [Nghĩa Bình](/wiki/Ngh%C4%A9a_B%C3%ACnh).
- Năm
[1981](/wiki/1981), chia huyện Hoài Ân thành 2 huyện: [Hoài Ân](/wiki/Ho%C3%A0i_%C3%82n)và [An Lão](/wiki/An_L%C3%A3o,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh); chia huyện [Phước Vân](/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc_V%C3%A2n_(huy%E1%BB%87n))thành 2 huyện: [Tuy Phước](/wiki/Tuy_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc)và [Vân Canh](/wiki/V%C3%A2n_Canh); chia huyện Tây Sơn thành 2 huyện: [Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)và [Vĩnh Thạnh](/wiki/V%C4%A9nh_Th%E1%BA%A1nh,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh). [[4]](#cite_note-4)
- Năm
[1986](/wiki/1986), chuyển thị xã Quy Nhơn thành thành phố [Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n). [[5]](#cite_note-5)
- Năm
[1989](/wiki/1989), Bình Định tách ra từ tỉnh Nghĩa Bình để tái lập lại [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh)và kéo dài như vậy cho đến nay. Khi tách ra, tỉnh Bình Định có 11 đơn vị hành chính gồm: thành phố Quy Nhơn (tỉnh lị) và 10 huyện: [[6]](#cite_note-6) [An Lão](/wiki/An_L%C3%A3o,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh), [An Nhơn](/wiki/An_Nh%C6%A1n), [Hoài Ân](/wiki/Ho%C3%A0i_%C3%82n), [Hoài Nhơn](/wiki/Ho%C3%A0i_Nh%C6%A1n), [Phù Cát](/wiki/Ph%C3%B9_C%C3%A1t), [Phù Mỹ](/wiki/Ph%C3%B9_M%E1%BB%B9), [Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh), [Tuy Phước](/wiki/Tuy_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc), [Vân Canh](/wiki/V%C3%A2n_Canh), [Vĩnh Thạnh](/wiki/V%C4%A9nh_Th%E1%BA%A1nh,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh).
- Năm
[2011](/wiki/2011), chuyển huyện An Nhơn thành thị xã [An Nhơn](/wiki/An_Nh%C6%A1n). [[7]](#cite_note-7)
## Vị trí địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=2)]
Bình Định là tỉnh duyên hải
[miền Trung Việt Nam](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Trung_(Vi%E1%BB%87t_Nam)). Lãnh thổ của tỉnh trải dài 110 km theo hướng Bắc - Nam, có chiều ngang với độ hẹp trung bình là 55 km (chỗ hẹp nhất 50 km, chỗ rộng nhất 60 km). Phía Bắc giáp tỉnh [Quảng Ngãi](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ng%C3%A3i) với đường ranh giới chung 63 km (điểm cực Bắc có tọa độ: 14°42'10 *Bắc, 108°55'4* Đông). Phía Nam giáp tỉnh [Phú Yên](/wiki/Ph%C3%BA_Y%C3%AAn) với đường ranh giới chung 50 km (điểm cực Nam có tọa độ: 13°39'10 *Bắc, 108o54'00* Đông). Phía Tây giáp tỉnh [Gia Lai](/wiki/Gia_Lai) có đường ranh giới chung 130 km (điểm cực Tây có tọa độ: 14°27' Bắc, 108°27' Đông). Phía Đông giáp [biển Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%B4ng) với bờ biển dài 134 km, điểm cực Đông là xã Nhơn Châu ( [Cù Lao Xanh](/wiki/C%C3%B9_Lao_Xanh)) thuộc thành phố [Qui Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n) (có tọa độ: 13°36'33 *Bắc, 109°21' Đông). Bình Định được xem là một trong những cửa ngõ ra biển của các tỉnh Tây Nguyên và vùng nam Lào.*
## Địa hình[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=3)]
Địa hình của tỉnh tương đối phức tạp, thấp dần từ tây sang đông. Phía tây của tỉnh là vùng núi rìa phía đông của dãy
[Trường Sơn Nam](/wiki/D%C3%A3y_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_S%C6%A1n), kế tiếp là vùng trung du và tiếp theo là vùng ven biển. Các dạng địa hình phổ biến là các dãy núi cao, đồi thấp xen lẫn thung lũng hẹp độ cao trên dưới 100 mét, hướng vuông góc với dãy [Trường Sơn](/wiki/D%C3%A3y_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_S%C6%A1n), các đồng bằng lòng chảo, các đồng bằng duyên hải bị chia nhỏ do các nhánh núi đâm ra biển. Ngoài cùng là cồn cát ven biển có độ dốc không đối xứng giữa 2 hướng sườn đông và tây. Các dạng địa hình chủ yếu của tỉnh là:
- Vùng núi: Nằm về phía tây bắc và phía tây của tỉnh. Đại bộ phận sườn dốc hơn 20°. Có diện tích khoảng 249.866 ha, phân bố ở các huyện
[An Lão](/wiki/An_L%C3%A3o,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)(63.367 ha), [Vĩnh Thạnh](/wiki/V%C4%A9nh_Th%E1%BA%A1nh)(78.249 ha), [Vân Canh](/wiki/V%C3%A2n_Canh)(75.932 ha), [Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n)và [Hoài Ân](/wiki/Ho%C3%A0i_%C3%82n)(31.000 ha). Địa hình khu vực này phân cắt mạnh, sông suối có độ dốc lớn, là nơi phát nguồn của các sông trong tỉnh. Chiếm 70% diện tích toàn tỉnh thường có độ cao trung bình 500-1.000 m, trong đó có 11 đỉnh cao trên 1.000 m, đỉnh cao nhất là 1.202 m ở xã An Toàn (huyện An Lão). Còn lại có 13 đỉnh cao 700-1000m. Các dãy núi chạy theo hướng Bắc - Nam, có sườn dốc đứng. Nhiều khu vực núi ăn ra sát biển tạo thành các mỏm núi đá dọc theo bờ, vách núi dốc đứng và dưới chân là các dải cát hẹp. Đặc tính này đã làm cho địa hình ven biển trở thành một hệ thống các dãy núi thấp xen lẫn với các cồn cát và đầm phá.
- Vùng đồi: tiếp giáp giữa miền núi phía tây và đồng bằng phía đông, có diện tích khoảng 159.276 ha (chiếm khoảng 10% diện tích), có độ cao dưới 100 m, độ dốc tương đối lớn từ 10° đến 15°. Phân bố ở các huyện
[Hoài Nhơn](/wiki/Ho%C3%A0i_Nh%C6%A1n)(15.089 ha), An Lão (5.058 ha) và Vân Canh (7.924 ha).
- Vùng đồng bằng: Tỉnh Bình Định không có dạng đồng bằng châu thổ mà phần lớn là các đồng bằng nhỏ được tạo thành do các yếu tố địa hình và khí hậu, các đồng bằng này thường nằm trên lưu vực của các con sông hoặc ven biển và được ngăn cách với biển bởi các đầm phá, các đồi cát hay các dãy núi. Độ cao trung bình của dạng địa hình đồng bằng lòng chảo này khoảng 25–50 m và chiếm diện tích khoảng 1.000 km². Đồng bằng lớn nhất của tỉnh là đồng bằng thuộc hạ lưu sông Kôn, còn lại là các đồng bằng nhỏ thường phân bố dọc theo các nhánh sông hay dọc theo các chân núi và ven biển.
- Vùng ven biển: Bao gồm các cồn cát, đụn cát tạo thành một dãy hẹp chạy dọc ven biển với chiều rộng trung bình khoảng 2 km, hình dạng và quy mô biến đổi theo thời gian. Trong tỉnh có các dãi cát lớn là: dãi cát từ Hà Ra đến Tân Phụng, dãi cát từ Tân Phụng đến vĩnh Lợi, dãi cát từ Đề Gi đến Tân Thắng, dãi cát từ Trung Lương đến Lý Hưng. Ven biển còn có nhiều
[đầm](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1)như đầm Trà Ổ, đầm Nước Ngọt, đầm Mỹ Khánh, đầm Thị Nại; các [vịnh](/wiki/V%E1%BB%8Bnh)như vịnh Làng Mai, vịnh Quy Nhơn, vịnh Vũng Mới...; các [cửa biển](/wiki/C%E1%BB%ADa_s%C3%B4ng)như Cửa Tam Quan, cửa An Dũ, cửa Hà Ra, cửa Đề Gi và cửa Quy Nhơn. Các cửa trên là cửa trao đổi nước giữa sông và biển. Hiện tại ngoại trừ cửa Quy Nhơn và cửa Tam Quan khá ổn định, còn các cửa An Dũ, Hà Ra, Đề Gi luôn có sự bồi lấp và biến động.
### Hải đảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=4)]
Ven bờ biển tỉnh Bình Định gồm có 33 đảo lớn nhỏ được chia thành 10 cụm đảo hoặc đảo đơn lẻ.
- Tại khu vực biển thuộc thành phố Quy Nhơn gồm cụm đảo Cù Lao Xanh là cụm đảo lớn gồm 3 đảo nhỏ; cụm Đảo Hòn Đất gồm các đảo nhỏ như Hòn Ngang, Hòn Đất, Hòn Rớ; cụm Đảo Hòn Khô còn gọi là cù lao Hòn Khô gồm 2 đảo nhỏ; cụm Đảo Nghiêm Kinh Chiểu gồm 10 đảo nhỏ (lớn nhất là Hòn Sẹo); cụm Đảo Hòn Cân gồm 5 đảo nhỏ trong đó có Hòn ông Căn là điểm A9 trong 12 điểm để xác định đường cơ sở của Việt Nam; Đảo đơn Hòn Ông Cơ.
- Tại khu vực biển thuộc huyện Phù Mỹ gồm cụm Đảo Hòn Trâu hay Hòn Trâu Nằm gồm 4 đảo nhỏ; Đảo Hòn Khô còn gọi là Hòn Rùa. Ven biển xã Mỹ Thọ có 3 đảo nhỏ gồm: Đảo
[Hòn Đụn](/w/index.php?title=H%C3%B2n_%C4%90%E1%BB%A5n&action=edit&redlink=1)còn gọi là Hòn Nước hay Đảo Đồn; Đảo Hòn Tranh còn gọi là Đảo Quy vì có hình dáng giống như con rùa, đảo này nằm rất gần bờ có thể đi bộ ra đảo khi thủy triều xuống; Đảo Hòn Nhàn nằm cạnh Hòn Đụn.
Trong các đảo nói trên thì chỉ đảo Cù Lao Xanh là có dân cư sinh sống, các đảo còn lại là những đảo nhỏ một số đảo còn không có thực vật sinh sống chỉ toàn đá và cát. Dọc bờ biển của tỉnh, ngoài các đèn hiệu hướng dẫn tàu thuyền ra vào cảng Quy Nhơn, thì Bình Định còn có 2 ngọn hải đăng: một ngọn được xây dựng trên mạng bắc của núi Gò Dưa thuộc thôn Tân Phụng xã Mỹ Thọ huyện Phù Mỹ, ngọn này có tên gọi là
[Hải Đăng Vũng Mới](/wiki/H%E1%BA%A3i_%C4%91%C4%83ng_H%C3%B2n_N%C6%B0%E1%BB%9Bc) hay Hải Đăng Hòn Nước; ngọn thứ hai được xây dựng trên đảo Cù Lao Xanh thuộc xã Nhơn Châu thành phố Quy Nhơn.
### Sông ngòi[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=5)]
Các sông trong tỉnh đều bắt nguồn từ những vùng núi cao của sườn phía đông dãy Trường Sơn. Các sông ngòi không lớn, độ dốc cao, ngắn, hàm lượng phù sa thấp, tổng trữ lượng nước 5,2 tỷ m³, tiềm năng
[thuỷ điện](/wiki/Th%E1%BB%A7y_%C4%91i%E1%BB%87n) 182,4 triệu kw. Ở thượng lưu có nhiều dãy núi bám sát bờ sông nên độ dốc rất lớn, lũ lên xuống rất nhanh, thời gian truyền lũ ngắn. Ở đoạn đồng bằng lòng sông rộng và nông có nhiều luồng lạch, mùa kiệt nguồn nước rất nghèo nàn; nhưng khi lũ lớn nước tràn ngập mênh mông vùng hạ lưu gây ngập úng dài ngày vì các cửa sông nhỏ và các công trình che chắn nên thoát lũ kém. Trong tỉnh có bốn con sông lớn là [Côn](/wiki/S%C3%B4ng_C%C3%B4n), [Lại Giang](/wiki/L%E1%BA%A1i_Giang), [La Tinh](/wiki/S%C3%B4ng_La_Tinh) và [Hà Thanh](/wiki/S%C3%B4ng_H%C3%A0_Thanh) cùng các sông nhỏ như Châu Trúc hay Tam Quan. Ngoài các sông đáng kể nói trên còn lại là hệ thống các suối nhỏ chằng chịt thường chỉ có nước chảy về mùa lũ và mạng lưới các sông suối ở miền núi tạo điều kiện cho phát triển thuỷ lợi và thuỷ điện. Độ che phủ của rừng đến nay chỉ còn khoảng trên 40% nên hàng năm các sông này gây lũ lụt, sa bồi, thuỷ phá nghiêm trọng. Ngược lại, mùa khô nước các sông cạn kiệt, thiếu nước tưới.
### Hồ đầm[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=6)]
Toàn tỉnh Bình Định có nhiều hồ nhân tạo được xây dựng để phục vụ mục đích tưới tiêu trong mùa khô. Trong đó có thể kể tên một số hồ lớn tại các huyện trong tỉnh như: hồ Hưng Long (An Lão); hồ Vạn Hội, Mỹ Đức và Thạch Khê (Hoài Ân); hồ Mỹ Bình (Hoài Nhơn); hồ Hội Sơn và Mỹ Thuận (Phù Cát); hồ Diêm Tiêu, Hóc Nhạn và Phú Hà (Phù Mỹ); hồ Định Bình, Thuận Ninh (Tây Sơn); hồ Núi Một (Vân Canh - An Nhơn); hồ Vĩnh Sơn,
[hồ Định Bình](/wiki/H%E1%BB%93_%C4%90%E1%BB%8Bnh_B%C3%ACnh) (Vĩnh Thạnh). Ngoài ra Bình Định còn có một đầm nước ngọt khá rộng là đầm Trà Ổ (Phù Mỹ) và hai đầm nước lợ là Đề Gi (Phù Mỹ - Phù Cát) và Thị Nại (Tuy Phước - Quy Nhơn). Hệ thống hồ đầm này tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển nông nghiệp và nuôi trồng thủy hải sản. Đặc biệt đầm Thị Nại là đầm lớn rất thuận lợi cho việc phát triển cảng biển tầm cở quốc gia và góp phần phát triển khu kinh tế Nhơn Hội, đầm còn được biết đến với cây cầu vượt biển dài nhất Việt Nam hiện nay.
## Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=7)]
Khí hậu Bình Định có tính chất
[nhiệt đới](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi) ẩm, gió mùa. Do sự phức tạp của địa hình nên gió mùa khi vào đất liền đã thay đổi hướng và cường độ khá nhiều.
- Nhiệt độ không khí trung bình năm: ở khu vực miền núi biến đổi 20,1 - 26,1°C, cao nhất là 31,7°C và thấp nhất là 16,5°C. Tại vùng duyên hải, nhiệt độ không khí trung bình năm là 27,0°C, cao nhất 39,9°C và thấp nhất 15,8°C.
- Độ ẩm tuyệt đối trung bình tháng trong năm: tại khu vực miền núi là 22,5 - 27,9% và độ ẩm tương đối 79-92%; tại vùng duyên hải độ ẩm tuyệt đối trung bình là 27,9% và độ ẩm tương đối trung bình là 79%.
- Chế độ mưa: mùa mưa bắt đầu từ tháng 9 đến tháng 12. Riêng đối với khu vực miền núi có thêm một mùa mưa phụ tháng 5 - 8 do ảnh hưởng của mùa mưa Tây Nguyên. Mùa khô kéo dài tháng 1 - 8. Đối với các huyện miền núi tổng lượng mưa trung bình năm 2.000 - 2.400 mm. Đối với vùng duyên hải tổng lượng mưa trung bình năm là 1.751 mm. Tổng lượng mưa trung bình có xu thế giảm dần từ miền núi xuống duyên hải và có xu thế giảm dần từ Tây Bắc xuống Đông Nam.
- Về bão: Bình Định nằm ở miền Trung Trung bộ Việt Nam, đây là miền thường có bão đổ bộ vào đất liền. Hàng năm trong đoạn bờ biển từ Quảng Nam - Đà Nẵng đến Khánh Hòa trung bình có 1,04 cơn bão đổ bộ vào. Tần suất xuất hiện bão lớn nhất tháng 9 - 11.
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=8)]
Bình Định bao gồm 1 thành phố trực thuộc, 1 thị xã và 9 huyện:
- Thành phố
[Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n)16 phường và 5 xã
- Thị xã
[An Nhơn](/wiki/An_Nh%C6%A1n)5 phường và 10 xã
- Huyện
[An Lão](/wiki/An_L%C3%A3o,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)1 thị trấn và 9 xã
- Huyện
[Hoài Ân](/wiki/Ho%C3%A0i_%C3%82n)1 thị trấn và 14 xã
- Huyện
[Hoài Nhơn](/wiki/Ho%C3%A0i_Nh%C6%A1n)2 thị trấn và 15 xã
- Huyện
[Phù Cát](/wiki/Ph%C3%B9_C%C3%A1t)1 thị trấn và 17 xã
- Huyện
[Phù Mỹ](/wiki/Ph%C3%B9_M%E1%BB%B9)2 thị trấn và 17 xã
- Huyện
[Tuy Phước](/wiki/Tuy_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc)2 thị trấn và 11 xã
- Huyện
[Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)1 thị trấn và 14 xã
- Huyện
[Vân Canh](/wiki/V%C3%A2n_Canh)1 thị trấn và 6 xã
- Huyện
[Vĩnh Thạnh](/wiki/V%C4%A9nh_Th%E1%BA%A1nh,_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)1 thị trấn và 8 xã
Toàn tỉnh Bình Định có 161 xã, phường và thị trấn.
[[2]](#cite_note-B.C4.90-2)
Thống kê đến ngày 30/06/2004 Tỉnh Bình Định có tổng số xã, phường, thị trấn: 155; xã: 127, phường: 21, thị trấn: 12.
[Thành phố Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n)16 phường, 5 xã: Phường Bùi Thị Xuân, Phường Đống Đa, Phường Ghềnh Ráng, Phường Hải Cảng, Phường Lê Hồng Phong, Phường Lê Lợi, Phường Lý Thường Kiệt, Phường Ngô Mây, Phường Nguyễn Văn Cừ, Phường Nhơn Bình, Phường Nhơn Phú, Phường Quang Trung, Phường Thị Nại, Phường Trần Hưng Đạo, Phường Trần Phú, Phường Trần Quang Diệu, Xã Nhơn Châu, Xã Nhơn Hải, Xã Nhơn Hội, Xã Nhơn Lý, và Xã Phước Mỹ. [Thị xã An Nhơn](/wiki/An_Nh%C6%A1n)5 phường và 10 xã: Phường Bình Định, Phường Đập Đá, Phường Nhơn Hòa, Phường Nhơn Hưng, Phường Nhơn Thành, Xã Nhơn An, Xã Nhơn Hạnh, Xã Nhơn Hậu, Xã Nhơn Khánh, Xã Nhơn Lộc, Xã Nhơn Mỹ, Xã Nhơn Phong, Xã Nhơn Phúc, Xã Nhơn Tân, Xã Nhơn Thọ. [Huyện An Lão](/wiki/An_L%C3%A3o_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))1 thị trấn, 9 xã: Thị trấn An Lão, Xã An Dũng, Xã An Hòa, Xã An Hưng, Xã An Nghĩa, Xã An Quang, Xã An Tân, Xã An Toàn, Xã An Trung, Xã An Vinh. [Huyện Hoài Nhơn](/wiki/Ho%C3%A0i_Nh%C6%A1n)2 thị trấn, 15 xã: Thị trấn Tam Quan, Thị trấn Bồng Sơn, Xã Hoài Châu, Xã Hoài Châu Bắc, Xã Hoài Đức, Xã Hoài Hải, Xã Hoài Hảo, Xã Hoài Hương, Xã Hoài Mỹ, Xã Hoài Phú, Xã Hoài Sơn, Xã Hoài Tân, Xã Hoài Thanh, Xã Hoài Thanh Tây, Xã Hoài Xuân, Xã Tam Quan Bắc, Xã Tam Quan Nam. [Huyện Hoài Ân](/wiki/Ho%C3%A0i_%C3%82n)1 thị trấn, 14 xã: Thị trấn Tăng Bạt Hổ, Xã Ân Đức, Xã Ân Hảo Đông, Ân Hảo Tây, Xã Ân Hữu, Xã Ân Mỹ, Xã Ân Nghĩa, Xã Ân Phong, Xã Ân Sơn, Xã Ân Thạnh, Xã Ân Tín, Xã Ân Tường Đông, Xã Ân Tường Tây, Xã BokTơi, Xã ĐakMang. [Huyện Phù Mỹ](/wiki/Ph%C3%B9_M%E1%BB%B9)2 thị trấn, 17 xã: Thị trấn Bình Dương, Thị trấn Phù Mỹ, Xã Mỹ An, Xã Mỹ Cát, Xã Mỹ Chánh, Xã Mỹ Chánh Tây, Xã Mỹ Châu, Xã Mỹ Đức, Xã Mỹ Hiệp, Xã Mỹ Hòa, Xã Mỹ Lộc, Xã Mỹ Lợi, Xã Mỹ Phong, Xã Mỹ Quang, Xã Mỹ Tài, Xã Mỹ Thắng, Xã Mỹ Thành, Xã Mỹ Thọ, Xã Mỹ Trinh. [Huyện Vĩnh Thạnh](/wiki/V%C4%A9nh_Th%E1%BA%A1nh)7 xã: Xã Vĩnh Hảo, Xã Vĩnh Hiệp, Xã Vĩnh Hòa, Xã Vĩnh Kim, Xã Vĩnh Quang, Xã Vĩnh Sơn, Xã Vĩnh Thịnh. [Huyện Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n)1 thị trấn, 14 xã: Thị trấn Phú Phong, Xã Bình Hòa, Xã Bình Nghi, Xã Bình Tân, Xã Bình Thành, Xã Bình Thuận, Xã Bình Tường, Xã Tây An, Xã Tây Bình, Xã Tây Giang, Xã Tây Phú, Xã Tây Thuận, Xã Tây Vinh, Xã Tây Xuân, Xã Vĩnh An. [Huyện Phù Cát](/wiki/Ph%C3%B9_C%C3%A1t)1 thị trấn, 17 xã: Thị trấn Ngô Mây, Xã Cát Chánh, Xã Cát Hải, Xã Cát Hanh, Xã Cát Hiệp, Xã Cát Hưng, Xã Cát Khánh, Xã Cát Lâm, Xã Cát Minh, Xã Cát Nhơn, Xã Cát Sơn, Xã Cát Tài, Xã Cát Tân, Xã Cát Thắng, Xã Cát Thành, Xã Cát Tiến, Xã Cát Trinh, Xã Cát Tường. [Huyện Tuy Phước](/wiki/Tuy_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc)2 thị trấn, 11 xã: Thị trấn Diêu Trì, Thị trấn Tuy Phước, Xã Phước An, Xã Phước Hiệp, Xã Phước Hòa, Xã Phước Hưng, Xã Phước Lộc, Xã Phước Nghĩa, Xã Phước Quang, Xã Phước Sơn, Xã Phước Thắng, Xã Phước Thành, Xã Phước Thuận. [Huyện Vân Canh](/wiki/V%C3%A2n_Canh)1 thị trấn, 6 xã: Thị trấn Vân Canh, Xã Canh Hiển, Xã Canh Hiệp, Xã Canh Hòa, Xã Canh Liên, Xã Canh Thuận, Xã Canh Vinh.
## Diện tích, dân số, dân tộc[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=9)]
Bình Định có diện tích tự nhiên 6.039 km², dân số 1.578.900 người, mật độ dân số 261.5 người/km² (số liệu năm 2007).
[[2]](#cite_note-B.C4.90-2)
Theo số liệu niên giám thống kê năm 2005, toàn tỉnh có 1.600.400 người, trong đó nam là (761.000 người) chiếm 48,7%, nữ là (801.400 người) chiếm: 51,3%. Dân số ở thành thị là (393.000 người) chiếm 25,2%, nông thôn là (1.169.400 người) chiếm 74,8%, mật độ dân số là 259,4 người/km2 và dân số trong độ tuổi lao động chiếm khoảng (793.687 người) chiếm: 50,8% dân số toàn tỉnh. Ngoài dân tộc
[Kinh](/wiki/Kinh), còn có các dân tộc khác nhưng chủ yếu là [Chăm](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%C4%83m), [Ba Na](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ba_Na) và [Hrê](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hr%C3%AA), bao gồm khoảng 2,5 vạn dân. Dân số tỉnh đang có xu hướng giảm cơ học, theo kết quả điều tra chính thức ngày 1 tháng 4 năm 2009, dân số tỉnh Bình Định chỉ còn 1.485.943 người. [[8]](#cite_note-8)
## Biển số xe[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=10)]
- Thành phố
[Quy Nhơn](/wiki/Quy_Nh%C6%A1n)77-L1 XXX.XX
- Thị xã
[An Nhơn](/wiki/An_Nh%C6%A1n)77-F1 XXX.XX và 77-Y... xxx.xx
- Huyện
[An Lão](/wiki/An_L%C3%A3o_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))77-M1 XXX.XX
- Huyện
[Hoài Ân](/wiki/Ho%C3%A0i_%C3%82n)77-K1 XXX.XX
- Huyện
[Hoài Nhơn](/wiki/Ho%C3%A0i_Nh%C6%A1n)77-C1 XXX.XX
- Huyện
[Phù Cát](/wiki/Ph%C3%B9_C%C3%A1t)77-E1 XXX.XX
- Huyện
[Phù Mỹ](/wiki/Ph%C3%B9_M%E1%BB%B9)77-D1 XXX.XX
- Huyện
[Tuy Phước](/wiki/Tuy_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc)77-G1 XXX.XX
- Huyện
[Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n)77-H1 XXX.XX và 77-X... xxx.xx
- Huyện
[Vân Canh](/wiki/V%C3%A2n_Canh)77-B1 XXX.XX
- Huyện
[Vĩnh Thạnh](/wiki/V%C4%A9nh_Th%E1%BA%A1nh)77-N1 XXX.XX
## Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=11)]
Bình Định là mảnh đất có bề dày lịch sử với nền
[văn hoá Sa Huỳnh](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a_Sa_Hu%E1%BB%B3nh), từng là cố đô của [vương quốc Chămpa](/wiki/Ch%C4%83m_Pa) mà di sản còn lưu giữ là thành [Đồ Bàn](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_B%C3%A0n) và các [tháp Chàm](/wiki/Th%C3%A1p_Ch%C4%83m) với nghệ thuật kiến trúc độc đáo. Đây cũng là nơi xuất phát phong trào nông dân khởi nghĩa vào [thế kỷ 18](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_18) với tên tuổi của anh hùng áo vải [Nguyễn Huệ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87); là quê hương của các danh nhân như [Trần Quang Diệu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Di%E1%BB%87u), [Bùi Thị Xuân](/wiki/B%C3%B9i_Th%E1%BB%8B_Xu%C3%A2n),Nguyễn Đăng Lâm, [Đào Tấn](/wiki/%C4%90%C3%A0o_T%E1%BA%A5n), [Hàn Mặc Tử](/wiki/H%C3%A0n_M%E1%BA%B7c_T%E1%BB%AD), [Xuân Diệu](/wiki/Xu%C3%A2n_Di%E1%BB%87u), [Chế Lan Viên](/wiki/Ch%E1%BA%BF_Lan_Vi%C3%AAn), [Yến Lan](/wiki/Y%E1%BA%BFn_Lan), Bác sĩ [Phạm Ngọc Thạch](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A1ch), [Ngô Mây](/wiki/Ng%C3%B4_M%C3%A2y), [Tăng Bạt Hổ](/wiki/T%C4%83ng_B%E1%BA%A1t_H%E1%BB%95), [Diệp Trường Phát](/wiki/Di%E1%BB%87p_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Ph%C3%A1t), [Quách Tấn](/wiki/Qu%C3%A1ch_T%E1%BA%A5n)... Bình Định còn nổi tiếng bởi truyền thống [thượng võ](/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C3%B5&action=edit&redlink=1) và có nền văn hoá đa dạng phong phú với các loại hình nghệ thuật như [bài chòi](/wiki/B%C3%A0i_ch%C3%B2i), [hát bội](/wiki/Tu%E1%BB%93ng), [nhạc võ Tây Sơn](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_v%C3%B5_T%C3%A2y_S%C6%A1n), [hò bá trạo](/w/index.php?title=H%C3%B2_b%C3%A1_tr%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1) của cư dân vùng biển... cùng với các lễ hội như: [lễ hội Đống Đa](/w/index.php?title=L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i_%C4%90%E1%BB%91ng_%C4%90a&action=edit&redlink=1), [lễ hội cầu ngư](/w/index.php?title=L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i_c%E1%BA%A7u_ng%C6%B0&action=edit&redlink=1), [lễ hội của các dân tộc miền núi](/w/index.php?title=L%E1%BB%85_h%E1%BB%99i_c%E1%BB%A7a_c%C3%A1c_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_mi%E1%BB%81n_n%C3%BAi&action=edit&redlink=1)...
Thành phố Quy Nhơn có trường
[Đại học Quy Nhơn](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Quy_Nh%C6%A1n), Đại học Quang Trung (tư thục), Cao Đẳng Bình Định (trước kia là Cao Đẳng sư phạm Bình Định), Cao Đẳng Kỹ thuật, Cao đẳng Y tế Bình Định hàng năm đào tạo hàng ngàn sinh viên khoa học kỹ thuật cho tỉnh và khu vực miền trung Tây Nguyên.
### Tuồng Bình Định[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=12)]
Bình Định là nơi có nghệ thuật tuồng rất phát triển gắn liền với tên tuổi của
[Đào Duy Từ](/wiki/%C4%90%C3%A0o_Duy_T%E1%BB%AB) (Hiện Nay đền thờ danh nhân Đào Duy Từ ở tại xã Hoài Thanh Tây huyện Hoài Nhơn, cách quốc lộ 1A 2 km), [Đào Tấn](/wiki/%C4%90%C3%A0o_T%E1%BA%A5n). Các đoàn hát tuồng trong tỉnh được hình thành ở khắp các huyện. Với sự giao lưu của nghệ thuật tuồng và [võ Bình Định](/wiki/V%C3%B5_thu%E1%BA%ADt_B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh) đã đưa tuồng Bình Định lên một tầm cao mới khác lạ hơn so với các đoàn tuồng của [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) hay [Nguyễn Hữu Dỉnh](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_D%E1%BB%89nh&action=edit&redlink=1) của [Quảng Nam](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Nam). Tuồng còn gọi là " [hát bội](/wiki/Tu%E1%BB%93ng)" hay hát bộ sở dĩ nó có tên gọi như thế là vì ngoài việc hát thì yếu tố quan trọng góp phần tạo nên một vở tuồng hay và đặc sắc là hành động điệu bộ của các đào kép. Việc kết hợp võ thuật vào các màng nhào lộn, đánh trận ở mỗi đoàn có khác nhau tùy theo trình độ của đào kép. Trước kia khi hát bội còn thịnh hành thì có nhiều đoàn hát nhưng những năm gần đây dưới sự biến động của [kinh tế thị trường](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng) thì nhiều đoàn dần giải tán, bộ môn văn hóa nghệ thuật dân tộc này có nguy cơ thất truyền. Lúc còn thịnh hành các đoàn hát bội thường được các [làng](/wiki/L%C3%A0ng), những gia chủ giàu có hay các lăng, đình ven biển mời về biểu diễn. Sau những màn diễn hay người cầm chầu ném tiền thưởng lên sân khấu. Vì thế mới có câu " *Ở đời có bốn cái ngu: Làm mai, lãnh nợ, gác cu, cầm chầu*" thường thì sau đêm hát cuối cùng các đoàn hay hát màn "tôn vương" để chúc tụng gia chủ, làng xóm gặp nhiều may mắn và cuối màn "tôn vương" thì thường hát câu: " *Rày mừng hải yến Hà Thanh - nhân dân an lạc thái bình âu ca*" hay "ngũ sắc tường vân khai Bắc khuyết - nhất bôi thọ tửu chúc Nam san".
## Du lịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=13)]
### Đặc sản[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=14)]
Ngoài các đặc sản về lâm, thổ, thuỷ, hải sản của duyên hải miền Trung nói chung, Bình Định còn nổi tiếng có:
[rượu Bàu Đá](/wiki/R%C6%B0%E1%BB%A3u_B%C3%A0u_%C4%90%C3%A1) ( [An Nhơn](/wiki/An_Nh%C6%A1n)), [cá chua](/w/index.php?title=C%C3%A1_chua&action=edit&redlink=1) nước lợ (Đề Gi - [Phù Cát](/wiki/Ph%C3%B9_C%C3%A1t)), bánh tráng nước dừa ( [Tam Quan](/wiki/Tam_Quan)), bún Song Thằn và [bánh hỏi](/wiki/B%C3%A1nh_h%E1%BB%8Fi), nem chả Chợ Huyện, bánh ít lá gai, bánh tráng Trung Thành. Ngày nay ở huyện Hoài Nhơn còn có thêm đặc sản Cá Ngừ Đại Dương dân địa phương gọi là cá "Bò Gù".
### Di tích[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=15)] [Thành Hoàng Đế](/wiki/Th%C3%A0nh_Ho%C3%A0ng_%C4%90%E1%BA%BF) [Thành Thị Nại](/wiki/Th%C3%A0nh_Th%E1%BB%8B_N%E1%BA%A1i) [Tháp Bình Lâm](/wiki/Th%C3%A1p_B%C3%ACnh_L%C3%A2m) [Tháp Bánh Ít](/wiki/Th%C3%A1p_B%C3%A1nh_%C3%8Dt) [Tháp Cánh Tiên](/wiki/Th%C3%A1p_C%C3%A1nh_Ti%C3%AAn) [Tháp Đôi](/wiki/Th%C3%A1p_%C4%90%C3%B4i) [Tháp Thủ Thiện](/wiki/Th%C3%A1p_Th%E1%BB%A7_Thi%E1%BB%87n) [Tháp Dương Long](/wiki/Th%C3%A1p_D%C6%B0%C6%A1ng_Long) [Tháp Phú Lốc](/wiki/Th%C3%A1p_Ph%C3%BA_L%E1%BB%91c) [Chùa Long Khánh](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_Long_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) [Chùa Sơn Long](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_S%C6%A1n_Long&action=edit&redlink=1) [Chùa Thập Tháp](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_Th%E1%BA%ADp_Th%C3%A1p&action=edit&redlink=1) [Chùa Nhạn Sơn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_Nh%E1%BA%A1n_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1) [Chùa Linh Phong](/wiki/Ch%C3%B9a_Linh_Phong_(B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh)) [Chùa Hang](/wiki/Ch%C3%B9a_Hang) [Nhà thờ Chánh tòa Quy Nhơn](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_th%E1%BB%9D_Ch%C3%A1nh_t%C3%B2a_Quy_Nh%C6%A1n&action=edit&redlink=1) [Đền thờ Đào Duy Từ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_th%E1%BB%9D_%C4%90%C3%A0o_Duy_T%E1%BB%AB&action=edit&redlink=1) [Lăng Mai Xuân Thưởng](/w/index.php?title=L%C4%83ng_Mai_Xu%C3%A2n_Th%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) [Đền thờ Tăng Bạt Hổ - Hoài Ân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%81n_th%E1%BB%9D_T%C4%83ng_B%E1%BA%A1t_H%E1%BB%95_-_Ho%C3%A0i_%C3%82n&action=edit&redlink=1) [Khu di tích Chi bộ Vạn Đức - Ân Tín, Hoài Ân](/w/index.php?title=Khu_di_t%C3%ADch_Chi_b%E1%BB%99_V%E1%BA%A1n_%C4%90%E1%BB%A9c_-_%C3%82n_T%C3%ADn,_Ho%C3%A0i_%C3%82n&action=edit&redlink=1)
- khu di tích chiến thắng chợ cát
- Đền thờ Đào Duy Từ
### Danh thắng[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=16)] [Gành Ráng](/w/index.php?title=G%C3%A0nh_R%C3%A1ng&action=edit&redlink=1) [Hầm Hô](/w/index.php?title=H%E1%BA%A7m_H%C3%B4&action=edit&redlink=1) [Bãi biển Quy Hòa](/w/index.php?title=B%C3%A3i_bi%E1%BB%83n_Quy_H%C3%B2a&action=edit&redlink=1) [Núi Bà](/w/index.php?title=N%C3%BAi_B%C3%A0&action=edit&redlink=1) [Bãi biển Nhơn Lý-Cát Tiến](/w/index.php?title=B%C3%A3i_bi%E1%BB%83n_Nh%C6%A1n_L%C3%BD-C%C3%A1t_Ti%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) [Đầm Thị Nại,bán đảo Phương Mai](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A7m_Th%E1%BB%8B_N%E1%BA%A1i,b%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_Ph%C6%B0%C6%A1ng_Mai&action=edit&redlink=1) [Suối khoáng nóng Hội Vân](/w/index.php?title=Su%E1%BB%91i_kho%C3%A1ng_n%C3%B3ng_H%E1%BB%99i_V%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Hồ Núi Một](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_N%C3%BAi_M%E1%BB%99t&action=edit&redlink=1) [Cù Lao Xanh(đảo Nhơn Châu)](/wiki/C%C3%B9_Lao_Xanh) [Mũi Vi Rồng](/w/index.php?title=M%C5%A9i_Vi_R%E1%BB%93ng&action=edit&redlink=1) [Cầu Thị Nại](/wiki/C%E1%BA%A7u_Th%E1%BB%8B_N%E1%BA%A1i)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=17)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=18)]
- ^
**a** **ă** [“Diện tích, dân số và mật độ dân số năm 2011 phân theo địa phương”](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=387&idmid=3&ItemID=12875). Tổng cục Thống kê Việt Nam. Truy cập 30 tháng 9 năm 2012.
- ^
**a** **ă** [Văn phòng UBND tỉnh Bình Định.](#cite_ref-B.C4.90_2-2) **â** [“Điều kiện tự nhiên”](http://www.binhdinh.gov.vn/BinhDinh/tag.vportal.render.userLayoutRootNode.target.n463.uP?uP_root=me&cw_xml=http://localhost/DLwebbinhdinh/gt_chung/fullmode.html)(bằng tiếng Việt, English). TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH BÌNH ĐỊNH. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2010. **Sách** [^](#cite_ref-3) *Kho tàng truyện cổ tích Việt Nam*của Nguyễn Đổng Chi viết *én liệng truông Mây' thay vì*én liệng Truông Mây *.* [^](#cite_ref-4) [Quyết định 41-HĐBT năm 1981 về việc thành lập một số huyện thuộc tỉnh Nghĩa Bình do Hội đồng Bộ trưởng ban hành](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-41-HDBT-thanh-lap-huyen-thuoc-tinh-Nghia-Binh-vb43116t17.aspx) [^](#cite_ref-5) [Quyết định 81-HĐBT năm 1986 về việc mở rộng và đổi tên thị xã Quy Nhơn thành thành phố Quy Nhơn thuộc tỉnh Nghĩa Bình do Hội đồng Bộ trưởng ban hành](http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-81-HDBTmo-rong-doi-ten-thi-xa-Quy-Nhon-thanh-thanh-pho-Quy-Nhon-tinh-Nghia-Binh-vb37124t17.aspx) **Văn phòng UBND tỉnh Bình Định.** [^](#cite_ref-6) [“Lịch sử”](http://www.binhdinh.gov.vn/BinhDinh/tag.vportal.render.userLayoutRootNode.target.n463.uP?uP_root=me&cw_xml=http://localhost/DLwebbinhdinh/gt_chung/lichsu.html)(bằng tiếng Việt, English). TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH BÌNH ĐỊNH. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2010. [^](#cite_ref-7) [Nghị quyết 101/NQ-CP năm 2011 thành lập thị xã An Nhơn và phường thuộc thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định](http://thuvienphapluat.vn/archive/Nghi-quyet/Nghi-quyet-101-NQ-CP-thanh-lap-thi-xa-An-Nhon-vb132303t13.aspx) **Văn phòng UBND tỉnh Bình Định.** [^](#cite_ref-8) [“Kinh tế - Xã hội”](http://www.binhdinh.gov.vn/BinhDinh/tag.vportal.render.userLayoutRootNode.target.n463.uP?uP_root=me&cw_xml=http://localhost/DLwebbinhdinh/gt_chung/kinhte.html)(bằng tiếng Việt, English). TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH BÌNH ĐỊNH. Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2010.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&veaction=edit§ion=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%C4%90%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=19)]
|
|![]()
[Bình Định](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Binh_Dinh_Province?uselang=vi) [Trang web tỉnh Bình Định](http://www.binhdinh.gov.vn/) [Sở khoa học công nghệ tỉnh Bình Định](http://www.dostbinhdinh.org.vn/) [Bộ địa chí Bình Định](http://www.dostbinhdinh.org.vn/DiaChiBD/default.html) [Thư viện tỉnh Bình Định](http://www.thuvienbinhdinh.com)
|
|

Content-language: vi

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish, 1.1 varnish

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Bộ Thú có mai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đối với các định nghĩa khác, xem Bộ Thú có mai (định hướng).
Thú có mai (Cingulata) là bộ động vật có nhau thai thuộc lớp thú, gồm những loài thú có da như một lớp mai bảo vệ trên cơ thể.
Hiện Bộ Thú có mai chỉ còn 1 họ tồn tại là Dasypodidae, với khoảng 10 chi và 20 loài.
Thú có mai lúc mới sinh có bộ da mềm và dần trở nên cứng như một lớp áo giáp sau vài tuần.
Thú Có mai trong tiếng Anh là armadillo từ này được bắt nguồn từ tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "người nhỏ mặc áo giáp"
Trung bình Thú có mai dài khoảng 75 cm kể cả đuôi, loài lớn có thể dài 1 mét và nặng 30 kg.
Tất cả những loài còn tồn tại đều ở Châu Mỹ.
Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]
Bộ CINGULATA
- †Họ Pampatheriidae: giant armadillos Đã tuyệt chủng
- Chi †Machlydotherium Đã tuyệt chủng
- Chi †Kraglievichia Đã tuyệt chủng
- Chi †Vassallia Đã tuyệt chủng
- Chi †Plaina Đã tuyệt chủng
- Chi †Scirrotherium Đã tuyệt chủng
- Chi †Pampatherium Đã tuyệt chủng
- Chi †Holmesina Đã tuyệt chủng
- †Họ Glyptodontidae: glyptodonts Đã tuyệt chủng
- Chi †Glyptodon Đã tuyệt chủng
- Chi †Doedicurus Đã tuyệt chủng
- Chi †Hoplophorus Đã tuyệt chủng
- Chi †Panochthus Đã tuyệt chủng
- Chi †Parapropalaehoplophorus Đã tuyệt chủng
- Chi †Plaxhaplous Đã tuyệt chủng
- Họ Dasypodidae: armadillos
- Phân Họ Dasypodinae
- Chi Dasypus
- Tatu chín đai or Long-nosed Armadillo, Dasypus novemcinctus
- Tatu bảy đai, Dasypus septemcinctus
- Tatu mũi dài phía nam, Dasypus hybridus
- Llanos Long-nosed Armadillo, Dasypus sabanicola
- Tatu mũi dài lớn, Dasypus kappleri
- Tatu lông mũi dài, Dasypus pilosus
- †Tatu đẹp, Dasypus bellus Đã tuyệt chủng
- Chi Dasypus
- Phân Họ Euphractinae
- Chi Calyptophractus
- Greater fairy armadillo, Calyptophractus retusus
- Chi Chaetophractus
- Screaming Hairy Armadillo, Chaetophractus vellerosus
- Tatu lông to, Chaetophractus villosus
- Tatu lông Andes, Chaetophractus nationi
- Chi †Peltephilus Đã tuyệt chủng
- Horned Armadillo, Peltephilus ferox
- Chi Chlamyphorus
- Pink Fairy Armadillo, Chlamyphorus truncatus
- Chi Euphractus
- Tatu sáu đai, Euphractus sexcinctus
- Chi Zaedyus
- Pichi, Zaedyus pichiy
- Chi Calyptophractus
- Phân Họ Tolypeutinae
- Chi Cabassous
- Tutu đuôi trụi phương bắc, Cabassous centralis
- Tatu đuôi trụi Chaco, Cabassous chacoensis
- Tatu đuôi trụi miền nam, Cabassous unicinctus
- Tatu đuôi trụi lớn, Cabassous tatouay
- Chi Priodontes
- Tatu khổng lồ, Priodontes maximus
- Chi Tolypeutes
- Tatu ba đai phía nam, Tolypeutes matacus
- Tatu ba đai Brazil, Tolypeutes tricinctus
- Chi Cabassous
- Phân Họ Dasypodinae
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
-
-
Một con Thú có mai chụp tại Trung tâm vũ trụ Kennedy, Hoa Kỳ (kích thước ảnh: 3.000 × 2.005 pixels)
-
-
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

markdown:
# Bộ Thú có mai
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đối với các định nghĩa khác, xem
[Bộ Thú có mai (định hướng)](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1).
|Thú Có mai|
|Thời điểm hóa thạch: Late Paleocene–Recent|
|
|![]()
[Tatu chín đai](/wiki/Tatu_ch%C3%ADn_%C4%91ai) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Liên bộ](/wiki/Li%C3%AAn_b%E1%BB%99)( *superordo*) [Xenarthra](/wiki/Xenarthra) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) **Cingulata** [Illiger](/w/index.php?title=Johann_Karl_Wilhelm_Illiger&action=edit&redlink=1), [1811](/wiki/1811) [Families](/w/index.php?title=Family_(biology)&action=edit&redlink=1)
- †
[Pampatheriidae](/w/index.php?title=Pampatheriidae&action=edit&redlink=1)(Thuộc thời tiền sử)
- †
[Glyptodontidae](/w/index.php?title=Glyptodontidae&action=edit&redlink=1)(Thuộc thời tiền sử) **Dasypodidae** **Thú có mai** ( **Cingulata**) là bộ động vật [có nhau thai](/w/index.php?title=C%C3%B3_nhau_thai&action=edit&redlink=1) thuộc [lớp thú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA), gồm những loài thú có da như một lớp mai bảo vệ trên [cơ thể](/w/index.php?title=C%C6%A1_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1).
Hiện Bộ Thú có mai chỉ còn 1 họ tồn tại là
[Dasypodidae](/wiki/Dasypodidae), với khoảng 10 chi và 20 loài.
Thú có mai lúc mới sinh có bộ da mềm và dần trở nên cứng như một lớp áo giáp sau vài tuần.
Thú Có mai trong
[tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) là *armadillo* từ này được bắt nguồn từ tiếng [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) có nghĩa là "người nhỏ mặc áo giáp"
Trung bình Thú có mai dài khoảng 75 cm kể cả đuôi, loài lớn có thể dài 1 mét và nặng 30 kg.
Tất cả những loài còn tồn tại đều ở
[Châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9).
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai&action=edit§ion=1)] **Bộ CINGULATA**
- †
**Họ**: giant armadillos Đã tuyệt chủng [Pampatheriidae](/w/index.php?title=Pampatheriidae&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Machlydotherium](/w/index.php?title=Machlydotherium&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Kraglievichia](/w/index.php?title=Kraglievichia&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Vassallia](/w/index.php?title=Vassallia&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Plaina](/w/index.php?title=Plaina&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Scirrotherium](/w/index.php?title=Scirrotherium&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Pampatherium](/w/index.php?title=Pampatherium&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Holmesina](/w/index.php?title=Holmesina&action=edit&redlink=1)
- Chi †
- †
**Họ**: glyptodonts Đã tuyệt chủng [Glyptodontidae](/w/index.php?title=Glyptodontidae&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Glyptodon](/wiki/Glyptodon)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Doedicurus](/wiki/Doedicurus)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Hoplophorus](/w/index.php?title=Hoplophorus&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Panochthus](/w/index.php?title=Panochthus&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Parapropalaehoplophorus](/w/index.php?title=Parapropalaehoplophorus&action=edit&redlink=1)
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Plaxhaplous](/w/index.php?title=Plaxhaplous&action=edit&redlink=1)
- Chi †
**Họ**: armadillos [Dasypodidae](/wiki/Dasypodidae)
- Phân Họ
[Dasypodinae](/w/index.php?title=Dasypodinae&action=edit&redlink=1)
- Chi
[Dasypus](/wiki/Dasypus) [Tatu chín đai](/wiki/Tatu_ch%C3%ADn_%C4%91ai)or Long-nosed Armadillo, *Dasypus novemcinctus* [Tatu bảy đai](/w/index.php?title=Tatu_b%E1%BA%A3y_%C4%91ai&action=edit&redlink=1), *Dasypus septemcinctus* [Tatu mũi dài phía nam](/wiki/Tatu_m%C5%A9i_d%C3%A0i_ph%C3%ADa_nam), *Dasypus hybridus* [Llanos Long-nosed Armadillo](/w/index.php?title=Llanos_Long-nosed_Armadillo&action=edit&redlink=1), *Dasypus sabanicola* [Tatu mũi dài lớn](/w/index.php?title=Tatu_m%C5%A9i_d%C3%A0i_l%E1%BB%9Bn&action=edit&redlink=1), *Dasypus kappleri* [Tatu lông mũi dài](/w/index.php?title=Tatu_l%C3%B4ng_m%C5%A9i_d%C3%A0i&action=edit&redlink=1), *Dasypus pilosus*
- †
[Tatu đẹp](/w/index.php?title=Tatu_%C4%91%E1%BA%B9p&action=edit&redlink=1), *Dasypus bellus*Đã tuyệt chủng
-
- Chi
- Phân Họ
[Euphractinae](/w/index.php?title=Euphractinae&action=edit&redlink=1)
- Chi
[Calyptophractus](/wiki/Calyptophractus) [Greater fairy armadillo](/w/index.php?title=Greater_fairy_armadillo&action=edit&redlink=1), *Calyptophractus retusus*
-
- Chi
[Chaetophractus](/wiki/Chaetophractus) [Screaming Hairy Armadillo](/w/index.php?title=Screaming_Hairy_Armadillo&action=edit&redlink=1), *Chaetophractus vellerosus* [Tatu lông to](/w/index.php?title=Tatu_l%C3%B4ng_to&action=edit&redlink=1), *Chaetophractus villosus* [Tatu lông Andes](/wiki/Tatu_l%C3%B4ng_Andes), *Chaetophractus nationi*
-
- Chi †
*Đã tuyệt chủng* [Peltephilus](/w/index.php?title=Peltephilus&action=edit&redlink=1)
- Horned Armadillo,
*Peltephilus ferox*
- Horned Armadillo,
- Chi
[Chlamyphorus](/wiki/Chlamyphorus) [Pink Fairy Armadillo](/w/index.php?title=Pink_Fairy_Armadillo&action=edit&redlink=1), *Chlamyphorus truncatus*
-
- Chi
[Euphractus](/wiki/Euphractus) [Tatu sáu đai](/w/index.php?title=Tatu_s%C3%A1u_%C4%91ai&action=edit&redlink=1), *Euphractus sexcinctus*
-
- Chi
[Zaedyus](/wiki/Zaedyus) [Pichi](/wiki/Pichi), *Zaedyus pichiy*
-
- Chi
- Phân Họ
[Tolypeutinae](/w/index.php?title=Tolypeutinae&action=edit&redlink=1)
- Chi
[Cabassous](/wiki/Cabassous) [Tutu đuôi trụi phương bắc](/w/index.php?title=Tutu_%C4%91u%C3%B4i_tr%E1%BB%A5i_ph%C6%B0%C6%A1ng_b%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1), *Cabassous centralis* [Tatu đuôi trụi Chaco](/wiki/Tatu_%C4%91u%C3%B4i_tr%E1%BB%A5i_Chaco), *Cabassous chacoensis* [Tatu đuôi trụi miền nam](/w/index.php?title=Tatu_%C4%91u%C3%B4i_tr%E1%BB%A5i_mi%E1%BB%81n_nam&action=edit&redlink=1), *Cabassous unicinctus* [Tatu đuôi trụi lớn](/w/index.php?title=Tatu_%C4%91u%C3%B4i_tr%E1%BB%A5i_l%E1%BB%9Bn&action=edit&redlink=1), *Cabassous tatouay*
-
- Chi
[Priodontes](/wiki/Priodontes) [Tatu khổng lồ](/wiki/Tatu_kh%E1%BB%95ng_l%E1%BB%93), *Priodontes maximus*
-
- Chi
[Tolypeutes](/wiki/Tolypeutes) [Tatu ba đai phía nam](/w/index.php?title=Tatu_ba_%C4%91ai_ph%C3%ADa_nam&action=edit&redlink=1), *Tolypeutes matacus* [Tatu ba đai Brazil](/w/index.php?title=Tatu_ba_%C4%91ai_Brazil&action=edit&redlink=1), *Tolypeutes tricinctus*
-
- Chi
- Phân Họ
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai&action=edit§ion=2)]
-
-
Một con
**Thú có mai**chụp tại [Trung tâm vũ trụ Kennedy](/wiki/Trung_t%C3%A2m_v%C5%A9_tr%E1%BB%A5_Kennedy), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)(kích thước ảnh: 3.000 × 2.005 pixels)
-
-
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
[Wikiquote](/wiki/Wikiquote)có sưu tập danh ngôn về:
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Bộ Thú có mai](//species.wikimedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai?uselang=vi)
|
|![]()
[Bộ Thú có mai](//commons.wikimedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Th%C3%BA_c%C3%B3_mai?uselang=vi)
|
|![]()
[Bộ Thú có mai](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dasypodidae?uselang=vi)

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Bucsa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bucsa là một thị trấn thuộc hạt Békés, Hungary. Thị trấn này có diện tích 55,82 km², dân số năm 2010 là 2171 người,[1] mật độ 39 người/km².
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Helysegnevkonyv adattar 2010”. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

markdown:
# Bucsa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Bucsa
|—
| —
|
|
Huy hiệu
|Quốc gia||
|![]()
|
|[Békés](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_B%C3%A9k%C3%A9s&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Szeghalomi](/w/index.php?title=Szeghalomi_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(21,6 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) **Dân số**(2010) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Bucsa** là một [thị trấn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) thuộc hạt [Békés](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_B%C3%A9k%C3%A9s&action=edit&redlink=1), [Hungary](/wiki/Hungary). Thị trấn này có diện tích 55,82 km², dân số năm 2010 là 2171 người, mật độ 39 người/km². [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Bucsa&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bucsa&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Helysegnevkonyv adattar 2010”](http://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/Helysegnevkonyv_adattar_2010.xls). Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Nội khoa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Nội khoa là phân ngành trong y khoa liên quan đến việc chẩn đoán và điều trị không phẫu thuật các bệnh của cơ quan bên trong cơ thể, đặc biệt là ở người lớn.
Nội khoa là phân ngành trong y khoa liên quan đến việc chẩn đoán và điều trị không phẫu thuật các bệnh của cơ quan bên trong cơ thể, đặc biệt là ở người lớn.

markdown:
# Nội khoa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Nội khoa** là phân ngành trong [y khoa](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc) liên quan đến việc chẩn đoán và điều trị không phẫu thuật các bệnh của cơ quan bên trong cơ thể, đặc biệt là ở người lớn. **Nội khoa** là phân ngành trong [y khoa](/wiki/Y_h%E1%BB%8Dc) liên quan đến việc chẩn đoán và điều trị không phẫu thuật các bệnh của cơ quan bên trong cơ thể, đặc biệt là ở người lớn.
|
|
|Khác
|

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
Obelagnostus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Obelagnostus là một chi bọ ba thùy thuộc bộ Agnostida, đã từng tồn tại ở nơi nay là Antarctica. Nó đã được mô tả bởi Shergold và Webers vào năm 1992, và loài đặc trưng là Obelagnostus imitor.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Available Generic Names for Trilobites P.A. Jell and J.M. Adrain.

markdown:
*Obelagnostus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Obelagnostus
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Trilobita](/wiki/B%E1%BB%8D_ba_th%C3%B9y) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Agnostida](/w/index.php?title=Agnostida&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Obelagnostus**
Shergold & Webers, 1992
* là một chi Obelagnostus* [bọ ba thùy](/wiki/B%E1%BB%8D_ba_th%C3%B9y)thuộc [bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [Agnostida](/w/index.php?title=Agnostida&action=edit&redlink=1), đã từng tồn tại ở nơi nay là [Antarctica](/w/index.php?title=Antarctica&action=edit&redlink=1). Nó đã được mô tả bởi Shergold và Webers vào năm 1992, và loài đặc trưng là *Obelagnostus imitor*. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Obelagnostus&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Obelagnostus&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [Available Generic Names for Trilobites](http://www.trilobites.info/generic_names_Jell%26Adrain2003.pdf)P.A. Jell and J.M. Adrain.

X-Cache: cp1066 miss (0), cp4010 miss (0), cp4016 frontend miss (0)


text:
Sẻ đồng Bắc Mỹ
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Sẻ đồng Bắc Mỹ (Anthus rubescens) là một loài chim trong họ Motacillidae.[2] Sẻ đồng Bắc Mỹ được tìm thấy ở hai bên của bắc Thái Bình Dương. Loài này đã được miêu tả lần đầu bởi Marmaduke Tunstall trong ấn bản của ông năm 1771 Ornithologia Britannica.[3] Trước đây nó được phân loại là một dạng của sẻ đồng nước. Bụng hơi trắng, mỏ và chân màu đen.[4] Cả hai phân loài của loài này đều là loài di trú. Chúng trú đông ở bờ Thái Bình Dương của Bắc Mỹ, và ở bờ Đại Tây Dương từ phía nam Hoa Kỳ đến Trung Mỹ.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ BirdLife International (2012). “Anthus rubescens”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2012.1. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012.
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.
- ^ Tunstall (1771)
- ^ Alström & Mild (1996), Svensson et al. (1999)

markdown:
# Sẻ đồng Bắc Mỹ
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Sẻ đồng Bắc Mỹ|
|
|![]()
Phân loài chỉ định ở Oregon, Hoa Kỳ
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Passeriformes](/wiki/B%E1%BB%99_S%E1%BA%BB) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Motacillidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ch%C3%ACa_v%C3%B4i) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Anthus](/wiki/Anthus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. rubescens** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Anthus rubescens* [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Anthus pensilvanicus* *Anthus spinoletta japonicus* **Sẻ đồng Bắc Mỹ** ( *) là một loài Anthus rubescens* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Motacillidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ch%C3%ACa_v%C3%B4i). Sẻ đồng Bắc Mỹ được tìm thấy ở hai bên của bắc [[2]](#cite_note-2) [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). Loài này đã được miêu tả lần đầu bởi [Marmaduke Tunstall](/w/index.php?title=Marmaduke_Tunstall&action=edit&redlink=1)trong ấn bản của ông năm 1771 *Ornithologia Britannica*. Trước đây nó được phân loại là một dạng của [[3]](#cite_note-3) [sẻ đồng nước](/wiki/S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BB%93ng_n%C6%B0%E1%BB%9Bc). Bụng hơi trắng, mỏ và chân màu đen. Cả hai phân loài của loài này đều là loài di trú. Chúng trú đông ở bờ Thái Bình Dương của Bắc Mỹ, và ở bờ Đại Tây Dương từ phía nam Hoa Kỳ đến [[4]](#cite_note-4) [Trung Mỹ](/wiki/Trung_M%E1%BB%B9).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BB%93ng_B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BA%BB_%C4%91%E1%BB%93ng_B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-IUCN2012_1-0) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/106008454). *Anthus rubescens*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2012.1 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2012. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012. **Tunstall (1771)** [^](#cite_ref-3) **Alström & Mild (1996), Svensson** [^](#cite_ref-4) *et al.*(1999)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp4009 miss (0), cp4018 frontend miss (0)