markdown:
## 1176. Xem xét quá trình quy thuộc Nam Hải (Biển Đông) qua các bản đồ từ cuối đời nhà Thanh đến Trung Hoa Dân quốc – Phần 2
Posted by
[adminbasam](http://anhbasam04.wordpress.com) on 31/07/2012 **Đôi lời**: Cám ơn độc giả S.T.H. đã tìm thấy, thông báo tài liệu quý giá này và độc giả N.B.N. đã kịp thời dịch ngay trong đêm qua để gửi tới đông đảo bạn đọc.
Hy vọng sẽ có thêm nhiều phát hiện khác tương tự từ nhân dân ta, khi mà “đảng, nhà nước lo” không xuể, trong khi đó, dù đã có nhiều bằng cớ thuận lợi cho đấu tranh pháp lý để giành lại, bảo vệ chủ quyền Hoàng Sa, Trường Sa, Biển Đông, nhưng dường như vẫn không “lo” tới việc đưa ra Tòa án Quốc tế.
**Một blog tiếng Trung về lịch sử, khoa học, âm nhạc** *(Chủ trang là một người nước ngoài, không phải Trung Quốc, tên theo âm Hán Việt là Nê Bá Long Cân. Ốc Đằng)*
**Xem xét quá trình quy thuộc Nam Hải (Biển Đông) qua các bản đồ từ cuối đời nhà Thanh đến (Trung Hoa) Dân quốc – Phần 2** *Đăng ngày 1/5/2012, trong tập Nghiên cứu Nam Hải* **Từ năm 1911 đến năm 1935**
Năm 1911, thành lập Dân Quốc, lịch sử Trung Quốc mở ra trang mới. Năm đầu cơ bản vẫn vẽ theo hệ bản đồ thời cuối nhà Thanh.
**(9) Trung Quốc tân dư đồ **(1915). Bản đồ này xuất bản ở Thương Hải, trong đó cực nam của Trung Quốc vẫn chỉ đến đảo Hải Nam, giống như tình hình năm 1908.
Bản đồ này là tái bản, có thể nghĩ rằng bản đầu tiên của nó cũng như vậy. Qua đó có thể thấy, mặc dù năm 1909 Lý Chuẩn đã tuyên bố chủ quyền khi đến Tây Sa [Hoàng Sa], nhưng khá nhiều người biên vẽ bản đồ, nhất là những người không phải dân Quảng Đông vẫn không hề coi Tây Sa là thuộc lãnh thổ Trung Quốc. Nên cái gọi là “Tây Sa là một bộ phận lãnh thổ của Trung Quốc” chưa hề trở thành nhận thức chung của xã hội.
**(10) Trung Quốc tân hưng đồ **(1917). Cho đến năm 1917, đến tấm bản đồ **Trung Quốc tân hưng** thứ 3, tình hình vẫn chưa thay đổi. Cực nam của Trung Quốc vẫn chỉ là đảo Hải Nam. **(11) Trung Hoa dân quốc tân khu vực đồ **(1917). Điều đáng nói rõ ở tấm bản đồ này là chữ “tân” (mới). Quần đảo Tây Sa bị quy nạp vào cương vực của Trung Quốc. Bản đồ này là tấm bản đồ sớm nhất mà tôi từng thấy dưới hình thức vẽ thêm một khung vuông phụ trong bản đồ toàn quốc. Chú ý, lúc này thuộc địa Nam Hải [Biển Đông] chỉ có “Tây Sa” và “Đông Sa”. “Trung Sa” [một phần của Trường Sa] chưa hề bị bao vẽ vào lãnh thổ Trung Quốc. **(12) Trung Quốc địa lý các duyên đồ.** Bản đồ này xuất bản năm 1922, là một tấm trong tập sách *Bản đồ lịch sử*, nhưng lại dùng bản đồ Dân quốc năm 1918, “Tây Sa” vẫn được vẽ trong khung vuông phụ trong địa đồ toàn quốc. Có thể thấy hình thức này đã bắt đầu phổ cập. Và vẫn như bản đồ 1917, chỉ có Tây Sa và Đông Sa là trong bản đồ Trung Quốc. **(13) Trung Quốc tân hình thế đồ **(1922). Đây là một phần trong cuốn tập hợp bản đồ sách giáo khoa địa lý tham khảo, về độ chính xác thì không được như bản đồ ở phần trên, nhưng lại nói rõ hơn phạm vi bản đồ Trung Quốc trong con mắt của chủ lưu xã hội. Nó cũng như hai tấm bản đồ nói trên, cực nam của Trung Quốc vẫn chỉ đến “Tây Sa”. “Trung Sa” và “Đông Sa” vẫn chưa có. **(14) Trung Hoa triết loại phân tỉnh đồ** (1931). Thời gian đến năm 1931 bản đồ Trung Quốc vẫn chưa có thay đổi, cực nam vẫn ở Tây Sa. **(15) Trung Hoa dân quốc tân địa đồ **(Thân báo) (1934). Để kỷ niệm 60 năm Thân báo ra đời, Thân báo tổ chức một loạt các chuyên gia về địa lý (gồm có Đinh Văn Giang, Weng Wen Hao, Tăng Thế Anh) dùng nhân lực và vật lực lớn để biên soạn bản đồ Dân Quốc có tính chính thống nhất. Tấm bản đồ này được in ấn trên 8 định dạng là một sáng tạo mới của Trung Quốc đương thời. Sau đó, do nguyên nhân giá cả và phạm vi ứng dụng lớn nên đã xuất bản phổ cập với 16 định dạng. Trong tập bản đồ này, bản đồ của Trung Quốc vẫn chỉ bao gồm “Tây Sa” và “Đông Sa” mặc dù lúc này đã xảy ra sự kiện nước Pháp tuyên bố chủ quyền 9 đảo ở “Nam Sa” [Trường Sa] (1933), Thân báo đã tỏ thái độ quyết liệt khi thông báo sự kiện này, nhưng lại rất hài hước là ngay trong tập bản đồ do Thân báo chủ biên vẫn chưa vẽ “Nam Sa” vào trong lãnh thổ Trung Quốc.
Tóm lại, từ khi bắt đầu của (Trung Hoa) Dân quốc cho đến trước năm 1917, quần đảo “Tây Sa” vẫn chưa phải là nhận thức chung trong bản đồ Trung Quốc. Sau năm 1917, quẩn đảo “Tây Sa” mới nằm vào tuyệt đại bộ phận bản đồ của Trung Quốc. Trong thời gian từ năm 1917 đến năm 1934, cương vực trong bản đồ Trung Quốc vẫn chỉ đến quần đảo “Tây Sa”. “Trung Sa” và “Nam Sa” vẫn không hề là lãnh thổ Trung Quốc được chính Trung Quốc vẽ trong tuyệt đại bộ phận bản đồ của Trung Quốc.
Nguồn:
[dddnibelungen.wordpress.com](https://dddnibelungen.wordpress.com/2012/05/01/%e4%bb%8e%e6%99%9a%e6%b8%85%e5%88%b0%e6%b0%91%e5%9b%bd%e7%9a%84%e5%9c%b0%e5%9b%be%e7%9c%8b%e5%8d%97%e6%b5%b7%e5%bd%92%e5%b1%9e%ef%bc%88%e4%ba%8c%ef%bc%89/) 从晚清到民国的地图看南海归属（二） **Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2012**
–
**CTV Quốc Thanh bổ sung**:
## 一言难尽话南海
## KHÔNG THỂ NÓI HẾT VỀ NAM HẢI VỎN VẸN TRONG MỘT LỜI
Bao gồm những nội dung chính sau:
**KHẢO VỀ LỊCH SỬ VÀ CHỦ QUYỀN NAM HẢI** **Lời nói đầu**
Lãnh thổ Nam hải và tranh chấp lãnh hải luôn là một vấn đề phức tạp nhất trên thế giới. Do nguyên nhân về địa -lịch sử, sự quy thuộc của các đảo ở Nam Hải hết sức mơ hồ. Các nước và khu vực bị lôi kéo vào tranh chấp đã có tới 6 nước 7 phương, mà những nước này từ thế kỉ 19-thế kỉ 20 đều đã trải qua vấn đề chuyển dời chính phủ phức tạp, điều này khiến cho vấn đề trở nên phức tạp hơn. Từ sau thập kỉ 70 của thế kỉ 20, do phát hiện được mỏ dầu ở Nam Hải mà sự tranh chấp lãnh thổ đã mở rộng thành sự tranh chấp tài nguyên và lợi ích, sự tranh chấp ngày thêm quyết liệt. Ngoài ra, bản thân Nam Hải lại là một trong những con đường biển quốc tế nhộn nhịp nhất, ngoài việc trực tiếp động chạm đến các nước và khu vực có tranh chấp ra, sự ổn định ở Nam Hải còn liên quan tới cả lợi ích của các nước khác (như các nước ùng Châu Á Thái Bình Dương Nhật, Mỹ, Ôxtrâylia, Indonesia và Singgapore…). Do nhân tố đa phương diện này mà Nam Hải luôn là điểm nóng trong tranh chấp quốc tế.
Là một người dân bình thường, chuyện quốc gia đại sự đâu phải đến lượt mình, tôi cũng không muốn làm một người có giấy phép cư trú tạm thời chỉ điểm giang sơn ở dưới tầng hầm Bắc Kinh. Nhưn là một con mọt sách rất khoái món lịch sử, bao giờ tôi cũng cố sức làm cho rõ xem rốt cuộc về lịch sử đã xảy ra những chuyện gì. Và thế là bài này ra đời.
## Gloomy 1721979 đã nói
Các anh đứng ở trên cương vị nào mà lớn tiếng đòi người khác ” câm mồm ” ? Trình độ văn hoá các anh chỉ đến vậy thôi sao ?
## Gloomy 1721979 đã nói
Vẫn cái thói chụp mũ ư ? hỏi làm sao phát triển lên được ?
## hoangthuy đã nói
Truoc het cho minh xin loi danh sai ten nuoc Viet Nam Cong hoa o mien Nam. Nhung luc do mien Nam le thuoc My thi khong do My chi dao la gi?
Thu hai, ban doc ki lai xem inh co noi Hoang Sa, Truong Sa thuoc My luc nao dau (mac du vay ho da co nhieu hoat dong tren hai quan dao nay truoc nam 1975)
Thu ba, ban hay doc lai cac binh luan cua cac chuyen gia trong va ngoai nuoc ve Cong ham 1958 cua Thu tuong PHam Van Dong nhu cac ban TMD ECOpark da noi o tren thi ro. Lm gi co chuyen Nha nuoc Viet Nam cong nhan Hoang Sa, Truong Sa thuoc TQ bao gio.
## TMĐ ECOPARK đã nói
Ba Sàm và bà con!
Các trang Blogspot đều vào tự nhiên,khỏi vượt tường đất!!!
## F 361 đã nói
Tôi đồng ý với câu “Nói cái gì không có lợi cho tổ quốc thì câm mồm tốt hơn”, nhất là trong lúc này.
Cái vụ “Công hàm 1958″, e chừng đám cờ vàng chợ chiều Bolsa, và những con chốt ở VN ăn theo bã mía, sử dụng còn kiên trì, nhưng ngu xuẩn… hơn chính tụi Tàu cộng, để chưởi VC cho sướng miệng.
Chính Tàu cộng cũng nhìn ra cái vô lý, cái tầm bậy của việc việc trưng ra cái mảnh giấy viết như thư tay hẹn đi nhậu của dân hủ chìm. Những ông nào đã từng học Luật (Công pháp quốc tế) sẽ hiểu cái quy củ, nghiêm túc của một công hàm ngoại giao.
Gloomy à! Đọc tài liệu ngoại giao, thì phải hiểu cái gì người ta muốn nói. Chứ đừng như con vẹt, hót những gì mà tụi Tàu cộng nó mớm cho.
Nhắc lại đây không thừa một câu “Khi nhà ngoại giao nói ‘có’ thì có nghĩa là ‘có thể’; nói ‘có thể’ thì có nghĩa là ‘không’; còn nói ‘không’ thì không còn là ngoại giao nửa”.
Lão ngoại trưởng CPC, nói không ở hội nghị, thì sau đó, CPC nhận bao lời chỉ trích của cộng đồng ASEAN, chưa nói tới cac nước khác. Đừng quên từ 1973 – 1988, Khơme đỏ được Tàu cộng nuôi, và được một vài đồng minh của Tàu cộng lúc đó, ủng hộ ở LHQ : Nam Tư, Rumani, BTT. Kết cục mấy nước đó ra sao?
Nam Tư bị NATO phanh thây. BTT, Rumani xụi luôn, không ngóc đầu dậy nổi hơn 30 năm. Quả báo nhởn tiền.
Quả báo rồi cũng rất nhanh đến với những kẻ luôn miệng chưởi đất nước, làm lợi cho ngoại bang.
Thôi, dông dài một chút, để cảnh tỉnh những cái loa ngu xuẩn, “ăn cơm VN, phát ngôn Tàu cộng”.
Sang năm, đến Hoàng Sa!
## khách đã nói
đúng vậy, giả sử ông Đồng có “bán” đi nữa thì việc mua bán này nó không có giá trị pháp lý. Một cá nhân (dù là thủ tướng) không có quyền bán/nhượng lãnh thổ của quốc gia
## TMĐ ECOPARK đã nói
Anh Ba Sàm thì cố công truy tìm các văn bản cổ xưa để thêm vào trong kho tư liệu khẳng định chủ quyền biển đảo của tổ quốc.Vài còm sĩ thì sử dụng công hàm trả lời Chu Ân Lai về hải phận 12 hải lý năm 1958 của ông Phạm Văn Đồng ra để khẳng định cùng thằng Tàu là ông PVĐ đã “bán”rồi!Vậy mà cũng vênh váo,to mồm là người yêu nước.Biết thì thưa thốt.Không biết thì đọc suông.Nói cái gì không có lợi cho tổ quốc thì câm mồm tốt hơn.Nội dung,mức độ,đúng sai của công hàm 1958, nhiều học giả trong nước và quốc tế đã nói tất tật rồi.Cứ nghe hóng rồi nói hớt.
## Cuu Chien Binh đã nói
Bo Chinh Tri DCSVN,va TW Dang dang rat boi roi vi Qua Bom “Ban Do TQ doi nha Thanh khong co TS-HS”cua Tien Si S.T.H cong bo va N.B.N moi dich.BCT DCS VN khong biet an noi sao voi quan thay TQ day.Mat van toi noi roi.Lo chay qua Thuy Sy,Ca Na Da ,Hoa Ky di la vua.De Nhan Dan xu bon TQ xam luoc.
## Cuu Chien Binh đã nói
Pham van Dong ra Cong Ham cong Nhan tuyen bo Hoang Sa va truong sa thuoc TQ.Bao nhan Dan dang ngay 14/09/1958.Hoang thuy qua sai roi.”Truong sa-Hoang Sa luc nay la do chinh quyen mien Nam cong hoa nam giu,duoi su chi dao cua My”.
Hoang Sa-Truong Sa la cua VN tu rat lau,hang tram nam truoc.chu khong phai “do su chi dao cua My”.Nen nho My chi vao Nam VN thap ky 60 TK 20.trong khi TS-HS da la cua VN tu lau.Nhung thang My co quyen gi ma “chi dao’mien nam?noi nhu vay TS HS khong phai cua VN ma la cua My sao?tu xua toi nay chi biet co VNCH la Quoc Gia o Nam VN.VNDCH la Quoc Gia Bac VN, chu chua co cai nuoc mien Nam Cong hoa nao ca.
Hoang Thuy nay khong biet o dau sinh ra ma noi bay vay?khong le con chau Hoang Cao Khai’hay Hoang Van Hoan..?
## Gloomy 1721979 đã nói
Bạn hãy vào Google đánh : Bản tuyên bố ngày 4/9/1958 của TQ thì sẽ hiểu ngay được công hàm của ông Đồng công nhận cái gì ! Thân ái .
## hoang thuy đã nói
Hãy đọc kỹ lại Công hàm của Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng đi bạn ạ. Đọc xong ngẫm nghĩ kĩ rồi mới phát biểu. Bạn đã đọc chưa, hay chỉ nghe máy người thiếu hiểu biết phán vài ba câu rồi dựa vào mà phát biểu.
Từ trước đến nay mọi người chỉ chú ý đoạn đầu của Tuyên bố chủ quyền trên biển của Trung Quốc mà không chú ý đoạn sau. Các bạn có biết đoạn sau nói gì không:
“(4) The above provisions (2) and (3) also apply to Taiwan and its surrounding islands, the Penghu Islands, the Dongsha Islands, the Xisha Islands, the Zhongsha Islands, the Nansha Islands and other islands belonging to China.
Taiwan and Penghu are still occupied with force by the USA. This is an illegality violating the People’s Republic of China’s territorial integrity and sovereignty. Taiwan and Penghu are waiting for recapture. The People’s Republic of China has rights to take all appropriate measures to recapture these places in due course. It is China’s internal affairs which should not be interfered by any foreign country”.
Các bạn thấy thế nào: Trung Quốc chỉ đề cập đến đảo Đài Loan và đảo Penghu đang do Mỹ và Nhật Bản chiếm đóng. Không một câu chữ, dòng nào nói về Trường Sa, Hoàng Sa (theo cái của họ gọi là Tây Sa, Nam Sa) mà thực chất lúc này đang do chính quyền miền Nam Cộng hòa nắm giữ, dưới sự chỉ đạo của Mỹ. Tại sao lại có chuyện này? Họ phải phản đối chứ. Họ phải nói sẽ chiếm lại bằng mọi giá chứ. Phải chăng:
Tây Sa và Nam Sa là những cái tên trời ơi đất hỡi nào đó mà Trung Quốc cố ý đưa vào.
Xin trao đổi để bạn rõ thêm
## Gloomy 1721979 đã nói
Tất cả những bằng chứng lịch sử về hai quần đảo HS – TS đều thuộc về VN nhưng tại sao TQ hung hăng ở biển Đông vậy ? Tất cả đều do cái công hàm của ông TT PVĐ năm 1958 .
Một điều đáng buồn cười cái đảng cs VN muốn mượn hơi các nước Hoa kỳ , Ấn Độ , Nhật Bản , Úc , Nga và các nước ASEAN để bảo vệ lãnh hải ở biển Đông của mình nhưng lại đàn áp những người dân trong nước biểu tình chống TQ xâm lược HS – TS ?. Trong tim đen của họ luôn nghĩ rằng : Nếu các nước đó họ giúp đỡ thì cái ” độc quyền lãnh đạo của đảng cs ” vẫn còn , quyền lợi và lợi ích nhóm vẫn còn . Nếu để cho người dân đi biểu tình thể hiện lòng yêu nước rồi một ngày nào đó biến tướng thành những cuộc biểu tình như ở Aicập , Lybia thì họ ( những người cs ) sẽ mất đi cái độc quyền lãnh đạo , mọi lợi ích đều bị tước bỏ .
Nhưng nếu các nước Hoa kỳ , Ấn độ ….và ASEAN quay lưng lại thì họ ( đảng cs VN ) sẽ cư xử như thế nào ? Họ có sẵn sàng đặt lợi ích Dân tộc lên trên hết không ? Hãy nhìn lại Hội nghị ASEAN nhóm họp tại Campuchia vừa rồi . Sau 45 năm tồn tại ASEAN không đưa ra được một bản Thông cáo chung . Lý do duy nhất : Tranh chấp tại biển Đông không được đưa vào chương trình nghị sự . Đó có phải hiện tương quay lưng của ASEAN ? TQ lấn tới : Thành lập thành phố Nam sa ( thủ phủ đặt tại đảo Phú lâm ) . Đưa 29 tầu đánh cá ( có tầu Ngư chính bán vũ trang yểm trợ ) đồng loạt xuống biển Đông khai thác đánh bắt thuỷ hải sản , xâm phạm trắng trợn lãnh hải VN . Phản ứng của CP VN như thế nào ? Cũng chỉ ” cực lực phản đối ” bằng lưỡi ! Hoa kỳ ” lấy làm tiếc ” ! Vậy hãy coi như HS đã bi TQ xâm lược ! Rõ ràng vì sự tồn tại của đảng cs , vì lợi ích của các nhóm họ sằn sàng hy sinh quyền lợi của Dân tộc , bán rẻ , nhượng bộ lãnh thổ , lãnh hải của cha ông đã tốn bao xương máu gìn giữ và bảo vệ !
Mấy ngày trước ông Nguyễn thiện Nhân : Tình hữu nghị Việt – Trung vẫn tốt đẹp ! h Hôm qua ông Phùng quang Thanh : QĐND Việt nam luôn biết ơn TQ ! Tướng Phấn còn nói : Việt nam có được như ngày hôm nay là nhờ có sự giúp đỡ to lớn của TQ ! Họ nói chính xác : Nếu không có TQ chống lưng thì cái đảng cs VN đâu có tồn tại đến hôm nay để các ông leo lên đến đỉnh cao quyền lực . Các ông đó mang ơn TQ đâu có gì sai !!!
Than ôi ! Trung với bạn , hiếu với Đảng , ác với dân ! Dân tộc tôi rồi sẽ đi về đâu ?
## Nhan đã nói
“Hèn với giặc- Ác với dân, cờ 6 sao” không phải là chủ nghĩa Mac Lê nin và cũng không phải là tư tưởng HCM.
## b.v đã nói
Đọc xong mới biết chúng ( nó…) ta. Ngu thật!
## Xem xét quá trình quy thuộc Nam Hải (Biển Đông) qua các bản đồ từ cuối đời nhà Thanh đến Trung Hoa Dân quốc « Nguyễn Tường Thụy 's Blog đã nói
[...] Basam Like this:LikeBe the first to like this. [...]
## Haohao đã nói
BÁC HỒ ƠI
Đào Sinh Hoa hỏi “Chính phủ ta có công hàn gì đó năm 1958 bác hết tài liệu chủ quyền lãnh thổ Việt Nam. Mình nghĩ đây chính là chỗ KHÓ trong việc kiện để đòi lại chủ quyền”.
Bác Hồ trả lời (tư tưởng Hồ Chí Minh): KHÓ vạn lần dân liệu cũng xong.
Vậy nên đem cái công hàn gì đó ra bàn ở quốc hội và đăng báo cho toàn dân biết và bàn bạc xem tại sao lại KHÓ kiện tàu phù xâm lược nhé.
Chỉ sợ KHÓ Ở CHỔ KHÁC thôi.
## Haohao đã nói
CÒN NƯỚC CÒN TÁT
Cha ông ta luôn nói còn nước còn tát. Do đó còn có 1 vài vị nào đó tỏ ra có lòng vì dân vì nước là nhân dân ta phải còn hy vọng vào Đảng và Nhà nước.
Chớ có nghi ngờ đa số bọn họ luôn TÁT NƯỚC THEO MƯA. Nhân cơ rối ren, ẳm hết của cải của tổ tiên và chạy qua “thiên đường Tây phương cực lạc” để vui sống cùng nhau.
## Haohao đã nói
IM LÌM ĐẠI NGHĨA
Sắp tới ngày kỷ niệm BÁT NHẤT đàn anh. Không có bát nhất bú mớm, răn dạy, sao có được chức quyền hôm nay?
Vì đại nghĩa, hai ta quyết im miệng. Xưa nay nhiều chuyện phải im miệng hết, không riêng gì chuyện mấy tấm bản đồ.
Nếu không ra lệnh im thì từ lâu trên các tờ báo “lề phải” sẽ có hàng loạt độc giả kiểu ” … S.T.H. đã tìm thấy, thông báo tài liệu quý giá này và độc giả N.B.N. đã kịp thời dịch ngay trong đêm qua để gửi tới đông đảo bạn đọc.”
Nếu không ra lệnh im thì từ lâu nhân dân, chiến sỹ đã đòi Nhà nước “lo” tới việc đưa ra Tàu phù ra Tòa án Quốc tế.
Nếu không ngăn cản bọn “phản động thù địch” thì không chừng bọn chúng sẽ lập ra một tổ chức kiện PLA ra Tòa án quốc tế về tội cướp giết ngư dân miền Trung Việt Nam. Khi đó sẽ lộ mặt phản dân hại nước ra.
Nếu không ngăn cản bọn “phản động thù địch” thì không chừng bọn chúng sẽ quay phim cho cả thế giới biết bộ mặt thật của “anh em Giải phóng quân” về tội cướp giết ngư dân miền Trung Việt Nam. Xấu “chàng” hổ ai?
Ây da! Ra lệnh cho mấy trăm tờ báo chính thống thì dễ nhưng cấm báo lề trái mà nhiều người biết như ABS, QLB, DLB … thì khó.
Vì đại nghĩa, muốn im lìm nên chăng … làm đại?
## TMĐ ECOPARK đã nói
Cộng Sản VN độc tài,không dân chủ,bịt mồm nhân dân,tự cho mình và chỉ có mình được đặc quyền yêu nước.Điều này đúng 100%.Chính cách hành xử như vậy gây phẫn nộ và hoài nghi trong nhân dân.Vội vàng qui kết CSVN bán đảo,bán biển cho Tàu là lối nói không thuyết phục và cũng không đem lại một lợi ích nhỏ nào cho tổ quốc lúc này.Mừng vui khi tìm được một tư liệu trước xưa khẳng định chủ quyền đất nước là một hành động yêu nước thiết thực.Ai dám nói báo mạng lề dân là phản động?Ai dám nói thông tin trên báo mạng là thông tin không chính xác?Nhặt nhạnh những viên sỏi ra,trân trọng những vốc sa khoáng đầy ánh kim lấp loáng,nhà đương quyền sẽ tìm thấy trong đó nhiều điều bổ ích để chống tham nhũng hào cường,để giữ gìn biển đảo,tài nguyên của tổ tiên lưu hạ.Mong ước gửi gắm vào những vị lãnh đạo có lương tri.Còn những vị nào đã “nhón” cái 3A Tôn Đức Thắng SG vào túi rồi thì xin miễn gửi,miễn bàn,miễn nghe…vì rõ mồn một vì dân vì nước quá rồi!
## Nguyễn Vân đã nói
Tôi đồng tính với ý kiến của anh, cần phải hành động và hành động khi đã có đủ bằng chứng như thế này. Nước Việt của chúng ta (hơn 80 triệu dân) chứ không phải của một nhóm người tự cho mình quyền lộng hành như thế. Tôi ủng hộ.
## Đào Sinh Hoa đã nói
Rõ ràng là chúng ta có rất nhiều bằng chứng pháp lý về chủ quyền HS&TS nhưng rất tiếc là có tài liệu đã phủ nhận tất cả các bằng chứng này, đó là công hàm năm 1958 của chính phủ ta. Mình nghĩ đây chính là chỗ khó trong việc kiện để đòi lại chủ quyền
## Khach đã nói
Nguồn dưới không klick trực tiếp được, nhưng bác có thể truy cập trực tiếp địa chỉ đấy. Bài này còn hai phần (b) và (c) nửa. Trong lúc chờ anh Ba dịch, mời bà con dùng tạm Google: http://dddnibelungen.wordpress.com/2012/05/02/从晚清到民国的地图看南海归属（三）/
## ccb vn đã nói
A Ba phải cảnh báo bảo vệ các bản đồ cổ và các tài liệu cho cẩn thận, kẻo bọn “gián” nó nhấm mất đấy!
## Kichbu đã nói
Vẫn nhìn thấy mà..
## Năm Cà Nhổng đã nói
CHúng ta có quá đủ bằng chứng về pháp lý cho việc khẳng định chủ quyền tại hai quần đảo Hoàng Sà và Trường Sa, nếu đưa vụ việc này ra luật pháp quốc tế có hai khả năng
1. TQ sẽ phải nhượng bộ trả lại chủ quyền biểu đảo cho chúng ta (xác suất rất thấp, chỉ hy vọng khi Đảng CSTQ sụp đổ)
2. Công luận quốc tế và Mỹ/LHQ có lý do để ra lệnh trừng phạt TQ như loại bỏ quyền TQ là ủy viên thường trực, có quyền phủ quyết trong hội đồng bảo an/ cấm vận, lên án….Nói chung chúng ta chỉ cần đưa ra công luận quốc tế, TQ sẽ gặp phải rất nhiều bất lợi.
Có thể nào, chúng ta, sẽ đứng ra thảo một đơn thư lấy chữ ký của nhân sĩ trí thức để kiện TQ với những bằng chứng rõ ràng không thể chối cãi , được không các bác? Chúng ta có đủ tư cách để kiện TQ mà không cần thông qua chính quyền không? (Năm tui k rành luật lắm) Còn chờ cho cái bọn human – like này có tỉnh ngộ, đó là điều không tưởng. Chúng nó mồm đã ngậm bả, đầu đã bị bọn Tàu khêu/móc hết sọ và bị nhồi vào trong đó cặn bã rồi. Chỉ cần TQ thua trong vụ kiện này thì cái bọn Lú-lẫn kia nó sẽ tự tan rã.
Tôi tin rằng, nếu chúng ta khởi kiện thì chúng ta sẽ nhận được sự ủng hộ rất lớn của người Việt trong và ngoài nước, không tiếc công tiếc của (đóng góp tiền để đeo đuổi vụ kiện), tổ chức cho các luật sư/nhân chứng….đi theo dự phiên tòa. Nước ngoài họ muốn giúp chúng ta nhưng phải có cái cớ các bác ạ, đưa vụ kiện này chính là cái cớ, vạch trần sự bành trướng của TQ, cho nhân dân thế giới, đặc biệt là nhân dân TQ thấy sự trắng trợn của nhà cầm quyền TQ, và cũng là đòn giáng vào bộ máy Đảng và nhà nước VN
Cứ thế này thì đau lắm rồi.
## Dân Việt đã nói
Điều chắc chắn là dân ta hiện nay không phải ngu dốt, tối tăm mù mịt như bọn chúng vẫn tưởng, nếu bọn chúng không biết tỉnh ngộ thì chính nhân dân sẽ làm cho chúng phải bừng tỉnh. 91 TRIỆU DÂN vIỆT HIỆN NAY KHÔNG THỂ MÃI LÀ KẺ MÙ CÂM ĐIẾC.
## Dân Việt đã nói
Chuẩn!
## Thằng Mõ Úc Châu đã nói
Đã gọi là “ĂN CƯỚP” thì bọn chúng phải bất cần và bất tuân “LUẬT LỆ”, mà chủ yếu là ỷ vào “SỨC MẠNH” của “LUẬT RỪNG” !!!
Lịch sử lâu dài của dân tộc Việt Nam đã chứng minh chúng ta luôn chiến thắng những lần đem quân xâm lăng Việt Nam của Hán triều, và chúng ta chưa từng biết “SỢ” giặc cướp đại Hán ! Chúng ta không sợ phải hy sinh xương máu … chống lại giặc bành trướng, bá quyền Trung Quốc, nhưng chúng ta thực sự lo sợ đảng cầm quyền csVN do sợ MẤT ĐẢNG, MẤT CHỨC, MẤT QUYỀN … bán đứng tổ quốc cho giặc, đặt nhân dân chúng ta vào một sự việc … “đã rồi” !!!
## Hà Huy Phương đã nói
Qua tài liệu này cho thấy, trung quốc chỉ có những chi tiết tự vẽ từ 1917 mà thôi, còn Việt Nam, từ thời Chúa Nguyễn (thế kỷ thứ XVII)người Việt đã khai thác và quản lý hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa !
Lịch sử sẽ trừng trị những kẻ đã bán đứng một phần thân thể của Người Việt Nam !!!
## Đất nước tôi đã nói
Cái nguồn trích dẫn ở dưới không tồn tại. Đề nghị anh Ba xem lại.

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.


markdown:
# Ecuador
|Cộng hoà Ecuador|
|República del Ecuador
|(tiếng Tây Ban Nha)
|
|
![]()
|
|*El Ecuador ha sido, es y será país Amazónico*
(
[tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha): "") [Salve, Oh Patria](/w/index.php?title=Salve,_Oh_Patria&action=edit&redlink=1) [Tổng thống](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Ecuador&action=edit&redlink=1) [Phó tổng thống](/w/index.php?title=Ph%C3%B3_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Ecuador&action=edit&redlink=1) [Rafael Correa](/wiki/Rafael_Correa) [Lenin Moreno](/w/index.php?title=Lenin_Moreno&action=edit&redlink=1) [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha) [Quito](/w/index.php?title=Quito,_Ecuador&action=edit&redlink=1) [00°9′N, 78°21′T](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ecuador¶ms=00_9_S_78_21_W_type:country(199.235)) [Guayaquil](/wiki/Guayaquil) [UTC](/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)-5; [UTC](/wiki/Gi%E1%BB%9D_ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)-6 ( [đảo Galápagos](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Gal%C3%A1pagos)) [24 tháng 5](/wiki/24_th%C3%A1ng_5)năm [1822](/wiki/1822) [hạng 62](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)) [hạng 124](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_m%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)) [GDP](/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)( [PPP](/wiki/S%E1%BB%A9c_mua_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng)) (2005) [đô la Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) [HDI](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)(2003) [hạng 82](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di)) [Đơn vị tiền tệ](/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) [đô la Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9)(
)
[USD] [Tên miền Internet](/wiki/T%C3%AAn_mi%E1%BB%81n_qu%E1%BB%91c_gia_c%E1%BA%A5p_cao_nh%E1%BA%A5t) [.ec](/wiki/.ec) **Ecuador** ( [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha): *Ecuador*), tên chính thức **Cộng hoà Ecuador** (tiếng Tây Ban Nha: *República del Ecuador*), [IPA](/wiki/B%E1%BA%A3ng_m%E1%BA%ABu_t%E1%BB%B1_phi%C3%AAn_%C3%A2m_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF): [re'puβlika ðel ekwa'ðoɾ], [Tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t): Cộng hòa Ê-cu-a-đo ) là một nhà nước cộng hoà đại diện dân chủ ở [1] [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9), có biên giới với [Colombia](/wiki/Colombia)ở phía bắc, [Peru](/wiki/Peru)ở phía đông và nam, và với [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)ở phía tây. Nước này gồm [Quần đảo Galápagos](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Gal%C3%A1pagos)(Archipiélago de Colón) tại Thái Bình Dương, khoảng 965 kilômét (600 dặm) phía tây lãnh thổ chính. *Ecuador*là từ tiếng Tây Ban Nha chỉ [xích đạo](/wiki/X%C3%ADch_%C4%91%E1%BA%A1o). Ecuador trải dài cả hai bên đường xích đạo và có diện tích 256.370 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(98.985 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng_Anh)). Thủ đô nước này là [Quito](/wiki/Quito); thành phố lớn nhất là [Guayaquil](/wiki/Guayaquil).
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=1)]
### Cuộc đọ sức Châu Âu tới Nhà nước độc lập[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=2)]
Những dân tộc
[bản xứ](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_x%E1%BB%A9&action=edit&redlink=1) đã sống tại Ecuador từ lâu trước khi vùng này bị người Inca chinh phục. Thông qua các cuộc chiến tranh và những cuộc hôn nhân liên tục giữa các quốc gia khác nhau tại vùng thung lũng Interandean, vùng này đã trở thành một phần của Đế chế [Inca](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BF_Inca). [Atahualpa](/wiki/Atahualpa), một trong những con trai của hoàng đế Inca [Huayna Capac](/w/index.php?title=Huayna_Capac&action=edit&redlink=1), sinh tại Quito. Tuy nhiên, ông không được nối ngôi Đế chế bởi hoàng đế còn có một người con khác, [Huascar](/w/index.php?title=Huascar&action=edit&redlink=1), sinh tại [Cusco](/w/index.php?title=Cusco&action=edit&redlink=1), thủ đô Đế chế Inca. Vì thế, ngay khi Huayna Capac chết, đế chế bị chia làm hai: Atahualpa nhận phía bắc với thủ đô tại Quito, và Huascar ở phía nam với thủ đô tại [Cusco](/w/index.php?title=Cusco&action=edit&redlink=1). Chưa tới một tuần sau, những [kẻ chinh phục](/w/index.php?title=K%E1%BA%BB_chinh_ph%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1) [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha), dưới quyền chỉ huy của [Francisco Pizarro](/wiki/Francisco_Pizarro), đã tới đế chế Inca đang bị chia rẽ bởi nội chiến. Atahualpa muốn đánh bại Huascar và cai trị cả đế chế Inca thống nhất.
Tuy nhiên, người Tây Ban Nha với những ước vọng chinh phục đã xây dựng một pháo đài của họ tại
[Cajamarca](/wiki/Cajamarca), bắt Atahualpa trong [Trận Cajamarca](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Cajamarca) và giữ ông để đòi tiền chuộc. Một căn phòng đầy vàng và hai căn phòng đầy bạc là cái giá của ông. Trong khi bị bắt, [Atahualpa](/wiki/Atahualpa) đã dàn xếp vụ ám hại người anh/em cùng cha khác mẹ là Huascar tại Cusco. Việc này càng tạo điều kiện để những kẻ chinh phục Tây Ban Nha chiếm cả đế chế Inca. Dù bị bao vây bởi số lượng quân đông đảo hơn nhiều, người Tây Ban Nha đã hành quyết Atahualpa. Để phá vây ra khỏi pháo đài, người Tây Ban Nha đã sử dụng tất cả các loại súng họ có và mở cửa qua nhiều tầng người Inca đang hoang mang. Những năm sau đó những kẻ thực dân Tây Ban Nha trở thành tầng lớp cao cấp mới tập trung quyền lực trong tay vị Phó vương [Peru](/wiki/Peru) và [Nueva Granada](/w/index.php?title=Nueva_Granada&action=edit&redlink=1).
Người dân bản xứ chết một phần mười vì bệnh dịch trong thập kỷ cai trị đầu tiên của Tây Ban Nha — khoảng thời gian khi những người bản xứ cũng bị bắt lao động trong hệ thống "
[encomienda](/w/index.php?title=Encomienda&action=edit&redlink=1)" của những kẻ chủ đất Tây Ban Nha. Năm 1563, [Quito](/wiki/Quito) trở thành nơi đóng trụ sở của một "audiencia" (quận hành chính) hoàng gia Tây Ban Nha và một phanà của vùng đất Phó vương Peru với thủ đô tại Lima.
Sau gần ba trăm năm thuộc địa Tây Ban Nha, Quito hầu như luôn có dân số khoảng mười ngàn người, và chính tại đây, trong Trận
[Pichincha](/w/index.php?title=Pichincha&action=edit&redlink=1) năm that Ecuador đã gia nhập [Cộng hòa Đại Colombia](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_%C4%90%E1%BA%A1i_Colombia&action=edit&redlink=1) của [Simón Bolívar](/wiki/Sim%C3%B3n_Bol%C3%ADvar), và chỉ trở thành một nước cộng hòa riêng biệt từ năm 1830.
### Từ thời độc lập tới hiện tại[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=3)]
Thế kỷ mười chín được đánh dấu bởi tình trạng bất ổn, với sự thay đổi nhanh chóng của các cá nhân cầm quyền. Nhân vật bảo thủ
[Gabriel Garcia Moreno](/w/index.php?title=Gabriel_Garcia_Moreno&action=edit&redlink=1) đã thống nhất đất nước trong những năm 1860 với sự hỗ trợ của [Nhà thờ Cơ đốc giáo La Mã](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma). Cuối thế kỷ mười chín, nhu cầu [cocoa](/w/index.php?title=Cocoa&action=edit&redlink=1) của thế giới khiến nền kinh tế trở nên gắn chặt với xuất khẩu hàng hóa và dẫn tới những phong trào di cư từ các cao nguyên xuống những khu vực nông nghiệp ở biên giới ven biển.
Một cuộc cách mạng tự do bắt nguồn từ vùng ven biển nổ ra năm 1895 dưới sự chỉ huy của
[Eloy Alfaro](/w/index.php?title=Eloy_Alfaro&action=edit&redlink=1) khiến quyền lực của giới tăng lữ và các chủ đất bảo thủ thuộc vùng cao nguyên giảm sút, và phe tự do giữ quyền lực cho tới tận cuộc "Cách mạng Julia" quân sự năm 1925. Những năm 1930 và 1940 được đánh dấu bởi tình trạng bất ổn và các chính trị gia dân tuy, như vị Tổng thống năm lần cầm quyền [José María Velasco Ibarra](/w/index.php?title=Jos%C3%A9_Mar%C3%ADa_Velasco_Ibarra&action=edit&redlink=1).
Quyền kiểm soát lãnh thổ
[lòng chảo Amazon](/w/index.php?title=L%C3%B2ng_ch%E1%BA%A3o_Amazon&action=edit&redlink=1) đã dẫn tới tranh cãi kéo dài giữa Ecuador và [Peru](/wiki/Peru). Năm 1941, giữa lúc căng thẳng đang tăng cao giữa hai nước, chiến tranh bùng phát. [Peru](/wiki/Peru) cho rằng sự hiện diện của quân đội Ecuador tại vùng lãnh thổ do Peru tuyên bố chủ quyền là hành động xâm lược, trong khi Ecuador cho rằng Peru đã xâm lược Ecuador. Tháng 7 năm 1941, quân đội được huy động. Peru có [quân đội](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Peru&action=edit&redlink=1) 11.681 người, đối đầu với đội quân có trang bị cũng như hậu cần kém cỏi của Ecuador với chỉ 5.300 lính, trong số đó chỉ hơn 1.300 người được triển khai tại các tỉnh phía nam đất nước. Tình trạng thù địch bùng phát ngày 5 tháng 7 năm 1941, khi các lực lượng Peru vượt qua sông Zarumilla ở nhiều điểm, thăm dò sức mạnh và địa điểm triển khai của quân biên phòng Ecuador. Cuối cùng ngày 23 tháng 7 năm 1941, quân Peru tung ra một cuộc tấn công lớn, vượt sông Zarumilla và tiến về phía tỉnh El Oro của Ecuador. Trong thời gian chiến tranh [Peru](/wiki/Peru) chiếm quyền kiểm soát toàn bộ các lãnh thổ tranh chấp và chiếm tỉnh [El Oro](/w/index.php?title=T%E1%BB%89nh_El_Oro&action=edit&redlink=1) của Ecuador và một số vùng thuộc tỉnh [Loja](/w/index.php?title=Loja&action=edit&redlink=1) (khoảng 6% diện tích đất nước), yêu cầu chính phủ Ecuador phải từ bỏ các tuyên bố chủ quyền của họ. [Hải quân Peru](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Peru&action=edit&redlink=1) đã phong tỏa cảng [Guayaquil](/wiki/Guayaquil), cắt những đường viện trợ cho quân đội Ecuador. Sau vài tuần chiến tranh, và dưới sức ép của Hoa Kỳ cũng như nhiều quốc gia Mỹ Ltainh khác, tất cả các hành động chiến tranh ngừng lại. Ecuador và Peru đã đạt được một thỏa thuận tại [Rio Protocol](/w/index.php?title=Rio_Protocol&action=edit&redlink=1), ký kết ngày 29 tháng 1 năm 1942, để tạo lập một liên minh thống nhất chống lại [Phe Trục](/wiki/Phe_Tr%E1%BB%A5c) trong [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Vì đã giành chiến thắng, Peru được trao số lãnh thổ tranh chấp. Hai cuộc chiến khác, và một thỏa thuận hòa bình đã đạt được năm 1999, và sẽ chính thức chấm dứt tình trạng tranh chấp. Cả hai cuộc chiến đều không được tuyên bố. (Xem [Vụ Paquisha](/w/index.php?title=V%E1%BB%A5_Paquisha&action=edit&redlink=1) và [Chiến tranh Cenepa](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Cenepa&action=edit&redlink=1).)
Tình trạng giảm phát và náo động của dân chúng đã dẫn tới sự quay trở lại của nền chính trị dân túy và những cuộc can thiệp quân sự trong nước ở thập niên 1960, trong khi các công ty nước ngoài tìm kiếm và khai thác các nguồn tài nguyên dầu mỏ tại vùng Amazon của Ecuador. Năm 1972, việc xây dựng đường ống Andean, đưa dầu từ phía đông tới bờ biển hoàn thành, biến Ecuador trở thành nước xuất khẩu dầu mỏ lớn thứ hai Nam Mỹ. Cùng năm ấy, một
[hội đồng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99c_t%C3%A0i_qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) "cách mạng và quốc gia" đã lật đổ chính phủ, và nắm quyền đến tận năm 1979, khi những cuộc bầu cử được tổ chức theo hiến pháp mới. [Jaime Roldós Aguilera](/w/index.php?title=Jaime_Rold%C3%B3s_Aguilera&action=edit&redlink=1) được bầu làm Tổng thống, và ông cầm quyền đến ngày 24 tháng 5 năm 1981, khi thiệt mạng trong một vụ rơi máy bay. Tới năm 1982, chính phủ [Osvaldo Hurtado](/w/index.php?title=Osvaldo_Hurtado&action=edit&redlink=1) phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế, đặc trưng ở tỷ lệ [lạm phát](/wiki/L%E1%BA%A1m_ph%C3%A1t) và thâm hụt ngân sách cao, đồng tiền mất giá nợ dịch vụ gia tăng, các ngành công nghiệp kém tính cạnh tranh, dấn tới sự bất ổn kinh niên.
Nhiều năm quản lý kém cỏi, bắt đầu từ việc xử lý sai lầm món nợ quốc gia trong thập niên 1970 của chính quyền quân sự, đã đưa đất nước tới tình trạng không thể quản lý. Tới giữa thập niên 1990, chính phủ Ecuador đã trở thành một nhánh hành pháp kém cỏi đấu tranh với nhau để làm hài lòng các tầng lớp cầm quyền, tìm đại diện bên trong nhánh lập pháp và tư pháp. Ba vị
[tổng thống](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_l%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1o_nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ecuador&action=edit&redlink=1) được bầu dân chủ cuối cùng không thể cầm quyền trọn nhiệm kỳ của mình trong giai đoạn 1996-2006.
Sự nổi lên của những người bản xứ (chưa tới 2%) với tư cách nhóm cử tri năng động càng làm sự bất ổn dân chủ tăng thêm trong những năm gần đây. Dân chúng đã chán ngán với sự bất lực của chính phủ trong việc thực hiện những lời hứa về cải cách ruộng đất, hạ tỷ lệ thất nghiệm và tăng cường dịch vụ phúc lợi xã hội, và sự khai thác quá mức của tầng lớp thượng lưu chủ đất.
Sự bất náo động dân sự, cùng với những hành động gây bất ổn của cả phe thượng lưu và các phong trào cánh tả, đã dẫn tới sự xói mòn quyền lực của phe lập pháp. Các nhánh chính phủ trao cho tổng thống rất ít quyền hành, như vụ việc xảy ra tháng 4 năm 2005 khi Nghị viện Ecuador lật đổ Tổng thống
[Lucio Gutiérrez](/w/index.php?title=Lucio_Guti%C3%A9rrez&action=edit&redlink=1).
Phó tổng thống
[Alfredo Palacio](/w/index.php?title=Alfredo_Palacio&action=edit&redlink=1) lên thay và cầm quyền tới cuộc [bầu cử](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_tuy%E1%BB%83n_c%E1%BB%AD_Ecuador_n%C4%83m_2006&action=edit&redlink=1) tổng thống năm [2006](/wiki/2006), không ứng cử viên nào giành được thắng lợi quyết định và cuộc [bầu cử vòng hai](/w/index.php?title=B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_v%C3%B2ng_hai&action=edit&redlink=1) ngày [26 tháng 11](/wiki/26_th%C3%A1ng_11) đã mang lại thắng lợi cho [Rafael Correa](/wiki/Rafael_Correa) trước [Alvaro Noboa](/w/index.php?title=Alvaro_Noboa&action=edit&redlink=1). Thắng lợi của ông (57% số phiếu hợp lệ) là thắng lợi với số phiếu cao nhất từ khi bắt đầu thời kỳ dân chủ tại quốc gia này năm 1979, sau Jaime Roldós (1979) và Sixto Durán Ballén (1992). [[2]](#cite_note-2)
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=4)]
Ecuador có ba vùng địa lý chính, và một vùng hải đảo tại
[Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng): *La Costa,*hay khu vực ven biển, gồm các vùng đất thấp phía tây đất nước, gồm cả dải bờ biển Thái Bình Dương. *La Sierra*("cao nguyên") là vành đai cao chạy từ phía bắc về phía nam dọc trung tâm đất nước, địa hình [đồi núi](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93i_n%C3%BAi&action=edit&redlink=1)của nó nổi bật nhất là dãy núi [Andes](/wiki/Andes). *El Oriente*("phía đông") gồm các vùng [rừng mưa nhiệt đới Amazon](/w/index.php?title=R%E1%BB%ABng_m%C6%B0a_nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi_Amazon&action=edit&redlink=1)ở phía đông đất nước, chiếm gần một nửa tổng diện tích quốc gia, dù dân số chỉ chưa tới 5%. *Región Insular*là vùng gồm [Quần đảo Galápagos](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Gal%C3%A1pagos), khoảng 1.000 kilômét (620 [mi](/wiki/D%E1%BA%B7m_Anh)) phía tây lục địa trên Thái Bình Dương.
Thủ đô Ecuador là
[Quito](/w/index.php?title=Quito,_Ecuador&action=edit&redlink=1), nằm tại tỉnh [Pichincha](/w/index.php?title=Pichincha&action=edit&redlink=1) ở vùng Sierra. Thành phố lớn nhất nước là [Guayaquil](/wiki/Guayaquil), tại tỉnh [Guayas](/w/index.php?title=Guayas&action=edit&redlink=1) ở ven biển. [Cotopaxi](/w/index.php?title=Cotopaxi&action=edit&redlink=1), nằm phía nam [Quito](/wiki/Quito), ở tỉnh cùng tên, là một trong những núi lửa cao nhất thế giới hiện đang hoạt động. [Núi Chimborazo](/w/index.php?title=N%C3%BAi_Chimborazo&action=edit&redlink=1) (6.310 mét) được coi là điểm xa nhất từ trung tâm Trái Đất, khi biết dạng [hình trứng](/w/index.php?title=H%C3%ACnh_tr%E1%BB%A9ng&action=edit&redlink=1) của vỏ quả đất, là nơi rộng nhất tại xích đạo.
## Các tỉnh và các Tổng[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=5)]
Ecuador được chia thành hai hai
[tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh), mỗi tỉnh có thủ phủ hành chính riêng:
Các tỉnh được chia thành 199
[tổng](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Ecuador&action=edit&redlink=1) và được chia nhỏ tiếp thành các [xã](/wiki/X%C3%A3) (hay *parroquias*).
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=6)]
Ecuador có nguồn tài nguyên
[dầu mỏ](/wiki/D%E1%BA%A7u_m%E1%BB%8F) đáng kể và sở hữu nhiều vùng đất canh tác màu mỡ. Vì xuất khẩu chủ yếu là các sản phẩm như dầu mỏ, [chuối](/wiki/Chu%E1%BB%91i), hòa và [tôm](/wiki/T%C3%B4m), sự biến động giá trên thị trường thế giới có ảnh hưởng lớn tới nền kinh tế trong nước. Công nghiệp chủ yếu theo định hướng dịch vụ và thị trường nội địa, và một số sản phẩm xuất khẩu vào thị trường Chung Andean. Giảm phát kinh tế trong giai đoạn 1997-98 đã dẫn tới một cuộc khủng hoảng kinh tế và tài chính nghiêm trọng năm 1999. Cuộc khủng hoảng cộng với một số cú sốc toàn cầu, như hiện tượng El Niño năm 1997, giá dầu giảm mạnh năm 1997-98, và sự bất ổn định ngày càng tăng của thị trường quốc tế năm 1997-98. Những yếu tố đó càng cho thấy sự yếu kém trong hoạch định chính sách kinh tế của chính phủ Ecuador cộng với tình trạng thâm hụt thuế nặng và chi tiêu cao khiến GDP giảm sút 7.3%, lạm phát hàng năm lên tới 52.2% và đồng tiền tệ quốc gia mất giá 65% năm 1999, khiến các khoản cho vay nước ngoài sụt giảm vào năm sau đó.
Ngày
[9 tháng 1](/wiki/9_th%C3%A1ng_1) năm [2000](/wiki/2000), chính quyền của Tổng thống [Jamil Mahuad](/w/index.php?title=Jamil_Mahuad&action=edit&redlink=1) thông báo dự định đưa đồng [dollar Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) làm đồng tiền tệ chính thức của Ecuador để giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế đang diễn ra. Đồng dollar đã trở thành đồng tiền tệ chính thức từ ngày 10 tháng 9 năm 2000, khi đồng nội tệ được xác định tỷ lệ cố định với nó, như trường hợp Argentina từng làm, trên lý thuyết có nghĩa những lợi ích từ việc [đúc tiền](/w/index.php?title=%C4%90%C3%BAc_ti%E1%BB%81n&action=edit&redlink=1) sẽ thuộc về nền kinh tế Mỹ. Những cuộc phản kháng sau đó liên quan tới những cuộc khủng hoảng kinh tế và tài chính khiến Mahuad phải rời bỏ chức vụ và sự thăng tiến của Phó tổng thống [Gustavo Noboa](/w/index.php?title=Gustavo_Noboa&action=edit&redlink=1).
Tuy nhiên, chính phủ Noboa đã xác nhận cam kết của họ về việc lấy hành động dollar hóa làm chính sách chủ chốt để khôi phục kinh tế. Chính phủ cũng tiến hành thương lượng với
[Quỹ Tiền tệ Quốc tế](/wiki/Qu%E1%BB%B9_Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) (IMF), hoàn thành thỏa thuận hoãn nợ hai mươi tháng với quỹ này. Các chính sách khác gồm nỗ lực giảm thâm hụt thuế của chính phủ, tiến hành cải cách cơ cấu để tăng cường sức mạnh cho hệ thống ngân hàng và lấy lại khả năng tiếp cận các thị trường vốn tư nhân.
Nhờ giá dầu mỏ tăng cao, kinh tế Ecuador đã bắt đầu phục hồi trong năm 2000, với mức tăng trưởng GDP 1.9%. Tuy nhiên, ước tính 70% dân số vẫn sống dưới
[mức nghèo khổ](/w/index.php?title=M%E1%BB%A9c_ngh%C3%A8o_kh%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) trong năm 2000, gần gấp hai năm 1995.
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=7)]
Dân số Ecuador khá khác biệt về sắc tộc. Nhóm dân tộc lớn nhất gồm
*người Mestizo*, những hậu duệ lai của những người thực dân Tây Ban Nha và người Châu Mỹ bản xứ, chiếm 65% dân số. [Người bản xứ Châu Mỹ](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_b%E1%BA%A3n_x%E1%BB%A9_Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)đứng thứ hai về số lượng với 25% dân số hiện tại. Người da trắng, chủ yếu là *, những hậu duệ thuần chủng của những người thực dân Tây Ban Nha thời kỳ đầu, cũng như những người nhập cư từ các nước Châu Âu và Mỹ Latinh khác, chiếm khoảng 7%. Thiểu số người* [người criollos](/w/index.php?title=Criollo_(ng%C6%B0%E1%BB%9Di)&action=edit&redlink=1) [Phi-Ecuador](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Phi-Ecuador&action=edit&redlink=1), gồm người [Mulatto](/w/index.php?title=Mulatto&action=edit&redlink=1)và *người*, chủ yếu sống tại các tỉnh Esmeraldas và Imbabura, chiếm 3%. [zambo](/w/index.php?title=Zambo&action=edit&redlink=1)
Có một cộng đồng người Ecuador sống ở nước ngoài khá lớn tại
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) và [Italia](/wiki/%C3%9D), cũng như trên khắp [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), [Canada](/wiki/Canada) và [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n). Ước tính [ 700.000 người đã rời khỏi Ecuador sau cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1999, và tổng cộng số người Ecuador sống ở nước ngoài khoảng 2.5 triệu. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Vùng rừng nhiệt đới ở phía đông dải núi non là nơi còn thưa thớt dân cư và chỉ chiếm khoảng 3% dân số.
Hệ thống giáo dục công cộng miễn phí và bắt buộc, và độ tuổi bắt buộc tới trường từ năm tới mười bốn. Tuy nhiên, Bộ giáo dục đã báo cáo rằng chỉ 76% trẻ em hoàn thành sáu năm học. Tại các vùng nông thôn, chỉ 10% trẻ em học lên các cấp cao hơn. Những thống kê của bộ này cho thấy con số năm học trung bình là 6.7. Ecuador có sáu mốt trường Đại học, nhiều trường trong số đó hiện cấp bằng học tiếp lên trên (graduate degree), dù chỉ 87% số khoa tại các trường đại học nhà nước có cấp bằng này. 300 Viện Cao học hiện cung cấp các khóa học nghề sau cấp ba hay huấn luyện kỹ thuật kéo dài ba năm.
## Tôn giáo[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=8)]
Xấp xỉ 68% người dân Ecuador là tín đồ
[Cơ đốc giáo La mã](/w/index.php?title=C%C6%A1_%C4%91%E1%BB%91c_gi%C3%A1o_La_m%C3%A3&action=edit&redlink=1). [[1]](http://www.sek.net/Biblioteca/DecrecimientoCreyentes.pdf) Đa số dân chúng thường thực hiện các hoạt động tôn giáo và thường xuyên tham gia lễ Mixa. Tại những vùng nông thôn Ecuador, các đức tin bản xứ và [Thiên chúa giáo](/wiki/Thi%C3%AAn_Ch%C3%BAa_gi%C3%A1o) thỉnh thoảng hợp nhất lẫn nhau. Số lượng người tự cho mình là tín đồ [Thanh giáo](/wiki/Thanh_gi%C3%A1o) ngày càng tăng.
Đa số các lễ hội và những cuộc diễu hành hàng năm dựa trên những ngày lễ tôn giáo. Trong những năm gần đây,
[Giáng sinh](/wiki/L%E1%BB%85_Gi%C3%A1ng_Sinh) ngày càng trở nên [Châu Mỹ hoá](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9_ho%C3%A1&action=edit&redlink=1), số lượng nhà trang trí các đồ Nôel và đèn màu gia tăng [. [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Có một cộng đồng
[Hồi giáo](/wiki/H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o) nhỏ với số lượng vài ngàn người. Cộng đồng [Do Thái](/wiki/Do_Th%C3%A1i) chỉ có hơn một ngàn người và chủ yếu có nguồn gốc [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) và [Italia](/wiki/%C3%9D). Cũng có một số người [Sephardic Jews](/w/index.php?title=Sephardic_Jews&action=edit&redlink=1) (Judeo-Spanish Jews).
## Văn hoá[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=9)] [Văn hoá](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a) chủ đạo của Ecuador được xác định bởi cộng đồng [mestizo](/w/index.php?title=Mestizo&action=edit&redlink=1) đa số và, như tổ tiên của họ, là một sự hòa trộn giữa các ảnh hưởng [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) và [Amerindian](/w/index.php?title=Amerindian&action=edit&redlink=1) kết hợp với các yếu tố [Châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) thừa hưởng từ những người [nô lệ](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_n%C3%B4_l%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) da đen. Các cộng đồng bản xứ Ecuador đã hòa nhập vào trong văn hóa chủ đạo ở nhiều mức độ khác nhau, nhưng một số cộng đồng vẫn đang sống theo những tư tưởng văn hóa bản địa của họ, đặc biệt tại các cộng đồng hẻo lánh thuộc [lòng chảo Amazon](/w/index.php?title=L%C3%B2ng_ch%E1%BA%A3o_Amazon&action=edit&redlink=1).
### Thể thao[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=10)]
Môn thể thao được nhiều người ưa chuộng nhất tại Ecuador, cũng như tại hầu hết quốc gia Nam Mỹ khác, là fútbol (
[bóng đá](/wiki/B%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1).) Những đội bóng chuyên nghiệp nổi tiếng nhất gồm * và Barcelona S.C.* *, thuộc Guayaquil,* [C.S. Emelec](/w/index.php?title=Club_Sport_Emelec&action=edit&redlink=1) *,* [Liga Deportiva Universitaria de Quito](/w/index.php?title=Liga_Deportiva_Universitaria_(Quito)&action=edit&redlink=1) *và* [Deportivo Quito](/w/index.php?title=Sociedad_Deportivo_Quito&action=edit&redlink=1) *(đội bóng của các lực lượng vũ trang Ecuador) thuộc Quito,* [El Nacional](/w/index.php?title=Club_Deportivo_El_Nacional&action=edit&redlink=1) *thuộc Riobamba, và* [Olmedo](/w/index.php?title=Centro_Deportivo_Olmedo&action=edit&redlink=1) *, thuộc Cuenca. Các trận đấu của* [Deportivo Cuenca](/w/index.php?title=Club_Deportivo_Cuenca&action=edit&redlink=1) [Ecuador](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Ecuador)là những sự kiện thể thao được nhiều người theo dõi nhất nước. Ecuador đã vào tới vòng chung kết của cả [FIFA World Cup](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [2002](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_v%C3%B4_%C4%91%E1%BB%8Bch_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_2002)và [2006](/wiki/FIFA_World_Cup_2006). Ecuador đã vượt qua Ba Lan và Costa Rica đứng thứ hai sau Đức tại Bảng A và lần đầu tiên trong lịch sử được vào vòng 2 và bị loại với tỷ số 0-1 trước Anh Quốc. [Futsal](/wiki/Futsal)là môn thể thao được nhiều người tham gia.
Trong những tầng lớp trung và thượng lưu thuộc xã hội Ecuador
[tennis](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t) rất được ưa chuộng, và nhiều tay vợt chuyên nghiệp Ecuador đã có tên tuổi trên đấu trường quốc tế như [Francisco Segura](/w/index.php?title=Francisco_Segura&action=edit&redlink=1), [Andrés Gómez](/w/index.php?title=Andr%C3%A9s_G%C3%B3mez&action=edit&redlink=1) và [Nicolas Lapentti](/w/index.php?title=Nicolas_Lapentti&action=edit&redlink=1). [Bóng rổ](/wiki/B%C3%B3ng_r%E1%BB%95) cũng được nhiều người ưa thích, tuy người Ecuador thích kiểu biến thể *, với 3 người chơi của Ecuavolley* [bóng rổ](/wiki/B%C3%B3ng_r%E1%BB%95). [Đấu bò](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5u_b%C3%B2)chỉ được tổ chức cho những người chuyên nghiệp tại Quito, trong những hoạt động lễ hội hàng năm kỷ niệm việc thành lập thành phố của người Tây Ban Nha, dù những biến thể không đổ máu của môn thể thao này, được gọi là *rodeos montubios*vẫn thường được tổ chức trong nhiều dịp lễ hội tại các vùng quê.
Các môn thể thao Olympic cũng được ưa chuộng đặc biệt từ khi Ecuador giành được huy chương vàng Olympic đầu tiên tại
[Olympic Games](/w/index.php?title=Olympic_Games&action=edit&redlink=1) Atlanta năm 1996, nhờ công [Jefferson Pérez](/w/index.php?title=Jefferson_P%C3%A9rez&action=edit&redlink=1), môn đi bộ 20. Các môn thể thao phi truyền thống khác như xe đạp địa hình (mountainbiking), đua xe máy, lướt ván và [paintball](/w/index.php?title=Paintball&action=edit&redlink=1) cũng đang phát triển.
### Thực phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=11)]
Thực phẩm tại Ecuador rất đa dạng, khác biệt theo độ cao cũng như theo các điều kiện canh tác. Thịt lợn, gà, thịt hay “cuy” (
[lợn guinea](/wiki/Chu%E1%BB%99t_lang_nh%C3%A0)) phổ biến tại các vùng núi và được dùng với nhiều loại ngũ cốc, khoai hay gạo khác nhau. Món ăn trên đường phố tại các vùng núi Ecuador là khoai dùng với thịt lợn quay (hornado). [Fanesca](/w/index.php?title=Fanesca&action=edit&redlink=1) cũng là một món nổi tiếng tại Ecuador, đó là một món súp được nấu trong dịp [Lent](/w/index.php?title=Lent&action=edit&redlink=1) và chế biến với 12 kiểu đậu (ví dụ đậu xanh, đậu lima, đậu lupini, đậu fava, vân vân) và sữa thường được ăn chung với cá tuyết.
Có rất nhiều hoa quả tươi ở đây, đặc biệt tại các vùng thấp. Hải sản phổ biến tại vùng bờ biển, đặc biệt là
[tôm pandan](/w/index.php?title=T%C3%B4m_pandan&action=edit&redlink=1) (prawn). Tôm và cua cũng là là những đồ ăn chính tại vùng bờ biển. [Chuối lá](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%91i_l%C3%A1&action=edit&redlink=1) và [đậu phộng](/wiki/L%E1%BA%A1c) và thực phẩm là những đồ ăn chính trong những bữa ăn vùng bờ biển, nói chung được phục vụ theo hai lượt: một "caldo", hay [súp](/wiki/S%C3%BAp), có thể là "aguado" (một loại súp loãng, thường với thịt), hay "caldo de leche", một loại súp kem rau. Món thứ hai thường là gạo, một ít thịt hay cá trong một "menestra" (bát), và salad cùng rau. [Patacones](/w/index.php?title=Patacones&action=edit&redlink=1) cũng là món thường thấy tại các bữa ăn vùng ven biển.
Một số món ăn tiêu biểu tại vùng biển là:
[ceviche](/w/index.php?title=Ceviche&action=edit&redlink=1), [pan de almidón](/w/index.php?title=Pan_de_almid%C3%B3n&action=edit&redlink=1), [corviche](/w/index.php?title=Corviche&action=edit&redlink=1), [guatita](/w/index.php?title=Guatita&action=edit&redlink=1), [encebollado](/w/index.php?title=Encebollado&action=edit&redlink=1) và [empanadas](/w/index.php?title=Empanadas&action=edit&redlink=1); tại vùng núi: [hornado](/w/index.php?title=Hornado&action=edit&redlink=1), [fritada](/w/index.php?title=Fritada&action=edit&redlink=1), humitas, [tamales](/w/index.php?title=Tamales&action=edit&redlink=1), [llapingachos](/w/index.php?title=Llapingachos&action=edit&redlink=1), [lomo saltado](/w/index.php?title=Lomo_saltado&action=edit&redlink=1), [churrasco](/wiki/Churrasco), vân vân.
Trong rừng nhiệt đới một sản phẩm lương thực chủ yếu là yuca, một loại rễ cây (cũng được gọi là
[cassava](/w/index.php?title=Cassava&action=edit&redlink=1)). Rễ có nhiều tinh bột được bóc vỏ, nấu chín, rán, hay dùng chế tạo nhiều món khác nhau. Vùng này có rất nhiều loại hoa quả.
### Nghệ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=12)]
Có nhiều nhà văn Ecuador đương đại, gồm tiểu thuyết gia
[Jorge Enrique Adoum](/w/index.php?title=Jorge_Enrique_Adoum&action=edit&redlink=1), nhà thơ [Jorge Carrera Andrade](/w/index.php?title=Jorge_Carrera_Andrade&action=edit&redlink=1), người viết tiểu luận [Benjamín Carrión](/w/index.php?title=Benjam%C3%ADn_Carri%C3%B3n&action=edit&redlink=1), nhà thơ [Fanny Carrión de Fierro](/w/index.php?title=Fanny_Carri%C3%B3n_de_Fierro&action=edit&redlink=1), tiểu thuyết gia [Enrique Gil Gilbert](/w/index.php?title=Enrique_Gil_Gilbert&action=edit&redlink=1), tiểu thuyết gia [Jorge Icaza](/w/index.php?title=Jorge_Icaza&action=edit&redlink=1) (tác giả cuốn "Huasipungo", đã được dịch ra nhiều thứ tiếng), tác giả truyện ngắn [Pablo Palacio](/w/index.php?title=Pablo_Palacio&action=edit&redlink=1) và [Jorge Queirolo Bravo](/w/index.php?title=Jorge_Queirolo_Bravo&action=edit&redlink=1), tiểu thuyết gia [Alicia Yanez Cossio](/w/index.php?title=Alicia_Yanez_Cossio&action=edit&redlink=1).
Một số họa sĩ thuộc phong trào bản xứ cũng xuất thân từ Ecuador, gồm
[Oswaldo Guayasamín](/w/index.php?title=Oswaldo_Guayasam%C3%ADn&action=edit&redlink=1) và [Eduardo Kingman](/w/index.php?title=Eduardo_Kingman&action=edit&redlink=1).
(đọc thêm
[Họa sĩ Ecuador](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Da_s%C4%A9_Ecuador&action=edit&redlink=1))
### Điện ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=13)]
Ngoài phim, có nhiều cuốn sách và tiểu thuyết dựa trên bối cảnh Ecuador, gồm tiểu thuyết viễn tưởng của Rod Glenn,
[, và tiểu thuyết viễn tưởng "Galápagos", của The King of America](http://www.thekingofamerica.co.uk) [Kurt Vonnegut](/w/index.php?title=Kurt_Vonnegut&action=edit&redlink=1).
## Vận tải[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=14)]
Ecuador có một mạng lưới
[đường cao tốc quốc gia](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_Ecuador&action=edit&redlink=1) do *Ministerio de Obras Públicas y Comunicaciones* (Bộ công trình công cộng và viễn thông) điều hành [[2]](http://www.mop.gov.ec/). [Xa lộ xuyên Mỹ](/w/index.php?title=Xa_l%E1%BB%99_xuy%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) nối các vùng phía bắc và phía nam đất nước và nối nước này với Colombia ở phía bắc, Peru ở phía nam. Chất lượng đường xá, kể cả đường chính, rất khác biệt. Có một mạng lưới xe buýt liên thành phố dày đặc trên những xa lộ đó.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=15)]
|
|
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=16)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=17)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ecuador&veaction=edit§ion=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ecuador&action=edit§ion=18)]
|Tìm thêm về
|Ecuador tại
|
|![]()
[Từ điển](//vi.wiktionary.org/wiki/Special:Search/Ecuador)ở Wiktionary ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/25px-Wikibooks-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/25px-Wikibooks-logo.svg.png)
[Sách](//vi.wikibooks.org/wiki/Special:Search/Ecuador)ở Wikibooks ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg/25px-Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg/25px-Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg.png)
[Cẩm nang du lịch](//vi.wikivoyage.org/wiki/Ecuador)ở Wikivoyage ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
[Hồ sơ](//vi.wikiquote.org/wiki/Special:Search/Ecuador)ở Wikiquote ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
[Văn kiện](//vi.wikisource.org/wiki/Special:Search/Ecuador)ở Wikisource ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
[Hình ảnh và phương tiện](//commons.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Ecuador)ở Commons ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/25px-Wikinews-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/25px-Wikinews-logo.svg.png)
[Tin tức](http://en.wikinews.org/wiki/Special:Search/Ecuador)ở Wikinews ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
[Tài liệu giáo dục](http://en.wikiversity.org/wiki/Special:Search/Ecuador)ở Wikiversity
|
|![]()
[Ecuador](//commons.wikimedia.org/wiki/Ecuador?uselang=vi) [Presidencia de la República](http://www.presidencia.gov.ec)(official government site) [Ecuador](http://dmoz.org/Regional/South_America/Ecuador/)tại [Dự án thư viện mở](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_%C3%A1n_th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_m%E1%BB%9F&action=edit&redlink=1)( [trang đề nghị](http://dmoz.org/cgi-bin/add.cgi?where=Regional/South_America/Ecuador/))
|
|
|Bộ phận của
|
|
|
[Bản mẫu:SACN](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:SACN&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Andean Community](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Andean_Community&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:Mercosur](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Mercosur&action=edit&redlink=1) [Bản mẫu:OAS](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:OAS&action=edit&redlink=1)
|
|![]()
[Ecuador](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Ecuador?uselang=vi)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1052 hit (1), cp4009 miss (0), cp4008 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Nhạc đương đại
Trong định nghĩa rộng và phổ thông,
**Nhạc Đương Đại** ( *Contemporary music*) là nhạc thời hiện tại, nhạc đương thời, là bất kỳ âm nhạc nào được viết trong ngày nay, có thể thuộc nhiều thể loại nhạc khác nhau.
Tuy nhiên, về mặt thuật ngữ âm nhạc chuyên môn và phân chia thời kỳ âm nhạc, Nhạc Đương Đại được hiểu là sự hiện đại hóa của loại Nhạc nghệ thuật (
*art music*, còn gọi là "Dòng nhạc chính thống" hay "nhạc bác học"), đặc biệt là [khí nhạc](/w/index.php?title=Kh%C3%AD_nh%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1) của dòng [nhạc cổ điển](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n) và [bán cổ điển](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_b%C3%A1n_c%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [Tây phương](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y), là sự mở rộng của [Nhạc Cổ điển Đương đại](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_C%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n_%C4%90%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) và có thể bao gồm những loại nhạc sau đây :
- Thời kỳ sau năm 1945,
*(hay còn gọi là "Trào lưu nhạc mới" -* [Âm nhạc hiện đại](/w/index.php?title=%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) *Modernism*) sau khi [Anton Webern](/wiki/Anton_Webern)qua đời (kể cả [[1]](#cite_note-1) *(* [Âm nhạc chuỗi](/w/index.php?title=%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_chu%E1%BB%97i&action=edit&redlink=1) *serial music*hay *total serial music*), *(* [Âm nhạc cụ thể](/w/index.php?title=%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_c%E1%BB%A5_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) *concrete music*, có thể là sự sắp đặt âm thanh với các tiếng động thu từ thế giới tự nhiên), *(* [Nhạc thể nghiệm](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_th%E1%BB%83_nghi%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) *experimental music*), *Nhạc phi giai điệu*hay *(* [Nhạc phi chủ âm](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_phi_ch%E1%BB%A7_%C3%A2m&action=edit&redlink=1) *atonal music*, tức là nhạc không được viết theo một giọng (gamme, key) nhất định), v.v...
- Trong ý nghĩa thâu hẹp, Nhạc Đương Đại được hiểu là
[Nhạc Cổ điển Đương đại](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_C%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n_%C4%90%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1)(sau năm 1975) , bao gồm [[2]](#cite_note-2) *(* [Âm nhạc hậu-hiện đại](/w/index.php?title=%C3%82m_nh%E1%BA%A1c_h%E1%BA%ADu-hi%E1%BB%87n_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) *post-modern music*), *(* [Nhạc âm phổ](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_%C3%A2m_ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) *spectral music*), *(* [Nhạc tối giản](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_t%E1%BB%91i_gi%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) *minimalist music*), *(* [Nhạc điện thanh](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_%C4%91i%E1%BB%87n_thanh&action=edit&redlink=1) *electro acoustical music*hay *electronic-computer music*), *(* [Nhạc ngẫu nhiên](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_ng%E1%BA%ABu_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) *aleatoric music*) v.v....
Nói chung trong nghĩa hẹp, trước hết Nhạc Đương Đại bao gồm những tác phẩm
[khí nhạc](/w/index.php?title=Kh%C3%AD_nh%E1%BA%A1c&action=edit&redlink=1) thuộc dòng nhạc chính thống của [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) đầu [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20) - những tác phẩm âm nhạc phủ nhận hệ thống giọng điệu đã tồn tại gần 3 thế kỷ . Nhạc Đương Đại hiểu theo nghĩa này là nhạc được phát triển lên từ âm nhạc cổ điển, gồm các dòng nhạc soạn cho dàn nhạc giao hưởng, cho hòa tấu hoặc độc tấu nhạc cụ, cho dàn hợp xướng [3] . [[4]](#cite_note-4)
Trong bối cảnh Nhạc phổ thông, từ ngữ Nhạc Đương Đại đôi khi được đùng để mô tả vài xu hướng nhạc đương thời
. Các loại hình [5] [nhạc Pop](/wiki/Pop)(Nhạc phổ thông), [nhạc Jazz](/wiki/Jazz)của thập niên 80 và 90, tuy có thể coi là đương đại trong thời kỳ đó, nhưng sẽ không còn được xem là đương thời trong [thế kỷ 21](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_21)hiện tại. Với tốc độ tăng trưởng nhanh chóng của ngành công nghiệp âm nhạc, đặc biệt trong 5 năm gần đây đã giới thiệu nhiều thể loại nhạc chưa bao giờ nghe nói tới trước đó. Do đó, thuật ngữ *Nhạc Đương Đại*còn có thể được định nghĩa thay đổi, theo xu hướng thị trường hiện nay.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=1)] **Du Noyer, Paul (ed.) (2003), "Contemporary" in** [^](#cite_ref-1) *The Illustrated Encyclopedia of Music*. Flame Tree.p.272. [ISBN 1-9040-4170-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1904041701) **Leon Botstein: "Modernism" ¶9** [^](#cite_ref-2) *Grove Music Online*ed. L. Macy (Accessed 28 April 2007), < [http://www.grovemusic.com](http://www.grovemusic.com)> **Hữu Thịnh,** [^](#cite_ref-khndd_3-0) [Những khuynh hướng âm nhạc đương đại](http://giaidieuxanh.com.vn/bantronamnhac/2004/01/46199/), Giai Điệu Xanh 29/01/2004 [^](#cite_ref-4) [Hiểu “nhạc đương đại” như thế nào?](http://nhacvietplus.com.vn/vn/phongcach/366/index.aspx) **Claudia J. Scroccaro** [^](#cite_ref-5) [Contemporary, Modern, or Current Music?](http://www.musicalwords.it/2008/05/29/contemporary-music-modern-music-music-of-today-by-claudia-scroccaro/)on [www.musicalwords.it](http://www.musicalwords.it/)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A1i&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%A1c_%C4%91%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit§ion=2)]
- Hữu Thịnh,
[Những khuynh hướng âm nhạc đương đại](http://giaidieuxanh.com.vn/bantronamnhac/2004/01/46199/) [Tiếp tục câu chuyện về Nghệ thuật trình diễn và Âm nhạc](http://giaidieuxanh.com.vn/bantronamnhac/2004/03/54441/)
- Vũ Nhật Tân,
[Hiểu “nhạc đương đại” như thế nào?](http://nhacvietplus.com.vn/vn/phongcach/366/index.aspx) [Góc Nhạc Cổ Điển](http://www.vietbao.com/?ppid=75&pid=59&nid=89380) [Tuyển tập : Nhạc Đương Đại khai phá & Lý luận âm nhạc](http://5nam.ttvnol.com/f_96/338526.ttvn) [Bản chất và nguồn gốc của chủ nghĩa hậu-hiện đại âm nhạc](http://giaidieuxanh.com.vn/lyluanphebinh/2004/01/43827/)
- Trần Quang Hải,
[Vài nhạc sĩ Việt Nam viết nhạc đương đại](http://www.tuanpham.org/tqh-nhacsivn.htm)

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1066 frontend miss (0)