markdown:
67 trang
Lượt xem: 1039
Download: 661
# Đề tài: Tín dụng và rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại
Chia sẻ:
[muathulamebay](http://tailieu.vn/user/muathulamebay)
Ngày nay hệ thống ngân hàng thương mại là bộ phận không thể tách rời, tồn tại tất yếu trong đời sống kinh tế xã hội. Trình độ phát triển của một hệ thống ngân hàng của một quốc gia phản ánh trình độ phát triển kinh tế của nước đó. Các thông tin liên quan đến hoạt động ngân hàng là mối quan tâm hàng đầu của chính phủ, của các doanh nghiệp, của tầng lớp dân cư .
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Thể loại:
[Luận Văn - Báo Cáo](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/)» [Tài Chính - Ngân Hàng](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/tai-chinh-ngan-hang/)
## Chủ đề liên quan:
**Nội dung Text: Đề tài: Tín dụng và rủi ro trong hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại**
TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TRONG
ĐỀ TÀI:
HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN
HÀNG THƯƠNG MẠI
……….., tháng … năm …….
CHƯƠNG I
TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN
DỤNG CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
I-MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN TRONG HOẠT ĐỘNG TÍN DỤNG CỦA NGÂN
HÀNG THƯƠNG MẠI :
1. Khái quát về ngân hàng thương mại :
1.1. Khái niệm về ngân hàng thương mại và quá trình phát triển của
hệ thống ngân hàng thương mại ở Việt Nam :
Ngày nay hệ thống ngân hàng thương mại là bộ phận không thể tách rời,
tồn tại tất yếu trong đời sống kinh tế xã hội. Trình độ phát triển của một hệ
thống ngân hàng của một quốc gia phản ánh trình độ phát triển kinh tế của
nước đó. Các thông tin liên quan đến hoạt động ngân hàng là mối quan tâm
hàng đầu của chính phủ, của các doanh nghiệp, của tầng lớp dân cư .
Hình thức sơ khai của ngân hàng thương mại xuất hiện từ trước khi có
chủ nghĩa tư bản, cùng với thời gian hính thức này ngày càng được hoàn
chỉnh hơn, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của khách hàng .
Ngân hàng thương mại được biết đến ngân hàngư một trung gian tài
chính, một tổ chức kinh doanh tiền tệ .Trong nền kinh tế chỉ huy, mọi hoạt
động đều do sự áp đặt của Nhà nước, hệ thống ngân hàng tồn tại dưới hình
thức là hệ thống ngân hàng một cấp, trong đó Nhà nước vừa quản lý vừa kinh
doanh tiền tệ . Các ngân hàng hoạt động theo chỉ tiêu pháp lệnh của Nhà
nước đề ra nên thường là ngân hàng thương mại đứng ngoài sản xuất và ít có
tác động đến sản xuất . Gần đây các căn bệnh do tác động của quản lý ngân
hàng yếu kém gây ra như quản lý sản xuất lỏng lẻo, định hướng đầu tư lệch
lạc... là tiếng chuông cho các nước có nền kinh tế chỉ huy .
Trước năm 1986, Việt Nam chỉ có một ngân hàng duy nhất _ngân hàng
Nhà nước, vừa thực hiện chức năng phát hành tiền,quản lý về tín dụng, vừa
cho vay tín dụng trực tiếp đối với các tổ chức kinh tế.
Vốn cho vay của ngân hàng chủ yếu là vốn ngân sách chuyển sang (30%
vốn định mức của các xí nghiệp ) và một phần vốn nhàn rỗi trên các tài khoản
thanh toán của các tổ chức kinh tế và vốn huy động bằng tiền gửi tiết kiệm
của dân chúng.
1
Ngân hàng thực hiện cho vay hoàn toàn theo kế hoạch. Kế hoạch cho
vay của ngân hàng có hai loại (kế hoạch cho vay trong định mức(phần 30%
từ bộ tài chính chuyển sang ) và kế hoạch cho vay ngoài định mức khi doanh
nghiệp có nhu cầu vốn vượt định mức.
Lãi suất cho vay trong định mức rất thấp và được hạch toán vào chi phí
giá thành. Lãi suất cho vay ngoài định mức cao hơn và hạch toán vào lợi
nhuận trước khi nộp thuế ngân sách.
Từ tháng 7/1986, Việt Nam bắt đầu thực hiện đổi mới ngân hàng Nhà
nước Việt nam coi đổi mới ngân hàng là một khâu đột phá trong cuộc đổi
mới kinh tế với nội dung cơ bản là :tách ngân hàng Nhà nước (với hệ thống
tổ chức 3 cấp quản lý theo hành chính nhà nước :trung ương, thành phố, quận
huyện) thành 2 loại : Ngân hàng nhà nước, thực hiện phát hành tiền và quản
lý Nhà nước về tiền tệ, tín dụng và dacha vụ ngân hàng, thực hiện hạch toán
độc lập.
Thời kỳ từ 1987-1990 có 4 ngân hàng chuyên doanh thuộc kinh tế nhà
nước : ngân hàng công thương, ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông
thôn, ngân hàng ngoại thương, ngân hàng đầu tư và phát triển. Các ngân hàng
này có hệ thống từ 2 đến 3 cấp . Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông
thôn có hệ thống 3 cấp :trung ương, các chi nhánh tỉnh, thành phố và chi
nhánh quận huyện. Còn lại các ngân hàng khác có hệ thống 2 cấp: trung ương
và các chi nhánh tỉnh, thành phố hoặc khu vực.
Từ giữa năm 1990, khi Nhà nước ban hành 2 pháp lệnh về ngân hàng (
pháp lệnh về ngân hàng nhà nước và pháp lệnh về ngân hàng thương mại,
ngân hàng đầu tư và phát triển và hợp tác xã tín dụng ) thì các ngân hàng liên
doanh với nước ngoài và các chi nhánh ngân hàng nước ngoài thành lập và
tăng đáng kể.
Tháng 12/1997, Luật ngân hàng và các tổ chức tín dụng của Việt nam đã
được quốc hội thông qua, đề cập đến ngân hàng và các hoạt động của nó như
sau : ” Ngân hàng là các pháp nhân kinh doanh tiền tệ có thể thực hiện toàn
bộ hoạt động ngân hàng và các hoạt động khác có liên quan “, “ hoạt động
ngân hàng là hoạt động kinh doanh tiền tệ với nội dung thường xuyên là nhận
tiền gửi của khách hàng và sử dụng số tiền này để cấp tín dụng và các dacha
vụ thanh toán “.
1.2. Các nghiệp vụ chủ yếu của ngân hàng thương mại :
1.2.1.Huy động vốn :
2
Đây là nghiệp vụ cơ bản, đầu tiên chủ yếu của ngân hàng thương mại,
mà qua các nghiệp vụ này thí các nghiệp vụ khác của ngân hàng thương mại
mới có khả năng thực hiện được .Ngân hàng thương mại có thể huy động vốn
nhàn rỗi trong xã hội bằng cách nhận tiền gửi của các cá nhân và các tổ chức
kinh tế qua các hình thức như tiền gửi có kỳ hạn, tiền gửi không kỳ hạn, tiền
gửi tiết kiệm. Ngoài ra khi cần thêm vốn, ngân hàng có thể huy động vốn
bằng cách phát hành các chứng chỉ tiền gửi, các trái phiếu ngân hàng hay vay
vốn của ngân hàng nhà nước và các tổ chức tín dụng khác.
Tuy nhiên, ngân hàng phải thu hút vốn trên cơ sở vốn tự có. Vốn tự có
được coi là nền tảng cơ bản để chống đỡ các rủi ro trong kinh doanh. Tỷ
trọng giữa vốn huy động và vốn tự có được quy định cụ thể trong luật ngân
hàng mỗi nước, ở Việt nam các ngân hàng thương mại không được phép huy
động vốn quá 20 lần vốn tự có.
1.2.2. Tín dụng và đầu tư :
Đây là nghiệp vụ kinh doanh mang lại lợi nhuận chủ yếu cho ngân hàng
thương mại . Ngân hàng thương mại dùng vốn huy động để cho vay từ đó thu
lợi nhuận trên cơ sở chênh lệch lãi suất giữa vốn huy động và voón cho vay.
Thực hiện nghiệp vụ này, các ngân hàng thương mại đã thực hiện chức năng
kinh doanh của mình nhưng đồng thời cũng đóng góp lợi ích cho xã hội như
mở rộng vốn đầu tư, gia tăng sản phẩm xã hội, cải thiện đời sông nhân dân
...Tín dụng có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế thông qua hoạt động
cho các ngành, các lĩnh vực trong nền kinh tế như công nghoiệp, nông
nghiệp, xây dựng cơ bản...đồng thời, đây cũng là hoạt động chứa đựng nhiều
rủi ro nhất, do vậy hạn chế rủi ro tín dụng là vấn đề bức thiết luôn được các
ngân hàng quan tâm .
1.2.3. Các hoạt động khác :
Ngoài các nghiệp vụ cơ bản trên, ngân hàng thương mại còn tiến hành
các hoạt động dịch vụ để đáp ứng mọi nhu cầu của khách hàng và tăng lợi
nhuận cho ngân hàng như:
- Dịch vụ thanh toán và chuyển tiền.
- Dịch vụ môi giới và đại lý, uỷ thac mua bán chứng khoán.
- Dịch vụ bảo quản và quản lý tài sản, chứng từ có giá .
- Dịch vụ trung gian mua bàn trên thị trường ngoại hối .
Thông qua các hoạt động này, ngân hàng nhận được khoản thu nhập
dưới hình thức và hoa hồng.
3
Có thể nói rằng, các nghiệp vụ của ngân hàng có quan hệ chặt chẽ với
nhau . Nghiệp vụ huy động vốn quyết định quy mô phạm vi hoạt động của
ngân hàng. Nghiệp vụ cho vay ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh doanh
của ngân hàng và nó chỉ có thể thực hiện trên cơ sở nguồn vốn được huy
động. Ngiệp vụ trung gian phát triển sẽ thu hút được thêm nhiều khách hàng,
tạo điều kiện mở rộng hoạt động huy động tiền gửi và cho vay. Mỗi nfghiệp
vụ đều là tiền đề, điều kiện để duy trì và phát triển các nghiệp vụ khác. Tuy
nhiên, nghiệp vụ tín dụng vẫn là nghiệp vụ quan trọng quyết định kết quả
kinh doanh cảu ngân hàng thương mại .
2. Khái niệm, bản chất và vai trò của tín dụng :
2.1. Khái niệm, bản chất và lịch sử hình thành tín dụng.
Tín dụng là một phạn trù kinh tế tồn tại qua các hình thái xã hội khác
nhau. Hiểu một cách thông thường nhất, tín dụng là sự vay mượn . Cho đến
nay, người ta vẫn chưa có sự thống nhất trong việc đưa ra một khái niệm đầy
đủ về tín dụng .
Thao quan niệm truyền thống, tín dụng là mối quan hệ trong đó một
người chuyển qua người khác quyền sử dụng một lượng giá trị hoặc hiện vật
nào đó với những điều kiện nhất định mà hai bên thoả thuận.
Theo hai nhà kinh tế học người Đức Situkh và Zahriga trong quyển “Sổ
tay tín dụng “(Nhà xuất bản Drth.Galler 1975 ) thì cho rằng : tín dụng phát
sinh khi người này cho người kia ( con nợ ) sử dụng một số tiền nhất định,
khi đến hạn trả nợ, con nợ phải hoàn trả cho chủ nợ toàn bộ số tiền đã cho
vay kèm theo một khoả lãi mà hai bên đã thỏa thuận .
Cònn Lippeg trong “Những kiến thức cơ bản của các nhà ngân hàng“
cho rằng tín dụng là cho vay lấy lãi trên toàn bộ số tiền hoàn trả đúng hạn.
Đứng trên nghiệp vụ cho vay ngân hàng ngày nay, người ta quan niệm
rằng cấu thành một nhiệp vụ tín dụng là tất cả các động tác mà một người
đưa vốn hoặc hứa đưa vốn cho người khác sử dụng có cam kết bằng chữ ký
cho người này như bảo đảm, bảo chứng hay bảo lãnh có thu tiền .
Để hiểu rõ hơn bản chất và nội dung của tín dụng chúng ta xem xét quá
trình phát triển của quan hệ này qua từng giai đoạn .
Quan hệ tín dụng hình thành từ khi xuất hiện sản xuất hàng hoá, bắt đầu
có sự phân công lao động xã hội và sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất. hình
thức sơ khai của quan hệ tín dụng là cho vay nặng lãi. Mục đích của người đi
4
vay là để duy trì cuộc sống sinh hoạt chứ không phải để phát triển sản xuất.
Đặc điểm của tín dụng thời kỳ này là không phục vụ phát triển sản xuất .
Khi chuyển sang thời kỳ tư bản chủ nghĩa, nền kinh tế đòi hỏi phải có
một số tư bản lớn để phát triển sản xuất kinh doanh. Lúc này, mức lãi suất
cao của hình thức nặng lãi không khuyến khích được các nhà tư bản vay tiền
để sản xuất kinh doanh dẫn đến cản trở đến sự phát triển của nền kinh tế . Do
đó, hình thức tín dụng nặng lãi ngày càng bị thu hẹp lại đồng thời xuất hiện
hình thức tín dụng mới phù hợp hơn – tư bản cho vay ra đời.Đặc điểm của tư
bản cho vay là người đi vay sử dụng vốn vay để đầu tư vào sản xuất với mục
đích tạo ra giá trị thặng dư . Nguồn vốn cho vay không dừng lại ở tiền dư
thừa của người giàu có mà bao gồm cả khối lượng vốn nhàn rỗi trong toàn xã
hội. Trong điều kiện phát triển mạnh của các hình thái tín dụng cần thiết phải
có một cơ quan trung gian đứng ra làm nghiệp vụ tín dụng, ngân hàng ra đời
đáp ứng yêu cầu đó hình thành nên tín dụng ngân hàng.
Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín dụng giữa ngân hàng với các tổ chức
kinh tế và các các nhân. Trong thực tế hoạt động tín dụng rất phong phú và
đa dạng nhưng bất kỳ hình thức tín dụng nào cũng có hai giai đạon : ngưòi
cho vay chuyển giao vốn cho người đi vay sử dụng trong một thời gian nhất
định, và sau khi đến thời hạn do hai bên thoả thuận người đi vay sẽ trả lại cho
người cho vay một khoẩn giá trị lớn hơn, phần tăng thêm gọi là tiền lãi.
2.2.Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với nền kinh tế quốc dân
Thứ nhất, tín dụng ngân hàng thúc đẩy sự ra đời và phát triển của các
doanh nghiệp, không chỉ là các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế
khác.Tín dụng thúc đẩy sự ra đời của các thành phần kinh tế theo mục tiêu
phát triển kinh tế của đất nưóc.
Tín dụng ngân hàng tham gia vào toàn bộ quá trình sản xuất, lưu thông
hàng hoá, ngay cả những hoạt động dịch vụ, phi sản xuất cũng không thể tách
ly sự hỗ trợ của tín dụng ngân hàng .
Với các ngành sản xuất, chế biến, khai thác... để đảm bảo sản xuất ổn
định cần thiết phải có vốn để dự trữ nguyên, nhiên vật liệu, thành phẩm,bù
đắp các chi phí sản xuất ...Đồng thời để không ngừng nâng cao năng suất lao
động, chất lượng sản phẩm,tìm kiếm lợi thế trong cạnh tranh các doanh
nghiệp buộc phải thường xuyên cải tiến máy móc thiết bị, đổi mới công
nghệ,đặc biệt trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển như vũ bão như hiện
nay . Tất cả những công việc đó sẽ không thể thực hiện được nếu như thiếu
sự hỗ trợ của ngân hàng thông qua hoạt động tín dụng .
5
Trong lĩnh vực lưu thông, để đảm bảo đưa được hàng hoá từ người sản
xuất đến ngưòi tiêu dùng, các doanh nghiệp cần có vốn để dự trữ khối lượng
hàng hoá cần thiết, trang trải các chi phí lưu thông, thuế ... Hơn nữa, để mở
rộng sản xuất kinh doanh các doanh nghiệp cần phải dự trữ khối lượng hàng
hoá lớn về chủng loại phong phú , nhưng thông thường doanh nghiệp không
có nhiều vốn lưu động. Vì vậy, để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp cần
đến sự hỗ trợ của tín dụng ngân hàng.
Với các doanh nghiệp dịch vụ như vận tải, khách sạn , du lịch ... sẽ hoạt
động ra sao nếu như có vốn của ngân hàng tham gia vào đầu tư xây dựng,
trang thiết bị vật chất, phương tiện vận tải ...Khi bước vào kinh doanh trong
lĩnh vực này đòi hỏi vốn rất lớn nên hầu hết các doanh nghiệp đều cần đến
tín dụng ngân hàng và xem nó như là một trong những nguồn vốn có thể huy
động cho mục đích kinh doanh của doanh nghiệp .
Nói chung, một trong những nguồn vốn quan trọng để bổ sung vốn lưu
động và vốn cố định cho các chủ doanh nghiệp là vốn tín dụng ngân hàng vì
nếu chỉ dựa vào vốn tự có quá ít ỏi, không đủ sức cạnh tranh và phát triển
trong nền kinh tế thị trường .Tín dụng ngân hàng sẽ là nguồn vốn tài trợ quan
trọng cho các dự án kinh doanh của các doanh nghiệp .
Thứ hai, tín dụng là ngân hàng là đòn bẩy kinh tế để thực hiện tái sản
xuất mở rộng, ứng dụng công nghệ, lỹ tuật tiên tiến hiện đại, nâng cao năng
suất và hiệu quả kinh tế, tạo ra niều sản phẩm hàng hóa tiêu dùng nội địa và
xuất khẩu. Ngân hàng với chức năng tiêu dùng vốn , tập trung nguồn vốn từ
trong và ngoài nước đã phần nào đáp ứng nhu cầu về vốn cho nền kinh tế .
Tín dụng ngân hàng trở thành đòn bẩy quan trọng nhất trong , giúp các nhà
sản xuất kinh doanh thực hiện quá trình tái sản xuất mở rộng và ứng dụng
công nghệ để cạnh tranh thắng lợi trên thị trường.
Thứ ba, tín dụng ngân hàng là công cụ tài trợ cho các dự án tạo công ăn
việc làm, tăng thu nhập, thực hiện mục tiêu xoá đói giảm nghèo và các
chương trình, dự án mang tính xã hội khác .
Muốn nâng dần thu nhập bình quân đầu người,giải quyết việc làm không
chỉ dựa vào quỹ ngân sách nhà nước hoặc trông chờ vào các khoản vay nước
ngoài . Tín dụng ngân hàng thực sự giữ vai trò trong việc đầu tư cho các dự
án có ý nghĩa kinh tế xã hội để giải quyết những vấn đề như vậy .
Thứ tư, tín dụng ngân hàng thúc đẩy quá trình tích tụ tập trung vốn sản
xuất mở rộng quá trình phân công lao động xã hội và hợp tác kinh tế trong
nước và quốc tế . Các doanh nghiệp, các công ty làm ăn có hiệu quả và uy tín
6
được ngân hàng tập trung đầu tư vốn tạo đà mở rộng quy mô sản xuất và thị
trường tiêu thụ .Tín dụng ngân hàng sẽ thúc đẩy nhanh chóng quá trình tập
trung và tích luỹ vốn, tạo cho các doanh nghiệp đủ điều kiện hợp tác liên
doanh với các tập đoàn kinh tế nước ngoài, đưa nước ta hội nhập với nền
kinh tế thế giới.
Thứ năm, thông qua hoạt động tín dụng ngân hàng, nhà nước có thể
kiểm soát các hoạt động sản xuất kinh doanh trong nền kinh tế để đề ra các
biện pháp chính sách quản lý kinh tế và pháp lý phù hợp . Nhà nước có thể
điều chỉnh cơ cấu kinh tế và hoạt động của các thành phần kinh tế thông qua
các chính sách ưu đãi vềlãi xuất và các điều kiện cho vay cho các doanh
nghiệp đầu tư sản xuất theo mục tiêu định hướng kinh tế của nhà nước .
Phát huy vai trò của tín dụng ngân hàng để đạt được mục tiêu phát triển
là một nhiệm vụ hàng đầy khó khăn và đã là mục tiêu lớn trong hoạt động
kinh doanh của các ngân hàng thương mại nói chung và của chi nhánh ngân
hàng nói riêng .
II- RỦI RO TRONG TÍN DỤNG TRONG HOẠT ĐỘNG KINH DOANH CỦA CÁC
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.
1. Khái niệm rủi ro.
Nhiều nhà kinh tế học đã định nghĩa “ rủi ro “ theo các cách khác nhau .
Frank Knight , một học giả người Mỹ đầu thế kỷ 20 định nghĩa “rủi ro là
sự bất trắc có thể đo lường được “. Alain Willet cho rằng ” rủi ro là sự bất
trắc có thể liên quan đến biến cố không mong đợi “. Còn Irving Perfer lại nói
“ rủi ro là tổng hợp của những sự ngẫu nhiên có thể đo lường bằng xác suất “.
Một nhà kinh tế học người Anh là Marilic Hurt Carty quan niệm “ rủi ro là
tình trạng trong đó các biến cố xảy ra trong tương lai có thể xác định được “.
Theo ông “ kinh nghiệm hoạt động của một doanh nghiệp có thể cung cấp
chứng cứ của tần số các biên cố riêng biệt trong qua skhứ và do đó cho phép
các nhà quản trị doanh nghiệp xác định được phân bố xác suất xuất hiện các
biến cố trong tương lai . Như vậy, các định nghĩa tuy có khác nhau nhưng
đều thống nhất ở một nội dung coi rủi ro là sự bất trắc khoong mong đợi, gây
ra thiệt hại và có thể đo lường được .
Chính vì rủi ro gây ra mất mát thiệt hại nên không ai mong đợi. Song rủi
ro là những bất trắc vì thế không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của con
7
người . Tuy nhiên rủi ro lại có thể đo lường được và đây chính là cánh cữa hé
mở cho các nhà kinh doanh đi vào thế giới rủi ro để tìm kiếm vận may . Canh
tranh là đặc tính cố hữu của nền kinh tế thị trường và cạnh tranh thường
mang lại rủi ro cho 1 bên nhất định . Vậy muốn thắng lợi trong cạnh tranh,
muốn tồn tại và phát triển, các nhà kinh doanh phải tiên lượng trước xem cái
gì đang chờ đón để có được những giải pháp ngăn ngừa, chấp nhận rủi ro ở
mức hợp lý chứ không phỉa run sợ, né tránh rủi ro .
2. Tác hại của rủi ro trong kinh doanh của ngân hàng thương mại :
2.1. Đối với bản thân ngân hàng:
Rủi ro xảy ra có ảnh hưởng trực tiếp đến kinh doanh của ngân hàng, ảnh
hưởng đến nguồn thu nhập , lợi nhuận ngân hàng, thậm chí ngân hàng phải
lấy vốn tự có của mình để bù đắp các khoản thiếu hụt do rủi ro gây ra, lúc đó
khả năng thanh toán của ngân hàng kém đi và lòng tin của khách hàng không
còn nữa, người gửi tiền muốn rút tiền đề tránh rủi ro cho chính bản thân họ
và người vay không muốn vay ở đó nữa, họ chuyển sang ngân hàng khác. Vì
vậy, khi rủi ro ở mức nhỏ, ngân hàng có thể bù đắp bằng lợi nhuận kinh
doanh hoặc bị lỗ, nhưng rủi ro ở mức độ nghiêm trọng, nguồn vốn tự có của
ngân hàng không đủ để bù đắp thiệt hại, tất yếu sẽ dẫn ngân hàng đến bờ vục
của sự phá sản . Như vậy rủi ro có thể làm đảo lộn thành quả hoạt động nhiều
năm, thậm chí trở thành vấn đề sống còn của ngân hàng.
2.2. Đối với nền kinh tế :
Ngân hàng hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh tiền tệ tín dụng với tư
cách là trung gian của đời sống kinh tế , nó có quan hệ trực tiếp và thường
xuyên với các tổ chức kinh tế , vì vậy kinh doanh ngân hàng gặp phải rủi ro
tất yếu sẽ gây ra những ảnh hưởng đối với nền kinh tế và đời sống kinh tế xã
hội .Rủi ro làm cho lợi nhuận ngân hàng giảm, từ đó ngân hàng không có khả
năng đáp ứng nhu cầu về vốn cho khách hàng và chi trả chậm đối với người
cho vay. Vì vậy, xét trong nền kinh tế, rủi ro làm cho sản xuất bị đình trệ, các
doanh nghiệp phải đóng cửa, hàng hoá không đủ đáp ứng nhu cầu của thị
trường, tới một chừng mực nào đó làm giá cả hàng háo tăng vọt, đó chính kà
một trong những nguyên nhân của lạm phát. Mặt khác, các ngân hàng thường
lập một hệ thống chặt chẽ có mối liên hệ với nhau, khi một ngân hàng gặp
phải rủi ro có nguy cơ dẫn đến phá sản dễ dàng kéo theo tình trạng khủng
hoảng của cả hệ thống ngân hàng, gây mất ổn định trên thị trường tiền tệ. Đặc
biệt trong điều kiện nền kinh tế phát triển, mọi hoạt động thanh toán giao
dịch của khách hàng đều được thực hiện qua ngân hàng, các doanh nghiệp
sông chủ yếu nhờ vốn ngân hàng, nên khi ngân hàng gặp rủi ro lớn có thể gây
8
chậm trễ trong công tác thanh toán của khách hàng, làm cản trở trực tiếp quá
trình chu chuỷen vốn , tất yếu làm giảm lợi nhuận kinh doanh của doanh
nghiệp .
2.3. Đối với khách hàng :
Nếu rủi ro xảy ra từ phía ngân hàng, khách hàng có thể mất vốn dẫn đến
khó khăn trong sản xuất kinh doanh .
Mặt khác nếu rủi ro xảy ra đối với chính khách hàng, các khoản nợ của
họ sẽ trở thành các khoản nợ khó đòi, gây khó khăn và ảnh hưởng đến quan
hệ của họ đối với ngân hàng. Khi đó khách hàng cần vốn họ buộc phải quan
hệ với các ngân hàng khác và phải chịu một khoảng thời gian tìm hiểu gây trì
hoãn cho quá trình sản xuất . Đông thời, nếu rủi ro lớn, chính họ sẽ bị phá sản
.
3. Các loại rủi ro trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng
thương mại :
Không một loại hình doanh nghiệp nào mà không phải đối đầu với nguy
cơ rủi ro trong quá trình hoạt động kinh doanh . Nhưng với các dặc điểm ,
đặc thù của ngân hàng thương mại có thể kết luận hoạt động kinh doanh
trong lĩnh vực tiền tệ –tín dụng của ngân hàng gặp phải nguy cơ rủi ro cao
hơn cả . Người ta có thể khái quát các loại rủi ro của một ngân hàng thương
mại như sau :
Rủi ro tổng hợp
Rủi ro rủi ro Rủi ro Rủi ro Rủi ro Rủi ro
tín lãi suất nguồn hối trong thuần
dụng vốn đoái thanh tuý
toán
3.1. Rủi ro tín dụng : ro mất khả năng thành
Rủi
toán
Đó là loại rủi ro khi người vay không trả được nợ ngân hàng . Đây là
loại rủi ro lớn nhất , thường (rủi ro vơ nợ) và gây thiệt hại nhiều nhất cho
xuyên xảy ra
ngân hàng thương mại . Hoạt động chủ yếu của ngân hàng thương mại là hoạt
động tín dụng đầu tư . Thông thường đối với các ngân hàng trên thế giới nó
mang lại 2/3 phần thu nhập , còn ở Việt nam là 90 % thu nhập của ngân hàng
thương mại . Tuy mang lại nhiều thu nhập nhưng trong lĩnh vực này nếu gặp
9
rủi ro thì hậu quả lại rất lớn, nhiều khi dẫn đến một ngân hàng. “Các khoản
tiền cho vay CÓ xác suất vỡ nợ cao hơn các tài sản CÓ khác nên ngân hàng
thu được lợi tức cao nhất nhờ vào các món cho vay “. Bất cứ một rủi ro nào
của người đi vay đều có thể đưa đến rủi ro tín dụng cho ngân hàng . Vì vậy
quản lý và ngăn ngừa rủi ro tín dụng là công việc khó khăn và phưc tạp
không chỉ là riêng trách nhiệm của cán bộ tín dụng. Muốn phòng ngừa và hạn
chế rủi ro tín dụng có hiệu quả, nhất thiết phải có sự phối hợp giữa các
ngành, phải có những giải pháp đồng bộ hữu hiệu cả về môi trường kinh tế,
cơ chế nghiệp vụ , công tác tổ chức, đào tạo cán bộ ... và các nguyên tắc thực
thi các giải pháp đó.
3.2.Rủi ro nguồn vốn :
Loại rủi ro thường xảy ra do thừa hoặc thiếu vốn .
3.2.1. Rủi ro do thừa vốn (rủi ro do bị đọng vốn):
Một trong những khoản mục cầu thành nên những nghiệp vụ của một
ngân hàng thương mại là nguồn tiền gửi của các tổ chức kinh doanh , cá nhân
mà ngân hàng có thể nhận được . Đây chính là nghiệp vụ huy động vốn và sẽ
là vốn hoạt động chủ yếu của ngân hàng . Vốn tự có chiếm tỷ lệ nhỏ .Nếu vì
lý do nào đó, nguồn vốn bị ứ đọng, không thể cho hoặc không thể chuyển
sang các loại tài sản Có khác để sinh lời thì sẽ dẫn đến tồn đọng số tiền dự trữ
quá mức không sinh lãi mà đến kỳ hạn thì vẫn phải trả lãi cho số vốn huy
động, vẫn phải trang trải chi phí nghiệp vụ ... và kết quả là sự thua lỗ trong
kinh doanh . Nếu tình trạng này kéo dài mà ngân hàng không khắc phục thì
sẽ dẫn đến đóng cửa ngân hàng .
Nguyên nhân đãn đến thừa vốn là do cơ cấu lãi suất không hợp lý, tình
hình kinh tế xã hội không ổn định, công tác tiếp thị, thu hút ngân khách hàng
kém hiệu quả... Vì vậy để khắc phục loại rủi ro này ngân hàng phải tìm kiếm
biện pháp ngăn chặn từ các nguyên nhân trên .
3.2.3. Rủi ro do thiếu vốn:
Rủi ro này xảy ra khi ngân hàng không đáp ứng nhu cầu cho vay và đầu
tư, thậm chí không đáp ứng nhu cầu thanh toán của khách hàng. Rủi ro này
phát sinh từ chức năng chuyển hoá các kỳ hạn sử dụng vốn và nguồn vốn của
các ngân hàng thương mại . Ngoài ra có thể vì lý do nào đó về chính trị, biến
động giá cả, uy tín ngân hàng giảm sút mà hàng loạt khách hàng đồng loạt rút
tiền, vượt quá khả năng quỹ bảo đảm thanh táon khiến co ngân hàng không
đủ tiền để chi trả tại một thời điểm . Trường hợp này ngân hàng bị thiệt hại
do mất tiền lãi hoặc chi phí cho việc thu lại các món vay chưa đến hạn, bán
10
lại các chứng khoán, vay tái chiết khấu ngân hàng nhà nước và các ngân hàng
thương mại khác, hậu quả nặng hơn, có thể vỡ nợ.
3.3. Rủi ro lãi suất:
Lãi suất là “chi phí để vay hoặc giá phải trả để thuê vốn trong một thời
gian nào đó”. Trong cơ chế thị trường, lãi suất của ngân hàng thương mại
được hình thành trên cơ sở lãi suất thị trường nên luôn biến động. Hiện
tượng này có thể gây ra tổn thất cho các ngân hàng thương mại. Chẳng hạn,
khi ngân hàng đã kí một hợp đồng cho vay với một kì hạn lãi suất cố định
nhưng sau đó lãi suất thị trường lại tăng lên hoặc khi ngân hàng đã nhận
khoản tiền gửi với lãi suất cố định song lãi suất thị trường lại giảm xuống
thì ngân hàng đều phải chịu rủi ro do các chênh lệch biến động lãi suất đó.
Ngoài ra sự giảm sút giá trị đồng tiền trong thời gian cho vay sẽ dẫn đến tình
trạng mặc dù lãi suất cho vay không thay đổi nhưng lãi suất thực tế sẽ giảm
sút. Giá trị thực tế vốn và lãi ngân hàng thu về thấp hơn so với vốn ban đầu
bỏ ra. Rủi ro càng làm cho kinh doanh ngân hàng bị thua lỗ.
3.4. Rủi ro hối đoái:
Xuất phát từ định nghĩa “tỷ giá hối đoái là giá cả một đồng tiền tính ra
một đồng tiền khác” nên tỷ giá cũng là một loại giá cả và cũng luôn biến
động.
Rủi ro hối đoái sảy ra khi tỷ giá hôi đoái biến động, ngân hàng nắm giữ
các chứng khoán, các khoản vay mượn ngaọi tệ, hoặc giữ ngoại tệ tiến mặt có
thể gặp rủi ro khi tỷ giá biến động theo hướng bất lợi.
3.5. Rủi ro trong thanh toán:
Rủi ro phát sinh trong quá trình thanh toán có thể do sai sót nghiệp vụ,
bị lợi dụng trong thanh toán điện tử, thanh toán séc hoặc trong trường hợp
ngân hàng đã thanh toán trước nhưng có thể sẽ không nhận được tiền từ bên
đối tác.
3.6. Rủi ro thuần tuý:
Đó là loại rủi ro do thiên tai gây ra như bão lụt, động đất, hoả hoạn, hoặc
các rủi ro do bị trộm cắp, lừa đảo, tệ nạn tham nhũng dẫn đến thiệt hại nặng
nề về tài sản cho ngân hàng. Tuy nhiên bằng các biện pháp bảo hiểm và bảo
vệ sẽ phần nào hạn chế được những thiệt hại khi rủi ro này xảy ra.
3.7. Rủi ro do mất khả năng thanh toán (rủi ro vỡ nợ):
Đây là loại rủi ro riêng có và liên quan dến sự sống còn của một ngân
hàng. Rủi ro nay thường là hậu của một hoặc nhiều rủi ro nói trên. Ngân hàng
11
có thể mất khả năng thanh toán, thậm chí thâm hụt cả vốn tự có ít ỏi dẫn đến
vỡ nỡ phá sản ngân hàng. Sự phá sản của một ngân hàng có nguy cơ kéo theo
sự phá sản hàng loạt ngân hàng như hiện tượng ở Mỹ trong nhưng năm 30,
những năm 80,... hoặc sự đổ vỡ hàng loạt quỹ tín dụng ở nước ta nhẵng năm
cuối thập kỉ 80 vừa qua.
4. Rủi ro gắn với hoạt động tín dụng của ngân hàng thương mại:
Như đã phân tích ở trên, hoạt động tín dụng mang lại lợi nhuận lớn nhất
nhưng đồng thời mang lại rủi ro nặng nề nhất cho ngân hàng thương mại.
Tín dụng ngân hàng tham gia vào toàn bộ quá trình sản xuất lưu thông
hàng hoá, ngay cả những hoạt động phi sản xuất cũng không thể thiếu sự hỗ
trợ của tín dụng ngân hàng. Chính vì tín dụng ngân hàng tham gia vào mọi
doanh nghiệp, mọi ngành, mọi lĩnh vực của nền kinh tế, mà mỗi ngành mỗi
lĩnh vực kinh doanh lại có tính đặc thù, có sự phức tạp riêng, có những rủi ro
riêng nên rủi ro tín dụng của ngân hàng mang tính tổng hợp và khả năng xuất
hiện là lớn hơn các ngành khác.
Ngân hàng thương mại không chỉ chịu rủi ro trong việc lựa chọn khách hàng
mà còn chịu rủi ro của khách hàng rủi ro tín dụng xảy ra khi bên vay trong
giao dịch không thực hiện đươc theo thời gian và điều kiện hợp đồng làm
người cho vay phải chịu tổn thất tài chính.
4.1. Các hình thức của rủi ro tín dụng
Rủi ro tín
dụng
Không Không Không Không
thu được thu được thu đủ lãi thu đủ
lãi đúng vốn đúng vốn
hạn hạn (Mất
Lãi treo Nợ quá 1. Lãi treo 1. Nợ
phát sinh hạn phát đóng không có
sinh băng khả năng
2. Miễn thu hồi
12
Rủi ro tín dụng có thể xảy ra ở 4 trường hợp đối với nợ lãi và nợ gốc.
Đó là việc không thu được lãi đúng hạn hoặc không thu đủ lãi ,không thu
được vốn đúng hạn hoặc không thu đủ vốn. Tuỳ trường hợp mà ngân hàng
hạch toán vào các khoản mục theo dõi khác nhau như lãi treo hoặc nợ qúa
hạn. Khi không thu được lãi đúng hạn ,nguy cơ rủi ro đang ở mức thấp và chỉ
đưa vào mục lãi treo phát sinh. Nếu ngân hàng không thể thu đủ lãi thì sẽ có
khoản mục lãi treo đóng băng,trừ những trường hợp ngân hàng miễn giảm lãi
đó cho doanh ngiệp. Còn khi không thu được vốn đúng hạn, ngân hàng sẽ có
khoản nợ quá hạn phát sinh. Tuy nhiên ,khoản này vẫn chưa thể coi là khoản
mất mát hoàn toàn của ngân hàng vì có thể vì lý do nào đó doanh nghiệp
chậm trả nợ gốc và sẽ trả sau hạn cam kết trong hợp đồng. Nếu như khoản
này NH không thể thu hồi được(do doanh nghiệp bị phá sản cẳng hạn) thì lúc
này ngân hàng coi như gặp rủi ro tín dụng ở mức độ cao vì đã phát sinh
khoản nợ không có khả năng thu hồi ,trừ những trường hợp đặc biệt ,doanh
nghiệp vay vốn hội tụ đủ các điều kiện theo quy định về xoá nợ thì NH có thể
xem xét để xoá nợ cho doanh nghiệp.
Rủi ro tín dụng tồn tại dưới nhiều hình thức ,các hình thức đó luôn
chuyển biến cho nhau,mà mức độ cuói cùng là nợ không có khả năng thu hồi.
Khi nghiên cứu về rủi ro tín dụng người ta thường chú trọng vào các nguy cơ
xảy ra rủi ro như lãi treo và đặc biệt là nợ phát sinh ,còn lãi treo đóng băng và
nợ quá hạn không có khả năng thu hồi được coi là các tình huống rủi ro thực
sự nên thường được xem xét để giải quyết hậu quả và rút ra bài học.
4.2. Các nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng
4.2.1. Nguyên nhân từ phía khách hàng
Trong nền kinh tế thị trường ,hoạt động kinh doanh của các doanh
nghiệp thường xuyên phải đương đầu với cạnh tranh và chịu sự chi phối rất
lớn của quy luật cung cầu ,giá cả thị trường ...nên cũng phải thường xuyên
đối mặt với rủi ro từ nhiều phía kể cả các rủi ro thuần tuý như thiên
tai,địchhoạ,trộm cắp...có khi do giá cả thay đổi ,khả năng quản lý kém ,sự
thay đổi cơ chế chính sách của nhà nước ...dẫn đến thiệt hại cho doanh
nghiệp làm cho KD gặp khó khăn thua lỗ,thậm chí phá sản .Đồng thời hoặt
động KD của các doanh nghiệp cũng không thể thoát ly khỏi mối quan hệ với
NH.Chính vì vậy rủi ro của NHTM là cộng hưởng rủi ro của các doanh
nghiệp .
Nếu đứng trên góc độ tư cách đạo đức của người đi vay
thì nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng từ phía khách hàng có thể chia làn
hai trường hợp lớn .Khách hàng gian lận hoặc khách hàng không gian lận
13
4.2.1.1. Khách hàng gian lận ,cố ý lừa ngân hàng .
Điều này được thể hiện qua việc gian lận về số liệu,giấy tờ ,quyền sở
hữu tài sản .Doanh nghiệp có thể nộp báo cáo tài chính không chính xác,cố ý
đưa ra số liệu sai sự thật ,phản ánh không đúng thực trạng SXKD và tình hình
tài chính của đơn vị.Những món cho vay trên cơ sở nnhững thông tin giả như
vậy dễ đưa đến rủi ro cho NH .Bên cạnh đó lợi dụng khe hở về giấy tờ sở hữu
tài sản ,doanh nghiệp có thể đem thế chấp một tài sản ở nhiều ngân hàng khác
nhau.Khi không thu được nợ,các NHTM phát mãi tài sản thì mới biết bị lừa
Ngoài ra, khách hàng có thể gian lận ngân hàng thể hiện qua việc sử
dụng vốn vay không đúng mục đích, không đúng đối tượng kinh doanh,
không đúng phương án đã nêu nên không trả được nợ đúng hạn hoặc không
trả được nợ. Doanh nghiệp có thể vay vốn ngắn hạn nhưng lại dùng để mua
sắm tài sản cố định và bất động sản. Việc giá nhà đất đột ngột giảm xuống
làm doanh nghiệp kinh doanh nhà đất bị thua lỗ nặng không thể trả được nợ
ngân hàng. Ngân hàng có phát mại tài sản thế chấp đi nữa cũng không đủ
khoản cho vay vì tài sản thế chấp cũng là nhà đất nên cũng giảm giá trị.
Việc khách hàng gian lận gây ra rủi ro cho ngân hàng còn thể hiện qua
những hoạt động của người đi vay có tư cách kém như cố tình không trả nợ
ngân hàng hoặc lừa đảo ngân hàng rồi bỏ trốn.
4.2.1.2 Khách hàng không gian lận
Không chỉ khi khách hàng có ý không tốt ngân hàng mới gặp rủi ro mà
ngay cả khi khách hàng đi vay có đủ tư cách, không có ý gian lận, ngân hàng
vẫn có thể gặp rủi ro tín dụng. Đó là khi khách hàng có trình độ kém, năng
lực quản lý yếu, không có đầu óc kinh doanh nên không thể đưa phương án
kinh doanh của mình đạt hiệu quả, không thể đưa doanh nghiệp của mình
thắng trong cạnh tranh nên việc trả nợ ngân hàng là rất khó khăn.
Ngoài ra, nếu doanh nghiệp bị lừa đảo trong kinh doanh hoặc bạn hàng
của doanh nghiệp gặp rủi ro thì ngân hàng cũng gặp khó khăn trong việc thu
nợ đúng hạn.
Bên cạnh đó, nhiều nguyên nhân rủi ro khách quan như thiên tai, trộm
cắp có thể gây thiệt hại cho doanh nghiệp và có nguy cơ dẫn đến rủi ro tín
dụng cho ngân hàng.
4.2.2. Nguyên nhân từ phía ngân hàng
14
Các khoản cho vay có vấn đề và các thiệt hại cho vay có thể xảy ra do
sơ hở về thủ tục trong nội bộ ngân hàng. Đây được gọi là các hoạt động cho
vay không hoàn hảo và nó xuất hiện do các nguyên nhân sau đây:
- Do thông tin tín dụng không đầy đủ. Ngân hàng có một cái nhìn
không toàn diện về bản thân khách hàng cũng như tình hình tài chính của họ.
Điều đó dẫn đến sự sai lệch trong việc đánh giá hiệu quả của các khoản vay,
cho vay quá khả năng chi trả của khách hàng.
- Trình độ chuyên môn của cán bộ ngân hàng nói chung và của cán bộ
tín dụng nói riêng còn hạn chế.
Hiện nay nhiều cán bộ tín dụng ngân hàng thiếu năng lực xử lý các
thông tin tín dụng để bảo vệ và giám sát khoản vay. Cán bộ tín dụng không
có khả năng phân tích thẩm định dự án; kiến thức thị trường, kiến thức xã hội
cũng bị hạn chế nên nhều khi cho vay mà không đánh giá được liệu dự án
hay phương án đó có khả thi không.
- Ngân hàng quá trú trọng về lợi tức, đặt mong muốn về lợi tức cao
hơn các khoản cho vay lành mạnh, do vậy rủi ro của khoản vay càng cao.
- Sự cạnh tranh không lành mạnh với các ngân hàng khác để mong
muốn có tỷ trọng cho vay nhiều hơn. Cạnh tranh không lành mạnh ở đây có
thể hiểu rằng ngân hàng đã bỏ qua một số bước kiểm định các khoản cho vay,
hạ thấp tiêu chuẩn tín dụng, đáp ứng nhu cầu của khách hàng ... nhằm lôi kéo
khách hàng.
- Hoạt động kiểm tra, kiểm soát chưa được tiến hành thường xuyên.
Nhân viên tín dụng không nắm bắt được tình hình tín dụng của khách hàng
cũng như môi trường tín dụng của nền kinh tế. Do vậy, hoạt động sai sót,
không nắm bắt kịp thời các khoản cho vay có vấn đề.
4.2.3. Nguyên nhân từ môi trường kinh doanh
4.2.3.1. Môi trường kinh tế
Trong nền kinh tế thị trường, chính sách kinh tế vĩ mô của chính phủ
đóng vai trò quyết định đối với hoạt động của nền kinh tế quốc dân nói chung
và lĩnh vực kinh doanh tiền tệ, tín dụng của các ngân hàng thương mại nói
riêng.
Chính sách kinh tế vĩ mô của chính phủ bao gồm các chính sách về
kinh tế, tài chính tiền tệ, kinh tế đối ngoại ... Chỉ cần chính phủ thay đổi một
trong các chính sách trên, lập tức sẽ có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất
kinh doanh của các doanh nghiệp và người chịu tác động trực tiếp là các ngân
15
hàng thương mại và hoạt động kinh doanh của ngân hàng khác nhau luôn gắn
bó mật thiết với hoạt động của các doanh nghiệp. Chính vì vậy nếu chính
sách kinh tế vĩ mô của Chính phủ đúng đằn phù hợp với thực tiễn thì nó sẽ
góp phần thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển, tạo điều kiện cho các
doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả, nhưng ngược lại cũng sẽ kìm hãm sự phát
triển sản xuất kinh doanh làm cho các doanh nghiệp gặp khó khăn thậm chí
thua lỗ, phá sản.
4.2.3.2. Môi trường pháp lý:
Trong hoạt động kinh doanh, song song với hoạt động mang tính kĩ
thuật nghiệp vụ và các hoạt động mang tính pháp lý như kí kết hợp đồng kinh
tế, đầu tư tài chính tín dụng ... Tính pháp lý thể hiện ở các hoạt động kinh
doanh luôn tiến hành dựa trên các quy định pháp luật, hay ní cách khác bị
giới hạn trong khuôn khổ pháp luật.
Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, các yếu tố pháp lý là điều kiện
đảm bảo cho hoạt động kinh doanh, đặc biệt là các hoạt động tín dụng của
các ngân hàng thương mại. Nhưng cũng chính vì vậy, nếu môi trường pháp lý
chưa hoàn chỉnh thiếu đồng bộ cũng sẽ gây khó khăn, bất lợi cho cả doanh
nghiệp và ngân hàng.
Môi trường kinh tế, môi trường pháp lý tạo nên môi trường kinh doanh
của các doanh nghiệp đồng thời tạo nên môi trường cho vay của các ngân
hàng thương mại. Môi trường cho vay có ảnh hưởng, tác động tích cực hay
tiêu cực đến hoạt động tín dụng , nó sẽ góp phần làm hạn chế hoặc tăng thêm
rủi ro trong các hoạt động tín dụng của các NHTM.
4.2.4. Nguyên nhân từ môi trường xã hội:
Những biến động lớn về kinh tế chính trị trên thế giới luôn có ảnh
hưởng tới công việc kinh doanh của các doanh nghiệp cũng như của các ngân
hàng. Ngày nay, cùng với sự mở rộng giao lưu kinh tế, văn hoá, chính trị giữa
các nước đời sống kinh tế thế giới cũng có nhiều biến đổi. Muốn phát triển
kinh tế một cách toàn diện cần thực hiện mở cửa nền kinh tế để tiếp thu
những thành tựu khoa học kĩ thuật hiệi đại của những nước phát triển, trao
đổi, xuất nhập khẩu hàng hoá, dịch vụ với nước ngoài, đầu tư hoặc vay tiền
của nước ngoài... Tất cảc các hoạt động đó tạo nên mối quan hệ kinh tế đối
ngoại của mối quốc gia. Những thay đổi về chính trị rết có thể dẫn đến sự
biíen động cán cân thương mại quốc tế, tỷ giá hối đoái giá các đồng tiền làm
biến động thị trường trong nước như giá cả nguyên vật liệu, hàng hoá,dịch
16
vụ, mức lãi suất thị trường, mức cầu tiền tệ... trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt
động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp và người chịu tác động là
các ngân hàng thương mại.
4.3. Dấu hiệu của rủi ro tín dụng:
Rủi ro tín dụng ẩn chứa trong các khoản cho vay có vấn đề, được biểu
hiện bằng nhiều dấu hiệu. Tuy nhiên qua thực tiễn hoạt động tín dụng người
ta cũng rút ra một số dấu hiệu cơ bản chỉ khó khăn tài chính của người đi vay
và chính đó là những cảnh báo đối với cán bộ tín dụng, với ngân hàng. Ví dụ
như :
- Việc trì hoãn nộp báo cáo tài chính:
Báo cáo tài chính là tài liệu quan trọng giúp ngân hàng hiểu được tình
hình sản xuất kinh doanh năng lực tài chính của người đi vay, báo hiệu khả
năng hoàn trả các khoản nợ. Việc trì hoãn nộp báo cáo tài chính có thể do
nhiều nguyên nhân khác nhau nhưng có thể thấy được tình hình hoạt động
kinh doanh của doanh nghiệp có những dấu hiệu không bình thường. Vì vậy,
doanh nghiệp không muốn ngân hàng biết sớm về sự sút năng lực tài chính
của mình.
- Gia tăng bất bình thường hàng tồn kho, các khoản bán chịu và các
khoản nợ:
Định mức tồn kế hoạch nguyên liệu, hàng hoá hợp lí là điều kiện cần
thiết để các doanh nghiệp đảm bảo ổn định sản xuất kinh doanh, song nếu
mức tồn kho vượt quá mức giới hạn cho phép chứng to khả năng tiêu thụ sản
phẩm của doanh nghiệp là không bình thường. Sự gia tăng hàng tồn kho như
giá cả, chất lượng, chủng loại hàng hoá ... dẫn đến doanh thu, thu nhập kém.
Đồng thời với sự gia tăng tồn kho, giảm sút doanh thu thì các khoản vay cũng
gia tăng chứng tỏ khả năng thanh toán của doanh nghiệp giảm sút làm cho
khả năng trả nợ ngân hàng là khó khăn.
- Giảm bất thường giá bán:
Điều này nếu không nằm trong chiến lược marketing của doanh nghiệp
thì tức là doanh nghiệp đang gặp khó khăn về tài chính.
- Hoàn trả nợ vay và lãi không đúng hạn:
Khi doanh nghiệp gặp khó khăn trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm thì
luân chuyển vốn cũng mất ổn định dẫn đến khả năng thanh toán gặp nhiều
khó khăn không thể hoàn trả nợ vay và lãi chi cho ngân hàng đúng kỳ hạn.
17
Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên và mức độ ngày càng lớn thì đây
chính là dấu hiệu rõ ràng nhất của rủi ro tín dụng.
Ngoài các dầu hiệu trên thì còn rất nhiều yếu tố khác như doanh nghiệp
thay đổi tổ chức, công nhân không có việc làm hay quan hệ giữa ngân hàng
và người vay trở nên kém thân thiện... cũng là những dấu hiệu của rủi ro tín
dụng, đòi hỏi các cán bộ tín dụng phải sát với thực tiễn và có những biện
pháp thích hợp làm giảm nguy cơ rủi ro có thể xảy ra.
5. Các giải pháp hạn chế, phòng ngừa rủi ro tín dụng:
Để hạn chế rủi ro tín dụng ngân hàng thương mại có thể sử dụng các
biện pháp phòng ngừa rủi ro như sau:
5.1. Nghiên cứu khách hàng:
Khi giao tiền cho người vay ngân hàng chỉ có quyền sở hữu, quyền sử
dụng đã trao cho người vay. Do đó, khi người vay sử dụng tiền không dúng
mục đích, thì ngu cơ dẫn đến khoản vay không được hoản trả xuất hiện. Vì
vậy, việc xem xét đánh giá khách hàng trước khi quyết định cho vay là một
việc quan trọng. Các nguyên tắc cho vay và điều kiện đảm bảo tín dụng cơ
bản mà hầu hết các ngân hàng đề ra là:
- Tư cách pháp nhân và uy tín của người vay .
- Mục đích sử dụng tiền vay, kế hoạch hoàn trả tín dụng.
- Các đảm bảo tín dụng các giá trị tài sản thế chấp, năng lực bảo lãnh,
bảo hiểm của người vay.
Mặt khác, việc dánh giá khách hàng chúng ta có thể đánh giá qua người
lãnh đạo của doanh nghiệp, các sản phẩm của doanh nghiệp, thị trường của
doanh nghiệp.
5.2. San sẻ rủi ro.
San sẻ rủi ro là một biện pháp được nhiều ngân hàng sử dụng từ trước
tới nay, san sẻ rủi ro có ba hình thức chủ yếu:
- Tránh dồn vốn: Cách phân phối tín dụng tốt nhất đối với một ngân
hàng muốn tránh rủi ro là dải tiền của mình vào nhiều khoản đầu tư, nhiều
khách hàng khác nhau. Không cho vay quá nhiều để sản xuất kinh doanh một
hàng hoá đặc biệt là loại hàng hoá không thiết yếu, Nhà nước không khuýen
khích sản xuất, năng lực cạnh tranh không ổn định quá trìng sản xuất kinh
doanh dễ gặp rủi ro.
18
- Liên kết đầu tư: Nhằm cung cấp những khoản tín dụng lớn mà ngân
hàng không đủ khả năng cho vay, khó xác định trước mức độ rủi ro. Các
ngân hàng sẽ kết hợp với nhau thành từng nhóm cùng xem xét đánh giá
khách hàng, phân tích khả năng sinh lời của dự án để đầu tư. Các ngân hàng
cùng tham gia đầu tư phải kíy với nhau một hợp đồng liên kết thoả thuận rõ
trách nhiệm và quyền hạn của từng thành viên.
- Bảo hiểm tín dụng: Là biện pháp rất an toàn, hiệu quả cao. Có 3 hình
thức bảo hiểm tín dụng:
+ Khách hàng vay vốn mua bảo hiểm cho ngành nghề mà họ kinh
doanh. đay là biện pháp mà khách hàng chủ động trang bị cho mình một sự
bảo đảm khi sản xuất kinh doanh gặp rủi ro. Nguồn tiền từ việc mua bảo
hiểm sẽ giúp cho họ trang trải được phần nào vốn vay ngân hàng.
+ Ngân hàng trực tiếp mua bảo hiểm của các tổ chức bảo hiểm chuyên
nghiệp. Đây là hình thức bảo hiểm hay thực chất là ngân hàng san sẻ với các
công ty bảo hiểm về những rủi ro mà họ phải gánh.
5.3. Thực hiện bảo đảm tín dụng:
Trong những trường hợp cần thiết như gặp những khách hàng chưa
quen biết, mức độ tín nhiệm của ngân hàng với khách hàng chưa cao, đòi hỏi
ngân hàng phải sử dụng các biện pháp tín dụng để giảm bớt mức độ rủi ro,
tạo điều kiện thu hồi nợ chắc chắn.
- Bảo lãnh: Người bảo lãnh phải có đủ tư cách pháp nhân (nếu là một
tổ chức), có đủ năng lực pháp lý và năng lực hàng vi (nếu là cá nhân), phải có
đủ khả năng kinh tế để trả nợ thay trong trường hợp người vay không trả
được nợ.
- Cầm cố: là việc ngân hàng cho khách hàng vay vốn bằng việc người
vay đưa tài sản của mình đến ngân hàng đảm bảo cho khoản vay mà họ có thể
nhận được món vay tối đa bằng 70% giá trị tài sản cầm cố. Đến hết thời hạn
trả nợ mà người vay không chịu trả hoặc không có khả năng trả nợ thì ngân
hàng sẽ bán đau giá vật cầm cố để thu hồi nợ.
- Thế chấp tài sản: khi sử dụng hình thức thế chấp phải sử lý chặt chẽ
các vấn đề sau:
+ Tài sản đó thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người vay và phải có
giá trị trao đổi trên thị trường.
+ Tài sản đó thuộc quyền sở hữu hợp pháp của người vay và phải có
goá trị trao đổi trên thị trường.
19
+ Nếu là động sản mà ngân hàng khó quản lý được trong thời gian
người vay sử dụng vốn vay thì ngân hàng có thể yêu cầu người vay mua bảo
hiểm động sản đó và trao giấy tờ gốc cho ngân hàng. Những động sản thuộc
quyền sở hữu của người vay nhưng pháp luật không có quy định phải có giấy
tờ chứng minh quyến sở hữu thì nên áp dụng cho vay cầm cố và được quản lý
tại kho của ngân hàng.
- Cho vay tín chấp: Chỉ áp dụng đối với khách hàng đã trở nên tin cậy
với ngân hàng.
5.4. Giám sát và cưỡng chế thi hành tnhững quy định hạn chế:
Khi một món tiền đã được cho vay mà người vay có ý muốn tiế hành
những hoạt động rủi ro để món tiền nay ít có khả năng thnh toán. Để giảm
bớt những biến cố của rủi ro đạo đức các ngân hàng phải quản lý, giám sát
khoản vay trên thực tế và theo những điều khoản của hợp đồng.
5.5. Hạn chế tín dụng.
Hạn chế tín dụng là biện pháp giúp ngân hàng tránh được sự pựa chọn
đối nghịch và rủi ro đạo đức. Ngân hàng có thẻ từ chối cho vay mặc dù người
vay sẵn lòng thanh toán lãi suất được công bố, thậm chí một mức lãi suất cao
hơn. Việc hạn chế tín dụng có hai tác dụng:
Thứ nhất: Diễn ra khi ngân hàng từ chối một món vay với số lượng bất
kì nào đó đối với nếu qua điều tra thu thập thông tin ngân hàng thấy người
vay là một người mạo hiểm cò nhiều khả năng rủi ro trong kinh doanh.
Thứ hai: Ngân hàng đồng ý cho vay nhưng hạn chế dưới mức cho vay
mà người vay yêu cầu, bởi vì món tiền vay càng lớn, người vay càng có điều
kiện thực hiện những mạo hiểm trong kinh doanh và do đó khả năg rủi ro sẽ
xảy ra. Và như vậy, ngân hàng cũng dễ rủi ro không thu được nợ, cho nên
ngân hàng cho vay số tiền lớn đối với một người vay bằng cách cho vay làm
nhiều lần.
5.6. Đa dạng hóa đầu tư:
Việc đa dạng hóa đầu tư và cấp tín dụng là một nguyên lý quan trọng
của việc quản lý kinh doanh của ngân hàng vì nó thực hiện đa dạng hóa mối
quan hệ giữa ngân hàng với khách hàng. Đây cũng là việc phân tán rủi ro trên
các món cho vay. Mặt khác, ta thấy rủi ro tín dụng còn phụ thuộc vào một số
yếu tố như tính chất tín dụng, kì hạn tín dụng... Vì vậy, ngân hàng cần có
những quyết định đúng đắn, hợp lý trong tín dụng để hạn chế rủi ro, nâng cao
hiệu quả kinh doanh.
20
Chương II
THỰC TRẠNG TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI
NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP & PHÁT TRIỂN
NÔNG THÔN HÀ NỘI
I. KHÁI QUÁT VỀ NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP & PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
HÀ NỘI .
1.Lịch sử hình thành.
Với quyết định số 56 và 59 tháng 8 năm 1998 của ngân hàng Nhà nước
Việt nam, ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt nam ra đời đã
đóng góp tích cực vào sự nghiệp hát triển kinh tế , kiềm chế lạm phát, ổn
định tiền tệ, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước. Với quy mô hoạt động
trên khắp các tỉnh thành phố, quận huyện, ngân hàng Nông nghiệp & Phát
triển nông thôn Việt nam với vị trí là ngân hàng quản lý.
Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội là một chi
nhánh của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt nam đóng vai
trò tạo lập nhuồn vốn, cung cấp các hình thức dịch vụ ngân hàng, đáp ứng
nhu cầu tín dụng của các thành phần kinh tế trên địa bàn, góp phần thực hiện
các mục tiêu, chương trình, giải pháp của Thống đốc ngân hàng nhà nước đề
ra, định hướng phát triển kinh doanh của ngân hàng Nông nghiệp & Phát
triển nông thôn Việt nam và công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước.
Chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội.
Tên giao dịch quốc tế : Vietnam Bank for agriculture and Rural
Development- Ha Noi Branch.
Trụ sở: Số 2- Lạc Trung, Quận Hai Bà Trưng- Hà Nội
Ngày 26/8/1988 với NĐ55/HĐBT, ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển
nông thôn Hà Nội được thành lập, đóng vai trò quản lý đối với các ngân hàng
cấp huyện dựa trên các văn bản của thành uỷ và cơ quan cấp trên, đồng thời
đóng vai trò là một tổ chức kinh doanh trong lĩnh vực ngân hàng.
21
Tháng 9 năm 1991, Quốc hội yêu cầu tách tỉnh và quy hoạch 7 huyện
thành cấp Tỉnh. Ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội được
giao quản lý 5 huyện: Từ Liêm, Đông Anh, Sóc Sơn, Thanh Trì, Gia lâm. với
chức năng quản lý này, vai trò của ngân hàng bị thu hẹp, ngân hàng chủ yếu
phục vụ các doanh nghiệp và hộ nông dân trên địa bàn.
Năm 1995, ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt nam
đổi mới và hoàn thiện mô hình tổ chức với hoạt động thí điểm quản lý theo
mô hình 2 cấp tại thành phố Hồ Chí Minh và Hà nội.
Các chi nhánh cấp huyện chịu sự quản lý trực tiếp của ngân hàng Nông
nghiệp & Phát triển nông thôn Việt nam , ngân hàng Nông nghiệp & Phát
triển nông thôn Hà Nội chỉ quản lý các chi nhánh ở các quận nội thành ( chi
nhánh ngân hàng cấp IV ): Cầu Giấy, Thanh Xuân, Tây Hồ, Hai Bà trưng,
Hoàn Kiếm, Đống Đa . Các ngân hàng cấp IV này thực chất là các cơ sở giao
dịch được thành lập làm tăng khả năng quy mô hoạt động của ngân hàng.
Hoạt động thí điểm này đã tạo nên một bước ngoặt trong hình thức quản lý
của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội : Từ chủ yếu tập
trung kinh doanh ở ngoại thành chuyển về tập trung kinh doanh ở nội thành
với một cơ cấu gồm các phòng ban và các ngân hàng cấp IV...
Hoạt động mang tính “ phát triển ” của ngân hàng Nông nghiệp & Phát
triển nông thôn Hà Nội được thể hiện chủ yếu qua tín dụng ngân hàng. Trong
những năm qua tín dụng ngân hàng đã góp phần không nhỏ trong sự chuyển
dich cơ cấu kinh tế tại địa bàn, giảm sự phân hoá giàu nghèo giữa nội thành
và ngoại thành. Đặc biệt ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà
Nội đã đóng góp to lớn trong đầu tư vào các chương trình thu mua lương
thực , phân bón, thuốc trừ sâu các loại... Năm 1999 đã đầu tư cho các công ty
thu mua lương thực 250 tỷ thu mua lương thực xuất khẩu và tiêu dùng tại thị
trường miền Bắc, 43,5 triệu USD nhập 400000 tấn phân bón các loại phục vụ
sản xuất nông nghiệp; cho vay 100 tỷ để các công ty kinh doanh phân bón..
Năm 2000, hoạt động của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông
thôn Việt nam nói chung và Hà Nội nói riêng tiếp tục thực hiện 3 mục tiêu và
4 định hướng của ngành. Trong sự phát triển đầy tiềm năng của nền kinh tế
đất nước vững tin vào năng lực của chính mình, ngân hàng Nông nghiệp &
Phát triển nông thôn Hà Nội tiép tục đạt được những thành công, xứng đáng
là ngân hàng quốc doanh – ngân hàng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp
hoá, hiện đại hoá đất nước, góp phần xoá đói, giảm nghèo, xây dựng nông
thôn Việt nam ngày càng phát triển phồn vinh, giàu đẹp, đồng thời là ngân
22
hàng đáng tin cậy của mọi khách hàng trong và ngoài nước.ngân hàng Nông
nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội có các chức năng chính sau đây:
Nhận tiền gửi tiết kiệm, tiền gửi không kỳ hạn, có kỳ hạn, tiền gưit
thanh toán của tất cả các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước bằng đồng
Việt nam và ngoại tệ
Phát hành chứng chỉ tièn gửi, trái phiếu, kỳ phiếu, tín phiếu ngân
hàng và các hình thức huy động vốn khác.
Tiếp nhận vốn tài trợ, tín thác, uỷ thác đầu tư từ Chính Phủ, ngân
hàng Nhà nước và các tổ chức quốc tế, quốc gia, các cá nhân trong và ngoài
nướcdt cho các chương trình phát triển kinh tế – văn hoá- xã hội
Vay vốn ngân hàng Nhà nước, các tổ chức tài chính, tín dụng trong
và ngoài nước, các cá nhân khác.
Cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn bằng đồng Việt nam và
ngoại tệ đối với các tổ chức kinh tế, các cá nhân, hộ gia đình thuộc mọi thành
phần kinh tế .
Chiết khấu các loại giấy tờ có giá bằng tiền
Cho vay tài trợ theo chương trình dự án và kế hoạch của Chíh phủ
Cho vay tài trợ các chương trình dự án vì mục tiêu nhân đạo, văn
hoá, xã hội.
Thực hiện nghiệp vụ cho thuê tài chính.
Thực hiện nghiệp vụ thanh toán L/C cho khách hàng, bảo lãnh, tái
bảo lãnh tín dụng, bảo lãnh đấu thầu cho các doanh nghiệp, các tổ chức tín
dụng trong và ngoài nước hoạt động tại Việt nam
Kinh doanh tiền tệ tín dụng và dịch vụ ngân hàng đối ngoại. Hoạt
động kinh doanh các dịch vụ: Đại lý ngân hàng, bảo hiểm, thanh toán giữa
các khách hàng, tư vấn về kinh doanh tiền tệ , thong tin tín dụng và phòng
ngừa rủi ro, thông tin điện toán , đào tạo nghiệp vụ ngân hàng két sắt, cất giữ,
bảo quản và quản lý các chứng khoán có giá và các tài sản quí của khách
hàng.
Thực hiện nghiệp vụ cầm cố bất động sản.
Đầu tư dưới hình thức hùn vốn liên doanh, mua cổ phần, mua tài
sản và các hình thức đầu tư tín dụng khác với các doanh nghiệp và các tổ
chức tài chính .
23
2. Cơ cấu tổ chức.
Giống như cơ cấu tổ chức chung của hệ thống ngân hàng Việt nam,
ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội có hệ thống ban lãnh
đạo và các cấp phòng ban như sau:
2.1. Ban lãnh đạo
Ban lãnh đạo của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà
Nội gồm 1 giám đốc và 3 phó giám đốc phụ trách về kinh doanh, tổ chức,
hành chính, các trưởng phó các phòng ban
2.2. Các phòng ban.
2.2.1. Phòng kinh doanh : có chức năng quản lý hoạt động tín dụng,
kinh doanh ngoại tệ, quản lý cơ cấu nguồn vốn huy động, quản lý lãi suất tiền
gửi và lãi suất cho vay , công bố tỷ giá giao dịch trên thị trường ngoại tệ liên
ngân hàng, công bố tỷ giá SWAP , tỷ giá kỳ hạn....
2.2.2. Phòng kế toán: có chức năng hạch toán kế toán tình hình kinh
doanh của ngân hàng, ghi chép và phân tích các số liệu nhằm cung cấp thông
tin kịp thời cho ban lãnh đạo và các phòng ban khác, lập và trình báo cáo cuối
năm vê tình hình kinh doanh của ngân hàng.
2.2.3. Phòng thanh toán quốc tế: có chức năng cung cấp các dịch vụ
thanh toán nước ngoài của các tổ chức và cá nhân phục vụ hoạt động xuất
khẩu, hoạt động chuyển tiền.
2.2.4.Phòng kế hoạch: lập, phân bố và kiểm tra giám sát tình hình
thực hiện kế hoạch hàng năm, tính toán ccs chi tiết đã đạt được để đề ra cho
năm sau.
2.2.5. Phòng hành chính : kiểm tra, lưu giữ các giấy tờ, các văn bản
pháp luật trong lĩnh vực ngân hàng, các đơn từ, giấy liên hệ công tác, quyết
định cuả các cấp lãnh đạo, chuyển các giấy tờ, quyết định tới các phòng ban.
2.2.6. Phòng ngân quỹ: quản lý và kiểm soát ngân quỹ, thực hiện công
tác thu chi ngân quỹ theo quy định thu chi của các phòng ban khác, tổ chức
nhận và quản luý công tác, nhận tiền mặt từ kho bạc nhà nước và các đơn vị
khác.
2.2.7. Phòng kiểm soát: quản lý công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát
các hoạt động thu chi, các hoạt động lưu chuyển công văn, giấy tờ giữa các
phòng ban. Kiểm tra việc lưu chuyển chứng từ trong thanh toán liên ngân
hàng. Quản lý hệ thống thông tin trong ngân hàng , công tác lưu chuyển
thông tin trong ngân hàng có khớp với các chứng từ lưu hay không.
24
Sơ đồ hệ thống tổ chức của ngân hàng
Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội
Giám
đốc
Phó giám đốc Phó giám đốc Phó giám đốc phụ
phụ trách tổ phụ trách hành trách kinh doanh
chức chính
Phòng Phòng Phòng Phòng Phòng Phòng Phòng
kế hành kiểm kinh kế thanh ngân
hoạch. chính soát. doanh toán toán quỹ
quốc
3. Một số thể lệ chủ yếu áp dụng tại ngân hàng Nông nghiệp & Phát
tế
triển nông thôn Hà Nội .
3.1. Mục đích và phạm vi cho vay.
Cho vay ngắn hạn nhằm bổ sung vốn lưu động thiếu của doanh nghiệp.
Cho vay trung dài hạn để đầu tư cho các dự án : xây dựng mới, mở rộng, cait
tạo, khôi phục, đổi mới kỹ thuật, ứng dụng khoa học công nghệ nhằm mục
tiêu lợi nhuận phù hợo với chính sách phát triển kinh tế xã hội, pháp luật của
Nhà nước.
Phạm vi cho vay là doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh theo
pháp luật Việt nam bao gồm : doanh nghiệp nhà nước, công ty cổ phần, công
ty trách nnhiệm hữu hạn, doanh nghiệp tư nhân, xí nghiệp có vốn đầu tư nước
ngoài, hợp ác xã.
3.2. Nguyên tắc tín dụng
Vốn vay phải được hoàn trae cả gốc và lãi đúng hạn.
25
Vốn vay phải được sử dụng đúng mục đích, đúng khách hàng vay vốn
phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước pháp luật về việc sử dụng vốn trái với
hợp đồng tín dụng đã cam kết với ngân hàng.
Có tài sản thế chấp, cầm cố, bảo lãnh nằm ngoáit được hình thành từ
vốn vay.
Ngân hàng phát tiền vay theo tiến độ của quá trình sản xuất kinh
doanh.
3.3. Điều kiện vay vốn đối với các doanh nghiệp
Có tư cách pháp nhân, nếu là doanh nghiệp tư nhân phải được thành
lạp và hoạt động theo pháp luật, có thơig gian hoạt động phù hợp với thời
gian vay vốn .
Có tài sản thế chấp, cầm cố hoặc bảo lãnh theo văn bản số 1700 của
ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt nam quy định.
Có dự án khả thi.
Kinh doanh có lãi, không có nợ quá hạn trên 12 tháng. Trường hợp lỗ
phải được cơ quan nhà nước hoặc cơ quan nhà nước cấp trên cấp bù.
Có vốn tự có tối thiểu bằng vốn điều lệ.
Những tài sản hình thành bằng vốn vay phải được mua bảo hiểm tại
một công ty bảo hiểm hợp pháp tại Việt nam và cam kế sử dụng số tiền được
bồi thường trả nợ cho ngân hàng khi gặp rủi ro
3.4.Đối tượng cho vay
Đối tượng cho vay ngắn hạn bao gồm giá trị vật tư hàng hoá trong các
khâu dự trữ, lưu thông và các chi phí cấu thành giá mua hoặc giá thành của
sản phẩm.
Đối tượng cho vay trung dài hạn là các chi phí trực tiếp cấu thành
trong tổng dự toán được duyệt của dự án đầu tư bao goòm: giá trị vật tư, máy
móc thiết bị, phí chuyển giao công nghệ, sáng chế, phát minh, chi phí nhân
công, giá thuê và chuyển nhượng đất đai, giá thuê các tài sản khác.
3.5. Mức cho vay.
Về nguyên tắc, mức cho vay đối với một doanh nghiệp bằng nhu cầu
vốn kinh doanh trừ đi vốn tự có và tối đa bằng 70% gí trị tài sản thế chấp,
cầm cố hoặc bảo lãnh.
26
3.6.Thời gian vay.
Thời gian cho vay bằng thời hạn một cu kỳ sản xuất kinh doanh trong
từng ngành kinh tế cụ thể.
Công thức:
thời hạn của một
Thời hạn cho vay = + Thời gian ân hạn ( nếu có)
chu kỳ sản xuất
Phân loại như sau:
Nếu sau một chu kỳ sản xuất kinh doanh số đầu tư thu hồi một lần có
thời hạn từ 12 tháng trở xuống thì xếp loại cho vay ngắn hạn
Nếu vốn đầu tư thu hồi dần qua phân bổ hàng năm trên 12 tháng thì
xếp loại cho vay trun hạn nhưng không được quá 60 tháng.
Nếu vốn đầu tư thu hồi dần qua phân bổ hàng năm bằng khấu hao
TSCĐvà tích luỹ từ kết quả sản xuất kinh doanh mang lại vó thời gian từ 60
tháng trở nên thì xếp vào loại cho vay dài hạn.
3.7. Lãi suất cho vay.
Mức lãi suất cụ thể được thưc hiện theo qui định của Tồng giám đốc
ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt nam công bố từng thời
kỳ.
Việc miễn trả lãi do Tồng giám đốc ngân hàng Nông nghiệp & Phát
triển nông thôn Việt nam quy định.
Mức lãi suất quá hạn bằng 150% mức lãi suất do Tổng giám đốc ngân
hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Việt nam quy định.
3.8. Quyền và nghĩa vụ của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển
nông thôn Hà Nội .
Được quyền yêu cầu doanh nghiệp vay vốn cung cấp những thông tin,
số liệu, tài liệu cần thiết về sản xuất kinh doanh
Được quyền kiểm tra doanh nghiệp trước, trong và sau khi cho vay về
những vấn đề liên quan đến vốn vay và khả năng trả nợ.
Có quyền ngừng cho vay và thu nợ trước hạn cả gốc và lãi nếu người
vay vi phạm hợp đồng tín dụng gây thiệt hại cho ngân hàng Nông nghiệp &
Phát triển nông thôn Hà Nội
27
Đến hạn trả nợ, ngân hàng có quyền trích tài khoản tiền gửi thanh toán
của doanh nghiệp để thu nợ. Nếu doanh nghiệp chưa có tiền để trả và không
có giải trình lý do chính đáng để được gia hạn nợ thì ngân hàng Nông nghiệp
& Phát triển nông thôn chuyển số tiền nợ sang tài khoản nợ quá hạn ngay sau
ngày đến hạn trả nợ cuối cùng và doanh nghiệp phải chịu lãi suất nợ quá hạn.
Được xét gia hạn nợ khi doanh nghiệp gặp khó khăn do những nguyên
nhân khách quan và trả được nợ đúng hạn
Có quyền yêu cầu bên vay bồi thường thiệt hại khi không thực hiện và
thực hiện chưa đầy đủ hợp đồng tín dụng
Thực hiện đúng cam kết với bên vay và quyết định xử lý của pháp luật
trong các trường hợp tranh chấp và bồi thường thiệt hại cho bên vay khi ngân
hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn vi phạm khợp đồng tín dụng
Giũ gìn bí mật tình hình và số liệu hoạt động sản xuất kinh doanh tài
sản và vốn của doanh nghiệp đã cung cấp cho ngân hàng.
3.9. Quyền và nghĩa vụ của khách hàng vay
Doanh nghiệp có quyền lựa chọn , thương lượng và thoả thuận với
ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn về các chi tiết có liên quan
đến hợp đồng tín dụng . Hợp đồng tín dụng là quan hệ pháp luật bình đẳng xã
hội và khách hàng đều có trách nhiệm thực hiện nghiêm túc.
Doanh nghiệp có quyền yêu cầu bên cho vay bồi thường thiệt hại khi
ngân hàng vi phạm hợp đồng tín dụng
Doanh nghiệp được quyền trả nợ trước thời hạn, nhưng phải trả nợ hết
lãi vay cho ngân hàng theo thời hạn vay nợ còn lại đã cam kết trng hợp đồng
tín dụng ...
Doanh nghiệp có trách nhiệm sử dụng đúng mục đích, trả đủ nợ vay cả
vốn và lãi, đúng kỳ hạnnhư đã cam kết trong hợp đồng tín dụng.
Khi doanh nghiệp thay đổi người đại diện hợp pháp được quyền
chuyển giao cho người thay thế thực hiện đầy đủ trách nhiệm đối với khoản
nợ và lãi vay cùng những cam kết khác, có trách nhiệm thông báo cho ngân
hàng biết bằng văn bản
Khi chuyển quyền sở hữu, chia tách, sát nhâp.. ben vay phải trả hết gốc
và lãi. Trường hợp chưa trả hết nợ thì phải làm thủ tục chuyển nợ cho bên
mới nhận và được ngân hàng chấp thuận bằng văn bản.
28
Đối với trường hợp vay trung dài hạn , khi chưa trả hết nợ ( gốc và lãi )
doanh nghiệp muốn bán, thanh lý tài sản cố định hình thành từ vốn vay, tài
sản đã thế chấp, cầm cố, bảo lãnh để vay vốn phải được ngân hàng chấp
thuận bằng văn bản. số tiền bán tài sản phải trả hết nợ( gốc và lãi ) cho ngân
hàng
Không được dùng tài sản hình thanh ừ vốn vay cũng như tài sản đã thế
chấp, cầm cố, bảo lãnh vay vốn ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông
thôn khi chưa trả hết nợ ngân hàng để thế chấp, cầm cố cho tổ chức khác.
Thông báo kịp thời cho ngân hàng khi biến động đe doạ an toàn vay
vốn.
Doanh nghiệp có quyền đề nghị ngừng thực hiện hợp đồng tín dụng
nếu xét thấy tính thực thi kém hiệu quả nhưng phải được sự chấp thuận của
ngân hàng bằng văn bản.
II. THỰC TRẠNG TÍN DỤNG VÀ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG NÔNG
NGHIỆP & PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN HÀ NỘI .
1. Tình hình huy động vốn.
Bảng 1: Cơ cấu nguồn vốn huy động trong các năm 1997-1998-1999
Đơn vị: Tỷ đồng
N¨m 1997 1998 1999 %99/98
ChØ tiªu Sè tiÒn Tû träng Sè tiÒn Tû träng Sè tiÒn Tû träng +/-
I. TiÒn göi cã kú h¹n. 474 35,03 781 40.11 749 36,79 96
1. V ND 460 34 573 29,43 643 31,58 112,2
2. USD 14 1,03 208 10,68 106 5,21 51
II. TiÒn göi kh«ng kú h¹n. 325 24,02 630 32,36 829 40,71 132
1. V ND 245 18,1 622 31,95 823 40,42 132
2. USD 80 5,92 8 0,41 6 0,29 75
III. TiÒn göi kh¸c. 0,9 0,07 1 0,05 2 0,1 200
IV . Kú phiÕu, tr¸i phiÕu. 553,1 40,88 535 27,48 456 22,4 85
Tæng nguån vèn huy ®éng 1353 100 1947 100 2036 100 104,6
Nếu như giai đoạn trước đây, nguồn vốn chính của chi nhánh là lấy từ
ngân sách nhà nước , chỉ có một phần nhỏ là tiền gửi của các tổ chức kinh tế,
những khách hàng quen thuộc thì trong những năm gần đây theo pháp lệnh
ngân hàng được ban hành, chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển
29
nông thôn Hà Nội đã thực hiện đổi mới toàn diện hoạt động tín dụng của
mình, két hợp với việc tự huy động vốn, tìm kiếm nguồn vốn để cho vay.
Hoạt động tín dụng được mở rộng với các đợt phát hành trái phiếu, kỳ
phiếu. Hình thức này tỏ ra có hiệu quả trong việc gia tăng nguồn vốn của
ngân hàng, giảm tỷ trọng vốn do ngân sách nhà nước cấp trong tổng nguồn
vốn của chi nhánh.
Đến ngày 31/12/1999, ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn
Hà Nội có tổng nguồn vốn huy động là 2036 tỷ đồng, tăng 4,6% so với năm
1998 và thường xuyên đạt kế hoạch hàng quý mà trung ương giao.
Tiền gửi có kỳ hạn liên tục tăng trong các năm 1997 ,1998 ở mức cao
nhưng đến năm 1999 có phần chững lại, giảm 0,45 so với năm 1998 trong đó
chủ yếu là do giảm lượng tiền gửi bằng ngoại tệ( giảm 49%) dù tiền gưỉ bằng
nội tệ vẫn tăng 12,2 %.
Tiền gửi không kỳ hạn tăng 32% so với năm 1998. Trong khi đó vốn
huy động bằng kỳ phiếu, trái phiếu lại giảm 15%. Tỷ trọng nguồn vốn huy
động vẫn chủ yếu bằng nội tệ, có sự giảm sút đáng kể đồng nội tẹ trong năm
1999. Tuy nhiên nó đã thể hiện đúng tính khách quan của tình hình kinh tế
trong nước trong năm 1999.
Thật vậy, sự biến động tỷ giá USD/VND trong năm 1997, đầu năm
1998 dã làm cho giá trị VND không ổn định có nguy cơ mất giá. Dân cư, các
tổ chức kinh tế đã thực hiện hiện chuyển đổi VND sang USD để giữ cho giá
trị đòng iền của họ không bị mất giá. Tuy nhiên, bước sang năm 1999, tình
hình kinh tế đã bắt đầu ổn định và tỷ giá USD/VND luôn ổn định do đó dân
chúng và các tổ chức kinh tế không còn phải lo ngại trong việc sử dụng VND
nên việc tăng lượng nôi tệ, giảm lượng ngoịa tệ trong năm là điều dễ hiểu.
Kết quả này đạt được là do có sự cố gắng lớn của tập thể cán bộ nhân
viên trong ngân hàng, sự thuận lợi cho khách hàng gửi tiền và đổi mới trong
phong cách phục vụ. Đồng thời với chính sách đúng đắn trong đa dạng hoa
các nguồn vốn huy động của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn
Hà Nội như tiết kiệm khoong kỳ hạn, kỳ hạn 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng.. với
mức lãi suất phù hợp với lãi suất trên thị trường.
Mặt khác với hệ thống chi nhánh ngân hàng cấp IV rộng khắp trên toàn
điạn bàn và hoạt động có hiệu quả, chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp & Phát
triển nông thôn Hà Nội đã có những thay đổi hét sức to lớn, nguồn vgần như
mang tính tự túc hoàn toànvà thực sự là một ngân hàng có khả năng đáp ứng
mọi nhu cầu troong lĩnh vực ngân hàng trên phạm vị địa bàn.
30
Hiện nay sở dĩ có được kết quả như trên là do sự cố gắng của toàn chi
nhánh ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội :
Thứ nhất: Đã mở rộng mạng lưới các ngân hàng khu vực, các quận nội
thành đều có chi nhánh ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn và
ngân hàng người nghèo quận.
Thứ hai: luôn luôn điều chỉnh lãi suất tiền gửi thích hợp trên thị
trường, vừa có sức hấp dẫn khách hàng vừa có cơ hội cạnh tranh trên thị
trường.
Thứ ba: Luôn giữ chữ tín với khách hàng gửi tiền, tạo mọi điều kiện
thuận lợi cho khách hàng về thời gian, tiện lợi cho khách hàng khi rút tiền.
Thứ tư: Tác phong thái đô hoà nhã , văn minh lịch sự của đội ngũ cán
bộ ngân hàng đối với khách hàng .
Bên cạnh đó việc hiện đại hoá các trang thiết bị trong ngân hàng, đặc
biệt là trong công tac thanh toán giao dịch đã thu hút được một lương lớn
khách hàng dùng các hình thức thanh toán qua ngân hàng. Từ đó làm lượng
tiền gửi qua các tài khoản tiền gửi không kỳ hạn tăng lên.
2. Tình hình sử dung vốn .
Sử dụng vốn là khâu mấu chốt quyết định hiệu quả kinh doanh của
ngân hàng . Do vậy sử dụng vốn quyết định sự tồn tại, phát triển của ngân
hàng.
Cùng với sự phát triển của nền kinh tế trong những năm qua, hoạt động
tín dụng của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội nói
chung đã đáp ứng tương đối tốt nhu cầu của khách hàng trên địa bàn.
Trên cơ sở nguồn vốn huy động, hoạt động cho vay và đầu tư liên tục
được phát triển.
31
Bảng 2: Tình hình sử dụng vốn 1997-1998-1999
Đơn vị : Tỷ đồng
32
Doanh số cho vay năm 1999 là 1975 tỷ đồng , bằng 119,55% doanh số
cho vay năm 1998. Trong khi doanh số thu nợ năm1999 đạt 1994 tỷ đồng,
tăng 108,72% doanh số thu nợ của năm 1998.
Đếnngày 31/12/1999 tổng dư nợ của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển
nông thôn Hà Nội đạt 985 tỷ đồng, tăng 15tỷ đồng so với năm 98 đạt tỷ lệ
101,55% so với năm 1998. Trong đó: dư nợ ngắn hạn là 896 tỷ đồng chiếm
90,96% tổng dư nợ. dư nợ dài hạn là 88 tỷ đồng chỉ chiếm 8,94% tổng dư nợ.
cho vay kinh tế quốc doanh là 874 tỷ đồng chiếm 88,735 tổng dư nợ trong
khi cho vay kinh tế ngoài quốc doanh chỉ đạt 110 tỷ đồng chiếm 11,17% tổng
dư nợ.
Từ đây ta có thể thấy rằg hình thức tín dụng của ngân hàng Nông
nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội vẫn chủ yếu là tín dụng ngăn hạn và
tập trung vào thành phần kinh tế quốc doanh. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến
hiện tượng này tuy nhiên ta có thể đưa ra một số nguyên nhân sau:
Do nguồn vốn chủ yếu của ngân hàng là nguồn vốn huy động. Mặt
khác đặc điểm của tín dụng trung dài hạn là khối lượng lớn, thời gian sử dụng
dài, vòng quay vốn chậm do vậy nguồn vốn huy động khó có thể đáp ứng
được. Trong khi đó tín dụng ngắn hạn cho phép tính thanh khoản của ngân
hàng được đảm bảo, phù hượp với quy mô tín dụng hiện thời của ngân hàng
thu được hiệu quả sử dụng vốn .
Do đặc thù của ngân hàng Nông nghiệp & Phát triển nông thôn Hà Nội
cũng tham gia vào việc thu mua lương thực, vật tư nông nghiệp... Những hoạt
động sản xuất ks này mang tíh thời vụ. Ngoài ra ngân hàng còn cung cấp các
hình thức tín dụng hộ sản xuất, cho vay các doanh nghiệp sản xuất theo hình
thức cho vay bổ sung vốn lưu động còn thiếu của doanh nghiệp. Do vậy đặc
điểm của các khoản vay này phần lớn là ngắn hạn.
Các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế quốc doanh có quan hệ
khách hàng lâu dài với ngân hàng nên đã trở nên có sự tin cậy hơn đối vơí
ngân hàng trong khi kinh tế ngoài quốc doanh những năm gần đây làm ăn
không có hiệu quả. Do đó tín dụng ngoài quốc doanh chiếm tỷ trọng nhỏ là
điều tất yếu
Trong 3 năm qua vòng quay của vốn tín dụng liên tục tăng điều đó
chứng tỏ chất lượng của hoạt động tín dụng ngày càng đươcj nâng cao , hoạt
động của ngân hàng ngày càng có hiệu quả trong viêch thu hồi các khoản nợ
vay.
33
Trong khi đó hiệu quả sử dụng vốn của ngân hàng lại có chiều hướng
giảm xuống. Điều nỳ là do sự tăng nhanh của nguồn vốn huy động ( năm
1999 tăng 4,6% so với năm 98) trong khi dư nợ cho vay năm 99 chỉ tăng
1,55% so với năm 1998.
Với doanh số cho vay và thu nợ như trên, ngân hàng Nông nghiệp &
Phát triển nông thôn Hà Nội đã tập trung vốn cho vay : Ngành nông nghiệp
440 tỷ đồng, ngành sản xuất công nghiệp 120 tỷ đồng, xây dựng 135tỷ đồng,
ngành chế biến 87tỷ đồng, các ngành nghề khác 203 tỷ đồng.
Ngân hàng đã tập rung vốn cho các ngành nghề chủ chốt như cho vay
vốn ngoại tệ 43,5 triệu USD cho tổng công ty vật tư nôn nghiệp nhập 400000
tấnphân bón các loại phục vụ sản xuất nông nghiệp và cho các công ty thanhf
viên vay trên 100 tỷ để kinh doanh phân bón. Ngân hàng đã cho Tổng công
ty lương thực miền Bắc và các công ty thành viên vay trên 250 tỷ đồng để thu
mua lương thực xuất khaảu và tiêu dùng tại thị trường miền Bắc.
Về cho vay hộ nghèo năm 1999 ngân hàng đã cho 1070 hộ vay 1,6 tỷ
đồng, thu nợ 789 hộ với số tiền 1,2 tỷ đồng. Đến cuối năm 1999 còn 1132 hộ,
còn dư
Về nợ quá hạn: các doanh nghiệp đã giảm từ 8,2% năm 1998 xuống còn
4,66% năm 1999.
Để đạt được kết quả trên, trong năm 1999 NHNN&PTNT Hà nội đã
tích cực thu hút thêm khách hàng của các thành phần kinh tế như: Công ty
Lương thực miền Bắc, nhà máy điện cơ Thống nhất, Tổng công ty cà phê,
công ty XNK Hoà Bình, công ty dịch vụ XNK… Thực hiện chủ trương kích
cầu cử Chính phủ và tìm mọi cách tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp.
3. Thực trạng rủi ro tín dụng tại NHNN&PTNT Hà nội:
Năm 1999, nền kinh tế Việt Nam nói chung và của thủ đô Hà nội nói
riêng tiếp tục chịu ảnh hưởng hậu quả của cuộc khủng hoảng trong khu vực:
sản xuất là lưu thông hàng hoá tăng trưởng chậm, nhiều sản phẩm trong nước
bị ứ đọng, nhiều doanh nghiệp phải hoạt động cầm chừng hoặc phải tạm
ngừng sản xuất, người lai động ở nhiều lĩnh vực thiếu việc làm, đời sống xủa
một số dân cư gặp khó khăn.
Sản xuất công nghiệp tăng 7,6% và chỉ đạt 76% kế hoạch năm. đây
cũng là năm có tốc đọ tăng trưởng chậm nhất kể từ năm 1995. Trong đó,
công nghiệp trung ương tăng 7,3%; công nghiệp địa phương tăng 7,1%; công
nghiệp ngoài quốc doanh tăng 14,3% nhưng khối công nghiệp ngoài quốc
34
doanh chỉ chiếm 9,9% trong tổng số; nhiều doanh nghiệp của Hà nội chưa
tìm được thị trường và sản phẩm mũi nhọn để đạt tốc độ tăng trưởng cao.
Sản xuất nôg nghiệp đạt kết quả khá hơn năm trước, năng suất lúa tăng
1,2 tạ/ha, nên sản lượng tăng 5,5 tấn, chăn nuôi tăng 5,1%. Tuy vậy, ngành
Ngân hàngề ở nông thôn chưa phát triển, nhiều nơi vẫn còn độc canh cây lúa,
rau mầu, chưa có sản phẩm cho xuất khẩu.
Thương mại dịch vụ thì tổng mức lưu chuyển hàng hoá nội thương
giảm 0,7% trong đó tổng mực bán lẻ hàng hoá và dịch vụ giảm 0,6% do sức
mua của dân chúng giảm sút.
Toàn ngành ngân hàng, nguồn vốn, dư nợ tiếp tục tăng nhưng tốc độ
tăng chậm và thấp so với kế hoạch đề ra. Trong khi đó, đối với
NHNN&PTNT HN nhờ những cố gắng và nỗ lực của tập thể cán bộ tín dụng,
nợ quá hạn trong một số năm trở lại đây có xu hướng giảm.
Trong những năm vừa qua, rủi ro tín dụng tại NHNN&PTNT HN phát
sinh dưới các hình thức sau:
3.1. Lãi treo:
Tình hình lãi treo tại NHNN&PTNT VN trong những năm qua có xu
hướng giảm. Tỷ trọng lãi treo so với tổng dư nợ tín dụng không đáng kể.
Bảng 3 – tình hình lãi treo trong các năm 1997, 1998, 1999
Đơn vị:
Tỷ đồng
NĂM 1997 1998 1999
QD NQD ST QD NQD ST QD NQD ST
Chỉ tiêu
TỔNG DƯ 872 158 1030 902 68 970 874 111 985
NỢ
%/ dư nợ 84,66 15,34 100 92,99 7,01 100 88,73 11,27 100
Lãi treo 0,43 1,87 2,3 0,76 1,68 2,44 0,54 1,89 2,43
%/lãi treo 18,7 81,3 100 31,15 68,85 100 22,22 77,78 100
(Nguồn: Tổng hợp tín dụng 1997, 1998, 1999 – Phòng Kinh doanh)
Qua số liệu bảng 3 ta thấy:
35
Tổng dư nợ của thành phần kinh tế quốc doanh trong 3 năm luôn
chiếm tỷ trọng cao trong tổng dư nợ, nhưng tỷ trọng lãi treo trong tổng lãi
treo của từng năm lại chiếm một tỷ lệ nhỏ. Điều này cho thấy, sự hoạt động
hiệu quả của các doanh nghiệp thuộc thánh phần kinh tế quốc doanh, khẳng
định là khách hàng đáng tin cậy và uy tín của NHNN&PTNT HN.
Trong năm 1999, số lãi treo thuộc thành phần kinh tế quốc doanh là
0,54 tỷ đồng , giảm 0,22 tỷ đồng so với năm 1998. Trong khi tổng số lãi treo
trong năm 1999 là 2,43 tỷ đồng giảm 0,01 tỷ so với năm 1998.
Tỷ trọng dư nợ của thành phần kinh tế ngoài quốc doanh trên tổng dư
nợ trong những năm qua rất nhỏ so với thành phần kinh tế quốc doanh,
nhưng lại có tỷ trọng lãi treo cao. điều này cho thấy tại sao trong những năm
qua tín dụng ngoài quốc doanh tăng rất chậm ở NHNN&PTNT HN. Tỷ trọng
lãi treo trên tổng lãi treo của thành phần kinh tế này trong 3 năm luôn ở mức
cao (81,30%, 68,85%, 77,78%). Và trong năm 1999, số lãi treo là 1,89 tỷ
đồng tăng 0,21 tỷ đồng so với năm 1998.
Lãi treo phát sinh khi không thu được lãi đúng hạn, do đó nguy cơ rủi
ro đang ở mức thấp. Do đó, không phản ánh được nhiều tình hình hoạt động
sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp.
Nguyên nhân không thu được lãi đúng hạn thường là do chu kỳ sản
xuất kinh doanh của các doanh nghiệp chưa đến thời điểm kết thúc do đó
không có các nguồn thu để trả lãi cho ngân hàng vì lượng hàng vẫn chưa
được tiêu thu. Mà khách hàng của NHNN&PTNT HN hoạt động sản xuất
kinh doanh chủ yếu theo thời vụ.
3.2. Nợ quá hạn:
Rủi ro tín dụng tại NHNN&PTNT HN chủ yếu là nợ quá hạn. trong
những năm qua, tập thể cán bộ tín dụng của ngân hàng đã có những cố gắng,
nỗ lực lớn nhằm phòng ngừa và hạn chế số lượng nợ qua hạn. Sau đây là tình
hình nợ quá hạn sau một số năm:
Bảng 4 – tình hình nợ quá hạn các năm 1997, 1998, 1999
Đơn vị: Tỷ đồng
Năm 1997 1998 1999 Tỷ trọng (%)
Chỉ tiêu 99/98
Tổng dư nợ 1030 970 985 101,55
36
Nợ quá hạn 59,52 79,51 45,92 57,73
Tỷ trọng (%) NQH/DN 5,78 8,2 4,66
(Nguồn: Tổng hợp tín dụng 1997, 1998, 1999 – Phòng Kinh doanh)
Từ số liệu bảng 4, ta có biểu sau:
BiÓu 1: Nî qu¸ h¹n qua c¸c n¨m 1997, 1998, 1999
79.54
80
59.52
60
45.92
Tû ®ång 40
20 doanh sè
0
1997 1998 1999
N¨m
Trong 3 năm qua, số lượng nợ quá hạn năm 1999 là nhỏ nhất. Nợ qúa
hạn năm 1999 là 45,92 tỷ đồng giảm tuyệt đối là 33,92 tỷ đồng, giảm tương
đối là 43,17% so với năm 1998. Đây là nỗ lực, cố gắng tuyệt vời của tập thể
cán bộ tín dụng trong năm 1999. Mặt khác, cũng là sự cố gắng vượt bậc của
các khách hàng của ngân hàng.
Năm 1999, tỷ lệ nợ quá hạn trong tổng dư nợ là 4,66%, thấp nhất trong
3 năm (năm 1997 là 5,78%, năm 1998 là 8,2%). Điều đó cho thấy, trong năm
qua chất lượng tín dụng của NHNN&PTNT HN đã tăng lên đáng kể, số
lượng nợ quá hạn giảm gần một nửa so với năm 1998. Đạt được kết quả này
ta có thể đưa ra một số nguyên nhân sau:
+ Do trong năm qua nền kinh tế của thủ đô Hà nội nói riêng và cả nước
nói chung có những chiều hướng phát triển vững chắc. Các doanh nghiệp
thuộc các thành phần kinh tế đã từng bước tháo gỡ được khó khăn, từng bước
vươn lên trong công cuộc đổi mới. Hơn nữa, năm 1999, ảnh hưởng của hậu
quả cuộc khủng hoảng khu vực đã giảm so với các năm 1997, 1998. Do đó,
hoạt động của nền kinh tế ngày càng được khôi phục phát triển, các doanh
nghiệp đang từng bước tìm ra chỗ đứng cho mình.
+ Thứ nữa, là do sự đổi mới trong phong cách, thái độ của các cán bộ
tín dụng đối với các khách hàng của ngân hàng, tạo ra cho họ những thiện chí
đối với ngân hàng. Đó cũng là sự tích cực của các cán bộ tín dụng thường
37
xuyên bám sát khách hàng, tích cực đôn đốc họ trong việc trả nợ đúng thời
hạn.
3.2.1. Nợ quá hạn phân theo thời hạn cho vay:
BẢNG 5 – NỢ QUÁ HẠN PHÂN THEO THỜI HẠN CHO VAY
Năm 1997 1998 1999 %
Chỉ tiêu Số % Số % Số % 99/98
tiền tiền tiền
Tổng nợ quá hạn 59,52 100 79,54 100 45,92 100 57,73
NQH ngắn hạn 37,60 63,17 48,42 60,88 39,34 85,67 81,25
NQH trung, dài hạn 21,72 36,49 30,85 38,78 6,4 13,94 20,75
NQH khác 0,2 0,34 0,27 0,34 0,18 0,39 66,67
(Nguồn: Bảng tổng hợp tín dụng 1997, 1998, 1999 – Phòng Kinh doanh)
Hoạt động tín dụng tại NHNN&PTNT HN trong những năm qua ta
thấy được: tỷ trọng dư nợ ngắn hạn trên tổng dư nợ luôn ở mức cao (bảng 2).
Tỷ lệ thuận với nó thì tỷ trọng nợ quá hạn ngắn hạn cũng chiếm một tỷ lệ lớn
trong tổng nợ quá hạn. Để thấy rõ được mức độ của nợ quá hạn theo thời hạn
cho vay ta xem xét biểu đồ sau:
50
40 Doanh sè NQ ng¾n h¹n
30
Doanh sè H trung , dµi
20
han
10
oanh sè kh¸c
0
1997 1998 1999
Nhìn vào biểu 2, ta thấy được tỷ trọng nợ quá hạn ngắn hạn luôn ở mức
cao. Tuy nhiên, so với tổng dư nợ ngắn hạn thì lại chiếm một tye trọng rấ
nhỏ. Nợ quá hạn ngắn hạn đang có xu hướng giảm dần. Năm 1999, nợ quá
hạn là 39,34 tỷ đồng, giảm tuyệt đối là 9,08 tỷ đồng, giảm tương đối là
18,75%.
38
Trong khi đó, nợ quá hạn trung và dài hạn chiếm tỷ trọng nỏ trong tổng
nợ quá hạn. Nhưng so với số dư nợ trung dài hạn (năm 1997 chiếm 10,06%;
năm 1998 là 14,75%, năm 1999 là 8,94% so với tổng dư nợ) thì số nợ quá
hạn trung và dài hạn lại chiếm một tỷ trọng lớn.
Sang năm 1999, chất lượng tín dụng trung và dài hạn tại
NHNN&PTNT HN đã từng bước được cải thiện. Số nợ quá hạn đã giảm
xuống còn 6,4 tỷ đồng (trong khi năm 1998 là 30,85 tỷ đồng). Đây là bước
tiến đáng mừng trong hoạt động tín dụng trung và dài hạn của NHNN&PTNT
HN.
Các loại nợ quá hạn khác chỉ chiếm một phần nhỏ không đáng kể.
Trong những năm vừa qua, nhờ sự cố gắng của tập thể cán bộ tín dụng
NHNN&PTNN HN, chất lượng tín dụng từng bước được cải thiện qua từng
năm. Là tiền đề quan trọng mang lại hiệu quả kinh doanh cho ngân hàng.
3.2.2 Nợ quá hạn phân các thành phần kinh tế.
BẢNG 6 – CƠ CẤU NỢ QUÁ HẠN THEO CÁC THÀNH PHẦN KINH TẾ
Đơn vị: Tỷ
đồng
Năm 1997 1998 1999 %
Chỉ tiêu 99/98
Số % Số % Số %
tiền tiền tiền
NQH – KTQD 36,30 61,00 46,36 58,29 15,64 34,06 33,74
NQH – KTNQD 23,22 39,00 33,18 41,71 30,28 65,94 91,26
NQH 59,52 100 79,54 100 45,92 100 57,73
(Nguồn: Bảng tổng hợp tín dụng 1997, 1998, 1999 – Phòng Kinh doanh)
Nhìn vào cơ cấu nợ quá hạn của chi nhánh NHNN&PTNT HN theo
thành phần kinh tế, nhận thấy rằng, tỷ trọng nợ quá hạn của thành phần kinh
tế quốc doanh trong tổng nợ quá hạn giảm dần qua từng năm. Doanh số nợ
quá hạn của thành phần kinh tế quốc doanh trong năm 1999 chỉ còn 15,64 tỷ
đồng (năm 1998 là 46,36 tỷ đồng) giảm 66,26% so với năm 1998. Điều này
cho thấy sự hiệu quả trong sản xuát kinh doanh của các thành phần kinh tế
quốc doanh trong những năm qua. Sự cố gắng của kinh tế quốc doanh trong
những năm qua cũng cho thấy họ vẫn là khách hàng chủ chốt, đầy uy tín của
chi nhánh NHNN&PTNT HN.
39
Trong khi đó, tỷ trọng của thành phần kinh tế ngoài quốc doanh lại
tăng lên trong từng năm (năm 1997 bằng 39%, năm 1998 bằng 41,71% và
năm 1999 bằng 65,94% tổng nợ quá hạn). Tuy nhiên, số tuyệt đối nợ quá hạn
trong năm 1999 của thành phần kinh tế ngoài quốc doanh lại giảm so với
naưm 1998 (năm 1998 là 33,18 tỷ đồng; trong khi năm 1999 chỉ còn 30,28 tỷ
đồng, giảm 8,74%). Trong những năm qua, mặc dù khách hàng của chi nhánh
thuộc thành phần kinh tế ngoài quốc doanh làm ăn không được hiệu quả,
nhưng đã có những cố gắng trong việc thanh toán các khoản nợ tín dụng đối
với chi nhánh NHNN&PTNT HN.
Trong điều kiện nền kinh tế nước ta hiện nay, kinh tế quốc doanh vẫn
là khu vực ưu tiên của Nhà nước. Do đó, thành phần kinh tế này là động lực
chính thúc đẩy nền kinh tế phát triển trong những năm trước mắt. Tuy vậy,
thành phần kinh tế ngoài quốc doanh lại chưa được quan tâm một cách đúng
mức. Bởi thành phần kinh tế này cũng góp một phần không nhỏ cho nền kinh
tế, tào công ăn việc làm cho dân cư… Do vậy, trong những năm tới, chi
nhánh nên đặc biệt chú ý đến thành phần kinh tế này, do nó rất năng động và
phù hợp với tình hình kinh tế của nước ta hiện nay.
Nếu được sự quan tâm của Nhà nước, cũng như của chi nhánh hơn nữa
chắc chắn thành phần kinh tế này sẽ làm ăn có hiệu quả. Và điều tất yếu là
chất lượng tín dụng của chi nhánh đối với thành phần kinh tế này sẽ được
nâng cao.
3.2.3. Nợ quá hạn phân theo khả năng thu hồi:
BẢNG 7 – CƠ CẤU NỢ QUÁ HẠN THEO KHẢ NĂNG THU HỒI
Đơn vị: tỷ đồng
NĂM NQH đến NQH đến NQH đến
ngày31/12/97 ngày31/12/98 ngày31/12/99
Chỉ tiêu BT CVĐ KĐ BT CVĐ KĐ BT CVĐ KĐ
40
DƯ NQH NGẮN 37,6 48,42 39,34
HẠN: 14,51 11,34 11,72 18,82 3,33 26,27 15,32 8,83 15,19
+ Trong đó: 38,6 30,1 31,3 38,87 6,88 54,25 38,94 22,45 38,61
+ %/NQH ngắn hạn
DƯ NQH TRUNG, 21,72 30,85 6,4
DÀI HẠN: 14,15 0,62 6,95 18,63 2,2 10,02 3,84 0,76 1,8
+ TRONG ĐÓ: 65,15 2,85 32 60,39 7,12 32,48 60 11,88 28,12
+ %/NQH TRUNG,
DÀI HẠN
DƯ NQH KHÁC: 0,2 0,27 0,18
+ Trong đó: 0,08 0,09 0,03 0,07 0,08 0,12 0,05 0,03 0,1
+ %/NQH khác 40 45 15 25,93 29,63 44,44 27,78 16,67 55,55
+ TỔNG CỘNG 28,77 12,05 18,7 37,52 5,61 36,41 19,21 9,62 17,09
+ Tỷ trọng nợ quá hạn 48,34 20,24 31,42 47,17 7,05 45,78 41,83 20,95 37,22
(Nguồn: Bảng tổng hợp tín dụng 1997, 1998, 1999 – Phòng Kinh doanh)
Theo khả năng thu hồi, dư nợ quá hạn có thể được phân thành: nợ quá
hạn bình thường, nợ quá hạn có vấn đề và nợ quá hạn khó đòi. Các khoản nợ
quá hạn bình thường là những khỏng nợ đã quá hạn thanh toán từ 1 đến 180
ngày, chiếm gần một nửa các khoản nợ quá hạn của ngân hàng. Hình thức thứ
hai là khoản nợ quá hạn có vấn đề. Đây là những khỏng nợ quá hạn thanh
toán từ 181 ngày đến 360 ngày. Năm 1997, nợ quá hạn có vấn đề chiếm tỷ
trọng là 20,24%, năm 1998 là 7,05%, nhưng sang năm 1999 lại tăng lên
20,95%. Đây là dấu hiệu cần phải bàn tính đối với NHNN&PTNT HN. Các
khoản nợ quá hạn khó đòi là những khoản nợ quá hạn thanh toán trên 360
ngày.
Năm 1998, chiếm tỷ trọng là 45,78% và giảm xuống còn 37,22% vào
năm 1999, cho thấy công tác hạn chế rủi ro tín dụng tại ngân hàng đã có
những bước tiến vượt bậc.
Để có thể hiểu rõ được khả năng thu hồi các khoản nợ quá hạn ta xét
biểu đồ sau:
41
BiÓu 3: C¬ cÊu nî qu¸ h¹n theo kh¶ n¨ng thu håi
40
30
Nî qu¸ h¹n b×nh thuêng
20
Nî qu¸ h¹n cã vÊn ®Ò
10 Nî qu¸ h¹n khã ®ßi
0
1997 1998 1999
Nhìn vào biểu đồ 3, nhận thấy rằng, trong 3 anưm số lượng nợ quá hạn
bình thường, cũng như các khoản nợ quá hạn khó đòi có chiều hướng giảm
xuống. Các khoản nợ quá hạn có vấn đề có khuynh hướng tăng lên nhưng ở
mức thấp.
Một điều đáng mừng là các khoản nợ khó đòi trong năm 1999 đã giảm
hơn một nửa so với năm 1998 ( giảm 53%). Cho thấy tính hiệu quả trong
công tác xử lý các khoản nợ quá hạn khó đòi tại chi nhánh NHNN&PTNT
HN.
Các khoản nợ quá hạn có vấn đề có khuynh hướng gia tăng mặc dù ở
mức thấp, nhưng các cán bộ tín dụng cần phải hết sức chú ý đối với các
khoản nợ này. Bởi vì nó là mầm mống của các khoản nợ khó đòi.
3.2.4. Nợ quá hạn theo nguyên nhân:
Để hiểu rõ những nguyên nhân có thể tác động như thế nào đến khối
lượng nợ quán hạn của ngân hàng, chúng ta tiến hành phân tích chất lượng dư
nợ qua các nguyên nhân hình thành nợ quá hạn.
42
BẢNG 6 – CƠ CẤU NỢ QUÁ HẠN THEO NGUYÊN NHÂN HÌNH
THÀNH
Đơn vị: Tỷ
đồng
Năm 1997 1998 1999
Chỉ tiêu Số tiền % Số tiền % Số tiền %
1. Nguyên nhân chủ quan 9,5 15,96 57,74 72,60 33,14 72,18
+ Về phía ngân hàng 0,68 1,15 1,54 1,94 0,38 0,83
+ Về phía khách hàng 8,82 14,81 56,2 70,66 32,76 71,35
Trong đó:
* Do KD thua lỗ 1,52 2,55 42,56 53,51 11 23,95
* Sử dụng vốn sai mục 0,87 1,46 0,32 0,4 0 0
đích 5,38 9,04 4,64 5,83 0,57 1,24
* Cố ý lừa đảo 1,05 1,76 8,68 10,92 21,19 46,16
* KH chiếm dụng vốn 16,95 28,48 10,24 12,87 6,01 13,07
2. Nguyên nhân khách 2,06 3,46 8,2 10,31 6,01 13,07
quan
14,89 25,02 2,04 2,56 0 0
+ Do bất khả kháng
33,07 55,56 11,56 14,53 6,77 14,75
+ Do cơ chế chính sách
3. Nguyên nhân khác
Tổng cộng 59,52 100 79,54 100 45,92 100
(Nguồn: Bảng tổng hợp tín dụng 1997, 1998, 1999 – Phòng Kinh doanh)
Qua bảng tổng kết trên tại NHNN&PTNT HN, ta rút ra một số nguyên
nhân cụ thể của các khoản dư nợ quá hạn như sau:
43
+ Do kinh doanh thua lỗ. Thật vậy, sự xuát hiện của một số công ty của
các nước phát triển tại Việt Nam đã ảnh hướng tới giá của một số mặt hàng
nội địa và hàng nhập khẩu của các doanh nghiệp trong nước. Đặc biệt là
lượng hàng hoá của Trung Quốc được nhập ồ ạt vào đã dẫn đến phá sản,
đóng cửa do không chịu nổi sức ép về giá, cũng như không tìm nổi cho mình
một hướng đi thích hợp với môi trường kinh tế mới. Do đó, không tào ra
được hiệu quả trong kinh doanh, dẫn đến làm ăn thua lỗ. đó là nguyên nhân
dẫn đến những khoản nợ quá hạn tại NHNN&PTNT HN. Trong những năm
qua, tỷ trọng nợ quá hạn do nguyên nhân này gây ra tương đối cao, đỉnh điểm
là năm 1998 với 53,51% tổng nợ quá hạn, sang năm 1999 giảm xuống còn
23,95% tổng nợ quá hạn.
+ Do khách hàng cố ý lừa đảo. Đây là rủi ro đạo đức mà ngân hàng cân
nhắc, thực hiện việc nghiên cứu khách hàng trước khi cho vay. Nguyên nhân
này gây ra các khoản nợ quá hạn chiếm một tỷ trọng nhỏ, nhưng là nguyên
nhân mà ngân hàng có thể hạn chế được. Do đó, cần phải làm tôt các công tác
nghiệp vụ trước khi cho vay.
+ Do sự chiếm dụng vốn trong thanh toán giữa các đơn vị vay vốn.
Đây là nguyên nhân không nhỏ gây ra các khoản nợ quá hạn của ngân hàng.
Chính vì vậy, công tác thanh toán cần phải được cải thiện để có thể hạn chế
nợ quá hạn tại ngân hàng.
+ Do các nguyên nhân bất khả kháng như thiên tai, địch hoạ, bị bạn
hàng lừa đảo đối với khách hàng trong quá trình sản xuất kinh doanh.
+ Do hoạt động thế chấp tài sản của doanh nghiệp ngoài quốc doanh
kho vay. Ngân hàng gặp nhiều khó khăn trong việc định giá, cũng như quản
lý tài sản thế chấp trong thời gian vay vốn của doanh nghiệp.
Để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn, đồng thời hỗ trợ phát triển các
doanh nghiệp thuộc đối tượng chính sách Nhà nước, NHNN&PTNT HN đã
thực hiện nghiệp vụ rà soát những đơn vị thuộc đối tượng để giãn nợ, khoanh
nợ, gia hạn nợ hoặc xoá nợ.
III. Tình hình phòng ngừa và xử lý rủi ro tín dụng của NHNN&PTNT
HN.
1. Đối với những món nợ quá hạn có khả năng thu hồi:
Nợ quá hạn có khả năng thu hồi là những khoản nợ quá hạn thanh toán
dưới 360 ngày.
44
Đối với những món nợ này, các cán bộ tín dụng của NHNN&PTNT
HN tích cực đi xuống các cơ sở để thúc giục khách, nghiên cứu tình hình
khách hàng từ đó đưa ra các biện pháp cụ thể để thu hồi các khoản nợ quá
hạn, hạn chế tối đa rủi ro mang lại cho ngân hàng.
Tiếp tục gia hạn nợ, giãn nợ đối với những khách hàng có tình hình tài
chính đang khó khăn nhưng có khuynh hướng làm ăn có hiệu quả trong thời
gian tới. Bên cạnh đó, cán bộ nhân viên ngân hàng cũng cho những lời
khuyên về nhiều vấn đề như sản xuất, bán hàng thu tiền…
Đặc biệt, trong năm 1999, ngân hàng đã thực hiện xoá nợ cho 113
khách hàng với số tiền 26,46 tỷ đồng, giãn nợ cho 2 doanh nghiệp với số tiền
là 4,473 tỷ đồng, áp dụng lãi suất thấp cho 17 doanh nghiệp với doanh số cho
vay trên 700 tỷ đồng và dư nợ trên 400 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, ngân hàng còn tăng thêm các khoản cho vay đối với các
doanh nghiệp nhằm khắc phục khó khăn cho họ, tạo điều kiện cho các doanh
nghiệp có khả năng thanh toán các khoản tín dụng trước đó.
Ngân hàng cũng khuyến khích các doanh nghiệp thu hồi các khoản đầu
tư chưa đến hạn, công nợ giảm lượng hàng tồn kho bằng việc cải tiến phương
thức bán hàng, hạ giá bán… nhằm tăng doanh thu bán hàng.
Đối với một số khách hàng, ngân hàng đã nhận thêm các vật thế chấp
đảm bảo cho các khoản vay.
2. Đối với những món nợ quá hạn không có khả năng thu hồi:
Sau khi thực hiện đủ các hình thức để thu lại các khoản nợ quá hạn mà
ngân hàng vẫn không thu hồi được nợ thù ngân hàng đã quyết định thanh lý
đối với các khoản nợ khó đòi bằng việc dựa vào các công cụ pháp lý để ép
buộc thu nợ.
Ngân hàng tổ chức bán đấu giá các tài sản thế chấp cầm cố để giảm
thiểu những tổn thất đối với ngân hàng.
Tóm lại những năm vừa qua, NHNN&PTNT HN đã và đang làm việc
có hiệu quả, đóng vay trò là một nhà tài trợ “phát triển” tích cực đối với nền
kinh tế trong địa bàn nói riêng và trong cả nước nói chung. Với tỷ lệ nợ quá
hạn là 4,66% ngân hàng đang tìm kiếm những biện pháp giải quyết mới nhằm
giảm tỷ lệ này xuống dưới 4% trong năm 2000 và giảm hơn nữa trong các
năm tiếp theo nâng cao hiệu quả của hoạt động tín dụng trong hoạt động kinh
doanh của mình. Với đặc điểm là ngân hàng quốc doanh mang tính “phát
triển”, ngân hàng đã thực hiện một cơ cấu tín dụng phù hợp với chủ trương
45
chính sách của nhà nước. Tuy nhiên, ngân hàng cũng gặp phải rất nhiều khó
khăn do chất lượng của hoạt động tín dụng chưa hoàn hảo đem lại. Có rất
nhiều chỉ tiêu tác đông đến chất lượng tín dụng. tuy nhiên, trong giới hạn của
chuyên đề chỉ đề cập đến những rủi ro của hoạt động tín dụng tại ngân hàng
và đưa ra một vài giải pháp, kiến nghị nhằm phòng ngừa, hạn chế những rủi
ro tín dụng mà ngân hàng đang phải đối mặt.
46
CHƯƠNG III
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HẠN CHẾ RỦI RO TÍN DỤNG Ở
NHNN VÀ PTNT HÀ NỘI
I ĐỊNH HƯỚNG KINH DOANH CỦA NGÂN HÀNG NO & PTNT HÀ
NỘI TRONG NHỮNG NĂM QUA
1. Định hướng chung
phát huy sức mạnh tổng hợp, tập trung lực lượng nâng cao chất lượng các
hoạt động nghiệp vụ hiện có nhất là các dịch vụ tín dụng, công tác thanh tra.
Củng cố toàn diện chế độ hạch toán kinh doanh, thực hành tiết kiệm, mở rộng
các dịch vụ kinh doanh mới. Đặt mục tiêu hiệu quả nâng cao kỷ cương, kỷ
luật điều hành, chống và ngăn chặn tệ quan liêu, tiêu cực tham nhũng, giữ gìn
uy tín trong kinh doanh. Phấn đấu trong những năm tới tiến kịp một số nước
trong khu vực về công nghệ, trình độ nhân viên, tính hiệu quả và sự bền vững
các dịch vụ kinh doanh đầu tư vốn áp dụng các công nghệ mới, hiện đại hoá
các hoạt động Ngân hàng. Năm 2000, phấn đấu tăng trưởng nguồn vốn từ 10-
15 % so với năm 1999.
Tiếp tục củng cố xây dựng phát triển thị trường tín dụng, đối với nông nghiệp
nông thôn và hộ sản xuất. Thúc đẩy quá trình liên kết các thành phần kinh tế,
liên kết thị trường thành thị với nông thôn, thị trường trong nước với quốc tế
để khai thác tiềm lực kinh tế tạo lập quỹ cho vay.
Bám sát định hướng kinh doanh đã đề ra bao gồm các thị trường trọng điểm
đồng thời đa dạng hóa có chọn lọc các khách hàng mới, nắm chắc tình hình
khách hàng, sự biến động về cơ cấu kinh tế, sự biến động về hoạt động tiền tệ
tín dụng trên địa bàn Hà Nội cũng như trong nước và quốc tế nhằm đưa ra
các giải pháp kịp thời với tình hình.
Xử lý linh hoạt cơ chế lãi suất tín dụng, lãi suất huy động vốn để thu hút
khách hàng và có lãi suất cạnh tranh nhât.
Nêu cao quan điểm phục vụ tốt khách hàng là tiền đề cho hoạt động kinh
doanh có hiệu quả, đặc biệt là đối với khách hàng trọng điểm, duy trì tốt việc
thanh toán quốc tế nâng cao hiệu quả công tác thanh toán, luôn giữ sự bình
đẵng giữa Ngân hàng với khách hàng để củng cố lòng tin của khách hàng
Thường xuyên kiểm tra giám sát mọi hoạt động nội bộ kịp thời chấn chỉnh
ngay nhữngkhuyết điểm, không để tình trạng tiêu cực phát triển
47
Tích cực trang bị và đổi mới phương tiện làm việc, cơ sở vật chất phục vụ
công tác thanh toán. Quan tâm đến việc đào tạo nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ
của Ngân hàng, thực hiện đúng chế độ nghiệp vụ của nghành. Tích cực trẻ
hóa đội ngũ nhân viên Ngân hàng.
2. Định hướng hoạt động tín dụng
Mở rộng các hình thức huy động vốn, đảm bảo chủ động về nguồn vốn trong
kinh doanh, đồng thời đa dạng hoá các hoạt động tín dụng để mở rộng thị
trường kinh doanh, tăng trưởng vốn nhanh và hạn chế rủi ro.
Nâng cao chất lượng công tác tín dụng, giảm thấp nợ quá hạn và nợ có ván đề
với phương châm an toàn để phát triển, phát triển phải an toàn. Thực hiện
kiểm tra, kiểm soát hoạt động tín dụng thường xuyên, đặc biết tập trung kiểm
tra các dự án mà Ngân hàng No & PTNT Hà Nội cho vay với số lượng vốn
lớn, xử lý triệt để các khoản nợ có vấn để các khoản đầu tư mới nhất thiết
phải đảm bảo có hiệu quả.
Gắn tín dụng thương mại với đầu tư phát triển, thúc đẩy quá trình liên kết các
thành phần kinh tế nhằm khép kín chu kỳ kinh doanh. Đầu tư tín dụng tạo
điều kiện cho quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đặc biệt trong lĩnh vực
nông nghiệp và kinh tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hoá, công
nghiệp, dịch vụ.
Từng bước thử nghiệm chương trình tín dụng hỗ trợ nông thôn xây dựng cơ
sở hạ tầng, cho vay xây dựng thủy lợi nội đồng, giao thông nông thôn.
Nâng dần tỷ trọng đầu tư cho phát triển và phục hồi các nghành nghề truyền
thống, hỗ trợ các dịch vụ phục vụ trực tiếp cho sản xuất nông nghiệp.
Tăng cường đầu tư cho các doanh nghiệp Nhà nước kinh doanh có hiệu quả
nhưng bên cạnh đó thì việc đầu tư cho khách hàng truyền thống “ nông thôn”
cũng rất quan trọng bởi đó là đối tượng phục vụ chính của Ngân hàng. Chú
trọng đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ làm ăn có hiệu quả, tạo nhiều công ăn
việc làm và nhiều sản phẩm cho xã hội.
Trên cơ sở tổng kết các mô hình cho vay, chấn chỉnh các sai sót, mở rộng các
hình thức cho vay trực tiếp qua các tổ chức chính trị, xã hội
Chỉnh sửa và bổ xung một số văn bản đã ban hành về quy trình nghiệp vụ tín
dụng, đảm bảo tạo lập một hành lang pháp lý thuận lợi để các cấp Ngân hàng
triển khai nghiệp vụ cho vay không vấp phải các sai lầm không đáng có.
II . Một số giải pháp nhằm phòng ngừa, hạn chế rủi ro trong kinh doanh tín
dụng ở NHNN & PTNT Hà Nội
48
1. San sẻ rủi ro
San sẻ rủi ro nhằm phân tán rủi ro bất khả kháng, khó tránh khỏi như thiên
tai, bão lụt, hỏa hoạn ... các biện pháp san sẻ rủi ro gồm có tránh dồn vốn,
liên kết đầu tư và bảo hiểm tín dụng.
1.1tránh dồn vốn:
Cách phân phối tín dụng tốt nhất đối với moọt Ngân hàng muốn tránh rủi ro
là rải tiền của mình vào nhiều khoản đầu tư, nhiều khách hàng khác nhau. Để
thực hiện biện pháp này cần quán triệt hai vấn đề:
+ Cho vay nhiều đối tượng thuộc các loại hình sản xuất khác nhau. Nếu tập
trung vốn đầu tư vào một nhóm khách hàng, nhất là với nhóm khách hàng
không được khuyến khích có như vậy thì mới hạn chế được tác động xấu của
rủi ro.
+ không đầu tư một số tiền lớn cho một khách hàng mà phải san sẻ ra cho
nhiều khách hàng trong cùng một nghành sản xuất kinh doanh, đặc biệt là các
nghành sản xuất đá xẻ ốp lát, sứ vệ sinh, bia địa phương, Bởi những mặt hàng
này có thị trường rất nhỏ, không có khả năng cạnh tranh với hàng nhập khẩu.
1.2 liên kết đầu tư
Liên kết đầu tư nhằm cung cấp những khoản tín dụng lớn mà Ngân hàng
không đủ khả năng cho vay, khó xác định mức độ rủi ro mạo hiểm.
Liên kết đầu tư là các Ngân hàng cùng xem xét đánh giá khách hàng và dự án
xin vay vốn của khách hàng để tiến hành đầu tư.
Trong khi đầu tư các Ngân hàng phải cùng nhau ký kết hợp đồng đầu tư, thoả
thuận rõ trách nhiệm quyền hạn của mỗi bên trong hợp đồng đầu tư.
1.3 Bảo hiểm tín dụng.
Bảo hiểm là biện pháp hết sức quan trọng nhằm đảm bảo dàn trải rủi ro. Bảo
hiểm có lợi về mặt kinh tế cho mọi người, nó làm giảm mất mát, thiệt hại của
cải. ở nước ta hiện nay nói chung Bảo hiểm chưa đi sâu vào đời sống xã hội.
Trong cơ chế kế hoạch hóa tập trung, hoạt động tín dụng của Ngân hàng
không được coi là một nghành nghề kinh doanh. Khi phát sinh rủi ro tín
dụng, Ngân hàng thương dùng các biện pháp phi kinh tế để ngăn chặn như
không cho các tổ chức và cá nhân rút tiền và phát hành thêm tiền để bù đắp.
Vấn đề bảo hiểm tín dụng không được đề ra
Chuyển sang cơ chế thị trường, hoạt động tín dụng được coi là một nghành
kinh doanh. Sản phẩm của Ngân hàng là quyền sử dụng vốn của khách hàng
49
trong những thời gian nhất định. Quan hệ giữa Ngân hàng với các doanh
nghiệp, cac nhân là quan hệ bạn hàng bình đẳng. Để ngăn chặn nhẵng bất trắc
xấu nhất đối với hoạt động tín dụng thì bảo hiểm tín dụng là một công cụ cần
thiết
*Bảo hiểm tín dụng có các hình thức sau
+ khách hàng vay vốn tín dụng tự tham gia bảo hiểm, mua bảo hiểm tín dụng
cho người hành nghề và lĩnh vực mà mình kinh doanh. Vì vậy khoản đầu tư
tín dụng trong trường hợp này được coi là bảo hiểm gián tiếp.
+ NHNo & PTNT Hà Nội nên tự bảo hiểm cho chính mình bằng cách thành
lập quỹ dự phòng để bù đắp những thiệt hại do rủi ro xảy ra mà vẫn bảo đảm
được tình hình tài chính của Ngân hàng. Nếu không có rủi ro xảy ra thì quỹ
dự phòng rủi ro càng tăng lên qua các năm, khả năng bù đắp càng lớn.
+ NHNo & PTNT Hà Nội trực tiếp mua bảo hiểm của các tổ chức bảo hiểm
chuyên nghiệp, ở nước ta hiện nay chưa có tổ chức bảo hiểm tín dụng vậy
giải pháp nêu ra ở đây là phải thành lập một công ty bảo hiểm tín dụng thuộc
NHNN Việt Nam thực hiện chức năng kinh doanh bảo hiểm, nhiệm vụ chủ
yếu là bảo hiểm tín dụng trong nước với khách hàng là NHTM, NHCP, Ngân
hàng liên doanh, chi nhánh Ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam.
2. Nghiên cứu khách hàng
Trước khi thiết lập các quan hệ tín dụng, Ngân hàng phải tìm hiểu khả năng
tài chính, kỹ thuật và uy tín của khách hàng. Không chỉ xem xét quy mô hoạt
động của khách hàng biểu hiện qua số vốn lưu động và vốn cố định và phải
biết được năng lực kinh doanh sức cạnh tranh sản phẩm của doanh nghiệp
trên thị trường, triển vọng của nó trong tương lai. Từ đó so sánh để thấy khả
năng trả nợ của các doanh nghiệp. Việc phân tích khách hàng thường được
thực hiện dưới hai góc độ định tính và định lượng. Tuy nhiên, Ngân hàng
thường sử dụng phương pháp thứ 3 đó là phân tích tình hình tài chính của
DN.
Mục tiêu chính của việc phân tích tài chính là việc xác định khoản vay và ý
định của người vay trong việc hoàn trả tiền vay phù hợp với các khoản nêu
trong hoạt động. Một Ngân hàng cần phải dựa vào mức độ rủi ro có thể chấp
nhận được trong mỗi trường hợp và mức cho vay có thể chấp nhận được với
mức rủi ro có thể. Rõ ràng việc cho vay không thể chỉ hoàn toàn dựa vào
danh tiếng và quá khứ của người vay.
Phân tích tài chính về căn bản giống nhau trong mọi Ngân hàng nhưng giữa
các chức năng khác nhau tại Ngân hàng khác nhau người ta lại nhấn mạnh
50
chức năng này hay chức năng kia tùy thuộc vào đặc thù của từng Ngân hàng
trong hoạt động kinh doanh của mình. Tuy nhiên, với đặc điểm của một
NHNo & PTNT nhưng lại hoạt động trên địa bàn Hà Nội, cho nên chức năng
chủ yếu của Ngân hàng NHNo & PTNT Hà Nội giống như bất kỳ một Ngân
hàng thương mại nào. Do vậy, thông thường thì nội dung phân tích bao gồm
+ Đánh giá khả năng bảo toàn vốn.
+ Phân tích tình hình và khả năng thanh toán
+ Phân tích các bản báo cáo tài chính và kết quả tài chính.
+ Đánh giá tình hình trả nợ vay Ngân hàng
2.1. Đánh giá khả năng bảo toàn vốn:
Bảo toàn vốn là điều kiện bắt buộc đối với sự tồn tại và phát triển của
một doanh nghiệp, nó được hiểu là sau mỗi một chu kỳ kinh doanh vốn vẫn
được tái đầu tư ít nhất bằng quy mô vốn cũ để có thể trang trải những chi phí
bằng hoặc lớn hơn thời điểm giá hiện tại. Đối với một Ngân hàng vừa xem
xét khả năng bảo toàn vốn của Doanh nghiệp là một việc hết sức cần thiết để
có thể quyết định việc đầu tư tín dụng
Khả năng bảo toàn vốn của Doanh nghiệp được đánh giá thông qua hệ
số bảo toàn vốn như sau
Số vốn doanh nghiệp hiện có.
Hệ số bảo toàn vốn =
Tổng số vốn DN phải bảo toàn
Nếu hệ số bảo toàn vốn bằng 1 tức là doanh nghiệp có khả năng bảo
toàn vốn. Nếu hệ số lớn hơn 1 thì Doanh nghiệp không những có khả năng
bảo toàn vốn mà còn có khả năng phát triển vốn. Ngược lại nếu hệ số trên
nhỏ hơn 1thì lúc ấy phải xét thêm khả năng an toàn
Số vốn DN hiện có + Thu nhập
Hệ số khả năng an toàn =
Số vốn Doanh nghiệp phải bảo toàn
2.2 Phân tích tình hình và khả năng thanh toán của Doanh nghiệp
2.2.1 Khả năng tự chủ về tài chính
51
khả năng tự cân đối về tài chính của Doanh nghiệp để đáp ứng các
khoản nợ phải trả. Nó được thể hiện qua hệ số tài trợ:
Số vốn doanh nghiệp hiện có
Hệ số tài trợ =
Số vốn doanh nghiệp đang sử dụng
Trong đó, nguồn vốn doanh nghiệp hiện có bao gồm: nguồn vốn cố
định, nguồn vốn lưu động, nguồn vốn xây dựng cơ bản, quỹ doanh nghiệp,
nguồn kinh phí, thu nhập chưa phân phối. Tổng số nguồn vốn mà doanh
nghiệp đang sử dụng gồm nguồn vốn hiện có của Doanh nghiệp, nguồn tín
dụng, nguồn thanh toán.
Nếu một doanh nghiệp có hệ số tài trợ kỳ này lớn hơn kỳ trước và lớn
hơn 0,5 là tốt. Nếu doanh nghiệp để hệ số này dưới 0,5 thì tình hình tài chính
của DN sẽ rất xấu. Hệ số này càng nhỏ thì tình hình tài chính của Doanh
nghiệp càng tồi và dễ vỡ nợ.
2.2.2. Năng lực đi vay
là khả năng của một Doanh nghiệp kêu gọi xin vay và được tính bằng
công thức
Nguồn vốn doanh nghiệp tự có
Năng lực đi vay =
Nguồn vốn thường xuyên
Một doanh nghiệp có khả năng tự chủ tài chính cao thường có năng lực
đi vay lớn vì doanh nghiệp này có thể đáp ứng được các khoản nợ khi đến
hạn thanh toán. Người ta tính rằng, nếu doanh nghiệp có tỷ số này lớn hơn
2/3 thì DN có năng lực đi vay lớn. Ngược lại, nếu nhỏ hơn 0,5 thì DN đạt
mức bão hòa của năng lực đi vay. Vì vậy, đối với doanh nghiệp này Ngân
hàng không được cho vay.
2.2.3. Khả năng thanh toán
Khả năng của Doanh nghiệp trong việc đáp ứng các khoản nợ ngắn hạn,
khả năng thanh toán phản ánh tình hình tài chính của Doanh nghiệp, ta cần
xem xét phân tích các chỉ tiêu: khả năng thanh toán chung, khả năng thanh
toán ngắn hạn, khả năng thanh toán nhanh và khả năng thanh toán cuối cùng.
* Khả năng thanh toán chung :
52
Đây là chỉ tiêu tổng hợp phản ánh tình hình khả năng thanh toán của
Doanh nghiệp
Số tiền dùng để thanh toán
khả năng thanh toán =
Số tiền doanh nghiệp phải thanh toán
Nếu hệ số khả năng thanh toán lớn hơn hoặc bằng 1 chứng tỏ khả năng
thanh toán của Doanh nghiệp là tốt, khả quan. Nếu doanh nghiệp để khả năng
thanh toán nhỏ hơn 1, thể hiện DN không có khả năng thanh toán nợ trong
điều kiện bình thường, thực trạng của Doanh nghiệp có vấn đề.
* Khả năng thanh toán ngắn hạn
Vốn bằng tiền + Các khoản phải thu.
Nợ ngắn hạn
Các khoản
Ngân hàng và + phải trả
các tổ chức tín
dụng khác
Khả năng thanh toán ngắn hạn =
Nhìn chung, hệ số lớn hơn hoặc bằng 1, Doanh nghiệp có khả năng
thanh toán các khoản nợ ngắn hạn
* Khả năng thanh toán nhanh
Chỉ tiêu này chỉ có ở doanh nghiệp có nguồn tài chính dồi dào, DN có
thể chủ động thanh toán được bất kỳ khoản nợ nào khi đến hạn thanh toán:
Vốn bằng tiền
Khả năng thanh toán nhanh = =K
Các khoản nợ đến hạn
Nếu k >= 1 : DN có khả năng thanh toán nhanh
Nếu 0,5 < k < 1 Doanh nghiệp vẫn có khả năng thanh toán nhanh các
khoản nợ đến hạn.
Nếu k càng nhỏ hơn 1 càng khó có khả năng thanh toán nhanh
2.2.4 Tình hình công nợ
53
Xét tình hình công nợ của Doanh nghiệp trong mối quan hệ với Ngân
hàng, các tổ chức kinh tế khác, với người bán, người mua và thanh toán với
Ngân sách.
* Tình hình sử dụng vốn vay:
Nhận xét tình hình sử dụng vốn vay Ngân hàng trên các khía cạnh:
Doanh số cho vay thu nợ có phát sinh đều đặn không.
Có nợ quá hạn không.
* Tình hình thanh toán với người bán và người mua:
Trong quá trình sản xuất kinh doanh, nợ phải trả, nợ phải thu thường
xuyên phát sinh. Tuy nhiên để nhận xét cụ thể tình hình công nợ của Doanh
nghiệp có bình thường hay không, ta phải xem xét cụ thể từng trường hợp.
Nếu số phải thu > số phải trả > vốn lưu động hoặc là
Số phải trả > Số phải thu + Vốn lưu động.
Chứng tỏ tình hình tài chính của doanh nghiệp có vấn đề, trường hợp
này cẫn xem xét cụ thể trong mối quan hệ với bạn hàng của Doanh nghiệp, kết
hợp với tình hình sản xuất kinh doanh trong những thời gian trước đó.
* Tình hình nộp Ngân sách Nhà nước:
Thực chất là phân tích tình hình thanh toán của Doanh nghiệp đối với
Ngân sách Nhà nước, nộp thuế lợi nhuận và các khoản phải nộp Ngân sách
Nhà nước khác. Việc phân tích đánh giá căn cứ vào tỷ lệ thanh toán với Ngân
sách Nhà nước của Doanh nghiệp về các khoản phải nộp
Số đã nộp
Tỷ lệ thanh toán Ngân sách =
Số phải nộp
2.2.5 Khả năng thanh toán cuối cùng (h)
Đây là chỉ tiêu bổ xung làm căn cứ để các cán bộ tín dụng xem xét có
nên cho vay hay không khi các chỉ tiêu trên chưa đủ tiêu chuẩn để xét cho vay.
Do vậy, chỉ áp dụng đối với các Doanh nghiệp có quá trình hoạt động tốt
54
Tài Chênh
Tài sản lệch tỷ
sản có - thiếu - giá và chỉ
lưu chờ xử số giá
động lý chưa xử
lý
Khả năng
thanh toán =
cuối cùng
Nợ ngắn
hạn Ngân Các khoản
hàng và + phải trả
các tổ chức
kinh tế
Tài sản có lưu động = Tài sản lưu động + Tài sản thanh toán
Nếu h < 1 tình hình tài chính của Doanh nghiệp rất xấu, toàn bộ tài sản
của doanh nghiệp cũng không đủ trả nợ. Trường hợp này không nên cấp tín
dụng.
2.3. Đánh giá phân tích kết quả tài chính.
Kết quả tài chính của khách hàng phản ánh chất lượng hiệu quả sản xuất
kinh doanh thông qua chỉ tiêu lỗ lãi thực tế. Hoạt động tín dụng Ngân hàng chỉ
được đảm bảo có hiệu quả khi đầu tư cho những doanh nghiệp sản xuất kinh
doanh có lãi.
2.4. Đánh giá khả năng và tình hình trả nợ vay Ngân hàng
Xem xét khách hàng có luôn thực hiện đúng mọi quy định trong thể lệ
tín dụng trong thể lệ tín dụng thanh toán của Ngân hàng hay không, uy tín của
khách hàng đối với Ngân hàng qua việc vay trả thường xuyên ổn định, ít phát
sinh nợ quá hạn hoặc phát hành séc quá số dư, đồng thời kiểm tra sự tôn trọng
nguyên tắc về cho vay vốn tín dụng.
Phân tích tài chính doanh nghiệp có vai trò quan trọng trong hoạt động
tín dụng. Vì vậy để việc đầu tư tín dụng có hiệu quả và đúng hướng thì việc
phân tích tài chính đối với các khách hàng của mình trước khi cung cấp tín
dụng là cần thiết, không thể thiếu được đối với Ngân hàng.
3. Thực hiện bảo đảm tín dụng
55
3.1 Bảo lãnh
Là hoạt động quan trọng đa dạng trong đời sống kinh tế xã hội nói
chung và hoạt động kinh doanh tiền tệ nói riêng. Thực hiện bảo lãnh sẽ tạo ra
khả năng các giao dịch vay nợ tăng cường sự ổn định, giảm được nhiều sự rủi
ro trong quan hệ vay mượn.
Bảo lãnh được coi như là một hình thức bảo đảm nợ trong cam kết trách
nhiệm của mình, người bảo lãnh luôn thể hiện việc thực hiện nghĩa vụ hầu
như là bất khả kháng trước chủ nợ. Bảo lãnh được thực hiện nhằm đảm bảo
khả năng vay nợ. Việc bảo lãnh được thực hiện bằng văn bản hoặc hợp đồng
bảo lãnh phù hợp của chủ tài khoản đứng ra bảo lãnh.
Ngân hàng sẽ yên tâm hơn giảm bớt thời gian, chi phí để tìm hiểu khách
hàng khi họ được bảo lãnh bởi một DN có uy tín hay một tổ chức tín dụng
khác. Do đó, rủi ro phát sinh trong quan hệ tín dụng giữa Ngân hàng và người
được bảo lãnh sẽ giảm. Tuy nhiên, rủi ro cũng có thể xảy ra do tình trạng của
chính người bảo lãnh, cho nên người bảo lãnh cần có những điều kiện sau:
+ Có tư cách pháp nhân
+ Có đủ điều kiện và có đủ nguồn vốn để trả nợ Ngân hàng khi người
vay không trả được nợ.
+ Người bảo lãnh phải tồn trọng những quy định, giới hạn bảo lãnh của
pháp luật quy định.
3.2 Cầm cố:
Cầm cố tài sản là việc bên vay đưa tài sản của mình cho ngân hàng giữ
để bảo đảm việcc trả nợ. Nếu đến hạn bên vay trả hết nợ thì ngân hàng trả lại
tài sản cầm cố. Nếu bên vay không trả hết nợ gốc và lái thì ngân hàng có
quyền đề nghị cơ quoan nhà nước có thẩm quyền phát mại tài sản cầm cố để
thu hồi nợ hoặc tài sản cầm cố sẽđược xử lý theo phương thức hai bên cùng
có lợi.
Cầm cố tài sản vay vốn phải được lập thành văn bản, trong đó ghi rõ
chủng loại số lượng, giá trị tài sản ... Việc định giá và kiểm định tài sản cầm
cố, tài sản thế chấp. Còn lãi suất cầm cố do giám đốc chi nhánh cho vay
quyết định phù hợp với lãi suất thị trường ở địa phương và chi phí bảo quản
tài sản nhưng không nhỏ hơn mức lãi suất vay ngắn hạn cùng kỳ.
Khi cầm cố, Ngân hàng phải có trách nhiệm bảo quản không được sử
dụng vào mục đích khác.
3.3 Tín chấp
56
Đối với các Doanh nghiệp đã có quan hệ tín dụng thường xuyên với
Ngân hàng, vay trả sòng phẳng, có tài khoản tiền gửi tại chi nhánh mà số dư
tài khoản tiền gửi thường xuyên đủ khả năng trả nợ và lãi trong từng kỳ hạn,
hoạt động sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp có lãi thì Ngân hàng có thể
tiến hành cho vay theo hình thức tín chấp.
3.4 Thế chấp
thế chấp là việc khách hàng vay vốn của Ngân hàng trên cơ sở đảm bảo
khả năng trả nợ bằng tài sản của mình [ Bất động sản ]. Tài sản thế chấp phải
có đủ các yêu cầu sau:
+Phải có đủ giấy tờ chứng minh thuộc quyền sở hữu hợp pháp của
người vay, không thuộc loại pháp luật cấm buôn bán chuyển nhượng. Không
phải là tài sản đang thế chấp tại Ngân hàng khác hay đang có tranh chấp
+ Tài sản có giá trị là hàng hóa khi phát mại. Khi xét đến giá trị của tài
sản, Ngân hàng nên chú ý đến giá trị của nó tại thời điểm khoản vay trước
hạn.
4. Thông tin về rủi ro khách hàng
nghiên cứu thu thập thông tin về các Doanh nghiệp trong hồ sơ của
khách hàng. Tổ chức tín dụng có thể dựa vào đó để đánh giá thực trạng của
Doanh nghiệp.
Thông tin rủi ro về khách hàng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho Ngân hàng
mở rộng lĩnh vực kinh doanh mới là thông tin và dịch vụ tư vấn và Ngân
hàng chủ động có quan hệ thông tin trên thương trường quốc tế.
5. Biện pháp xử lý nợ quá hạn.
Các NHTM rất quan tâm đến các biện pháp ngăn ngừa và các biện pháp
đề phòng giảm bớt rủi ro thiệt hại bao gồm : tăng cường sự giám sát, tăng chi
phí thu nợ...Ngay khi có dấu hiệu là những người vay đã gặp khó khăn về tài
chính, Ngân hàng phải áp dụng kịp thời các biện pháp để điều chỉnh tình
huống và bảo vệ lợi ích của mình. Một trong những biện pháp sau đây hoặc
một sự liên kết có thể được áp dụng để cứu lấy người vay và khôi phục sức
mạnh tài chính của họ, Cố vấn, nhân viên Ngân hàng có thể cho những lời
khuyên về nhiều vấn đề như bán hàng, thu tiền, sản xuất... Ngân hàng cũng
có thể mời chuyên gia dể cho lời khuyên và tư vấn.
+ Tăng thêm vốn : Ngân hàng có thể tăng thêm vốn cho Doanh nghiệp
bằng cách bán thêm cổ phần, cho vay bảo lãnh, tìm biện pháp thu hồi các hóa
đơn chậm trả, giúp Doanh nghiệp thanh toán hàng tồn kho... Ngân hàng có
57
thể gia hạn nợ cho các Doanh nghiệp một thời gian nữa để Doanh nghiệp có
thể trả dần món nợ đó.
+ Tăng thêm các khoản cho vay : thông thường các Ngân hàng không
muốn tăng thêm vốn vay cho một Doanh nghiệp đang có khó khăn về hoàn
trả tín dụng, mặc dù nó là một giải pháp khá hấp dẫn nhằm khắc phục khó
khăn cho khách hàng tạo điều kiện cho khách hàng có khả năng thanh toán
các khoản nợ trước đó.
Tuy nhiên đối với các khoản nợ tồn đọng quá lâu, Ngân hàng có thể
khoanh nợ đối với các khoản nợ quá hạn này, tức là chỉ thu hồi dần vốn gốc.
Ngoài ra, Ngân hàng có thể xử lý người vay theo đúng điều khoản của
hợp đồng và Ngân hàng có thể phát mại tài sản thế chấp để thu hồi vốn. Tuy
vậy, đây là phương pháp cuối cùng khi không còn cách nào khác.
Nếu là các khoản vay không có tài sản đảm bảo thì Ngân hàng có thể
gán nợ cho một khách hàng khác nhằm thu hồi vốn. Tuy nhiên, Ngân hàng
phải chấp nhận thua thiệt.
Nếu Ngân hàng chỉ là một trong số các chủ nợ và ai cũng muốn lấy lại
tiền thì nên thành lập một ủy ban trả nợ, uỷ ban này sẽ tìm ra biện pháp tối ưu
nhất nhằm thu hồi nợ cho mọi thành viên như đồng ý khôi phục lại Doanh
nghiệp hoặc cho nhượng các tài sản có của Doanh nghiệp cho từng chủ nợ,
bán các loại tài sản hoặc bán Doanh nghiệp cho đơn vị khác theo phán quyết
của pháp luật của toà án về sự phá sản của Doanh nghiệp.
6. Hoàn thiện một số bước trong quy trình nghiệp vụ tín dụng.
* Thứ nhất : khâu thẩm định khách hàng trước khi cho vay
Bước 1 : Cần xác định được hệ số tài chính cơ bản của Doanh nghiệp
như
+ Hệ số về khả năng thanh toán : trên cơ sở xác định được hệ số này
Ngân hàng đánh giá được khả năng hoàn trả vốn vay Ngân hàng
+ Hệ số về cơ cấu nguồn vốn : Việc tính toán hệ số cơ cấu nguồn vốn
cho phép khả năng đánh giá tài chính của Doanh nghiệp. Nếu trong cơ cấu
nguồn vốn mà vốn tự có chiếm tỷ lệ lớn thì khả năng tài chính của Doanh
nghiệp ở mức tốt, ngược lại nếu vốn vay Ngân hàng và các nguồn vốn chiếm
dụng khác là cơ bản thì khả năng tài chính của người vay là không được tốt.
+ Hệ số về hoạt động : ở chỉ tiêu này, Ngân hàng nhận biết được khả
năng hoạt động, sử dụng vốn và khả năng quản lý của Doanh nghiệp.
58
+ Hệ số doanh lợi : phản ánh chỉ tiêu sinh lời của Doanh nghiệp
Bước 2 : Phương pháp phân tích khả năng tài chính của Doanh nghiệp
+ Dùng số liệu của kỳ mới nhất so sánh với số liệu của các kỳ trước để
thấy được xu hướng biến động tài chính là tốt hay xấu.
+ Dùng một số chỉ tiêu cơ bản của các Doanh nghiệp cùng nghành ở
mức trung bình để so sánh đánh giá mức độ tốt hay xấu so với Doanh nghiệp
mà Ngân hàng sẽ đầu tư.
+ Thẩm định khả năng quản lý và uy tín của người vay.
+ Thẩm đinh sự chấp nhận của xã hội đối với sản phẩm mà người vay
kinh doanh
+ Thành lập hội đồng giám định tài sản thế chấp, cầm cố, bảo lãnh.
+ Thành lập bộ phận đánh giá rủi ro tín dụng.
* Thứ 2 : Quyền cấp tín dụng của mỗi cá nhân
Mỗi khoản tín dụng được cấp bao giờ cũng xuất phát từ đề nghị của cán
bộ tín dụng, song mỗi cán bộ tín dụng đều được ký đề nghị cho vay như nhau
không phụ thuộc vào trình độ năng lực, nhận thức, học vấn của cán bộ tín
dụng, đó là điều hoàn toàn không khoa học và rất có thể rủi ro lớn khi chấp
nhận đề nghị cho vay những khoản tiền lớn của cán bộ tín dụng có trình độ
năng lực yếu, học vấn thấp. Chính vì vậy, cần quy định cụ thể mức ký đề
nghị cho vay của cán bộ tín dụng theo trình độ năng lực và học vấn.
* Thứ ba : giám sát khoản vay
Thành lập tổ giám sát khách hàng sử dụng tiền vay.
* Thứ tư : tăng cường và nâng cao trách nhiệm của chính quyền địa
phương và các tổ chức đoàn thể đối với cho vay hộ nông dân
+ Các tổ chức đoàn thể chỉ được thực hiện một số khâu như tiếp nhận
đơn, lập danh sách, kết hợp cùng với Ngân hàng trong việc thẩm định, giám
sát sử dụng tiền vay và đôn đốc thu nợ.
+ Trình độ nhận thức của hộ nông dân còn hạn chế, đời sống còn bấp
bênh, không ổn định rất dễ phát sinh tư tưởng chây ỳ, không trả nợ, nhưng
nếu có sự can thiệp của chính quyền địa phương và các đoàn thể thì sẽ hạn
chế được rất nhiều những tư tưởng xấu đó
* thứ năm : Các giải pháp nhằm xử lý các khoản nợ cho vay khó đòi.
59
+ Phương pháp khai thác : đây là phương pháp mà các NHTM thường
áp dụng vì không gây ảnh hưởng xấu cho người vay, không làm mất uy tín
của người vay trong việc kinh doanh, không dựa vào các công cụ pháp lý để
thu hồi nợ Ngân hàng, có thể tư vấn cho người vay những ý kiến về sản xuất,
tiêu thụ sản phẩm, thu tiền nợ đọng, tìm các biện pháp để tăng thêm vốn như
bán thêm cổ phiếu.... hoặc có thể cho vay thêm khi xét thấy cho vay tiếp làm
Doanh nghiệp giải toả được bế tắc trong kinh doanh.
+ Phương pháp thanh lý: Ngân hàng buộc người vay phải tuân thủ theo
các điều khoản của hợp đồng cho vay, áp dụg các biện pháp pháp lý để thu
hồi nợ vay. Ngân hàng có thể tiến hành bán đấu giá tài sản cố định, tài sản
cầm cố để thu hồi nợ hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan pháp luật để xử lý theo
pháp luật.
7.Biện pháp tăng cường giám sát:
Cử cán bộ tín dụng đến tận các phường xã, các Doanh nghiệp để giám sát các
hộ sản xuất, các Doanh nghiệp, đặc biệt là các hộ nghèo sử dụng vốn vay.
Tránh tình trạng sự lợi dụng của UBND xã, phường thu hồi vốn vay của
người nghèo để sử dụng vào mục đích khác hoặc không hiểu biết mà người
dân sử dụng vào sinh hoạt.
Mặt khác, NHNo & PTNT Hà Nội phải xiết chặt mối quan hệ với các tổ
chức chính quyền như uỷ ban Nhân dân phường, quận, hội phụ nữ, hội cựu
chiến binh... Đưa vốn đến đúng đối tượng, đúng chính sách của Chính phủ
NHNo & PTNT Hà Nội phải kết hợp với các tổ chức chính quyền này đôn
đốc, thúc dục nhân dân trả nợ đúng hạn, đồng thời xử lý các khoản vay không
được hoàn trả.
III. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ VỚI NGÂN HÀNG NÔNG NGHIỆP VÀ
PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN HÀ NỘI
Như trên ta đã nêu những giải pháp mà Ngân hàng đã và đang thực hiện.
Đây là những hoạt động thường ngày không thể thiếu được trong mỗi Doanh
nghiệp hoạt động trong lĩnh vực Ngân hàng. Tuy nhiên, để hoàn thiện hoạt
động tín dụng đồng thời hạn chế những hậu quả do rủi ro tín dụng, do thể lệ
và chính sách của tín dụng nêu ra, em xin đưa ra một số kiến nghị sau:
1. Đối với NHNo & PTNT Việt nam
Kiến nghị thứ nhất : Với hình thức tín dụng Doanh nghiệp
Theo văn bản 1789/NHNo – quy định về nghiệp vụ cho vay vốn đối với
Doanh nghiệp có ghi : “ Nếu doanh nghiệp trả nợ trước hạn phải trả hết cả
gốc lẫn lãi tính đến thời hạn vay nợ đã cam kết trên hợp đồng tín dụng”. Nếu
60
xét trên mục đích tăng sức cạnh tranh, khả năng thu hút khách hàng và lợi
nhuận của mọi Ngân hàng hiện nay, theo em, Ngân hàng NHNo & PTNT
Việt Nam nên đưa ra một biện pháp thanh toán phù hợp cho các khoản nợ chi
trả trước thời hạn tiến hành tính lãi đối với từng thời điểm người vay thanh
toán nợ như vậy sẽ khuyến khích khách hàng trả nợ trước hạn, tránh lợi dụng
vốn nhàn rỗi sai mục đích. Có như vậy, Ngân hàng mới có thể khuyến khích
các Doanh nghiệp trả nợ ngay khi họ có vốn, giảm chi phí sản xuất kinh
doanh của Doanh nghiệp đồng thời tăng nhanh được vòng quay nguồn vốn sử
dụng tại Ngân hàng. Chính vì vậy, hiệu quả kinh doanh của Ngân hàng được
nâng lên.
Kiến nghị thứ hai: Với hình thức tín dụng hộ sản xuất.
Tín dụng hộ sản xuất được NHNo & PTNT Việt nam quy định trong văn bản
số 499a – TDNT. Văn bản có nêu : hộ sản xuất được vay theo tài khoản đơn
giản ( cho vay từng lần, trả hết lần này thì cho vay lần khác), kỳ hạn trả nợ là
chu kỳ sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, với đặc điểm của hộ sản xuất là lĩnh
vực kinh doanh nhỏ, nhu cầu vốn là thường xuyên, quy định này đã gây
những ách tắc bất hợp lý dẫn đến tình trạng nợ quá hạn của thành phần kinh
tế naỳ khá cao.
Thật vậy, thời hạn vay của hộ sản xuất có thể bao gồm một hay nhiều chu kỳ
sản xuất kinh doanh. Nếu phải thanh toán khoản nợ cho Ngân hàng theo chu
kỳ sản xuất kinh doanh đầu tiên trong thời hạn vay, trong khi vẫn phải đảm
bảo chu trình sản xuất kinh doanh đạt hiệuquả như phương án kinh doanh,
Doanh nghiệp buộc phải nợ quá hạn do phần lớn nguồn vốn vay Ngân hàng
vẫn nằm dưới dạng sản phẩm hoặc nguyên nhiên vật liệu của quá trình sản
xuất. Mặt khác, nếu quá trình sản xuất của Doanh nghiệp chỉ bao gồm một
chu kỳ sản xuất thì cuối chu kỳ, khi trả hết nợ cho Ngân hàng, hộ sản xuất lại
rơi vào tình trạng thiếu vốn, lại phải lập khế ước mới đối với Ngân hàng do
vậy họ tìm cách đi vay bạn bè, người thân để chủ động hơn nữa trong công
việc kinh doanh của mình. Chính những thủ tục rườm rà này không những
gây ra tình trạng nợ quá hạn mà còn làm cho lượng khách hàng của Ngân
hàng bị giảm sút. Do vậy cần thiết Ngân hàng nên đổi mới thủ tục tín dụng
của hộ sản xuất lập một bộ hồ sơ gốc về khách hàng và chỉ lập những khế
ước tín dụng đơn giản khi khách hàng có nhu cầu tín dụng.
Kiến nghị thứ ba : hoạt động cập nhật thông tin CIC.
NHNo & PTNT Việt nam nên thiết lập một mạng lưới thông tin tín dụng giữa
các chi nhánh. Mạng lưới này cần được liên hệ và cập nhật thường xuyên với
trung tâm CIC, các chi nhánh NHNo & PTNT và các tổ chức tín dụng khác
61
trên toàn quốc. Trong thời đại thông tin như ngày nay, nếu Ngân hàng có một
hệ thống thông tin đầy đủ vững chắc, không những Ngân hàng có khả năng
kiềm chế được rủi ro mà còn cho phép Ngân hàng có một cái nhìn đúng đắn
để đưa ra các quyết định đúng đắn trong chiến lược mở rộng đầu tư tín dụng.
2. Đối với NHNo & PTNT Hà Nội.
Kiến nghị thứ nhất: thay đổi cơ cấu tín dụng.
Hoạt động chính của NHNo & PTNT Hà Nội là hoạt động đi vay để
cho vay, do vậy để tăng quy mô tín dụng, hoạt động huy động vốn của Ngân
hàng phải có hiệu quả cao. Ngân hàng nên áp dụng chính sách lãi suất phù
hợp để thu hút các nguồn huy động trung và dài hạn để có thể đầu tư tín
dụng trung và dài hạn nhằm thu lợi nhuận cao.
Kiến nghị thứ hai : khuyếch trương trong Ngân hàng
Hiện nay, do sự mất cân đối giữa các nguồn huy động cũng như các
nguồn cho vay ngắn hạn và trung dài hạn, đối với khách hàng đến gửi tiền,
ngoài việc thực hiện các hoạt động giao dịch nhanh chóng, thuận tiện cho
khách hàng, chi nhánh nên có hình thức quảng cáo và nghiên cứu thị trường
ngay tại chỗ. Ví dụ, có thể gửi cho khách hàng khi ra về một tờ thông báo về
các mức lãi suất huy động, lãi suất và các hình thức cho vay của Ngân hàng,
các chi nhánh Ngân hàng cấp 4 mà khách hàng có thể đến giao dịch cho
thuận tiện nhất. Đồng thời, khi tiến hành các thủ tục gửi tiền nhân viên giao
dịch có thể đưa ra những câu hỏi về ý thích đặc điểm của hình thức gửi tiền
của khách hàng, để có được một cái nhìn chung nhất về xu hướng, nhu cầu
gửi tiền của khách hàng.
Kiến nghị thứ ba : bổ xung thêm hình thức tín dụng.
Ngân hàng nên tiến hành đa dạng hoá các hình thức tín dụng và dịch vụ
của mình. Ngoài hình thức tín dụng trực tiếp hiện nay, Ngân hàng nên tiến
hành hình thức tín dụng gián tiếp. Đây là hình thức có mức độ rủi ro thấp hơn
và lợi nhuận cao hơn, có hình thái như tài trợ tín dụng do khoản nợ không
những được người vay đảm bảo mà còn được cả người bán khoản vay cho
Ngân hàng đảm bảo. Mặt khác, hiện nay Ngân hàng mới chỉ tập trung hoạt
động trong lĩnh vực sản xuất và tiêu dùng trong khi Hà nội đang có xu hướng
phát triển mạnh mẽ về lĩnh vực dịch vụ, do vậy trong tương lai, tất yếu Ngân
hàng phải tham gia đầu tư tín dụng vào lĩnh vực này.
Kiến nghị thứ tư : hoạt động đào tạo cán bộ tín dụng.
62
Do hoạt động của Ngân hàng bao gồm rất nhiều thành phần kinh tế cũng
như các lĩnh vực kinh doanh, do vậy, Ngân hàng nên thực hiện đào tạo các
cán bộ tín dụng theo các lĩnh vực tín dụng như lương thực, vật liệu xây dựng,
tiêu dùng, đánh giá tài sản thế chấp... để tránh những sai lầm không đáng có
đối với các cán bộ tín dụng đồng thời tạo được sự thành thạo, nhanh chóng
khi thực hiện các nghiệp vụ tín dụng, tạo sự thuận lợi và hài lòng cho khách
hàng.
Kiến nghị thứ năm : đối với tín dụng thế chấp
Trên cơ sở tài sản đảm bảo, Ngân hàng và khách hàng thoả thuận mức
dư nợ. Từ đó có thể cho vay theo “ tài khoản đặc biệt “ đối với các Doanh
nghiệp ngoài quốc doanh ( mở cho họ một tài khoản tiền vay ) có thu nhập
thường xuyên, trên cơ sở đó các Doanh nghiệp, các hộ sản xuất có thể chủ
động rút tiền vay và nộp tiền vay vào trả nợ hàng ngày, nhưng mức dư nợ
không quá mức đã thoả thuận từ trước giữa Ngân hàng và khách hàng.
3. Về phía NHNN Việt nam
- chính sách tín dụng theo hướng vừa chặt chẽ, vừa tạo điều kiện thuận lợi
cho khách hàng trên nguyên tắc lấy dự án sản xuất kinh doanh có hiệu quả
làm căn cứ cho vay và quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của giám đốc
Ngân hàng.
- NHNN nên có cơ chế rành mạch và thuận lợi cho Ngân hàng trong việc
thế chấp tài sản vay vốn của khách hàng và giải phóng các tài sản thế chấp
để kịp thời thu hồi vốn khi khách hàng không trả được nợ vay.
- NHNN nên quy định về việc thực hiện trích lập quỹ bù đắp rủi ro với một
tỷ lệ hợp lý để các Ngân hàng có thể tự bù đắp rui ro tín dụng bằng khả
năng tài chính của mình
- Thực hiện các chính sách bảo hiểm đối với khách hàng và các Ngân hàng
như mở quỹ bảo hiểm tiền gửi cho khách hàng để tạo lập một phần vốn
cho các Ngân hàng, nâng cao trách nhiệm trong huy động của Ngân hàng.
Hoặc thực hiện các hình thức bảo hiểm tài sản Ngân hàng, bảo hiểm trách
nhiệm nhân viên Ngân hàng, bảo hiểm các giấy tờ có giá của Ngân
hàng....
4. Những kiến nghị đối với những chính sách của Chính phủ.
- Các cơ quan chức năng cần kiểm tra và chấn chỉnh việc cấp giấy phép
chứng nhận quyên sở hữu tài sản chỉ cấp một bản gốc duy nhất nhằm ngăn
63
chặn việc dùng tài sản thế chấp nhiều lần vay nhiều nơi gây thất thoát vốn
của Ngân hàng
- Hiện nay, trong toàn hệ thống Ngân hàng chưa có một văn bản hướng dẫn
hoặc những quy định nào về những bước mà cán bộ tín dụng phải làm khi
xảy ra tình trạng tín dụng cầm cố bị rủi ro do vậy bộ tài chính, tư pháp và
Ngân hàng Nhà nước cần ban hành thông tư liên bộ hướng dẫn một số thủ
tục về thế chấp, cầm cố đối với Doanh nghiệp Nhà nước và thủ tục công
chứng hợp đồng thế chấp, cầm cố và bảo tồn vốn vay.
- Một khó khăn mà mọi khách hàng luôn gặp phải là khi vay theo hình thức
cầm cố, có vốn hoạt động sản xuất kinh doanh thì lại bị ảnh hưởng do tài
sản cầm cố khác theo thể lệ tín dụng ( bị quản lý trong kho.) . Để khắc
phục khách hàng có thể sử dụng nguồn vốn vừa vay được để đầu tư thuê
và mua phương tiện, điều này vừa sử dụng sai mục đích khoản vay vừa
hạn chế hiệu quả sử dụng vốn của khách hàng. Do vậy, đối với các bộ, nội
vụ, Giao thông vận tải và Ngân hàng Nhà nước ban hành thông tư liên bộ
hướng dẫn về thủ tục cầm cố các phương tiện vận tải và phương tiện đi lại
đảm bảo cho người có phương tiện vừa vay vốn vừa sử dụng được
phương tiện trong thời gian cầm cố dễ dàng.
- Sửa đổi nghị định 18 – CP về quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh về
quyền và nghĩa vụ của các tổ chức trong nước được giao đất, thuê đất và
Nghị định 11 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh về quyền
và nghĩa vụ của tổ chức và cá nhân ở nước ngoài được thuê đất theo
hướng : người sử dụng đất do Nhà nước giao hoặc cho thuê đất được thế
chấp toàn bộ quyền sử dụng đất được giao hoặc được thuê, còn việc cộng
với giá trị tài sản trên đất do các bên thoả thuận. Đồng thời, người thế
chấp được thế chấp tại Ngân hàng Việt nam bao gồm những Ngân hàng
nào cần được quy định rõ hơn, nhưng cũng nên cho thế chấp cả ở chi
nhánh Ngân hàng nước ngoài và Ngân hàng liên doanh ( hiện tại quy định
thế chấp tại Ngân hàng Việt nam ) để ngươì giao đất, thuê đất vay được
vốn và tổ chức tín dụng cho vay bảo đảm an toàn.
- Chính phủ ban hành nghị định quy định chi tiết thi hành luật Doanh
nghiệp Nhà nước được công bố ngày 30 – 4 –95 . trong đó cần quy định
danh mục tài sản Doanh nghiệp Nhà nước được quyền cầm cố, thế chấp
và danh mục tài sản được phép của cơ quan có thẩm quyền và quy định
sử lý tài sản thế chấp, cầm cố của Doanh nghiệp Nhà nước. Khi không trả
được nợ để thu hồi cho Ngân hàng
64
- Bộ Tài chính cần tổ chức thực hiện tốt việc kiểm tra buộc các Doanh
nghiệp tiến hành hạch toán theo pháp lệnh hạch toán, kế toán và thống kê,
bảo đảm số liệu chính xác, trung thực và kịp thời. Nhằm giúp các Ngân
hàng có được các thông tin tài chính giúp cho việc phân tích tài chính, tín
dụng được chính xác.
- Nhà nước cần giao cho một cơ quan tiến hành thống kê tổng hợp các tỷ lệ
tài chính của các ngành , rút ra hệ thống các tỷ lệ trung bình hàng năm để
làm căn cứ phân tích kinh tế so sánh, đánh giá các Doanh nghiệp hiện
đang ở tình trạng nào tốt, trung bình hay yếu kém.
- Cần đề cao trách nhiệm của các cơ quan quản lý về xuất nhập khẩu. Trước
hết phải đảm bảo cân đối, tránh cho việc nhập tràn lan hoặc hạn chế quá
mức gây biến động thị trường như thời gian vừa qua. Hai là chính sách
xuất nhập khẩu phải ổn định tương đối lâu dài, tránh tình trạng khi vồn tín
dụng đã đầu tư cho các dự án sản xuất hàng xuất khẩu, chưa kịp thu hồi
thì lại có sự thay đổi chính sách, dẫn tới tình trạng nợ Ngân hàng không
thu hồi được.
- Nhà nước có quy chế xử lý rủi ro cho Ngân hàng phù hợp với điều kiện
thực tế nước ta. Hiện nay, quỹ bù đắp rủi ro được trích 10 % trên lợi
nhuận sau thuế là quá nhỏ bé. Đồng thời quy chế này đã dẫn đến một thực
tế Ngân hàng chi phí và nộp Ngân sách trên số thu nhập không thực chất (
chưa bù đắp rủi ro ). Theo chúng tôi rủi ro phải được bù đắp từ chi phí với
một tỷ lệ do từng lãnh đạo của từng Ngân hàng quyết định.
- Cần chấn chỉnh hoạt động của các cấp có thẩm quyền duyệt dự án theo
hướng nâng cao trách nhiệm hơn nữa đối với sự phát triển của nền kinh tế.
Tránh tình trạng vừa qua các dự án duyệt thiếu căn cứ khoa học, không
thực tiễn nên không phát huy được hiệu quả, hoạt động bị đình đốn, lãng
phí hàng nghìn tỷ đồng, nợ Ngân hàng khó đòi. Điển hình là hàng loạt các
dự án đầu tư chế biến lương thực, thực phẩm đến nay không sản xuất
được do sản phẩm khó tiêu thụ.
- Luật pháp hoá các quy định về an toàn trong hoạt động Ngân hàng,
thường xuyên kiểm tra, giám sát và bắt buộc các Ngân hàng phải thực
hiện đầy đủ các quy định của Pháp luật trong hoạt động tín dung. Cần hết
sức thận trọng trong việc xét đủ điều kiện trong việc thành lập các Ngân
hàng cổ phần, nâng cao tính ổn định và tính vững chắc của Ngân hàng,
Hợp tác xã tín dụng hiện có.
65
- Nhà nước phải tôn trọng quyền độc lập tự chủ trong kinh doanh của các
Ngân hàng, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bình đẳng giữa các tổ
chức tín dụng.
66
KẾT LUẬN
Trên đây là một vài giải pháp ngăn ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng cần thiết
được rút ra từ thực tế tình hình hoạt động tín dụng và rủi ro tín dụng Ngân
hàng tại NHNo & PTNT Hà Nội. Hoạt động tín dụng và phòng chống rủi ro
tín dụng là vấn đề mà bất cứ Ngân hàng nào cũng quan tâm. Mặt khác, với
vai trò là Ngân hàng phát triển thuộc NHNo & PTNT Việt nam một trong 4
Ngân hàng quốc doanh của Nhà nước, đây là vấn đề cần thiết được quan tâm
hàng đầu. Tôi rất mong rằng những ý kiến đóng góp trên đây giúp ích được
phần nào cho hoạt động tín dụng tại Ngân hàng : nâng cao hiệu quả sử dụng
vốn và ngăn ngừa rủi ro tín dụng phát sinh trong kinh doanh tín dụng NHNo
& PTNT Hà Nội nói riêng và hệ thống Ngân hàng Việt nam nói chung.
Nhiệm vụ trước mắt và tương lai hết sức nặng nề và đầy thử thách mới nhưng
trước những thành công mà NHNo & PTNT Hà nội đã đạt được chúng ta
hoàn toàn có thể tin tưởng vào tương lai của Ngân hàng. Đồng thời cùng với
sự năng động nhiệt tình của ban lãnh đạo và sự làm việc tận tình của tất cả
các đồng nghiệp của bản thân mình NHNo & PTNT Hà nội, NHNo & PTNT
Việt nam tin tưởng vững bước trên con đường phát triển xứng đáng là một
trong bốn NHTM quốc doanh hàng đầu của hệ thống Ngân hàng Việt nam “
tiềm lực đã sẵn sàng chỉ còn chờ cất cánh “ phát triển cùng với sự phát triển
chung của sự nghiệp công nghiệp hoá trên toàn đất nước.
Phần cuối của chuyên đề tôi xin chân thành cảm ơn toàn thể giáo viên khoa
Ngân hàng – Tài chính của trường Đại Học KTQD. Đặc biệt là sự quan tâm
và giúp đỡ của thầy giáo hướng dẫn Hoàng Xuân Quế, Các cô chú của các
phòng ban tại NHNo & PTNT Hà nội, tôi đã hoàn thành bài chuyên đề này.
Do còn hạn chế về mặt thời gian và năng lực nghiên cứu của bản thân, bài
viết chắc chắn sẽ khó tránh khỏi những thiếu sót nhất định, tôi mong rằng sẽ
nhận được những ý kiến đóng góp, chỉ bảo của toàn thể thầy cô và các bạn.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
Hà nội tháng 5/ 2002
67
![](images/graphics/blank.gif)
![](images/graphics/blank.gif)
## Top Download Tài Chính - Ngân Hàng
Tài Liệu Tài Chính - Ngân Hàng Mới
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/luan-van-bao-cao/tai-chinh-ngan-hang/)
Tài Liệu mới cập nhật
[Xem thêm »](http://tailieu.vn/tai-lieu/)