markdown:
102 trang
Lượt xem: 131
Download: 77
# Dịch vụ hỗ trợ kinh doanh ở Việt Nam
Chia sẻ:
[ohgeeoh](http://tailieu.vn/user/ohgeeoh)
Tài liệu tham khảo về Dịch vụ hỗ trợ kinh doanh ở Việt Nam - Chuyên đề nghiên cứu kinh tế tư nhân. Thực hiện do Chương trình phát triển dự án Mê Kông.Đ ể hỗ trợ khu vực kinh tế tử nhân phát triển, các nhμ tμi trợ quốc tế chủ yếu vẫn tập trung tăng khả năng tiếp cận với các nguồn tμi chính cho khu vực nμy, giảm trở ngại do các quy...
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Thể loại:
[Kinh Tế - Quản Lý](http://tailieu.vn/kinh-te-quan-ly/)» [Quản lý dự án](http://tailieu.vn/kinh-te-quan-ly/quan-ly-du-an/)
## Chủ đề liên quan:
**Nội dung Text: Dịch vụ hỗ trợ kinh doanh ở Việt Nam**
Chuyªn ® Ò nghiªn cøu kinh tÕ tö nh© n
Sè 5
DÞch vô hç trî kinh doanh
ë ViÖ t Nam
Thùc hiÖ n cho:
Chö ¬ng trÝ ph¸t triÓn dù ¸n Mª K«ng
nh
Do
Dorothy Riddle
C«ng ty tö vÊn ph¸t triÓn dÞ vô Vancouver,
ch
BC, Canada
Vµ
TrÇn Vò Hoµi
C«ng ty TNHH Thiª n Ng©n, Hµ néi, ViÖt Nam
Th¸ng 12 n¨m 1998
i
Môc lôc
Lê nãi ®Çu.......................................................................................................... vi
i
Lê gií thiÖu .....................................................................................................vii
i i
Tãm t¾t tæ ng quan .............................................................................................viii
PhÇn 1 : Tæ ng quan vÒ lÜnh vùc dÞ vô hç trî
ch
kinh doanh..........................................................................................1
1.1. Vai trß cña ngµnh dÞ vô.......................................................................1
ch
1.2. DÞ vô hçtrîkinh doanh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ......................................5
ch
1.3. Nh÷ng yÕu tècña dÞ vô hçtrîkinh doanh c¹nh tranh què tÕ ...........9
ch c
1.4. DÞ vô hçtrîkinh doanh trong nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜa.............10
ch
1.5. DÞ vô ë ViÖt Nam...............................................................................11
ch
1.6. Nh÷ng yÕu tè¶nh hö ëng ®Õn sù t¨ng trö ëng dÞ vô hçtrî ch
kinh doanh cña ViÖt Nam......................................................................13
1.7. Môc tiª u cña nghiª n cø u nµy................................................................15
PhÇn 2: Phö ¬ng ph¸p luËn .................................................................................. 19
2.1. C«ng viÖc chuÈn bÞ ................................................................................19
2.2. Lùa chä ngµnh s¶n xuÊt ®Ó nghiª n cø u...............................................19
n
2.3. Lùa chä c¸c ngµnh dÞ vô hçtrîkinh doanh quan trä
n ch ng..................20
2.4. Phö ¬ng ph¸p nghiª n cø u thùc ®Þ a.........................................................22
2.5. Nh÷ng ®Æc trö ng cña mÉu chÝ thø c ...................................................25
nh
PhÇn 3: Nh÷ng KÕt luËn chÝ vÒ dÞ vô hçtrî
nh ch
kinh doanh ViÖt Nam.......................................................................... 27
3.1. KÕt qu¶ nghiª n cø u thùc ®Þ a..................................................................27
3.2. KÕt luËn 1: NhËn thø c cña Nhµ nö í vÒ vai trß cña c¸c dÞ vô
c ch
hçtrîkinh doanh trong nÒn kinh tÕ cßn chö a s¸t so ví i
nh÷ng g×®ang diÔn ra trong thùc tiÔn....................................................27
3.3. KÕt luËn 2: DÞ vô hçtrîkinh doanh ë ViÖt Nam
ch
lµ ®¾t so ví chÊt lö î cña chóng........................................................29
i ng
3.4. KÕt luËn 3: ChÊt lö î trung b× cña nh÷ng dÞ vô hçtrî
ng nh ch
kinh doanh ë ViÖt Nam mí chØ tõ trung b× ®Õn yÕu kÐm;
i nh
®iÒu nµy ®· ®Æt céng ®å kinh doanh vµo thÕ c¹nh tranh bÊt lî ......32
ng i..
3.5. KÕt luËn 4: Do qu¸ chó ý ®Õn chÊt lö î nª n t× tr¹ng
ng nh
tù dÞ vô lµ qu¸ cao.............................................................................33
ch
ii
3.6. KÕt luËn 5: HÖ thè chÝ s¸ch qu¶n lý hiÖ n hµnh lµm gi¶m
ng nh
mø c ®é chuyª n nghiÖ p cña nh÷ng nhµ cung cÊp dÞ vô ch
hçtrîkinh doanh...................................................................................35
3.7. KÕt luËn 6: C¸c c«ng ty cung cÊp dÞ vô hçtrîkinh doanh
ch
thõa nhËn ví kh¸ch hµng vÒ t× tr¹ng thiÕu n¨ng lùc
i nh
chuyª n m«n vµ mét sù ®Þ hö í m¹nh vµo kh¸ch hµng...................35
nh ng
3.8. KÕt luËn 7: C¸c doanh nghiÖp Nhµ nö í ®ang chiÕm lÜnh
c
mét sèm¶ng dÞ vô hçtrîkinh doanh mµ th«ng thö ê
ch ng
lÏ ra ph¶i do khu vùc tö nh©n cung cÊp.................................................38
PhÇn 4: Nh÷ng ®iÓm m¹nh vµ th¸ch thø c ®è ví i i
b¶y lÜnh vùc dÞ vô hç trîkinh doanh
ch
then chè t.............................................................................................41
4.1. So s¸nh gi÷a c¸c lÜnh vùc dÞ vô hçtrîkinh doanh then chè
ch t............41
4.2. DÞ vô h¹ch to¸n kÕ to¸n.....................................................................44
ch
4.3. DÞ vô tin hä ......................................................................................47
ch c
4.4. DÞ vô tö vÊn........................................................................................51
ch
4.5. DÞ vô thiÕt kÕ vµ bao b×mÉ u m· ........................................................53
ch
4.6. DÞ vô ph©n phè
ch i..................................................................................56
4.7. Nghiª n cø u thÞtrö ê ng............................................................................58
4.8. DÞ vô ®µo t¹o......................................................................................60
ch
PhÇn 5: Dù kiÕn Chö ¬ng tr× C«ng t¸c DÞ vô hçtrî
nh ch
kinh doanh ViÖt Nam......................................................................... 63
5.1. C¬ së cho mét Chö ¬ng tr× c«ng t¸c DÞ vô Hçtrî
nh ch
Kinh doanh ë ViÖt Nam ........................................................................63
5.2. Tãm lö î c¸c s¸ng kiÕn ®ö î ®Ò xuÊt...................................................63
c c
5.3. Dù ¸n ®Ç tö thÝ®iÓm ®ö î ®Ò xuÊt ......................................................67
u c
Phô lôc A- Tµi liÖu tham kh¶o chä lä n c.............................................................71
Phô lôc B- Ph©n bèc¸c doanh nghiÖ p ®ö î pháng vÊn....................................... 75
c
Phô lôc C- C¸c b¶ng d÷ liÖu .............................................................................. 78
Phô lôc D- Mét sè nguå hçtrîkü thuËt cã thÓ khai th¸c nh»m
n
t¨ng cö ê c¸c dÞ vô hçtrîkinh doanh................................... 87
ng ch
iii
C¸ c b¶ng sè liÖ u
B¶ng 1: Tè ®é t¨ng trö ëng trung b× hµng n¨m cña thö ¬ng m¹i
c nh
hµng hãa vµ thö ¬ng m¹i dÞ vô thÕ gií giai ®o¹n 1990-96
ch i, 2
B¶ng 2: Tû lÖ phÇn tr¨m xuÊt khÈu cña thÕ gií theo tr× ®é ph¸t triÓn:
i nh
1990 vµ 1996 3
B¶ng 3: Tæ ng s¶n phÈm què néi theo ngµnh ë ViÖ t Nam: 1990-1996
c 11
B¶ng 4: Lao ®éng ph©n theo ngµnh ë ViÖ t Nam: 1990-1995 12
B¶ng 5: C¸n c©n thanh to¸n cña ViÖ t Nam: 1993-1997 12
B¶ng 6: Nh÷ng dÞ vô hçtrîkinh doanh quan trä ®è ví
ch ng i i
c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá ë ViÖ t Nam, ph©n theo chø c n¨ng 21
B¶ng 7: Ph©n bè c¸c doanh nghiÖ p ®ö î pháng vÊn theo vÞtrÝ®Þ lý
c a 24
B¶ng 8: XÕp h¹ng dÞ vô hç trîkinh doanh theo tû lÖ phÇn tr¨m
ch
vÒ tÇm quan trä ®è ví n¨ng lùc c¹nh tranh
ng i i 28
B¶ng 9: NhËn xÐt vÒ gi¸ c¶ vµ chÊt lö î cña dÞ vô hçtrîkinh doanh
ng ch
(®¬n vÞ%) 29
B¶ng 10: NhËn xÐt vÒ gi¸ c¶ vµ chÊt lö î cña dÞ vô hçtrîkinh doanh,
ng ch
ph©n theo së h÷u (%) 31
B¶ng 11: § ¸nh gi¸ chÊt lö î dÞ vô theo c¸c doanh nghiÖ p c¹nh tranh
ng ch
dùa trª n c¬ së chÊt lö î (%)
ng 32
B¶ng 12: Tû lÖ phÇn tr¨m dùa vµo dÞ vô hçtrîkinh doanh néi bé
ch 33
B¶ng 13: Nguå cung cÊp dÞ vô hç trîkinh doanh (%)
n ch 34
B¶ng 14: Tû lÖ phÇn tr¨m cho r»ng lý do ®Ó tù thùc hiÖn dÞ vô hçtrî
ch
kinh doanh lµ do quan t©m ®Õn chÊt lö îng 34
B¶ng 15: TÝ s½n cã cña dÞ vô hçtrîkinh doanh (%)
nh ch 36
B¶ng 16: YÕu tè chÊt lö î hµng ®Çu cÇn n©ng cÊp
ng 37
B¶ng 17: Nguå thuª dÞ vô, chia theo së h÷u (%)
n ch 38
B¶ng 18: So s¸nh gi÷a c¸c lo¹i dÞ vô hçtrîkinh doanh quan trä
ch ng 42
B¶ng 19: Ph©n bè kh¸ch hµng cña c¸c doanh nghiÖ p dÞ vô hç trî
ch
kinh doanh (%) 43
B¶ng 20: Lo¹i kh¸ch hµng trong nö í cña c¸c doanh nghiÖ p dÞ vô
c ch
trong mÉu ®iÒu tra (%) 44
B¶ng 21: Sö dông m¸y tÝ ph©n theo lÜnh vùc (%) ®è ví
nh i i
c¸c doanh nghiÖp cã sö dông m¸y tÝnh 49
B¶ng 22: ChÊt lö î cña dÞ vô tö vÊn theo nguå cung cÊp (%)
ng ch n 52
B¶ng 23: ChÊt lö î dÞ vô ph©n phè chia theo nguå thuª (%)
ng ch i, n 57
B¶ng 24: Tãm lö î nh÷ng ho¹t ®éng ®Ò xuÊt cho Chö ¬ng tr× c«ng t¸c
c nh
dÞ vô hç trîkinh doanh ë ViÖ t Nam
ch 69
iv
v
Lêi nã i ®Ç u
§ Ó hç trîkhu vùc kinh tÕ tö nh©n ph¸t triÓn, c¸c nhµ tµi trî què tÕ chñ
c
yÕu vÉn tËp trung t¨ng kh¶ n¨ng tiÕp cËn ví c¸c nguå tµi chÝ cho khu vùc nµy,
i n nh
gi¶m trë ng¹i do c¸c quy ®Þ vµ quy chÕ g©y ra, ®å thê x©y dùng hÖ thè
nh ng i ng
dÞ vô hç trîkinh doanh. Chö ¬ng tr× Ph¸t triÓn Dù ¸n Mª K«ng (MPDF), ví
ch nh i
sù tµi trîcña nhiÒu tæ chø c, lµ bö í khëi ®Çu ®Ó thùc hiÖ n môc tiª u trª n. Chö ¬ng
c
tr× nµy do C«ng ty Tµi chÝ Què tÕ (IFC) qu¶n lý nh»m môc tiª u thóc ®Èy sù
nh nh c
ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖ p tö nh©n võa vµ nhá ë ViÖ t Nam, Lµo vµ
Campuchia. C¸c kho¶n hç trî ®ö î cÊp th«ng qua hai chö ¬ng tr× lµ: Chö ¬ng
c nh
tr× thÈm ®Þ xóc tiÕn ®Çu tö (PhÇn A) vµ Chö ¬ng tr× dÞ vô hç trî kinh
nh nh, nh ch
doanh (PhÇn B). Trong phÇn A, kh¸ch hµng môc tiª u cña chö ¬ng tr× lµ nh÷ng
nh
c«ng ty cã dù ¸n ®Çu tö tõ 250.000 USD ®Õn 10 triÖu USD.
PhÇn B cña chö ¬ng tr× khuyÕn khÝ më réng hç trîcho c¶ c¸c c«ng ty
nh ch
vµ tæ chø c cung cÊp dÞ vô trong nö í ®Ó hçtrîc¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá trª n
ch c
c¸c lÜnh vùc nhö h¹ch to¸n kÕ to¸n, tµi chÝ dÞ vô ph¸p lý, marketing, nghiª n
nh, ch
cø u thÞ trö ê vµ tö vÊn vÒ qu¶n lý/kü thuËt. Vai trß cña DÞ vô Hç trî Kinh
ng, ch
doanh chØ ®ö î nhËn ra khi ngö ê ta thÊy r»ng c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá kh«ng
c i
thÓ ho¹t ®éng hiÖu qu¶ vµ cã l· i nÕu thiÕu c¸c dÞ vô hç trîkinh doanh cã chÊt
ch
lö î Nghiª n cø u nµy bµn vÒ mét yÕu tè “h¹ tÇng” v« cï quan trä ®è ví sù
ng. ng ng i i
thµnh c«ng cña c¶ PhÇn A vµ PhÇn B - ®ã lµ sù s½n cã nh÷ng dÞ vô hç trîkinh
ch
doanh cã chÊt lö î cao ë ViÖt Nam.
ng
C¸c t¸c gi¶ chóng t«i xin c¸m ¬n tÊt c¶ nh÷ng c¸n bé cña c¸c c«ng ty vµ c¬
quan ®· dµnh thê gian tr¶ lê c¸c cuéc pháng vÊn. Nghiª n cø u nµy sÏ kh«ng thÓ
i i
thùc hiÖn tè nÕu kh«ng cã sù hî t¸c cña hä Cuè cï xin ch©n thµnh c¸m ¬n
t p . i ng,
vÒ nh÷ng ®ãng gãp to lí cña Bµ Leila Webster vµ ¤ ng John McKenzie thuéc
n
Chö ¬ng tr× Ph¸t triÓn Dù ¸n Mª K«ng vµ xin c¸m ¬n C¬ quan Ph¸t triÓn què tÕ
nh c
cña Canada (CIDA) ®· tµi trîcho nghiª n cø u nµy.
vi
Lêi gií i thiÖ u
Tö ¬ng lai ph¸t triÓn cña khu vùc tö nh©n ë ViÖ t Nam g¾n liÒn ví sù ph¸t
i
triÓn cña mét sè ngµnh dÞ vô hç trîkinh doanh then chè Còng nhö hÇu hÕt c¸c
ch t.
nÒn kinh tÕ ®i theo tö tö ëng M¸c xÝ ViÖ t Nam ®· coi c¸c ngµnh dÞ vô nhö
t, ch
nh÷ng ngµnh "phi s¶n xuÊt" vµ tõ ®ã ¸p ®Æt nh÷ng chÝ s¸ch k× h· m sù ph¸t
nh m
triÓn chung cña chóng. Cï ví sù vö ¬n lª n cña khè tö nh©n tõ sau c«ng cuéc
ng i i
®æ i mí trong thËp kû võa qua, c¸c ngµnh dÞ vô hç trîkinh doanh cña ViÖ t Nam
i ch
còng kh«ng ngõng lí m¹nh song vÉn Ý nhiÒu bÞ h¹n chÕ bëi nh÷ng trë ng¹i
n t
kh«ng nhá mang tÝ c¬ cÊu. Cho ®Õn nay gi¸ trÞ cña c¸c ngµnh dÞ vô hç trî
nh ch
kinh doanh ö í tÝ chØ chiÕm chö a ®Çy 1% tæ ng s¶n phÈm néi ®Þ cña ViÖ t Nam,
c nh a
tr¸i ngö î h¼n so ví nh÷ng nö í cã nÒn kinh tÕ thÞtrö ê ph¸t triÓn h¬n, bëi ë ®ã
c i c ng
c¸c dÞ vô hçtrîkinh doanh ®ãng gãp kh«ng dö í 10%.
ch i
C¸c dÞ vô hç trîkinh doanh gãp phÇn n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña
ch
c¸c doanh nghiÖp v×nã cho phÐp c¸c doanh nghiÖp thùc hiÖn mét sè nghiÖp vô ví sù
i
ö c
trîgióp cña c¸c chuyª n gia cã tr× ®é chuyª n m«n. T¹i nh÷ng n í ®ang ph¸t triÓn,
nh
dÞ vô thö ê chiÕm Ý nhÊt mét phÇn ba tæ ng gi¸ trÞ®Çu vµo mµ c¸c doanh nghiÖp
ch ng t
ph¶i mua. Vµ sù ph¸t triÓn m¹nh mÏ cña c«ng nghÖ th«ng tin vµ viÔn th«ng trong
nh÷ng n¨m qua cµng t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lî cho viÖc cung cÊp c¸c dÞ vô hçtrîkinh
i ch
doanh, v×vËy còng ®å thê n©ng cao vÞtrÝ vai trß cña nh÷ng dÞ vô ®Çu vµo ®ã.
ng i , ch
Tuy nhiª n, c¸c nhµ ho¹ch ®Þ chÝ s¸ch kinh tÕ, kÓ c¶ ë c¸c nÒn kinh tÕ x· héi chñ
nh nh
nghÜa hay kinh tÕ thÞtrö ê vÉn thö ê kh«ng ®¸nh gi¸ ®Çy ®ñ vai trß quan trä cña
ng ng ng
c¸c dÞ vô hçtrîkinh doanh trong sù nghiÖp ph¸t triÓn chung.
ch
B¸o c¸o nµy tãm lö î hiÖn tr¹ng cña c¸c dÞ vô hç trîkinh doanh ë ViÖ t
c ch
Nam dùa trª n kÕt qu¶ thu ®ö î tõ mét cuéc ®iÒu tra tiÕn hµnh tõ th¸ng 2 ®Õn th¸ng
c
3 n¨m 1999 vÒ c¸c nhµ cung cÊp dÞ vô néi ®Þ vµ c¸c c«ng ty sö dông dÞ vô.
ch a ch
B¶y lÜnh vùc dÞ vô kinh doanh then chè ®ö î coi lµ nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þ t¹o
ch t c nh
nª n mét khu vùc tö nh©n lí m¹nh vµ hiÖ u qu¶ sÏ ®ö î ph©n tÝ chi tiÕt trong b¸o
n c ch
c¸o. Nh÷ng dÞ vô nµy bao gå kÕ to¸n, dÞ vô m¸y tÝ tö vÊn, thiÕt kÕ vµ bao
ch m ch nh,
b×s¶n phÈm, ph©n phè nghiª n cø u thÞtrö ê vµ ®µo t¹o. Cuéc ®iÒu tra do C«ng
i, ng
ch ö
ty tö vÊn ph¸t triÓn dÞ vô vµ C«ng ty Thiª n Ng©n (thay mÆt cho Ch ¬ng tr× nh
ph¸t triÓn dù ¸n Mª K«ng do IFC qu¶n lý) tiÕn hµnh. Lµ n¬i quy tô cña nhiÒu nhµ
tµi trîvµ do C«ng ty tµi chÝ què tÕ qu¶n lý, Chö ¬ng tr× ph¸t triÓn dù ¸n Mª
nh c nh
ö
K«ng hö í vµo môc tiª u thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña khu vùc kinh tÕ t nh©n ë ba
ng
nö í ViÖt Nam, Lµo vµ Campuchia.
c
Nh÷ng kÕt luËn chÝ ®ö a ra trong b¸o c¸o lµ rÊt tæ ng hî vµ cã liª n quan
nh p
chÆt chÏ ®Õn nhau. Bëi vËy sÏ cÇn ph¶i cã mét phö ¬ng thø c thËt toµn diÖn th×mí i
cã thÓ gi¶i quyÕt ®ö î nh÷ng trë ng¹i cho sù ph¸t triÓn cña c¸c dÞ vô hç trîkinh
c ch
doanh ë ViÖt Nam. § Ó ®i ®Õn kÕt luËn, b¸o c¸o ®Ò xuÊt mét lo¹t c¸c biÖ n ph¸p gi¶i
vii
quyÕt vµ cã thÓ tãm lö î thµnh ba giai ®o¹n chÝ n©ng cao nhËn thø c vÒ vÊn ®Ò,
c nh:
x©y dùng kü n¨ng, vµ ghi nhËn nh÷ng thµnh c«ng ®¹t ®ö îc.
viii
tãm t¾ t tæng quan
Nh»m t¨ng cö ê n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖ p ViÖ t Nam võa
ng
vµ nhá, Chö ¬ng tr× Ph¸t triÓn Dù ¸n Mª K«ng cho ®Õn nay vÉn tËp trung vµo
nh
nh ö ng
nh÷ng vÊn ®Ò vÒ tµi chÝ vµ t¨ng c ê n¨ng lùc qu¶n lý. Ví chø c n¨ng cung
i
cÊp trîgióp ph¸t triÓn cho c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá, Chö ¬ng tr× Ph¸t triÓn
nh
Dù ¸n Mª k«ng ®· ®Ò nghÞthùc hiÖn Nghiª n cø u nµy ®Ó nhËn râ mét nh©n tè c¹nh
ö ng
tranh thø ba - ®ã lµ sù s½n cã cña nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh chÊt l î cao
ch
ví gi¸ c¶ hî lý, cã thÓ ®¸p ø ng ®ö î nh÷ng nghiÖ p vô chuyª n m«n cña c¸c
i p c
doanh nghiÖp võa vµ nhá trong mét sè m¶ng ho¹t ®éng quan trä ng.
§ Ó ®¹t ®ö î môc tiª u trª n vµ ®Ó hç trîChö ¬ng tr× Ph¸t triÓn Dù ¸n Mª
c nh
K«ng trong c¸c ho¹t ®éng hiÖn nay ë ViÖ t Nam, Nghiª n cø u nµy ®· tËp trung vµo
ö
s¸u lo¹i dÞ vô hç trîkinh doanh lµ: h¹ch to¸n kÕ to¸n, t vÊn, thiÕt kÕ, tæ chø c
ch
ph©n phè nghiª n cø u thÞ trö ê vµ ®µo t¹o. C¸c ®iÒu tra viª n ®· pháng vÊn 64
i, ng
doanh nghiÖp cung cÊp dÞ vô hç trî kinh doanh vµ 89 nhµ s¶n xuÊt trong c¸c
ch
ngµnh chÕ biÕn thùc phÈm, hãa chÊt vµ nhùa, vËt liÖu x©y dùng, ®iÖ n tö, may mÆc,
ö c
giµy dÐp, vµ gia c«ng kim lo¹i; ®¹i diÖn cho c¸c doanh nghiÖ p Nhµ n í vµ tö
nh©n ë Hµ Néi, Tp. HåChÝMinh vµ c¸c tØnh kh¸c.
C¨n cø vµo kÕt qu¶ nghiª n cø u thùc ®Þ vµ th«ng qua pháng vÊn nh÷ng ®è
a i
tö î cã hiÓu biÕt vÒ lÜnh vùc nµy, nghiª n cø u ®· ®ö a ra ®ö î mét sè kÕt luËn c¬
ng c
b¶n nhö sau:
1. NhËn thø c cña Nhµ nö í vÒ vai trß cña c¸c dÞ vô hç trîkinh doanh trong nÒn
c ch
kinh tÕ cßn kh¸c xa so ví nh÷ng g×®ang diÔn ra trong thùc tiÔn.
i
2. So ví chÊt lö î cung cÊp th×gi¸ c¶ dÞ vô hçtrîkinh doanh ë ViÖ t Nam qu¸
i ng ch
®¾t.
3. DÞ vô hç trî kinh doanh ë ViÖ t Nam mí chØ ®¹t chÊt lö î tõ mø c trung
ch i ng
b× ®Õn yÕu kÐm; ®iÒu nµy ®· g©y ra thÕ c¹nh tranh bÊt lî cho gií kinh
nh i i
doanh.
4. Do nh÷ng lo ng¹i vÒ mÆt chÊt lö î mµ dÞ vô tù lµm lÊy vÉn ë mø c qu¸ cao.
ng ch
5. HÖ thè chÝ s¸ch qu¶n lý hiÖn hµnh g©y c¶n trë kh¶ n¨ng chuyª n m«n ho¸
ng nh
cña c¸c nhµ cung cÊp dÞ vô hçtrîkinh doanh.
ch
6. C¸c c«ng ty cung cÊp dÞ vô hçtrîkinh doanh nhÊt trÝví kh¸ch hµng r»ng hä
ch i
chö a ®ñ n¨ng lùc chuyª n m«n vµ chö a ®Þ hö í phôc vô kh¸ch hµng mét
nh ng
c¸ch râ rµng.
7. C¸c doanh nghiÖp Nhµ nö í ®ang chiÕm lÜnh mét sè m¶ng dÞ vô hç trî kinh
c ch
doanh mµ th«ng thö ê lÏ ra nh÷ng m¶ng ®ã ph¶i do khu vùc tö nh©n ®¶m nhiÖm.
ng
ix
Nghiª n cø u cô thÓ vÒ mét sè dÞ vô hç trîkinh doanh cho thÊy tÊt c¶ c¸c
ch
doanh nghiÖp ®Òu ph¶i ®è ®Çu ví nh÷ng th¸ch thø c ®¸ng kÓ trong viÖ c cung cÊp
i i
c¸c dÞ vô hçtrîcã kh¶ n¨ng c¹nh tranh cho c¸c kh¸ch hµng cña m×
ch nh.
Nh÷ng kÕt luËn nª u trª n ®· lµm n¶y sinh mét sè vÊn ®Ò cÇn ph¶i gi¶i quyÕt,
song v×nh÷ng vÊn ®Ò nµy rÊt phø c t¹p vµ cã quan hÖ chÆt chÏ ví nhau, nª n viÖ c gi¶i
i
quyÕt riª ng lÎ tõng vÊn ®Ò sÏ kh«ng cã hiÖu qu¶. Do vËy, b¸o c¸o nµy xin ®Ò xuÊt mét
lo¹t c¸c biÖn ph¸p phè hî ®Ó x©y dùng mét Chö ¬ng tr× c«ng t¸c ban ®Çu (gä lµ
i p nh i
Chö ¬ng tr× C«ng t¸c DÞ vô hçtrîkinh doanh ë ViÖt Nam), nh»m t¨ng c ê b¶y
nh ch ö ng
lÜnh vùc dÞ vô hçtrîkinh doanh mµ Nghiª n cø u nµy tËp trung vµo.
ch
Do sù h¹n chÕ vÒ nguå lùc vµ sù kh¸c biÖ t vÒ chø c n¨ng ho¹t ®éng cña
n
c¸c tæ chø c, c¬ quan tham gia thùc hiÖn Chö ¬ng tr× c«ng t¸c (gå c¸c c¬ quan
nh m
Nhµ nö í c¸c nhµ tµi trî c¸c doanh nghiÖ p ®Þ phö ¬ng, viÖn nghiª n cø u, vµ c¸c
c, , a
tæ chø c hç trîkinh doanh) nª n ®è ví mç lo¹i ho¹t ®éng ®· ® Ò xuÊt sÏ chä mét
i i i n
ngµnh. ViÖc lµm nµy cho phÐp cã thÓ triÓn khai ho¹t ®éng ngay trª n tõng lÜnh vùc
dÞ vô hç trîkinh doanh vµ nh÷ng bµi hä thu ®ö î tõ ngµnh thö nghiÖm cã thÓ
ch c c
¸p dông ®ö î cho nh÷ng lÜnh vùc dÞ vô hç trîkinh doanh kh¸c. VÒ kÕt cÊu, mç
c ch i
mét ho¹t ®éng ®· ®Ò xuÊt sÏ ®ö î m« t¶ theo ba giai ®o¹n: n©ng cao nhËn thø c vÒ
c
vÊn ®Ò, x©y dùng kü n¨ng, vµ ghi nhËn nh÷ng thµnh c«ng ®¹t ®ö î Sau ®©y lµ tãm
c.
t¾t nh÷ng s¸ng kiÕn ®Ò xuÊt phôc vô Chö ¬ng tr× C«ng t¸c DÞ vô hç trî kinh
nh ch
doanh ë ViÖt Nam:
ng ö
• Mét héi th¶o b¸o c¸o nh÷ng kÕt qu¶ nghiª n cø u vµ thµnh lËp mét Héi ®å T
vÊn dÞ vô hç trî kinh doanh ®Ó gióp ®ì Chö ¬ng tr× Ph¸t triÓn Dù ¸n Mª
ch nh
K«ng thùc hiÖn nh÷ng ho¹t ®éng kh¸c cña Chö ¬ng tr× C«ng t¸c DÞ vô hç
nh ch
trîkinh doanh ë ViÖt Nam.
• Ho¹t ®éng n©ng cao nhËn thø c vÒ vai trß vµ ®ãng gãp cña dÞ vô hç trî kinh
ch
doanh.
• Ho¹t ®éng t¨ng cö ê kü n¨ng qu¶n lý vµ kü n¨ng marketing dÞ vô trong c¸c
ng ch
doanh nghiÖp cung cÊp dÞ vô hçtrîkinh doanh.
ch
• Ho¹t ®éng n©ng cao chÊt lö î dÞ vô, kÓ c¶ chö ¬ng tr× trao thö ëng cho
ng ch nh
dÞ vô xuÊt s¾c.
ch
• Nghiª n cø u mét trö ê hî cô thÓ lµ h× thµnh mét hiÖ p héi dÞ vô ngµnh
ng p nh ch
nh ö
ho¹t ®éng tù chñ vµ tù qu¶n lý, qua ®ã x¸c ®Þ ph ¬ng thø c nµo tè h¬n c¶.
t
• Ho¹t ®éng n©ng cao kü n¨ng cho nh÷ng ngö ê chuyª n cung cÊp dÞ vô.
i ch
• Ho¹t ®éng tiÕn hµnh ®µo t¹o liª n tôc nh»m n©ng cao kü n¨ng chuyª n m«n.
• Ho¹t ®éng nghiª n cø u, kiÕn nghÞ nh÷ng thay ®æ i cÇn thiÕt ®è ví nh÷ng quy
i i
®Þ vÒ cö í Internet vµ cö í viÔn th«ng què tÕ; vÒ chÝ s¸ch thuÕ ®è ví
nh c c c nh i i
c¸c c«ng ty dÞ vô; vµ vÒ s©n ch¬i thiÕu c«ng b»ng cho c¸c doanh nghiÖ p Nhµ
ch
nö í vµ c¸c c«ng ty tö nh©n cung cÊp dÞ vô.
c ch
• Mét dù ¸n ®Çu tö thö nghiÖm vÒ c¸c ho¹t ®éng hËu v¨n phßng.
x
PhÇ n 1
Tæng quan vÒ nh vùc dÞch vô hç trî kinh doanh
lÜ
1.1. Vai trß cña ngµnh dÞ vô
ch
1.1.1. Qu¸ tr× toµn cÇu hãa c¸c thÞtrö ê thÕ gií hiÖn nay chñ yÕu xuÊt ph¸t
nh ng i
tõ qu¸ tr× què tÕ hãa ngµnh dÞ vô. MÆc dï ®è ví c¸c nhµ ho¹ch ®Þ chÝ
nh c ch i i nh nh
s¸ch, dÞ vô mang tÝ “v« h× nhö ng nã l¹i ®ãng vai trß hÕt sø c quan trä ®Ó
ch nh nh” ng
thóc ®Èy mä mÆt cña ho¹t ®éng cña nÒn kinh tÕ. Nh÷ng dÞ vô h¹ tÇng c¬ së
i ch
(nhö dÞ vô c«ng Ý vËn t¶i, viÔn th«ng, dÞ vô tµi chÝ cã t¸c dông hç trî
ch ch, ch nh)
cho tÊt c¶ c¸c lo¹i h× kinh doanh. Gi¸o dôc, ®µo t¹o, dÞ vô y tÕ vµ nghØ ng¬i
nh ch
gi¶i trÝ cã ¶nh hö ëng tí chÊt lö î lao ®éng trong c¸c c«ng ty. DÞ vô hç trî
i ng ch
kinh doanh vµ dÞ vô chuyª n ngµnh cung cÊp nh÷ng kü n¨ng chuyª n m«n ®Ó
ch
ö ng ch
n©ng cao n¨ng lùc c¹nh tranh cña c¸c c«ng ty. ChÊt l î dÞ vô ChÝ phñ cung
nh
cÊp quyÕt ®Þ hiÖu qu¶ tö ¬ng ®è cña m«i trö ê kinh doanh cho c¸c c«ng ty,
nh i ng
doanh nghiÖp ho¹t ®éng.
1.1.2. Vai trß cña c¸c ngµnh dÞ vô trong ph¸t triÓn kinh tÕ vÉ n tiÕp tôc bÞ
ch
xem nhÑ mÆc dï ® · cã nh÷ng nghiª n cø u kü lö ìng vÒ t¸c ®éng cña chóng trong
suèt 20 n¨m qua (VÝ dô: Riddle, 1984, 1985, 1986, 1987; Shelp, 1981;
Singelmann, 1978; UNCTAD. 1989, 1993, 1995a). T¨ng trö ëng cña ngµnh dÞ ch
vô vÉn tiÕp tôc dÉ n ®Çu trong nÒn kinh tÕ, mét phÇn lµ do c«ng nghÖ th«ng tin
vµ viÔn th«ng ph¸t triÓn nhanh chãng hç trîcho cung ø ng dÞ vô. XÐt tõ khÝ
ch a
c¹nh m«i trö ê dÞ vô ®ö î coi lµ ngµnh c«ng nghiÖ p “s¹ch”. NhiÒu doanh
ng, ch c
nghiÖ p kinh doanh dÞ vô kh«ng cÇn lö î vèn ban ®Çu qu¸ lín vµ v× vËy kÓ
ch ng
c¶ c¸ nh©n ví sè vè kh«ng nhiÒu còng cã thÓ thµnh lËp doanh nghiÖ p cung
i n
ø ng dÞ vô. § i ®«i ví viÖ c ®¶m b¶o ®¸p ø ng kÞ nhu cÇu dÞ vô ngµy cµng
ch i p ch
lín, c¸c doanh nghiÖ p cung cÊp dÞ vô còng gãp phÇn chÝ yÕu t¹o c«ng ¨n
ch nh
viÖ c lµm mí - h¬n 90% viÖ c lµm míi trª n toµn cÇu, kÓ tõ gi÷a thËp kû 90 lµ tõ
i
khu vùc dÞ vô. § ãng vai trß ®Æc biÖt quan trä trong c¸c nÒn kinh tÕ ®ang
ch ng
ph¸t triÓn, c¸c c«ng ty dÞ vô ®· t¹o ra viÖ c lµm phï hî cho nh÷ng sinh viª n
ch p
tèt nghiÖ p ®¹i hä (nhê ®ã ng¨n chÆn t× tr¹ng “ch¶y m¸u” chÊt x¸m ë nh÷ng
c nh
nö íc kÐm ph¸t triÓn) ®å thê cho c¶ nh÷ng ngö ê chØ míi tè nghiÖ p phæ
ng i i t
th«ng vè rÊt khã t× ®ö î viÖ c lµm, nhÊt lµ phô n÷.
n m c
1.1.3. § è ví kinh tÕ trong nö í ngay c¶ ë nh÷ng nö í kÐm ph¸t triÓn nhÊt, c¸c
i i c, c
ngµnh dÞ vô còng ®ãng gãp kh«ng dö í 35% tæ ng s¶n phÈm què néi (GDP) vµ
ch i c
trung b× trª n 50% ë hÇu hÕt c¸c nö í NhiÒu nÒn kinh tÕ xem qua tö ëng lµ s¶n
nh c.
xuÊt nhö ng thùc ra dÞ vô mí lµ ngµnh chñ ®¹o, bëi gi¸ trÞ mµ nã t¹o ra chiÕm
ch i
tí h¬n mét nöa GDP, nhö ë c¸c nö í § ø c (72%), Hå K«ng (89%), Singapore
i c ng
(72%) vµ Mü (76%). H¬n n÷a, kÓ c¶ trong s¶n xuÊt hµng hãa, c¸c ®Çu vµo dÞ vô
ch
còng chiÕm phÇn lí trong trÞgi¸ gia t¨ng (tí 70%).
n i
1.1.4. Mét ®iÓm ®¸ng tiÕc lµ viÖ c thu thËp vµ b¸o c¸o nh÷ng sè liÖ u thè kª vÒ
ng
c¸c ngµnh dÞ vô trª n thÕ gií vÉn cßn yÕu kÐm (Riddle, 1989b; UNCTAD,
ch i
1
1995b; UNCTAD vµ Ng©n hµng ThÕ gií 1994) vµ do vËy, nh÷ng ®ãng gãp cña
i,
c¸c ngµnh dÞ vô chö a ®ö î thÓ hiÖ n ®Çy ®ñ. “DÞ vô” thö ê ®ö î hiÓu lµ dÞ
ch c ch ng c ch
vô “c¸ nh©n vµ céng ®å ng” h¬n lµ toµn bé ngµnh c«ng nghiÖ p dÞ vô. VÝ dô,
ch
nh÷ng bµi tæ ng quan vÒ kinh tÕ thö ê nãi vÒ “vËn t¶i” (mét ngµnh dÞ vô), “bö u
ng ch
chÝ viÔn th«ng” (mét ngµnh dÞ vô), “tµi chÝ (mét ngµnh dÞ vô), t¸ch rê
nh ch nh” ch i
khái “c¸c dÞ vô”. C¸ch nãi nhö vËy kh¾c s©u mét c¸i nh× truyÒn thè coi dÞ
ch n ng ch
vô lµ phÇn “thõa cßn l¹i” vµ khiÕn ngö ê ta kh«ng thÊy ®ö î mét m¶ng quan trä
i c ng
cña ngµnh c«ng nghiÖp dÞ vô nhö “dÞ vô hçtrîkinh doanh” hoÆc “dÞ vô cho
ch ch ch
c¸c nhµ s¶n xuÊt”, h÷u Ý cho tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖ p kinh tÕ. Theo thè kª
ch ng
thö ¬ng m¹i què tÕ cã hai lo¹i ho¹t ®éng kinh tÕ trong nö í ®ö î coi lµ “dÞ vô”
c c c ch
nhö ng vÉn bÞgép vµo ngµnh s¶n xuÊt vµ ®ö î xem lµ nh÷ng ngµnh “c«ng nghiÖ p”
c
khi tÝ GDP cña mét nö í - ®ã lµ c¸c ngµnh x©y dùng vµ c«ng Ý 1. Theo th«ng
nh c ch
lÖ , nh÷ng thè kª tr× bµy trong b¸o c¸o nµy xÕp ngµnh x©y dùng vµ ngµnh c«ng
ng nh
Ý vµo khè dÞ vô.
ch i ch
1.1.5. § Õn n¨m 1996, thö ¬ng m¹i dÞ vô thÕ gií ®· vö î qua con sè 1,3 ngh×
ch i t n
tû USD ví tè ®é t¨ng trö ëng trung b× hµng n¨m b»ng hoÆc cao h¬n tè ®é t¨ng
i c nh c
cña thö ¬ng m¹i hµng hãa (xem B¶ng 1). ThÞ phÇn trong thö ¬ng m¹i dÞ vô thÕ
ch
gií cña c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn vµ ®ang chuyÓn ®æ i ngµy cµng t¨ng (xem B¶ng
i c
2), trong ®ã t¨ng nhanh nhÊt lµ xuÊt khÈu “nh÷ng dÞ vô kh¸c”, nhö dÞ vô hç
ch ch
trî kinh doanh vµ dÞ vô nghÒ nghiÖ p, viÔn th«ng, x©y dùng, dÞ vô tµi chÝ
ch ch nh,
dÞ vô v¨n hãa, gi¸o dôc, y tÕ v.v
ch
B¶ng 1: Tèc ® é t¨ ng trö ëng trung b× hµng n¨ m cña thö ¬ng m¹i hµng hãa
nh
vµ thö ¬ng m¹i dÞ vô thÕgiíi, giai ® o¹n 1990-96
ch
(%)
Nh÷ng nÒn kinh tÕ Nh÷ng nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn
®ang ph¸t triÓn/chuyÓn ®æ i
Khèi XuÊt khÈu NhËp khÈu XuÊt khÈu NhËp khÈu
Hµng hãa 10,0 11,1 6,2 5,5
DÞ vô:
ch 11,4 8,9 6,0 5,6
§ i l¹i 12,2 7,9 4,5 4,6
VËn t¶i 8,3 13,3 6,8 5,7
DÞ vô kh¸c
ch 15,5 9,4 6,9 7,3
1
MÆc dï nhiÒu ngö ê coi x©y dùng chØ lµ viÖ c x©y nª n nh÷ng kÕt cÊu mí nhö ng trª n thùc tÕ
i i,
ngµnh x©y dùng bao gå mét lo¹t nh÷ng dÞ vô nhö qu¶n lý dù ¸n, söa ch÷a vµ phôc hå v.v.. V×
m ch i
x©y dùng ®ö î tÝ nhö mét ngµnh dÞ vô trong thè kª thö ¬ng m¹i nª n viÖc xÕp nã cï ví
c nh ch ng ng i
nh÷ng dÞ vô ®Ó thè kª trong nö í cho phÐp xö lý song song. § è ví c¸c ngµnh c«ng Ý th×
ch ng c i i ch
qu¸ tr× s¶n xuÊt vµ ph©n phè lu«n ph¶i ®i kÌm ví nhau. Tuy nhiª n gÇn ®©y ®· xuÊt hiÖn nhiÒu
nh i i
c«ng ty chuyª n ph©n phè nh÷ng s¶n phÈm mang tÝ c«ng Ý nhö ®iÖn, khÝ ®è vµ nö í mµ hä
i nh ch t, c
nhËn ®ö î tõ c¸c nhµ s¶n xuÊt.
c
2
Nguå Theo sè liÖ trong C¸n c©n thanh to¸n cña IMF.
n: u
B¶ng 2: Tû lÖphÇ tr¨ m xuÊt khÈu cña thÕgiíi theo tr× ® é ph¸t triÓn:
n nh
1990 vµ 1996
Nh÷ng nÒn kinh tÕ ®ang Nh÷ng nÒn kinh tÕ Toµn thÕ giíi
ph¸t triÓn/chuyÓn ®æ i ph¸t triÓn
Khu vùc 1990 1996 1990 1996 1990 1996
Hµng hãa 29 34 71 66 100 100
DÞ vô:
ch 24 30 76 70 100 100
§ i l¹i 27 33 73 67 100 100
VËn t¶i 25 29 75 71 100 100
DÞ vô kh¸c
ch 20 28 80 72
Nguå Theo sè liÖ trong C¸n c©n thanh to¸n cña IMF
n: u
1.1.6. Nh÷ng nghiª n cø u trong h¬n 15 n¨m qua ®· ghi nhËn mè liª n hÖ gi÷a sù
i
t¨ng trö ëng kinh tÕ nhanh vµ sù ph¸t triÓn nh÷ng ngµnh dÞ vô then chè ®¸ng kÓ
ch t,
nhÊt lµ viÔn th«ng, dÞ vô hç trîkinh doanh vµ dÞ vô nghÒ nghiÖp (Riddle, 1986,
ch ch
1987; UNCTAD, 1989, 1993). Cã bè lo¹i h× dÞ vô mµ sù ph¸t triÓn cña
n nh ch
chóng cã ¶nh hö ëng ®Õn t¨ng trö ëng kinh tÕ (Riddle, 1991a) trong ®ã cã dÞ vôch
viÔ th«ng. § ©y lµ mét dÞ vô c«ng céng c¬ b¶n cho mä nÒn kinh tÕ, vµ lµ “xa lé”
n ch i
®Ó qua ®ã thùc hiÖn phÇ lí nh÷ng trao ®æ i dÞ vô. Kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c
n n ch
nÒn kinh tÕ què gia phô thuéc nhiÒu vµo kh¶ n¨ng cã thÓ truy nhËp vµo c¸c m¹ng
c
viÔn th«ng mét c¸ch nhanh chãng, dÔ dµng vµ kh«ng qu¸ tè kÐm (UNCTAD, 1997).
n
Tè ®é vµ hiÖu qu¶ trao ®æ i th«ng tin kh«ng chØ ¶nh hö ëng tí tÊt c¶ nh÷ng giao dÞ
c i ch
kinh doanh, mµ m¹ng lö í viÔn th«ng hiÖn ®¹i còng thóc ®Èy cho ba néi dung chuyÓn
i
dÞ quan trä trong c¬ cÊu ngµnh:
ch ng
a) Nh÷ng dÞ vô c¬ b¶n nhö y tÕ vµ gi¸o dôc cã thÓ ®ö î cung cÊp dö í h× thø c
ch c i nh
“y tÕ tõ xa” vµ “gi¸o dôc tõ xa”, nhê ®ã cã thÓ cung cÊp c¸c dÞ vô chuyª n
ch
m«n cã chÊt lö î cao tí nh÷ng vï d©n cö xa x«i hÎo l¸nh nhÊt. C¸c dù ¸n
ng i ng
thö nghiÖm ë mét sè nö í ®ang ph¸t triÓn ®ang chø ng tá r»ng viÖ c cung cÊp
c
dÞ vô tõ xa cã vai trß nhÊt ®Þ trong viÖ c thu hÑ p kho¶ng c¸ch vÒ mø c sè
ch nh ng
gi÷a c¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn ví c¸c nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn, ®å thê t¹o
i ng i
®iÒu kiÖn ®Ó d©n cö n«ng th«n, vï s©u, vï xa còng ®ö î sö dông c¸c dÞ
ng ng c ch
vô.
b) Kh¶ n¨ng cã nh÷ng c¬ cÊu lao ®éng ph©n t¸n (“lµm viÖ c tõ xa”), cho phÐp con
ngö ê cã thÓ lµm viÖc cho nh÷ng tæ chø c lí tõ nh÷ng céng ®å nhá. Xu
i n ng
hö í nµy rÊt quan trä ®Ó duy tr×vµ b¶o vÖ c¸c céng ®å ë vï xa (vµ nhê
ng ng ng ng
vËy gi¶m ¸p lùc vÒ d©n sè ë nh÷ng vï ®« thÞ lí th«ng qua t¨ng thª m kh¶
ng n)
n¨ng lùa chä viÖc lµm.
n
3
c) Sù h× thµnh nh÷ng ho¹t ®éng “hËu v¨n phßng” g¾n ví viÖ c lµm kü n¨ng cao
nh i
lµ mét gi¶i ph¸p gãp phÇn h¹n chÕ di d©n.
1.1.7. HiÖn nay, sù liª n kÕt gi÷a viÔn th«ng ví dÞ vô vi tÝ ®· cho phÐp c¸c
i ch nh
c«ng ty sö dông c«ng nghÖ th«ng tin mét c¸ch cã hiÖ u qu¶ ®Ó hî t¸c ví c¸c ®è
p i i
t¸c chiÕn lö î cña m× t¹i mét nö í kh¸c vµ cung cÊp dÞ vô gi÷a c¸c què gia
c nh c ch c
mét c¸ch nhanh chãng. Mét trong nh÷ng ®iÓm næ i tréi nhÊt cña liª n kÕt ®ã lµ nã
cho phÐp m¹ng Internet toµn cÇu ph¸t triÓn m¹nh mÏ ví sè ngö ê sö dông dù tÝ
i i nh
sÏ lª n tí kho¶ng 300 triÖu vµo cuè n¨m 1999. Ngö ê sö dông m¹ng Internet cã
i i i
thÓ truy nhËp mä lo¹i th«ng tin ®· ®ö î sè hãa ë bÊt cø n¬i nµo trª n thÕ gií ®©y
i c i,
chÝ lµ c¬ së t¹o nª n mét m«i trö ê rÊt s«i ®éng mµ ë ®ã nh÷ng ý tö ëng vµ
nh ng
nh÷ng c«ng nghÖ mí ®ö î lan truyÒn rÊt nhanh.
i c
1.1.8. Do qu¸ tr× tù do hãa thö ¬ng m¹i dÞ vô trong khu«n khæ HiÖp ®Þ Chung
nh ch nh
ch nh ö
vÒ Thö ¬ng m¹i vµ DÞ vô (GATS) vµ c¸c hiÖ p ®Þ tù do th ¬ng m¹i khu vùc, c¸c
c«ng ty kinh doanh dÞ vô ë tÊt c¶ c¸c nÒn kinh tÕ ®ang ph¶i ®è mÆt ví c¹nh tranh
ch i i
què tÕ ngµy cµng gia t¨ng. § Ó tå t¹i vµ thµnh c«ng trong mét nÒn kinh tÕ toµn cÇu,
c n
nhu cÇ thiÕt yÕu cña mä céng ®å kinh doanh nµo lµ cã thÓ truy nhËp m¹ng
u i ng
Internet ví gi¸ rÎ, tè ®é cao. LÇ ®Çu tiª n Internet ®· t¹o ra mét “s©n ch¬i thùc sù
i c n
b× ®¼ng” cho cuéc c¹nh tranh gi÷a c¸c c«ng ty cung ø ng dÞ vô võa vµ nhá thuéc
nh ch
nh÷ng nö í ®ang ph¸t triÓn vµ c¸c c«ng ty cung cÊp dÞ vô lí xuyª n què gia.
c ch n c
ö i
Ngö î l¹i, v×ngµy cµng cã nhiÒu ng ê tiª u dï dÞ vô ®Õn ví Internet h¬n ®Ó t×
c ng ch i m
kiÕm th«ng tin vÒ nh÷ng dÞ vô s½n cã trª n thÕ gií vµ mua nh÷ng dÞ vô Êy cho
ch i ch
nª n nh÷ng c«ng ty kh«ng cã ®iÒu kiÖ n truy nhËp hiÖu qu¶ vµo m¹ng Internet sÏ cã
nguy c¬ bÞ®µo th¶i.
1.1.9. Mét trong nh÷ng kh¸c biÖ t cã tÝ c¹nh tranh trùc tiÕp nhÊt lµ cö í viÔn
nh c
th«ng què tÕ, nã rÊt quan trä vµ thö ê lµ ®Çu vµo tè kÐm ®è ví c¸c c«ng ty
c ng ng n i i
cung cÊp dÞ vô. § iÖn tho¹i Internet ®· trë thµnh hiÖ n thùc, nã cho phÐp cung cÊp
ch
nh÷ng dÞ vô fax vµ ®iÖn tho¹i què tÕ ví cö í phÝrÎ ngang b»ng gä néi h¹t (do sö
ch c i c i
dông tè h¬n ®é réng b¨ng tÇn). Mét kh¸c biÖt n÷a lµ kh¶ n¨ng m«i gií dÞ vô, ví
t i ch i
kh¶ n¨ng nµy m¹ng Internet ®ang xo¸ bá nhiÒu chø c n¨ng trung gian (c¸c nhµ ph©n
phè b¸n bu«n, vµ trong mét sètrö ê hî thËm chÝc¶ b¸n lÎ) vµ hçtrîkh¸ch hµng
i, ng p
tù phôc vô trª n m¹ng. § å thê mét lo¹t nh÷ng ho¹t ®éng kinh doanh mí ®ang næ i
ng i i
lª n (thiÕt kÕ vµ trang trÝ trang web, cung cÊp dÞ vô truy nhËp Internet, thóc ®Èy
ch
thö ¬ng m¹i ®iÖn tö, v.v..) vµ ®©y chÝ lµ nh÷ng c¬ héi c¹nh tranh cho c¸c c«ng ty
nh
cña c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn.
c
1.1.10. C¸c c«ng ty kinh doanh dÞ vô ®ang tÝ cùc sö dông Internet ®Ó cã thÓ dÔ
ch ch
i ö c
dµng trao ®æ i ví kh¸ch hµng vµ c¸c ®è t¸c chiÕn l î cña m× ®Ó t× kiÕm vµ
i nh; m
u p ng c ö ng
tham gia ®Êu thÇ c¸c hî ®å què tÕ; ®Ó nghiª n cø u nh÷ng thÞtr ê xuÊt khÈu
mí vµ nh÷ng th«ng lÖ, tËp qu¸n què tÕ phï hî nhÊt; vµ ®Ó n©ng cao n¨ng lùc cña
i c p
m× ®è ví c¸c kh¸ch hµng tiÒm n¨ng. Internet cßn t¹o ®éng lùc lµm bï næ
nh i i ng
ö
thö ¬ng m¹i ®iÖn tö trong c¶ c¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn vµ còng nh ®ang ph¸t triÓn.
¦ í tÝ Ý nhÊt ®· cã kho¶ng 18 tû USD gi¸ trÞhµng “mua b¸n ®iÖ n tö” th«ng qua
c nh t
m¹ng Internet vµ ®Õn n¨m 2002 sÏ ®¹t kho¶ng 330 tû USD (Bacchetta vµ céng sù,
1998). H¬n 10% tæ ng lö î hµng tiª u dï ®ö î mua b¸n th«ng qua m¹ng ®iÖn tö.
ng ng c
4
Nh÷ng nghiª n cø u cßn cho thÊy hiÖ n t¹i, gi¸ trÞtrao ®æ i vÒ dÞ vô qua m¹ng ® · cao
ch
h¬n 10 lÇn gi¸ trÞmua hµng tiª u dï ng. ViÖ c ph¸t triÓn nh÷ng dÞ vô chuyª n m«n
ch
hãa cao ®ßi hái lö î kh¸ch hµng ph¶i ®ñ lí ®Ó ®¶m b¶o cho mø c ®é chuyª n m«n
ng n
®ã. Kh¶ n¨ng tiÕp cËn ví nh÷ng kh¸ch hµng tiÒm n¨ng réng kh¾p trª n thÕ gií th«ng
i i
ö ng
qua thö ¬ng m¹i ®iÖn tö ví sù hç trî cña Internet ®ang gióp t¹o nª n l î kh¸ch
i
hµng quan trä ®ã.
ng
1.1.11. Thø ba lµ dÞ vô gi¸o dôc vµ ®µo t¹o cÇn ph¶i s½n cã ®Ó ®¶m b¶o ®µo t¹o
ch
mét lùc lö î lao ®éng ®ñ chuyª n m«n. C¹nh tranh què tÕ ® · chuyÓn tõ c¹nh tranh
ng c
vÒ gi¸ c¶ sang chÊt lö î vµ tÝ linh ho¹t. § iÒu ®ã cã nghÜa lµ nh©n c«ng tr× ®é
ng nh nh
thÊp vµ gi¸ rÎ kh«ng cßn lµ mét lî thÕ c¹nh tranh n÷a. NhiÒu nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn
i
®ang bÞh¹n chÕ lí do kh«ng cã mét ®éi ngò lao ®éng tay nghÒ cao, do hÖ thè
n ng
n ö
gi¸o dôc phÇn lí chØ cung cÊp nh÷ng kiÕn thø c cò cña ch ¬ng tr× ®µo t¹o trong
nh
nö í vè rÊt h¹n chÕ. KÕt qu¶ lµ lµm gi¶m hiÖu qu¶ kinh doanh bëi c¸c nhµ qu¶n lý
c n
kh«ng t× ®ö î ngö ê lao ®éng cã tr× ®é kü thuËt vµ tay nghÒ ®ñ ®Ó ®¸p ø ng. VÝdô
m c i nh
nh©n viª n trong lÜnh vùc dÞ vô kh«ng nh÷ng ph¶i cã kü thuËt (gå c¶ kh¶ n¨ng vÒ
ch m
c«ng nghÖ th«ng tin) mµ cßn ph¶i cã tr× ®é giao tiÕp vµ n¨ng lùc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò.
nh
§ iÒu nµy cho phÐp nh©n viª n phôc vô kh¸ch hµng mét c¸ch hiÖu qu¶ ®Ó cung cÊp
dÞ vô cã chÊt lö î Ng©n hµng ThÕ gií ®ang thö nghiÖm mét c¸ch ®¸nh gi¸ mí
ch ng. i i
c n ö i”.
vÒ cña c¶i cña mét què gia th«ng qua viÖc ®o “Vè con ng ê Ng©n hµng ®· x¸c
®Þ ë nh÷ng nö í thu nhËp cao nhö NhËt B¶n, vè con ngö ê chiÕm h¬n 80% cña
nh c n i
tæ ng tµi s¶n què gia.
c
1.1.12. Lo¹i dÞ vô thø tö lµ dÞ vô hçtrî kinh doanh chuyªn m«n vµ dÞ vô nghÒ
ch ch ch
nghiÖ hçtrîcho c¸c ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c. Trä t©m cña Nghiª n cø u nµy lµ
p ng
nh÷ng dÞ vô hçtrîkinh doanh vµ dÞ vô chuyª n m«n. C¸c dÞ vô nµy chiÕm mét
ch ch ch
vÞtrÝquan trä trong h¹ tÇ c¬ së dÞ vô cña bÊt kú mét nÒn kinh tÕ nµo vµ lµ dÞ
ng ng ch ch
vô ®Çu vµo cho tÊt c¶ c¸c ngµnh c«ng nghiÖ p, s¶n xuÊt hµng hãa vµ dÞ vô. Trong
ch
c¸c nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn, trung b× cã Ý nhÊt mét phÇn ba cña gi¸ trÞ®Çu vµo
nh t
mµ c¸c doanh nghiÖp mua lµ nh÷ng dÞ vô nhö h¹ch to¸n kÕ to¸n, luËt ph¸p, b¶o
ch
hiÓm, nghiª n cø u, thiÕt kÕ, marketing, vËn t¶i, bö u ®iÖ n vµ ®iÖ n nö í ChÊt lö î vµ
c. ng
ö
mø c ®é s½n cã cña chóng t¸c ®éng tí kh¶ n¨ng t¨ng tr ëng vµ c¹nh tranh trong xuÊt
i
khÈu cña c¸c ngµnh c«ng nghiÖp trong nö í cã sö dông ®Õn nh÷ng dÞ vô nµy, vµ
c ch
¶nh hö ëng ®Õn kh¶ n¨ng thu hót ®Çu tö vµo nö í ®ã. DÞ vô hç trîkinh doanh gióp
c ch
c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá t¨ng trö ëng nhêt¹o c¬ héi cho hä hî ®å nhËn hç
ký p ng
trîchuyª n m«n, vÝdô: luËt thuÕ, kiÓm to¸n, thiÕt kÕ ®å hä v.v.. NÕu thiÕu c¸c dÞ
a, ch
vô hç trîkinh doanh, c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá ph¶i t¨ng chi phÝhµnh chÝ ®Ó nh
tuyÓn thª m nh©n viª n mí (mµ nh÷ng ngö ê nµy thö ê chØ biÕt chung chung chø
i i ng
kh«ng cã chuyª n m«n) hoÆc nÕu kh«ng sÏ tiÕn hµnh kinh doanh vµ bá qua nh÷ng
kh©u nµy.
1.2. DÞ vô hç trî kinh doanh vµ ph¸t triÓn kinh tÕ
ch
1.2.1. DÞ vô hçtrî kinh doanh quan träng trong c¶ chu tr× s¶n xuÊt
ch nh
UNCTAD ®· ph©n ®o¹n qu¸ tr× cung ø ng dÞ vô thµnh ba giai ®o¹n: “®Çu nguå
nh ch n”
n” ö
(c¸c ho¹t ®éng nhö nghiª n cø u kh¶ thi, nghiª n cø u vµ ph¸t triÓn); “gi÷a nguå (nh
kÕ to¸n, thiÕt kÕ kü thuËt, dÞ vô hµnh chÝ
ch nh); “cuè nguå (vÝdô: qu¶ng c¸o, kho
i n”
5
b· i, vµ ph©n phè Cã mét c¸ch kh¸c ®Ó ph©n lo¹i dÞ vô hçtrîkinh doanh lµ th«ng
i). ch
qua chø c n¨ng cña chóng ®è ví c«ng ty sö dông (xem H× 1):
i i nh
• Gi¶m chi phÝcè ®Þnh
• Cung cÊp kü n¨ng vµ n©ng cao chÊt lö îng
• C¶i thiÖn hiÖu qu¶ ho¹t ®éng
• Cung cÊp th«ng tin thÞtrö êng
• Hç trîqu¶n lý tµi chÝnh
• T¹o cÇu nè gi÷a thÞtrö ê trong nö í vµ thÞtrö ê nö í ngoµi.
i ng c ng c
1.2.2. DÞ vô hç trîkinh doanh cßn ®ãng vai trß quan trä trong mét sè khÝ
ch ng a
c¹nh cña qu¸ tr× thay ®æ i c¬ cÊu kinh tÕ (Riddle, 1989a). Thø nhÊt, chóng gióp
nh
t¨ng cö ê chuyª n m«n hãa trong nÒn kinh tÕ. Thø hai, chóng t¹o ra sù thay ®æ i
ng
lí tõ chç Nhµ nö í ®éc quyÒn cung cÊp c¸c dÞ vô hç trîkinh doanh ®Õn chç
n c ch
c¸c dÞ vô nµy ®ö î cung cÊp bëi c¶ c¸c tæ chø c tö nh©n. Thø ba, chóng lµ ®Çu
ch c
vµo quan trä cho qu¸ tr× chuyÓn dÞ tõ xuÊt khÈu cã gi¸ trÞ gia t¨ng thÊp
ng nh ch
sang xuÊt khÈu cã gi¸ trÞgia t¨ng cao.
1.2.3. Trong mét lo¹t c¸c nghiª n cø u cña m× Héi nghÞ cña Liª n Hî què vÒ
nh, p c
Thö ¬ng m¹i vµ Ph¸t triÓn (UNCTAD) ®· chØ ra r»ng: Sù cã mÆt hoÆc thiÕu v¾ng
nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh chÊt lö î cao lµ nguyª n nh©n c¬ b¶n t¹o nª n sù
ch ng
kh¸c biÖt gi÷a mét nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn/chuyÓn ®æ i ví mét nÒn kinh tÕ ph¸t
i
triÓn. Trong nhiÒu nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn/chuyÓn ®æ i, nh÷ng dÞ vô kiÓu nh
ch ö
vËy thö ê chØ cã trong c¸c c«ng ty lí hoÆc c¸c c¬ quan Nhµ nö í Khi dÞ vô
ng n c. ch
hç trîkinh doanh kh«ng s½n cã cho c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá thuéc khu vùc t ö
nh©n th× häph¶i ®i thuª dö í h× thø c tuyÓn dông nh©n viª n (®iÒu nµy lµm t¨ng
i nh
chi phÝ vËn hµnh cè ®Þ nh), hoÆc mua tõ nh÷ng nguå ë xa trong nö í (nhö vËy
n c
ö c
gi¶m kh¶ n¨ng c¹nh tranh vÒ gi¸ c¶), hay mua tõ nhµ cung cÊp n í ngoµi (nhö
vËy lµm t¨ng nhËp khÈu).
6
7
H× 1
nh
Nh÷ng chøc n¨ ng cña dÞ vô kinh doanh
ch
Th«ng tin thÞ êng
tr- Qu¶n lýtµi chÝ
nh
Ph¸ triÓn c¬ së d÷ liÖ
t u KÕ to¸ n
Nghiªn cøu Internet Ng©n hµng
Nghiªn cøu thÞtr- êng B¶o hiÓm
ThiÕt kÕ vµ Vè rñi ro
n
TriÓ
qu¶n lý Website
Doanh nghiÖp
HiÖ u suÊt vËn hµnh
DÞ vô m¸ tÝ
ch y nh
DÞ vô t- vÊn
ch
DÞ vô vË chuyÓn
ch n Gi¶m
DÞ vô m«i tr- ê
ch ng N© cao chÊt l- î
ng ng
Sö ch÷a thiÕt bÞ
a vµ kün¨ng
DÞ vô thiÕt kÕ
ch
§a chÊ t/vË lý ®Þ cÇu
Þ t a
DÞ vô phßng thÝ
ch nghiÖm Thanh tra vµ thönghiÖ m
DÞ vô ph¸ lý
ch p ChuÈ n ho¸c«ng cô
§ ã gã
ng i
Nghiªn cøu/triÓn khai
D.vô liªn quan vÒ viÔ th«ng
n §¶m b¶o chÊ t l- îng
§ µo t¹o
1.2.4. Mét thay ®æ i quan trä liª n quan trùc tiÕp ®Õn qu¸ tr× ph¸t triÓn lµ sù
ng nh
“ngo¹i vi hãa” nh÷ng dÞ vô nhö vËy ®Ó h× thµnh c¸c c«ng ty ®éc lËp, cung cÊp
ch nh
dÞ vô cho c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá trª n c¬ së “chi phÝkh¶ biÕn”. Qu¸ tr×
ch nh
ngo¹i vi hãa Êy g©y t¸c ®éng lí ®è ví c¶ c¬ cÊu chi phÝvµ kh¶ n¨ng c¹nh tranh
n i i
nãi chung cña c«ng ty. ë nh÷ng n¬i s½n cã nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh ngo¹i
ch
vi, c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá cã thÓ thuª nh÷ng nghiÖ p vô cÇn thiÕt vµ nhê ®ã
gi÷ ®ö î tæ ng chi phÝthÊp vµ tr¸nh ®ö î nh÷ng tæ n thö ¬ng do khñng ho¶ng kinh
c c
ö c
tÕ g©y ra. Thª m vµo ®ã, c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá ® î tù do sö dông, khai
th¸c trª n mét ph¹m vi réng lí h¬n nh÷ng nghiÖ p vô tÝ theo giê chø kh«ng ph¶i
n nh
®i thuª lao ®éng lµm toµn bé thê gian. C¸c c«ng ty dÞ vô ngo¹i vi ví ®éi ngò
i ch i
nh©n viª n chuyª n nghiÖp cã thÓ ph¸t triÓn nh÷ng kü n¨ng chuyª n m«n, nh÷ng kü
n¨ng ®ßi hái ph¶i cã nhiÒu ®è tö î kh¸ch hµng mí thùc sù ph¸t huy ®ö î t¸c
i ng i c
dông.
1.2.5. Theo mét nghiª n cø u chö a ®ö î c«ng bè cña Ng©n hµng Ph¸t triÓn Ch©u ¸
c
do C«ng ty Tö vÊn Ph¸t triÓn DÞ vô thùc hiÖ n t¹i Indonesia vµ Malaysia, c¸c nhµ
ch
s¶n xuÊt hµng hãa vµ cung cÊp dÞ vô ®Òu coi dÞ vô hç trîkinh doanh vµ dÞ
ch ch ch
vô chuyª n m«n2 lµ nh÷ng ®Çu vµo quan trä nhÊt mang tÝ c¹nh tranh cña hä
ng nh ,
ö
tiÕp theo lµ viÔn th«ng vµ gi¸o dôc ®µo t¹o th ¬ng m¹i. Nghiª n cø u cßn chØ ra r»ng
®Ó c¹nh tranh ®ö î trª n thÞtrö ê què tÕ, c¸c nhµ xuÊt khÈu hµng hãa vµ dÞ vô
c ng c ch
®Òu phô thuéc tö ¬ng ®è nhiÒu vµo nhËp khÈu nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh
i ch
®Çu vµo mét khi nh÷ng dÞ vô cã chÊt lö î tö ¬ng ®ö ¬ng kh«ng cã ë trong nö í
ch ng c.
V× thÕ, chó trä t¨ng cö ê nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh sÏ cã lî cho nÒn
ng ng ch i
kinh tÕ trong nö í vµ gi¶m sù phô thuéc vµo nhËp khÈu. Ngoµi ra, nh÷ng nghiª n
c
cø u chö a c«ng bèdo C«ng ty Tö vÊn Ph¸t triÓn DÞ vô thùc hiÖn theo yª u cÇu cña
ch
ChÝ phñ Dominica, Hå K«ng vµ bang Nova Scotia (Canada) ®· chØ ra r»ng
nh ng
chÊt lö î vµ sè lö î c¸c lo¹i h× dÞ vô hç trî kinh doanh ë ®Þ phö ¬ng lµ
ng ng nh ch a
mét trong nh÷ng yÕu tè ¶nh hö ëng ®Õn qu¸ tr× ra quyÕt ®Þ cña c¸c nhµ ®Çu tö
nh nh
nö í ngoµi.
c
1.2.6. NÕu xÐt theo gãc ®é triÓn vä ph¸t triÓn th× phö ¬ng thø c ho¹t ®éng “hËu
ng
v¨n phßng” lµ mét xu hö í quan trä trong dÞ vô hç trî kinh doanh. § ã lµ
ng ng ch
viÖ c cung cÊp tõ xa bÊt kú mét chø c n¨ng hç trîkinh doanh nµo nhö xö lý sè liÖu,
m«i gií kh¸ch hµng, ®ßi bå thö ê b¶o hiÓm. OECD ö í tÝ nhu cÇu cña thÞ
i i ng c nh
ng ch ö c
trö ê vÒ dÞ vô “hËu v¨n phßng” n¨m 1998 mµ c¸c n í ®ang ph¸t triÓn cã thÓ
cung cÊp xÊp xØ 438 tû USD, hoÆc Ý nhÊt b»ng 15% tæ ng gi¸ trÞ xuÊt khÈu hiÖn
t
hµnh cña c¸c nö í kh«ng thuéc OECD. VÝ dô, nhu cÇu cña thÕ gií vÒ cung cÊp
c i
chØ dÉn thuè kho¶ng 200 triÖu USD, vÒ ph¸p lý 400 triÖu USD, vÒ phÇn mÒm m¸y
c
tÝ tö ¬ng thÝ cho n¨m 2000 (sù cè Y2K) vö î 600 triÖu USD. Riª ng c¸c c«ng
nh ch t
ty lí cña Mü ®· chi 50 tû USD mét n¨m cho xö lý th«ng tin, trong ®ã tè thiÓu
n i
2
DÞ vô hç trîkinh doanh vµ dÞ vô chuyª n nghiÖ p trong trö ê hî nµy bao gå c¸c dÞ vô
ch ch ng p m ch
ch nh, ö
nhö kÕ to¸n, qu¶ng c¸o, kiÓm to¸n, kiÕn tróc vµ thiÕt kÕ, dÞ vô m¸y tÝ t vÊn kü thuËt, c¸c dÞch
vô m«i trö ê c¸c dÞ vô ph¸p luËt, tö vÊn qu¶n lý, nghiª n cø u thÞtrö ê vµ cung cÊp lao ®éng.
ng, ch ng
8
kho¶ng 20% cã thÓ ®ö î cung cÊp trong mét m«i trö ê “hËu v¨n phßng” ë c¸c
c ng
nö í ®ang ph¸t triÓn. Ví dù ®o¸n kh¶ n¨ng t¨ng trö ëng cao vµ tiÒm n¨ng t¹o viÖ c
c i
lµm, c¸c ChÝ phñ Barbados, BØ, Canada, Ailen, Jamaica, Hµ Lan, Philipin, St.
nh
Kitts vµ St. Lucia ®· thµnh lËp nh÷ng hiÖ p héi ph¸t triÓn ®Æc biÖ t nh»m thu hót
ngµnh kinh doanh nµy tõ nö í ngoµi.
c
1.3. Nh÷ng yÕ tè cña dÞ vô hç trî kinh doanh c¹nh tranh quèc tÕ
u ch
1.3.1. Chø ng nhËn vÒ tiª u chuÈn trong c¸c ngµnh dÞ vô hç trîkinh doanh lµ mét
ch
nh ö
kh¸i niÖm mang tÝ tù ®iÒu chØnh. HoÆc lµ b¾t buéc (nh ví h¹ch to¸n kÕ to¸n)
i
hoÆc lµ tù nguyÖn (nhö ví tö vÊn qu¶n lý), trong c¸c nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn, hÇu hÕt
i
mç ngµnh dÞ vô hç trî kinh doanh ®Òu thµnh lËp riª ng mét hiÖp héi ngµnh cã
i ch
thÈm quyÒn cÊp giÊy chø ng nhËn cho nh÷ng nhµ cung cÊp dÞ vô chuyª n nghiÖ p ví
ch i
®ßi hái hä ph¶i cã tö c¸ch ®¹o ®ø c nghÒ nghiÖp nhÊt ®Þ HiÖp héi nµy thö ê quy
nh. ng
®Þ tiª u chuÈn chung, theo ®ã nh÷ng chuyª n gia ®ö î cÊp chø ng chØ ph¶i tá râ n¨ng
nh c
lùc vµ kinh nghiÖm cña m× C¸c hiÖp héi lu«n ®ßi hái c¸c thµnh viª n ph¶i liª n tôc
nh.
hä tËp, n©ng cao tr× ®é ®Ó gi÷ ®ö î giÊy chø ng nhËn, ®å thê còng chø ng tá
c nh c ng i
nh nh ö ng
m× tu©n thñ qui ®Þ cña ngµnh vÒ hµnh vi ø ng xö. C¸c hiÖp héi th ê ®ãng vai
trß gi¸m s¸t c¸c doanh nghiÖp theo nh÷ng th«ng lÖ què tÕ tè nhÊt vµ khuyÕn khÝ
c t ch
nh c p ö ng
c¸c thµnh viª n cña m× hä tËp ®Ó theo kÞ xu h í què tÕ th«ng qua nh÷ng lùa
c
chä vÒ ®µo t¹o.
n
1.3.2. § Ó ®¶m b¶o ¸p dông hÖ thè tiª u chuÈn kiÕn thø c chung, gi÷a c¸c ngµnh vµ
ng
hÖ thè ®µo t¹o ph¶i cã mè liª n kÕt chÆt chÏ. Chö ¬ng tr× hä vµ ®µo t¹o nh÷ng
ng i nh c
ngö ê mí ra trö ê theo nh÷ng tËp qu¸n c«ng nghiÖp cò, l¹c hËu sÏ kh«ng h÷u Ý
i i ng ch
cho mét môc tiª u nµy. Ngµy cµng cã nhiÒu nh÷ng chö ¬ng tr× ®µo t¹o chuyª n
nh
nghiÖp vµ kü thuËt ®ö î sù gióp ®ì cña c¸c héi ®å tö vÊn ngµnh nh»m ®¶m b¶o
c ng
cho chö ¬ng tr× hä tËp toµn diÖn vµ thÝ hî NhiÒu doanh nghiÖp kinh doanh
nh c ch p.
ch ch ö ng
dÞ vô cßn khuyÕn khÝ hoÆc yª u cÇu tiÕn hµnh thùc tËp cã h í dÉ n nhö : thùc
tËp ng¾n ngµy, thùc tËp nghÒ, thùc tËp néi tró v.v..
1.3.3. XÐt theo gãc ®é kh¸ch hµng, c«ng ty dÞ vô hç trîkinh doanh n¨ng ®éng lµ
ch
c«ng ty cung cÊp dÞ vô mét cöa, gi¶i quyÕt mét c¸ch cã hiÖu qu¶ c¸c nhu cÇu cña
ch
kh¸ch hµng. KiÓu “mét cöa” cã thÓ ®¹t ®ö î th«ng qua liª n minh chiÕn lö î gi÷a c¸c
c c
c«ng ty thuéc nhiÒu chuyª n ngµnh kh¸c nhau hoÆc b»ng c¸ch mç c«ng ty ho¹t ®éng
i
trª n nhiÒu ngµnh. VÝdô: c¸c c«ng ty kÕ to¸n ® · më réng c¬ cÊu c¸n bé nh©n viª n
sang lÜnh vùc c«ng nghÖ th«ng tin, tö vÊn dÞ vô hç trîkinh doanh, vµ (gÇn ®©y)
ch
sang c¶ nh÷ng dÞ vô ph¸p lý. Kh¸ch hµng b©y giêkh«ng chØ dõng l¹i ë nh÷ng dÞ
ch ch
vô c¬ b¶n ®· ®ö î chuÈn hãa, mµ hä muè c¸c c«ng ty dÞ vô ph¸t hiÖ n ra nhu
c cßn n ch
cÇu cho hämét c¸ch chÝ x¸c vµ cung cÊp nh÷ng gi¶i ph¸p theo ý kh¸ch hµng cã
nh
kh¶ n¨ng thay ®æ i cao.
1.3.4 Mét trong nh÷ng ®Æc ®iÓm cña dÞ vô hç trî kinh doanh trong nhiÒu nÒn
ch
kinh tÕ hiÖn nay lµ c¸c c«ng ty ph¶i ho¹t ®éng trong khu«n khæ nh÷ng luËt lÖ rö êm
rµ, quy chÕ lu«n ®ö î ban hµnh trö í khi c¸c nhµ ho¹ch ®Þ chÝ s¸ch nhËn thø c
c c nh nh
®ö î kh¶ n¨ng thö ¬ng m¹i hãa c¸c dÞ vô hçtrîkinh doanh. Trong vµi n¨m qua, Tæ
c ch
p ö
chø c Hî t¸c vµ Ph¸t triÓn kinh tÕ (OECD) ® · thùc hiÖn mét ch ¬ng tr× nh»m x¸c
nh
®Þ vµ th¸o gình÷ng khã kh¨n, c¶n trë trong thö ¬ng m¹i què tÕ vÒ dÞ vô chuyª n
nh c ch
nghiÖp (OECD 1997). Chö ¬ng tr× nµy hç trî tÝ cùc cho dÞ vô hç trî kinh
nh ch ch
9
doanh, v×nã chØ ra r»ng c¸c c«ng ty dÞ vô c¹nh tranh què tÕ sÏ ph¸t triÓn mét khi
ch c
c¸c ChÝ phñ thùc thi nh÷ng biÖn ph¸p sau:
nh
• Cho phÐp c¸c nhµ cung cÊp dÞ vô chä mét h× thø c c¹nh tranh cao nhÊt lµ
ch n nh
h× thø c së h÷u thay v×cÊm h× thø c s¸p nhËp.
nh nh
• Cho phÐp cã quan hÖ ®è t¸c gi÷a nh÷ng nhµ tö vÊn chuyª n nghiÖ p ®ö î cÊp phÐp
i c
trong nö í ví nö í ngoµi, bao gå c¶ së h÷u cæ phÇn nö í ngoµi.
c i c m c
• § ¶m b¶o viÖc cÊp phÐp vµ cÊp chø ng chØ x¸c nhËn ph¶i dùa trª n c¬ së n¨ng lùc
(thay v×dùa trª n c¬ së què tÞ hoÆc n¬i cö tró)
c ch
• § ¶m b¶o r»ng nh÷ng c¬ quan qu¶n lý què gia (vÝdô c¸c hiÖp héi ngµnh) thi hµnh
c
nh÷ng chuÈn mùc ®¹o ®ø c vµ c«ng nhËn c¸c chø ng chØ ®µo t¹o hoÆc chø ng chØ
thùc hµnh do c¶ trong nö í vµ nö í ngoµi cÊp.
c c
Nh÷ng thay ®æ i chÝ s¸ch nhö vËy cµng trë nª n cÇn thiÕt khi mµ c¸c nö í trong Tæ
nh c
chø c Thö ¬ng m¹i thÕ gií (WTO) ®ang trª n ®ö ê kª u gä ®ßi gì bá dÇn hµng rµo
i ng i
ö c
thuÕ quan, trong ®ã cã c¸c h¹n chÕ què gia vÒ viÖ c c¬ cÊu tæ chø c, së h÷u n í
c
ngoµi hoÆc vÒ chø ng chØ chuyª n m«n.
1.4. DÞ vô hç trî kinh doanh trong nÒn kinh tÕ x· héi chñ nghÜ
ch a
1.4.1. Trª n c¬ së kinh tÕ hä M¸c-xÝ c¸c nÒn kinh tÕ X· héi chñ nghÜa vÉ n
c t,
coi dÞ vô lµ ho¹t ®éng “phi s¶n xuÊt”, kh«ng t¹o ra gi¸ trÞ vµ dÉ n ®Õn k×
ch m
h· m sù t¨ng trö ëng cña dÞ vô (xem Riddle, 1991b). Trong b¶y n¨m võa qua,
ch
nh÷ng nÒn kinh tÕ chuyÓn ®æ i ë Trung vµ § «ng ¢ u ®· cè g¾ng ph¸t triÓn nhanh
ngµnh dÞ vô hç trî kinh doanh vµ thõa nhËn chóng lµ “nh÷ng yÕu tè trung
ch
gian mang tÝ quyÕt ®Þ dÉ n ®Õn nh÷ng s¸ng t¹o c«ng nghÖ, qu¶n lý vµ c¬
nh nh
cÊu” (xem Kigyussy-Schmidt, 1998, tr.9). Sù thiÕu quan t©m chó ý ph¸t triÓn
lÜnh vùc dÞ vô trong c¸c chÝ s¸ch X· héi chñ nghÜa dÉn ®Õn thiÕu nh÷ng
ch nh
quy chÕ thÝ hî cung cÊp dÞ vô kh«ng hiÖ u qu¶, chËm trÔ vµ kh«ng ®¸ng
ch p, ch
tin cËy; néi dung, chÊt lö î dÞ vô nghÌo nµn (xem Berthelot, 1996;
ng ch
Kostecki& Fehervary, 1996).
1.4.2. Mét nghiª n cø u quan trä vÒ nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh t¹i
ng ch
Céng hßa Czech, § ø c, Hungary, Ba Lan, vµ Slovenia ®· ghi l¹i nh÷ng mÐo mã
vÒ ph¸t triÓn trö í ®©y vµ ph©n tÝ nh÷ng thay ®æ i hiÖ n ®ang diÔn ra (xem
c ch
Ghibutiu, 1998; Kigyossy-Schmidt, 1998; Zeman, 1996, 1998). Trong m«i
trö êng mµ c¸c doanh nghiÖ p thuéc vÒ chÝ phñ, sÏ Ý cã nh÷ng ®éng lùc thóc
nh t
®Èy ®¹t n¨ng suÊt vµ hiÖ u qu¶. Khi c¸c doanh nghiÖ p ®ö î tö nh©n hãa vµ ph¶i
c
chÞ sù c¹nh tranh cña thÞ trö ê quèc tÕ, häcÇn ®ö î sù trî gióp tõ c¸c c«ng
u ng c
ö ng
ty dÞ vô chuyª n s©u trong viÖ c kiÓm so¸t chi phÝ vµ n©ng cao chÊt l î s¶n
ch
phÈm cña m× Sù t¨ng trö ëng trong dÞ vô hç trîkinh doanh ®· cho thÊy nã
nh. ch
kh«ng chØ t¨ng cö ê kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖ p trong nö í
ng c
10
ö
mµ cßn t¹o thª m c«ng ¨n viÖ c lµm vµ thu hót c¸c nhµ ®Çu t nö í ngoµi (xem
c
Ghibutiu, 1998).
1.5. DÞ vô ë ViÖ Nam
ch t
1.5.1. C¸c dÞ vô cña nÒ kinh tÕ trong nö íc. § Õn n¨m 1996 c¸c ngµnh dÞ
ch n ch
vô ®· chiÕm 44% GDP cña ViÖt Nam. (xem B¶ng 3). Nhö ng tr¸i ngö î víi c
nh÷ng nÒn kinh tÕ thÞtrö ê ®· ph¸t triÓn n¬i nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh
ng ch
chiÕm kh«ng dö í 10% cña s¶n lö î trong nö íc (vÝ dô, Singapore, 1986),
i ng
nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh cña ViÖt Nam chØ chiÕm chö a ®Çy 1% tæ ng
ch
s¶n lö î trong nö í Tuy nhiª n, t× h× ®ang cã chuyÓn biÕn: lÜnh vùc dÞ
ng c. nh nh ch
vô hç trî kinh doanh vµ tµi chÝ ®· cã sù t¨ng trö ëng rÊt nhanh tõ n¨m 1990
nh
víi tè ®é hÇu nhö gÊp ®«i ngµnh s¶n xuÊt chÕ t¹o. Mét lÜnh vùc kh¸c còng cã
c
sù t¨ng trö ëng nhanh lµ x©y dùng bëi ®Êt nö íc ®ang bö í vµo giai ®o¹n t¸i
c
thiÕt vµ më réng n¨ng lùc.
B¶ng 3: Tæng s¶n phÈm quèc néi theo ngµnh ë ViÖ Nam: 1990-1996
t
(Theo gi¸ cè ®Þ n¨m 1989)
nh
PhÇn tr¨m GDP T¨ng trö ëng trung b×nh
hµng n¨m (1990-1996)
Ngµnh 1990 1996
N«ng nghiÖp 41 32 4,4
(bao gå c¶ l©m nghiÖp vµ
m
thñy s¶n)
C«ng nghiÖp
(gå khai kho¸ng, c¬ khÝchÕ
m 19 24 13,2
t¹o vµ c«ng Ých)
DÞ vô :
ch 40 44 9,5
X©y dùng 4 5 13,5
Giao th«ng vËn t¶i/bö u chÝnh 2 2 8,0
B¸n bu«n/b¸n lÎ 12 12 8,1
Tµi chÝnh/b¶o hiÓm* 1 2 16,8
Hµnh chÝ c«ng céng vµ
nh 21 23 9,2
céng ®å ng/c¸ nh©n
Tæ ng 100% 100% 8,4%
*Gi¶ thiÕt cã bao gå dÞ vô hç trîkinh doanh.
m ch
Nguå Niªn gi¸m thèng kª ViÖ Nam 1997, NXB Thèng kª
n: t
11
1.5.2. Tû lÖ lùc lö î lao ®éng lµm viÖ c cho c¸c c«ng ty dÞ vô vÉn cßn thÊp,
ng ch
nhö ng con sè ®ã ®ang t¨ng dÇn lª n (xem B¶ng 4). Tõ 1990 ®Õn n¨m 1995, c¸c
ngµnh dÞ vô ®· t¹o ra 1,4 triÖu viÖ c lµm. § ¸ng tiÕc lµ nh÷ng sè liÖu vÒ t¹o viÖ c
ch
lµm trong tõng lÜnh vùc cßn chö a ®ö î c«ng bè N¨m 1995 mø c GDP trung b×
c . nh
tÝ trª n mç c«ng nh©n ngµnh dÞ vô lµ 2.876 ngµn ®å so ví 2.375 ngµn ®å
nh i ch ng i ng
cña ngµnh c«ng nghiÖp s¶n xuÊt.
B¶ng 4: Lao ® éng ph© n theo ngµnh ë ViÖ Nam: 1990-1995
t
(triÖ ngö êi)
u
PhÇn tr¨m lao ®éng Thay ®æ i (1990-1995)
Ngµnh 1990 1995 T¨ng trö ëng ViÖ c lµm
hµng n¨m mí i
N«ng nghiÖp
(bao gå c¶ l©m nghiÖp vµ
m 72% 69% 2,0% +2,2
thñy s¶n)
C«ng nghiÖp
(bao gå c¶ khai kho¸ng,
m 11% 12% 4,3% +0,8
c¬ khÝchÕ t¹o vµ c«ng Ých)
DÞ vô
ch 17% 19% 4,9% +1,4
Tæ ng 100% 100% 2,7% +4,4
Nguå ESCAP, Niª n gi¸m Thè kª Ch©u ¸ vµ Th¸i B× Dö ¬ng n¨m 1996.
n: ng nh
1.5.3. C¸n c©n thanh to¸n. XuÊt khÈu dÞ vô ®· chiÕm phÇn ®¸ng kÓ trong
ch
thö ¬ng m¹i què tÕ cña ViÖt Nam (xem B¶ng 5), ®Æc biÖ t lµ so ví mø c trung b×
c i nh
dö í 20% cña c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn toµn cÇu. § Õn n¨m 1995, ViÖ t Nam ®· cã
i c
thÆng dö trong c¸n c©n thanh to¸n vÒ dÞ vô, vµ tõ 1993 ®Õn 1995 tè ®é t¨ng
ch c
trö ëng cña nã ®· gÊp ®«i t¨ng trö ëng kim ng¹ch bu«n b¸n hµng hãa cña ViÖ t
Nam. Tuy nhiª n, tè ®é ®ã ®· chËm l¹i ®¸ng kÓ tõ sau 1995 mµ kh«ng râ nguyª n
c
nh©n. Nh÷ng sè liÖu s¬ bé cña nöa ®Çu n¨m 1998 cho thÊy t× tr¹ng suy gi¶m vÉn
nh
®ang tiÕp tôc.
B¶ng 5: C¸n c© n thanh to¸n cña ViÖ Nam: 1993-1997
t
PhÇn tr¨m trong tæ ng sè T¨ng trö ëng hµng n¨m
XuÊt khÈu 1993 1995 1997 1993-1995 1995-1997
Hµng hãa 79% 71% 78% 32,0% 31,3%
DÞ vô:
ch 21% 29% 22% 63,9% 10,4%
VËn t¶i 3
12
VËn t¶i hµnh kh¸ch 0
D.vô Nhµ nö í c 0
Cßn l¹i: 19
T.chÝnh/b¶o hiÓm 0
ViÔn th«ng 1
DÞ vô kh¸c
ch 18
Tæ ng xuÊt khÈu 100% 100% 100% 39,1% 25,7%
PhÇn tr¨m trong tæ ng sè T¨ng trö ëng hµng n¨m
NhËp khÈu 1993 1995 1997 1993-1995 1995-1997
Hµng hãa 84% 80% 77% 46,1% 16,9%
DÞ vô:
ch 16% 20% 23% 66,1% 28,2%
VËn t¶i 2
VËn t¶i hµnh kh¸ch 0
D.vô Nhµ nö í c 0
Cßn l¹i: 21
T.chÝ nh/b¶o hiÓm 0
ViÔn th«ng 0
DÞ vô kh¸c
ch 21
Tæ ng nhËp khÈu 100% 100% 100% 49,6% 19,3%
Nguå Ng©n hµng Nhµ nö íc ViÖ Nam
n: t
1.5.4. Trong n¨m 1994 vµ 1995 tè ®é nhËp khÈu còng t¨ng tö ¬ng ®è nhanh cho
c i
thÊy cã nh÷ng c¬ héi ®¸ng kÓ ®Ó thay thÕ nhËp khÈu nÕu mét sè ngµnh dÞ vô hç
ch
trîkinh doanh then chè ®ö î cñng cè Tuy nhiª n cÇn ph¶i chØ ra r»ng tè ®é t¨ng
t c . c
trö ëng tö ¬ng ®è cao tõ n¨m 1995 ®Õn 1997 cho thÊy c¸c doanh nghiÖ p xuÊt khÈu
i
ViÖ t Nam ngµy cµng dùa nhiÒu vµo nhËp khÈu dÞ vô hç trî kinh doanh. ViÖ c
ch
t¨ng cö ê thóc ®Èy nh÷ng dÞ vô hçtrîkinh doanh trong nö í cã thÓ c¹nh tranh
ng ch c
què tÕ lµ mét bö í tiÕn quan trä nh»m ®¹t thÆng dö trong c¸n c©n thanh to¸n.
c c ng
1.6. Nh÷ng yÕ tè ¶nh hö ëng ® Õ sù t¨ ng trö ëng dÞ vô hç trî kinh doanh
u n ch
cña ViÖ Nam
t
1.6.1. Lµ mét nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa tËp trung nª n lÜnh vùc dÞ vô hç trîkinh
ch
doanh cña ViÖt Nam kh«ng ph¶i lµ môc tiª u ®ö î chó trä ph¸t triÓn hay trë
c ng
thµnh môc tiª u cña c¸c chiÕn lö î thu hót ®Çu tö . Tr¶i qua vµi thËp kû, dö í mét
c i
c¬ chÕ qu¶n lý kinh tÕ cò, lÜnh vùc dÞ vô ®ö î coi lµ “phi s¶n xuÊt” so ví lÜnh
ch c i
vùc “s¶n xuÊt” cña n«ng nghiÖp vµ s¶n xuÊt chÕ t¹o. Tuy nhiª n tõ khi b¾t ®Çu c«ng
cuéc § æ i Mí th¸i ®é vµ quan niÖm chung ®· dÇn dÇn thay ®æ i. LÜnh vùc dÞ vô
i, ch
ngµy cµng ®ö î c«ng nhËn lµ mét nh©n tè®ãng gãp quan trä vµo GDP què gia.
c ng c
§ Æc biÖt, do ®Ò nghÞ cña Phßng thö ¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖ p ViÖ t Nam cï ví ng i
mét sè c¬ quan h÷u quan kh¸c trong nö í nh÷ng v¨n b¶n hö í dÉn vÒ ®Çu tö
c, ng
trong nö í ®· ®ö î söa ®æ i ®Ó t¹o c¬ së chó ý nhiÒu h¬n ®Õn nh÷ng yª u cÇu cña
c c
13
c¸c doanh nghiÖp kinh doanh dÞ vô. Nh÷ng thay ®æ i cô thÓ bao gå nh÷ng
ch m
khuyÕn khÝ c«ng bètrong LuËt § Çu tö trong nö í vµ ë ®ã cã ®Ò cËp tí sù thµnh
ch c i
ö
lËp vµ ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖ p dÞ vô t nh©n.
ch
1.6.2. § Ó cñng cè t¨ng cö ê dÞ vô hç trî kinh doanh, cÇn ph¶i nhí lµ cã
ng ch
nh÷ng th¸ch thø c nhÊt ®Þ vÒ chÝ trÞvµ tö tö ëng ®è ví viÖ c ph¸t triÓn dÞ vô
nh nh i i ch
mµ ViÖt Nam còng ph¶i g¸nh chÞ nhö nh÷ng nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn/qu¸ ®é
u
kh¸c. Nh÷ng khã kh¨n thö th¸ch nµy cã thÓ gép thµnh n¨m nhãm sau: kh¶ n¨ng tù
®iÒu tiÕt bÞh¹n chÕ, thiÕu sù cä ví c¹nh tranh què tÕ; vai trß chi phè cña c¸c
x¸t i c i
doanh nghiÖp dÞ vô Nhµ nö í nh÷ng trë ng¹i ®è ví t× thuª dÞ vô, vµ ®¸nh
ch c, i i m ch
gi¸ thÊp gi¸ trÞdÞ vô hçtrîkinh doanh.
ch
1.6.3. H¹n chÕ vÒ kh¶ n¨ng tù ®iÒ tiÕt. Mét trong nh÷ng c¬ chÕ quan trä ®Ó
u ng
ph¸t triÓn chÊt lö î cña dÞ vô hç trî kinh doanh lµ sù h× thµnh nh÷ng hiÖ p
ng ch nh
héi cã quyÒn tù chñ phôc vô cho nhiÒu chø c n¨ng nhö gi¸o dôc céng ®å kinh ng
doanh vÒ gi¸ trÞ cña mét dÞ vô, thÈm ®Þ kh¸ch quan vÒ n¨ng lùc cña ng ê
ch nh ö i
cung cÊp dÞ vô (th«ng qua cÊp phÐp hoÆc chø ng nhËn), x©y dùng vµ thùc thi
ch
nh÷ng qui t¾c vÒ hµnh vi, ø ng xö (g¾n kÕt ví nh÷ng th«ng lÖ , qui t¾c tè nhÊt cña
i t
què tÕ), ®¶m b¶o cho gi¸o dôc ®µo t¹o chuyª n nghiÖ p ®ö î liª n tôc (CPE). Cho
c c
®Õn nay chö a mét lÜnh vùc dÞ vô hç trîkinh doanh nµo cña ViÖ t Nam cã ® î
ch ö c
mét c¬ chÕ nhö vËy.
1.6.4. ThiÕu sù cä x¸t víi c¹nh tranh quèc tÕ. Mét yÕu tè n÷a lµm h¹n chÕ sö
dông dÞ vô cña c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá lµ thiÕu tiÕp xóc trùc tiÕp ví ¸p lùc
ch i
c¹nh tranh toµn cÇu. NhiÒu doanh nghiÖ p võa vµ nhá chØ ®ö î phÐp “bu«n b¸n”
c
th«ng qua c¸c c¬ quan thö ¬ng m¹i ViÖ t Nam hoÆc c¸c doanh nghiÖ p tö ¬ng tù
thuéc së h÷u Nhµ nö í vµ phô thuéc vµo hä
c, trong viÖ c t× kiÕm nh÷ng th«ng tin
m
ö c
thÞtrö ê cÇn thiÕt. V×vËy c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá vÉn kh«ng ý thø c ® î vÒ
ng
nh÷ng ®Çu vµo chuyª n m«n cã thÓ n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hälª n mét
c¸ch ®¸ng kÓ.
1.6.5. Vai trß chi phèi cña c¸c doanh nghiÖ dÞ vô Nhµ nö íc. Kh¶ n¨ng ph¸t
p ch
triÓn vµ duy tr× kinh nghiÖm chuyª n gia phô thuéc vµo viÖ c cã mét c¬ së kh¸ch
hµng ®ñ lí ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ qui m«. NÕu phÇn lí nhu cÇu tù ®éng tËp trung
n n
vµo c¸c doanh nghiÖp Nhµ nö í nhö ë ViÖ t Nam hiÖn nay th× nh÷ng ngö ê cung
c i
cÊp dÞ vô hç trîkinh doanh tö nh©n khã mµ c¹nh tranh ®ö î trõ khi hä®· cã
ch c,
s½n thÞ trö ê xuÊt khÈu gióp hät× kiÕm thª m kh¸ch hµng ®Ó duy tr× sù t¨ng
ng m
ö c
trö ëng cña m× V×vËy sù c¹nh tranh trùc tiÕp cña c¸c c«ng ty Nhµ n í ®· c¶n
nh.
trë sù ph¸t triÓn dÞ vô hçtrîkinh doanh cña khu vùc tö nh©n. [Mét nghiª n cø u ë
ch
ó c (ñy ban C«ng nghiÖp, 1997) ®ang thö x¸c ®Þ vai trß tè ö u cña c¸c c¬ quan
nh i
Nhµ nö í nh»m hçtrîsù t¨ng trö ëng vµ ph¸t triÓn cña khu vùc dÞ vô tö nh©n.]
c ch
1.6.6. Nh÷ng trë ng¹i ®èi víi t× thuª dÞ vô. ë nhiÒu nö í ChÝ phñ ®ãng
m ch c, nh
vai trß then chè trong viÖc khuyÕn khÝ n©ng cao chÊt lö î cña dÞ vô hç trî
t ch ng ch
kinh doanh th«ng qua viÖc ®Æt hµng cho khu vùc tö nh©n ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng yª u
14
cÇu cña ChÝ phñ. Mét trong nh÷ng lý do cña viÖ c ký hî ®å thuª dÞ vô lµ ®Ó
nh p ng ch
sö dông hiÖu qu¶ h¬n c¸c nguå vè cña Nhµ nö í Khi nh÷ng chø c n¨ng cña
n n c.
ChÝ phñ ®ö î chuyÓn sang thµnh d¹ng kinh doanh (vµ cã nhu cÇu t¹o ra lî
nh c i
nhuËn rßng) th× ngµy cµng thÊy cÇn ph¶i t× thuª dÞ vô bª n ngoµi nh»m gi¶m
m ch
nh÷ng chi phÝcè®Þ vµ c¶i thiÖn n¨ng lùc c¹nh tranh chung cña chóng.
nh
1.6.7. Tuy nhiª n, ë ViÖt Nam, l· nh ®¹o cña c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í phÇn lí
c n
®ö î ®¸nh gi¸ dùa trª n qui m« ho¹t ®éng (®ö î tÝ b»ng sè lö î c¸n bé, c«ng
c c nh ng
nh©n viª n) thay v×dùa vµo lî nhuËn rßng. H¬n n÷a, mä lî nhuËn t¹o ra ®Òu ® a
i i i ö
vµo mét quü chung thay v×®Æt dö í sù qu¶n lý vµ kiÓm so¸t cña gi¸m ®è V×vËy
i c.
kh«ng khuyÕn khÝ t× kiÕm dÞ vô hç trî kinh doanh tõ ngoµi mµ khuyÕn
ch m ch
khÝ duy tr× chi phÝ cè ®Þ cao, tù thùc hiÖn, tù lµm lÊy mä c«ng viÖ c vµ dÉn
ch nh i
®Õn duy tr×mét lö î lí c¸n bé, nh©n viª n.
ng n
1.6.8. Trong khu vùc tö nh©n, còng cßn cã nh÷ng c¶n trë t× thuª dÞ vô tõ
m ch
ngoµi dö í mét nÕp nghÜ phæ biÕn lµ “T«i sÏ tù lµm”. HÖ qu¶ lµ nÕu mét ai ®ã ®i
i
ö i
thuª dÞ vô ngoµi th×®iÒu ®ã ph¶n ¸nh sù yÕu kÐm trong ho¹t ®éng cña ng ê Êy.
ch
Mét ®iÓm kh¸c còng ®ö î chó ý, nhÊt lµ trong kinh doanh hé gia ®× lµ ®Æc tÝ
c nh nh
ng¹i chia sÎ th«ng tin vÒ ho¹t ®éng kinh doanh cña ngö ê nµy cho ngö ê kh¸c v×sî
i i
r»ng th«ng tin ®ã sÏ bÞlî dông.
i
1.6.9. § ¸nh gi¸ thÊp gi¸ trÞdÞ vô hç trî kinh doanh. § Ó cho viÖ c thuª dÞ
ch ch
vô hç trî kinh doanh cã ý nghÜa kinh tÕ ®è ví c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá,
i i
ö
c¸c gi¸m ®è qu¶n lý cÇn hiÓu r»ng viÖ c thuª ® ã lµ mét sù ®Çu t , nã sÏ n©ng
c
cao hiÖu qu¶ vµ n¨ng lùc c¹nh tranh tæ ng thÓ cho hä HiÖ n t¹i, c¶ gi¸m ®èc
.
qu¶n lý vµ c¸c tæ chø c thö ¬ng m¹i hç trî c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá ë ViÖ t
Nam ®Òu coi mét sè dÞ vô hç trî kinh doanh then chè lµ “tèn kÐm” mµ
ch t
kh«ng cÇn ph©n tÝ r»ng doanh thu t¨ng thª m do kÕt qu¶ cña ®i thuª cã thÓ sÏ
ch
bï trõ cho tè kÐm Êy.
n
1.7. Môc tiªu cña nghiªn cøu nµy
1.7.1. Nghiª n cø u nµy dùa trª n niÒm tin r»ng nh÷ng chuyÓn biÕn trong dÞ vô hç
ch
trîkinh doanh lµ yÕu tè quan trä gióp cho c¸c doanh nghiÖ p thuéc khu vùc tö
ng
nh©n t¨ng trö ëng. Nh÷ng mè liª n kÕt gi÷a cñng cè dÞ vô hç trî kinh doanh,
i ch
t¨ng cö ê n¨ng lùc cho c¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt võa vµ nhá, vµ ®Èy m¹nh
ng
nh÷ng ho¹t ®éng ®Çu tö ®ö î chØ ra trª n H× 2. ViÔn th«ng, dÞ vô m¸y tÝ vµ
c nh ch nh,
ch ö ng
tËp huÊn ®µo t¹o lµ nh÷ng dÞ vô n©ng cao chÊt l î ®Çu vµo ®è ví dÞ vôi i ch
nghiª n cø u thÞtrö ê h¹ch to¸n kÕ to¸n, vµ dÞ vô ph©n phè còng nhö ®è ví
ng, ch i, i i
3
dÞ vô tö vÊn, thiÕt kÕ/bao b×®ãng gãi.
ch
3
DÞ vô tö vÊn, thiÕt kÕ/bao b×®ãng gãi ®ö î vÏ b»ng ®ö ê chÊm chÊm trª n H× 2 bëi v× c¸c
ch c ng nh
nhµ s¶n xuÊt ViÖ t Nam thö ê kh«ng coi chóng lµ “rÊt quan trä trong vÞtrÝc¹nh tranh cña hä
ng ng” .
15
1.7.2. Môc tiª u cña Nghiª n cø u lµ ®¸nh gi¸ n¨ng lùc c¹nh tranh (vÒ kh¶ n¨ng s½n
cã vµ chÊt lö î cña mét sèlÜnh vùc dÞ vô hçtrîkinh doanh chñ chè ®è ví c¸c
ng) ch t i i
ö c
doanh nghiÖp võa vµ nhá cña ViÖ t Nam, vµ x¸c ®Þ c¸c b í cÇn thiÕt ®Ó t¨ng
nh
ö
cö ê vµ n©ng cao chóng. C¸c môc tiª u cô thÓ nh sau:
ng
a) X¸c ®Þ tÇm quan trä cña dÞ vô hç trîkinh doanh ®è ví c¸c doanh nghiÖp
nh ng ch i i
võa vµ nhá cña ViÖt Nam.
b) § ¸nh gi¸ chÊt lö î cña dÞ vô hçtrîkinh doanh ®ang cã, vµ so s¸nh ví nh÷ng
ng ch i
chuÈn mùc què tÕ.c
c) X¸c ®Þ khè lö î nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh s½n cã (tû lÖ gi÷a
nh i ng ch
cung/cÇu).
d) Xem xÐt mét sè dÞ vô cô thÓ ®ang ®ö î gií thiÖ u tí c¸c c«ng ty trª n c¬ së cã
ch c i i
so s¸nh ví nh÷ng lo¹i trîgióp mµ hä
i cÇn.
e) X¸c ®Þ nh÷ng thay ®æ i trong c¸c dÞ vô hç trîkinh doanh then chè cã thÓ t¹o
nh ch t
nª n sù kh¸c biÖt nhÊt trong c¹nh tranh cho c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá cña ViÖ t
Nam.
f) § Ò xuÊt khuyÕn nghÞ nh»m gi¶i quyÕt nh÷ng thiÕu hôt trong c¸c c«ng cô chiÕn
lö î ®Ó thay ®æ i, bao gå c¶ nh÷ng khuyÕn nghÞ ®è ví vai trß cña Quü Ph¸t
c m i i
triÓn Dù ¸n Mª K«ng.
1.7.3. Nghiª n cø u nµy lµ mét bö í ®Çu tiª n trong nh÷ng cè g¾ng cña Chö ¬ng
c
tr× Ph¸t triÓn Dù ¸n Mª K«ng nh»m hç trîsù t¨ng trö ëng vµ lî nhuËn cho c¸c
nh i
doanh nghiÖp võa vµ nhá cña khu vùc tö nh©n ë ViÖ t Nam. Nã cßn bæ sung cho
bÊt cø mét chiÕn lö î t¨ng trö ëng kinh tÕ nµo cã liª n quan ®Õn viÖ c ®Èy m¹nh ®Çu
c
tö nö í ngoµi, bëi v×chÊt lö î vµ sù s½n cã cña dÞ vô hç trîkinh doanh lµ mét
c ng ch
trong nh÷ng yÕu tèsë t¹i hÊp dÉn ®è ví c¸c nhµ ®Çu tö nö í ngoµi.
i i c
16
H× 2
nh
DÞ vô kinh doanh ë ViÖ Nam
ch t
Nghiªn cøu
thÞtr- êng
ViÔn th«ng vµ m¹ng
Internet
DÞ vô h¹ch to¸n
ch
KÕto¸n
DNVVN
Thñ tôc s¶n xuÊt
DÞ vô
ch DÞ vô
ch ph© n phèi hµng ho¸
m¸y tÝnh kinh doanh
ThiÕ kÕvµ
t
bao b×
DÞ vô
ch
® µo t¹o
DÞ vô
ch
t- vÊn
T¨ng c- êng n¨ng lùc
T¨ng c- êng
dÞ vô kinh doanh
ch cho DNVVN
17
18
PhÇ n 2
PhÖ ¬ng ph¸ p luËn
2.1. C«ng viÖ chuÈn bÞ
c
2.1.1. Nhãm ®iÒu tra kh¶o s¸t cña nghiª n cø u nµy gå c¸c chuyª n gia cñaC«ng ty
m
ö
Tö vÊn ph¸t triÓn DÞ vô (Vancouver, Canada) vµ C«ng ty t vÊn Thiª n Ng©n (Hµ
ch
Néi vµ thµnh phèHåChÝMinh). § Ó chuÈn bÞ nhãm ®· nghiª n cø u nh÷ng c«ng tr×
, nh,
tµi liÖu cña què tÕ vÒ dÞ vô hç trîkinh doanh, vai trß cña chóng trong c¹nh tranh
c ch
c«ng nghiÖp, vµ nh÷ng yÕu tè hç trîchóng ph¸t triÓn. Nhãm cßn nghiª n cø u nh÷ng
tµi liÖu liª n quan ®Õn kinh tÕ cña ViÖt Nam, hiÖ n tr¹ng ph¸t triÓn cña c¸c doanh
nghiÖp võa vµ nhá, dÞ vô hç trîkinh doanh ®ang cã ë ViÖt Nam, vµ nh÷ng h í
ch ö ng
ö u tiª n ph¸t triÓn kinh tÕ cña ViÖt Nam.
2.1.2. Nhãm nghiª n cø u nhËn thÊy r»ng b¶n th©n c¸c c«ng ty cung cÊp dÞ vô hç
ch
trîkinh doanh ®· sö dông mét lo¹t nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh kh¸c lµm ®Çu
ch
vµo cho m× Nhö vËy nÕu muè nghiª n cø u mét c¸ch ®Çy ®ñ nh÷ng dÞ vô hç trî
nh. n ch
kinh doanh hç trîcho c¹nh tranh cña ngµnh s¶n xuÊt chÕ t¹o th× cÇn ph¶i t× hiÓum
xem liÖu c¸c c«ng ty cung cÊp dÞ vô hç trîkinh doanh cã nh÷ng dÞ vô ®Çu vµo
ch ch
®óng lo¹i vµ chÊt lö î mµ hä n ®Ó cung cÊp cho c¸c nhµ s¶n xuÊt hay kh«ng. V×
ng cÇ
vËy, nhãm nghiª n cø u ®· quyÕt ®Þ pháng vÊn c¶ c«ng ty s¶n xuÊt (hµng hãa) vµ
nh
c«ng ty cung cÊp dÞ vô hç trîkinh doanh vÒ ®¸nh gi¸cña hä i ví nh÷ng dÞ
ch ®è i ch
vô hç trîkinh doanh cña ViÖt Nam mµ hä vµ ®· sö dông, tiÕp ®ã lµ nh÷ng c©u
cÇn
hái ®è ví c¸c c«ng ty dÞ vô vÒ nh÷ng th¸ch thø c hä
i i ch ph¶i ®è mÆt ®Ó cung cÊp dÞ
i ch
vô hç trîkinh doanh t¹i ViÖt Nam. Sau khi hoµn tÊt c«ng viÖc chuÈn bÞ viÖ c nghiª n
,
cø u ®ö î tiÕn hµnh theo bè giai ®o¹n ®ö î nª u ra dö í ®©y.
c n c i
2.2. Lùa chän ngµnh s¶n xuÊt ® Ó nghiªn cøu
2.2.1. Nh÷ng tiª u chÝ sau ®· ®ö î sö dông trong viÖ c chä nhãm ngµnh s¶n xuÊt
c n
hµng hãa ®Ó nghiª n cø u:
• TÇm quan trä cña ngµnh trong nÒn kinh tÕ ViÖ t Nam
ng
• Sù c©n ®è gi÷a c¸c ngµnh sö dông nhiÒu lao ®éng vµ ngµnh sö dông nhiÒu
i
c«ng nghÖ
• § Þ hö í xuÊt khÈu cña ngµnh
nh ng
• Bao gå mét phÇn c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá thuéc khu vùc tö nh©n.
m
• Nh÷ng doanh nghiÖp næ i tréi trong danh s¸ch cña Chö ¬ng tr× ph¸t triÓn Dù
nh
¸n Mª k«ng
2.2.2. KÕt qu¶ s¸u ngµnh c«ng nghiÖp ®Þ hö í xuÊt khÈu sau ®©y ®· ®ö î chä
nh ng c n:
• Hãa chÊt vµ chÊt dÎo
• VËt liÖu x©y dùng
19
• § iÖn tö
• ChÕ biÕn thùc phÈm
• QuÇn ¸o vµ giÇy dÐp
• Gia c«ng kim lo¹i
C¸c ngµnh trª n ®¹i diÖn ®Çy ®ñ cho mø c ®é sö dông lao ®éng vµ c«ng nghÖ , bao
gå c¶ nh÷ng ngµnh s¶n xuÊt hµng hãa truyÒn thè vµ nh÷ng ngµnh mí cã gi¸
m ng i
trÞ gia t¨ng cao h¬n, cã tÇm quan trä ®è ví sù t¨ng trö ëng kinh tÕ cña ViÖ t
ng i i
Nam.
2.3. Lùa chän c¸c ngµnh dÞ vô hç trî kinh doanh quan träng
ch
2.3.1. Dùa trª n kÕt qu¶ nghiª n cø u cña bö í chuÈn bÞ mét danh s¸ch ®Çu tiª n vÒ
c ,
53 lo¹i dÞ vô hç trîkinh doanh ®· ®ö î h× thµnh bao gå s¸u chø c n¨ng thÓ
ch c nh m
hiÖn trong H× 1 (xem B¶ng 6 ®Ó cã mét danh s¸ch ®Çy ®ñ). Danh s¸ch nµy ®·
nh
®ö î tham kh¶o ý kiÕn cña mét sè chuyª n gia lµm viÖ c ví c¸c doanh nghiÖ p võa
c i
vµ nhá thuéc Phßng Thö ¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖ p ViÖ t Nam vµ Liª n hiÖ p c¸c Hî p
t¸c x· vµ c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá (VICOOPSME). KÕt qu¶ lµ ®· x¸c ®Þ nh
®ö î 20 lo¹i dÞ vô hç trîkinh doanh ®ö î coi lµ quan trä ë ViÖ t Nam (xem
c ch c ng
hai hµng ®Çu cña nh÷ng dÞ vô xÕp trong B¶ng 6).
ch
2.3.2. Danh s¸ch thu hÑp gå 20 lo¹i dÞ vô hç trîkinh doanh nµy l¹i ®ö î rót
m ch c
gä thµnh nh÷ng lo¹i dÞ vô hçtrîkinh doanh cã nh÷ng ®Æc ®iÓm sau:
n ch
• Do khu vùc tö nh©n, chø kh«ng ph¶i ®éc quyÒn Nhµ nö í cung cÊp
c
• Kh«ng bÞNhµ nö í qu¶n lý hoÆc kiÓm so¸t toµn bé (nhö vËy t¸c ®éng cña c¸c
c
tæ chø c què tÕ sÏ cã hiÖu lùc h¬n)
c
• Cã sè lö î ®ñ lí c¸c c«ng ty
ng n
2.3.3. Th«ng qua th¶o luËn vµ tham kh¶o ý kiÕn c¸c chuyª n gia, Nhãm nghiª n cø u
nh ch ö c
®· quyÕt ®Þ tËp trung vµo s¸u lo¹i dÞ vô hçtrîkinh doanh ® î c¸c nhµ s¶n xuÊt
sö dông dö í ®©y:
i
• H¹ch to¸n kÕ to¸n
• Tö vÊn (qu¶n lý, kü thuËt)
• ThiÕt kÕ (mÉu m· , thê trang, c«ng nghiÖ p) vµ bao b×®ãng gãi
i
• DÞ vô ph©n phè (vËn t¶i, giao nhËn hµng biÓn, kho b· i)
ch i
• Nghiª n cø u thÞtrö ê ng
• HuÊn luyÖn ®µo t¹o
V×nh÷ng dÞ vô thiÕt kÕ/ bao b×®ãng gãi vµ dÞ vô ph©n phè kh«ng cã vai trß
ch ch i
quan trä ®è ví nh÷ng c«ng ty dÞ vô trong Nghiª n cø u nµy nª n trong PhiÕu
ng i i ch
®iÒu tra vÒ “Nhµ cung cÊp dÞ vô” chóng ®ö î thay b»ng dÞ vô m¸y tÝ vµ
ch c ch nh
viÔn th«ng (theo nh÷ng nghiª n cø u què tÕ th×hai dÞ vô nµy ®Òu quan trä ®è
c ch ng i
ví c¸c nhµ cung cÊp dÞ vô)
i ch
20
B¶ng 6: Nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh quan träng ® èi víi c¸c doanh nghiÖ võa v
ch p
ph© n theo chøc n¨ ng
Ph©n lo¹i theo HiÖ u qu¶ Qu¶n lý T¨ng cö ê chÊt
ng Th«ng tin
chuyª n gia ho¹t ®éng tµi chÝnh lö î vµ kü n¨ng
ng thÞtrö êng
ViÖ t Nam
Quan trä cÇn
ng, DÞ vô tö vÊn- tö vÊn kü
ch H¹ch to¸n kÕ Gi¸o dôc ®µo t¹o Nghiªn cøu thÞ
*
n©ng cÊp thuËt*- tö vÊn qu¶n lý , to¸n, KiÓ to¸n,
m thö ¬ng m¹i* trö êng
dÞ vô m¸y tÝ
ch nh* vµ qu¶n lýtµi DÞ vô thiÕt kÕ*
ch DÞ vô
ch
B¶o dö ì vµ söa ch÷a
ng chÝ *
nh (mÉ u m·, thêi Internet, gåm
thiÕt bÞ trang; ®å hä kiÓ
a; u thiÕt kÕ vµ qu¶n
d¸ng c«ng nghiÖ p) lý mét trang
vµ bao b× web trª n m¹ng
Quan trä chÞ
ng; u DÞ vô liª n quan ®Õn bö u
ch Ng©n hµng* Nh÷ng dÞ vô
ch
sù kiÓm so¸t cao ®iÖn vµ viÔn th«ng B¶o hiÓm* kiÓm tra vµ thö
hoÆc do Nhµ nö í c nghiÖm, ®o kiÓm
cung cÊp
Chö a ®ö î ®¸nh
c DÞ vô m«i trö ê
ch ng*
gi¸
Kh«ng ®ö î nãi
c DÞ vô kiÕn tróc
ch DÞ vô kiÓm chuÈn
ch
®Õn § Þ lý, ®Þ chÊt
a a c¸c dông cô
DÞ vô th«ng tin ®Þ h×
ch a nh DÞ vô ®¶m b¶o
ch
(GIS) chÊt lö îng
DÞ vô c¸c phßng thÝ
ch
nghiÖm (ph©n tÝ ch)
DÞ vô ph¸p lý
ch
Nghiª n cø u vµ ø ng dông
§ iÒu tra kh¶o s¸t
nh ch ö ng
*Chuyª n gia nhÊn m¹nh ®Õn tÝ cÊp thiÕt cña dÞ vô cã chÊt l î
21
2.4. Phö ¬ng ph¸p nghiªn cøu thùc ® Þa
2.4.1. Trong nghiª n cø u nµy tÊt c¶ nh÷ng ®iÒu tra kh¶o s¸t thùc tÕ ®ö î thùc hiÖn
c
trong th¸ng 2 vµ 3 n¨m 1998. Khi nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh chÝ ®· ®ö î
ch nh c
chä hai bé c©u hái ®· ®ö î song song so¹n th¶o – mét cho c¸c c«ng ty s¶n xuÊt
n, c
hµng hãa, mét cho c¸c c«ng ty cung cÊp dÞ vô (xem Phô lôc C vµ D). Trong
ch
phiÕu c©u hái ®iÒu tra, trö í tiª n chó trä vµo nh÷ng dÞ vô then chè ®· nª u ë
c ng ch t
trª n; ngoµi ra, c¸c doanh nghiÖp ®iÒu tra cßn ®ö î hái vÒ ®¸nh gi¸ chung cña hä
c
®è ví dÞ vô hç trîkinh doanh ë ViÖ t Nam vµ vÒ viÖ c sö dông 14 lo¹i dÞ vô
i i ch ch
hç trîkinh doanh bæ sung.4 Bé c©u hái ®iÒu tra ®ö î hoµn tÊt trª n c¬ së kÕt qu¶ ®iÒu
c
tra s¬ bé ban ®Ç mét sèc«ng ty ®ö î nhãm nghiª n cø u lùa chä
u c n.
2.4.2. Nh÷ng doanh nghiÖp ®ö î chä trong Nghiª n cø u nµy lµ nh÷ng doanh
c n
nghiÖp cã tö c¸ch ph¸p nh©n vµ chóng ®ö î liÖ t kª ë mét trong 5 tµi liÖ u sau ®ö î
c c
dï ®Ó t¹o khung cho viÖc chä mÉu:
ng n
• Danh b¹ Kinh doanh ViÖt Nam 1997-98 (cña Phßng Thö ¬ng m¹i vµ C«ng
nghiÖp ViÖt Nam), c¶ b¶n in vµ ®Üa CD-ROM.
• Danh b¹ Thö ¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖ p n¨m 1997 – 98 (Nhµ xuÊt b¶n Thè ng
kª )
• Danh b¹ Kinh doanh n¨m 1997 – 98 (Tæ ng C«ng ty ph¸t triÓn ngo¹i thö ¬ng)
• Nh÷ng Trang vµng n¨m 1998 cña Hµ Néi
• Nh÷ng Trang vµng n¨m 1998 cña Tp. HåChÝMinh
ViÖ c lùa chä c¸c doanh nghiÖp nghiª n cø u theo mÉu ngÉ u nhiª n ®ö î ph©n bè sao
n c
a ö
cho sè c¸c doanh nghiÖp theo ngµnh vµ theo vÞtrÝ®Þ lý t ¬ng ®ö ¬ng nhau (Hµ Néi,
Tp. Hå ChÝ Minh, vµ mét sè ®Þ phö ¬ng kh¸c). Trong ph¹m vi hai thµnh phè trª n,
a
Nhãm nghiª n cø u cè g¾ng chä nh÷ng doanh nghiÖp sao cho chóng ®ö î ph©n bè
n c
®å ®Òu trª n toµn thµnh phè
ng .
2.4.3. § è ví c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt, viÖc ph©n lo¹i ngµnh theo chØ tiª u ®· ® Þ
i i nh
lµ tö ¬ng ®è dÔ trong c¸c danh b¹ trª n vµ cã rÊt nhiÒu doanh nghiÖp ®Ó lùa chä § Ó
i n.
chä 15 doanh nghiÖp s¶n xuÊt cho mç nhãm ngµnh trong tæ ng sè 6 nhãm ngµnh
n i
c«ng nghiÖp, tÊt c¶ cã 45 doanh nghiÖp ®ö î chä ngÉu nhiª n theo tõng ngµnh vµ vÞ
c n
trÝ®Þ lý. Sau ®ã ®ö î cho sµng lä th«ng qua trao ®æ i ®iÖn tho¹i nh»m ®¶m b¶o ch¾c
a c c
ch¾n c¸c doanh nghiÖp tháa m· n nh÷ng tiª u chÝsau ®©y:
• VÉn ®ang kinh doanh
• Cã liª n quan ®Õn chñ ®Ò nghiª n cø u, cã c¸n bé, c«ng nh©n viª n
• Cã nguyÖn vä tham gia vµo nghiª n cø u
ng
Nh× chung, Nhãm nghiª n cø u ®· cã ®ö î tû lÖ lµ cø ba doanh nghiÖ p th×cã mét
n c
doanh nghiÖp muè ®ö î tham gia.
n c
4
14 lo¹i dÞ vô hçtrîkinh doanh nµy bao gå c¶ nh÷ng dÞ vô “quan trä kh¸c liÖt kª ë B¶ng
ch m ch ng”
6, vµ dÞ vô m«i trö ê vµ qu¶ng c¸o (trong nh÷ng nghiª n cø u què tÕ ®ö î xÕp lo¹i quan trä
ch ng c c ng),
kh«ng kÓ dÞ vô Internet (bëi v× truy nhËp Internet mí cã trö í thê gian b¾t ®Çu pháng vÊn
ch i c i
kho¶ng ba tuÇn).
22
2.4.4. § è ví c¸c doanh nghiÖ p dÞ vô, sau ®©y lµ nh÷ng ®Þ nghÜa vÒ ngµnh
i i ch nh
dÞ vô ®ö î sö dông ®Ó lùa chä c¸c doanh nghiÖ p tham gia vµo trong nghiª n
ch c n
cø u:
H¹ch to¸n kÕ to¸n: ChuÈn bÞvµ ph©n tÝ c¸c b¸o c¸o tµi chÝ cho gi¸m ®è dï
ch nh c ng
lµm c«ng cô ®Ó qu¶n lý c«ng ty, bao gå h¹ch to¸n chi phÝvµ kiÓm to¸n c¸c b¸o
m
c¸o tµi chÝ nhö ng kh«ng gå viÖ c chuÈn bÞhoµn thuÕ.
nh, m
DÞ vô m¸y tÝ ThiÕt kÕ hÖ thè l¾p ®Æt, söa ch÷a, bao gå c¶ x©y dùng c¸c
ch nh: ng, m
phÇn mÒm theo ý kh¸ch hµng vµ m¹ng néi bé.
Tö vÊn: Lµ nh÷ng dÞ vô n©ng cao n¨ng lùc qu¶n lý mét c«ng ty hoÆc hiÖu qu¶
ch
s¶n xuÊt; gå nh÷ng lo¹i dÞ vô sau: tö vÊn kinh doanh, tö vÊn kü thuËt, kü sö
m ch
c«ng nghiÖp, tö vÊn c«ng nghiÖp, vµ tö vÊn qu¶n lý.
ThiÕt kÕ vµ bao b× m¸c nh· n: MÉu m· , ®å hä vµ thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p, thiÕt kÕ
, a,
bao b×
DÞ vô ph©n phè VËn chuyÓn hµng hãa, c¸c phö ¬ng tiÖn kho chø a, cÊt gi÷; trî
ch i:
gióp giao nhËn hµng hãa.
Nghiª n cø u thÞtrö ê Thu thËp th«ng tin vµ sè liÖ u vÒ thÞtrö ê thÞhiÕu vµ nhu
ng: ng,
cÇu kh¸ch hµng; vÒ ®è thñ c¹nh tranh nh»m gióp c¸c doanh nghiÖ p n©ng cao kh¶
i
nh, m ö ng
n¨ng c¹nh tranh cña m× bao gå c¸c c«ng ty nghiª n cø u thÞtr ê vµ c¸c nhµ
tö vÊn marketing.
HuÊn luyÖn, ®µo t¹o: § µo t¹o sau trung hä (tÊt c¶ c¸c lo¹i) cho c¸n bé, nh©n viª n
c
cña c«ng ty nh»m n©ng cao n¨ng lùc cña hä bao gå nh÷ng c¬ së ®µo t¹o vµ
, m
nh÷ng c¸n bé gi¶ng d¹y.
2.4.5. Sè c¸c doanh nghiÖp kinh doanh dÞ vô ®ö î chä Ý h¬n so ví sè doanh
ch c n t i
nghiÖ p s¶n xuÊt bëi v×rÊt nhiÒu doanh nghiÖ p dÞ vô ë ViÖ t Nam kh«ng ®¨ng ký
ch
kinh doanh v× vËy häkh«ng n»m trong ph¹m vi chä mÉ u. § Ó chä 12 doanh
n n
nghiÖ p cho tõng nhãm trong sè 6 nhãm ngµnh, tÊt c¶ 40 doanh nghiÖ p ®· ®ö î c
chä ra sÏ ®ö î sµng lä qua ®iÖn tho¹i ®Ó ®¶m b¶o c¸c doanh nghiÖ p ® î chä
n c c ö c n
tháa m· n nh÷ng tiª u chÝliÖt kª ë trª n cho c¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt. Th«ng qua
c¸c danh b¹ chØ chä ®ö î chö a tí 40 c«ng ty thuéc c¸c lÜnh vùc h¹ch to¸n kÕ
n c i
to¸n, tö vÊn, nghiª n cø u thÞtrö ê nª n tÊt c¶ ®Òu ®ö î liª n hÖ.
ng c
2.4.6. Sau lùa chä ngÉu nhiª n vµ liª n hÖ qua ®iÖn tho¹i, c¸c c«ng ty/doanh
n
nghiÖ p cã hai ngµy ®Ó suy nghÜ, c©n nh¾c xem cã muè tham gia vµo qu¸ tr×
n nh
nghiª n cø u hay kh«ng. Nh÷ng doanh nghiÖ p quyÕt ®Þ tham gia thuéc Hµ Néi vµ
nh
Tp. Hå ChÝMinh ®ö î c¸n bé ®iÒu tra, nghiª n cø u ®Õn tËn n¬i pháng vÊn. ë nh÷ng
c
®Þ phö ¬ng kh¸c, sau khi fax göi c¸c bé c©u hái ®Ó hänghiª n cø u trö í c¸n bé
a c,
®iÒu tra pháng vÊn qua ®iÖn tho¹i. Tæ ng sè cã 89 nhµ s¶n xuÊt vµ 64 doanh nghiÖ p
23
kinh doanh dÞ vô ®· hoµn tÊt qu¸ tr× pháng vÊn. LÜnh vùc ngµnh nghÒ vµ ph©n
ch nh
bè ®Þ lý cña hä î tr× bÇy ë B¶ng 7.
a ®ö c nh
2.4.7. Trong qu¸ tr× thùc hiÖn pháng vÊn, c¸n bé ®iÒu tra ®Òu ®Þ nghÜa “dÞ
nh nh ch
vô hç trîkinh doanh” cho ®è tö î tham gia pháng vÊn nhö sau: “lµ nh÷ng dÞ
i ng ch
vô mµ doanh nghiÖp/c«ng ty sö dông ®Ó ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ h¬n”. TÊt c¶ 153
doanh nghiÖp ®Òu ®ö î hái vÒ kinh nghiÖm cña hätrong lÜnh vùc h¹ch to¸n kÕ
c
to¸n, tö vÊn, nghiª n cø u thÞtrö ê vµ dÞ vô ®µo t¹o. C¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt
ng, ch
®ö î hái vÒ nh÷ng dÞ vô thiÕt kÕ/bao b× mÉu m· vµ dÞ vô ph©n phè cßn c¸c
c ch , ch i,
doanh nghiÖp kinh doanh dÞ vô th× ®ö î hái thª m vÒ dÞ vô m¸y tÝ vµ viÔn
ch c ch nh
th«ng. Bëi v× néi dung cña cuéc pháng vÊn thö ê nhiÒu vµ vÒ nh÷ng vÊn ®Ò mµ
ng
c¸c doanh nghiÖp kh«ng quen nãi ®Õn nª n kh«ng ph¶i tÊt c¶ trong sè hä®Òu tr¶ lêi
®ö î hÕt c¸c c©u hái trong mét ph¹m vi thê gian nhÊt ®Þ Sè doanh nghiÖ p tr¶
c i nh.
lê ®ö î liÖt kª trong tõng b¶ng sè liÖu ë c¸c phÇn dö í ®©y.
i c i
B¶ng 7: Ph© n bè c¸c doanh nghiÖ ® ö îc phá vÊn theo vÞtrÝ® Þ lý
p ng a
Ngµnh Hµ Néi Tp.HCM Ngoµi Tæ ng sè
C«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
Hãa chÊt/chÊt dÎo 8 6 4 18
VËt liÖu x©y dùng 4 6 5 15
ChÕ biÕn thùc phÈm 5 5 5 15
§ iÖn tö 6 5 4 15
QuÇn ¸o/giÇy dÐp 6 5 2 13
Gia c«ng kim lo¹i 5 6 2 13
Tæng: s¶n xuÊt 34 33 22 89
C«ng ty dÞ vô
ch
H¹ch to¸n kÕ to¸n 4 5 1 10
Tö vÊn 5 5 2 12
ThiÕt kÕ/bao b× 5 5 10
DÞ vô ph©n phè
ch i 5 4 2 11
Nghiª n cø u thÞtrö ê ng 6 5 11
§ µo t¹o 5 5 10
Tæng: DÞ vô
ch 30 29 5 64
Tæng céng 64 62 27 153
2.4.8. Sau khi kÕt thóc pháng vÊn c¸c doanh nghiÖ p/c«ng ty Nhãm nghiª n cø u
®· cã nh÷ng kÕt luËn vµ nh÷ng khuyÕn nghÞ s¬ bé. § Ó thÈm ®Þ l¹i nh÷ng kÕt
nh
luËn vµ khuyÕn nghÞ nµy, nhãm ®· tiÕn hµnh pháng vÊn thª m mét sè chuyª n
gia quan trä thuéc Phßng Thö ¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖ p ViÖ t Nam, Trung t©m
ng
Ph¸t triÓn kinh tÕ khu vùc ngoµi quèc doanh (NEDGEN), Liª n hiÖ p c¸c Hî t¸c
p
x· vµ c¸c Doanh nghiÖ p võa vµ nhá (VICOOPSME), Héi Liª n hiÖ p Phô n÷ ViÖ t
Nam, Trung t©m Hç trîc¸c Doanh nghiÖ p võa vµ nhá thuéc Tæ ng c«ng ty Ph¸t
24
triÓn vµ Ngo¹i thö ¬ng, vµ HiÖ p héi c¸c doanh nghiÖ p Thö ¬ng m¹i vµ C«ng
nghiÖ p. Nh÷ng tr¶ lê cña hävÒ c¸c kÕt luËn chÝ vµ nh÷ng khuyÕn nghÞ ®Ò
i nh
xuÊt cña nhãm lµ tö ¬ng ®è thèng nhÊt vµ rÊt tÝ cùc. Mét sè cßn b× luËn
i ch nh
nhö sau: “§ ©y ®óng lµ nh÷ng th¸ch thø c mµ chóng t«i gÆp ph¶i – lµm sao mµ
c¸c anh l¹i giái nhö vËy?”
2.5. Nh÷ng ® Æc trö ng cña mÉu chÝ thøc
nh
2.5.1. Phô lôc B cung cÊp sè liÖu vÒ nh÷ng ®Æc trö ng kinh doanh vµ nh©n lùc
cña c¸c c«ng ty. MÉu chÝ thø c vÒ c¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt gå nh÷ng c«ng
nh m
ty, trung b× cã trª n 10 n¨m ho¹t ®éng vµ cã trª n 100 c¸n bé, c«ng nh©n viª n.
nh
65% sè c«ng ty lµ doanh nghiÖp së h÷u Nhµ nö í hoÆc lµ së h÷u tËp thÓ, trong 89
c
c«ng ty, së h÷u cña ngö ê ViÖt Nam chiÕm b× qu©n 88%. 44% lµ nh÷ng doanh
i nh
nghiÖ p tÝ cùc xuÊt khÈu. Doanh thu tõ xuÊt khÈu, trung b× chiÕm 22% tæ ng
ch nh
doanh thu cña c¸c doanh nghiÖp ®iÒu tra.
2.5.2. Nhö dù ®o¸n, c¸c c«ng ty kinh doanh dÞ vô trÎ h¬n vµ nhá h¬n nh÷ng
ch
®è t¸c s¶n xuÊt cña hä 52% cã thê gian ho¹t ®éng kinh doanh kho¶ng 5 n¨m
i . i
hoÆc Ý h¬n. 43% cã dö í 50 c¸n bé, c«ng nh©n viª n. Mét nöa sè c«ng ty dÞ vô
t i ch
®ö î ®iÒu tra thuéc së h÷u tö nh©n vµ cã trung b× 69% thuéc së h÷u cña ngö ê
c nh i
ViÖ t Nam.
2.5.3. Trong khi chØ cã 22% sè c«ng ty dÞ vô tù xÕp m× thuéc lo¹i xuÊt khÈu
ch nh
tÝ cùc, mø c ®é xuÊt khÈu cña häh¬n gÊp ®«i c¸c nhµ s¶n xuÊt (44% cña doanh
ch
nh c ch ö i
thu), mét phÇn lµ do ®Þ nghÜa què tÕ vÒ trao ®æ i dÞ vô cã thÓ diÔn ra d í bÊt
kú mét trong nh÷ng h× thø c sau ®©y5.
nh
• Qua ®ö êng biªn giíi: ngö ê s¶n xuÊt ë mét nö í vµ kh¸ch hµng ë mét nö í
i c c
thø hai (vÝdô: mét b¸o c¸o nghiª n cø u thÞtrö ê chuÈn bÞë ViÖ t Nam vµ göi
ng
cho kh¸ch hµng ë nö ícngoµi);
• Tiªu dïng ë nö íc ngoµi: khi kh¸ch hµng ®Õn nö í cña ngö ê s¶n xuÊt vµ tiª u
c i
ö ng
dï dÞ vô ë ®Êy (vÝ dô: b¸o c¸o nghiª n cø u vÒ thÞ tr ê chuÈn bÞ ë ViÖ t
ng ch
Nam cho mét c¬ quan tµi trîcã v¨n phßng ®¹i diÖn ë ViÖ t Nam);
• Cã sù hiÖ diÖ thö ¬ng m¹i: n¬i ngö ê s¶n xuÊt thµnh lËp mét v¨n phßng t¹m
n n i
thê ë mét nö í cña kh¸ch hµng ví môc ®Ý cung ø ng dÞ vô (vÝ dô: Chi
i c i ch ch
nh¸nh cña mét c«ng ty nghiª n cø u thÞ trö ê cña ViÖ t Nam ë Lµo thùc hiÖn
ng
nghiª n cø u thÞtrö ê cho kh¸ch hµng ë ®Êy); hoÆc
ng
• Cã sù chuyÓ dÞ cña con ngö êi: khi nhµ s¶n xuÊt t¹m thê ®Õn nö í cña
n ch i c
kh¸ch hµng ®Ó cung cÊp dÞ vô (vÝdô: chuyÕn ®i cña mét c¸n bé nghiª n cø u
ch
thÞ trö ê cña ViÖt Nam sang Lµo ®Ó thùc hiÖ n nghiª n cø u cho mét kh¸ch
ng
hµng ë ®ã).
5
§ Þ nghÜa nµy lµ mét phÇn ®ö î ®µm ph¸n cña HiÖ p ®Þ chung vÒ Thö ¬ng m¹i vµ DÞ vô
nh c nh ch
(GATS) vµ ®ö î in ë phÇn ®Çu cña hiÖ p ®Þ thö ¬ng m¹i.
c nh
25
§ è ví c¸c c«ng ty dÞ vô tham gia vµo Nghiª n cø u nµy th×xuÊt khÈu cña hä
i i ch chñ
yÕu lµ cho c¸c nhµ tµi trîvµ ®Çu tö nö í ngoµi ë t¹i ViÖ t Nam chø kh«ng ph¶i cho
c
kh¸ch hµng ®ãng ë nö í ngoµi.
c
26
PhÇ n 3
Nh÷ ng kÕt luË chÝnh
n
vÒdÞch vô hç trî kinh doanh ViÖ t Nam
3.1. KÕ qu¶ nghiªn cøu thùc ® Þ
t a
3.1.1. Nh÷ng phÇ tiÕp sau ®©y bµn vÒ b¶y kÕt luËn chÝ qua viÖ c nghiª n cø u 153
n nh
doanh nghiÖp vµ pháng vÊn nh÷ng chuyª n gia quan trä cña ViÖt Nam vµ tæ ng hî
ng p
kÕt qu¶ theo môc ®Ý sö dông c¸c dÞ vô hç trîkinh doanh. Nh÷ng kÕt luËn kh¸c
ch ch
ö c nh
liª n quan ®Õn b¶y lo¹i dÞ vô hç trîkinh doanh chñ yÕu ® î tr× bÇy ë PhÇn 4.
ch
PhÇn 5 ®Ò xuÊt mét Chö ¬ng tr× c«ng t¸c vÒ dÞ vô hç trîkinh doanh ë ViÖt Nam
nh ch
gå mö ê ho¹t ®éng ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng vÊn ®Ò ® · nª u ra ë PhÇn 3 vµ 4. Phô lôc C
m i
gå nh÷ng b¶ng sè liÖu chi tiÕt vµ ®ö î tham chiÕu nhö lµ “B¶ng Cx” trong qu¸
m c
tr× ph©n tÝ sè liÖu. Phô lôc D liÖt kª c¸c nguå hç trîkü thuËt què tÕ bæ sung
nh ch n c
cho kinh nghiÖm chuyª n gia trong nö íc.
3.1.2. MÆc dï c¸c doanh nghiÖp ®ö î ®iÒu tra pháng vÊn rÊt ®a d¹ng vÒ ngµnh
c
nghÒ, vÞtrÝ®Þ lý, qui m« vµ së h÷u, nhö ng ®¸ng ng¹c nhiª n lµ cã rÊt Ý sù kh¸c nhau
a t
vÒ quan niÖm vµ kinh nghiÖm vÒ dÞ vô hç trî kinh doanh ë ViÖt Nam. Cã kh¸c
ch
nhau ch¨ng n÷a chñ yÕu chØ lµ vÒ vÊn ®Ò sëh÷u: c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í thö ê
c ng
thuª nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh tõ c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í kh¸c h¬n lµ
ch c
thuª dÞ vô tõ c¸c c«ng ty tö nh©n. Doanh nghiÖp Nhµ nö í thö ê ®¸nh gi¸ cao vµ
ch c ng
coi trä nh÷ng dÞ vô nhö h¹ch to¸n kÕ to¸n, tö vÊn vµ ®µo t¹o gióp t¨ng kh¶ n¨ng
ng ch
c¹nh tranh cña häTÊt c¶ nh÷ng kh¸c biÖt cô thÓ ®Òu ®ö î lö u ý trong phÇn tr× bµy
. c nh
tiÕp sau ®©y.
3.2. KÕ luËn 1: NhËn thøc cña Nhµ nö íc vÒ vai trß cña c¸c dÞ vô hç trî
t ch
kinh doanh trong nÒn kinh tÕ cßn chö a s¸t so víi nh÷ng g×® ang diÔn ra trong
thùc tiÔn.
3.2.1. Trong khi ®ang cã nh÷ng chuyÓn dÞ vÒ c¸ch nhËn xÐt ®¸nh gi¸ lÜnh vùc
ch
dÞ vô trong khu«n khæ chÝ s¸ch cña ViÖt Nam, vÉ n chö a cã mét ghi nhËn chÝ
ch nh nh
thø c nµo vÒ vai trß quan trä cña dÞ vô hç trî kinh doanh. Cho ®Õn n¨m 1997,
ng ch
mét nghiª n cø u cña tæ chø c Economist Intelligence Unit vÒ nÒn kinh tÕ cña ViÖ t
Nam cã ph¶n ¸nh vÒ cÊu tróc b¸o c¸o kinh tÕ trong nö í Trong nh÷ng b¸o c¸o
c.
nµy, ViÖt Nam ®· ph©n lo¹i lùc lö î lao ®éng nhö sau:
ng
Khu vùc s¶n xuÊt:
C«ng nghiÖp, x©y dùng, n«ng nghiÖ p, thö ¬ng m¹i vµ cung ø ng vËt tö
Khu vùc phi s¶n xuÊt:
Gi¸o dôc, y tÕ, tµi chÝ b¶o hiÓm, hµnh chÝ qu¶n trÞ
nh, nh
27
C¸ch ph©n lo¹i trª n thÓ hiÖn mét sè®iÓm nhö sau: Thø nhÊt, c¸c ngµnh gi¸o dôc vµ y
tÕ lµ rÊt quan trä ®è ví chÊt lö î lao ®éng (còng nhö ®è ví chÊt lö î cuéc
ng i i ng i i ng
ng) i i ö ng
sè vµ nhö vËy lµ ®è ví n¨ng suÊt lao ®éng nãi chung; ®Æc biÖt v×s¶n l î cña
ö i
c«ng nghiÖp trë nª n phô thuéc nhiÒu h¬n vµo kiÕn thø c vµ kü n¨ng cña ng ê lao
®éng. Thø hai, ho¹t ®éng kinh tÕ kh«ng thÓ tiÕn hµnh trong mét m«i trö ê thö ¬ng
ng
m¹i toµn cÇu mµ l¹i thiÕu nh÷ng dÞ vô tµi chÝ vµ b¶o hiÓm. Thø ba lµ hiÖu qu¶
ch nh
cña qu¶n lý hµnh chÝ Nhµ nö í quyÕt ®Þ n¨ng suÊt cña c¸c ngµnh. Qu¶ thùc, bé
nh c nh
nh nh ö
m¸y hµnh chÝ kÐm hiÖu qu¶ lµ lý do chÝ dÉn ®Õn suy gi¶m ®Çu t nö í ngoµi c
gÇn ®©y. Cuè cï râ rµng lµ “dÞ vô hç trîkinh doanh” cßn chö a cã mÆt trong
i ng ch
b¶ng ph©n lo¹i trª n.
3.2.2. Tr¸i l¹i, c¶ nh÷ng doanh nghiÖp Nhµ nö í vµ tö nh©n trong Nghiª n cø u nµy
c
®Òu cho r»ng nh÷ng dÞ vô hçtrîkinh doanh then chè lµ rÊt quan trä ®è ví hä
ch t ng i i .
Trª n 75% trong sèhä thuª t¸m lo¹i dÞ vô hçtrîkinh doanh liÖt kª ® Çu tiª n ë B¶ng
ch
C1. Lý do ®Ó sö dông dÞ vô hçtrîkinh doanh lµ hä
ch c«ng nhËn vµ ®¸nh gi¸ cao vai
trß cña chóng trong viÖc n©ng cao hiÖ u qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh vµ n¨ng lùc c¹nh
tranh trª n thÞtrö ê Nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh tá ra quan trä nhÊt lµ viÔn
ng. ch ng
th«ng, dÞ vô tin hä vµ huÊn luyÖn ®µo t¹o (xem B¶ng 8).
ch c,
B¶ng 8: XÕ h¹ng dÞ vô hç trî kinh doanh theo tû lÖphÇ tr¨ m
p ch n
vÒ tÇ quan träng ® èi víi n¨ ng lùc c¹nh tranh
m
DÞ vô hçtrîkinh
ch Doanh nghiÖp Doanh nghiÖp Tæ ng doanh
doanh s¶n xuÊt kinh doanh nghiÖp
hµng hãa dÞ vô
ch
ViÔn th«ng Kh«ng cã 97 97
DÞ vô tin hä
ch c Kh«ng cã 97 97
§ µo t¹o 94 95 95
H¹ch to¸n kÕ to¸n 97 88 93
Ph©n phè i 92 Kh«ng cã 92
Nghiª n cø u thÞtrö êng 92 88 90
Tö vÊn 85 83 84
ThiÕt kÕ/bao b×®ãng gãi 82 Kh«ng cã 82
[Sèdoanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng hãa = 89; sèdoanh nghiÖp kinh doanh dÞ vô = 64]
ch
3.2.3. Khi ®ö î hái quan ®iÓm vÒ dÞ vô hçtrîkinh doanh ë ViÖt Nam, c¸c doanh
c ch
nghiÖp ®ö î pháng vÊn ®Òu tr¶ lê nhÊt qu¸n lµ thiÕu th«ng tin ®¹i chóng vÒ dÞ vô
c i ch
hçtrîkinh doanh vµ vai trß thóc ®Èy cña chóng. Nh÷ng c¬ quan cã tr¸ch nhiÖm lµm
viÖ c ví c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá ®Òu xem dÞ vô hç trîkinh doanh lµ nh÷ng
i ch
kho¶n chi kh«ng cÇn thiÕt, ®em l¹i gi¸ trÞ thÊp, chiÕm mÊt nh÷ng nguå lùc khan
n
hiÕm mµ ®¸ng ra cã thÓ ®ö î sö dông mét c¸ch tè h¬n.
c t
28
3.2.4. KhuyÕn nghÞ § Ó lÜnh vùc dÞ vô hç trîkinh doanh thu hót ®ù¬c sù quan
: ch
t©m thÝ ®¸ng trong qu¸ tr× lËp qui ho¹ch ph¸t triÓn què gia, cã mét nhu cÇu bø c
ch nh c
ö c
thiÕt lµ ph¶i n©ng cao nhËn thø c cho c¸c quan chø c Nhµ n í vÒ vai trß hiÖn nay cña
ch i i ö
lÜnh vùc dÞ vô hç trîkinh doanh vµ vÒ nh÷ng rµo c¶n ®è ví sù t¨ng tr ëng cña
lÜnh vùc nµy. B¸o c¸o cña Nghiª n cø u nµy cã thÓ cung cÊp mét c¬ héi tuyÖt vêi.
3.2.5. Còng nhö nhiÒu nö í ®ang ph¸t triÓn kh¸c, ViÖt Nam ®ang ph¶i ®è ®Çu ví
c i i
nh÷ng th¸ch thø c trong viÖc thu thËp ®Çy ®ñ vµ chÝ x¸c sè liÖu vÒ ho¹t ®éng cña
nh
c¸c doanh nghiÖp kinh doanh dÞ vô. ViÖ c thiÕu nh÷ng sè liÖ u chi tiÕt vµ cã thÓ so
ch
s¸nh ®ö î ví què tÕ lµm cho dÞ vô hç trîkinh doanh nãi chung kh«ng ® î biÕt
c i c ch ö c
®Õn. § Ó ®¸p ø ng yª u cÇ cña ChÝ phñ vÒ t× kiÕm nh÷ng sè liÖu thè kª vÒ
u nh m ng
thö ¬ng m¹i dÞ vô què tÕ lµm c¨n cø ®µm ph¸n trong khu«n khæ cña HiÖp ®Þ
ch c nh
chung vÒ Thö ¬ng m¹i DÞ vô, mét vµi s¸ng kiÕn ®· ®ö î triÓn khai nh»m c¶i thiÖn
ch c
t× h× thè kª vÒ dÞ vô (xem c¸c vÝdô trong Phô lôc D)
nh nh ng ch
3.2.6. N©ng cao nhËn thø c lµ cÇn thiÕt kh«ng chØ ®è ví c¸c quan chø c ChÝ phñ
i i nh
i i c ö c
mµ cßn ®è ví c¶ c¸c gi¸m ®è qu¶n lý c¸c doanh nghiÖ p Nhµ n í vµ tö nh©n.
Nh÷ng kh¸ch hµng tiÒm n¨ng cÇn hiÓu r»ng t¹i sao ph¶i chä vµ lµm thÕ nµo ®Ó chä
n n
mét nhµ cung cÊp dÞ vô hç trîkinh doanh vµ qu¶n lý mè quan hÖ c«ng t¸c nh»m
ch i
®¶m b¶o cho gi¸ trÞ®å tiÒn ®· bá ra.
ng
3.3. KÕ luËn 2: DÞ vô hç trî kinh doanh ë ViÖ Nam lµ ® ¾t so víi chÊt
t ch t
lö îng cña chóng.
3.3.1. Trong khi c¸c chuyª n gia quan trä ®ö î pháng vÊn tin r»ng c¸c doanh nghiÖp
ng c
cña ViÖt Nam cã lî thÕ vÒ gi¸ c¶ do cã nh÷ng dÞ vô ví gi¸ rÊt thÊp so ví c¸c nÒn
i ch i i
kinh tÕ kh¸c trong khu vùc, th×niÒm tin nµy l¹i kh«ng ®ö î sèliÖu ®iÒu tra ñng hé. ChØ
c
cã 16% sèdoanh nghiÖp ®ö î hái coi dÞ vô hç trîkinh doanh cña ViÖt Nam lµ “rÎ”
c ch
hoÆc “rÊt rÎ” so ví 44% coi chóng lµ “®¾t” hoÆc “rÊt ®¾t” (xem B¶ng C2). § ¸ng tiÕc lµ
i
mø c ®¾t l¹i kh«ng tö ¬ng xø ng ví chÊt lö î nhËn ®ö î bëi v×40% doanh nghiÖp coi
i ng c
chÊt lö î cña nh÷ng dÞ vô ®¾t tiÒn lµ kh«ng h¬n mø c “chÊp nhËn ®ö î (xem B¶ng
ng ch c”
9). C¸c nhµ xuÊt khÈu vµ c«ng ty thuéc së h÷u nö í ngoµi (®ö î sö dông ®Ó so s¸nh
c c
què tÕ) coi dÞ vô hçtrîkinh doanh cña ViÖt Nam lµ qu¸ ®¾t (xem B¶ng C3).
c ch
B¶ng 9: NhËn xÐt vÒ gi¸ c¶ vµ chÊt lö îng cña dÞ vô hç trî kinh doanh
ch
(®¬n vÞ%)
VÒ chÊt lö îng VÒ gi¸ c¶ cña dÞ vô
ch
cña dÞ vô hçtrî
ch Tæ ng
hçtrîkinh doanh
kinh doanh
RÎ/rÊt rÎ Ph¶i ch¨ng § ¾t/rÊt ®¾t
KÐm/rÊt kÐm 9 13 16 38
ChÊp nhËn ®ö îc 6 23 24 53
29
Tè t/rÊt tèt 1 4 4 9
Tæ ng sè 16 40 44 100
[Tæ ng sèdoanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng hãa = 80; sèdoanh nghiÖp kinh doanh dÞ vô = 62]
ch
3.3.2. Tr¶ mét gi¸ cao cho mét dÞ vô kh«ng h¬n mø c trung b× sÏ sím lµm
ch nh
sôp ®æ n¨ng lùc c¹nh tranh. § ¸ng tiÕc lµ trong khi c¸c c«ng ty kinh doanh dÞch
vô còng coi dÞ vô hç trî kinh doanh ë ViÖ t Nam lµ ®¾t, th× 71% sè hächo
ch
r»ng dÞ vô cña hälu«n ®¸ng gi¸ so víi tiÒn bá ra. ThËt khã cã thÓ thay ®æ i
ch
“mÖnh ®Ò gi¸ trÞ trõ khi c¸c doanh nghiÖ p cung cÊp dÞ vô tù hänhËn thø c
” ch
®ö î r»ng cÇn ph¶i cã sù thay ®æ i. NÕu kh«ng cã sù thay ®æ i th× hÖ qu¶ sÏ lµ
c
®Æc biÖt xÊu ®è ví 45% doanh nghiÖ p s¶n xuÊt thuéc khu vùc tö nh©n lµ
i i
nh÷ng doanh nghiÖ p c¹nh tranh chñ yÕu dùa trª n c¬ së gi¸ c¶ (xem B¶ng C4).
Thùc tÕ cã tí 61% nhµ s¶n xuÊt cho r»ng gi¸ c¶ cña nh÷ng dÞ vô hç trî kinh
i ch
doanh lµ rÊt cao (xem B¶ng C5).
3.3.3. C¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö íc thö êng Ý cã kh¶ n¨ng lùa chä vÒ nguån
t n
cung cÊp dÞ vô. § iÒu nµy ®ö î ph¶n ¸nh ë chç 45% sè doanh nghiÖ p Nhµ
ch c
nö íc coi chÊt lö î nguå dÞ vô cung cÊp cho hälµ “kÐm” hoÆc “rÊt kÐm”
ng n ch
(xem B¶ng 10). KÓ c¶ ví gi¶ ®Þ r»ng c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í cã thÓ
i nh c
nhËn ®ö î gi¸ ö u ®· i khi mua dÞ vô tõ nh÷ng ngö ê cung cÊp dÞ vô th×
c ch i ch
còng cã ®Õn 35% sè hä dÞ vô mµ hä
coi ch nhËn ®ö î lµ ®¾t so víi tiÒn bá ra.
c
3.3.4. Trong qu¸ tr× nghiª n cø u c¬ cÊu chi phÝ cña c¸c doanh nghiÖ p kinh
nh
doanh dÞ vô, cã Ý nhÊt bè yÕu tè lµm cho gi¸ cao mét c¸ch kh«ng b×
ch t n nh
thö ê § ã lµ chi phÝ cho lao ®éng, viÔn th«ng, c¸c mø c thuÕ lî nhuËn vµ chi
ng: i
phÝvè C¸c doanh nghiÖ p dÞ vô hç trîkinh doanh tr«ng cËy vµo ®éi ngò c¸n
n. ch
bé, nh©n viª n cã tr× ®é, vµ nhu cÇu vÒ häcòng cao ë ViÖ t Nam. Nhö ng do
nh
ph¶i ®ãng thuÕ thu nhËp cao nª n c¸c c«ng ty kinh doanh dÞ vô gÆp nhiÒu khã
ch
kh¨n vµ tè kÐm ®Ó hÊp dÉ n vµ duy tr×®ö î nh÷ng nh©n viª n cã tr× ®é ë l¹i.
n c nh
3.3.5. VÒ lÜnh vùc dÞ vô viÔn th«ng, 89% doanh nghiÖ p ®ö î pháng vÊn tr¶
ch c
lêi lµ “®¾t” hoÆc “rÊt ®¾t”, vµ 63% kh¨ng kh¨ng cho r»ng gi¸ qu¸ cao. Trong
khi ViÖt Nam cã nh÷ng bö í tiÕn vö î bËc c¶i tiÕn diÖ n tiÕp cËn víi ®iÖn tho¹i
c t
trong nö í th× cö í viÔn th«ng quèc tÕ vµ m¹ng Internet vÉ n cßn rÊt cao, ngoµi
c c
ra ViÖt Nam vÉn cßn thiÕu nh÷ng ®ö ê ®iÖ n tho¹i ISDN tèc ®é cao. T¹i thê
ng i
®iÓm cña Nghiª n cø u nµy th×dÞ vô truy nhËp m¹ng Internet ë trong nö í mí
ch c i
chØ cã kho¶ng ba tuÇn. Tè thiÓu ® · cã kho¶ng mét phÇn ba sè doanh nghiÖ p
i
kinh doanh dÞ vô sö dông Internet vµ häphµn nµn r»ng tèc ®é truy nhËp qu¸
ch
chËm vµ cö í phÝ l¹i qu¸ cao. ChÝ th¸ng sau ®ã, dö í sù ®éc quyÒn cña C«ng
c n i
ty Sè liÖ u ViÖt Nam ®· cã h¬n 4000 c¸c doanh nghiÖ p tö nh©n sö dông m¹ng
Internet, mÆc dï vËy cö í phÝvÉ n cßn cao h¬n c¸c nö í l¸ng giÒng kho¶ng tõ 5
c c
®Õn 10 lÇn mµ chØ ®ö î sö dông cã mét vµi dÞ vô rÊt tèi thiÓu. ViÖ c truy nhËp
c ch
th«ng qua bè ®¬n vÞ®ö î phÐp cung cÊp dÞ vô Internet (ISPs) trë thµnh khã
n c ch
30
kh¨n h¬n, bëi v× ®ö ê dÉ n quèc gia nèi tíi c¸c kª nh quèc tÕ chØ cã dung
ng
lö î nhá b»ng dung lö î sö dông cho mét c«ng ty, chø kh«ng ph¶i cho c¶
ng ng
mét ®Êt nö íc.
B¶ng 10: NhËn xÐt vÒ gi¸ c¶ vµ chÊt lö îng cña dÞ vô hç trî kinh doanh,
ch
ph© n theo së h÷u (%)
ChÊt lö îng Gi¸ c¶ Tæ ng
cña dÞ vô
ch cña dÞ vô hçtrîkinh doanh
ch
RÎ/rÊt rÎ Ph¶i ch¨ng § ¾t/rÊt ®¾t
Doanh nghiÖp Nhµ nö íc
KÐm/rÊt kÐm 13 17 15 45
ChÊp nhËn ®ö îc 4 20 20 44
Tèt/rÊt tèt - 7 4 11
Doanh nghiÖp tö nh©n
KÐm/rÊt kÐm 4 7 22 33
ChÊp nhËn ®ö îc 7 29 25 61
Tèt/rÊt tèt 1 - 5 6
[Sèdoanh nghiÖp Nhµ nö í = 79; sèdoanh nghiÖp tö nh©n = 56]
c
3.3.6. ë ViÖ t Nam, mét “dÊu Ên” lÞ sö ®i kÌm ví quan niÖm vÒ dÞ vô vÉ n
ch i ch
cßn ®ö î ph¶n ¸nh trong c¬ cÊu thuÕ hiÖ n nay. ThuÕ lî nhuËn cña dÞ vô hç
c i ch
trî kinh doanh cßn cao ë mø c 45% (so víi 30% ®èi víi ngµnh c«ng nghiÖ p
nÆng vµ 40% ®è ví c«ng nghiÖ p nhÑ ) vµ tÊt nhiª n thuÕ nµy sÏ ph¶i chuyÓn
i i
sang ngö ê tiª u dï dö í d¹ng gi¸ cao h¬n. Kh«ng chØ cã thuÕ suÊt lî nhuËn
i ng i i
ch ö
cao mµ cßn cã nh÷ng h¹n chÕ kh¸c chÊt lª n ®Çu vµo dÞ vô, nh chi phÝ ®ö î c
khÊu trõ thuÕ. VÝdô: chi phÝcho chuyÕn ®i c«ng t¸c nö í ngoµi chØ ®ö î khÊu
c c
trõ nÕu mét hî ®å cô thÓ ®ö î ký gi÷a c«ng ty vµ phÝ nö í ngoµi ®Ó chø ng
p ng c a c
tá r»ng c«ng ty thùc sù cã nhu cÇu kinh doanh vµ cÇn ®i l¹i. ChÝ s¸ch nµy
nh
lµm cho c«ng ty kh«ng thÓ tÝ vµo chi phÝ nh÷ng chuyÕn ®i nh»m môc ®Ý
nh ch
ph¸t triÓn kinh doanh hoÆc hä hái kinh nghiÖm tèt nhÊt ë nö í ngoµi. VÝ dô
c c
nh ö c nh
kh¸c lµ quy ®Þ c¸c quü ®µo t¹o c¸n bé, nh©n viª n ph¶i ® î h× thµnh tõ lî i
nhuËn rßng. § iÒu nµy Ðp c«ng ty ph¶i sö dông quü sau thuÕ thay v× quü trö íc
thuÕ cho c«ng t¸c ®µo t¹o c¸n bé, nh©n viª n.
3.3.7. Mét phÇn ba sè doanh nghiÖ p dÞ vô coi tµi chÝ lµ hµng rµo ng¨n c¶n
ch nh
t¨ng trö ëng. § iÒu nµy cho thÊy viÖ c thiÕu vèn vay qua ng©n hµng hiÖ n nay ®·
lµm t¨ng chi phÝ vè cña hä Mét nÐt chung trong c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn lµ
n . c
c¸c doanh nghiÖ p kinh doanh dÞ vô bÞ h¹n chÕ v× thiÕu tµi s¶n h÷u h× ®Ó
ch nh
dï lµm thÕ chÊp cho c¸c nguån cÊp tµi chÝ nhö tháa thuËn rót tiÒn qu¸ sè
ng nh
dö cña Ng©n hµng hoÆc tÝ dông xuÊt khÈu. V× vËy c¸ch duy nhÊt ®Ó bï cho
n
nh÷ng chi phÝ cao nhö nãi ë trª n vµ ®Ó ®Çu tö cho t¨ng trö ëng lµ t¨ng gi¸ ®èi
víi kh¸ch hµng.
31
3.3.8. KhuyÕn nghÞ Cã thÓ lµm cho gi¸ dÞ vô trë nª n hî lý h¬n b»ng viÖ c
: ch p
gi¶m gi¸ ®è ví cï mét chÊt lö î dÞ vô hoÆc lµ cung cÊp “gi¸ trÞ®å tiÒn”
i i ng ng ch ng
cao h¬n do n©ng cao chÊt lö î dÞ vô. § Ó c¸ch tiÕp cËn thø nhÊt cã thÓ thµnh
ng ch
c«ng ph¶i thay ®æ i nh÷ng qui ®Þ nh»m lo¹i bá nh÷ng yÕu tè g©y mÐo mã hiÖn
nh
nay.
3.4. KÕ luËn 3: ChÊt lö îng trung b× cña nh÷ng dÞ vô hç trî kinh
t nh ch
doanh ë ViÖ Nam míi chØ tõ trung b× ® Õ yÕ kÐm; ® iÒu nµy ® · ® Æt céng
t nh n u
® ång kinh doanh vµo thÕc¹nh tranh bÊt lîi.
3.4.1. Nh× chung, c¸c doanh nghiÖ p ®ö î hái tr¶ lê lµ chØ t¹m tháa m· n ví chÊt
n c i i
lö î dÞ vô hç trîkinh doanh mµ hä
ng ch nhËn ®ö î ChØ cã 9% ®¸nh gi¸ chÊt lö î
c. ng
dÞ vô lµ “tè vµ 38% cho r»ng chÊt lö î kh«ng chÊp nhËn ®ö î (xem B¶ng
ch t” ng c
C7). C¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng hãa Ý tho¶ m· n h¬n vÒ chÊt lö î dÞ vô
t ng ch
mµ hä®· thuª so ví c¸c doanh nghiÖ p kinh doanh dÞ vô. C¸c nhËn xÐt qua
i ch
pháng vÊn cho biÕt r»ng cã sù kh¸c nhau ®ã lµ do doanh nghiÖ p dÞ vô (v× b¶n
ch
th©n hälµ ngö ê cung cÊp dÞ vô) thö ê th«ng th¹o h¬n trong viÖ c chä nh÷ng
i ch ng n
ngö ê cung cÊp dÞ vô vµ trong viÖ c xö lý c¸c mè quan hÖ . Nhö mét ngö ê ®·
i ch i i
nãi: “Cã thÓ t× ®ö î chÊt lö î tè nÕu anh kiª n nhÉn, vµ chóng t«i ®· mÊt hai
m c ng t
n¨m thö nghiÖm ®Õn nay mí t× ®ö î nhµ cung cÊp tè
i m c t”
3.4.2. § è ví c¶ doanh nghiÖp Nhµ nö í vµ c¸c c«ng ty tö nh©n, qu¸ 60% c¹nh
i i c
tranh trö í tiª n dùa trª n c¬ së cña chÊt lö î (xem B¶ng C4). Khi tÝ ®Õn c¬ së
c ng nh
®Çu tiª n ®Ó c¹nh tranh cña doanh nghiÖ p th× tí 74% c¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt
i
ö ng
c¹nh tranh vÒ gi¸ c¶. Vµ 46% nh÷ng doanh nghiÖ p c¹nh tranh vÒ chÊt l î ®¸nh
gi¸ chÊt lö î dÞ vô lµ “kÐm” hoÆc “rÊt kÐm” (xem B¶ng C8). C¸c c«ng ty dÞ
ng ch ch
vô c¹nh tranh trª n c¬ së chÊt lö î lµ nhãm duy nhÊt tho¶ m· n ví chÊt lö î mµ
ng i ng
hä nhËn ®ö î § iÒu nµy, mét lÇn n÷a hç trîcho nhËn xÐt r»ng c¸c c«ng ty dÞ vô
c. ch
thö ê ®Çu tö thê gian vµ nguå lùc ®Ó t× kiÕm nh÷ng ngö ê cung cÊp dÞ vô
ng i n m i ch
ví sù kiÓm so¸t chÊt lö î tè tõ bª n trong (xem B¶ng 11).
i ng t
B¶ng 11: § ¸nh gi¸ chÊt lö îng dÞ vô theo c¸c doanh nghiÖ c¹nh tranh
ch p
dùa trªn c¬ së chÊt lö îng (%)
Khu vùc ChÊt lö î dÞ vô nhËn ®ö î
ng ch c Tæ ng
KÐm/rÊt kÐm ChÊp nhËn ®ö îc Tèt/rÊt tèt
Cty SXHH 46 50 4 100
Cty dÞ vô
ch 22 50 33 100
Trung b×nh 32 50 18 100
[sèc«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 58; sèc«ng ty dÞ vô = 44]
ch
3.4.3. C¸c doanh nghiÖp Nhµ nö í ®Òu ®¸nh gi¸ chÊt lö î dÞ vô hç trî kinh
c ng ch
doanh thÊp h¬n so ví ®¸nh gi¸ cña c¸c doanh nghiÖp tö nh©n. Cã 45% doanh nghiÖp
i
32
Nhµ nö í cho r»ng chÊt lö î lµ “kÐm” hoÆc “rÊt kÐm” so ví 33% cña khu vùc t
c ng i ö
nh©n (xem B¶ng C4). C¸c nhËn xÐt qua pháng vÊn chØ ra r»ng ®iÒu nµy lµ do nh÷ng
h¹n chÕ (chÝ thø c hoÆc kh«ng chÝ thø c) ¸p ®Æt lª n c¸c doanh nghiÖ p së h÷u Nhµ
nh nh
nh chØ c ch ö c
nö í qui ®Þ hä ®ö î sö dông c¸c dÞ vô cña khu vùc Nhµ n í bÊt chÊp chÊt
c,
lö î cña dÞ vô nhËn ®ö î Ngay c¶ khi ®ö î lùa chä dÞ vô cña khu vùc t
ng ch c. c n ch ö
nh©n, nhiÒu gi¸m ®è doanh nghiÖp Nhµ nö í c¶m thÊy thuËn tiÖn h¬n khi lµm viÖ c
c c
ví mét doanh nghiÖp kh¸c còng thuéc së h÷u Nhµ nö í ®Æc biÖt lµ khi kh«ng cã
i c,
nhu cÇ thùc sù ph¶i siª ng n¨ng.
u
3.4.4. KhuyÕn nghÞ N©ng cao chÊt lö î cña dÞ vô hç trîkinh doanh lµ mét ö u
: ng ch
tiª n quan trä nÕu c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam muè c¹nh tranh ®ö î vµ thµnh
ng n c
c«ng trong m«i trö ê tù do hãa thö ¬ng m¹i. ViÖt Nam ®· lµ thµnh viª n cña Tæ chø c
ng
Tiª u chuÈn què tÕ trong suè 20 n¨m qua, nhö ng cho ®Õn nay mí chØ cã 8 c«ng ty
c t i
®¨ng ký ®¶m b¶o tiª u chuÈn què tÕ ISO 9000.
c
ö c
3.4.5. KÕt qu¶ ®iÒu tra cho thÊy c¸c quan chø c Nhµ n í vµ c¸c doanh nghiÖ p hÇu
nhö kh«ng cã nhËn thø c vÒ ISO 9000 ¸p dông cho c¸c doanh nghiÖp dÞ vô còng
ch
nhö cho doanh nghiÖp s¶n xuÊt. § Ó hçtrîdoanh nghiÖp nhá ho¹t ®éng dÞ vô trong
ch
viÖ c ¸p dông tiª u chuÈn ISO 9000 (v×tiª u chuÈn nµy ®ö î thiÕt kÕ cho c¸c nhµ s¶n
c
xuÊt lí Trung t©m Thö ¬ng m¹i què tÕ UNCTAD/WTO (ITC) ®· so¹n th¶o tµi
n), c
liÖu hö í dÉn vÒ ISO 9000 cho c¸c c«ng ty dÞ vô. Còng giè nhö mä Ên phÈm
ng ch ng i
cña ITC, tµi liÖu nµy ®ö î cung cÊp miÔn phÝcho chÝ phñ vµ c¸c doanh nghiÖ p ë
c nh
c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn.
c
3.4.6. Cã 60% c«ng ty ®ö î hái cho r»ng trë ng¹i trö í tiª n cho viÖ c cung cÊp dÞ
c c ch
ö ng
vô cã chÊt lö î lµ kh¸ch hµng kh«ng s½n lßng chi theo ®óng chÊt l î (xem B¶ng
ng
C9). § iÒu nµy cã thÓ ®óng hoÆc kh«ng bëi cã nh÷ng kh¸c biÖt râ rµng gi÷a suy nghÜ
cña ngö ê cung cÊp dÞ vô ví kinh nghiÖm vµ mong muè cña kh¸ch hµng. Sè liÖu
i ch i n
®iÒu tra cho thÊy r»ng kh¸ch hµng cã thÓ s½n lßng chi nÕu cã ®¶m b¶o ch¾c ch¾n r»ng
hä nhËn ®ö î chÊt lö î tuyÖt h¶o vµ ®¸ng gi¸ ®è ví ®å tiÒn cña hä ra.
sÏ c ng i i ng bá
3.5. KÕ luËn 4: Do qu¸ chó ý ® Õ chÊt lö îng nªn t× tr¹ng tù dÞ vô lµ
t n nh ch
qu¸ cao.
3.5.1. Mét trong nh÷ng vai trß quan trä cña dÞ vô hç trî kinh doanh lµ cho
ng ch
phÐp c¸c doanh nghiÖp hî ®å thuª ngoµi ®è ví nh÷ng chuyª n m«n mang tÝ
p ng i i nh
chÊt bæ trîvµ chuyª n s©u. ViÖc thuª dÞ vô hç trîkinh doanh cho phÐp c¸c doanh
ch
nghiÖp tËp trung vµo nh÷ng lÜnh vùc kinh doanh chñ yÕu cña m× thay v×ph¶i thuª
nh,
nh÷ng nh©n viª n lµm thö ê trùc ®Ó cung cÊp nh÷ng chø c n¨ng bæ trî®ã trong néi
ng
bé doanh nghiÖp. Tuy nhiª n, ë ViÖt Nam tû lÖ tù thùc hiÖ n dÞ vô néi bé cao tí
ch i
mø c kh«ng b× thö ê (xem B¶ng 12). § iÒu ®ã cã nghÜa lµ c¸c doanh nghiÖp t¨ng
nh ng
chi phÝcè®Þ ®è ví nh©n viª n “®a n¨ng” néi bé thay v×cã thÓ dùa vµo chuyª n gia
nh i i
bª n ngoµi (chi phÝkh¶ biÕn)
B¶ng 12: Tû lÖphÇ tr¨ m dùa vµo dÞ vô hç trî kinh doanh néi bé
n ch
DÞ vô hçtrîkinh doanh
ch Doanh nghiÖp Doanh nghiÖp Tæ ng doanh
Nhµ nö íc tö nh©n nghiÖp
H¹ch to¸n kÕ to¸n 94 94 94
33
Nghiª n cø u thÞtrö ê ng 92 88 90
DÞ vô ph©n phè
ch i 73 69 71
ThiÕt kÕ/bao b× 74 67 70
Tö vÊn 62 66 64
DÞ vô tin hä
ch c 67 59 63
§ µo t¹o 54 59 57
[sèdoanh nghiÖp s¶n xuÊt = 86; sèdoanh nghiÖp dÞ vô = 62]
ch
3.5.2. ë c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn kh¸c, n¬i mµ dÞ vô hçtrîkinh doanh ph¸t triÓn
c ch
kh¸ tè viÖc dùa vµo ®i thuª ngoµi cho nh÷ng phÇn viÖc kh«ng thuéc trä t©m chÝ
t, ng nh
cña c«ng ty thö ê chiÕm trung b× Ý nhÊt 75%. T¹i Nghiª n cø u nµy, cã ®Õn 84%
ng nh t
doanh nghiÖp ®ö î hái tr¶ lê r»ng (vÒ nghiª n cø u thÞ trö ê hähoµn toµn tù lµm
c i ng)
(xem B¶ng 13). B¶ng 13 cho thÊy viÖ c dùa vµo thuª dÞ vô hç trîkinh doanh vÒ ®µo
ch
i, nh ö c
t¹o, ph©n phè vµ m¸y tÝ lµ rÊt phæ biÕn ë c¸c n í ®ang ph¸t triÓn, ®Æc biÖt lµ ®èi
ví c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá cã nguå lùc h¹n chÕ.
i n
B¶ng 13: Nguån cung cÊp dÞ vô hç trî kinh doanh (%)
ch
Lo¹i dÞ vô hçtrî
ch Cã thuª dÞ vô ChØ ®i thuª dÞ vô
ch ch ChØ tù thùc hiÖn
kinh doanh
Nghiª n cø u thÞtrö ê ng 16 10 84
H¹ch to¸n kÕ to¸n 22 6 78
Tö vÊn 29 16 51
ThiÕt kÕ/bao b× 42 30 58
§ µo t¹o 74 43 26
DÞ vô ph©n phè
ch i 76 29 24
DÞ vô tin hä
ch c 82 37 18
[sèc«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 86; sèdoanh nghiÖp dÞ vô = 62]
ch
3.5.3. Lý do ®Ó qu¸ dùa vµo dÞ vô cña b¶n th©n m× ®Æc biÖt lµ ®è ví khu vùc
ch nh, i i
tö nh©n, cã thÓ lµ do mè lo ng¹i nhiÒu ®Õn chÊt lö î nhö ® · nãi ë trª n (xem B¶ng
i ng
14). Trõ trö ê hî dÞ vô ph©n phè (mµ c¸c doanh nghiÖ p ®Òu cho r»ng tù vËn
ng p ch i
chuyÓn hµng hãa vµ cÊt tr÷ cã hiÖu qu¶ kinh tÕ h¬n), lý do hµng ®Çu gi¶i thÝ v×sao
ch
ch n ö c
c¸c doanh nghiÖp muè tù thùc hiÖ n dÞ vô lµ v×muè cã ® î chÊt lö î tè h¬n.
n ng t
ThËt ®¸ng buå cö ê lµ ë c¸c nö í kh¸c, c¸c doanh nghiÖp thö ê cho r»ng hä
n i c ng nhËn
®ö î dÞ vô cã chÊt lö î cao h¬n khi ®i thuª tõ bª n ngoµi thay v×tù lµm. VÊn ®Ò ë
c ch ng
®©y lµ sù ph©n bæ chiÕn lö î nh÷ng nguå lùc cña mét tæ chø c. Trong chõng mùc mµ
c n
c¸c tæ chø c tù lµm nh÷ng dÞ vô ®Çu vµo, viÖ c tù thùc hiÖn ®· lÊy ®i mÊt mét nguå
ch n
lùc quan trä ®Ó ®¹t môc tiª u kinh doanh hµng ®Çu cña m×
ng nh.
B¶ng 14: Tû lÖphÇ tr¨ m cho r»ng lý do ® Ó tù thùc hiÖ dÞ vô
n n ch
hç trî kinh doanh lµ do quan t© m ® Õ chÊt l ö îng
n
DÞ vô hç trîkinh doanh
ch Së h÷u Tæ ng
34
Nhµ nö íc Tö nh©n
ThiÕt kÕ/bao b× 93 90 92
§ µo t¹o 90 88 89
Tö vÊn 85 88 86
Nghiª n cø u thÞtrö ê ng 82 74 79
DÞ vô tin hä
ch c 79 63 73
H¹ch to¸n kÕ to¸n 73 68 71
DÞ vô ph©n phè
ch i 45 67 50
[sè doanh nghiÖp Nhµ nö í = 37; sè doanh nghiÖp tö nh©n = 23]
c
3.5.4. § iÒu c¨n b¶n h¬n n÷a lµ cßn cã trë ng¹i trong tö duy vÒ sö dông dÞ vô hç
ch
trîkinh doanh ë bª n ngoµi. ë khu vùc tö nh©n, ngö ê qu¶n lý thö ê kh«ng tin lµ
i ng
ch ö ng
c¸c c«ng ty kh¸c cã thÓ cung cÊp dÞ vô chÊt l î cao vµ duy tr×®ö î tiª u chuÈn
c
chuyª n nghiÖp. ë c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í ngö ê qu¶n lý e ng¹i r»ng viÖ c sö
c, i
ö
dông dÞ vô bª n ngoµi cã thÓ bÞcoi lµ thiÕu n¨ng lùc bª n trong, vµ nh vËy lµm tæ n
ch
h¹i ®Õn uy tÝ vµ c«ng viÖc cña m× § ¸ng tiÕc lµ do tù s¶n xuÊt dÞ vô néi bé th¸i
n nh. ch
qu¸ nª n ®· lµm phö ¬ng h¹i ®Õn viÖ c n¶y sinh lö î nhu cÇu ®ñ lí cña kh¸ch hµng
ng n
®Ó hç trîph¸t triÓn nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh chuyª n s©u, cã gi¸ trÞgia t¨ng
ch
cao vµ gi¶m nhÑ ®ö î nh÷ng lo l¾ng cña kh¸ch hµng.
c
3.5.5. KhuyÕn nghÞ ViÖc t¨ng cö ê sö dông dÞ vô hç trîkinh doanh bª n ngoµi
: ng ch
ö ng
sÏ ®ßi hái ph¶i chó trä ®Õn c¶ vÊn ®Ò chÊt l î nh»m cñng cè lßng tin vµo kh¶
ng
n¨ng cung cÊp dÞ vô cña c¸c c«ng ty; vµ ®å thê còng cÇn ph©n tÝ cho c¸c
ch ng i ch
doanh nghiÖp thÊy ®ö î lî Ý cña viÖ c sö dông nguå cung cÊp tõ bª n ngoµi.
c i ch n
3.6. KÕ luËn 5: HÖthèng chÝ s¸ch qu¶n lý hiÖ hµnh lµm gi¶m møc ® é
t nh n
chuyªn nghiÖ cña nh÷ng nhµ cung cÊp dÞ vô hç trî kinh doanh.
p ch
3.6.1. Nh÷ng doanh nghiÖp ®ö î pháng vÊn ®Òu nª u lª n mét lo¹t nh÷ng quan ng¹i
c
vÒ tr× ®é chuyª n nghiÖp cña c¸c c«ng ty dÞ vô. C¸c vÝdô bao gå sù quan t©m
nh ch m
®Õn viÖc b¶o vÖ bÝmËt th«ng tin mang tÝ c¹nh tranh vµ vÒ ®é tin cËy cña nh÷ng kÕt
nh
luËn trong nghiª n cø u vÒ thÞtrö ê Nh÷ng c¶n trë vÒ luËt ph¸p hiÖn hµnh trong viÖ c
ng.
cho phÐp tù do h× thµnh nh÷ng hiÖ p héi ®éc lËp cña ngµnh dÞ vô thuéc khu vùc
nh ch
tö nh©n còng cµng lµm cho nh÷ng khã kh¨n trª n trë nª n trÇm trä v×c¸c hiÖp héi
ng,
thö ê thóc ®Èy viÖc thùc hiÖn nh÷ng nguyª n t¾c vÒ ®¹o ®ø c nghÒ nghiÖp vµ c¸c ho¹t
ng
®éng liª n quan ®Õn ph¸t triÓn nghÒ nghiÖ p.
3.6.2. KhuyÕn nghÞ § Ó cã hiÖu qu¶, c¸c hiÖp héi c«ng nghiÖ p dÞ vô cÇn cã quan
: ch
hÖ chÆt chÏ ví ChÝ phñ, thay mÆt cho c¸c thµnh viª n cña héi thuyÕt phôc ChÝ
i nh nh
phñ ®ö a ra sù cö ì chÕ vÒ mÆt ph¸p lý ®Ó thùc thi nh÷ng tiª u chuÈn vÒ hµnh vi nghÒ
ng
nghiÖp. Mét hiÖp héi ngµnh n¨ng ®éng ph¶i gå mét qu¸ tr× x¸c nhËn chuyª n
m nh
m«n g¾n ví yª u cÇ ph¸t triÓn chuyª n nghiÖp, tu©n thñ nh÷ng qui ®Þ vÒ hµnh vi
i u nh
ø ng xö, vµ cã mét c¬ chÕ ®Ó nh÷ng thµnh viª n cã nhiÒu kinh nghiÖm h¬n cã thÓ d¹y
cho nh÷ng thµnh viª n mí vÒ ph¸t triÓn nghÒ nghiÖp.
i
3.7. KÕ luËn 6: C¸c c«ng ty cung cÊp dÞ vô hç trî kinh doanh thõa nhËn
t ch
35
víi kh¸ch hµng vÒ t× tr¹ng thiÕ n¨ ng lùc chuyªn m«n vµ mét sù ® Þ
nh u nh
hö íng m¹nh vµo kh¸ch hµng.
3.7.1. Non nöa doanh nghiÖp tr¶ lê r»ng hälu«n nhËn ®ö î nh÷ng kinh nghiÖm
i c
chuyª n gia nhö mong muè c¸c doanh nghiÖ p trong lÜnh vùc h¹ch to¸n kÕ to¸n vµ
n,
dÞ vô thiÕt kÕ thö ê lµ nh÷ng doanh nghiÖ p cã s½n nh÷ng kü n¨ng chuyª n m«n
ch ng
ö ng
nhÊt (xem B¶ng 15). Tuy vËy, c¸c doanh nghiÖ p l¹i chØ ra r»ng hoÆc chÊt l î
cña kiÕn thø c chuyª n gia lµ kh«ng ®å ®Òu hoÆc ®¬n gi¶n lµ kh«ng cã chuyª n gia
ng
cho hä § iÒu mµ nh÷ng ngö ê tr¶ lê pháng vÊn m« t¶ chØ giè nhö mét m«i
. i i ng
trö ê kinh doanh trong ®ã dÞ vô hç trîkinh doanh cã tå t¹i, tuy nhiª n nã qu¸
ng ch n
ö ng.
s¬ ®¼ng vµ thiÕu kiÓm so¸t vÒ mÆt chÊt l î
B¶ng 15: TÝ s½n cã cña dÞ vô hç trî kinh doanh (%)
nh ch
Lo¹i dÞ vô
ch Lu«n nhËn ChÊt lö îng Kh«ng cã Tæ ng
hç trîkinh doanh ®ö î c kh«ng ®Òu
H¹ch to¸n kÕ to¸n 44 31 25 100
DÞ vô m¸y tÝ
ch nh 24 32 44 100
Tö vÊn 15 53 32 100
ThiÕt kÕ 46 38 16 100
Ph©n phè i 36 33 31 100
Nghiª n cø u thÞ - 40 60 100
trö êng
§ µo t¹o 11 32 61 100
[sèdoanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng hãa = 42; sèdoanh nghiÖp dÞ vô = 38]
ch
3.7.2. Mét lý do chung nhÊt gi¶i thÝ cho viÖ c kh«ng sö dông dÞ vô chuyª n
ch ch
s©u lµ kiÕn thø c chuyª n gia vÒ lÜnh vùc ®ã chö a cã ë ViÖ t Nam; mét sè nãi r»ng hä
s½n lßng chi tr¶ nÕu cã thÓ thuª ®ö î dÞ vô mµ m× cÇn. Trong lÜnh vùc dÞ vô
c ch nh ch
tö vÊn, 34% ngö ê ®ö î pháng vÊn cho r»ng yª u cÇu ®ö î trî gióp cña hähiÖn
i c c
chö a ®ö î ®¸p ø ng. DÞ vô chuyª n m«n thö ê ®ö î yª u cÇu bao gå cho thuª
c ch ng c m
nh, ch , ö ng
tµi chÝ dÞ vô thiÕt kÕ bao b× m¸c nh· n vµ in chÊt l î cao, lËp kÕ ho¹ch
chiÕn lö î nghiª n cø u kh¸ch hµng nö í ngoµi, ®µo t¹o qu¶n lý, nghiª n cø u thÞ
c, c
trö ê xuÊt khÈu, vµ thiÕt kÕ nh÷ng phÇn mÒm theo ®Æt hµng.
ng
3.7.3. C¸c doanh nghiÖp cung cÊp dÞ vô cã chung quan ®iÓm ví kh¸ch hµng vÒ
ch i
c¸i mµ häcã kh¶ n¨ng ®¸p ø ng. Cã 79% thõa nhËn r»ng häkh«ng cã kiÕn thø c
chuyª n gia mµ kh¸ch hµng cÇn hoÆc häkh«ng cã kh¶ n¨ng cung cÊp dÞ vô mét
ch
nh. ch nh ö ng
c¸ch æ n ®Þ Trong dÞ vô m¸y tÝ ch¼ng h¹n, kh¸ch hµng th ê cã hiÓu biÕt
ngang ví nh÷ng ngö ê cung ø ng dÞ vô, nh÷ng ngö ê thö ê ®ö î coi lµ chuyª n
i i ch i ng c
gia, vµ khã mµ cã thÓ t× ®ö î sù trîgióp cho ø ng dông mét phÇn mÒm chuyª n s©u.
m c
3.7.4. C¸c doanh nghiÖp ®Æc biÖ t quan t©m ®Õn tr× ®é cña chuyª n gia ®µo t¹o
nh
vµ ®Òu cho r»ng kh¶ n¨ng ®µo t¹o ë tr× ®é chuyª n s©u cao cßn h¹n chÕ còng nh
nh ö
h¹n chÕ vÒ kh¶ n¨ng cung cÊp nh÷ng kiÕn thø c vÒ h¹ch to¸n kÕ to¸n tµi chÝ tr×
nh nh
36
®é cao. Sè liÖu bæ sung còng kh¼ng ®Þ r»ng ®µo t¹o trong nh÷ng lÜnh vùc dÞ
nh ch
vô hç trîkinh doanh quan trä hiÖ n nay t¹i tÊt c¶ c¸c trö ê ®¹i hä vµ cao ®¼ng
ng ng c
kü thuËt cña ViÖt Nam lµ qu¸ chung chung vµ qu¸ lý thuyÕt, khã mµ cã thÓ ¸p
c ch ö
dông ®ö î trong thùc tiÔn kinh doanh. C¸c c«ng ty dÞ vô hiÖ n ®ang cßn t ¬ng
®è trÎ, do vËy ®éi ngò nh©n viª n kh«ng cã ®ñ thê gian ®Ó mµi s¾c kü n¨ng cña hä
i i
trong thùc tÕ thÞtrö êng.
3.7.5. C¶ ngö ê sö dông vµ ngö ê cung cÊp ®Òu thÊy r»ng ®iÓm yÕu c¬ b¶n cña c¸c
i i
doanh nghiÖp dÞ vô hçtrîkinh doanh cña ViÖt Nam lµ thiÕu toµn diÖn nh÷ng ®iÓm
ch
mang tÝ chó trä ®Þ hö í kh¸ch hµng, vµ thö ê ®ö î coi lµ kÐm vÒ kü n¨ng
nh ng nh ng ng c
marketing. Hä chØ ra r»ng hÇu hÕt c¸c c«ng ty dÞ vô cßn kÐm nh¹y bÐn trong
cßn ch
ch ch ö c
viÖ c dù ®o¸n nh÷ng lo¹i dÞ vô cã Ý cho kh¸ch hµng. Mét vÝdô ® î nh¾c ®i nh¾c
l¹i vÒ mét thùc tÕ lµ mç khi cã mét phÇn mÒm mí vÒ diÖt virus ra ®ê c¸c c«ng ty
i i i,
dÞ vô tin hä kh«ng thÊy nhÊt thiÕt liª n hÖ ví kh¸ch hµng ®Ó gií thiÖ u vµ cËp nhËt
ch c i i
cho hä i chö ¬ng tr× mí cña m×
ví nh i nh.
3.7.6. Nh÷ng ngö ê ®ö î pháng vÊn nãi r»ng c¸c nhµ cung cÊp ®¬n thuÇn kh«ng
i c
chÞ t× kiÕm, hái th¨m vÒ nh÷ng g×kh¸ch hµng cÇn vµ muè thay vµo ®ã hächµo
u m n,
gií thiÖu nh÷ng dÞ vô chung chung kh«ng cÇn thiÕt vµ kh«ng phïhî ví nhu cÇu
i ch p i
cña kh¸ch hµng. VÒ gi¸ c¶, cho thÊy kh«ng cÇn thiÕt cã mét c¸ch nh× chung c¶ tõ
n
a i ö ng
phÝ kh¸ch hµng còng nhö ngö ê cung cÊp vÒ vÊn ®Ò chÊt l î mµ kh¸ch hµng quan
i ng ch ö
t©m. Kh¸ch hµng vµ ngö ê cung cÊp ®· ® å nhÊt quan ®iÓm cho r»ng dÞ vô t vÊn
vµ ®µo t¹o cÇ ph¶i triÓn khai theo hö í phïhî ví nh÷ng yª u cÇu cña kh¸ch hµng
n ng p i
h¬n, cßn dÞ vô nghiª n cø u thÞ trö ê ph¶i kü lö ì h¬n. Tuy nhiª n, chö a cã sù
ch ng ng
thè nhÊt tö ¬ng tù trong c¸ch nh× nhËn vÒ dÞ vô tö vÊn, thiÕt kÕ, hoÆc dÞ vô
ng n ch ch
ph©n phè (xem B¶ng 16).
i
B¶ng 16: YÕ tè chÊt lö îng hµng ® Ç cÇ n© ng cÊp
u u n
DÞ vô hçtrî
ch NhËn ®Þ cña
nh NhËn ®Þ cña
nh
kinh doanh kh¸ch hµng nhµ cung cÊp
H¹ch to¸n kÕ to¸n Theo yª u cÇu cña kh¸ch Tinh tÕ h¬n
Tö vÊn Theo yª u cÇu cña kh¸ch Theo yª u cÇu cña kh¸ch
ThiÕt kÕ/bao b× Tinh tÕ h¬n + Theo yª u Kh«ng sai sãt
cÇu cña kh¸ch
DÞ vô ph©n phè
ch i § óng h¹n Theo yª u cÇu cña kh¸ch
Nghiª n cø u thÞtrö ê ng Tinh tÕ h¬n Tinh tÕ h¬n
§ µo t¹o Theo yª u cÇu cña kh¸ch Theo yª u cÇu cña kh¸ch
3.7.7. Mét sè doanh nghiÖp cßn cho r»ng c¸c c«ng ty dÞ vô cÇn ph©n tÝ cho
ch ch
kh¸ch hµng tiÒm n¨ng cña m× thÊy râ h¬n nh÷ng lî Ý häcã thÓ ®em l¹i. NÕu
nh i ch
kh«ng thùc hiÖn viÖc nµy mét c¸ch cã hiÖu qu¶ th×kh«ng ph¶i chØ cã doanh thu cña
ngö ê cung cÊp dÞ vô bÞgi¶m, mµ cßn ®Æt mét g¸nh nÆng kh«ng cÇn thiÕt lª n c«ng
i ch
37
ty kh¸ch hµng khi häph¶i thËn trä t× c¸ch thùc hiÖ n ®ö î nh÷ng nhu cÇu cña
ng m c
m× nh.
3.7.8. KhuyÕn nghÞ § Ó dÞ vô trë nª n tinh tÕ h¬n th×cÇn ph¶i më réng nhu cÇu vµ
: ch
cung cÊp ®µo t¹o vÒ marketing dÞ vô (gå xuÊt khÈu vµ theo yª u cÇu cña kh¸ch).
ch m
Mét biÖn ph¸p rÊt logÝ ®Ó më réng lµ t¨ng cö ê xuÊt khÈu dÞ vô- mét ho¹t ®éng
c ng ch
cßn mang l¹i lî Ý kh¸c lµ lµm cho c¸c doanh nghiÖ p cung ø ng dÞ vô hç trîkinh
i ch ch
doanh cña ViÖt Nam ®ö î tiÕp cËn tí chÊt lö î vµ tr× ®é què tÕ.
c i ng nh c
3.8. KÕ luËn 7: C¸c doanh nghiÖ Nhµ nö íc ® ang chiÕ lÜ mét sè m¶ng
t p m nh
dÞ vô hç trî kinh doanh mµ th«ng thö êng lÏ ra ph¶i do khu vùc tö nh© n
ch
cung cÊp.
3.8.1. Trong hÇu hÕt c¸c nÒn kinh tÕ, nh÷ng dÞ vô do khu vùc Nhµ nö í cung cÊp
ch c
kh«ng chiÕm qu¸ mét phÇn tö tæ ng sè c¸c dÞ vô (trung b× tõ 8 ®Õn 12% GDP).
ch nh
c ch ö c
T¹i c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn/ chuyÓn ®æ i, khu vùc dÞ vô cña Nhµ n í thö ê cã
ng
n nh ch ö c
vai trß lí h¬n, tuy vËy còng hiÕm n¬i cã t× tr¹ng ®a sèdÞ vô l¹i ® î mua tõ c¸c
tæ chø c thuéc khu vùc nhµ nö í nhö trong trö ê hî cña ViÖ t Nam ví 70% dÞ vô
c ng p i ch
hçtrîkinh doanh ®ö î c¸c doanh nghiÖ p thuª hÇu hÕt hoÆc chØ tõ c¸c doanh nghiÖ p
c
Nhµ nö í (xem B¶ng C10).
c
3.8.2. § è ví nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh then chè ®ö î nghiª n cø u, c¶
i i ch t c
doanh nghiÖp tö nh©n vµ Nhµ nö í ®Òu ph¶i dùa vµo viÖ c thuª ngoµi ë mø c ®é nhÊt
c
®Þ Doanh nghiÖp Nhµ nö í thuª tÊt c¶ tõ c¸c c¬ quan Nhµ nö í trõ c¸c dÞ vô
nh. c c, ch
m¸y tÝ (xem B¶ng 17). Doanh nghiÖp tö nh©n chñ yÕu tr«ng cËy vµo c¸c ®¬n vÞ
nh
Nhµ nö í vÒ ®µo t¹o vµ dÞ vô thiÕt kÕ.
c ch
B¶ng 17: Nguån thuª dÞ vô, chia theo së h÷u (%)
ch
DÞ vô hçtrî
ch Doanh nghiÖp Nhµ nö íc Doanh nghiÖp tö nh©n
kinh doanh thuª tõ: thuª tõ:
Nhµ nö íc Tö nh©n Nhµ nö íc Tö nh©n
H¹ch to¸n kÕ to¸n 100 0 13 87
§ µo t¹o 92 8 63 37
Tö vÊn 92 8 37 63
DÞ vô ph©n phè
ch i 83 17 36 64
ThiÕt kÕ/bao b× 78 22 50 50
Nghiª n cø u thÞtrö ê ng 60 40 0 100
DÞ vô tin hä
ch c 45 55 35 65
[sèdoanh nghiÖp Nhµ nö í = 65; sèdoanh nghiÖp tö nh©n = 40]
c
3.8.3. Vai trß chi phè cña khu vùc Nhµ nö í trong viÖ c cung cÊp dÞ vô dÉ n ®Õn
i c ch
mét sèhËu qu¶. Trö í tiª n sù chi phè cã thÓ lµm suy gi¶m sù ph¸t triÓn cña dÞ vô
c i ch
ö
hç trîkinh doanh nãi chung vµ dÞ vô cña khu vùc t nh©n nãi riª ng. C¸c doanh
ch
38
nghiÖp cung cÊp dÞ vô cña Nhµ nö í ho¹t ®éng trong mét m«i trö ê bao cÊp, t¹o
ch c ng
ö c
c¬ së cho sù c¹nh tranh kh«ng b× ®¼ng gi÷a c¸c c«ng ty Nhµ n í vµ c«ng ty tö
nh
ö c t
nh©n. H¬n n÷a, c¸c doanh nghiÖp cung cÊp dÞ vô cña Nhµ n í Ý bÞ tæ n thö ¬ng
ch
trö í sù t¸c ®éng cña thÞtrö ê h¬n, do ®ã Ý chÞ nh÷ng ¸p lùc ®ßi hái ph¶i ®¶m b¶o
c ng t u
chÊt lö î cao nhÊt. Thµnh tÝ cña häthö ê do sè lö î c«ng nh©n viª n chø
ng ch ng ng
kh«ng ph¶i lµ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng; ®Æc biÖt nh÷ng trö ê hî gi¸m ®è qu¶n lý
ng p c
kh«ng cã kh¶ n¨ng gi÷ hoÆc t¸i ®Çu tö lî nhuËn.
i
3.8.4. ViÖt Nam tiÕn tí sÏ ph¶i thùc hiÖn nh÷ng nghÜa vô tù do hãa thö ¬ng m¹i cña
i
m× trong khu«n khæ nh÷ng tháa thuËn ví ASEAN vµ AFTA, còng nhö nh÷ng
nh i
ö
nghÜa vô theo kÕ ho¹ch cña WTO, vµ v×vËy sÏ ph¶i ® ¬ng ®Çu ví ¸p lùc ngµy cµng
i
t¨ng ®ßi hái cho phÐp c¹nh tranh trong cung cÊp dÞ vô. ViÖt Nam còng sÏ ph¶i
ch
i ch ö ng p
®ö ¬ng ®Çu ví kh¶ n¨ng nhËp khÈu dÞ vô ngµy cµng t¨ng trong tr ê hî nh÷ng
doanh nghiÖp xuÊt khÈu ViÖt Nam c¹nh tranh th¾ng lî cßn b¶n th©n nh÷ng ®Çu vµo
i
ch c nh ö ng.
dÞ vô ë trong nö í l¹i kh«ng cã tÝ c¹nh tranh vÒ gi¸ c¶ vµ chÊt l î B»ng c¸ch
sö dông sø c mua cña m× (nhö ChÝ phñ c¸c nö í kh¸c thö ê lµm) ®Ó kÝ thÝ
nh nh c ng ch ch
ph¸t triÓn dÞ vô hçtrîkinh doanh chÊt lö î cao trong khu vùc tö nh©n, ChÝ phñ
ch ng nh
cã thÓ qua ®ã tiÕn mét bö í quan trä nh»m ®¶m b¶o ph¸t triÓn kinh tÕ thµnh c«ng.
c ng
3.8.5. KhuyÕn nghÞ Bëi v×khu vùc Nhµ nö í ®ang ®ãng vai trß chi phè trong hÇu
: c i
ö c
hÕt tÊt c¶ c¸c lÜnh vùc dÞ vô hçtrîkinh doanh ® î nghiª n cø u (trõ nghiª n cø u thÞ
ch
trö ê nª n bÊt cø mét thay ®æ i nµo trong chÝ s¸ch cña ChÝ phñ ®è ví lÜnh vùc
ng) nh nh i i
dÞ vô hçtrîkinh doanh sÏ t¹o mét sù chuyÓn biÕn ®¸ng kÓ. ChÝ phñ cã thÓ ®ãng
ch nh
vai trß tÝ cùc trong viÖc ®¶m b¶o sù s½n cã cña nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh
ch ch
ng i ch ö
chÊt lö î cao vµ ví gi¸ c¹nh tranh th«ng qua viÖ c khuyÕn khÝ sù t¨ng tr ëng cña
c¸c doanh nghiÖp dÞ vô hç trî kinh doanh tö nh©n b»ng c¸ch: (a) t¹o lËp mét
ch
khu«n khæ ph¸p lý cho phÐp sù h× thµnh vµ tham gia cña nhiÒu doanh nghiÖp t
nh ö
nh©n h¬n, vµ (b) cæ phÇ hãa nh÷ng doanh nghiÖp dÞ vô lí cña Nhµ nö í (®Æc
n ch n c
biÖt lµ nh÷ng doanh nghiÖp ®éc quyÒn) ®Ó chóng ho¹t ®éng cã hiÖu qu¶ h¬n.
39
40
PhÇ n 4
Nh÷ ng ®iÓ m¹ nh vµ th¸ ch thøc ®èi ví i
m
b¶y lÜ vùc dÞch vô hç trî kinh doanh then chèt
nh
4.1. So s¸nh gi÷a c¸c lÜ vùc dÞ vô hç trî kinh doanh then chèt
nh ch
4.1.1 Nhö ® · tr× bµy ë c¸c PhÇn 2.3, b¶y lÜnh vùc dÞ vô hç trîkinh doanh
nh ch
then chè ®ö î khu vùc tö nh©n cung cÊp vµ mang tÝ quyÕt ®Þ ®è ví sù
t c nh nh i i
c¹nh tranh cña c¸c doanh nghiÖ p tö nh©n ë ViÖ t Nam ®ö î chä ®Ó ph©n tÝ
c n ch
s©u bao gå h¹ch to¸n kÕ to¸n, dÞ vô m¸y tÝ tö vÊn, thiÕt kÕ bao b× mÉ u
m: ch nh,
m· , dÞ vô ph©n phè nghiª n cø u thÞ trö êng, vµ ®µo t¹o. Tïy theo tõng lo¹i
ch i,
dÞ vô hç trî kinh doanh kÕt qu¶ nghiª n cø u cho thÊy cã sù kh¸c nhau ®¸ng
ch
kÓ trong viÖ c c¸c doanh nghiÖ p ®ö î pháng vÊn cã thuª nh÷ng dÞ vô quan
c ch
trä nµy hay kh«ng vµ thuª tõ ®©u (xem B¶ng 18). Sù kh¸c biÖ t ®ã gî ra sù
ng i
cÇn thiÕt ph¶i cã nh÷ng chiÕn lö î cô thÓ ®èi víi tõng lo¹i h× dÞ vô ®Ó t¨ng
c nh ch
cö êng cñng cè vµ ph¸t triÓn.
4.1.2 Nh÷ng doanh nghiÖ p ®ö î hái tr¶ lêi lµ cã thuª mét phÇn hoÆc tÊt c¶
c
nh÷ng dÞ vô m¸y tÝ hç trî ph©n phè vµ ®µo t¹o; nhö ng häl¹i thö ê tù
ch nh, i, ng
thùc hiÖ n lÊy c«ng viÖ c h¹ch to¸n kÕ to¸n, tö vÊn, vµ nghiª n cø u thÞ trö êng.
Nh÷ng doanh nghiÖ p ®i thuª dÞ vô m¸y tÝ vµ nghiª n cø u thÞtrö ê chñ yÕu
ch nh ng
tõ khu vùc tö nh©n; nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh cßn l¹i kh¸c th× thuª tõ
ch
khu vùc Nhµ nö í Mét c¬ cÊu ®i thuª nhö vËy sÏ g©y khã kh¨n cho chuyª n
c.
gia h¹ch to¸n kÕ to¸n, tö vÊn, c¸c c«ng ty thiÕt kÕ, c«ng ty ph©n phè trung
i,
t©m ®µo t¹o cña khu vùc tö nh©n trong viÖ c ph¸t triÓn tÝ kinh tÕ nhê qui m«
nh
vµ më réng ph¹m vi hç trîcho nh÷ng kiÕn thø c chuyª n s©u.
4.1.3 C¸c doanh nghiÖ p ®ö î pháng vÊn ®Æc biÖ t quan t©m ®Õn viÖ c thiÕu
c
kinh nghiÖm chuyª n m«n trong lÜnh vùc nghiª n cø u thÞtrö ê vµ ®µo t¹o; còng
ng
nhö nh÷ng khã kh¨n hägÆp ph¶i trong viÖ c t× kiÕm sù gióp ®ì chuyª n s©u vÒ
m
dÞ vô m¸y tÝ vµ ph©n phè NhiÒu doanh nghiÖ p cho r»ng mÆc dï c¸c doanh
ch nh i.
nghiÖ p dÞ vô hç trîkinh doanh cña ViÖ t Nam cung cÊp nh÷ng dÞ vô c¬ b¶n
ch ch
ë mø c cã thÓ chÊp nhËn ®ö î song hävÉn kh«ng ®ñ kh¶ n¨ng ®Ó ph¸t hiÖ n ra
c
nh÷ng nhu cÇu ®Æc thï vµ cung cÊp c¸c dÞ vô chÝ x¸c nh»m tho¶ m· n nhu cÇu
ch nh
Êy.
41
B¶ng 18: So s¸nh gi÷a c¸c lo¹i dÞ vô hç trî kinh doanh quan träng
ch
DÞ vô hç trî
ch Thuª ë ngoµi Kh«ng cã ChÊt lö îng Hö í hoµn
ng
kinh doanh chuyª n D.vô kÐm thiÖn
m«n s©u > 25%
(%) Nguån
H¹ch to¸n kÕ to¸n 22 G 25% Theo ý
kh¸ch
DÞ vô m¸y tÝ
ch nh Theo ý
82 P 45% B kh¸ch
Tö vÊn 29 B 26% Theo ý
kh¸ch
ThiÕt kÕ/bao b× Theo ý
42 G 15% kh¸ch
Ph©n phèi Theo ý
76 G 41% kh¸ch
Nghiª n cø u thÞ 16 P 60% B ChÊt lö îng
trö êng cao h¬n
§ µo t¹o 74 G 59% Theo ý
kh¸ch
Trong ®ã: B = Doanh nghiÖp dÞ vô cña Nhµ nö í vµ tö nh©n
ch c
G = C¸c doanh nghiÖp dÞ vô Nhµ nö í
ch c
P = C¸c doanh nghiÖp dÞ vô tö nh©n
ch
4.1.4 VÒ vÊn ®Ò chÊt lö î cña nh÷ng dÞ vô s½n cã, c¸c doanh nghiÖ p tá ra phª
ng ch
ch nh ö ng-
ph¸n c¸c dÞ vô m¸y tÝ vµ nghiª n cø u thÞ tr ê h¬n 25% c¸c doanh nghiÖ p
s¶n xuÊt hµng hãa vµ kinh doanh dÞ vô cho r»ng chÊt lö î cña nh÷ng dÞ vô
ch ng ch
®ã lµ “kÐm” hoÆc “rÊt kÐm”. Trong tõng trö ê hî cô thÓ, c¸c doanh nghiÖ p
ng p
thö ê ®¸nh gi¸ ngö ê cung cÊp dÞ vô cña m× cao h¬n c¸c dÞ vô hç trîkinh
ng i ch nh ch
doanh nãi chung. Nãi c¸ch kh¸c, c¸c doanh nghiÖ p tr¶ lê r»ng trong khi chÊt
i
lö î dÞ vô nãi chung lµ thÊp nhö ng hä t× ®ö î dÞ vô cã chÊt lö î tè
ng ch vÉn m c ch ng t,
phï hî ví m× Ngo¹i lÖ duy nhÊt trong c¬ cÊu nµy lµ ®è ví dÞ vô tin hä vµ
p i nh. i i ch c
nghiª n cø u thÞtrö ê bëi mét sè doanh nghiÖ p c¶m thÊy r»ng kh«ng cã chÊt lö î
ng ng
tè ®Ó lùa chä trª n thÞ trö ê Häph©n tÝ vµ x¸c ®Þ nhu cÇu cÇn cã nh÷ng
t n ng. ch nh
dÞ vô chuyª n s©u vµ cã chÊt lö î hoµn h¶o h¬n. Tõ nh÷ng quan t©m vÒ chÊt
ch ng
lö î dÞ vô, cã thÓ rót ra ba kÕt luËn chÝ sau vÒ c¸c dÞ vô hç trîkinh doanh
ng ch nh ch
®ö î nghiª n cø u:
c
• CÇn cã tÝ chuyª n nghiÖp cao h¬n, bao gå mét lo¹t nh÷ng tiª u chuÈn chuyª n
nh m
nghiÖp râ rµng vµ ph¶i chó ý h¬n n÷a vÒ yª u cÇu thùc sù cña kh¸ch hµng.
• Ngö ê cung cÊp dÞ vô cÇn ph¶i hä c¸ch marketing dÞ vô cña m× mét
i ch c ch nh
c¸ch tÝ cùc - tø c lµ ph¸t hiÖn vµ ®¸p ø ng nh÷ng yª u cÇu cña kh¸ch hµng thay
ch
42
v× ®¬n gi¶n chØ cã chê kh¸ch hµng ®Õn t× thuª mét dÞ vô cô thÓ mµ m×
m ch nh
®ang cã.
• C¸c doanh nghiÖp dÞ vô cÇn ph¶i cã hÖ thè ®¶m b¶o chÊt lö î sao cho hä
ch ng ng
cã thÓ cung cÊp chÊt lö î lu«n æ n ®Þ bao gå giao dÞ vô ®óng h¹n vµ
ng nh, m ch
“kh«ng cã khiÕm khuyÕt”.
Nãi chung, khi nh× nhËn vÒ hiÖ u qu¶ vµ chÊt lö î dÞ vô cña m× c¸c doanh
n ng ch nh,
nghiÖ p cung cÊp cã cï ý kiÕn ví kh¸ch hµng - nh÷ng dÞ vô c¬ b¶n thö ê s½n
ng i ch ng
cã khi kh¸ch hµng cÇn, nhö ng sù hç trîcã tÝ chÊt chuyª n s©u h¬n, ®Æc thï h¬n
nh
th×cßn thiÕu.
4.1.5. C¸c doanh nghiÖp ®ö î nghiª n cø u cã kh¸c nhau trong mø c ®é ®Þ hö í
c nh ng
xuÊt khÈu vµ nh÷ng yª u cÇu ®ßi hái tháa m· n tiª u chuÈn cung ø ng dÞ vô què tÕ
ch c
(xem B¶ng 19). Trong khi c¸c doanh nghiÖ p nghiª n cø u thÞ trö ê vµ doanh
ng
nghiÖ p tö vÊn dùa vµo kh¸ch hµng nö í ngoµi ®ãng t¹i ®Þ phö ¬ng (vÝ dô c¸c tæ
c a
chø c què tÕ, nhµ ®Çu tö nö í ngoµi) ®Ó tå t¹i, th×c¸c doanh nghiÖ p dÞ vô thiÕt
c c n ch
kÕ l¹i dùa chñ yÕu vµo kh¸ch hµng trong nö í CÇn nhí r»ng, bª n c¹nh tiÒm n¨ng
c.
®Ó thu ngo¹i tÖ, b¶y lÜnh vùc dÞ vô hç trîkinh doanh trª n lµ nh÷ng dÞ vô mµ
ch ch
chÊt lö î vµ tÝ s½n cã cña chóng cã thÓ biÕn ViÖ t Nam thµnh n¬i cã m«i tr ê
ng nh ö ng
®Çu tö hÊp dÉn h¬n.
B¶ng 19: Ph© n bè kh¸ch hµng cña c¸c doanh nghiÖp
dÞ vô hç trî kinh doanh (%)
ch
Ngµnh dÞ vô
ch % doanh sè Lo¹i kh¸ch hµng
ngoµi ViÖt Nam
% trong % nö íc Tæ ng
nö íc ngoµi
H¹ch to¸n kÕ to¸n 63 39 61 100
§ µo t¹o 60 61 39 100
Ph©n phè i 55 63 37 100
ThiÕt kÕ/bao b× 50 74 26 100
Tö vÊn 34 26 74 100
Nghiª n cø u thÞ 18 27 73 100
trö êng
[sè doanh nghiÖp dÞ vô = 64]
ch
4.1.6 NÕu chØ tÝ riª ng kh¸ch hµng trong nö í th×c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í
nh c c
chiÕm h¬n mét nöa sè kh¸ch hµng trong nö í cña c¸c dÞ vô thiÕt kÕ/bao b× vµ
c ch
ph©n phè (xem B¶ng 20). PhÇn ®«ng c¸c doanh nghiÖ p tö vÊn vµ nghiª n cø u thÞ
i
trö ê lµ thuéc së h÷u tö nh©n vµ kh¸ch hµng chñ yÕu còng tõ khu vùc tö nh©n.
ng
Mét ®iÒu thó vÞlµ phÇn lí c¸c doanh nghiÖ p ®µo t¹o lµ doanh nghiÖ p së h÷u Nhµ
n
nö í l¹i cã b¹n hµng chñ yÕu lµ tö nh©n. Râ rµng lµ c¸c trung t©m ®µo t¹o cña Nhµ
c
43
nö í ®· thµnh c«ng trong viÖc vö ¬n xa ra ngoµi c¸c tæ chø c cña Nhµ nö í mµ
c c
m× lµ mét bé phËn trong ®ã.
nh
B¶ng 20: Lo¹i kh¸ch hµng trong nö íc cña c¸c doanh nghiÖ p
dÞ vô trong mÉu ® iÒu tra (%)
ch
Ngµnh dÞ vô
ch Doanh nghiÖ p Doanh nghiÖ p khu vùc
Nhµ nö íc tö nh©n
S¶n xuÊt DÞ vô
ch Tæ ng
hµng hãa
H¹ch to¸n kÕ to¸n 43 46 11 100
Tö vÊn 25 66 9 100
ThiÕt kÕ/bao b× 56 31 13 100
Ph©n phè i 55 41 4 100
Nghiª n cø u thÞ 16 67 17 100
trö êng
§ µo t¹o 35 61 4 100
[sè doanh nghiÖp dÞ vô = 64]
ch
4.2. DÞ vô h¹ch to¸n kÕto¸n
ch
4.2.1. Ph¹ vi quèc tÕ. Do ngµy cµng nhiÒu doanh nghiÖp chó ý tí c¸c ho¹t ®éng
m i
h¹ch to¸n vµ sù lµnh m¹nh cña thÞtrö ê tµi chÝ nª n nhu cÇu vÒ dÞ vô h¹ch to¸n
ng nh ch
kÕ to¸n trª n thÞtrö ê thÕ gií ®ang t¨ng nhanh. Nh÷ng nÒn kinh tÕ X· héi chñ nghÜa
ng i
nhö ViÖt Nam ®ang chuyÓn ®æ i tõ nÒn kinh tÕ qu¶n lý tËp trung sang nÒn kinh tÕ thÞ
trö ê cÇn ph¶i cã nh÷ng th«ng tin h¹ch to¸n cã chÝ x¸c vµ thiÕt thùc h¬n ®Ó hçtrî
ng nh
nh nh, ö ng
cho nh÷ng quyÕt ®Þ cho vay tµi chÝ ph¸t triÓn thÞtr ê chø ng kho¸n, s¸p nhËp
vµ tiÕp qu¶n, tö nh©n hãa c¸c doanh nghiÖ p së h÷u Nhµ nö í ®Þ gi¸ nh÷ng tµi s¶n
c, nh
thuéc Nhµ nö í thu hót ®Çu tö trùc tiÕp nö í ngoµi, kiÓm to¸n c¸c doanh nghiÖp
c, c
nö í ngoµi, vµ n©ng cao hiÖu qu¶ thu thuÕ. § å thê nh÷ng hÖ thè h¹ch to¸n kÕ
c ng i, ng
to¸n vµ kiÓm to¸n t¹o nª n mét “h¹ tÇng kü thuËt” trä yÕu ®Ó thu hót ®Çu öt vµo c¸c
ng
dù ¸n x©y dùng c¬ së h¹ tÇng.
4.2.2. § è ví nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn/qu¸ ®é nhö ViÖt Nam hiÖn ®ang tËp trung
i i
x©y dùng thÞtrö ê vè trong nö í (bao gå thÞtrö ê chø ng kho¸n), th× viÖc b¾t
ng n c m ng
buéc c«ng khai nh÷ng th«ng tin tµi chÝ cã ®é tin cËy cao, kÞ thê cã thÓ kiÓm tra,
nh p i,
i c i ö
cã thÓ so s¸nh ®è chiÕu ®ö î qua c¸c thê kú ®Ó lµm c¬ së cho c¸c nhµ ®Çu t x¸c
®Þ xu hö í ph¸t triÓn vµ ra quyÕt ®Þ ®Çu tö cña m× lµ rÊt cÇn thiÕt. Ngµy cµng
nh ng nh nh
cã nh÷ng ¸p lùc toµn cÇu lª n nh÷ng th«ng lÖ tËp qu¸n kiÓm to¸n ®Ó phï hî ví p i
nh÷ng nguyª n lý h¹ch to¸n kÕ to¸n què tÕ chung ®· ®ö î chÊp nhËn. C«ng tr× cña
c c nh
ñy ban vÒ Th«ng lÖ KiÓm to¸n què tÕ (IAPC) thuéc Liª n hiÖp kÕ to¸n què tÕ
c c
(IFAC) mµ ViÖt Nam ®· tham gia vµo th¸ng 7 n¨m 1998 vÒ “B¸o c¸o vÒ ®é tin cËy
cña th«ng tin” ®· t¹o nÒn mãng cho c¹nh tranh xuyª n biª n gií trong lÜnh vùc kÕ
i
to¸n, lÜnh vùc mµ trö í ®©y chØ gií h¹n cho c¸c doanh nghiÖ p trong nö í § · cã
c i c.
44
nh÷ng c«ng ty cã b¸o c¸o tµi chÝ ®ö î so¹n th¶o ë bª n ngoµi nö í Mü, ®ö î niªm
nh c c c
yÕt t¹i ThÞtrö ê chø ng kho¸n New York, cung cÊp nh÷ng b¸o c¸o theo ®óng nh÷ng
ng
nguyª n t¾c kÕ to¸n què tÕ.
c
4.2.3. Trª n què tÕ, h¹ch to¸n kÕ to¸n ®ang më réng tõ sù chó trä hÑ p vÒ kiÓm
c ng
to¸n vµ thuÕ sang ph¹m vi réng h¬n vÒ nh÷ng dÞ vô liª n quan ®Õn sù b¶o ®¶m nh
ch ö
tµi chÝ doanh nghiÖp, thu hå vè vµ kh¶ n¨ng thanh to¸n nîkinh doanh, kÕ to¸n
nh i n
cho yª u cÇ xÐt xö, hç trî kiÖn tông xÐt xö, qu¶n lý rñi ro, vµ kinh doanh chø ng
u
kho¸n. Ngoµi ra, nh÷ng c«ng ty kÕ to¸n lí ®ang gÆt h¸i ®ö î nhiÒu tõ nh÷ng ho¹t
n c
®éng cña hätrong tö vÊn kinh doanh nãi chung vµ nh÷ng dÞ vô c«ng nghÖ th«ng
ch
tin nãi riª ng. Sù bÊt æ n gÇ ®©y cña thÞ trö ê vè ®· lµm t¨ng kú vä r»ng c¸c
n ng n ng
c«ng ty kÕ to¸n cung cÊp nh÷ng c¶nh b¸o sí vÒ nh÷ng hµnh vi gian lËn hoÆc nh÷ng
m
yÕu kÐm tµi chÝ Ví nh÷ng c«ng t¸c thùc hµnh kÕ to¸n ngµy cµng phø c t¹p vµ sö
nh. i
ö ng
dông nhiÒu c«ng nghÖ, yª u cÇu vÒ ®µo t¹o vµ ph¸t triÓn theo h í chuyª n nghiÖp
còng ngµy mét t¨ng. C¸c c«ng ty hiÖn ®ang c¹nh tranh trª n c¬ së tÝ ö u viÖt trong
nh
ho¹t ®éng (gi¸ c¶ tè nhÊt vµ dÞ vô hoµn h¶o), dÉ n ®Çu vÒ phôc vô (phôc vô tè nhÊt
t ch t
vµ liª n tôc ®æ i mí gÇ gòi ví kh¸ch hµng (gi¶i ph¸p riª ng cho tõng kh¸ch hµng).
i), n i
4.2.4. Ph¸ triÓ ë ViÖ Nam. HiÖ n t¹i, thÞtrö ê dÞ vô kÕ to¸n ë ViÖt Nam bÞchi
t n t ng ch
phè bëi c¸c liª n doanh gi÷a c¸c c«ng ty kÕ to¸n què tÕ lí vµ c¸c c«ng ty kÕ to¸n
i c n
kiÓm to¸n Nhµ nö í vµ nh÷ng chi nh¸nh 100% së h÷u nö í ngoµi thuéc c¸c c«ng ty
c, c
kÕ to¸n què tÕ lí Ba c«ng ty lí nhÊt thuéc së h÷u Nhµ nö í lµ C«ng ty KiÓm
c n. n c
to¸n ViÖt Nam (VACO), C«ng ty dÞ vô H¹ch to¸n vµ KiÓm to¸n (AASC), vµ C«ng
ch
ty KiÓm to¸n Sµi Gßn.
4.2.5. Vµo cuè n¨m 1980, khi ViÖ t Nam thùc hiÖn chÝ s¸ch më cöa ®è ví
i nh i i
c ch ö
®Çu tö nö í ngoµi th×ngµnh dÞ vô kÕ to¸n xuÊt hiÖn vµ c¸c c«ng ty ®Çu t nö í c
ngoµi b¾t ®Çu cã nhu cÇu vÒ dÞ vô nµy. Nhê sù cã mÆt vµ tham gia ®¸ng kÓ cña
ch
tÊt c¶ c¸c c«ng ty h¹ch to¸n kÕ to¸n què tÕ lí ngay tõ ban ®Çu nª n tr× ®é, chÊt
c n nh
lö î vµ sù s½n cã cña dÞ vô kÕ to¸n nãi chung lµ tè mÆc dï phÝ dÞ vô cßn
ng ch t, ch
cao ®è ví nhiÒu doanh nghiÖp trong nö í Kh¸ch hµng chñ yÕu hiÖn nay cña
i i c.
ngµnh dÞ vô nµy lµ c¸c c«ng ty ®Çu tö nö í ngoµi cï ví sè lö î ngµy cµng
ch c ng i ng
t¨ng nh÷ng c«ng ty lí thuéc së h÷u Nhµ nö í Bëi v×c¸c gi¸m ®è qu¶n lý nh÷ng
n c. c
c«ng ty lí thuéc së h÷u Nhµ nö í kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i lµm ra lî nhuËn nª n chØ
n c i
cã mét ¸p lùc nhá ®Æt lª n viÖc h¹ch to¸n chi phÝvµ h¹ch to¸n qu¶n lý. Tuy nhiª n
cã mét sè nhµ qu¶n lý ®· nhËn thø c ®ö î tÇm quan trä ngµy cµng t¨ng cña lÜnh
c ng
vùc nµy.
4.2.6. Trong mét vµi n¨m tí bø c tranh vÒ nhu cÇu nµy cã nhiÒu kh¶ n¨ng sÏ bÞ
i,
thay ®æ i. Trö í tiª n, ViÖt Nam tiÕp tôc cÇn ®Çu tö nö í ngoµi cho nhiÒu dù ¸n x©y
c c
dùng h¹ tÇng c¬ së lí § è t¸c nö í ngoµi thö ê yª u cÇu cã nh÷ng b¸o c¸o tµi
n. i c ng
chÝ ®· ®ö î kiÓm to¸n vµ chÝ x¸c. Thø hai, vµ ®iÒu nµy ®Æc biÖ t ®óng ví c¸c
nh c nh i
c«ng ty thuéc khu vùc tö nh©n lµ hä ph¶i sö dông th«ng tin kÕ to¸n ®Ó kiÓm so¸t
sÏ
chi phÝnh»m tå t¹i ®ö î trong m«i trö ê c¹nh tranh ngµy mét t¨ng.
n c ng
4.2.7. C¬ cÊu sö dông. Nhµ s¶n xuÊt nhËn thø c râ r»ng khi thiÕu nh÷ng th«ng tin
45
chÝ x¸c vÒ kÕ to¸n, ngö ê qu¶n lý sÏ ch¼ng cã c¸ch nµo ®Ó h¹ch to¸n nh÷ng chi
nh i
phÝs¶n phÈm/dÞ vô cña hä
ch hoÆc cã thÓ kiÓm so¸t nh÷ng chi phÝnéi bé mét c¸ch
chÆt chÏ; h¬n thÕ n÷a, nh÷ng c¬ héi kinh doanh cã thÓ sÏ mÊt ®i. C¸c doanh
nghiÖ p ®ö î hái cßn cho biÕt lµ trung b× trong mét th¸ng häbá ra chÝ ngµy
c nh n
c«ng cho kÕ to¸n néi bé bª n c¹nh viÖ c thuª thª m n¨m ngµy c«ng trong mét th¸ng
tõ bª n ngoµi. Vµ c¸c nhµ s¶n xuÊt sö dông nh÷ng sè liÖu tµi chÝ chñ yÕu ®Ó kiÓm
nh
so¸t chi phÝnéi bé (60%).
4.2.8. Cã ®Õn 90% doanh nghiÖ p s¶n xuÊt tù thùc hiÖ n dÞ vô kÕ to¸n néi bé,
ch
trong ®ã 52% doanh nghiÖp cho r»ng lµm nhö vËy ®Ó “tù b¶o hiÓm” tr¸nh khái
nh÷ng dÞ vô kÕ to¸n chÊt lö î kÐm tõ bª n ngoµi. Sè cßn l¹i thuª dÞ vô kÕ
ch ng ch
to¸n trö í tiª n lµ tõ c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í (68%), chØ ®Ó l¹i phÇn nhá lö î
c c ng
c«ng viÖc cÇn thiÕt cho c¸c c«ng ty dÞ vô h¹ch to¸n kÕ to¸n thuéc khu vùc öt
ch
nh©n gi¶i quyÕt.
4.2.9. C¸c c«ng ty dÞ vô sö dông dÞ vô kÕ to¸n cã kh¸c nhau. Sè ®«ng (52%)
ch ch
cho r»ng lý do chñ yÕu ®Ó hä cho dÞ vô kÕ to¸n lµ v×nh÷ng “®ßi hái cña luËt
chi ch
ph¸p”, so ví 47% cña c¸c nhµ s¶n xuÊt. ChØ cã 31% sè c«ng ty dÞ vô nh× thÊy
i ch n
gi¸ trÞ sö dông sè liÖu kÕ to¸n ®Ó thÊu hiÓu vÒ c¬ cÊu chi phÝ cña m× (ë c¸c
nh
doanh nghiÖp s¶n xuÊt lµ 60%). Sù thiÕu quan t©m ®è ví h¹ch to¸n chi phÝcã thÓ
i i
lµ do c¬ cÊu chi phÝcña häcã vÎ qu¸ ®¬n gi¶n vµ nh× thÊy ngay, hoÆc cã thÓ do
n
häkh«ng cã ngö ê kÕ to¸n cho c«ng ty cã kh¶ n¨ng lµm t¨ng thª m gi¸ trÞ qua
i
ö c
nh÷ng kinh nghiÖm vÒ kÕ to¸n qu¶n lý. TÊt c¶ c¸c c«ng ty dÞ vô ® î kh¶o s¸t tù
ch
thùc hiÖn lÊy viÖc h¹ch to¸n kÕ to¸n cña m× xuÊt ph¸t tõ nh÷ng quan t©m vÒ b¶o
nh
mËt, kiÓm so¸t chÊt lö î vÒ chi phÝ Trong sè 16% doanh nghiÖ p ký hî ®å
ng, . p ng
thuª tõ bª n ngoµi th× cã 56% sö dông dÞ vô tõ khu vùc Nhµ nö í vµ 44% sö
ch c
dông nh÷ng ngö ê kÕ to¸n tõ khu vùc tö nh©n.
i
4.2.10. TÝ s½ cã Mét vÊn ®Ò kh¸c n÷a lµ tÝ s½n cã nh÷ng kinh nghiÖm chuyª n
nh n . nh
gia vÒ kÕ to¸n. Cã 24% cho r»ng nh÷ng g×hä th×l¹i kh«ng s½n cã ë ViÖt Nam vµ
cÇn
28% th×cho r»ng chÊt lö î cña nh÷ng kinh nghiÖm chuyª n gia l¹i rÊt kh«ng ®å
ng ng
®Òu. Hai phÇ ba sèdoanh nghiÖp ®ö î pháng vÊn cã thuª dÞ vô kÕ to¸n nãi r»ng hä
n c ch
lu«n nhËn ®ö î sù gióp ®ìkhi hä u cÇu vµ kh«ng bÞchËm trÔ.
c yª
4.2.11. Gi¸ c¶ tö ¬ng ®èi. Gi¸ c¶ kh«ng ph¶i lµ vÊn ®Ò chñ yÕu trong viÖ c lùa chän
®Ó thuª dÞ vô h¹ch to¸n kÕ to¸n. Cã ®Õn 70% cho r»ng gi¸ c¶ cña nh÷ng dÞ vô
ch ch
®ang cã lµ “rÎ” hoÆc 60% cho r»ng “chÊp nhËn ®ö î Nh÷ng doanh nghiÖ p nhËn
c”.
®Þ dÞ vô h¹ch to¸n kÕ to¸n lµ ®¾t vµ kh«ng xø ng ví sè tiÒn mµ häbá ra l¹i
nh ch i
chñ yÕu lµ nh÷ng doanh nghiÖp thuéc ngµnh dÞ vô, cã thÓ do hä
ch kh«ng cã nhiÒu
kh¶ n¨ng sö dông tí nh÷ng kiÕn thø c chuyª n gia cao h¬n.
i
4.2.12. ChÊt lö îng. PhÇn lí doanh nghiÖ p cho r»ng dÞ vô kÕ to¸n lµ “chÊp nhËn
n ch
®ö î (47% ) hoÆc “tè
c” t/rÊt tèt”(53%). Hätho¶ m· n ví chÊt lö î dÞ vô cña c¸c
i ng ch
c¬ quan Nhµ nö í Nh÷ng yª u cÇu n©ng cao chÊt lö î chñ yÕu lµ tËp trung vÒ
c. ng
dÞ vô theo yª u cÇu riª ng cña kh¸ch (40%), tiÕp theo lµ ®óng thê h¹n (27%) vµ
ch i
nh÷ng dÞ vô tinh tÕ h¬n (20%).
ch
46
4.2.13. NÕu c¸c c«ng ty sö dông dÞ vô h¹ch to¸n kÕ to¸n ë bª n ngoµi, th× hä
ch
muè ®ö î ®¶m b¶o lµ sÏ nhËn ®ö î dÞ vô cã chÊt lö î Hämuè nh÷ng tiª u
n c c ch ng. n
chuÈn kiÓm to¸n cña què tÕ ®ö î ¸p dông vµ do nh÷ng kiÓm to¸n viª n ®ö î ®µo
c c c
t¹o tö ¬ng xø ng thùc hiÖn ví gi¸ c¶ hî lý. Tr¸i ngö î ví quan ®iÓm chung, mét
i p c i
sè doanh nghiÖp thÓ hiÖn muè cã ®ö î dÞ vô kÕ to¸n ®¾t h¬n. Mét sè cßn nhÊn
n c ch
m¹nh sù cÇn thiÕt lµ c¸c c«ng ty dÞ vô kÕ to¸n ph¶i marketing vÒ m× nhiÒu
ch nh
h¬n vµ lµm cho kh¸ch hµng hiÓu râ h¬n vÒ gi¸ trÞdo dÞ vô nµy mang l¹i.
ch
4.2.14. KhuyÕn nghÞ C¸c c«ng ty kÕ to¸n mong muè cã ®ö î mét khu«n khæ
. n c
ph¸p lý râ rµng, tö ¬ng thÝ ví nh÷ng th«ng lÖ kÕ to¸n què tÕ ®ang ®ö î ¸p
ch i c c
dông. Hä muè cã ®ö î mét ®éi ngò c¸n bé, nh©n viª n cã tr× ®é marketing
cßn n c nh
cao h¬n. Nhö mét gi¸m ®è qu¶n lý nãi: “Chóng t«i chØ cung cÊp ®ö î mét phÇn
c c
mö ê dÞ vô mµ chóng t«i cã kh¶ n¨ng vµ kinh nghiÖm, bëi v× c¸n bé, nh©n viª n
i ch
cña chóng t«i kh«ng cã kü n¨ng dù ®o¸n nhu cÇu vµ ®¸p ø ng nh÷ng nhu cÇu ®ã
b»ng kü n¨ng cña m× nh.”
4.2.15. Bª n c¹nh viÖc hoµn tÊt khu«n khæ ph¸p lý, mét yª u cÇu quan trä nhÊt lµ
ng
®¶m b¶o cã ®ö î mét hiÖp héi kÕ to¸n chuyª n nghiÖ p, ®éc lËp vµ hiÖu qu¶ ®Ó cã
c
thÓ thóc ®Èy viÖc h× thµnh vµ thùc thi mét ®¹o ®ø c nghÒ nghiÖ p bao gå nh÷ng
nh m
tiª u chuÈn h¹ch to¸n kÕ to¸n què tÕ. Ngoµi ra vÉn cÇn ph¶i tiÕp tôc n©ng cao nhËn
c
thø c cho c¸c c¬ quan qu¶n lý vµ cho c«ng chóng vÒ vai trß cña dÞ vô kiÓm to¸n.
ch
C¸c c«ng ty kÕ to¸n lí cña què tÕ cã thÓ cã vai trß h÷u Ý trong viÖ c n©ng cao
n c ch
nhËn thø c nµy. V×vËy sau ®©y lµ mét sè khuyÕn nghÞ :
• Hoµn tÊt khu«n khæ ph¸p lý vµ nh÷ng qui ®Þ liª n quan gióp ®¶m b¶o cho
nh
nh÷ng tËp qu¸n h¹ch to¸n kÕ to¸n ë ViÖ t Nam phï hî ví nh÷ng tiª u chuÈn
p i
h¹ch to¸n kÕ to¸n què tÕ.
c
• Dö í sù b¶o trîcña Liª n ®oµn kÕ to¸n ASEAN, tiÕp tôc tiÕn hµnh viÖ c “ghÐp
i
®«i” HiÖp héi KÕ to¸n què gia ViÖ t Nam mí thµnh lËp ví nh÷ng hiÖ p héi
c i i
tö ¬ng tù ë trong khu vùc nh»m cung cÊp hç trî kü thuËt trong viÖ c x©y dùng
nh÷ng qui ®Þ què gia vÒ hµnh vi, tö c¸ch nghÒ nghiÖ p vµ nh÷ng qui ®Þ
nh c nh
cÊp phÐp g¾n ví viÖc tiÕp tôc ®µo t¹o chuyª n nghiÖ p. Nh÷ng trîgióp trª n ®©y
i
®ö î bæ sung b»ng nh÷ng trao ®æ i vÒ ®µo t¹o.
c
• Tranh thñ sù hç trîcña céng ®å tµi trîtrong viÖ c ¸p dông nh÷ng tiª u chuÈn
ng
h¹ch to¸n kÕ to¸n què tÕ b»ng c¸ch yª u cÇu sö dông nh÷ng tiª u chuÈn ®ã cho
c
c¸c dù ¸n tµi trî.
4.3. DÞ vô tin häc
ch
4.3.1. Ph¹ vi quèc tÕ. ThÞtrö ê toµn cÇu vÒ nh÷ng dÞ vô liª n quan ®Õn m¸y
m ng ch
tÝ kh«ng kÓ nhu cÇu ng¾n h¹n cô thÓ vÒ sù trî gióp hî chuÈn n¨m 2000, ®·
nh, p
vö î qu¸ 500 tû USD. H¹n chÕ ®Çu tiª n lª n t¨ng trö ëng nhu cÇu lµ nh÷ng phÇn
t
cø ng cña m¸y tÝ ngµy cµng tinh vi h¬n, vµ c¬ së h¹ tÇng viÔn th«ng ngµy cµng
nh
hiÖn t¹i. Sù r¬i gi¸ toµn cÇu cña phÇn cø ng ®ang cho phÐp c¸c doanh nghiÖ p trong
lÜnh vùc trö í ®©y cã tr× ®é c«ng nghÖ th«ng tin thÊp nay cã thÓ nh¶y vä lª n
c nh t
nh÷ng hÖ m¸y m¹nh vµ tö ¬ng ®è rÎ. Nh÷ng h¹n chÕ hiÖn nay trong c¸c hÖ thè
i ng
47
liª n l¹c th«ng tin h÷u tuyÕn sÏ sí ®ö î gi¶i quyÕt b»ng mét h¹ tÇng c¬ së v«
m c
tuyÕn vµ vÖ tinh cã chi phÝc¹nh tranh, khi gi¸ truyÒn t¶i b¨ng réng gi¶m.
nh nh ö
4.3.2. Do tÝ tinh vi cña c¸c hÖ m¸y tÝ ngµy cµng t¨ng, c¬ héi t vÊn tiÕp tôc më
réng. Ngµy cµng cã sù chó trä vµo nh÷ng chuyª n m«n s©u theo lÜnh vùc vµ theo
ng
chø c n¨ng, vµ c¸c c«ng ty dÞ vô tin hä ®ang tham gia cï ví chuyª n gia thuéc
ch c ng i
tõng lÜnh vùc nh»m t¨ng cö ê kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hä V× c¸c c«ng ty ®ang
ng .
chuyÓn tõ cÊu tróc m¸y chñ ®éc lËp sang m¹ng m¸y chñ-kh¸ch hµng vµ tõ hÖ ®iÒu
hµnh nµy sang hÖ ®iÒu hµnh kh¸c, nª n viÖ c “qu¶n lý sù thay ®æ i” lµ hÖ qu¶ cña qu¸
tr× trª n vµ ®å thê lµ mét trong nh÷ng lÜnh vùc quan trä nhÊt cÇn cã chuyª n
nh ng i ng
gia tö vÊn.
4.3.3. Sù tËp trung c¸c tµi s¶n cña doanh nghiÖ p vµo “n¨ng lùc cè lâ i” ®· lµm t¨ng
t
nhanh viÖc thuª ngoµi ®è ví c«ng t¸c b¶o dö ì c¸c chö ¬ng tr× ø ng dông, hî
i i ng nh p
nhÊt c¸c hÖ thè xö lý sè liÖu, vµ nh÷ng chø c n¨ng hç trîkh¸c. VÝdô, 30% doanh
ng,
thu cña h· ng IBM lµ tõ nh÷ng dÞ vô trª n, kÓ c¶ mét hî ®å võa mí ®©y ví
ch p ng i i
ö ng
h· ng B¶o hiÓm Prudential cã gi¸ trÞ200 triÖ u USD ®Ó cung cÊp hçtrîb¶o d ì c¸c
ö ng
phÇn mÒm ø ng dông trong lÜnh vùc y tÕ. § · cã sù chuyÓn h í sang t× thuª ngoµi
m
nh÷ng ho¹t ®éng h¹ tÇ quan trä nÕu chóng cã thÓ ®ö î qu¶n lý tõ bª n ngoµi tè
ng ng c t
h¬n lµ tù qu¶n lý néi t¹i. VÝ dô: C«ng ty AT&T cã hî ®å ®Ó qu¶n lý m¹ng
p ng
MasterCard's. Do chi phÝ cho mét ®¬n vÞ cña nh÷ng chø c n¨ng hç trî ®ang gi¶m
kho¶ng trª n 20% mç n¨m nª n nh÷ng ngö ê cung cÊp lu«n ®ö î mong ®î t¨ng
i i c i
nhanh thê gian ®¸p ø ng kh¸ch hµng, hoÆc lµ gi¶m thê gian gi÷a nhËn ®¬n ®Æt hµng
i i
vµ chuyÓn giao s¶n phÈm. Nh÷ng doanh nghiÖp sö dông nguå thuª ngoµi ngµy cµng
n
t× kiÕm c¸c chuyª n gia (vÝ dô c¸c trung t©m d÷ liÖu, dÞ vô hç trî m¸y tÝ c¸
m ch nh
nh©n), hoÆc mét tËp ®oµn cã uy tÝ ®Ó gi¶i quyÕt nh÷ng nhu cÇu vÒ tin hä m¸y tÝ
n c, nh
thay v×hî ®å thuª mét ngö ê cung cÊp.
p ng i
4.3.4. Nh÷ng nhµ cung cÊp dÞ vô Internet ®ang lí m¹nh nhanh chãng, næ i tréi
ch n
lª n nhênh÷ng thay ®æ i cña c«ng nghÖ gióp cho viÖ c gi¶m gi¸ c¸c dÞ vô ®iÖn tho¹i
ch
qua m¹ng Internet nhö ®iÖn tho¹i cã tiÕng, d÷ liÖ u, vµ ®iÖn tho¹i v« tuyÕn. NhiÒu tæ
chø c liª n kÕt què tÕ còng ®ang ®ö î h× thµnh nh»m n©ng cao viÖ c x©m nhËp thÞ
c c nh
trö ê t¹i chç nhö ba vÝ dô sau: C«ng ty Yahoo! Inc. cña Mü liª n kÕt ví Pacific
ng i
Internet ë Singapore; tËp ®oµn AT&T liª n kÕt ví Samsung ë Hµn Què vµ MCI
i c
Communications ví British Telecom Ltd. vµ Nippon Telephone ví Telegraph Data
i i
Communications Corp. ë NhËt B¶n.
4.3.5. Mét lÜnh vùc liª n quan ®Õn t¨ng trö ëng lµ viÖc thiÕt kÕ vµ qu¶n lý nh÷ng
trang chñ trª n m¹ng (websites). VÝdô ë Mü, qu¸ nöa sèwebsites thö ¬ng m¹i tró trª n
m¹ng lµ cña c¸c nhµ cung cÊp dÞ vô Internet nh÷ng thiÕt bÞtÝ hî hÖ thè c¸c
ch ch p ng,
c«ng ty qu¶ng c¸o, c«ng ty thiÕt kÕ ®å hä vµ c¸c nhµ qu¶n lý c¸c trang web
a
(websites) kh¸c. Nh÷ng nhµ thiÕt kÕ websites hµng ®Çu thö ê lµm viÖc cho b¹n
ng
hµng lµ nh÷ng ngö ê mµ hächØ gÆp nhau trª n m¹ng. VÒ phÝ qu¶n lý websites, th×
i a
off-site hosting gióp tiÕt kiÖm ®ö î ®é réng b¨ng tÇn vµ nh©n lùc, còng nhö c«ng t¸c
c
b¶o mËt cÇ thiÕt cho c¸c m¹ng néi bé cña tõng c«ng ty. Mét khÝ c¹nh mí cña
n a i
qu¶n lý website sÏ lµ hçtrîthùc hiÖn thö ¬ng m¹i ®iÖn tö.
48
4.3.6. Ph¸t triÓ ë ViÖ Nam. DÞ vô tin hä m¸y tÝ ®· ph¸t triÓn rÊt nhanh
n t ch c, nh
trong 7 n¨m võa qua. C¸c c«ng ty dÞ vô tin hä m¸y tÝ ho¹t ®éng ë hÇu hÕt
ch c, nh
c¸c thµnh phè lí vµ c¸c tØnh cña ViÖ t Nam. Trong sè ®ã cã nh÷ng c«ng ty lí
n n
nhö FPT, Thiª n Nam, 3C, § «ng Nam, CITEC, SCITEC, vµ Hï Vö ¬ng. C¹nh
ng
tranh trong lÜnh vùc nµy lµ rÊt m¹nh, vµ kh¸ch hµng cã nhiÒu c«ng ty ®Ó lùa chän
nh»m tháa m· n nhu cÇu cña m× Tuy nhiª n, tr× ®é tinh vi cña dÞ vô cßn
nh. nh ch
chö a ®¹t mø c mong muè Cßn cã nh÷ng h¹n chÕ vÒ nguå nh©n lùc c¶n trë lª n
n. n
tè ®é t¨ng trö ëng.
c
4.3.7. ChØ cã 9% sè c«ng ty (tÊt c¶ ®Òu lµ doanh nghiÖ p s¶n xuÊt) nãi r»ng hä
kh«ng sö dông m¸y tÝ trong ho¹t ®éng kinh doanh. Cßn l¹i cho r»ng m¸y tÝ ®·
nh nh
trë nª n kh«ng thÓ thiÕu ®ö î trong ho¹t ®éng cña häM¸y tÝ ®ö î sö dông trö í
c . nh c c
tiª n cho viÖc so¹n th¶o v¨n b¶n, sau ®Õn h¹ch to¸n kÕ to¸n (xem B¶ng 21). Mét
®iÒu thó vÞlµ mÆc dï vµo lóc thùc hiÖn Nghiª n cø u nµy th×viÖ c truy nhËp Internet
mí chØ cã kho¶ng gÇn mét th¸ng thÕ mµ ®· cã ®Õn h¬n 20% sè doanh nghiÖ p tr¶
i
lê lµ ®· nè m¹ng vµ 12% ®ang tham gia vµo viÖ c thiÕt kÕ, ph¸t triÓnwebsites.
i i
4.3.8. C¬ cÊu sö dông. H¬n 60% sè c«ng ty dÞ vô tr¶ lê lµ hätù thùc hiÖ n lÊy
ch i
nh÷ng c«ng viÖc vÒ tin hä m¸y tÝ Lý do trö í tiª n lµ v× cÇn thê gian truy
c, nh. c i
nhËp ngay (52%). B× qu©n, c¸c doanh nghiÖ p bá ra 11 ngµy c«ng trong mét
nh
th¸ng ®Ó tù thùc hiÖn dÞ vô hÖ thè tin hä m¸y tÝ cña m× céng ví thuª
ch ng c, nh nh; i
thª m bè ngµy c«ng tõ c¸c c«ng ty dÞ vô tin hä m¸y tÝ Mét doanh nghiÖ p
n ch c, nh.
®· nãi: “NÕu m¸y chÕt th× chóng t«i còng mÊt viÖ c lu«n vµ ph¶i chê cho ®Õn khi
chóng ho¹t ®éng trë l¹i”. Nh÷ng c«ng ty kh«ng theo trö ê ph¸i tù thùc hiÖn c¸c
ng
dÞ vô nãi r»ng hä®Çu tö vµo hÖ thè dù phßng (lö u vµ ph¸t ®iÖn) hoÆc kh«ng
ch ng
nè m¹ng cã chñ ®Þ ®Ó sao cho mét phÇn cña hÖ thè m¸y tÝ cña hä lu«n
i nh ng nh vÉn
lu«n ho¹t ®éng.
B¶ng 21: Sö dông m¸y tÝ ph© n theo lÜ vùc (%)
nh nh
® èi víi c¸c doanh nghiÖ cã sö dông m¸y tÝ
p nh
Doanh nghiÖ p Doanh nghiÖ p Tæ ng
s¶n xuÊt dÞ vô
ch
So¹n th¶o v¨n b¶n 100 100 100
H¹ch to¸n kÕ to¸n 96 92 94
KiÓm kª 70 18 49
Qu¶n lý dù ¸n 38 64 48
Thö ®iÖn tö 28 70 45
Hµnh chÝ chung
nh 26 70 44
Danh môc ®Þ chØ
a 35 56 44
CAD (ThiÕt kÕ trª n m¸y tÝnh) 45 26 37
Truy nhËp trª n Internet 14 32 21
Website 10 16 12
49
4.3.9. HÇu hÕt c¸c doanh nghiÖ p (82%) dùa vµo sù hç trîbª n ngoµi cho c¸c hÖ
thè m¸y tÝ ngoµi phÇn dÞ vô néi bé; trong ®ã 69% doanh nghiÖ p thuª thª m
ng nh, ch
sù hç trîtõ c¸c c«ng ty dÞ vô tin hä m¸y tÝ tö nh©n. Môc ®Ý thuª dÞ vô
ch c, nh ch ch
m¸y tÝ trö í tiª n lµ ®Ó söa ch÷a thiÕt bÞ (48%) hoÆc cµi ®Æt nh÷ng phÇn cø ng
nh c
hoÆc phÇn mÒm mí (40%). ChØ cã 24% ®¸nh gi¸ c¸c c«ng ty dÞ vô tin hä m¸y
i ch c,
tÝ cã kh¶ n¨ng gióp häsö dông hÖ thè m¸y tÝ mét c¸ch cã hiÖu qu¶ h¬n
nh ng nh
trong ho¹t ®éng kinh doanh.
4.3.10. TÝ s½n cã Mét phÇn ®¸ng kÓ doanh nghiÖ p (26%) cho r»ng khi cÇn cã
nh .
ch nh c ö ng
sù trîgióp c¸c nhµ cung cÊp dÞ vô m¸y tÝ tin hä vÉn th ê rÊt chËm ch¹p.
ö
§ iÒu nµy g©y nhiÒu lo ng¹i v× bëi nh÷ng trî gióp nµy thuéc lo¹i chÞ ¶nh h ëng
u
m¹nh cña yÕu tè thê gian. § ¸ng ng¹i h¬n n÷a lµ mét thùc tÕ cã tí 45% sè doanh
i i
nghiÖ p tr¶ lê r»ng häkh«ng thÓ nhËn ®ö î sù gióp ®ì chuyª n s©u nhö häcÇn ë
i c
c¸c c«ng ty dÞ vô tin hä m¸y tÝ cña ViÖ t Nam vµ thª m 31% n÷a nãi r»ng
ch c, nh
chÊt lö î cña nh÷ng gióp ®ìchuyª n s©u mµ hä
ng nhËn ®ö î lµ rÊt kh«ng ®å ®Òu.
c ng
ViÖ c thiÕu kü n¨ng chuyª n s©u thÝ hî lµ mét thùc tÕ ë c¸c doanh nghiÖ p cung
ch p
cÊp dÞ vô tin hä m¸y tÝ thuéc khu vùc Nhµ nö í (69%); trong khi chØ cã
ch c, nh c
36% ®¸nh gi¸ lµ c¸c doanh nghiÖ p cung cÊp dÞ vô tin hä m¸y tÝ thuéc khu
ch c, nh
vùc tö nh©n lµ thiÕu tr× ®é cÇn thiÕt.
nh
4.3.11. Gi¸ tö ¬ng ®èi. Qu¸ nöa sè doanh nghiÖ p (58%) cho r»ng gi¸ c¶ thuª nh÷ng
dÞ vô tin hä m¸y tÝ lµ “ph¶i ch¨ng”. Trong sè 27% doanh nghiÖ p c¶m thÊy lµ
ch c, nh
nh÷ng dÞ vô nµy qu¸ ®¾t th× mét nöa lµ c«ng ty thuéc khu vùc Nhµ n í mét
ch ö c,
nöa lµ khu vùc tö nh©n.
4.3.12. ChÊt lö îng. VÒ chÊt lö î cña dÞ vô, c¸c doanh nghiÖ p ®iÒu tra ph©n bè
ng ch
®Òu trong nh÷ng ®¸nh gi¸. Cã 30% cho r»ng “kÐm/rÊt kÐm”; 38% cho r»ng “chÊp
nhËn ®ö î vµ 32% tr¶ lê lµ “tè
c”; i t/rÊt tè Trong sè tr¶ lê lµ “tè
t”. i t/rÊt tè th× cã
t”
69% thuª dÞ vô tõ khu vùc tö nh©n.
ch
4.3.13. KhuyÕn nghÞ Kh¸ch hµng muè thÊy mét sù tiÕn bé chung vÒ chÊt lö î
. n ng
dÞ vô (dÞ vô kh«ng bÞ sai sãt, ®óng h¹n); tr× ®é ph¶i cao vµ thÝ hî ví
ch ch nh ch p i
tõng yª u cÇu cô thÓ cña kh¸ch hµng. Hämuè ®ö î sù ®¶m b¶o vÒ hiÓu biÕt kü
n c
thuËt ë mø c cao h¬n nh÷ng thao t¸c c¬ b¶n th«ng thö ê Hä
ng. còng muè c¸c c«ng
n
ty dÞ vô tin hä m¸y tÝ ph¶i n¨ng ®éng h¬n n÷a trong viÖ c ph¸t hiÖn vµ gi¶i
ch c, nh
quyÕt nh÷ng nhu cÇu cña hä VÝdô: cËp nhËt, n©ng cÊp nh÷ng file virut; thùc hiÖn
.
vai trß tö vÊn cho c«ng ty vÒ nh÷ng nhu cÇu c«ng nghÖ th«ng tin. Häcßn mong
muè nhËn ®ö î thö ê xuyª n dÞ vô b¶o dö ì phßng ngõa, bao gå viÖ c chó
n c ng ch ng m
ý tè h¬n ®Õn c¸c hÖ thè dù phßng vµ kh¶ n¨ng phôc hå d÷ liÖu. VÒ nh÷ng dÞ
t ng i ch
vô sau b¸n hµng, kh¸ch hµng muè ®ö î thö ê xuyª n n©ng cÊp c¸c phÇn mÒm vµ
n c ng
dù tr÷ tè h¬n nh÷ng phô tï linh kiÖn. Sau ®©y lµ nh÷ng khuyÕn nghÞ
t ng, :
• Cung cÊp cho c¸c c«ng ty dÞ vô tin hä m¸y tÝ nh÷ng ®î tËp huÊn ®µo t¹o
ch c, nh t
ch m nh, ö
vÒ marketing dÞ vô, gå x¸c ®Þ ph¸t hiÖn nhu cÇu vµ ® a ra nh÷ng gi¶i
ph¸p thÝ hî ví nh÷ng ®iÒu kiÖn cô thÓ cña kh¸ch hµng.
ch p i
50
• Ph¸t triÓn mét chö ¬ng tr× ®µo t¹o kü n¨ng ®Æc biÖ t ®ö î thùc hiÖ n th«ng qua
nh c
c¸c trö ê b¸ch khoa theo phö ¬ng thø c ®µo t¹o tõ xa ®Ó cã thÓ tiÕp cËn ®ö î
ng c
trª n c¶ nö íc.
4.4. DÞ vô tö vÊn
ch
4.4.1. Ph¹ vi quèc tÕ. Do m«i trö ê thö ¬ng m¹i trë nª n chuyª n s©u vµ c¹nh
m ng
ö
tranh h¬n, nª n c¸c nhµ qu¶n lý cÇn chuyª n gia bª n ngoµi ®Ó t vÊn vÒ qu¶n lý vµ ®Þnh
vÞchiÕn lö î Hai lo¹i chuyª n gia chung nhÊt cung cÊp trîgióp vÒ lÜnh vùc nµy lµ
c.
c¸c nhµ tö vÊn qu¶n lý vµ c¸c kü sö tö vÊn. ChiÕm lÜnh chñ yÕu thÞtrö ê què tÕ vÒ
ng c
dÞ vô tö vÊn lµ tæ hî nh÷ng c«ng ty tö vÊn lí (nhö Booz Allen), nh÷ng c«ng ty
ch p n
kÕ to¸n lí cung cÊp dÞ vô “tö vÊn kinh doanh”, vµ nh÷ng phö ¬ng ph¸p kü thuËt
n ch
(nhö A.T. Kearney).
4.4.2. PhÇ lí nh÷ng dÞ vô tö vÊn vÉn tiÕp tôc do c¸c c¸ nh©n vµ nh÷ng c«ng ty
n n ch
tö vÊn nhá ®¶m nhiÖm. Trong thÞtrö ê c¹nh tranh, nh÷ng nhµ kinh doanh nhá Êy
ng
tå t¹i vµ vö ¬n lª n dùa trª n c¬ së chuyª n m«n hãa s©u, bæ trîcho nh÷ng dÞ vô t
n ch ö
vÊn chung trª n thÞtrö ê do nh÷ng c«ng ty lí cung cÊp. NhiÒu nhµ tö vÊn ®· ®ö î
ng n c
u a ö
thµnh lËp ®ang ph¶i chÞ sù c¹nh tranh tõ phÝ c¸c chuyª n gia t vÊn ®éc lËp lµ nh÷ng
quan chø c kh«ng cßn lµm viÖc trong nh÷ng c¬ quan ChÝ phñ sau qu¸ tr× c¾t
nh nh
gi¶m biª n chÕ hay tö nh©n hãa.
4.4.3. Héi ®å què tÕ cña c¸c ViÖ n tö vÊn Qu¶n lý ®ö î chÊp thuËn réng r· i ®·
ng c c
thµnh lËp mét tiª u chuÈn kiÕn thø c chung vÒ tö vÊn vµ mét ®¹o luËt vÒ hµnh vi nghÒ
nghiÖp (c¶ hai ®Òu dùa trª n c¬ së nghiª n cø u vµ ®Ò nghÞcña ViÖ n Qu¶n lý öt vÊn cã
ö
chø ng chØ cña Canada). Tuy nhiª n tiª u chuÈn kiÕn thø c chung vÒ t vÊn vµ luËt vÉn
cßn chö a ®ö î phæ biÕn, cßn Ý ngö ê biÕt ®Õn. RÊt Ý viÖ n thµnh viª n cã quyÒn ph¸p
c t i t
lý ®Ó chØ gií h¹n nh÷ng nh÷ng dÞ vô tö vÊn qu¶n lý cho nh÷ng ngö ê hµnh nghÒ
i ch i
chuyª n nghiÖp ®· ®ö î cÊp phÐp. C¸c c«ng ty tö vÊn lí ®a què gia còng rÊt kh¸c
c n c
nhau trong viÖc ®ßi hái nh÷ng chuyª n gia tö vÊn lµm viÖ c cho häcã cÇn ph¶i cã
chø ng chØ hay kh«ng. NhiÒu nö í cßn thiÕu trö ê d¹y kinh doanh hoÆc ®µo t¹o ph¸t
c ng
triÓn phö ¬ng ph¸p vµ ®¹o ®ø c hµnh nghÒ tö vÊn. HiÖn t¹i c¸c viÖn thö ê tiÕn hµnh
ng
ö
gi¸o dôc c«ng chóng hiÓu biÕt h¬n vÒ dÞ vô t vÊn; vËn ®éng cho nh÷ng khãa ®µo
ch
t¹o sö dông c¸c tö liÖu chung vÒ tö vÊn; phæ biÕn cho nh÷ng ngö ê tö vÊn biÕt vÒ lî
i i
Ý cña viÖc kiÓm tra x¸c nhËn tr× ®é cña hä
ch nh .
4.4.4. Ph¸t triÓ ë ViÖ Nam. Tö vÊn qu¶n lý lµ mét ngµnh dÞ vô rÊt mí ë
n t ch i
ViÖ t Nam, hÇu nhö chö a cã c«ng ty nµo chØ chuyª n ho¹t ®éng trong lÜnh vùc nµy.
PhÇn lí c¸c c«ng ty tö vÊn trong nö í (bª n c¹nh nh÷ng ®¬n vÞ tö vÊn chuyª n
n c
m«n cña tõng bé, ngµnh) b¾t ®Çu ho¹t ®éng cña m× ví tö c¸ch lµ ngö ê cung
nh i i
cÊp dÞ vô cho c¸c c«ng ty nö í ngoµi muè thµnh lËp vµ ph¸t triÓn nh÷ng ho¹t
ch c n
®éng kinh doanh cña hä thÞtrö ê ®ang lª n cña ViÖ t Nam. Tr¶i qua n¨m th¸ng,
t¹i ng
mét vµi c«ng ty ®· ®a d¹ng hãa dÞ vô cña m× vµ më réng sang lÜnh vùc öt vÊn
ch nh
qu¶n lý, sö dông nh÷ng kiÕn thø c ®µo t¹o vµ kinh nghiÖm cña nh÷ng c¸n bé chñ
chè cña m× Nh÷ng c«ng ty nö í ngoµi vÒ kÕ to¸n vµ kiÓm to¸n còng tham gia
t nh. c
vµo lÜnh vùc dÞ vô tö vÊn qu¶n lý, vµ chñ yÕu lµ cho c¸c kh¸ch hµng thuéc gií
ch i
®Çu tö nö í ngoµi.
c
4.4.5. Trong khi 69% doanh nghiÖ p coi dÞ vô tö vÊn lµ “rÊt quan trä ®è ví
ch ng” i i
sù c¹nh tranh cña hä th× non nöa c¶m thÊy r»ng hätiÕp cËn ®ö î nh÷ng kinh
, c
51
nghiÖm chuyª n gia mµ häcÇn. B× qu©n trong mét th¸ng, c¸c c«ng ty thuª 5
nh
ngµy c«ng tö vÊn tõ bª n ngoµi, bª n c¹nh viÖ c ®Çu tö thª m 52 ngµy c«ng cung cÊp
dÞ vô tö vÊn néi bé.
ch
4.4.6. C¬ cÊu sö dông. Nh÷ng doanh nghiÖ p ®ö î hái, nãi chung cho biÕt r»ng sö
c
dông dÞ vô tö vÊn trö í tiª n ®Ó gióp lËp kÕ ho¹ch chiÕn lö î (36%), lµm t¨ng lî
ch c c i
nhuËn (34%), vµ n©ng cao hiÖu qu¶ (34%). Cã 33% sè c«ng ty dÞ vô muè cã
ch n
®ö î sù gióp ®ì vÒ ®¶m b¶o chÊt lö î trong khi ®ã mø c ®é chó ý tí vÊn ®Ò nµy
c ng, i
ö ng
ë c¸c c«ng ty s¶n xuÊt thÊp h¬n nhiÒu (17%). Do vÊn ®Ò kiÓm so¸t chÊt l î lµ
ng ch ng ng ö
rÊt quan trä ®Ó tháa m· n kh¸ch hµng vÒ dÞ vô nª n viÖ c chó trä dï t vÊn
nh»m ®¶m b¶o chÊt lö î lµ mét dÊu hiÖu tÝ cùc.
ng ch
4.4.7 PhÇn ®«ng doanh nghiÖp (64%) tr¶ lê lµ hä thùc hiÖ n lÊy nh÷ng dÞ vô
i tù ch
tö vÊn. Khi ngö ê ta cho r»ng “tö vÊn” lµ cung cÊp mét lê khuyª n kh¸ch quan cho
i i
nhµ qu¶n lý nh»m gióp hä trong viÖ c ra quyÕt ®Þ th×ngö ê ®Ò nghÞ®ö î tö vÊn
nh, i c
sÏ gÆp khã kh¨n khi häkh«ng cã nhiÒu c¬ héi ®Ó lùa chä cho chuyª n m«n s©u.
n
nh n ö c
Lý do chÝ ®Ó c¸c doanh nghiÖp tù thùc hiÖn lµ muè kiÓm so¸t ® î chÊt lö î ng
(51%). Trong sè c¸c c«ng ty sö dông dÞ vô tö vÊn bª n ngoµi cã 53% thuª tõ c¸c
ch
®¬n vÞ c¬ quan Nhµ nö í
, c.
4.4.8 TÝ s½n cã. Cã 44% c«ng ty hµi lßng ví viÖ c hänhËn ®ö î gióp ®ì tö
nh i c
vÊn mç khi hä
i cÇn; tuy nhiª n chØ cã 16% cho r»ng hä thÓ nhËn ®ö î lo¹i gióp
cã c
®ì ®Æc biÖt chuyª n s©u mµ häthùc sù cÇn. PhÇn lí ®Òu c¶m thÊy r»ng kinh
n
nghiÖm chuyª n gia s½n cã lµ nh÷ng kinh nghiÖm qu¸ th« s¬ vµ kh«ng ®ñ tinh vi,
kh«ng ®ñ kinh nghiÖm kinh doanh cÇn cã ®Ó ®ö a ra nh÷ng lê khuyª n thÊu ®¸o vµ
i
phï hî Sù phª ph¸n nµy chñ yÕu tËp trung vµo c¸c c«ng ty tö nh©n mµ hä thuª
p. ®·
vµ tr¶ tiÒn ví hy vä lµ nhËn ®ö î dÞ vô cã chÊt lö î cao tö ¬ng xø ng.
i ng c ch ng
4.4.9 Gi¸ tö ¬ng ®èi. Cã 59% doanh nghiÖ p cho r»ng gi¸ cña dÞ vô tö vÊn lµ
ch
“ph¶i ch¨ng” vµ 17% cho lµ “rÎ”, gi¸ c¶ râ rµng kh«ng lµ vÊn ®Ò quyÕt ®Þ viÖ c
nh
thuª dÞ vô tö vÊn bª n ngoµi.
ch
4.4.10 ChÊt lö îng. TÊt c¶ cã 43% sè doanh nghiÖ p th«ng b¸o lµ nhËn ®ö î dÞ
c ch
vô tö vÊn cã chÊt lö î “tè hoÆc “rÊt tè Cã 52% doanh nghiÖ p cho r»ng chÊt
ng t” t”.
lö î lµ “chÊp nhËn ®ö î vµ 5% cho lµ “tå Trong sè c¸c doanh nghiÖ p ®¸nh
ng c”, i”.
gi¸ chÊt lö î lµ “tè cã 57% thuª dÞ vô tõ c¸c c«ng ty tö nh©n. Trong khi ®ã
ng t” ch
tÊt c¶ nh÷ng doanh nghiÖp coi chÊt lö î lµ “tå nãi r»ng hä®· thuª dÞ vô tõ
ng i” ch
c¸c c«ng ty Nhµ nö í (xem B¶ng 22). Cã 31,6% sè c¸c doanh nghiÖ p muè nh×
c n n
thÊy sù tiÕn bé trö í tiª n trong lÜnh vùc dÞ vô tö vÊn lµ viÖ c n©ng cao dÞ vô
c ch ch
theo yª u cÇu ®Æc thï cña tõng kh¸ch hµng; 26,3% muè dÞ vô ph¶i tinh x¶o h¬n.
n ch
B¶ng 22: ChÊt lö îng cña dÞ vô tö vÊn theo nguån cung cÊp (%)
ch
Nguå cung cÊp
n
NhËn xÐt vÒ chÊt lö îng Khu vùc Nhµ nö í Khu vùc tö nh©n
c
KÐm/rÊt kÐm 20 -
ChÊp nhËn ®ö îc 73 43
52
Tè t/rÊt tèt 7 57
Tæ ng 100 100
4.4.11. KhuyÕn nghÞ ë ViÖt Nam, tö vÊn lµ mét lÜnh vùc dÞ vô cã Ý tiª u chuÈn.
. ch t
Trong c¸c trö ê vµ c¸c viÖn cßn cã Ý nhËn thø c vÒ mét tiª u chuÈn kiÕn thø c
ng t
chung mµ nh÷ng ngö ê tö vÊn qu¶n lý cÇn ph¶i biÕt. Tö ¬ng tù, kh«ng cã hiÖ p héi
i
chuyª n nghiÖp ®Ó cung cÊp viÖc x¸c ®Þ kh¸ch quan nh÷ng chø ng chØ hoÆc nh÷ng
nh
b¾t buéc vÒ quy t¾c ®¹o ®ø c vÒ hµnh vi nghÒ nghiÖ p.
4.4.12. C¸c doanh nghiÖ p cßn gãp ý vÒ chÊt lö î ®éi ngò c¸n bé, nh©n viª n
ng
cña c¸c c«ng ty tö vÊn, vµ vÒ lo¹i tö vÊn mµ häcung cÊp; nh©n viª n thiÕu thùc
tiÔn vµ thiÕu hiÓu biÕt vÒ thùc tiÔn thö ¬ng m¹i cña kh¸ch hµng vµ vÒ bèi c¶nh
quèc tÕ. Häc¶m thÊy r»ng ®iÒu quan trä lµ ph¶i x¸c ®Þ râ rµng néi dung
ng nh
dÞ vô tö , sao cho kh¸ch hµng cã thÓ hiÓu ®ö î vÒ nh÷ng g×häsÏ nhËn ®ö î -
ch c c
tø c lµ yª u cÇu vÒ “th«ng tin ®Çy ®ñ cho kh¸ch hµng” trong nguyª n t¾c cña ho¹t
®éng tö vÊn qu¶n lý. § å thê c¸c doanh nghiÖ p còng muèn c¸c c«ng ty tö
ng i,
vÊn ph¶i cã kh¶ n¨ng dù b¸o h¬n trong marketing vµ cung cÊp nh÷ng dÞ vô ch
chuyª n s©u h¬n vµ thÝ hî víi ®Æc thï cña kh¸ch hµng. Sau ®©y lµ mét vµi
ch p
khuyÕn nghÞ :
• Cung cÊp cho nh÷ng ngö ê lµm tö vÊn nh÷ng hç trîsau: ®µo t¹o vÒ marketing
i
dÞ vô, bao gå c¶ x¸c ®Þ nhu cÇu vµ cung cÊp dÞ vô theo ®Æc thï cña
ch m nh ch
kh¸ch hµng
• Th«ng qua Bé Ngo¹i giao vµ Thö ¬ng m¹i què tÕ Canada chö ¬ng tr× hiÖ p héi
c nh
PEMD tæ chø c ®Ó mét trong sè c¸c ViÖ n C¸c nhµ tö vÊn qu¶n lý cÊp tØnh(vÝdô
tØnh B.C.) cung cÊp hç trîkü thuËt nh»m gióp ViÖ t Nam thµnh lËp mét hiÖ p héi
c¸c nhµ tö vÊn qu¶n lý ví quy t¾c vÒ hµnh vi, nh÷ng tiª u chÝcÊp chø ng chØ, vµ
i
mét chö ¬ng tr× gi¶ng d¹y gi÷a c¸c nhµ tö vÊn qu¶n lý ViÖ t Nam vµ Canada.
nh
4.5. DÞ vô thiÕ kÕ vµ bao b×mÉu m·
ch t
4.5.1. Ph¹m vi quèc tÕ. Trong khi tÇm quan trä cña thiÕt kÕ mÉu m· ® · hoµn
ng
toµn ®ö î c«ng nhËn, th×thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p mí chØ ®ang lí lª n trong ph¹m vi
c i n
c¸c nö í ph¸t triÓn. Trong khi thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p vµ viÖ c ph¸t triÓn nh÷ng vËt
c
liÖu liª n quan sÏ ®ãng nh÷ng vai trß quan trä t¹o thª m kh¶ n¨ng c¹nh tranh cho
ng
c¸c s¶n phÈm c«ng nghiÖp trong mét nÒn kinh tÕ ®· toµn cÇu hãa th× viÖ c kinh
doanh thiÕt kÕ c«ng nghiÖp chö a ®ö î th«ng b¸o ®ñ râ rµng ®Ó t¹o ra nhu cÇu tõ
c
nh÷ng kh¸ch hµng lµ doanh nghiÖ p (®Æc biÖ t lµ c¸c doanh nghiÖ p võa vµ nhá).
§ ãng gãp vµo tÝ c¹nh tranh b»ng thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p gå nh÷ng ®ãng gãp sau:
nh m
• T¨ng cö ê c¸c chø c n¨ng cña s¶n phÈm
ng
• § Èy m¹nh hiÖu qu¶, hoÆc lµm cho viÖc s¶n xuÊt s¶n phÈm ®ö î dÔ dµng h¬n (vÝ
c
dô: sö dông nh÷ng nguyª n liÖu cã gi¸ thµnh thÊp, hoÆc gi¶m sè chi tiÕt, cÊu thµnh
s¶n phÈm)
53
• C¶i tiÕn c¸c thuéc tÝ cña s¶n phÈm sao cho chóng an toµn, tin cËy, dÔ sö dông
nh
vµ dÔ b¶o dö ìng.
• Gãp phÇ lµm cho s¶n phÈm ®Ñp vÒ kiÓu d¸ng, mÉu m· , h× ¶nh.
n nh
• DÞbiÖt hãa s¶n phÈm cña m× khái s¶n phÈm cña ®è thñ c¹nh tranh, cã tÝ ®éc
nh i nh
®¸o duy nhÊt.
4.5.2. Mét trong nh÷ng ®éng lùc thóc ®Èy ph¸t triÓn thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p lµ
tÇm quan trä gia t¨ng cña thiÕt kÕ kiÓu USER (viÕt t¾t cña kiÓu thiÕt kÕ cã
ng
tÝ phæ th«ng, tÝ x· héi vµ tr¸ch nhiÖm ®èi víi m«i trö ê
nh nh ng). ThiÕt kÕ cã tÝnh
phæ th«ng lµ mét phö ¬ng ph¸p trong ®ã cã c©n nh¾c nh÷ng yÕu tè nhö trÎ em,
ngö êi giµ, ngö ê cã nh÷ng ®Æc ®iÓm thÓ chÊt kh¸c nhau, vµ cã nh÷ng kh¶ n¨ng
i
kh¸c nhau. Nh÷ng yÕu tè kh¸c bao gåm sù chó trä gia t¨ng vÒ “t©m lý
ng
lö îng”, vÝdô: kh¸ch hµng sÏ ph¶n ø ng nhö thÕ nµo víi s¶n phÈm, vµ xu hö í ng
thiÕt kÕ s¶n phÈm “xanh” ví m«i trö êng ngay tõ lóc ban ®Çu nh»m tr¸nh
i
nh÷ng chi phÝtè kÐm cho viÖ c thu håi, thiÕt kÕ l¹i vµ chÕ t¹o l¹i mét s¶n phÈm
n
bëi v×cã thay ®æ i trong c¸c qui ®Þnh.
4.5.3. Trong thiÕt kÕ mÉ u m· vµ c¶ trong thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p, c«ng nghÖ m¸y
tÝ ®ang cã vai trß ngµy cµng réng. Kü n¨ng thiÕt kÕ cã sù trî gióp cña m¸y
nh
tÝ còng nhö kh¶ n¨ng cã ®ö î nh÷ng phÇn mÒm ®å hä míi nhÊt ®· trë
nh, c a
thµnh nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n quyÕt ®Þ thµnh c«ng kh¶ n¨ng hç trî c¸c ho¹t
nh
®éng s¶n xuÊt “theo yª u cÇu” b»ng viÖ c tËn dông sù ph¶n hå kÞ thêi cña
i p
kh¸ch hµng ®Ó thay ®æ i thiÕt kÕ.
4.5.4. Ph¸t triÓ ë ViÖ Nam. Vµi thËp kû võa qua, c¸c nhµ s¶n xuÊt ViÖt Nam
n t
kh«ng ph¶i nghÜ vÒ thiÕt kÕ vµ bao b× mÉ u m· s¶n phÈm cña hä bëi v× ®Çu ra ®·
, ,
®ö î ®¶m b¶o. Dö í chÕ ®é ph©n phè theo tem phiÕu, bao b× mÉu m· vµ thiÕt kÕ
c i i ,
®ö î coi lµ mét thø xa xØ. PhÇn lí c¸c bé ®Òu cã nh÷ng viÖn nghiª n cø u riª ng
c n
chÞ tr¸ch nhiÖm thiÕt kÕ nh÷ng s¶n phÈm mµ hänghÜ lµ ®· tè cho kh¸ch hµng
u t
thay v×®¸p ø ng, tháa m· n thÞhiÕu kh¸ch hµng.
4.5.5. Tõ khi § æ i Mí ví sù x©m nhËp cña hµng ngo¹i (gå c¶ hµng nh¸i),
i i m
kh¸ch hµng ®· quen ví nh÷ng s¶n phÈm hÊp dÉn. Ví thu nhËp ngµy mét t¨ng,
i i
kh¸ch hµng trong nö í cµng trë nª n kü tÝ h¬n trong viÖ c lùa chä hµng mua vµ
c nh n
tõ ®ã buéc c¸c doanh nghiÖp trong nö í ph¶i chó trä nhiÒu h¬n ®Õn thiÕt kÕ vµ
c ng
bao b× mÉu m· . Nh÷ng bö í ph¸t triÓn mí nµy ®· lµm xuÊt hiÖn mét sè c«ng ty
, c i
mí chuyª n vÒ bao b× cã tiÕp cËn nhiÒu h¬n ví c«ng nghÖ hiÖn ®¹i vµ cã hiÓu biÕt
i , i
vÒ nh÷ng xu hö í ph¸t triÓn cña què tÕ. Tuy nhiª n, viÖ c cung cÊp dÞ vô thiÕt
ng c ch
kÕ vÉn cßn rÊt bã hÑp trong ph¹m vi c¸c viÖn nghiª n cø u cña Nhµ nö í lµ nh÷ng
c
c¬ quan kh«ng tá ra cã c¶i thiÖn g×nhiÒu. Trong khi ®ã, mét sè c«ng ty qu¶ng c¸o
trong nö í ®· ®a d¹ng hãa sang lÜnh vùc thiÕt kÕ.
c
4.5.6. C¸c doanh nghiÖp ®ö î pháng vÊn tr¶ lê lµ dÞ vô thiÕt kÕ chÊt lö î cao
c i ch ng
cã thÓ gióp gi¶m gi¸ thµnh cña hä § iÒu thó vÞ lµ, c¸c gi¸m ®è kh«ng qu¸ bËn
. c
54
ch ö ng,
t©m vÒ viÖc thiÕu dÞ vô thiÕt kÕ cã chÊt l î bëi hä lu«n cho r»ng ®è thñ c¹nh
i
tranh cña häcòng gÆp ph¶i nh÷ng h¹n chÕ nhö vËy. TÊt nhiª n lµ ví tù do hãa
i
thö ¬ng m¹i th×tr¹ng th¸i ngõng c¹nh tranh nµy sÏ ph¶i thay ®æ i.
4.5.7. C¬ cÊu sö dông. Trung b× c¸c nhµ s¶n xuÊt bá ra 9 ngµy c«ng trong mét
nh
th¸ng ®Ó tù thùc hiÖn nh÷ng dÞ vô thiÕt kÕ vµ bao b× Lý do ®Çu tiª n ®Ó sö dông
ch .
dÞ vô thiÕt kÕ/bao b×lµ muè n©ng cao tÝ hÊp dÉ n kh¸ch hµng cña s¶n phÈm
ch n nh
(60%), sau ®Õn lµ ®Ó n©ng cao tÝ tiÖn dông cña s¶n phÈm (34%), vµ nh»m ®¹t
nh
tiª u chuÈn cña s¶n phÈm (32%). ChØ cã vµi c«ng ty coi nghiÖ p vô thiÕt kÕ lµ nguån
gióp cho viÖc gi¶m chi phÝvËn hµnh.
4.5.8. ViÖc tù thùc hiÖn lÊy dÞ vô thiÕt kÕ vµ bao b× rÊt phæ biÕn (70%), ví
ch i
môc ®Ý trö í tiª n lµ cã dÞ vô mét c¸ch ®óng lóc (30%), vµ ®Ó kiÓm so¸t tè
ch c ch t
h¬n chÊt lö î (28%). Trong sè nh÷ng doanh nghiÖ p sö dông dÞ vô thiÕt kÕ ë
ng ch
bª n ngoµi, 65% thuª tõ khu vùc Nhµ nö íc.
4.5.9. TÝ s½n cã. PhÇn lí c¸c c«ng ty thuª dÞ vô ë bª n ngoµi cho r»ng häcã
nh n ch
thÓ nhËn ®ö î dÞ vô thiÕt kÕ khi häcÇn (68%). GÇn nöa sè c«ng ty nãi r»ng hä
c ch
lu«n nhËn ®ö î kü n¨ng chuyª n gia mµ häcÇn (46%). Cã 38% cho r»ng kü n¨ng
c
chuyª n m«n s½n cã thö ê kh«ng ®å ®Òu.
ng ng
4.5.10. Gi¸ tö ¬ng ®èi. Nh× chung, c¸c doanh nghiÖ p tho¶ m· n ví gi¸ trÞhänhËn
n i
®ö î so ví sè tiÒn bá ra. Cã 60% cho r»ng gi¸ c¶ lµ “ph¶i ch¨ng”. H¬n 40%
c i
doanh nghiÖp s¶n xuÊt tö nh©n xÕp h¹ng c¸c nhµ cung ø ng cho m× lµ “®¾t” hoÆc
nh
“rÊt ®¾t”.
4.5.11. ChÊt lö îng. PhÇn lí c¸c doanh nghiÖ p (63%) tháa m· n ví chÊt lö î
n i ng
dÞ vô vµ cho lµ “chÊp nhËn ®ö î Tuy nhiª n, cã 13% doanh nghiÖ p thuª dÞ vô
ch c”. ch
ch ö
cña c¸c c«ng ty dÞ vô thiÕt kÕ khu vùc t nh©n nhËn xÐt lµ chÊt lö î “kÐm”
ng
nh ö ng
hoÆc “rÊt kÐm”. Yª u cÇu chÝ vÒ c¶i tiÕn chÊt l î lµ ph¶i cung cÊp dÞ vô
ch
thÝ hî ví ®Æc thïcña tõng kh¸ch hµng (55%).
ch p i
4.5.12. KhuyÕn nghÞ Nh÷ng lÜnh vùc thiÕt kÕ kh¸c nhau t¹o ra nh÷ng th¸ch thø c
.
kh¸c nhau song còng liª n quan ®Õn nhau. § è ví thiÕt kÕ mÉu m· vµ ®å hä trë
i i a,
ng¹i ®Çu tiª n lµ ®µo t¹o vÒ nh÷ng kü thuËt vµ tiª u chuÈn què tÕ. C¸c c«ng ty thiÕt
c
kÕ bµy tá sù s½n sµng ®Çu tö cho ®µo t¹o c¸n bé, nh©n viª n, nhö ng hiÖn t¹i ë ViÖ t
Nam, hä kh«ng t× ®ö î gi¶ng viª n cã ®ñ tr× ®é. VÒ thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p, th¸ch
m c nh
ö ng
thø c chñ yÕu lµ kho¶ng c¸ch gi÷a kiÕn thø c lý thuyÕt trong c¸c tr ê kü thuËt ví i
nh÷ng kü n¨ng thùc tiÔn cÇn trong c«ng viÖ c.
4.5.13. C¸c doanh nghiÖp cho r»ng vÊn ®Ò c¬ b¶n lµ ®Èy m¹nh sù tham gia cña c¸c
c«ng ty thiÕt kÕ què tÕ cã tr× ®é cao nh»m cung cÊp nh÷ng dÞ vô ®Þ h í
c nh ch nh ö ng
theo yª u cÇu cña kh¸ch hµng. § Ó n©ng cao c¹nh tranh, hä n ö c
muè ® î tiÕp cËn ví i
55
nh÷ng nhµ thiÕt kÕ cã c«ng nghÖ vµ bÝ quyÕt tiª n tiÕn nhÊt ®Ó sau ®ã häcã thÓ tù
®éng hãa ®ö î chø c n¨ng thiÕt kÕ cña m×
c nh.
4.6. DÞ vô ph© n phèi
ch
4.6.1. Ph¹m vi quèc tÕ. C¸c dÞ vô hËu cÇn vÒ ph©n phè (gå vËn chuyÓn, giao
ch i m
hµng hãa, vµ kho tµng bÕn b· i) lµ mét kh©u liª n kÕt quan trä gi÷a nhµ s¶n xuÊt
ng
vµ ngö ê tiª u dï Mø c ®é hiÖu qu¶ cña nh÷ng dÞ vô trª n cã t¸c ®éng trùc tiÕp
i ng. ch
®Õn lî nhuËn vµ gi¸ c¶ cuè cï còng nhö ®Õn mét lo¹t nh÷ng lî Ý kh¸c cho
i i ng, i ch
ngö ê tiª u dï nhö kh¶ n¨ng tiÕp cËn ®Õn s¶n phÈm vµ dù ®o¸n trö í ®ö î sù
i ng c c
giao hµng. ThÊt b¹i trong kh©u ph©n phè cã thÓ dÉ n ®Õn ph©n bæ sai c¸c nguå lùc
i n
vµ chi phÝ kinh tÕ, nhö ®· xuÊt hiÖn trong nhiÒu nÒn kinh tÕ kÕ ho¹ch hãa tËp
trung, kÐm hiÖu qu¶ lµm t¨ng chi phÝkh«ng cÇn thiÕt, bßn rót nguå lùc tõ nh÷ng
n
lÜnh vùc quan trä cÇn thiÕt kh¸c. ChuyÓn dÞ hµng hãa kh«ng g¾n ví chu kú
ng ch i
thùc tÕ cña nhu cÇu sÏ kh«ng cung cÊp cho c¸c nhµ s¶n xuÊt nh÷ng th«ng tin cÇn
thiÕt vÒ nhu cÇu ®Ó häcã thÓ hiÖu chØnh l¹i s¶n xuÊt cña m× theo nh÷ng ®iÒu
nh
kiÖn cña thÞtrö ê ng.
4.6.2. Më cöa thÞtrö ê vµ t¨ng cö ê c¹nh tranh trong dÞ vô ph©n phè sÏ cã lî
ng ng ch i i
cho c¶ ngö ê cung cÊp vµ ngö ê sö dông dÞ vô ph©n phè Bª n c¹nh nh÷ng dÞ vô
i i ch i. ch
truyÒn thè nhö vËn chuyÓn, giao hµng, vµ kho tµng bÕn b· i, c¸c nhµ cung cÊp dÞ
ng ch
vô ph©n phè ë c¸c nö í c«ng nghiÖp ®ang më réng sang nh÷ng lÜnh vùc nhö ø ng
i c
trö í tÝ dông, b¶o dö ì hµng tå kho, qu¶ng c¸o, ®ãng gãi vµ gÇn ®©y lµ c¶ ®¶m
c n ng n
b¶o chÊt lö î Ví sù gióp ®ìcña c«ng nghÖ th«ng tin, nh÷ng ®Êu thñ kh«ng truyÒn
ng. i
thè ®· tham gia ngµnh nµy. VÝ dô: h· ng Federal Express (®ö î biÕt ®Õn trong
ng c
ngµnh dÞ vô chuyÓn ph¸t nhanh) hiÖn ®ang cung cÊp nh÷ng dÞ vô b¶o d ì vµ
ch ch ö ng
göi hµng cho c¸c kh¸ch hµng s¶n xuÊt lí cña hä t¹i c¸c côm c¶ng s©n bay.
n ë
4.6.3. Ph¸t triÓ ë ViÖ Nam. Kh«ng giè nhiÒu dÞ vô hç trîkinh doanh kh¸c,
n t ng ch
dÞ vô ph©n phè lµ mét trong nh÷ng lÜnh vùc ®Çu tiª n cho phÐp sù tham gia cña
ch i
tö nh©n, mÆc dïtrö í § æ i Mí c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í chiÕm vÞtrÝthè lÜnh
c i c ng
trong ngµnh nµy. NhiÒu c«ng ty dÞ vô ®· ra ®ê ho¹t ®éng vµ tham gia cung cÊp
ch i,
ch ng ö
dÞ vô vËn t¶i, kho tµng bÕn b· i, vµ nh÷ng thñ tôc kh¸c. Giè nh dÞ vô tin
ch
hä m¸y tÝ c¹nh tranh ë ®©y lµ cao, dÉ n ®Õn chÊt lö î dÞ vô tè h¬n vµ gi¸
c, nh, ng ch t
c¶ do thÞtrö ê quyÕt ®Þ nhiÒu h¬n. Tuy nhiª n ngµnh dÞ vô nµy vÉn cßn thiÕu
ng nh ch
ö ng
sù tinh x¶o ®Ó c¸c c«ng ty cã thÓ c¹nh tranh trª n thÞ tr ê què tÕ, vµ ®Ó hç trî
c
cho khu vùc b¸n lÎ h¬n phô thuéc vµo giao hµng “võa ®óng lóc”.
4.6.4. C¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt cho biÕt vÒ sù kÐm hiÖu qu¶ trong c¬ së h¹ tÇng
cña dÞ vô, mµ nh÷ng c¬ së h¹ tÇng nµy l¹i Ý n»m trong tÇm kiÓm so¸t cña c¸c
ch t
c«ng ty dÞ vô mµ hä quan hÖ . Thñ tôc h¶i quan kÐm hiÖu qu¶ chØ lµ mét trong
ch cã
nh÷ng vÝdô vÒ ®iÒu nµy, mÆc dï nã ®ö î nãi ®Õn thö ê xuyª n nhÊt. C¸c c«ng ty
c ng
ph©n phè trung b× bá ra 30 ngµy c«ng trong mét th¸ng cho viÖ c tù thùc hiÖn
i, nh
dÞ vô ph©n phè vµ hä
ch i, thuª thª m ë ngoµi 14 ngµy n÷a.
56
4.6.5. C¬ cÊu sö dông. C¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt sö dông dÞ vô vËn t¶i vµ kho
ch
tµng bÕn b· i cho mét lo¹t nh÷ng ho¹t ®éng, trö í tiª n lµ chuyÓn thµnh phÈm ®Õn
c
thÞtrö ê (87%). Cã ba phÇn tö doanh nghiÖ p s¶n xuÊt thuª dÞ vô ph©n phè tõ
ng ch i
bª n ngoµi, trong ®ã cã 78% sö dông dÞ vô cña c¸c doanh nghiÖ p Nhµ nö í
ch c.
Trong sè 71% c¸c c«ng ty tù cung cÊp dÞ vô ph©n phè mét nöa trong sè ®ã cho
ch i,
r»ng lµm nhö vËy th×kinh tÕ h¬n lµ ®i hî ®å ví bª n ngoµi, vµ 35 % cho r»ng
p ng i
v×muè kiÓm so¸t ®ö î tè h¬n vÊn ®Ò chÊt lö î
n c t ng.
4.6.6. TÝ s½n cã. Qu¸ ba phÇn tö (77%) c¸c doanh nghiÖ p thuª dÞ vô ph©n
nh ch
phè cho r»ng nh÷ng dÞ vô c¬ b¶n lu«n s½n cã khi häcÇn. Tuy nhiª n, 31% cho
i ch
r»ng nh÷ng dÞ vô chuyª n s©u mµ hä l¹i kh«ng cã ë ViÖ t Nam (vÝdô: dÞ vô
ch cÇn ch
tõ “cöa ®Õn cöa” hoÆc trao ®æ i d÷ liÖu ®iÖn tö). Cã 33% nãi r»ng chÊt lö î cña
ng
dÞ vô chuyª n s©u nÕu cã th×còng kh¸c nhau ®¸ng kÓ.
ch
4.6.7. Gi¸ tö ¬ng ®èi. 78% doanh nghiÖ p cho r»ng gi¸ c¶ kh«ng lµ vÊn ®Ò, vµ gi¸
cña dÞ vô lµ “ph¶i ch¨ng”, chØ cã 19% doanh nghiÖ p (phÇn lí lµ c¸c doanh
ch n
nghiÖ p Nhµ nö í cho lµ ®¾t.
c)
4.6.8. ChÊt lö îng. Nh× chung c¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt tho¶ m· n ví chÊt
n i
lö î ®· cã. 60% cho r»ng chÊt lö î “chÊp nhËn ®ö î vµ 32% kh¸c nãi lµ “tè
ng ng c”, t”
hoÆc “rÊt tè C¸c c«ng ty tö nh©n ®ö î ®¸nh gi¸ lµ cung cÊp dÞ vô cã chÊt
t”. c ch
lö î cao h¬n (xem B¶ng 23). Trong vÊn ®Ò n©ng cao chÊt lö î c¸c doanh
ng ng,
nghiÖ p quan t©m nhÊt ®Õn viÖc chuyÓn giao dÞ vô “kh«ng sai sãt” (25%), “®óng
ch
giê” (23%), vµ ®a d¹ng dÞ vô h¬n (23%).
ch
B¶ng 23: ChÊt lö îng dÞ vô ph© n phèi, chia theo nguån thuª (%)
ch
Nguå thuª
n
NhËn xÐt vÒ chÊt lö îng Nhµ nö íc Tö nh©n
KÐm/rÊt kÐm 9 -
ChÊp nhËn ®ö îc 60 50
Tè t/rÊt tèt 31 50
Tæ ng 100 100
4.6.9. KhuyÕn nghÞ C¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt muè nhËn ®ö î dÞ vô ph©n
. n c ch
phè d¹ng “cöa ®Õn cöa”. Hächo r»ng viÖ c tinh gi¶m c¸c thñ tôc ®i kÌm ví viÖ c
i i
gi¶m chi phÝ vµ c¶i thiÖn thê gian giao hµng lµ rÊt quan trä trong viÖ c gióp hä
i ng
®¸p ø ng tè h¬n nh÷ng yª u cÇu cña kh¸ch hµng. NÕu kh«ng lµm ®ö î nhö vËy s¶n
t c
xuÊt sÏ bÞ ®× trÖ, c«ng nh©n vÉn ph¶i lµm viÖ c thª m giê mµ vÉn bÞ mÊt kh¸ch
nh
hµng vµ thÞ phÇn. DÞ vô ®ö î thùc hiÖ n ph¶i lu«n th«ng suè Mét yª u cÇu cÊp
ch c t.
thiÕt lµ ph¶i ®¬n gi¶n hãa thñ tôc h¶i quan vµ n©ng cÊp h¹ tÇng c¬ së, kÓ c¶ ¸p
dông c«ng nghÖ trao ®æ i d÷ liÖu ®iÖn tö (EDI) ®Ó lµm thñ tôc h¶i quan. Häcßn
57
thÊy cã sù c¹nh tranh gi÷a c¸c doanh nghiÖ p ph©n phè trong viÖ c rót ng¾n thê
i i
gian giao dÞ vô vµ n©ng cao ®é tin cËy cña dÞ vô giao nhËn. Sau ®©y lµ mét sè
ch ch
khuyÕn nghÞ :
• Gi¶i quyÕt nh÷ng yÕu kÐm vµ tham nhòng trong thñ tôc h¶i quan b»ng hî p
®å thuª mét c«ng ty thanh tra què tÕ ®Ó qu¶n lý nh÷ng ho¹t ®éng liª n quan
ng c
®Õn h¶i quan vµ ®¹t nh÷ng môc tiª u thùc hiÖn ®Ò ra.
• C¶i thiÖn chÊt lö î dÞ vô ph©n phè b»ng viÖ c ¸p dông ®¶m b¶o chÊt lö î
ng ch i ng
nhö ®¨ng ký tiª u chuÈn ISO 9000.
4.7. Nghiªn cøu thÞtrö êng
4.7.1. Ph¹m vi quèc tÕ. § è ví mç c«ng ty, viÖ c cã ®ö î mét nghiª n cø u thÞ
i i i c
trö ê tè cã thÓ coi lµ cã ®ö î mét tµi s¶n v« gi¸ phôc vô thiÕt thùc cho viÖ c
ng t c
ho¹ch ®Þ nh÷ng chiÕn lö î c¹nh tranh cña m× dï chØ trong nö í hay trª n
nh c nh, c
ph¹m vi què tÕ. Nhu cÇu cÇn gi¶i quyÕt nh÷ng quan t©m cña kh¸ch hµng què tÕ
c c
vÒ gi¸ trÞ hiÖu lùc vµ ®é tin cËy cña nh÷ng nghiª n cø u thùc hiÖ n trª n danh nghÜa
cña hädÉn ®Õn sù cÇn thiÕt ph¶i tuyª n truyÒn, phæ biÕn vµ thùc thi ¸p dông luËt
hµnh nghÒ. § è ví thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p, ®©y lµ mét ngµnh mµ sù c«ng nhËn vµ
i i
chø ng chØ x¸c nhËn chuyª n m«n cßn tö ¬ng ®è mí
i i.
4.7.2. Trª n toµn cÇ ngµnh nghiª n cø u thÞ trö ê ®ang gÆp ph¶i nh÷ng nguå ¸p
u, ng n
lùc c¹nh tranh mí xuÊt ph¸t tõ nh÷ng ph¸t triÓn cña c«ng nghÖ th«ng tin. Mét ¸p lùc
i
lµ tõ phÝ nh÷ng ngµnh liª n quan nhö marketing vµ tö vÊn qu¶n lý ®· thÊy nghiª n cø u
a
ví sù hç trîcña Internet ngµy cµng dÔ dµng h¬n ®Ó tiÕn hµnh thay mÆt cho kh¸ch
i
hµng. Mét nguå n÷a lµ nh÷ng kh¸ch hµng trö í ®©y vµ kh¸ch hµng tiÒm n¨ng cã thÓ
n c
tù thùc hiÖn nghiª n cø u nhê sö dông m¹ng Internet. Kh«ng chØ c¸c c«ng ty cã kh¶
n¨ng t× kiÕm th«ng tin c¹nh tranh vµ nh÷ng th«ng lÖ tè nhÊt trª n m¹ng, mµ hä
m t cßn
sö dông nh÷ng websites cña m× ®Ó thu thËp rÊt nhiÒu th«ng tin kh¸ch hµng mµ
nh
trö í ®©y hä ®ö î ph¶i th«ng qua nghiª n cø u kh¸ch hµng cña mét bª n thø ba. VÝ
c cã c
dô, mét hiÖu s¸ch trª n m¹ng cã ®Þ chØ lµ amazon.com ® · dÉn ®Çu trong viÖc sö
a
dông nh÷ng th«ng tin ®Æt hµng ®iÖn tö ®Ó x¸c ®Þ c¬ cÊu sø c mua hµng vµ nh»m vµo
nh
nh÷ng lo¹i tö liÖu xóc tiÕn trª n c¬ së nh÷ng së thÝ mµ hä
ch theo dâ i ®ö îc.
4.7.3. Ph¸t triÓ ë ViÖ Nam. Nghiª n cø u thÞ trö ê lµ mét ngµnh rÊt trÎ ë ViÖ t
n t ng
Nam, Ý ngö ê cã trª n 5 n¨m kinh nghiÖm; hÇu hÕt hä a ®ö î tiÕp xóc ví m«i
t i chö c i
trö ê què tÕ. Nhu cÇu nghiª n cø u thÞ trö ê ngµy cµng t¨ng lµ do c¸c c¸n bé
ng c ng
qu¶n lý marketing ®· nhËn thø c ®ö î tÇm quan trä vµ coi nã lµ mét trong nh÷ng
c ng
chø c n¨ng c¬ b¶n cña kinh doanh. Sù t¨ng trö ëng cña ngµnh nµy b¾t ®Çu tõ khi cã
mét sè c«ng ty nghiª n cø u thÞtrö ê nö í ngoµi thµnh lËp v¨n phßng ®¹i diÖn cña
ng c
m× t¹i ViÖt Nam, vÝdô nhö c«ng ty SRG, chñ yÕu lµ ®Ó phôc vô cho kh¸ch hµng
nh
ö ng
trong khu vùc ®ang ho¹t ®éng ë ViÖ t Nam. Cã vµi c«ng ty nghiª n cø u thÞ tr ê
trong nö í ®· ®ö î thµnh lËp, chñ yÕu ho¹t ®éng nhö nh÷ng nhµ thÇu phô cho c¸c
c c
v¨n phßng ®¹i diÖn c«ng ty nö í ngoµi vµ chØ phôc vô kh¸ch hµng nö í ngoµi lµ
c c
chÝ chø kh«ng gióp g×thÞtrö ê trong nö í Mét vµi trö ê ®¹i hä nhö trö ê
nh ng c. ng c ng
§ ¹i hä Kinh tÕ Què d©n ë Hµ Néi, trö ê § ¹i hä Kinh tÕ Tp. Hå ChÝ Minh
c c ng c
58
còng cã c¸c ®¬n vÞnghiª n cø u thÞtrö ê sö dông c¸n bé nghiª n cø u ®ö î ®µo t¹o
ng c
nö í ngoµi. C¸c c«ng ty tö vÊn ®Çu tö nö í ngoµi còng thùc hiÖ n nghiª n cø u thÞ
c c
trö ê nhö ng chñ yÕu ®Ó phôc vô kh¸ch hµng nö í ngoµi.
ng, c
4.7.4. Nh÷ng kinh nghiÖm chuyª n gia lµ cã nhö ng hiÖ n nay cã mét vÊn ®Ò lµ
nhiÒu kh¸ch hµng tiÒm n¨ng kh«ng biÕt ®ö î vÒ thùc lùc cña c¸c c«ng ty nghiª n
c
cø u thÞ trö ê cña ViÖt Nam. C¸c doanh nghiÖ p ®ö î hái thö ê nãi lµ ngö ê
ng c ng i
nghiª n cø u thÞtrö ê kh«ng cã kinh nghiÖm, kh«ng am hiÓu vÒ ngµnh cña hä vµ
ng ,
ö c
kh«ng thÓ cung cÊp mét nghiª n cø u cã hiÖu qu¶. Cßn vÒ nh÷ng dÞ vô ® î cung
ch
cÊp, nghiª n cø u thÞtrö ê tiª u dï tá ra lµ phæ biÕn nhÊt vµ ®ö î hiÓu râ nhÊt,
ng ng c
chø kh«ng ph¶i nghiª n cø u thÞtrö ê c«ng nghiÖ p.
ng
4.7.5. C¬ cÊu sö dông. B× qu©n c¸c c«ng ty bá ra chÝ giê c«ng trong mét
nh n
tuÇn ®Ó nghiª n cø u thÞ trö ê vµ Ý khi thuª ngoµi. Lý do ®Çu tiª n ®Ó tiÕn hµnh
ng t
nghiª n cø u thÞtrö ê lµ nh»m ®¶m b¶o ®¸p ø ng nh÷ng yª u cÇu cña kh¸ch hµng
ng
(54%) vµ x¸c ®Þ thÞtrö ê míi cho s¶n phÈm vµ dÞ vô (38%). ChØ cã 19%
nh ng ch
®Çu tö cho nghiª n cø u thÞtrö ê nh»m t× hiÓu vÒ chiÕn lö î cña ®è thñ c¹nh
ng m c i
tranh.
4.7.6. § ¹i ®a sè (90%) c¸c doanh nghiÖ p tr¶ lê lµ hätù thùc hiÖ n nghiª n cø u thÞ
i
trö ê sö dông néi lùc cña m× Lý do chÝ lµ ®Ó kiÓm so¸t tè h¬n vÊn ®Ò chÊt
ng, nh. nh t
lö î (36%). ChØ cã 16% thuª dÞ vô tõ c¸c c«ng ty nghiª n cø u thÞtrö ê trong
ng ch ng,
®ã 63% thuª tõ c¸c c«ng ty thuéc khu vùc tö nh©n.
4.7.7. TÝ s½n cã. ChØ cã 16% doanh nghiÖ p thuª dÞ vô bª n ngoµi, trong ®ã
nh ch
mét phÇn ba cho r»ng häcã thÓ nhËn ®ö î dÞ vô khi nµo mµ hämuè Tuy
c ch n.
nhiª n, cã 60% sè ngö ê sö dông cho r»ng nh÷ng kiÕn thø c chuyª n s©u mµ häcÇn
i
th×theo nhö hä î biÕt lµ chö a cã ë ViÖ t Nam.
®ö c
4.7.8. Gi¸ tö ¬ng ®èi. So s¸nh ví nh÷ng dÞ vô hç trî kinh doanh kh¸c, c¸c
i ch
doanh nghiÖp tá ra Ý hµi lßng nhÊt ví nh÷ng gi¸ trÞhä
t i nhËn ®ö î so ví gi¸ mµ hä
c i
tr¶ cho c¸c c«ng ty nghiª n cø u thÞtrö ê Cã 31% cho r»ng dÞ vô lµ “®¾t” hoÆc
ng. ch
ö ng
“rÊt ®¾t”. § Æc biÖt cã ®Õn 60% sè doanh nghiÖ p s¶n xuÊt coi nghiª n cø u thÞtr ê
lµ “®¾t”.
4.7.9. ChÊt lö îng. VÒ mÆt chÊt lö î râ rµng lµ cã vÊn ®Ò v×cã ®Õn 35% ngö ê
ng, i
sö dông cho r»ng chÊt lö î hä
ng nhËn ®ö î lµ “kÐm” hoÆc “rÊt kÐm”. C¸c c«ng ty
c
nghiª n cø u thÞtrö ê ®ö î ®¸nh gi¸ cao ®Òu lµ c«ng ty tö nh©n. C¸c doanh nghiÖ p
ng c
bµy tá mè quan t©m muè nhËn ®ö î dÞ vô tinh nh¹y h¬n, cã ph©n tÝ phï hî
i n c ch ch p
h¬n, ®Æc biÖt lµ trong ph©n tÝ vÒ thÞtrö ê què tÕ.
ch ng c
4.7.10. KhuyÕn nghÞ C¸c doanh nghiÖ p ý thø c ®ö î r»ng nÕu thiÕu sù nghiª n cø u
. c
thÝ ®¸ng vÒ thÞtrö ê th×hä
ch ng kh«ng thÓ x¸c ®Þ ®ö î nh÷ng nhu cÇu cña kh¸ch
nh c
hµng vµ ph¸t hiÖn nh÷ng c¬ héi mí Tuy nhiª n, häthÓ hiÖn sù thÊt vä ví chÊt
i. ng i
lö î vµ nh÷ng dÞ vô hiÖn cã ë ViÖ t Nam. C¸c doanh nghiÖ p muè nhËn ®ö î
ng ch n c
gi¸ trÞtö ¬ng xø ng ví ®å tiÒn hä · bá ra, ®Æc biÖ t th«ng tin, kÕt qu¶ nghiª n cø u
i ng ®
vÒ xu hö í c¹nh tranh trª n ph¹m vi què tÕ. Hämuè nhËn ®ö î sù cè vÊn phï
ng c n c
59
hî thùc tÕ vµ ®¶m b¶o r»ng sè liÖu cung cÊp lµ chÝ x¸c. Hämuè tiÕp cËn
p, nh n
®ö î dÔ dµng ví nh÷ng th«ng tin vÒ dÞ vô s½n cã vµ b»ng c¸ch nµo cã thÓ ®¸nh
c i ch
gi¸ ®ö î gi¸ trÞcña chóng. Sau ®©y lµ nh÷ng khuyÕn nghÞ
c :
• Thùc hiÖn hç trî kü thuËt ®Ó thµnh lËp mét hiÖ p héi ngµnh nghiª n cø u thÞ
trö ê ë ViÖt Nam, hµnh nghÒ ví quy t¾c vÒ ®¹o ®ø c nghÒ nghiÖ p vµ nh÷ng
ng i
tiª u chÝcho cÊp chø ng chØ.
ö c
• § Ó n©ng cao nhËn thø c cho c¸c quan chø c Nhµ n í vÒ gi¸ trÞcña nghiª n cø u
thÞtrö ê cÇn ®ö a mét hä tr× vÒ nghiª n cø u thÞtrö ê vµo khãa ®µo t¹o do
ng, c nh ng
Chö ¬ng tr× ph¸t triÓn dù ¸n Mª K«ng ®Ò xuÊt tæ chø c cho c¸c gi¸m ®è qu¶n
nh c
lý c¸c doanh nghiÖp Nhµ nö íc.
4.8. DÞ vô ® µo t¹o
ch
4.8.1. Ph¹m vi quèc tÕ. Do nh÷ng kú vä cña kh¸ch hµng ngµy mét më réng vµ
ng
tè ®é thay ®æ i c«ng nghÖ t¨ng nhanh dÉ n ®Õn lµm t¨ng ¸p lùc n©ng cao chuyª n
c
m«n vµ ®µo t¹o. Kü n¨ng chuyª n m«n hãa trë nª n lç thê ví tè ®é nhanh ch a
i i i c ö
tõng cã. VÝdô: kiÕn thø c y tÕ ®ö î coi lµ cã mét nöa chu kú sè lµ 5 n¨m, nghÜa
c ng
lµ mét nöa cña nh÷ng g× hä ë trong nhµ trö ê y sau 5 n¨m sÏ trë nª n l¹c hËu.
c ng
Trª n thÕ gií nhu cÇu vÒ ®µo t¹o nµy ®ö î ®¸p ø ng bëi mét sù kÕt hî c¸c tæ chø c
i, c p
®µo t¹o cña Nhµ nö í vµ tö nh©n thùc hiÖn, trong ®ã sè c¬ së ®µo t¹o do tö nh©n
c
qu¶n lý ngµy cµng t¨ng (Mallea, 1997).
4.8.2. Trong ph¹m vi sè ngµnh nghÒ ®ang t¨ng (y tÕ, gi¸o dôc, h¹ch to¸n kÕ to¸n,
ö ng
luËt, kü thuËt, bÊt ®éng s¶n, b¶o hiÓm) cã mét xu h í vµ yª u cÇu ®ö î tiÕp tôc ®µo
c
t¹o nghÒ hµng n¨m nh»m duy tr×®ö î b»ng cÊp, chø ng chØ, tø c lµ t¸i cÊp chø ng chØ.
c
Yª u cÇu nµy ®ang më réng tõ nh÷ng c«ng viÖ c lµm c«ng ¨n lö ¬ng sang nh÷ng chø c
ö ng
n¨ng nhö Kü thuËt viª n CÊp cø u y tÕ vµ Cø u ho¶ lµ nh÷ng chø c n¨ng th«ng th ê
do ngö ê t× nguyÖn ®¶m nhËn. H¬n n÷a nh÷ng ®ßi hái, qui ®Þ vÒ sø c khoÎ vµ an
i nh nh
toµn nghÒ nghiÖp, vµ vÖ sinh m«i trö ê b¾t buéc ngö ê lao ®éng ph¶i qua ®µo t¹o
ng i
nhö tiÕp xóc, xö lý c¸c vËt liÖu ®éc h¹i, l¸i xe t¶i h¹ng nÆng, vËn hµnh m¸y lí vµ
n
thùc hiÖn, xö lý cÊp cø u, vµ h« hÊp nh©n t¹o.
4.8.3. Nh÷ng hy vä hä tËp suè ®ê ®ang ngµy cµng më réng, ®Æc biÖt lµ ë
ng c t i
nh÷ng nö í cã gi¸o dôc tiÓu hä b¾t buéc. Nh÷ng hy vä nµy thö ê ®i kÌm ví
c c ng ng i
ö i n.
nhu cÇ ngµy mét t¨ng vÒ “gi¸o dôc liª n tôc” ë c¶ thanh niª n vµ ng ê lí Thª m vµo
u
®ã, viÖc ®µo t¹o ®ang trë thµnh dÔ tiÕp cËn h¬n kÓ c¶ ë ngoµi nh÷ng vï ®« thÞlí
ng n,
v×nh÷ng phö ¬ng tiÖn ®µo t¹o, gi¶ng d¹y ®ang më réng tõ h× thø c “mÆt ®è mÆt”
nh i
trong lí hä sang phö ¬ng thø c tù nghiª n cø u cã sù trîgióp cña m¸y tÝ ®µo t¹o vµ
p c nh,
huÊn luyÖn tõ xa, vµ nh÷ng “lí hä thùc sù” dùa trª n m¹ng Internet. Do sù ph¸t
p c
triÓn cña c¸c phö ¬ng tiÖn hä tËp c¸ nh©n nª n nhu cÇu kiÓm tra n¨ng lùc vµ ®¸nh gi¸
c
trö í khi hä ®ang t¨ng lª n, thö ê lµ ®ö î g¾n ví sù ph¸t triÓn cña c¸c hÖ thè
c c ng c i ng
hä tËp ®ö î c¸ nh©n hãa.
c c
ö i
4.8.4. Sù thay ®æ i vÒ c¬ cÊu c«ng nghiÖ p trong nhiÒu nÒn kinh tÕ cã nghÜa lµ ng ê
lao ®éng ph¶i rê khái nh÷ng chç lµm trö í ®©y trong nh÷ng ngµnh khai th¸c tµi
i c
nguyª n vµ ngµnh s¶n xuÊt sang lµm viÖ c trong khu vùc dÞ vô- mét lÜnh vùc ®ßi hái
ch
nh÷ng kü n¨ng hoµn toµn kh¸c. C¬ héi viÖc lµm cho c«ng nh©n kh«ng cã tr× ®é nh
60
trung hä phæ th«ng ®ang gi¶m ®i nhanh chãng. Nh÷ng h· ng niª m yÕt c«ng khai,
c
chµo mê dÞ vô ®µo t¹o c«ng nghÖ, m¸y tÝ vµ kü n¨ng tù qu¶n lý ®ang cã tè ®é
i ch nh, c
t¨ng trö ëng tõ 25% ®Õn 70% mét n¨m.
4.8.5. Nh÷ng nÒn kinh tÕ cã hÖ thè gi¸o dôc ®i theo xu hö í ghi nhí thô ®éng
ng ng
vµ trÝ dÉn l¹i thùc tÕ ®ang nhËn thÊy lµ ph¶i cã nh÷ng thay ®æ i cÇn thiÕt ®Ó hç trî
ch
cho sù tiÕn bé liª n tôc vÒ kinh tÕ. Malaysia ch¼ng h¹n, ®· nh»m vµo ph¸t triÓn nh÷ng
ngö ê cã tö duy s¸ng t¹o, nh÷ng ®Çu ãc ®æ i mí thay v×s¶n xuÊt ra nh÷ng sinh viª n
i i
chØ biÕt tu©n thñ, nghe lê nhö hiÖn nay. Singapore mí ®©y më ra mét Chö ¬ng tr×
i i nh
Kü n¨ng Suy nghÜ ®Ó nhÊn m¹nh mÆt ph©n tÝ s¸ng t¹o. ChÝ phñ Hå K«ng ®·
ch nh ng
thµnh lËp ViÖn § ¹i hä më Hå K«ng, sö dông c«ng nghÖ truyÒn h× vµ m¸y tÝ
c ng nh nh
nh»m cung cÊp gi¸o dôc tõ xa cho ngö ê lí cã nguyÖ n vä muè t¨ng cö ê kü
i n ng n ng
n¨ng cña m× ViÖn ®· cã h¬n 20.000 ngö ê ®¨ng ký hä vµ trë thµnh mét trung t©m
nh. i c
®µo t¹o lí nhÊt trong nö í Trong c¸c nÒn kinh tÕ ®ang næ i lª n cña Liª n X« cò vµ
n c.
§ «ng ¢ u, viÖc ph¸t triÓn nguå nh©n lùc ®ö î coi lµ then chè ®Ó cã ®ö î sù chuyÓn
n c t c
®æ i æ n ®Þ sang nÒn kinh tÕ thÞtrö ê vµ d©n chñ.
nh ng
4.8.6. Ph¸t triÓ ë ViÖ Nam. Ngµnh dÞ vô ®µo t¹o ë ViÖ t Nam cã thÓ ®Æc
n t ch
ö ng.
trö ng nhö sau: rÊt giµu vÒ sè lö î vµ “kh«ng giµu l¾m” vÒ chÊt l î Trong hÖ
ng
ng c ö c,
thè bao cÊp trö í ®©y, tÊt c¶ nh÷ng trung t©m ®µo t¹o ®Òu lµ cña Nhµ n í hÇu
nhö kh«ng cã c¬ së ®µo t¹o tö nh©n. KÕt qu¶ lµ chö ¬ng tr× ®µo t¹o ®· chÞ sù
nh u
kiÓm so¸t chÆt chÏ cña Bé Gi¸o dôc vµ § µo t¹o vµ c¸c c¬ quan trùc thuéc. Tõ khi
cã § æ i Mí ë ViÖt Nam, ngµy cµng nhiÒu ®¬n vÞ trung t©m ®ö î thµnh lËp, gå
i , c m
c¶ liª n doanh Nhµ nö í vµ tö nh©n, vµ cã c¶ nh÷ng trung t©m hoµn toµn thuéc tö
c
nh©n. § µo t¹o ®ö î thùc hiÖn trª n mét ph¹m vi réng c¸c m«n hä tõ kü n¨ng kinh
c c,
doanh c¬ b¶n ®Õn kü thuËt c¬ khÝvµ nh÷ng m«n hä vÒ kinh doanh tr× ®é cao.
c nh
4.8.7. ViÖc rãt vè vµ hç trîkü thuËt nö í ngoµi vµo ®· gióp c¶i thiÖn t× h×
n c nh nh
®µo t¹o c¶ vÒ mÆt chö ¬ng tr× còng nhö phö ¬ng ph¸p. Tuy nhiª n, trong mét sè
nh
trö ê ®¹i hä chÊt lö î ®µo t¹o cßn xa mí ®Õn mø c yª u cÇu. Nhu cÇu th× cao,
ng c, ng i
vµ c¸c trung t©m ®µo t¹o cã xu hö í chó trä ®¸p ø ng nh÷ng nhu cÇu dÔ thùc
ng ng
hiÖn thay v×n©ng cao chÊt lö î dÞ vô, ®Æc biÖ t lµ vÒ tÝ thÝ hî vµ tÝ thùc
ng ch nh ch p nh
tiÔn cña néi dung.
4.8.8. C¸c doanh nghiÖp ®ö î hái coi tÇm quan trä cña dÞ vô ®µo t¹o ®ø ng
c ng ch
thø hai sau dÞ vô tin hä m¸y tÝ B× qu©n mét th¸ng, c¸c c«ng ty ®Çu t 3
ch c, nh. nh ö
ngµy c«ng néi bé cho ®µo t¹o vµ hî ®å thuª ngoµi 16 ngµy. NÕu kh«ng ®ö î
p ng c
®µo t¹o thÝ ®¸ng, c«ng nh©n sÏ chÞ rñi ro vµ kh«ng cã kh¶ n¨ng thùc hiÖn c«ng
ch u
viÖ c mét c¸ch tè ö u. C¸c c«ng ty dÞ vô khi ®ã còng kh«ng thÓ cung cÊp nh÷ng
i ch
dÞ vô tinh x¶o vµ phï hî theo ®óng yª u cÇu cña kh¸ch. ThiÕu ®i mét ®éi ngò kü
ch p
sö cã tr× ®é vµ c¸n bé qu¶n lý ®ang trë thµnh vÊn ®Ò thùc sù gay cÊn, vµ gi¶i
nh
ph¸p thuª c¸n bé nö í ngoµi th×l¹i qu¸ tè kÐm.
c n
4.8.9. C¬ cÊu sö dông. Môc ®Ý chñ yÕu sö dông dÞ vô ®µo t¹o lµ n©ng cÊp kü
ch ch
n¨ng (63%), sau ®ã lµ qu¶n lý thê gian (36%) vµ ®Ó cã n¨ng lùc c¬ b¶n (27%).
i
PhÇn lí doanh nghiÖp (74%) sö dông ®µo t¹o do bª n ngoµi cung cÊp, trong ®ã cã
n
78% lµ tõ khu vùc Nhµ nö í Qu¸ nöa lµ cung cÊp dÞ vô néi bé (57%), lý do
c. ch
61
trö í tiª n lµ muè kiÓm so¸t chÊt lö î ®ö î tè h¬n (57%).
c n ng c t
4.8.10. TÝ s½ cã § ¹i bé phËn c«ng ty (68%) thuª ®µo t¹o bª n ngoµi cho r»ng hä
nh n .
lu«n nhËn ®ö î dÞ vô khi nµo mµ hä
c ch cÇn. Tuy nhiª n, 59% tr¶ lê lµ ë ViÖt Nam hä
i
kh«ng t× ®ö î nh÷ng kiÕn thø c chuyª n s©u mµ häcÇn, vµ 31% kh¸c nãi r»ng chÊt
m c
lö î cña nh÷ng kinh nghiÖm chuyª n s©u hiÖn cã còng kh«ng ®å ®Òu. C¸c doanh
ng ng
ö c,
nghiÖp ®Æc biÖt gãp ý cho c¸c c¬ quan ®µo t¹o thuéc khu vùc Nhµ n í nãi r»ng cã
tí hai phÇ ba sèthê gian hä
i n i kh«ng cung cÊp nh÷ng kiÕn thø c kh¸ch hµng cÇn.
4.8.11. Gi¸ tö ¬ng ®èi. Trong khi cã 58% sè doanh nghiÖ p cho r»ng gi¸ c¶ dÞ vô
ch
®µo t¹o lµ “ph¶i ch¨ng”, th×cã 29% cho lµ ®¾t.
4.8.12. ChÊt lö îng. Nhö ®· gi¶i thÝ ë trª n, c¸c doanh nghiÖ p tháa m· n ví chÊt
ch i
lö î dÞ vô ®µo t¹o hiÖn cã. Cã 58% nãi r»ng chÊt lö î lµ “chÊp nhËn ®ö î
ng ch ng c”,
t”. nh i ö ng
vµ 26% ®¸nh gi¸ lµ “tè C¸c doanh nghiÖ p cã c¶m t× ví chÊt l î cña khu
vùc ®µo t¹o tö nh©n, ví 50% coi c¸c trung t©m ®µo t¹o tö nh©n cung cÊp dÞ vô
i ch
chÊt lö î “tè Yª u cÇu chñ yÕu vÒ c¶i thiÖn chÊt lö î lµ dÞ vô ®µo t¹o cÇn
ng t”. ng ch
®ö î thiÕt kÕ thÝ hî h¬n ví yª u cÇu ®Æc thïcña kh¸ch hµng (57%).
c ch p i
4.8.13. KhuyÕn nghÞ C¸c doanh nghiÖ p nª u nh÷ng khuyÕn nghÞ cña m× tËp
. nh
trung vµo néi dung cña ®µo t¹o hiÖ n cã. Hä ra r»ng néi dung ®µo t¹o cÇn ph¶i
chØ
mí nhÊt, cã chÊt lö î què tÕ, vµ thÝ hî ví hoµn c¶nh cña ViÖ t Nam. DÞ
i ng c ch p i ch
vô ®µo t¹o ph¶i ®¸p ø ng ®Çy ®ñ nhu cÇu cña kh¸ch hµng, c¶ vÒ ®µo t¹o c¬ b¶n lÉn
®µo t¹o n©ng cao. B¶n th©n ®µo t¹o ph¶i mang tÝ thùc hµnh chø kh«ng nª n chØ
nh
thiª n vÒ lý thuyÕt su«ng. Phö ¬ng ph¸p gi¶ng d¹y cÇn ph¶i ®ö î x©y dùng vµ chuÈn
c
bÞnh»m ®¶m b¶o sù chuyÓn giao kü n¨ng tõ lý thuyÕt ®Õn thùc hµnh, vµ ®iÒu nµy
nãi chung hiÖn nay chö a ®¹t tí ®ö î
i c.
4.8.14. § iÒu thó vÞlµ c¸c doanh nghiÖ p kinh doanh ®µo t¹o tù nãi r»ng cÇn ph¶i
cã mét néi dung hä tËp thùc tÕ h¬n vµ tö ¬ng xø ng h¬n, gi¶ng viª n cã tr× ®é cao
c nh
h¬n, vµ sö dông c¸c phö ¬ng ph¸p ®µo t¹o chuyª n nghiÖ p. C¸c doanh nghiÖ p dÞ ch
ö ng ch
vô cho r»ng mét phÇn cña c©u tr¶ lê cho viÖ c n©ng cao chÊt l î dÞ vô ®µo t¹o
i
n»m ë viÖc t¨ng lö ¬ng cho gi¶ng viª n vµ n©ng cao tr× ®é cña hä Ngoµi ra còng
nh .
cÇn ph¶i n©ng cÊp thiÕt bÞgi¶ng d¹y. Sau ®©y lµ mét sè khuyÕn nghÞ :
• Dµn xÕp mét hç trîkü thuËt tõ HiÖ p héi Mü vÒ Ph¸t triÓn vµ § µo t¹o (ASTAD)
nh»m thµnh lËp mét hiÖp héi chuyª n nghiÖ p cho c¸c gi¶ng viª n, cã chø c n¨ng
x©y dùng nh÷ng tiª u chuÈn vÒ thiÕt kÕ vµ cung cÊp dÞ vô ®µo t¹o, còng nh
ch ö
cÊp chø ng chØ cho gi¶ng viª n, vµ kiÓm tra mét c¸ch kh¸ch quan nh÷ng kÕt qu¶
cña ®µo t¹o.
62
PhÇ n 5
Dù kiÕn ChÖ ¬ng tr×nh C«ng t¸ c
dÞch vô hç trî kinh doanh ViÖ t Nam
5.1. C¬ së cho mét Chö ¬ng tr× c«ng t¸c DÞ vô Hç trî Kinh doanh ë
nh ch
ViÖ Nam
t
5.1.1. Th«ng thö ê mç c«ng tr× nghiª n cø u nhö nghiª n cø u nµy sÏ cã nh÷ng
ng i nh
khuyÕn nghÞriª ng biÖt nh»m gi¶i quyÕt tõng kÕt luËn chÝ Trong trö ê hî ë ®©y
nh. ng p
bëi dÞ vô hçtrîkinh doanh ë ViÖt nam cßn non trÎ nª n nh÷ng th¸ch thø c cÇn ph¶i
ch
gi¶i quyÕt sÏ rÊt phø c t¹p vµ kh«ng phï hî ví nh÷ng ho¹t ®éng riª ng biÖ t. Do tÇm
p i
quan trä cña dÞ vô hç trîkinh doanh ®è ví sù t¨ng trö ëng vµ kh¶ n¨ng c¹nh
ng ch i i
ö
tranh cña c¸c doanh nghiÖp võa vµ nhá ViÖt Nam còng nh nh÷ng hËu qu¶ bÊt lî do i
thiÕu nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh ®ã cÇn thiÕt ph¶i ®Ò xuÊt mét lo¹t c¸c ho¹t
ch
®éng liª n quan ®Õn nhau, t¹o nª n mét Chö ¬ng tr× C«ng t¸c DÞ vô hç trîKinh
nh ch
doanh ë ViÖt Nam mµ trä t©m lµ t¨ng cö ê 7 lo¹i dÞ vô hçtrîkinh doanh ®ö î
ng ng ch c
x¸c ®Þ trong Nghiª n cø u.
nh
5.1.2. Do kh«ng ®ñ nguå lùc ®Ó triÓn khai ®å thê tÊt c¶ c¸c ®Ò xuÊt cho tõng
n ng i
lo¹i dÞ vô hçtrîkinh doanh nª n mét chiÕn lö î kh¸c ®· ®ö î ®Ò xuÊt. Theo chiÕn
ch c c
lö î nµy, lÇ lö î tõng lo¹i dÞ vô hç trî kinh doanh sÏ ®ö î coi lµ lÜnh vùc thö
c n t ch c
nghiÖm cho mét trong nh÷ng s¸ng kiÕn ®Ò xuÊt. Bëi v× c¸c s¸ng kiÕn ®Òu phï hî p
ch c ö c
ví b¶y lo¹i dÞ vô hç trîkinh doanh nª n bµi hä tiÕp thu ® î tõ mét ngµnh dÞ
i ch
vô hçtrîkinh doanh thö nghiÖm cã thÓ ¸p dông ®ö î cho c¸c lo¹i dÞ vô kh¸c.
c ch
5.1.3. C¸c ®Ò xuÊt ®ö î ph©n lo¹i theo 3 giai ®o¹n: N©ng cao nhËn thø c vÊn ®Ò,
c
ö c.
t¨ng cö ê kü n¨ng, vµ sau ®ã lµ nhËn biÕt vµ cñng cè thµnh tùu ®¹t ® î § Ó trî
ng
gióp cho c¸c s¸ng kiÕn ®ö î ®Ò xuÊt, Phô lôc D m« t¶ c¸c nguå hçtrîkü thuËt què
c n c
tÕ cã thÓ sö dông trong trö ê hî cã yª u cÇu. Nãi chung, c¸c ho¹t ®éng n©ng cao
ng p
“nhËn thø c” nµy lµ nh÷ng ho¹t ®éng cã thÓ triÓn khai ngay hoÆc trong thê gian s¾p
i
tí B¶ng 24 cung cÊp biÓu ®å tãm lö î cña mö ê ho¹t ®éng dù kiÕn, chØ râ (nh÷ng)
i. c i
kÕt luËn chÝ mµ mç kÕt luËn trong ®ã ®ö î nª u lª n cï ví lÜnh vùc ®· thö
nh i c ng i
nghiÖm vµ nh÷ng thµnh viª n chÝ tham gia.
nh
5.2. Tãm lö îc c¸c s¸ng kiÕ ® ö îc ® Ò xuÊt
n
5.2.1. Héi th¶o b¸ c¸o kÕt qu¶: Do thiÕu nhËn thø c chung vÒ vai trß quan trä
o ng
cña dÞ vô hçtrîkinh doanh, bö í ®Çu tiª n sÏ lµ tæ chø c mét héi th¶o ví c¸c doanh
ch c i
nghiÖp trong nö í c¸c trö ê ®¹i hä c¸c tæ chø c hç trîkinh doanh, c¸c quan chø c
c, ng c,
chÝ phñ vµ céng ®å tµi trî®Ó b¸o c¸o vÒ nh÷ng kÕt luËn cña Nghiª n cø u nµy vµ
nh ng
bµn vÒ nh÷ng hµnh ®éng cô thÓ triÓn khai thùc hiÖ n. KÕt qu¶ tÝ cùc cña cuéc héi
ch
th¶o lµ thµnh lËp mét Héi ®å Cè vÊn DÞ vô hç trî kinh doanh nh»m gióp ®ì
ng ch
Chö ¬ng tr× Ph¸t triÓn Dù ¸n Mª K«ng (MPDF) trong viÖc thùc hiÖn Chö ¬ng tr×
nh nh
C«ng t¸c DÞ vô hçtrîkinh doanh ViÖt Nam.
ch
63
5.2.2. Ho¹ ®éng n©ng cao nhË thøc vÒdÞ vô hçtrî kinh doanh: Nh»m n©ng cao
t n ch
nhËn thø c cña c¸c nhµ qu¶n lý kinh doanh vÒ vai trß cña dÞ vô hç trîkinh doanh
ch
trong viÖc t¨ng cö ê kh¶ n¨ng c¹nh tranh cña hä ®Ó chØ ra nh÷ng nhËn thø c thiÕu
ng vµ
ch ö i
®óng ®¾n vÒ vÊn ®Ò thuª dÞ vô bª n ngoµi, ba ho¹t ®éng d í ®©y ®ö î ®Ò xuÊt ví
c i
ngµnh kÕ to¸ sau khi thö nghiÖm ví ngµnh kÕ to¸n:
n i
a) ChuÈn bÞmét lo¹t b¶n tin, bµi b¸o vÒ lî Ý cña thuª ngoµi ®Ó xuÊt b¶n
i ch
trª n c¸c b¸o ®Þ phö ¬ng.
a
b) ChuÈn bÞvµ ph©n ph¸t têr¬i vÒ lî Ý cña viÖc thuª ngoµi, trong ®ã chø a
i ch
th«ng tin hö í dÉn c¸ch chä nhµ cung cÊp dÞ vô vµ c¸ch gi÷ quan hÖ
ng n ch
ví hä
i .
c) KhuyÕn khÝ c¸c c«ng ty kÕ to¸n nö í ngoµi tiÕp tôc gií thiÖu nh÷ng
ch c i
lo¹i h× ®µo t¹o vµ c¸c bµi b¸o vÒ lî Ý cña thuª chuyª n gia hç trî
nh i ch
chuyª n nghiÖp.
5.2.3. Ho¹ ®éng n©ng cao kü n¨ng marketing dÞ vô: VÊn ®Ò marketing vµ qu¶n
t ch
lý mµ c¸c nhµ qu¶n lý cña c¸c c«ng ty dÞ vô gÆp ph¶i kh¸c ví nh÷ng vÊn ®Ò cña
ch i
nh÷ng nhµ qu¶n lý c¸c doanh nghiÖ p s¶n xuÊt trª n nhiÒu phö ¬ng diÖn. § Ó gióp ®ì
c¸c c«ng ty dÞ vô n©ng cao kü n¨ng, nhÊt lµ kü n¨ng marketing, c¸c ho¹t ®éng sau
ch
®· ®ö î ®Ò xuÊt thÝ®iÓm cho lÜnh vùc ®µo t¹
c o:
a) Tæ chø c vµ më réng mét lo¹t c¸c lí tËp huÊn vÒ marketing dÞ vô vµ sö
p ch
dông phÇ marketing dÞ vô ®· ®ö î bµn trong cuéc héi th¶o 3 ngµy vÒ
n ch c
ch ö
“§ Èy m¹nh xuÊt khÈu dÞ vô” do Trung t©m Th ¬ng m¹i què tÕ c
UNCTAD/WTO (ITC) tæ chø c thµnh c«ng ë s¸u nö í ®ang ph¸t triÓn cña
c
ch©u Phi vµ ch©u ¸ (xem Phô lôc D) ®Ó lµm mÉu.
ch ch ö c
b) Biª n dÞ vµ ph©n ph¸t cho c¸c c«ng ty dÞ vô ë c¸c n í ®ang ph¸t
triÓn hai cuè cÈm nang do ITC Ên hµnh miÔn phÝ XuÊ khÈu dÞ vô
n : t ch
thµnh c«ng vµ S¸ng t¹ ®Óthµnh c«ng trong xuÊ khÈu dÞ vô.
o t ch
c) Ph¸t triÓn n¨ng lùc trong nö í ®Ó cung cÊp ®µo t¹o chuyª n s©u trong lÜnh
c
vùc marketing dÞ vô b»ng c¸ch tæ chø c héi th¶o tËp huÊn cho c¸c gi¶ng
ch
ö
viª n. ViÖc lµm nµy cã thÓ dùa trª n c«ng tr× do Trung t©m Th ¬ng m¹i
nh
què tÕ x©y dùng ®Ó ®µo t¹o “gi¶ng viª n thö ¬ng m¹i” cho c¸c c«ng ty
c
dÞ vô chuyª n nghiÖp.
ch
d) Thö nghiÖm héi th¶o ®µo t¹o gi¶ng viª n ví mét sè c¸c doanh nghiÖp ®µo
i
t¹o ®ö î chä lä vµ tõ ®ã ®ö a ra nh÷ng thay ®æ i cÇn thiÕt.
c n c
Thµnh c«ng ®¹t ®ö î tõ ®µo t¹o vµ nh÷ng tµi liÖu ®ö î cung cÊp cã thÓ ®ö î c«ng bè
c c c
ë ViÖt Nam, còng nhö trª n “trang chñ” XuÊt khÈu DÞ vô cña Trung t©m Th ¬ng
ch ö
m¹i què tÕ, nÕu sù thµnh c«ng ®ã cã khÝ c¹nh liª n quan ®Õn kh¶ n¨ng xuÊt khÈu.
c a
64
5.2.4. Ho¹ ®éng hçtrî chÊt lö îng dÞ vô: C¸ch tiÕp cËn hai ®iÓm nh»m gi¶i quyÕt
t ch
c¸c vÊn ®Ò ®¶m b¶o chÊt lö î ®ang chÞ nhiÒu ¸p lùc ®ö î ®Ò xuÊt nhö sau: (a)
ng u c
khuyÕn khÝ ®¨ng ký ®¹t tiª u chuÈn chÊt lö î què tÕ ISO 9000; vµ (b) b¾t ®Çu x©y
ch ng c
ch ö ng.
dùng Bé luËt hµnh nghÒ ®Ó hç trîviÖc cung cÊp dÞ vô cã chÊt l î § Ó cã bö í c
tiÕn, Tæ ng côc Tiª u chuÈn, § o lö ê vµ ChÊt lö î (GDSMQC) cÇn ph¶i tµi trîvµ
ng ng
ö ng
tiÕn hµnh mét sèthay ®æ i vÒ tiª u chuÈn chÊt l î què gia. Nh÷ng ho¹t ®éng cô thÓ
c
sau ®ö î khuyÕn nghÞcho ngµnh tö vÊ
c n:
i ch ö ng, ng
a) C«ng bèlî Ý cña viÖ c ®¶m b¶o chÊt l î ®å thê kh¬i gî sù quan
i i
t©m cña c¸c c«ng ty dÞ vô hç trîkinh doanh ®¨ng ký tham gia ®¹t tiª u
ch
chuÈn ISO 9000.
ch n ö
b) Biª n dÞ vµ ph©n ph¸t cuè s¸ch cña Trung t©m Th ¬ng m¹i què tÕ c
Tiªu chuÈ ISO 9000, cÈ nang cho c¸c c«ng ty dÞ vô ë c¸c nö íc ®ang
n m ch
ph¸ triÓ
t n.
c) Tæ chø c kho¸ hä ®Þ hö í vÒ c¸ch ¸p dông ISO 9000 ®è ví c«ng ty
c nh ng i i
dÞ vô cho c¸c c¸n bé cña Tæ ng côc Tiª u chuÈn § o öl ê ChÊt lö î
ch ng ng.
d) § µo t¹o c¸c nhµ tö vÊn vÒ qu¸ tr× thùc hiÖn thµnh c«ng ISO 9000 (Phô
nh
lôc D cung cÊp th«ng tin vÒ mét khãa hä ®ang diÔn ra t¹i Canada cã thÓ
c
¸p dông cho ViÖt Nam).
e) Thö nghiÖm mét khãa hä “Gií thiÖu vÒ tö vÊn” ®Ó gií thiÖu cho c¸c
c i i
nhµ tö vÊn vÒ c¸c tiª u chuÈn th«ng lÖ chuyª n nghiÖ p què tÕ më ®ö ê
c ng
cho sù tiÕp nhËn tiª u chuÈn th«ng lÖ chuyª n nghiÖ p nµy. Khãa hä kiÓu
c
nµy cã thÓ më t¹i c¸c trö ê ®¹i hä kinh doanh ®Ó gií thiÖ u cho c¸c
ng c i
i ö ng
sinh viª n hä vÒ kinh doanh vµ còng cã thÓ ®Ó bå d ì thª m tõ xa cho
c
c¸c nhµ tö vÊn ®ang lµm viÖc.
f) § ö a ra chö ¬ng tr× tÆng gi¶i thö ëng cho dÞ vô xuÊt s¾c ®Ó c«ng
nh ch
nhËn nh÷ng tiÕn bé vÒ chÊt lö î bao gå c¸c lÜnh vùc liª n quan ®Õn
ng, m
s¸ng chÕ, ®¸p ø ng kh¸ch hµng, xuÊt khÈu thµnh c«ng, vv..
5.2.5. Nghiªn cøu ®iÓ h× thµnh lËp mét hiÖ héi: Mét trong nh÷ng khã kh¨n
n nh p
trong viÖc n©ng cao chÊt lö î dÞ vô hç trîkinh doanh lµ hµng rµo luËt ph¸p ®è
ng ch i
ví viÖc ph¸t triÓn c¸c hiÖp héi tù chñ cã thÓ tù qu¶n lý trong c¸c ngµnh dÞ vô. § Ó
i ch
gióp t× kiÕm mét m« h× ®ö î chÝ phñ chÊp nhËn vµ cã hiÖu qu¶ ®è ví khu
m nh c nh i i
vùc tö nh©n, mét nghiª n cø u ®iÓn h× ®ö î khyÕn nghÞ®Ó chÝ phñ cã thÓ “rót ra
nh c nh
bµi hä qua thùc tÕ”. Mét danh môc nh÷ng nhiÖm vô, ho¹t ®éng (nh÷ng ®iÒu kho¶n
c
tham chiÕu) cña nã sÏ ®ö î x¸c ®Þ ®Ó gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò vµ mè quan t©m kh¸c
c nh i
ö
nhau vÒ thµnh lËp mét hiÖp héi sao cho kinh nghiÖm cña nã cã thÓ coi nh mét mÉu
h× cho sù ph¸t triÓn hiÖp héi trong c¸c ngµnh dÞ vô kh¸c. Ngµnh dÞ vô tin häc
nh ch ch
nh c ö i
m¸y tÝ ®ö î ®Ò xuÊt lµ lÜnh vùc dÉ n ®Çu cho viÖ c thµnh lËp hiÖp héi, d í sù hç trî
cña Phßng thö ¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖ p ViÖt Nam. § Ó cung cÊp hç trî kü thuËt sù
hî t¸c ví hiÖp héi c«ng nghÖ th«ng tin ë Hå K«ng sÏ lµ h÷u Ý
p i ng ch.
65
5.2.6. Ho¹ ®éng hç trî ®µo t¹ kü thuË KÕt qu¶ nghiª n cø u cho thÊy râ lµ ®éi
t o t:
ngò nh©n viª n cña c¸c c«ng ty dÞ vô hç trî kinh doanh kh«ng cã ®ñ kü n¨ng kü
ch
thuËt ®Ó cã thÓ thùc sù hç trîcho kh¸ch hµng. LÊy dÞ vô thiÕt kÕ lµm vÝdô, hiÖn
ch
ö
nay c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt võa vµ nhá chÞ ¶nh h ëng nÆng nÒ bëi sù yÕu kÐm
u
ö c
cña ngµnh thiÕt kÕ c«ng nghiÖp vµ thiÕt kÕ s¶n phÈm. C¸c ho¹t ®éng sau ® î ®Ò xuÊt
ví ngµnh thiÕt kÕ:
i
a) Thµnh lËp mét Nhãm Cè vÊn thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p bao gå c¸c nhµ
m
c«ng nghiÖp lí (ngö ê sö dông thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p), c¸c kü sö , c¸c
n i
nhµ thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p hµng ®Çu vµ c¸c gi¶ng viª n ®¹i hä ®Ó xem
c
xÐt vµ söa ®æ i chö ¬ng tr× ®µo t¹o què gia vÒ thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p.
nh c
Môc ®Ý lµ ®¶m b¶o ®Ó chö ¬ng tr× ®µo t¹o ph¶i phï hî ví nh÷ng
ch nh p i
nhu cÇu c«ng nghiÖp.
b) Ph¸t triÓn c¸c c¬ héi vÒ hä nghÒ vµ lµm viÖ c thùc tiÔn cã sù gi¸m s¸t
c
®è ví c¸c hä viª n thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p trong khu vùc tö nh©n.
i i c
c) § µo t¹o kü n¨ng vÒ c¸c phÇn mÒm thiÕt kÕ hiÖn hµnh vµ xu hö íng/kü
thuËt thiÕt kÕ què tÕ ®è ví thiÕt kÕ s¶n phÈm.
c i i
d) Thµnh lËp chö ¬ng tr× ®µo t¹o cã cÊp chø ng chØ vÒ thiÕt kÕ c«ng
nh
nghiÖp vµ s¶n phÈm.
5.2.7. Ho¹ ®éng gi¸o dôc chuyªn nghiÖ liªn tôc: Nh»m gi¶i quyÕt sø c Ðp nhu cÇu
t p
vÒ kü n¨ng chuyª n s©u, vÊn ®Ò then chè lµ t¹o ra mét th«ng lÖ vÒ ph¸t triÓn chuyª n
t
m«n liª n tôc. § Ó ®µo t¹o ph¸t triÓn chuyª n m«n trë nª n dÔ tiÕp cËn, hä tËp tõ xa lµ
c
h× thø c ®ö î kiÕn nghÞ(qua ®µo t¹o dùa vµo m¸y tÝ ®µo t¹o dùa trª n Internet,
nh c nh,
hoÆc qua ®iÖn tho¹i). Nh÷ng ho¹t ®éng dö í ®©y ®ö î ®Ò xuÊt ví nghiªn cøu thÞ
i c i
trö êng:
a) Kh¶o s¸t c¸c c«ng ty nghiª n cø u thÞtrö ê ®Ó x¸c ®Þ nh÷ng kü n¨ng
ng nh
®Æc biÖt mµ hämong muè ®ö î gióp ®ìph¸t triÓn.
n c
ö
b) Ph¸t triÓn vµ thö nghiÖm mét hä tr× gi¸o dôc tõ xa vÒ ®Ò tµi nh :
c nh
nghiª n cø u chiÕn lö î cña c¸c ®è thñ c¹nh tranh.
c i
5.2.8. Ho¹ ®éng hç trî thay ®æi qui chÕ: Cã ba lÜnh vùc cña khu«n khæ qui chÕ
t
cÇn ®ö î chó ý. CÇn t¸c ®éng ví ChÝ phñ vÒ (a) t¹o lËp mét s©n ch¬i b× ®¼ng vÒ
c i nh nh
chÝ s¸ch thuÕ gi÷a c¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa vµ cung cÊp dÞ vô, (b) t¹o lËp
nh ch
mét s©n ch¬i b× ®¼ng gi÷a c¸c doanh nghiÖp Nhµ nö í vµ c¸c c«ng ty dÞ vô tö
nh c ch
ö c
nh©n liª n quan ®Õn c¸c thñ tôc ®Êu thÇu mua s¾m, vµ (c) gi¶m c í phÝ viÔn th«ng
què tÕ vµ truy nhËp Internet. Trong trö ê hî nµy, cã thÓ sÏ h÷u Ý nÕu lùa chä
c ng p ch n
mét nÒn kinh tÕ trong khu vùc nhö Philippines ®Ó ®è chiÕu so s¸nh vÒ cö í phÝviÔn
i c
th«ng.
5.2.9. Ho¹ ®éng thèng kª dÞ vô: C¸c ngµnh dÞ vô hç trî kinh doanh sÏ chØ
t ch ch
ö c
®ö î biÕt ®Õn vµ c«ng nhËn nÕu hiÖ u qu¶ ho¹t ®éng cña chóng ® î ®o ®Õm, ghi
c
66
chÐp vµ b¸o c¸o. HiÖn nay nhiÒu n¬i cã yª u cÇu c¶i tiÕn viÖ c thu thËp vµ b¸o c¸o c¸c
sè liÖ u thè kª vÒ c¸c dÞ vô cã tham gia xuÊt nhËp khÈu, dÞ vô néi ®Þ nãi
ng ch ch a
chung vµ dÞ vô hç trî kinh doanh nãi riª ng. C¶ V¨n phßng Thè kª Liª n hî
ch ng p
què vµ Quü tiÒn tÖ Què tÕ ®Òu cã thÓ cung cÊp hç trîkü thuËt cÇn thiÕt. (xem Phô
c c
lôc D).
5.3. Dù ¸n ® Ç tö thÝ® iÓm ® ö îc ® Ò xuÊt
u
ö
5.3.1. § Ó ®¶m b¶o cho toµn bé tiÒm n¨ng cña khu vùc t nh©n ViÖt Nam ®ö î ph¸t
c
ng c ö ng ch
triÓn, th×®iÒu quan trä lµ cã ®ö î chÊt xóc t¸c lµm t¨ng chÊt l î dÞ vô vµ tr× nh
®é chuyª n m«n. ChÊt lö î vµ ph¹m vi cña nh÷ng dÞ vô hç trîkinh doanh trong
ng ch
nö í cã thÓ lµ ch× khãa ®è ví sù t¨ng trö ëng trong nö í vµ thu hót ®Çu tö vµo ViÖt
c a i i c
ö ng,
Nam. Cã mét th¸ch thø c lµ ph¶i t¹o ra ®ñ nhu cÇu thÞ tr ê nh¹y c¶m ví chÊt i
lö î ®Ó thóc ®Èy c¸c nhµ cung cÊp dÞ vô hç trî kinh doanh ViÖ t Nam c¶i tiÕn
ng, ch
nh»m ®¶m b¶o chÊt lö î cña m× vµ t¨ng cö ê kiÕn thø c chuyª n m«n hãa. Mét
ng nh ng
“lÜnh vùc” t¨ng trö ëng cao cã thÓ gióp c¶i tiÕn chÊt lö î dÞ vô còng nhö lùa chä
ng ch n
viÖ c lµm hÊp dÉn trª n c¶ nö í lµ ®Çu tö cho c¸c ho¹t ®éng “hËu v¨n phßng”.
c
5.3.2. Lýgi¶i ViÖc cung cÊp nh÷ng dÞ vô hç trîkh¸ch hµng vµ hµnh chÝ th«ng
ch nh
ö c
qua ho¹t ®éng cña c¸c “ho¹t ®éng hËu v¨n phßng” ë n í ngoµi ®· vµ ®ang t¨ng trª n
toµn cÇu ví tØ lÖ 15-20% mét n¨m, bëi v×c¸c tËp ®oµn lí ë c¸c nö í cã nÒn kinh tÕ
i n c
ph¸t triÓn ®ang cè g¾ng gi¶m tæ ng chi phÝhµnh chÝ cè ®Þ b»ng c¸ch hî ®å
nh nh p ng
thuª ngoµi gi¶i quyÕt nh÷ng viÖc mang tÝ chÊt thö ê nhËt. C¸c nhµ ®Çu tö lí
nh ng n,
®iÓn h× trong vËn hµnh nh÷ng ho¹t ®éng hËu v¨n phßng gå c¸c h· ng hµng
nh m:
kh«ng, c¸c c«ng ty m«i gií chø ng kho¸n, c¸c c«ng ty xö lý thÎ tÝ dông, c¸c c«ng ty
i n
tµi chÝ c¸c c«ng ty b¶o hiÓm, kinh doanh marketing, vµ bÊt cø mét ngµnh kinh
nh,
doanh nµo kh¸c cã khè lö î giao dÞ lí
i ng ch n.
5.3.3. Ví sù hç trîcña c«ng nghÖ th«ng tin s½n cã, bÊt kÓ dÞ vô nµo kh«ng cÇn
i ch
gÆp gì (mÆt ®è mÆt) trùc tiÕp ví kh¸ch hµng ®Òu cã thÓ ®ö î cung cÊp bëi mét
i i c
“ho¹t ®éng hËu v¨n phßng” ë nö í ngoµi, bëi nã mang tÝ “di tró”, tø c lµ kh«ng g¾n
c nh
ví mét ®Þ ®iÓm cô thÓ. Nh÷ng vÝ dô kh«ng chØ lµ thu thËp vµ xö lý nhiÒu sè liÖu
i a
truyÒn thè mµ cßn bao gå xuÊt b¶n ®iÖn tö, thiÕt kÕ vµ qu¶n lý website, trung t©m
ng m
gä kh¸ch hµng, qu¶n lý hå s¬ y tÕ, ®Æt kh¸ch s¹n, ñy th¸c thÎ tÝ dông, dÞ vô th
i n ch ö
a ö
ký tõ xa, qu¶n lý dach s¸ch ®Þ chØ th tõ, hçtrîkü thuËt qua m¹ng, dÞ vô tãm lö î
ch c
vµ ®¸nh chØ sè nghiª n cø u vµ viÕt b¸o c¸o kü thuËt, vµ sao chÐp kü thuËt. Thª m vµo
,
®ã, c¸c nhµ s¶n xuÊt ®ang gia t¨ng hî ®å thuª ngoµi vÒ thiÕt kÕ s¶n phÈm, qu¶n lý
p ng
hËu cÇn, nghiª n cø u vµ ph¸t triÓn, vµ hçtrîdÞ vô kh¸ch hµng.
ch
5.3.4. § Ó luËn gi¶i cho mè quan hÖ tõ xa vµ viÖc mÊt ®i sù qu¶n lý hµnh chÝ trùc
i nh
tiÕp, ho¹t ®éng hËu v¨n phßng ph¶i tiÕt kiÖm ®ö î Ý nhÊt 30-40% chi phÝso ví cung
c t i
cÊp tõ xa. Ho¹t ®éng hËu v¨n phßng phô thuéc vµo tiÒn thuª thÊp h¬n, vµ chi phÝ
nguå nh©n lùc thÊp h¬n ®Ó lµm gi¶m chi phÝho¹t ®éng cho kh¸ch hµng. Lao ®éng
n
ng a ö
thö ê chiÕm 75% trong chi phÝkh¶ biÕn vÒ mÆt ®Þ lý, nh ng th¸ch thø c ë ®©y lµ
lµm thÕ nµo ®Ó t× ®ö î n¬i cã c¬ cÊu lö ¬ng thÊp mµ c«ng nh©n l¹i cã tay nghÒ cao.
m c
C¸c cæ ng ®iÖn tho¹i viÔn th«ng (tr¹m mÆt ®Êt vÖ tinh kh«ng ph¶i qua c¸c m¹ng ®iÖn
67
tho¹i c«ng céng) ®ang næ i lª n nhö lµ mét yÕu tèhçtrîquan trä song song ví c¸c
ng i
®ö ê thuª vÖ tinh chi phÝthÊp. Nh÷ng ngö ê ®iÒu hµnh thµnh c«ng ho¹t ®éng hËu
ng i
v¨n phßng cã thÓ cung cÊp nh©n viª n cã kü n¨ng cao, biÕt nhiÒu ngo¹i ng÷ ví chi
i
ch ö
phÝ thÊp; liª n l¹c viÔn th«ng hiÖu qu¶; vµ nh÷ng khuyÕn khÝ nh thuÕ thu nhËp
c«ng ty thÊp hoÆc kh«ng thuÕ, hoµn thuÕ ®è ví lö ¬ng, miÔn thuÕ liª n l¹c viÔn
i i
th«ng, trî cÊp ®ö ê thuª bao, dÞ vô ®iÖ n tho¹i miÔn phÝ tæ ng hî c¸c sè ®iÖn
ng ch p,
tho¹i miÔn phÝtoµn cÇ phô cÊp lö ¬ng cho hä viª n, trîcÊp ®µo t¹o vµ kh«ng gian
u, c
v¨n phßng. § è t¸c thø ba nhËn thuª ngoµi cã thÓ t¨ng tÝ c¹nh tranh cña häb»ng
i nh
c¸ch ¸p dông mét hÖ thè tiª u chuÈn toµn cÇu, vµ chuyÓn tõ hÖ thè viÔn th«ng
ng ng
trong ®ã cö í phÝ®ö î tÝ theo kho¶ng c¸ch sang c¸c m¹ng m¸y tÝ toµn cÇu cã
c c nh nh
cö í phÝ®å h¹ng hoÆc tÝ theo thê gian. Thµnh c«ng cña xuÊt khÈu trùc tiÕp g¾n
c ng nh i
ví kh¶ n¨ng t¹o gi¸ trÞ gia t¨ng th«ng qua kiÕn thø c c«ng nghiÖ p/kü thuËt chuyª n
i
ch ö ng
s©u vµ sù cung cÊp dÞ vô cã chÊt l î - nãi theo ng«n ng÷ cña kh¸ch hµng - suè t
24 giêtrong mét ngµy vµ 365 ngµy trong mét n¨m.
5.3.5. Lîi Ý ®èi víi ViÖ Nam: ViÖt Nam ®ang ë vÞtrÝcã thÓ dï mét lùc lö î
ch t ng ng
i nh ö
lao ®éng cã v¨n hãa vµ quen ví m¸y tÝ vµ ®Çu t vµo viÔn th«ng ®Ó chiÕm lÜnh
mét phÇn cña thÞtrö ê bÐo bë nµy. Mét s¸ng kiÕn nhö vËy cã thÓ t¹o ra mét ®éng
ng
ch nh ö c
c¬ tÝ cùc cho ChÝ phñ ViÖt Nam ®Ó tiÕn hµnh nh÷ng b í cã lî cho toµn bé khu
i
vùc tö nh©n: (a) Gi¶m cö í phÝviÔn th«ng què tÕ; (b) n©ng cao chÊt lö î truy nhËp
c c ng
Internet; vµ (c) xem xÐt l¹i khu«n khæ qui ®Þ cho ho¹t ®éng dÞ vô. Nh÷ng ho¹t
nh ch
ö c,
®éng hËu v¨n phßng vÒ b¶n chÊt lµ cã thÓ ®Æt r¶i r¸c trª n c¶ n í v×vËy chóng hçtrî
kh¶ n¨ng ®ø ng v÷ng cña c¸c céng ®å nhá. Nh÷ng ho¹t ®éng kiÓu nµy cã ®Çu vµo
ng
lµ nh÷ng dÞ vô kh¸c (dÞ vô m¸y tÝ v.v..) vµ v×vËy gióp n©ng cao tiª u chuÈn
ch ch nh,
chÊt lö î cña c¸c dÞ vô hçtrîkinh doanh kh¸c.
ng ch
5.3.6. C¸ bö íc dù kiÕn ban ®Ç u:
c
§ ©y lµ dù ¸n kh¶ thi ®è ví MPDF. § Ó thùc hiÖn, bö í ®Çu tiª n nª n ký hî ®å ví
i i c p ng i
mét ®è t¸c th«ng th¹o, hiÓu biÕt xu hö í toµn cÇu, cã nh÷ng thµnh c«ng trong ho¹t
i ng
®éng hËu v¨n phßng kÓ c¶ trong m«i trö ê ®Çu tö ë ViÖt Nam ®Ó tiÕn hµnh thùc
ng
hiÖ n nghiª n cø u thÝ®iÓm cho dù ¸n kh¶ thi nµy.
68
B¶ng 24: Tãm lö îc nh÷ng ho¹t ® éng ® Ò xuÊt cho Chö ¬ng tr× c«ng t¸c dÞ vô hç trî kinh do
nh ch
KÕt lu
C¸c giai ®o¹n cña ho¹t ®éng chÝn
Ho¹t ®éng NhËn thø c T¨ng cö ê kü n¨ng
ng C«ng nhËn
Tæ chø c héi th¶o ví mét kÕt qu¶ mong muè lµ h× thµnh Héi ®å cè vÊn DÞ vô hç
i n nh ng ch
Héi th¶o, b¸o c¸o ö
trî kinh doanh ®Ó gióp MPDF trong viÖ c thùc hiÖ n Ch ¬ng tr× c«ng t¸c nh»m t¨ng
nh
cö ê c¸c dÞ vô hçtrîkinh doanh ë ViÖ t Nam.
ng ch
- ChuÈn bÞ c¸c bµi b¸o vÒ lî Ý i ch -C«ng bè nh÷ng thµnh
Ho¹t ®éng n©ng cao cña hî ®å thuª ngoµi
p ng c«ng ë ViÖ t Nam vµ
nhËn thø c vÒ dÞch - ThiÕt kÕ tê r¬i hö í dÉ n c¸ch
ng trª n website cña ITC
vô hç trî kinh chä nhµ cung cÊp dÞ vô vµ
n ch
doanh qu¶n lý mè quan hÖ c«ng t¸c.
i
- T× mê c¸c c«ng ty dÞ vô
m, i ch
nö í ngoµi tham gia c¸c buæ i tä
c a
®µm, héi th¶o vÒ lî Ý cña kiÓm
i ch
to¸n vµ h¹ch to¸n chi phÝ .
Ho¹t ®éng hç trî -C¸c cuéc héi th¶o vÒ marketing - § µo t¹o gi¶ng viª n vÒ -C«ng bè nh÷ng thµnh
kü n¨ng marketing dÞ vô (ví ITC)
ch i marketing dÞ vô .
ch c«ng ë ViÖ t Nam vµ
dÞ vô
ch - DÞ vµ ph©n ph¸t s¸ch, tµi liÖ u - ChuyÓn giao ®µo t¹o thö trª n website cña ITC
ch
cña ITC nghiÖm
Ho¹t ®éng hç trî - C«ng bè lî Ý cña viÖ c ®¶m - § µo t¹o nh÷ng chuyª n - TriÓn khai chö ¬ng
i ch
chÊt lö î dÞ vô
ng ch b¶o chÊt lö î ng gia tö vÊn lµm viÖ c ví tr× thö ëng cho dÞ
i nh ch
- Ph©n ph¸t s¸ch bµi tËp ISO 9000 c¸c c«ng ty ®Ó ®ö î ®¨ng vô xuÊt s¾c
c
- Cung cÊp ®Þ hö í gióp Tcôc ký ISO 9000
nh ng
Tiª u chuÈn § o lö ê vµ ChÊt - Gií thiÖ u khãa hä tö
ng i c
lö î c¸ch ¸p dông ISO 9000 ®è vÊn ®Ó gií thiÖ u nh÷ng
ng i i
ví c¸c c«ng ty dÞ vô.
i ch tiª u chuÈn tö vÊn.
- Phßng Thö ¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖ p ViÖ t Nam sÏ lµm viÖ c ví ngµnh dÞ vô m¸y tÝ
i ch nh
Nghiª n cø u thµnh ®Ó thµnh lËp mét hiÖ p héi vµ bµn b¹c trao ®æ i vÒ bÊt kú sù quan t©m nµo, cã lÏ kÕt ®«i ví i
lËp HiÖ p héi hiÖ p héi IT ë Hå K«ng.
ng
Ho¹t ®éng hç trî - Thµnh lËp mét Nhãm cè vÊn - T¹o c¸c c¬ héi hä nghÒ - Chö ¬ng tr× cÊp
c nh
®µo t¹o kü thuËt thiÕt kÕ c«ng nghiÖ p gå nh÷ng trong lÜnh vùc tö nh©n
m chø ng chØ
nhµ l· nh ®¹o ngµnh c«ng nghiÖ p - ChuyÓn giao ®µo t¹o kü
vµ gi¶ng viª n trö ê ®¹i hä ®Ó n¨ng
ng c
KÕt lu
C¸c giai ®o¹n cña ho¹t ®éng chÝn
Ho¹t ®éng NhËn thø c T¨ng cö ê kü n¨ng
ng C«ng nhËn
x¸c ®Þ vµ lÊp lçhæ ng kü n¨ng
nh
Ho¹t ®éng hç trî - Kh¶o s¸t c¸c c«ng ty ®Ó x¸c ®Þnh - Ph¸t triÓn vµ thö nghiÖm - C«ng bèkÕt qu¶
gi¸o dôc chuyª n kü n¨ng ®Æc biÖ t cÇn thiÕt. hä tr× ®µo t¹o tõ xa vÒ
c nh
nghiÖ p liª n tôc nghiª n cø u chiÕn lö î cña
c
®è thñ c¹nh tranh
i
Ho¹t ®éng hç trî - Gi¶i quyÕt s©n ch¬i b× ®¼ng - T× kiÕm sù trîgióp kü
nh m
thay ®æ i quy chÕ gi÷a c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa vµ thuËt tõ UNTACD vµ Tæ
c«ng ty dÞ vô
ch chø c Thö ¬ng m¹i ThÕ giíi
- Gi¶i quyÕt s©n ch¬i b× ®¼ng
nh
gi÷a c¸c c«ng ty dÞ vô tö nh©n
ch
vµ doanh nghiÖ p Nhµ nö íc.
- Gi¶m chi phÝ ®iÖn tho¹i vµ
Internet.
Ho¹t ®éng hç trî - Thùc hiÖ n viÖ c xem xÐt l¹i c¸c - T× kiÕm trî gióp kü
m
thè kª dÞ vô
ng ch vÊn ®Ò ®o lö ê cho dÞ vô néi thuËt tõ UNSO vµ Quü
ng ch
®Þ vµ xuÊt nhËp khÈu.
a TiÒn tÖ què tÕ.
c
Dù ¸n ®Çu tö thÝ Sö dông dÞ vô hËu v¨n phßng ®Ó thÝ®iÓm, gÆp gì ví chÝ phñ vµ c¸c nhµ ®Çu ö t tiÒm
ch i nh
®iÓm vÒ ho¹t ®éng n¨ng ®Ó triÓn khai néi dung dù ¸n vµ cung cÊp ®µo t¹o vÒ kü thuËt vµ chÊt ö l î ®¶m b¶o
ng
®»ng sau v¨n phßng cho nh÷ng ngö ê tham gia dù ¸n.
i
Khãa:
D :C¬ quan viÖ n trî
F :C«ng ty
G :ChÝ phñ
nh
I :Nhµ ®Çu tö
O :C¸c tæ chø c (nhö : Phßng Thö ¬ng m¹i vµ C«ng nghiÖ p ViÖ t Nam)
U :C¸c trö ê ®¹i hä vµ trö ê B¸ch khoa kü thuËt
ng c ng
Phô lôc A
Tµi liÖ u tham kh¶o chän läc
Bacchetta, M.; Low, P.; Mattoo, A; Schuknecht, L; Wager, H.; & Wehrens, M.
(1998). Thö ¬ng m¹i ®iÖn tö vµ vai trß cña WTO. Geneva: Tæ chø c thö ¬ng
m¹i thÕ gií Nghiª n cø u ®Æc biÖt sè2.
i-
Berthelot, Y. (1996). Nh÷ng gióp ®ì g×®ang cã ®è ví lÜnh vùc dÞ vô ë c¸c nÒn
i i ch
kinh tÕ chuyÓn ®æ i? In M. Kostecki & A. Fehervary (eds.), DÞ vô trong
ch
c¸c nÒ kinh tÕ chuyÓ ®æi: lùa chän kinh doanh ®èi víi thö ¬ng m¹i vµ ®Ç u
n n
tö , 29-52. Oxford: Pergamon.
Ghibutiu, A. (1998). DÞ vô hç trî kinh doanh vµ liª n kÕt Rumani vµo c¸c thÞ
ch
trö ê phö ¬ng T©y. B¸o c¸o t¹i héi th¶o Progres, Geneva.
ng
Industry Commission. (1997). XuÊ khÈ dÞ vô cña ChÝ phñ. Canberra:
t u ch nh
Australian Government Publishing Services.
Kigyossy-Schmidt, E. (1998). DÞ vô hç trî kinh doanh trong c¸c nÒ kinh tÕ
ch n
chuyÓ ®æi cña § «ng vµ Trung ¢ u. Mét nghiªn cøu so s¸nh c¸c nö íc. Berlin:
n :
A.C.E. Phare Programme Project No. P95-2224-R.
Kostecki, M. & Fehervary, A. (eds.) (1996). DÞ vô trong c¸c nÒ kinh tÕ ®ang
ch n
chuyÓ ®æi: lùa chä kinh doanh ®èi víi thö ¬ng m¹ vµ ®Ç u tö , Oxford:
n n i
Pergamon.
Mallea, J. (1997). Quèc tÕ hã gi¸ dôc trung häc vµ nghÒnghiÖ Paris: OECD.
a o p.
OECD (Tæ chø c Hî t¸c vµ Ph¸t triÓn Kinh tÕ). (1997). Thö ¬ng m¹ quèc tÕ trong
p i
dÞ vô nghÒnghiÖ Paris: OECD.
ch p.
Riddle, D.I. (1992). C«ng ty dÞ vô xuyª n què gia trong c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn.
ch c c
In C.R. Lehman and R.M. Moore (eds.), V¨n hãa ®a quèc gia: ¶nh hö ëng x·
héi cña kinh tÕ toµn cÇ u, 277-293. Westport: Greenwood Press.
Riddle, D.I. (1991a). § Èy m¹nh t¨ng trö ëng xuÊt khÈu dÞ vô mí tõ c¸c nö í
ch i c
®ang ph¸t triÓn. Trong UNCTAD, DÞ vô ë Ch©u ¸ vµ Th¸ B× Dö ¬ng:
ch i nh
C¸ bµi chä läc, Vol. II, 292-340. New York: United Nations.
c n
(UNCTAD/ITP/51 Vol II)
Riddle, D.I. (1991b). Cñng cè toµn cÇu dÞ vô hç trîc¸c nhµ s¶n xuÊt vµ sù kÕt
ch
hî lÜnh vùc dÞ vô gi÷a § «ng vµ T©y ¢ u. CIBS Discussion Paper
p ch
(Dalhousie University).
71
Riddle, D.I. (1990). Nh÷ng quyÕt ®Þ chiÕn lö î then chè ®è ví c¸c c«ng ty dÞ
nh c t i i ch
vô. In D.E. Bowen, R.B. Chase, T.G. Cummings, et al (eds.), HiÖ qu¶ qu¶n
u
lý dÞ vô: chiÕn lö îc c©n b»ng, tæ chøc vµ nguå nh©n lùc, vË hµnh vµ
ch n n
marketing, 41-63. San Francisco: Jossey-Bass.
Riddle, D.I. (1989a). Vai trß cña dÞ vô s¶n xuÊt trong ph¸t triÓn. In UNCTC,
ch
DÞ vô vµ ph¸t triÓ vai trß cña ®Ç u tö trùc tiÕp nö íc ngoµi vµ thö ¬ng m¹
ch n: i,
67-70. New York: United Nations. (ST/CTC/95)
Riddle, D.I. (1989b). Vai trß cña dÞ vô trong ph¸t triÓn kinh tÕ: Nh÷ng vÊn ®Ò vÒ
ch
®Þ nghÜa vµ ®o lö ê
nh ng. Trong UNCTAD, DÞ vô vµ tiÒ n¨ng ph¸ triÓ
ch m t n:
bèi c¶nh cña Ên § é, 33-45. New York: United Nations. (UNCTAD/ITP/22)
Riddle, D.I. (1987). Vai trß cña dÞ vô trong ph¸t triÓn kinh tÕ: Nh÷ng ®iÓm giè
ch ng
vµ kh¸c nhau theo c¸c lÜnh vùc ph¸t triÓn. Trong O. Giarini et al. (eds.), Kinh
tÕ dÞ vô ®ang næi lªn, 83-104. New York: Pergammon.
ch
Riddle, D.I. (1986). T¨ng trö ëng do dÞ vô dÉn ®Çu: Vai trß cña dÞ vô trong ph¸t
ch ch
triÓn thÕ gií . New York: Praeger.
i
Riddle, D.I. (1985). DÞ vô: Ký sinh hay n¨ng ®éng? Tæng quan nghiªn cøu chÝ
ch nh
s¸ch, February, 4: 467-474.
Riddle, D.I. (1984). C¸c ngµnh c«ng nghiÖ p dÞ vô, dÉn ®Çu t¨ng trö ëng trong
ch
Vµnh ®ai Th¸i B× Dö ¬ng. NhË b¸ qu¶n lý Ch©u ¸ Th¸ B× Dö ¬ng, 1
nh t o i nh
(3): 190-199.
Shelp, R.K. (1981). Sau c«ng nghiÖ p hãa: Uy thÕ cña nÒ kinh tÕ dÞ vô toµn
n ch
cÇ u. New York: Praeger.
Bé C«ng nghiÖp vµ Thö ¬ng m¹i Singapore. (1986). Kinh tÕ Singapore: Nh÷ng
hö íng míi Singapore: Government of Singapore.
Singelmann, J. (1978). Tõ n«ng nghiÖ sang dÞ vô: Sù chuyÓ ®æi cña lao ®éng
p ch n
c«ng nghiÖ Beverly Hills, CA: Sage Publications.
p.
UNCTAD. (1997). ViÔ th«ng, hç trî kinh doanh vµ hiÖ qu¶ thö ¬ng m¹i.
n u
Geneva: UNCTAD. (TD/B/COM.3/EM.3/2)
UNCTAD. (1995a). T¸c ®éng cña tù do hãa vµ nhËp khÈu dÞ vô tíi ph¸t triÓ
ch n
c¸c khu vùc dÞ vô c¹nh tranh, vµ nh÷ng khã kh¨n ®èi víi c¸c n ö íc ®ang
ch
ph¸t triÓ ng¨n c¶n hä gia t¨ng sù tham gia vµo thö ¬ng m¹i vµ dÞ vô thÕ
n ch
giíi. Geneva: UNCTAD. (TD/B/CN.4/43)
UNCTAD. (1995b). § ¸nh gi¸ xem xÐ chö ¬ng tr× c«ng t¸c cña Uû ban thö êng
, t nh
trùc vÒdÞ vô. Geneva: UNCTAD. (TD/B/CN/4/44)
ch
72
UNCTAD. (1993). § Èy m¹nh c¸c lÜ vùc dÞ vô c¹nh tranh: mét ph©n tÝ so
nh ch ch
s¸nh vÒ lÜ vùc dÞ vô trong c¸c nö íc ®ang ph¸t triÓ Geneva:
nh ch n
UNCTAD. (TD/B/CN.4/23)
UNCTAD. (1989). DÞ vô trong nÒ kinh tÕ thÕ giíi UNCTAD/TDR/8
ch n
(offprint). [tãm t¾t c«ng tr×nh ®ö î tr×
c nh bµy trong UNCTAD
TD/B1008/Rev.1, TD/B/1100, TD/B/328/Rev.1, and TD/B/1162]
UNCTAD vµ Ng©n hµng ThÕ gií (1994). Tù do hãa giao dÞ quèc tÕ vÒ dÞ
i. ch ch
vô: Sæ tay. New York: United Nations.
Zeman, K. (1998). TiÕn tho¸i lö ì nan vÒ viÖ c lµm vµ kinh tÕ dÞ vô trong nÒn
ng ch
kinh tÕ Czech. B¸o c¸o tr× bµy t¹i héi th¶o Progres, Geneva.
nh
t ch ö c
Zeman, K. (1996). Nh÷ng vÊn ®Ò cè lâ i cña chuyÓn ®æ i lÜnh vùc dÞ vô ë n í
Céng hoµ Czech. B¸o c¸o tr× bµy t¹i héi th¶o Progres, Geneva.
nh
73
74
Phô lôc B
Ph©n bè c¸ c doanh nghiÖ p ®Ö îc pháng vÊn
B¶ng B1: TØ lÖ% c¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa, ph© n theo ngµnh
vµ sè n¨ m trong kinh doanh
Ngµnh s¶n xuÊt Dö í 3 n¨m
i 3-5 6-10 Trª n 10 n¨m
Hãa chÊt/nhùa 6 28 16 50
VËt liÖu x©ydùng 8 25 25 42
ChÕ biÕn thùc phÈm 7 13 33 47
§ iÖn tö - 21 21 58
May mÆc/giÇy dÐp 15 15 32 38
Kim khÝ 8 - 15 77
Trung b× %
nh 7% 18% 23% 52%
B¶ng B2: TØ lÖ% c¸c c«ng ty dÞ vô, ph© n theo ngµnh
ch
vµ sè n¨ m trong kinh doanh
Ngµnh dÞ vôch dö í 3 n¨m
i 3-5 6-10 Trª n 10 n¨m
H¹ch to¸n kÕ to¸n - 38 62 -
DÞ vô tö vÊn
ch - 58 25 17
ThiÕt kÕ/Bao b× - 36 36 28
Ph©n phè i 17 50 33 -
Nghiª n cø u thÞtrö êng 23 38 23 16
DÞ vô ®µo t¹o
ch - 50 30 20
Trung b× %
nh 7% 45% 33% 15%
B¶ng B3: TØlÖphÇ tr¨ m c¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa,
n
ph© n theo ngµnh s¶n xuÊt vµ sè ngö êi lao ® éng
Ngµnh s¶n xuÊt Dö í 30
i 30-49 50-99 100 trë lª n
Hãa chÊt/nhùa 6 - 27 67
VËt liÖu x©ydùng 13 - 13 73
ChÕ biÕn thùc phÈm - 7 20 73
§ iÖn tö 7 26 7 60
May mÆc/giÇy dÐp 8 - 23 69
Kim khÝ - 8 23 69
Trung b× %
nh 6% 7% 19% 68%
75
B¶ng B4: TØlÖphÇ tr¨ m c¸c c«ng ty dÞ vô, ph© n theo ngµnh dÞ vô
n ch ch
vµ sè ngö êi lao ® éng
Ngµnh dÞ vôch 10 trë xuèng 11-49 50-99 100 trë lª n
H¹ch to¸n, kÕ to¸n - 20 30 50
DÞ vô tö vÊn
ch 9 25 33 33
ThiÕt kÕ/Bao b× - 50 20 30
Ph©n phè i - 50 10 40
Nghiª n cø u thÞtrö êng 27 18 46 9
DÞ vô ®µo t¹o
ch 10 50 20 20
Trung b× %
nh 8% 35% 27% 30%
B¶ng B5: TØlÖphÇ tr¨ m c¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa, ph© n theo ngµnh,
n
theo së h÷u, kiÓm so¸t vµ doanh sè xuÊt khÈu
Së h÷u TØ lÖ % TØ lÖ %
kiÓm so¸t cña xuÊt khÈu
ViÖ t Nam
Ngµnh s¶n xuÊt Tö nh©n Nhµ nö íc
Hãa chÊt/nhùa 28 72 84 5
VËt liÖu x©ydùng 47 53 90 16
ChÕ biÕn thùc phÈm 20 80 95 26
§ iÖn tö 40 60 81 8
May mÆc/giµy dÐp 62 38 83 59
Kim khÝ 15 85 94 16
Trung b× %
nh 35% 65% 88% 22%
B¶ng B6: TØlÖphÇ tr¨ m cña c«ng ty dÞ vô, ph© n theo ngµnh,
n ch
theo së h÷u, kiÓm so¸t vµ xuÊt khÈu
TØ lÖ % kiÓm
Së h÷u so¸t cña TØ lÖ %
Ngµnh dÞ vô
ch Tö nh©n Nhµ nö íc ViÖ t Nam xuÊt khÈu
H¹ch to¸n kÕ to¸n 30 70 55 63
DÞ vô tö vÊn
ch 67 33 60 34
ThiÕt kÕ/Bao b× 50 50 80 50
Ph©n phè i 45 55 81 55
Nghiª n cø u thÞtrö êng 82 18 50 18
DÞ vô ®µo t¹o
ch 20 80 90 60
76
Trung b× %
nh 50% 50% 69% 47%
77
Phô lôc C
C¸ c b¶ng d÷ liÖ u
B¶ng C1: TØ lÖ% thuª tõng dÞ vô hç trî kinh doanh, ph© n theo khu vùc
ch
(s¶n xuÊt vµ dÞ vô)
ch
DÞ vô hç trî
ch C«ng ty s¶n xuÊt C«ng ty dÞ vô
ch Tæ ng sè
kinh doanh c«ng ty
Bö u chÝ viÔn th«ng
nh 100 100 100
Ng©n hµng 100 76 98
ChuyÓn ph¸t nhanh 88 90 89
B¶o hiÓm 100 71 86
DÞ vô ®µo t¹o
ch 100 68 84
DÞ vô m¸y tÝ
ch nh 83 81 82
Qu¶ng c¸o 91 63 77
Söa ch÷a thiÕt bÞ 89 61 76
Ph©n phèi 95 Kh«ng cã 49
Thanh tra vµ kiÓm ®Þnh 75 16 46
DÞ vô phiª n dÞ
ch ch 40 27 34
Thuª thiÕt bÞ 32 34 33
DÞ vô nh©n sù
ch 35 21 28
DÞ vô xuÊt/nhËp khÈu
ch 51 Kh«ng cã 26
H¹ch to¸n kÕ to¸n 34 15 24
ThiÕt kÕ/bao b× 48 Kh«ng cã 24
Tö vÊn 35 11 24
Tæ ng ®¹i lý bu«n b¸n 42 Kh«ng cã 21
DÞ vô m«i trö ê
ch ng 38 Kh«ng cã 20
DÞ vô b¶o vÖ
ch 23 15 19
Nghiªn cøu thÞtrö êng 18 11 15
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 65; sè c«ng ty dÞ vô = 62]
ch
B¶ng C2: NhËn xÐt vÒ gi¸ cña dÞ vô hç trî kinh doanh,
ch
ph© n theo khu vùc vµ së h÷u (%)
Gi¸ cña dÞ vô hç trîkinh doanh
ch
Së h÷u RÎ/ rÊt rÎ Ph¶i ch¨ng § ¾t/RÊt ®¾t Tæ ng
C¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
Tö nh©n 4 44 52 100
Nhµ nö íc 9 41 50 100
Trung b× nh 7 42 51 100
C¸c c«ng ty dÞ vô
ch
Tö nh©n 19 29 52 100
Nhµ nö íc 32 49 19 100
Trung b× nh 26 39 35 100
TÊt c¶ c¸c c«ng ty
Tö nh©n 12 36 52 100
Nhµ nö íc 17 44 39 100
Trung b× nh 16 40 44 100
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 85; sè c«ng ty dÞ vô = 62]
ch
78
B¶ng C3: NhËn xÐt vÒ gi¸, ph© n theo dung lö îng xuÊt khÈu (%)
(%) XK trong Gi¸ dÞ vô hçtrîkinh doanh
ch Tæ ng céng
tæ ng doanh thu
RÎ/ rÊt rÎ Ph¶i ch¨ng § ¾t/ rÊt ®¾t
0% 12 29 26 67
1-49% 1 6 11 18
50+% 1 5 9 15
Tæ ng 14 40 46 100
B¶ng C4: C¬ së c¬ b¶n cña c¹nh tranh, ph© n theo khu vùc vµ së h÷u (%)
C¹nh tranh vÒ Tæ ng
Së h÷u Gi¸ c¶ ChÊt lö îng YÕu tè kh¸c céng
C¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
Tö nh©n 45 52 3 100
Nhµ nö íc 34 57 9 100
Trung b× nh 38 55 7 100
C¸c c«ng ty dÞ vô
ch
Tö nh©n 13 78 9 100
Nhµ nö íc 6 72 22 100
Trung b× nh 9 75 16 100
TÊt c¶ c¸c c«ng ty
Tö nh©n 29 65 6 100
Nhµ nö íc 24 62 14 100
Trung b× nh 26 63 11 100
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 89; sè c«ng ty dÞ vô = 64]
ch
B¶ng C5: NhËn xÐt vÒ gi¸ c¶ ph© n theo c¬ së c¬ b¶n cña c¹nh tranh,
vµ theo khu vùc (%)
C¬ së cña Gi¸ cña c¸c dÞ vô hçtrîkinh doanh
ch
c¹nh tranh Tæ ng
RÎ/ rÊt rÎ Võa ph¶i § ¾t/ rÊt ®¾t céng
C¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
Gi¸ c¶ 6 33 61 100
ChÊt lö îng 4 36 60 100
C«ng ty dÞ vô
ch
Gi¸ c¶ 33 50 17 100
ChÊt lö îng 19 43 38 100
TÊt c¶ c¸c c«ng ty
Gi¸ c¶ 13 37 50 100
ChÊt lö îng 12 40 48 100
79
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 58; sè c«ng ty dÞ vô = 44]
ch
80
B¶ng C6: NhËn xÐt vÒ gi¸ cña c¸c dÞ vô hç trî kinh doanh cô thÓ
ch
® ö îc sö dông (%)
DÞ vô hç trî
ch Gi¸ Tæ ng céng
kinh doanh
RÎ/ rÊt rÎ Võa ph¶i § ¾t/ rÊt ®¾t
KÕ to¸n 8 60 32 100
DÞ vô m¸y tÝ
ch nh 15 58 27 100
Tö vÊn 17 59 24 100
DÞ vô thiÕt kÕ
ch 24 60 16 100
Ph©n phè i 3 78 19 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 15 54 31 100
ViÔn th«ng - 11 89 100
§ µo t¹o 13 58 29 100
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 61; sè c«ng ty dÞ vô = 45]
ch
B¶ng C7: NhËn xÐt vÒ chÊt lö îng dÞ vô hç trî kinh doanh,
ch
ph© n theo khu vùc, vµ së h÷u (%)
ChÊt lö î dÞ vô hç trîkinh doanh
ng ch Tæ ng
Së h÷u KÐm/ rÊt kÐm ChÊp nhËn Kh¸/ rÊt kh¸ céng
®ö îc
C«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
Tö nh©n 38 62 - 100
Nhµ nö íc 45 51 4 100
Trung b×nh 43 55 2 100
C«ng ty dÞ vô
ch
Tö nh©n 28 59 13 100
Nhµ nö íc 45 32 23 100
Trung b×nh 37 46 17 100
TÊt c¶ c«ng ty
Tö nh©n 33 61 6 100
C«ng céng 45 44 11 100
Trung b×nh 38 53 9 100
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 84; sè c«ng ty dÞ vô = 63]
ch
B¶ng C8: NhËn xÐt vÒ chÊt lö îng, ph© n theo c¬ së c¬ b¶n cña c¹nh tranh,
vµ theo khu vùc (%)
C¬ së cña ChÊt lö î dÞ vô hç trîkinh doanh
ng ch Tæ ng
c¹nh tranh KÐm/ rÊt kÐm ChÊp nhËn ®ö îc Kh¸/ rÊt kh¸ céng
C¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
Gi¸ c¶ 74 26 - 100
ChÊt lö îng 46 50 4 100
C¸c c«ng ty dÞ vô
ch
Gi¸ c¶ 50 50 - 100
ChÊt lö îng 22 50 33 100
TÊt c¶ c¸c c«ng ty
Gi¸ c¶ 70 30 - 100
ChÊt lö îng 32 50 18 100
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 58; sè c«ng ty dÞ vô = 44]
ch
81
B¶ng C9: Nh÷ng trë ng¹i chÝ ® èi víi cung cÊp dÞ vô chÊt lö îng (%)
nh ch
Trë ng¹i %
C¹nh tranh cña chÝ phñ
nh 32
Kh«ng cã hiÖp héi 30
Kh«ng ®ö î khuyÕn khÝ
c ch 26
ThuÕ suÊt cao 28
ThiÕu ®µo t¹o nh©n viª n 35
ThiÕu tµi chÝnh 32
M¹ng Internet ®¾t 16
NhËn thø c thÊp vÒ gi¸ trÞ 40
Kh«ng thanh to¸n cho chÊt lö îng 60
Trë ng¹i kh¸c 7
[sè c«ng ty dÞ vô = 57]
ch
B¶ng C10: TØ lÖthuª tõng dÞ vô hç trî kinh doanh, ph© n theo nguån thuª
ch
DÞ vô hç trîkinh doanh
ch C«ng ty Nhµ nö íc C«ng ty tö nh©n
ViÔn th«ng 100 -
KiÓm tra/ thö nghiÖm 98 2
DÞ vô xuÊt/ nhËp khÈu
ch 97 3
DÞ vô m«i trö ê
ch ng 96 4
B¶o hiÓm 93 7
DÞ vô chuyÓn ph¸t
ch 85 15
Ng©n hµng 81 19
Qu¶ng c¸o 79 21
§ µo t¹o 78 22
Ph©n phèi 68 32
DÞ vô nh©n sù
ch 67 33
KÕ to¸n 65 35
ThiÕt kÕ/ ®ãng gãi 65 35
DÞ vô b¶o vÖ
ch 63 37
Tö vÊn 53 47
Thuª thiÕt bÞ 43 57
Tæ ng ®¹i lý bu«n b¸n 37 63
Nghiªn cøu thÞtrö êng 37 63
Söa ch÷a thiÕt bÞ 31 69
DÞ vô m¸y tÝ
ch nh 31 69
DÞ vô phiª n dÞ
ch ch 28 72
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 65; sè c«ng ty dÞ vô = 62]
ch
82
B¶ng C11: TÝ s½n cã cña dÞ vô (%)
nh ch
DÞ vô
ch S½n cã khi: Tæ ng
Kinh doanh § ö î yª u cÇu BÞchËm
c Nhanh nÕu céng
thanh to¸n
C¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
KÕ to¸n 78 17 5 100
Tö vÊn 77 23 0 100
ThiÕt kÕ/ bao b× 68 32 0 100
Ph©n phè i 77 23 0 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 67 33 0 100
®µo t¹o 76 24 0 100
C¸c c«ng ty dÞ vô
ch
KÕ to¸n 67 17 16 100
M¸y tÝ nh 29 26 45 100
Tö vÊn 10 40 50 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 0 40 60 100
§ µo t¹o 60 33 7 100
TÊt c¶ c¸c c«ng ty
KÕ to¸n 72 17 11 100
M¸y tÝ nh 29 26 45 100
Tö vÊn 44 31 25 100
ThiÕt kÕ/ Bao b× 68 32 0 100
Ph©n phè i 77 23 0 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 33 37 30 100
§ µo t¹o 68 29 3 100
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 84; sè c«ng ty dÞ vô = 63]
ch
83
B¶ng C12: ChÊt lö îng dÞ vô (%)
ch
ChÊt lö î cña c¸c dÞ vô
ng ch
DÞ vô
ch hç trîkinh doanh Tæ ng
kinh doanh KÐm/rÊt kÐm ChÊp nhËn Tè rÊt tè
t/ t céng
®ö îc
C¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
KÕ to¸n 0 45 55 100
Tö vÊn 0 70 30 100
ThiÕt kÕ/ Bao b× 13 62 25 100
Ph©n phè i 8 60 32 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 20 0 80 100
§ µo t¹o 24 55 21 100
C¸c c«ng ty dÞ vô
ch
KÕ to¸n 0 50 50 100
M¸y tÝ nh 30 38 32 100
Tö vÊn 11 33 56 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 50 50 0 100
§ µo t¹o 7 62 31 100
TÊt c¶ c¸c c«ng ty
KÕ to¸n 0 47 53 100
M¸y tÝ nh 30 38 32 100
Tö vÊn 6 51 43 100
ThiÕt kÕ/ Bao b× 13 62 25 100
Ph©n phè i 8 60 32 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 35 25 40 100
§ µo t¹o 15 59 26 100
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 84; sèc«ng ty dÞ vô = 63]
ch
84
B¶ng C13: Sù s½n cã cña c¸c dÞ vô chuyªn s© u (%)
ch
DÞ vô
ch C¸c dÞ vô chuyª n s©u lµ:
ch Tæ ng
Kinh doanh S½n cã ChÊt lö îng Kh«ng cã céng
kh«ng ®Òu
C¸c c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa
KÕ to¸n 30 40 30 100
Tö vÊn 22 66 12 100
ThiÕt kÕ/ Bao b× 46 38 16 100
Ph©n phè i 36 33 31 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 0 40 60 100
§ µo t¹o 17 26 57 100
C¸c c«ng ty dÞ vô
ch
KÕ to¸n 67 17 16 100
M¸y tÝ nh 24 31 45 100
Tö vÊn 10 40 50 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 0 40 60 100
§ µo t¹o 3 36 61 100
TÊt c¶ c¸c c«ng ty
KÕ to¸n 48 28 24 100
M¸y tÝ nh 24 31 45 100
Tö vÊn 16 53 31 100
ThiÕt kÕ/ Bao b× 46 38 16 100
Ph©n phè i 36 33 31 100
Nghiª n cø u thÞtrö êng 0 40 60 100
§ µo t¹o 10 31 59 100
[sè c«ng ty s¶n xuÊt hµng hãa = 84; sè c«ng ty dÞ vô = 63]
ch
B¶ng C14: Môc ® Ý chÝ cho viÖ sö dông dÞ vô kÕ to¸n (%)
ch nh c ch
Môc ®Ý chÝ
ch nh C«ng ty s¶n C«ng ty Tæ ng céng
xuÊt hµng hãa dÞ vô
ch
Tháa m· n yª u cÇu ph¸p lý 47 52 49
Cã sù kiÓm so¸t tè h¬n vÒ chi phÝ
t 60 31 48
Gióp qu¶n lý c¸c dßng tiÒn 26 26 26
Gióp lËp kÕ ho¹ch më réng 21 17 19
B¶ng C15: Môc ® Ý chÝ cho viÖ sö dông dÞ vô m¸y tÝ (%)
ch nh c ch nh
Môc ®Ý chÝ
ch nh C«ng ty s¶n C«ng ty Tæ ng
xuÊt hµng hãa dÞ vô
ch céng
Söa ch÷a hÖ thè m¸y tÝ
ng nh Kh«ng cã 48 48
Cµi ®Æt phÇn mÒm vµ phÇn cø ng míi Kh«ng cã 40 40
Trîgióp sö dông c«ng nghÖ Kh«ng cã 24 24
ThiÕt kÕ/ cµi ®Æt m¹ng LAN Kh«ng cã 20 20
85
ThiÕt kÕ/ cµi ®Æt Website Kh«ng cã 4 4
B¶ng C16: Môc ® Ý chÝ cho viÖ sö dông dÞ vô tö vÊn (%)
ch nh c ch
Môc ®Ý chÝ
ch nh C«ng ty s¶n C«ng ty Tæ ng
xuÊt hµng hãa dÞ vô
ch céng
C¶i tiÕn lî nhuËn cña c«ng ty
i 42 23 34
C¶i tiÕn hiÖu qu¶ cña c«ng ty 41 25 34
Trîgióp kÕ ho¹ch chiÕn lö î c 39 33 36
C¶i tiÕn ®¶m b¶o chÊt lö îng 17 33 23
Gi¶i quyÕt c¸c vÊn ®Ò cña nh©n viª n 8 8 8
B¶ng C17: Môc ® Ý chÝ cho viÖ sö dông dÞ vô thiÕ kÕ bao b×(%)
ch nh c ch t /
Môc ®Ý chÝ
ch nh C«ng ty s¶n C«ng ty Tæ ng
xuÊt hµng hãa dÞ vô
ch céng
T¨ng cö ê sù hÊp dÉn cña s¶n phÈm
ng 64 Kh«ng cã 64
C¶i thiÖn tÝ thùc tÕ cña s¶n phÈm
nh 34 Kh«ng cã 34
§ ¸p ø ng c¸c tiª u chuÈn b¾t buéc vÒ s¶n 32 Kh«ng cã 32
phÈm
Sö dông nguyª n vËt liÖu kh«ng ®¾t tiÒn 17 Kh«ng cã 17
Sö dông nguyª n vËt liÖu kh«ng tæ n h¹i 15 Kh«ng cã 15
®è ví m«i trö ê
i i ng
B¶ng C18: Môc ® Ý chÝ cho viÖ sö dông dÞ vô ph© n phèi (%)
ch nh c ch
Môc ®Ý chÝ
ch nh C«ng ty s¶n C«ng ty Tæ ng
xuÊt hµng hãa dÞ vô
ch céng
ChuyÓn hµng thµnh phÈm vµo thÞtrö êng 87 Kh«ng cã 87
VËn chuyÓn thiÕt bÞvµ vËt tö 50 Kh«ng cã 50
§ ö a s¶n phÈm dë dang vµo kho 15 Kh«ng cã 15
B¶ng C19: Môc ® Ý chÝ cho viÖ sö dông dÞ vô
ch nh c ch
nghiªn cøu thÞtrö êng (%)
Môc ®Ý chÝ
ch nh C«ng ty s¶n C«ng ty Tæ ng
xuÊt hµng hãa dÞ vô
ch céng
§ ¸p ø ng nhu cÇu cña kh¸ch hµng 53 56 54
NhËn biÕt c¸c c¬ héi thÞtrö ê mí
ng i 38 38 38
X¸c ®Þ c¸c kh¸ch hµng môc tiª u mí
nh i 27 20 24
Nghiª n cø u c¸c c¬ héi xuÊt khÈu 30 11 22
BiÕt ®ö î chiÕn lö î cña c¸c ®è thñ c¹nh
c c i 25 11 19
86
tranh
B¶ng C20: Môc ® Ý chÝ cho viÖ sö dông dÞ vô ® µo t¹o (%)
ch nh c ch
Môc ®Ý chÝ
ch nh C«ng ty s¶n xuÊt C«ng ty Tæ ng
hµng hãa dÞ vô
ch céng
N©ng cÊp c¸c kü n¨ng kü thuËt cña 61 65 63
nh©n viª n
T¨ng cö ê kü n¨ng qu¶n lý thê
ng i 44 25 36
gian cña nh©n viª n
Cung cÊp c¸c kü n¨ng c¬ b¶n 33 20 27
C¶i tiÕn kh¶ n¨ng lµm viÖc tËp thÓ 10 4 7
Cung cÊp ®µo t¹o phÇn mÒm m¸y 5 8 6
tÝnh
87
88
Phô lôc D
Mét sè nguån hç trî kü thuË cã thÓ
t khai th¸ c
nh»m t¨ng cÖ êng c¸ c dÞch vô hç trî kinh doanh
ViÖ c¸c nhµ Tö vÊ qu¶n lýcã b»ng cña Canada (ICMCC)
n n
ng c ö
Lµ mét thµnh viª n cña Héi ®å Què tÕ c¸c ViÖn qu¶n lý t vÊn, ICMCC
®· ®ãng gãp cho mét bé luËt chung vÒ hµnh nghÒ ®· ®ö î ¸p dông ë mét
c
ö c
sè nö í vµ ®· cung cÊp trîgióp kü thuËt cho c¸c hiÖ p héi ë c¸c n í kh¸c
c
i n nh ö
ví mong muè thiÕt lËp qu¸ tr× cÊp chø ng nhËn cho c¸c nhµ t vÊn qu¶n
lý. Trîgióp kü thuËt kiÓu nµy gÇn ®©y nhÊt lµ gióp Trung Què x©y dùng
c
c¸c tiª u chuÈn chuyª n nghiÖ p vµ qu¸ tr× cÊp chø ng nhËn.
nh
ICMCC ®· ph¸t triÓn khãa hä ®µo t¹o 3 ngµy vÒ “Thùc hiÖn ISO 9000” ®Ó
c
®µo t¹o c¸c nhµ tö vÊn c¸ch gióp ®ì c¸c c«ng ty t¨ng cö ê ®¶m b¶o chÊt
ng
lö î phï hî ví ISO 9000.
ng p i
Quü TiÒ tÖQuèc tÕ (IMF), Washington DC
n
Trong s¸ch hö í dÉn mí ®©y nhÊt cña Quü vÒ chuÈn bÞtµi kho¶n v· ng lai,
ng i
IMF ®· më réng thª m lÜnh vùc b¸o c¸o vÒ thö ¬ng m¹i dÞ vô ®Ó cung cÊp
ch
chi tiÕt tè h¬n vÒ môc “c¸c dÞ vô kh¸c”. Hç trîkü thuËt ®ang s½n cã gióp
t ch
cho viÖc thùc hiÖn cÊu tróc b¸o c¸o míi.
Trung t©m Thö ¬ng m¹i Quèc TÕ UNCTAD/WTO (ITC), Gi¬nev¬
Trung t©m Thö ¬ng m¹i Què tÕ (ITC) lµ mét chi nh¸nh cña tæ chø c Liª n
c
hî què ®ö î hai tæ chø c UNCTAD vµ WTO ®å tµi trî ®ö î giao
p c, c ng , c
nhiÖm vô hç trîkü thuËt cho c¸c doanh nghiÖ p ë c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn.
c
§ Æc biÖt, Trung t©m cã bé phËn Thö ¬ng m¹i vµ DÞ vô cã nhiÖm vô gióp
ch
®ì thóc ®Èy thö ¬ng m¹i vÒ dÞ vô tõ c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn, vµ c¸c nÒn
ch c
kinh tÕ chuyÓn ®æ i dö í HiÖ p ®Þ chung vÒ Thö ¬ng m¹i vµ DÞ vô
i nh ch
(GATS). Trong hai n¨m qua, Trung t©m nµy ®· tæ chø c c¸c cuéc héi th¶o
®µo t¹o qui m« trong 3 ngµy ë ch©u Phi vµ ch©u ¸ cho c¸c doanh nghiÖ p,
hiÖp héi, vµ c¸c viª n chø c thö ¬ng m¹i ChÝ phñ vÒ thóc ®Èy vµ xuÊt khÈu
nh
thµnh c«ng dÞ vô hç trî kinh doanh. Trung t©m cßn ph¸t triÓn nh÷ng
ch
ho¹t ®éng sau ®Ó gióp ®ì ph¸t triÓn thö ¬ng m¹i dÞ vô, miÔn phÝ ®è ví
ch i i
c¸c ChÝ phñ, hiÖp héi, vµ doanh nghiÖ p ë c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn vµ
nh c
chuyÓn ®æ i:
Trang chñ (Homepage) xuÊt khÈu c¸c lo¹i dÞ vô cã ®Þ chØ:
ch a
(http://www.intracen.org/servicexport):
Mét website ®Ó hç trîkü thuËt cung cÊp nh÷ng lê khuyª n thùc tÕ, nhËn biÕt
i
89
vµ ph¸t triÓn c¸c c¬ héi xuÊt khÈu, t× kiÕm c¸c ®è t¸c chiÕn öl î trao ®æ i ý
m i c,
kiÕn, t× kiÕm nh÷ng thö ¬ng thuyÕt thö ¬ng m¹i dÞ vô, vµ hä hái tõ nh÷ng
m ch c
ho¹t ®éng thµnh c«ng cña què tÕ.
c
TuyÓ tËp nh÷ng nghiªn cøu chiÕn lö îc trªn xu hö íng toµn cÇ u vÒ
n :
• H¹ch to¸n kÕ to¸n • DÞ vô ®»ng sau v¨n phßng
ch
• Du lÞ kinh doanh
ch • § µo t¹o vµ gi¸o dôc thö ¬ng m¹i
• DÞ vô m¸y tÝ
ch nh • Qu¶n lý m«i trö êng
• DÞ vô y tÕ
ch • ThiÕt kÕ c«ng nghiÖ p
• B¶o hiÓm • DÞ vô qu¶n lý Internet
ch
• Cung cÊp nh©n viª n t¹m thêi • T¸i b¶o hiÓm
Sæ tay hö íng dÉ n:
• XuÊt khÈu dÞ vô thµnh c«ng: Sæ tay cho c¸c c«ng ty, hiÖ héi, vµ chÝ phñ.
ch p nh
• Bé tiªu chuÈn ISO 9000: S¸ch bµi tËp cho c¸c c«ng ty dÞ vô ë c¸c n ö íc ®ang
ch
ph¸t triÓn.
• Hö íng dÉ n kinh doanh vÒHiÖ ®Þ chung vÒThö ¬ng m¹i vµ DÞ vô
p nh ch
• § æi míi ®ÓxuÊt khÈu dÞ vô thµnh c«ng
ch
• Nh÷ng bÝquyÕt trong thö ¬ng m¹i dÞ vô
ch
• Kü thuËt m«i trö êng vµ dÞ vô hç trî
ch
C«ng cô:
• § Üa mÒm chuÈn ®o¸n ®é s½n sµng cña xuÊt khÈu
• “LËp kÕ ho¹ch xuÊt khÈu dÞ vô: hö í dÉn cho c¸c c«ng ty dÞ vô”
ch ng ch
• “Sö dông Internet ®Ó xuÊt khÈu dÞ vô: lê khuyª n cho c¸c c«ng ty dÞ vô”
ch i ch
• “Lµm thÕ nµo ®Ó thóc ®Èy trang chñ (Homepage) cña ITC vÒ xuÊt khÈu dÞ ch
vô: nh÷ng chiÕn lö î cho c¸c hiÖ p héi”
c
ch c ö c
• “Gép c¸c dÞ vô trong KÕ ho¹ch ph¸t triÓn xuÊt khÈu què gia: chiÕn l î cho
c¸c c¬ quan chÝ phñ”
nh
Tæ chøc Hîp t¸c vµ Ph¸ triÓ kinh tÕ (OECD), Paris
t n
Cã bé phËn chÞ tr¸ch nhiÖm vÒ dÞ vô chuyª n nghiÖ p, ®· cã chö ¬ng tr×
u ch nh
lµm viÖc bao qu¸t, gå nh÷ng Ên phÈm h÷u Ý gióp c¸c ChÝ phñ b¶o
m ch nh
®¶m nh÷ng qui ®Þ trong nö í hç trîcung cÊp dÞ vô cã chÊt lö î vµ
nh c ch ng
b¶o vÖ ngö ê tiª u dï b»ng c¸c biÖ n ph¸p cÇn thiÕt mµ kh«ng g©y phiÒn
i ng,
to¸i vµ trë ng¹i tí c¹nh tranh trong nö í
i c.
Héi nghÞLiª n hî què vÒ Thö ¬ng m¹i vµ Ph¸t triÓn (UNCTAD), Gi¬nev¬.
p c
Ban DÞ vô, kÕt hî ví chö ¬ng tr× Ph¸t triÓn Liª n hî què UNDP, hç
ch p i nh p c
trîchÝ phñ cña c¸c nÒn kinh tÕ ®ang ph¸t triÓn vµ chuyÓn ®æ i c¶i thiÖn
nh
khung chÝ s¸ch hç trît¨ng trö ëng khu vùc dÞ vô. Hä thùc hiÖn mét
nh ch ®·
sè c«ng viÖc ban ®Çu vµo gi÷a thËp kû 80 vÒ dÞ vô hç trî kinh doanh
ch
90
(“nhµ s¶n xuÊt”) vµ ph¸t triÓn kinh tÕ. HiÖn t¹i, hä chö ¬ng tr× lµm viÖ c
cã nh
gióp ®ì c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn chuÈn bÞcho mét vßng ®µm ph¸n mí s¾p
c i
tí vÒ tù do hãa thö ¬ng m¹i dÞ vô, b¾t ®Çu n¨m 2000, nhö lµ mét phÇn
i ch
cña HiÖp ®Þ chung vÒ Thö ¬ng m¹i vµ DÞ vô.
nh ch
V¨n phßng Thèng kª Liªn hîp quèc (UNSO), New York
KÕt hî ví tËp ®oµn Voorburg, UNSO cã hai s¸ng kiÕn phï hî nh»m cung cÊp
p i p
hç trîkü thuËt cho c¸c chÝ phñ:
nh
a) Sù ph©n lo¹i vµ ®o lö ê c¸c lo¹i dÞ vô trong ph¹m vi HÖ thè Ph©n
ng ch ng
lo¹i s¶n phÈm trung t©m, phÇn vÒ dÞ vô hç trîkinh doanh Phßng tiª u
ch
chuÈn cña Tæ ng côc Thè kª Canada phô tr¸ch.
ng
b) Ph¸t triÓn vµ triÓn khai “kh¶o s¸t m« h× ®Ó ®o nh÷ng ho¹t ®éng cña
nh”
khu vùc dÞ vô theo phö ¬ng ph¸p chuÈn, ¸p dông chung trª n toµn cÇu
ch
do Tæ ng côc Thè kª Canada ph¸t triÓn lÇn ®Çu tiª n dùa vµo dÞ vô
ng ch
m¸y tÝ nh.
B¶n th©n tËp ®oµn Voorburg lµ mét nhãm c¸c c¬ quan thè kª t× nguyÖn hä
ng nh p
ng , ö i
l¹i, do Tæ ng côc Thè kª Canada chñ tr× ®· vµ ®ang ho¹t ®éng m ê n¨m nay
nh»m thóc ®Èy ®o lö ê nh÷ng thè kª néi ®Þ vµ thö ¬ng m¹i cho c¸c ngµnh
ng ng a
c«ng nghiÖp dÞ vô. Nã ®· xuÊt b¶n mét sè b¸o c¸o nh»m hç trî c¸c c¬ quan
ch
thè kª cña c¸c nö í
ng c.
Tæ chøc Thö ¬ng m¹i thÕ giíi (WTO), Geneva
Ban Thö ký cña WTO cho HiÖp ®Þ chung vÒ Thö ¬ng m¹i vµ DÞ vô cã mét
nh ch
cam kÕt cung cÊp hç trîkü thuËt cho c¸c nö í ®ang ph¸t triÓn ®Ó t¨ng cö ê kh¶
c ng
n¨ng khu vùc dÞ vô trong nö í nh»m hç trîxuÊt khÈu dÞ vô c¹nh tranh. Sù hç
ch c ch
trînµy ®ang ®ö î cung cÊp cho c¸c nö í thµnh viª n cña WTO vµ cho c¶ c¸c n í
c c ö c
®ang cã kÕ ho¹ch ®Ó tham gia WTO.
91
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Top Download Quản Lý Dự án
-
33p
1555
1133
-
[Lý thuyết tổng quan về quản lý dự án](http://tailieu.vn/doc/ly-thuyet-tong-quan-ve-quan-ly-du-an-392667.html)
173p
1127
804
-
[Quản lý, kiểm soát việc thực hiện dự án](http://tailieu.vn/doc/quan-ly-kiem-soat-viec-thuc-hien-du-an-1227135.html)
67p
461
389
-
[Câu hỏi trắc nghiệm: Quản lý dự án đầu tư](http://tailieu.vn/doc/cau-hoi-trac-nghiem-quan-ly-du-an-dau-tu-453489.html)
137p
1721
890
-
-
[Sách hướng dẫn quản lý thực hiện dự án](http://tailieu.vn/doc/sach-huong-dan-quan-ly-thuc-hien-du-an-64965.html)
156p
685
466
-
[Giáo trình quản lý dự án đầu tư - ĐH Kinh Tế Quốc Dân](http://tailieu.vn/doc/giao-trinh-quan-ly-du-an-dau-tu-dh-kinh-te-quoc-dan-39774.html)
303p
7946
4156
-
-
[Bài tập thẩm định dự án đầu tư](http://tailieu.vn/doc/bai-tap-tham-dinh-du-an-dau-tu-8122.html)
7p
7740
2012
-
[Thẩm định dự án đầu tư - Nguyễn Tấn Bình](http://tailieu.vn/doc/tham-dinh-du-an-dau-tu-nguyen-tan-binh-187823.html)
100p
1052
847
Tài Liệu Quản lý dự án Mới
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/kinh-te-quan-ly/quan-ly-du-an/)
Tài Liệu mới cập nhật
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/tai-lieu/)
-
15p
2
1
-
-
-
-
-

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close