markdown:
{[['
']]}
![](http://static.graddit.com/img/star.png)
Nàng Công Chúa Của Tôi
Đạo diễn: Kwon Seok Jang,
Diễn viên: Song Seung Hun, Kim Tae Hee, Ryu Soo Young, Park Ye Jin,
Thể loại: Tình Cảm
Độ dài: 60
Quốc gia: Hàn Quốc
Năm sản xuất: 1998
Hãng sản xuất: MBC
**Ngày phát sóng: 21h55';; (Seoul) các ngày thứ 4, 5 hàng tuần trên kênh MBC bắt đầu từ ngày 5 tháng 1 năm 2011.**
Giới thiệu: Bộ phim hài lãng mạn My Princess xoay quanh chuyện tình lãng mạn giữa một nhà ngoại giao đẹp trai, con nhà giàu Hae Young (Song Seung Hun) với một sinh viên đại học bình thường tên là Lee Sul (Kim Tae Hee). Nhưng rồi bỗng nhiên cô thấy cuộc sống của mình thình lình thay đổi khi cô phát hiện ra mình thực sự là một công chúa.
![Xem phim Nàng Công Chúa Của Tôi Xem phim Nàng Công Chúa Của Tôi](http://megapic.vn/images/76168619427629517433.jpg)
**Lee Sul (Kim Tae Hee)** ![Xem phim Nàng Công Chúa Của Tôi Xem phim Nàng Công Chúa Của Tôi](http://megapic.vn/images/40253977190319901551.jpg)
## Đăng nhận xét

Cache-Control: private, max-age=0

X-Content-Type-Options: nosniff

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: GSE


markdown:
**Hướng dẫn làm ảnh trên PICASA ( phần mềm Free)** **Hướng dẫn làm ảnh trên PICASA (Phần mềm Free).**Không hẳn phải dùng Photoshop, CS2 hay những phần mềm khó học mà phải làm từ A đến Z bạn với làm được 1 bức ảnh,
có một cách làm ảnh rất đơn giản, dễ học mà lại đẹp nhưng rất người chưa biết đến.
Entry này Phúc sẽ hướng dẫn các bạn làm ảnh chỉ với vài cú kích chuột qua công cụ làm ảnh Picasa là bạn có thể tạo ra 1 bức ảnh rất đẹp,.
Bước 1: download và cài đặt phần mềm làm ảnh Picasa
.(chú ý khi cài Phúc chọn tiếng Pháp)
Kích chuột vào đây để
[DOWNLOAD](http://dl.google.com/referrals/picasa2Setup.exe?ai=BRqWvzyl8RducJ5ay-QLk3oSSCIznohWQqcj7AcWNtwEAEAEgv9jTBEDKEUiZOVCLyNyxBGD7-fyCiAqgAbK7p_0DsgENd3d3LjAxbmV0LmNvbcgBAtoBXWh0dHA6Ly93d3cuMDFuZXQuY29tL3RlbGVjaGFyZ2VyL3dpbmRvd3MvTXVsdGltZWRpYS9hbGJtdW1zX2V0X3Zpc2lvbm5ldXNlcy9maWNoZXMvMjk5OTEuaHRtbIACAZUCHvdeCqgDAw&gclid=CIPn-amdiIkCFRMQZwodHRSAjQ)
[Bước 2: Hãy bật phần mềm Picasa để bắt đầu vào làm ảnh.](http://dl.google.com/referrals/picasa2Setup.exe?ai=BRqWvzyl8RducJ5ay-QLk3oSSCIznohWQqcj7AcWNtwEAEAEgv9jTBEDKEUiZOVCLyNyxBGD7-fyCiAqgAbK7p_0DsgENd3d3LjAxbmV0LmNvbcgBAtoBXWh0dHA6Ly93d3cuMDFuZXQuY29tL3RlbGVjaGFyZ2VyL3dpbmRvd3MvTXVsdGltZWRpYS9hbGJtdW1zX2V0X3Zpc2lvbm5ldXNlcy9maWNoZXMvMjk5OTEuaHRtbIACAZUCHvdeCqgDAw&gclid=CIPn-amdiIkCFRMQZwodHRSAjQ)
Chon Ajouter un fichuer de Picasa để mở các file ảnh cần làm.
Chú ý khi chọn ảnh nền, bạn không lên chọn những bức ảnh có nhiều hình không rõ ràng, mà hãy chọn 1 bức ảnh có khối tông thể đơn giản,vì như thế bức ảnh sau khi hoàn thành sẽ đỡ bị rối cho người xem.
[Bước 3: Lên màu, chỉnh độ Effets cho ảnh.](http://dl.google.com/referrals/picasa2Setup.exe?ai=BRqWvzyl8RducJ5ay-QLk3oSSCIznohWQqcj7AcWNtwEAEAEgv9jTBEDKEUiZOVCLyNyxBGD7-fyCiAqgAbK7p_0DsgENd3d3LjAxbmV0LmNvbcgBAtoBXWh0dHA6Ly93d3cuMDFuZXQuY29tL3RlbGVjaGFyZ2VyL3dpbmRvd3MvTXVsdGltZWRpYS9hbGJtdW1zX2V0X3Zpc2lvbm5ldXNlcy9maWNoZXMvMjk5OTEuaHRtbIACAZUCHvdeCqgDAw&gclid=CIPn-amdiIkCFRMQZwodHRSAjQ)
Khi chọn xong mỗi ảnh, bạn nhớ dánh dấu vào Conserver để khi chọn ảnh thứ 2 ảnh đầu không bị mất
Kích chuột 2 lần vào ảnh cần chỉnh Effets như hình hướng dẫn
Bước 4: Chỉnh Effets
Trong phần Effets của anh, chỉnh độ mờ của ảnh và Size mở rộng độ mờ như hình trên.(tương tự làm với các anh khác)
sau khi đã chọn Effets và lên màu cho ảnh, bạn kích chuột vào Montage để xem và chọn định dạng anh ra.(như hình)
Phần chọn dịnh dạng của ảnh và nền của ảnh
1.Định dạng của ảnh là chọn các kiểu ảnh đè lên nhau hay ảnh dàn hàng ngang.....
2.Chọn ảnh nền, như Phúc đã nói ở phần trên: Khi chọn ảnh nền, bạn không lên chọn những bức ảnh có nhiều hình không rõ ràng, mà hãy chọn 1 bức ảnh có khối tổng thể đơn giản,vì như thế bức ảnh sau khi hoàn thành sẽ đỡ bị rối cho người xem.
Chú ý phần thứ tự của anh.
Phần mềm ảnh Picasa sẽ có các định dạng ảnh mặc định, vì thế bạn cần chú ý thứ tự của mỗi bức ảnh theo số thứ tự trên Sau khi hoàn tất các bược giờ bạn chỉ cần kích chuột vào Exporter để lấy ảnh
Vậy là bạn đã có 1 bức ảnh ghép rất đẹp ^^
Có những yêu thương, những nồng nàn chỉ riêng mình em cảm nhận được. Đừng hỏi tại sao. Khi người ta đã thương yêu thì làm gì có lý do? Dù yêu thương ấy sâu đậm hay hững hờ thì bản thân yêu thương ấy đã tồn tại trong em như hạt mầm đã bén rễ, ăn sâu vào tâm hồn.
Có những yêu thương, những nồng nàn chỉ riêng mình em cảm nhận được.
Có những yêu thương, những nồng nàn chỉ riêng mình em cảm nhận được. Đừng hỏi tại sao. Khi người ta đã thương yêu thì làm gì có lý do? Dù yêu thương ấy sâu đậm hay hững hờ thì bản thân yêu thương ấy đã tồn tại trong em như hạt mầm đã bén rễ, ăn sâu vào tâm hồn.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Connection: close


markdown:
Các nhà tài trợ chính
[](http://www.hewlett.org/)
![ The Hewlett Logo](/images/support/hewlett-logo.jpg)
Tài trợ cho việc giải quyết các vấn đề thuộc về xã hội và môi trường quan trọng nhất đặt ra cho xã hội, là nơi mà các đồng vốn rủi ro, nếu được đầu tư có trách nhiệm thì dần dần cũng tạo ra được sự khác biệt.
Cơ quan độc lập của liên bang do Quốc hội thành lập nhằm đẩy mạnh các tiến bộ của khoa học.
[](http://www.ksu.edu.sa/)
![ The King Saud (ESCME) Logo](/images/support/ERCSME-combined-logo-regular.png)
King Saud University seeks to become a leader in educational and technological innovation, scientific discovery and creativity through fostering an atmosphere of intellectual inspiration and partnership for the prosperity of society.
The O'Donnell Foundation được dành cho việc xây dựng các chương trình kiểu mẫu nhằm tăng cường chất lượng giáo dục.

Server: Apache

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, max-age=0, must-revalidate

Content-Language: vi

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

Via: 1.1 varnish

Set-Cookie: JSESSIONID=1CD0D14E4BCDCE6F56C397075DF48D50; Path=/; Secure; HttpOnly


markdown:
# Bại liệt
|Bệnh bại liệt trẻ em
|
viêm tủy xám
|
|Phân loại và tư liệu bên ngoài
|
|![]()
[ICD](/wiki/ICD)- [10](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_ICD-10&action=edit&redlink=1) [A80](http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/2015/en#/A80), [B91](http://apps.who.int/classifications/icd10/browse/2015/en#/B91) [ICD](/wiki/ICD)- [9](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_ICD-9&action=edit&redlink=1) [045](http://www.icd9data.com/getICD9Code.ashx?icd9=045), [138](http://www.icd9data.com/getICD9Code.ashx?icd9=138) [DiseasesDB](/wiki/Diseases_Database) [10209](http://www.diseasesdatabase.com/ddb10209.htm) [MedlinePlus](/wiki/MedlinePlus) [001402](http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/ency/article/001402.htm) [eMedicine](/wiki/EMedicine) [ped/1843](http://www.emedicine.com/ped/topic1843.htm) [pmr/6](http://www.emedicine.com/pmr/topic6.htm) [MeSH](/w/index.php?title=Medical_Subject_Headings&action=edit&redlink=1) [C02.182.600.700](//www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2015/MB_cgi?mode=&term=Poliomyelitis&field=entry#TreeC02.182.600.700) **Bệnh viêm tủy xám** còn gọi là **bệnh bại liệt** của trẻ em hay **Polio** ( [tiếng Latin](/wiki/Latinh): *Poliomyelitis*) là một chứng bệnh nhiễm trùng cấp tính do siêu vi trùng [poliovirus](/w/index.php?title=Poliovirus&action=edit&redlink=1) [lây theo đường phân-miệng](/w/index.php?title=L%C3%A2y_theo_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A2n-mi%E1%BB%87ng&action=edit&redlink=1). Khi nhiễm vào [cơ thể](/w/index.php?title=C%C6%A1_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1), siêu vi trùng lan vào [hệ thần kinh](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BA%A7n_kinh) trung ương, làm yếu các [cơ](/wiki/C%C6%A1) và làm **bại liệt**.
Mặc dù có khoảng 90% các ca nhiễm trùng bệnh bại liệt không thể hiện bất kỳ một triệu chứng nào, những người bị nhiễm có thể thể hiện một loạt các triệu chứng nếu virus đi vào dòng máu.
Trong khoảng 1% các ca bệnh, virus tấn công vào [1] [hệ thần kinh trung ương](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BA%A7n_kinh_trung_%C6%B0%C6%A1ng), trước tiên là nhiễm và phá hủy các [tế bào thần kinh vận động](/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_th%E1%BA%A7n_kinh_v%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1)làm cho các cơ yếu đi và làm liệt phần mềm cấp tính. Các loại liệt phần mềm khác nhau có thể xảy ra tùy theo loại tế bào thần kinh bị ảnh hưởng. Liệt cột sống là hình thức phổ biến nhất, biểu hiện bởi sự tê liệt không đối xứng mà thường xảy ra ở chân. Bại liệt hành tủy làm yếu đi các cơ nâng đỡ các dây thần kinh sọ. Bại liệt Bulbo là một sự kết hợp của liệt hành tủy và tủy sống. [[2]](#cite_note-PinkBook-2)
Polio hoành hành các cộng đồng loài người thời thượng cổ nhưng tới năm
[1840](/wiki/1840) mới được [Jakob Heine](/w/index.php?title=Jakob_Heine&action=edit&redlink=1) nghiên cứu ra căn nguyên và từ khi có [3] [vắc-xin](/wiki/V%E1%BA%AFc-xin)phòng ngừa, số nạn nhân của bệnh này giảm dần trong vài thập niên gần đây.
Biểu hiện lâm sàng của bệnh rất đa dạng, bao gồm sốt, viêm họng, ho, nôn mửa, đau bụng. Trường hợp nhẹ, bệnh nhân bình phục nhanh. Trường hợp nặng,khi tế bào thần kinh bị phá hủy, dẫn đến teo cơ và liệt. Bệnh nặng nữa là liệt hành tủy, viêm màng não, liệt hô hấp dẫn đến tử vong.
## Mục lục
## Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=1)]
|Outcome||Tỉ lệ số ca
|
|Không có triệu chứng||90–95%|
|Bệnh nhẹ||4–8%|
|Không liệt vô trùng
|
viêm màng não vô khuẩn
|1–2%|
|Liệt||0,1–0,5%|
|— Spinal polio||79% các ca liệt|
|— Bulbospinal polio||19% các ca liệt|
|— Bulbar polio||2% các ca liệt|
Bại liệt là từ dùng để chỉ bệnh gây ra bởi bất kỳ bệnh nào trong 3 loại bệnh bại liệt. Hai loại bại liệt thường gặp được miêu tả như: bệnh nhẹ không liên quan đến hệ thần kinh trung ương, đôi khi được gọi là
*abortive poliomyelitis*, và loại bệnh nặng liên quan đến hệ thần kinh trung ương có thể gây liệt hoặc không liệt. Ở hầu hết những người có [4] [hệ miễn dịch](/wiki/H%E1%BB%87_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch)bình thường, nhiễu virus bại liệt [không có triệu chứng](/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%85m_tr%C3%B9ng_l%C3%A2m_s%C3%A0ng&action=edit&redlink=1). Hiếm khi nhiễm trùng có các triệu chứng nhỏ; các triệu chứng có thể là nhiễm trùng đường hô hấp trên ( [viêm họng](/wiki/Vi%C3%AAm_h%E1%BB%8Dng)và sốt), rối loạn tiêu hóa (buồn nôn, nôn, đau bụng, táo bón hoặc hiếm hơn là tiêu chảy), và biểu hiện bệnh giống cúm. [[2]](#cite_note-PinkBook-2)
Virus đi vào hệ thần kinh trung ương chiếm khoảng 3% các ca nhiễm. Hầu hết bệnh nhân bị bệnh liên quan đến hệ thần kinh trung ương phát triển bệnh viêm màng não vô trùng không liệt, với các triệu chứng đau đầu, cổ, lưng, bụng và đau chi, sốt, nôn mửa, hôn mê và khó chịu.
[[5]](#cite_note-Chamberlin_2005-5) Khoảng 1 đến 5 trong 1000 ca phát triển thành bệnh liệt, trong đó các cơ bị yếu đi, mềm và khó kiểm soát, và cuồi cùng bị liệt hoàn toàn; tình trạng này được gọi là liệt phần mềm cấp tính. [6] Tùy thuộc vào vị trí liệt, bại liệt được phân loại thành liệt cột sống, hành tủy và cột sống-hành tủy. [[7]](#cite_note-Henry1-7) [Viêm não](/wiki/Vi%C3%AAm_n%C3%A3o), một loại nhiễm trùng tế bào não, có thể hiếm xảy ra, và thường chỉ gặp đối với trẻ sơ sinh. Nó đặc trưng bởi sự nhầm lẫn, thay đổi trạng thái tinh thần, đau đầu, sốt, và ít phổ biến hơn là co giật và liệt cứng. [[8]](#cite_note-Encephalitis-8)
## Nguyên nhân[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=2)]
Bệnh bại liệt gây ra bởi sự xâm nhiễm một loài virus trong chi
*, có tên là Enterovirus* [poliovirus](/w/index.php?title=Poliovirus&action=edit&redlink=1)(PV). [RNA virus](/w/index.php?title=RNA_virus&action=edit&redlink=1)của nhóm này xâm chiếm đường tiêu hóa — đặc biệt là [[9]](#cite_note-Harrison-9) [hầu họng](/w/index.php?title=H%E1%BA%A7u_h%E1%BB%8Dng&action=edit&redlink=1)và [ruột](/wiki/Ru%E1%BB%99t). PV chỉ lây nhiễm và gây bệnh ở người. Cấu trúc virus của loài này rất đơn giản, bao gồm một [[1]](#cite_note-Sherris-1) [gen](/wiki/Gen) [(+) sense](/w/index.php?title=(%2B)_sense&action=edit&redlink=1) [RNA](/wiki/RNA)được bao bọc bằng một vỏ protein được gọi là [capsid](/w/index.php?title=Capsid&action=edit&redlink=1). Ngoài ra, để bảo vệt vật liệu gen của virus, các protein capsid cho phép poliovirus lây nhiễm một số kiểu tế bào nhất định. Có 3 chủng poliovirus đã được xác định gồm poliovirus tuýp 1 (PV1), tuýp 2 (PV2), và tuýp 3 (PV3)— mỗi tuýp này cần các protein capsid hơi khác nhau. [[1]](#cite_note-Sherris-1) Cả ba đều là các virus độc hại và có thể tạo ra cùng các triệu chứng bệnh. [[10]](#cite_note-10) PV1 là dạng phổ biến nhất, và có mối quan hệ gần gũi nhất liên quan đến bệnh tê liệt. [[1]](#cite_note-Sherris-1) [[11]](#cite_note-Ohri-11)
Những cá nhân bị phơi nhiễm virus, hoặc qua lây nhiễm hoặc do tiêm chủng bằng vắc-xin polio đều phát triển sự miễn dịch. Ở những người miễn dịch,
[kháng thể](/wiki/Kh%C3%A1ng_th%E1%BB%83) [IgA](/w/index.php?title=IgA&action=edit&redlink=1) chống lại poliovirus có mặt trong [amidan](/wiki/Amidan) và đường tiêu hóa, và có thể ngăn chặn việc sao chép của virus; các kháng thể [IgG](/w/index.php?title=IgG&action=edit&redlink=1) và [IgM](/w/index.php?title=IgM&action=edit&redlink=1) chống lại PV có thể ngăn chặn sự xâm nhập của virus vào các nơ-ron vận động của [hệ thần kinh trung ương](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BA%A7n_kinh_trung_%C6%B0%C6%A1ng). Nhiễm hoặc tiêm vắc-xin bằng một trong 3 loại PV không cung cấp đủ tính miễn dịch để chống lại các loại PV khác, và khả năng miễn dịch hoàn toàn cần phải tiếp xúc với cả ba tuýp huyết thanh virus. [12] [[12]](#cite_note-Kew_2005-12)
Một bệnh hiếm gặp với biểu hiện tương tự, bệnh bại liệt không do poliovirus, có thể là kết quả của sự lây nhiễm của các
[enterovirus](/w/index.php?title=Enterovirus&action=edit&redlink=1) không phải poliovirus. [[13]](#cite_note-13)
### Truyền bệnh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=3)]
Bại liệt rất dễ lây qua đường phân-miệng và hầu-họng.
Trong vùng bệnh, polioviruses tự nhiên có thể lây nhiễm gần như toàn bộ dân số. [12] Đây là loại bệnh mang tính theo mùa ở vùng ôn đới, với đỉnh lây nhiễm vào mùa hè và thu. [[14]](#cite_note-McGraw-14) Sự khác biệt theo mùa ít rõ nét hơn ở các vùng nhiệt đới. [[12]](#cite_note-Kew_2005-12) Thời gian giữa lần tiếp xúc đầu tiên và các triệu chứng đầu tiên, được gọi là thời kỳ ủ bệnh, thường từ 6 đến 20 ngày, khoảng tối đa là 3 đến 35 ngày. [[14]](#cite_note-McGraw-14) Các hạt virus được bài tiết trong phân sau vài tuần khi nhiễm đầu tiên. [[15]](#cite_note-Racaniello-15) Bệnh được truyền chủ yếu qua đường phân-miệng, thông qua việc ăn thức ăn hoặc nước bị nhiễm virus. Nó thỉnh thoảng cũng truyền qua đường uống-miệng, [[15]](#cite_note-Racaniello-15) một cơ chế dễ bắt gặp ở những vùng có điều kiện vệ sinh và vệ sinh môi trường tốt. [[11]](#cite_note-Ohri-11) Polio bị lây nhiễm mạnh nhất giữa ngày thứ 7 và 10 trước và sau khi xuất hiện triệu chứng, nhưng sự truyền bệnh xảy ra miễn là virus còn nằm trong phân hoặc nước bọt. [[12]](#cite_note-Kew_2005-12) [[11]](#cite_note-Ohri-11)
Các yếu tố làm tăng nguy cơ nhiễm polio hoặc ảnh hưởng đến độ nghiêm trọng của bệnh bao gồm
[suy giảm miễn dịch](/wiki/Suy_gi%E1%BA%A3m_mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch), [[16]](#cite_note-16) [suy dinh dưỡng](/wiki/Suy_dinh_d%C6%B0%E1%BB%A1ng), hoạt động thể chất ngay sau khi bắt đầu tê liệt, [17] chấn thương cơ xương do tiêm vắc-xin hay tác nhân điều trị, [[18]](#cite_note-18) và [[19]](#cite_note-19) [mang thai](/wiki/Mang_thai). Mặc dù virus có thể vượt qua [[20]](#cite_note-Evans_1960-20) [rào cản mẹ-thai](/wiki/Nhau_thai)trong thời kỳ mang thai, thai nhi dường như không bị ảnh hưởng bởi mẹ nhiễm trùng hoặc tiêm chủng bại liệt. Kháng thể mẹ cũng đi qua [[21]](#cite_note-UK-21) [nhau](/w/index.php?title=Nhau&action=edit&redlink=1), cung cấp miễn dịch thụ động để bảo vệ trẻ sơ sinh không bị nhiễm virus bại liệt trong những tháng đầu sau khi chào đời. [[22]](#cite_note-22)
Để phòng ngừa lây nhiễm, các hồ bơi công cộng thường đóng cửa trong thời gian có dịch bệnh.
## Sinh lý bệnh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=4)]
Poliovirus điv ào cơ thể qua đường miệng, sẽ lây nhiễm những tế bào đầu tiên mà nó tiếp xúc là họng và niêm mạc ruột. Nó đi vào bằng cách gắn kết với một thụ thể
[dạng immunoglobulin](/wiki/Immunoglobulin), được gọi là thụ thể poliovirus hay [CD155](/w/index.php?title=CD155&action=edit&redlink=1), trên màng tế bào. Sau đó, virus tấn công bộ máy của tế bào chủ, và bắt đầu sao chép. Poliovirus phân chia bên trong các tế bào tiêu hóa trong khoảng một tuần, từ đó nó phát tán vào [23] [amidan](/wiki/Amidan)(đặc biệt là tế bào đuôi gai nang nằm gần tâm [germinal center](/w/index.php?title=Germinal_center&action=edit&redlink=1)amidan), mô lymphoid của đường ruột gồm các [tế bào M](/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_M&action=edit&redlink=1)của [Peyer's patches](/w/index.php?title=Peyer%27s_patches&action=edit&redlink=1), và đi sâu vào [cổ tử cung](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1ch_huy%E1%BA%BFt_c%E1%BB%95_t%E1%BB%AD_cung&action=edit&redlink=1)và các [hạch bạch huyết mạc treo](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1ch_b%E1%BA%A1ch_huy%E1%BA%BFt_m%E1%BA%A1c_treo_b%C3%AAn_trong&action=edit&redlink=1), nơi nó nhân lên rất nhiều. Virus này sau đó được hấp thụ vào dòng máu. [[24]](#cite_note-Baron-24)
Được gọi là virus trong máu (
*viremia*), sự có mặt của virus trong dòng máu làm nó phân bố rộng khắp trong cơ thể. Poliovirus có thể tồn tại và nhân lên trong máu và hệ bạch huyết trong thời gian dài, đôi khi có thể kéo dài 17 tuần. Trong một tỉ lệ nhỏ các ca bệnh, nó có thể phát tán và sao chép ở những vị trí khác, như [25] [mỡ nâu](/w/index.php?title=M%E1%BB%A1_n%C3%A2u&action=edit&redlink=1), các [tế nào nội mô](/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_n%C3%A0o_n%E1%BB%99i_m%C3%B4&action=edit&redlink=1), và cơ. Sự sao chép được duy trì này gây ra một lượng lớn virus trong máu, và dẫn đến các triệu chứng tương tự như cảm. Hiếm khi, điều này có thể tiến triển và virus có thể xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương, gây ra phản ứng viêm địa phương. Trong hầu hết các trường hợp, điều này gây ra triệu chứng viêm giới hạn [[26]](#cite_note-26) [màng não](/w/index.php?title=M%C3%A0ng_n%C3%A3o&action=edit&redlink=1), là các lớp mô bao bọc xung quanh [não](/wiki/N%C3%A3o_ng%C6%B0%E1%BB%9Di), được gọi là viêm màng não vô khuẩn. Sự xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương cho thấy không có lợi cho virus, và có thể là một sự lây nhiễm ngẫu nhiên của nhiễm trùng đường tiêu hóa thông thường. [[5]](#cite_note-Chamberlin_2005-5) [[27]](#cite_note-Mueller-27)
## Vắc-xin bại liệt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=5)]
Có hai loại vắc-xin ngừa bại liệt được dùng rộng rãi trên khắp thế giới. Cả hai loại đều kích thích miễn dịch với bại liệt, có hiệu quả trong việc khống chế truyền bệnh từ người sang người đối với các virus bại liệt tự nhiên, do đó bảo vệ được cả người nhận vắc-xin và cộng đồng (được gọi là
[miễn dịch nhóm](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%85n_d%E1%BB%8Bch_nh%C3%B3m&action=edit&redlink=1)). [[28]](#cite_note-Fine-28)
Vắc-xin thứ nhất, dựa trên một loại huyết thanh của virus còn sống nhưng đã bị làm yếu, loại này đã được nhà virus học
[Hilary Koprowski](/w/index.php?title=Hilary_Koprowski&action=edit&redlink=1) phát triển. Nguyên mẫu vắc-xin của Koprowski đã được tiêm cho một cậu bé 7 tuổi vào ngày 27 tháng 2 năm 1950. Koprowski đã tiếp tục công việc nghiên cứu vắc-xin này trong suốt thập niên 1950, đã đi tiên phong trong việc tạo ra những cuộc thử nghiệm trên quy mô lớn trong vùng [29] [Belgian Congo](/w/index.php?title=Belgian_Congo&action=edit&redlink=1)và đã tiêm vắc-xin này cho 7 triệu trẻ em ở Ba Lan để chống lại các tuýp virus PV1 và PV3 giữa năm 1958 và 1960. [[30]](#cite_note-Sanofi-30)
Loại vắc-xin virus không hoạt động thứ 2 được
[Jonas Salk](/w/index.php?title=Jonas_Salk&action=edit&redlink=1) phát triển năm 1952 tại [đại học Pittsburgh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Pittsburgh), và đã thông báo trên thế giới vào ngày 12 tháng 4 năm 1955. Vắc-xin Salk hay vắc-xin virus bại liệt không hoạt động (IPV), được tạo ra dựa trên virus bại liệt phát triển trên một loại [31] [nuôi cấy mô](/w/index.php?title=Nu%C3%B4i_c%E1%BA%A5y_m%C3%B4&action=edit&redlink=1)thận khỉ ( [tế bào vero](/w/index.php?title=T%E1%BA%BF_b%C3%A0o_vero&action=edit&redlink=1) [line](/w/index.php?title=Cell_culture&action=edit&redlink=1)), chúng bị ức chế hoạt động hóa học bằng chất [formalin](/wiki/Formalin). Sau hai liều vắc-xin IPV (bằng phương pháp tiêm), 90% hoặc hơn nữa số lượng cá thể đã có thể hình thành đủ kháng thể để chống lại 3 tuýp virus bại liệt, và với ít nhất 99% được miễn dịch nếu tiêm tiếp liều thứa 3. [[12]](#cite_note-Kew_2005-12) [[2]](#cite_note-PinkBook-2)
## Dịch tễ học[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=6)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Poliomyelitis_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg/220px-Poliomyelitis_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/31/Poliomyelitis_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg/220px-Poliomyelitis_world_map_-_DALY_-_WHO2004.svg.png)
[Năm sống điều chỉnh theo bệnh tật](/w/index.php?title=N%C4%83m_s%E1%BB%91ng_%C4%91i%E1%BB%81u_ch%E1%BB%89nh_theo_b%E1%BB%87nh_t%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1)đối với bệnh bại liệt trên 100,000 dân của năm 2004.
|
|
không dữ liệu
<0,3
0,3-0,75
0,75-1,2
1,2-1,65
1,65-2,1
2,1-2,55
|
|
2,55-3
3-4
4-5
5-7,5
7,5-10
>10
Trong khi bệnh này hiếm gặp tại các nước phương Tây thì Nam Á và châu Phi là nơi có các ca bệnh nhiều nhất, đặc biệt là
[Pakistan](/wiki/Pakistan), và [Nigeria](/wiki/Nigeria). Sau khi sử dụng vắc-xin poliovirus rộng rãi vài giữa thập niên 1950, tỷ lệ mắc bệnh bại liệt giảm mạnh ở nhiều nước công nghiệp phát triển. Nỗ lực của toàn cầu là loại trừ bệnh bại liệt từ năm 1988, dẫn đầu bởi các tổ chức [Y tế Thế giới](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Y_t%E1%BA%BF_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi), [UNICEF](/wiki/UNICEF), và [Rotary Foundation](/w/index.php?title=Rotary_Foundation&action=edit&redlink=1). Những nỗ lực này đã làm giảm số các ca được chẩn đoán hàng năm lên 99%; theo ước tính trên 350.000 ca năm 1988 xuống còn 483 ca năm 2001, sau đó nó duy trì ở mức khoảng 1.000 ca mỗi năm (1.606 ca năm 2009). [32] [[33]](#cite_note-eradication-33) [[34]](#cite_note-morbidity-34) Năm 2012, số ca giảm xuống còn 223. [[35]](#cite_note-CaseCount-35) Bại liệt là một trong hai loại bệnh hiện được đưa vào chương trình loại bỏ nó trên toàn cầu cùng với [[36]](#cite_note-36) [bệnh giun chỉ](/w/index.php?title=B%E1%BB%87nh_giun_ch%E1%BB%89&action=edit&redlink=1)( *Dracunculiasis*hoặc *Guinea-worm disease* ). Cho đến nay, chỉ có [[37]](#cite_note-37) [bệnh đậu mùa](/wiki/B%E1%BB%87nh_%C4%91%E1%BA%ADu_m%C3%B9a)đã được loại bỏ hoàn toàn từ năm 1979, và bệnh [[38]](#cite_note-WHO_smallpox-38) [dịch tả trâu bò](/wiki/D%E1%BB%8Bch_t%E1%BA%A3_tr%C3%A2u_b%C3%B2)năm 2010. Một số mốc lộ trình loại bỏ bệnh bại liệt đã đạt được, và nhiều khu vực trên thế giới đã được công nhận không còn bệnh bại liệt. [[39]](#cite_note-bbc-39) [Châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9)tuyên bố không còn bệnh bại liệt năm 1994. Năm 2000, bệnh bại liệt được tuyên bố đã loại bỏ chính thức ở 37 quốc gia phía tây Thái Bình Dương, bao gồm cả Trung Quốc và Úc. [[40]](#cite_note-MMWR_1994-40) [[41]](#cite_note-Pacific-41) [[42]](#cite_note-D.27Souza_2002-42) [Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)tuyên bố không còn bệnh năm 2002. Cho đến năm 2012, bại liệt chỉ còn phổ biến ở 3 quốc gia là [[43]](#cite_note-WHO_Europe_2002-43) [Nigeria](/wiki/Nigeria), [Pakistan](/wiki/Pakistan), và [Afghanistan](/wiki/Afghanistan), [[33]](#cite_note-eradication-33) mặc dù nó tiếp tục gây ra các bệnh ở các quốc gia lân cận do sự truyền nhiễm ẩn hoặc tái phát. [[44]](#cite_note-44) Ví dụ, thay vì loại bỏ 10 năm trước, bệnh này lại tái phát ở Trung Quốc vào tháng 9 năm 2011 liên quan đến dòng truyền bệnh chính từ những người láng giềng Pakistan. [[45]](#cite_note-45) Từ tháng 1 năm 2011, không có ca nhiễm bệnh bại liệt nào được báo cáo ở Ấn Độ, và vào tháng 2 năm 2012, quốc gia này đã được đưa ra khỏi danh sách các nước có bệnh bại liệt nhiều (đặc hữu). Nếu không có ca bệnh bại liệt tự nhiên nào được thông báo ở một quốc gia trong vòng 2 năm, thì quốc gia đó sẽ là nước không còn bệnh bại liệt. [[46]](#cite_note-46) [[47]](#cite_note-47) [[48]](#cite_note-48)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=7)]
- ^
**a** **ă** **â** [Ryan KJ, Ray CG (eds.) (2004). “Enteroviruses”.](#cite_ref-Sherris_1-3) **b** *Sherris Medical Microbiology*(ấn bản 4). McGraw Hill. tr. 535–7. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8385-8529-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8385-8529-9).
- ^
**a** **ă** **â** [Atkinson W, Hamborsky J, McIntyre L, Wolfe S (eds.) (2009).](#cite_ref-PinkBook_2-3) **b** [“Poliomyelitis”](http://www.cdc.gov/vaccines/pubs/pinkbook/downloads/polio.pdf)(PDF). *Epidemiology and Prevention of Vaccine-Preventable Diseases (The Pink Book)*(ấn bản 11). Washington DC: Public Health Foundation. tr. 231–44. **Paul JR (1971).** [^](#cite_ref-Paul_1971_3-0) *A History of Poliomyelitis*. Yale studies in the history of science and medicine. New Haven, Conn: Yale University Press. tr. 16–18. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-300-01324-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-300-01324-8). **Falconer M, Bollenbach E (2000). “Late functional loss in nonparalytic polio”.** [^](#cite_ref-4) *American journal of physical medicine & rehabilitation / Association of Academic Physiatrists* **79**(1): 19–23. [doi](/wiki/DOI): [10.1097/00002060-200001000-00006](http://dx.doi.org/10.1097%2F00002060-200001000-00006). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10678598](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10678598).
- ^
**a** [Chamberlin SL, Narins B (eds.) (2005).](#cite_ref-Chamberlin_2005_5-1) **ă** *The Gale Encyclopedia of Neurological Disorders*. Detroit: Thomson Gale. tr. 1859–70. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-7876-9150-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-7876-9150-X). **Leboeuf C (1992).** [^](#cite_ref-Late_6-0) [(PDF). Commonwealth Department of Community Services and Health.](http://web.archive.org/web/20080625212726/http://www.health.qld.gov.au/polio/gp/GP_Manual.pdf) *The late effects of Polio: Information For Health Care Providers.* [ISBN](/wiki/ISBN) [1-875412-05-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-875412-05-0). [Bản gốc](http://www.health.qld.gov.au/polio/gp/GP_Manual.pdf)lưu trữ ngày 25 tháng 6 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2008. **Frauenthal HWA, Manning JVV (1914).** [^](#cite_ref-Henry1_7-0) [. Philadelphia Davis. tr. 79–101.](http://books.google.com/?id=piyLQnuT-1YC&printsec=titlepage) *Manual of infantile paralysis, with modern methods of treatment.* [OCLC](/wiki/OCLC) [2078290](//www.worldcat.org/oclc/2078290). **Wood, Lawrence D. H.; Hall, Jesse B.; Schmidt, Gregory D. (2005).** [^](#cite_ref-Encephalitis_8-0) *Principles of Critical Care*(ấn bản 3). McGraw-Hill Professional. tr. 870. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-07-141640-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-07-141640-4). **Cohen JI (2004). “Chapter 175: Enteroviruses and Reoviruses”. Trong Kasper DL, Braunwald E, Fauci AS,** [^](#cite_ref-Harrison_9-0) *et al.*(eds.). *(ấn bản 16). McGraw-Hill Professional. tr. 1144.* [Harrison's Principles of Internal Medicine](/w/index.php?title=Harrison%27s_Principles_of_Internal_Medicine&action=edit&redlink=1) [ISBN](/wiki/ISBN) [0-07-140235-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-07-140235-7). **Katz, Samuel L.; Gershon, Anne A.; Krugman, Saul; Hotez, Peter J. (2004).** [^](#cite_ref-10) *Krugman's infectious diseases of children*. St. Louis: Mosby. tr. 81–97. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-323-01756-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-323-01756-8).
- ^
**a** **ă** [Ohri, Linda K.; Jonathan G. Marquess (1999).](#cite_ref-Ohri_11-2) **â** [“Polio: Will We Soon Vanquish an Old Enemy?”](http://web.archive.org/web/20050205144910/http://www.medscape.com/viewarticle/416890). *Drug Benefit Trends* **11**(6): 41–54. [Bản gốc](http://www.medscape.com/viewarticle/416890)lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2005. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2008. (Available free on [Medscape](/w/index.php?title=Medscape&action=edit&redlink=1); registration required.)
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Kew O, Sutter R, de Gourville E, Dowdle W, Pallansch M (2005). “Vaccine-derived polioviruses and the endgame strategy for global polio eradication”.](#cite_ref-Kew_2005_12-5) **d** *Annu Rev Microbiol* **59**: 587–635. [doi](/wiki/DOI): [10.1146/annurev.micro.58.030603.123625](http://dx.doi.org/10.1146%2Fannurev.micro.58.030603.123625). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16153180](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16153180). **Gorson KC, Ropper AH (September năm 2001).** [^](#cite_ref-13) [“Nonpoliovirus poliomyelitis simulating Guillain-Barré syndrome”](http://archneur.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=11559319). *Archives of Neurology* **58**(9): 1460–4. [doi](/wiki/DOI): [10.1001/archneur.58.9.1460](http://dx.doi.org/10.1001%2Farchneur.58.9.1460). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [11559319](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11559319).
- ^
**a** [Parker SP (ed.) (1998).](#cite_ref-McGraw_14-1) **ă** *McGraw-Hill Concise Encyclopedia of Science & Technology*. New York: McGraw-Hill. tr. 67. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-07-052659-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-07-052659-1).
- ^
**a** [Racaniello V (2006). “One hundred years of poliovirus pathogenesis”.](#cite_ref-Racaniello_15-1) **ă** [Virology](/w/index.php?title=Virology_(journal)&action=edit&redlink=1) **344**(1): 9–16. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.virol.2005.09.015](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.virol.2005.09.015). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16364730](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16364730). **Davis L, Bodian D, Price D, Butler I, Vickers J (1977). “Chronic progressive poliomyelitis secondary to vaccination of an immunodeficient child”.** [^](#cite_ref-16) [N Engl J Med](/w/index.php?title=New_England_Journal_of_Medicine&action=edit&redlink=1) **297**(5): 241–5. [doi](/wiki/DOI): [10.1056/NEJM197708042970503](http://dx.doi.org/10.1056%2FNEJM197708042970503). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [195206](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/195206). **Chandra R (14 tháng 6 năm 1975).** [^](#cite_ref-17) [“Reduced secretory antibody response to live attenuated measles and poliovirus vaccines in malnourished children”](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1673535). [Br Med J](/w/index.php?title=British_Medical_Journal&action=edit&redlink=1) **2**(5971): 583–5. [doi](/wiki/DOI): [10.1136/bmj.2.5971.583](http://dx.doi.org/10.1136%2Fbmj.2.5971.583). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [1673535](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1673535). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [1131622](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1131622). **Horstmann D (1950). “Acute poliomyelitis relation of physical activity at the time of onset to the course of the disease”.** [^](#cite_ref-18) [J Am Med Assoc](/w/index.php?title=Journal_of_the_American_Medical_Association&action=edit&redlink=1) **142**(4): 236–41. [doi](/wiki/DOI): [10.1001/jama.1950.02910220016004](http://dx.doi.org/10.1001%2Fjama.1950.02910220016004). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15400610](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15400610). **Gromeier M, Wimmer E (1998).** [^](#cite_ref-19) [“Mechanism of Injury-Provoked Poliomyelitis”](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC110068). *J. Virol.* **72**(6): 5056–60. [PMC](/wiki/PubMed_Central) [110068](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC110068). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [9573275](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9573275). **Evans C (1960).** [^](#cite_ref-Evans_1960_20-0) [“FACTORS INFLUENCING THE OCCURRENCE OF ILLNESS DURING NATURALLY ACQUIRED POLIOMYELITIS VIRUS INFECTIONS”](http://mmbr.asm.org/cgi/reprint/24/4/341.pdf)(PDF). *Bacteriol Rev* **24**(4): 341–52. [PMC](/wiki/PubMed_Central) [441061](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC441061). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [13697553](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13697553). **Joint Committee on Vaccination and Immunisation (Salisbury A, Ramsay M, Noakes K (eds.) (2006).** [^](#cite_ref-UK_21-0) [(PDF). Edinburgh:](http://www.immunisation.nhs.uk/files/GB_26_polio.pdf) *Chapter 26:Poliomyelitis.*in: *Immunisation Against Infectious Disease, 2006* [Stationery Office](/w/index.php?title=Office_of_Public_Sector_Information&action=edit&redlink=1). tr. 313–29. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-11-322528-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-11-322528-8). **Sauerbrei A, Groh A, Bischoff A, Prager J, Wutzler P (2002). “Antibodies against vaccine-preventable diseases in pregnant women and their offspring in the eastern part of Germany”.** [^](#cite_ref-22) *Med Microbiol Immunol* **190**(4): 167–72. [doi](/wiki/DOI): [10.1007/s00430-001-0100-3](http://dx.doi.org/10.1007%2Fs00430-001-0100-3). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12005329](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12005329). **He Y, Mueller S, Chipman P,** [^](#cite_ref-He_23-0) *et al.*(2003). [“Complexes of Poliovirus Serotypes with Their Common Cellular Receptor, CD155”](http://jvi.asm.org/cgi/content/full/77/8/4827?view=long&pmid=12663789). [J Virol](/w/index.php?title=Journal_of_Virology&action=edit&redlink=1) **77**(8): 4827–35. [doi](/wiki/DOI): [10.1128/JVI.77.8.4827-4835.2003](http://dx.doi.org/10.1128%2FJVI.77.8.4827-4835.2003). [PMC](/wiki/PubMed_Central) [152153](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC152153). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12663789](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12663789). **Yin-Murphy M, Almond JW (1996).** [^](#cite_ref-Baron_24-0) [“Picornaviruses: The Enteroviruses: Polioviruses”](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?rid=mmed.section.2862). *Baron's Medical Microbiology (Baron S*et al. *, eds.)*(ấn bản 4). Univ of Texas Medical Branch. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-9631172-1-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-9631172-1-1). **Todar K (2006).** [^](#cite_ref-25) [“Polio”](http://textbookofbacteriology.net/themicrobialworld/Polio.html). *Ken Todar's Microbial World*. University of Wisconsin - Madison. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2007. **Sabin A (1956). “Pathogenesis of poliomyelitis; reappraisal in the light of new data”.** [^](#cite_ref-26) [Science](/wiki/Science_(journal)) **123**(3209): 1151–7. [doi](/wiki/DOI): [10.1126/science.123.3209.1151](http://dx.doi.org/10.1126%2Fscience.123.3209.1151). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [13337331](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/13337331). **Mueller S, Wimmer E, Cello J (2005). “Poliovirus and poliomyelitis: a tale of guts, brains, and an accidental event”.** [^](#cite_ref-Mueller_27-0) *Virus Res* **111**(2): 175–93. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/j.virusres.2005.04.008](http://dx.doi.org/10.1016%2Fj.virusres.2005.04.008). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [15885840](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15885840). **Fine P, Carneiro I (ngày 15 tháng 11 năm 1999).** [^](#cite_ref-Fine_28-0) [“Transmissibility and persistence of oral polio vaccine viruses: implications for the global poliomyelitis eradication initiative”](http://aje.oxfordjournals.org/cgi/reprint/150/10/1001). *Am J Epidemiol* **150**(10): 1001–21. [doi](/wiki/DOI): [10.1093/oxfordjournals.aje.a009924](http://dx.doi.org/10.1093%2Foxfordjournals.aje.a009924). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10568615](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10568615). **Koprowski, Hilary (ngày 15 tháng 10 năm 2010).** [^](#cite_ref-29) [“Interview with Hilary Koprowski, sourced at History of Vaccines website”](http://www.historyofvaccines.org/content/timelines/polio). [College of Physicians of Philadelphia](/w/index.php?title=College_of_Physicians_of_Philadelphia&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2010. [^](#cite_ref-Sanofi_30-0) [Sanofi Pasteur Inc: Competition to develop an oral vaccine](http://web.archive.org/web/20071007095443/http://www.polio.info/polio-eradication/front/templates/index.jsp?siteCode=POLIO&codeRubrique=34&lang=EN)Accessed 2009-12-16. **Spice B (ngày 4 tháng 4 năm 2005).** [^](#cite_ref-Spice_31-0) [“Tireless polio research effort bears fruit and indignation”](http://www.post-gazette.com/pg/05094/482468.stm). *The Salk vaccine: 50 years later/ second of two parts*( [Pittsburgh Post-Gazette](/wiki/Pittsburgh_Post-Gazette)). Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2008. **Mastny, Lisa (ngày 25 tháng 1 năm 1999).** [^](#cite_ref-Watch_32-0) [“Eradicating Polio: A Model for International Cooperation”](http://www.worldwatch.org/node/1644). Worldwatch Institute. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2008.
- ^
**a** [Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (2006). “Update on vaccine-derived polioviruses”.](#cite_ref-eradication_33-1) **ă** [MMWR Morb Mortal Wkly Rep](/w/index.php?title=Morbidity_and_Mortality_Weekly_Report&action=edit&redlink=1) **55**(40): 1093–7. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [17035927](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/17035927). **Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (May năm 2008).** [^](#cite_ref-morbidity_34-0) [“Progress toward interruption of wild poliovirus transmission—worldwide, January 2007–April 2008”](http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5718a4.htm). *MMWR Morb. Mortal. Wkly. Rep.* **57**(18): 489–94. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [18463607](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/18463607). [^](#cite_ref-CaseCount_35-0) [http://www.polioeradication.org/content/general/casecount.pdf](http://www.polioeradication.org/content/general/casecount.pdf)2010-05-05 [^](#cite_ref-36) [“Polio this week - As of ngày 6 tháng 2 năm 2013”](http://www.polioeradication.org/Dataandmonitoring/Poliothisweek.aspx). *Polio Global Eradication Initiative*. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2013. [^](#cite_ref-37) [“Cần thận trọng và không nên quên lãng một số căn bệnh đang bị lãng quên”](http://www.impe-qn.org.vn/impe-qn/vn/portal/InfoDetail.jsp?area=58&cat=934&ID=3394). Viện Sốt rét Ký sinh trùng. Truy cập ngày 1 tháng 10 năm 2013. [^](#cite_ref-WHO_smallpox_38-0) [“Smallpox”](https://archive.is/ZCj0). *WHO Factsheet*. [Bản gốc](http://www.who.int/mediacentre/factsheets/smallpox/en/)lưu trữ ngày 29 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2008. [^](#cite_ref-bbc_39-0) [“UN 'confident' disease has been wiped out”](http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-11542653). *BBC*. Ngày 14 tháng 10 năm 2010. Truy cập ngày 14 tháng 10 năm 2010. **Centers for Disease Control and Prevention (CDC) (1994).** [^](#cite_ref-MMWR_1994_40-0) [“International Notes Certification of Poliomyelitis Eradication—the Americas, 1994”](http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00032760.htm). *MMWR Morb Mortal Wkly Rep*(Centers for Disease Control and Prevention) **43**(39): 720–2. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [7522302](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7522302). **, (2001).** [^](#cite_ref-Pacific_41-0) [“General News. Major Milestone reached in Global Polio Eradication: Western Pacific Region is certified Polio-Free”](http://her.oxfordjournals.org/cgi/reprint/16/1/109.pdf)(PDF). *Health Educ Res* **16**(1): 109. [doi](/wiki/DOI): [10.1093/her/16.1.109](http://dx.doi.org/10.1093%2Fher%2F16.1.109). **D'Souza R, Kennett M, Watson C (2002). “Australia declared polio free”.** [^](#cite_ref-D.27Souza_2002_42-0) *Commun Dis Intell* **26**(2): 253–60. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12206379](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12206379). [^](#cite_ref-WHO_Europe_2002_43-0) [“Europe achieves historic milestone as Region is declared polio-free”](http://www.who.int/mediacentre/news/releases/releaseeuro02/en/index.html)(Thông cáo báo chí). European Region of the World Health Organization. 21 tháng 6 năm 2002. Truy cập ngày 23 tháng 8 năm 2008. **Fine PEM (2009). “Polio: Measuring the protection that matters most”.** [^](#cite_ref-44) *J Infect Dis* **200**(5): 673–675. [doi](/wiki/DOI): [10.1086/605331](http://dx.doi.org/10.1086%2F605331). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19624277](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19624277). [^](#cite_ref-45) [“Emergency appeal for Congo polio outbreak > Media room > Global Polio Eradication Initiative”](http://www.polioeradication.org/tabid/167/iid/80/Default.aspx). Truy cập 11 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-46) [“New polio outbreak hits China - CNN.com”](http://www.cnn.com/2011/09/21/health/china-polio-outbreak/index.html). *CNN*. 21 tháng 9 năm 2011. **Ray, Kalyan (ngày 26 tháng 2 năm 2012). “India wins battle against dreaded polio”.** [^](#cite_ref-47) *Deccan Herald*. [^](#cite_ref-48) [“India polio-free for a year: ‘First time in history we’re able to put up such a map’”](http://www.telegraphindia.com/1120226/jsp/frontpage/story_15181357.jsp). *The Telegraph*. Ngày 26 tháng 2 năm 2012. Truy cập ngày 26 tháng 2 năm 2012.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=8)]
- Kluger Jefferey (2004).
[. New York: G. P. Putnam's Sons.](http://books.google.com/?id=PE6rXNMlwmkC&printsec=frontcover&dq=Splendid+Solution+-+Jonas+Salk+and+the+Conquest+of+Polio&cd=1#v=onepage&q) *Splendid Solution - Jonas Salk and the Conquest of Polio* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-399-15216-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-399-15216-4).
- Oshinsky, David M. (2005).
[. Oxford: Oxford University Press.](http://books.google.com/?id=cTliwSU62KIC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=2#v=onepage&q) *Polio: an American story* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19-515294-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19-515294-8).
- Shaffer, Mary M.; Bernard Seytre (2005).
[. New Brunswick, N.J: Rutgers University Press.](http://books.google.com/?id=iKidtL80imMC&printsec=frontcover&dq=polio&q=polio) *The death of a disease: a history of the eradication of poliomyelitis* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8135-3677-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8135-3677-4).
- Shell, Marc (2005).
[. Cambridge: Harvard University Press.](http://books.google.com/?id=yk40sRCHF7IC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=50#v=onepage&q) *Polio and its aftermath: the paralysis of culture* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-674-01315-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-674-01315-8).
- Wilson, Daniel J. (2005).
[. Chicago: University of Chicago Press.](http://books.google.com/?id=Ejvjfo_K-IQC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=3#v=onepage&q) *Living with polio: the epidemic and its survivors* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-226-90103-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-226-90103-3).
- Wilson, Daniel J.; Julie Silver (2007).
[. New York: Praeger.](http://books.google.com/?id=RomvGee67tUC&printsec=frontcover&dq=polio&cd=13&q) *Polio voices: an oral history from the American polio epidemics and worldwide eradication efforts* [ISBN](/wiki/ISBN) [0-275-99492-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-275-99492-9).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A1i_li%E1%BB%87t&action=edit§ion=9)]
|
|![]()

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1068 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


markdown:
# Trận Franklin (1864)
[Trận Franklin](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Franklin).
|
|
|Chỉ huy
|![]()
|
|![]()
[John Bell Hood](/wiki/John_Bell_Hood) [Binh đoàn Cumberland](/w/index.php?title=Binh_%C4%91o%C3%A0n_Cumberland&action=edit&redlink=1) [Binh đoàn Ohio](/w/index.php?title=Binh_%C4%91o%C3%A0n_Ohio&action=edit&redlink=1) [Binh đoàn Tennessee](/wiki/Binh_%C4%91o%C3%A0n_Tennessee) [[2]](#cite_note-Eicher774-2) [[2]](#cite_note-Eicher774-2) **2.326**
1.033 bị thương,
1.104 bị bắt/mất tích)
[[2]](#cite_note-Eicher774-2) **6.252**
3.800 bị thương,
702 bị bắt/mất tích)
[[2]](#cite_note-Eicher774-2)
|
|
**Trận Franklin** diễn ra ngày [30 tháng 11](/wiki/30_th%C3%A1ng_11) năm [1864](/wiki/1864) tại [Franklin, Tennessee](/w/index.php?title=Franklin,_Tennessee&action=edit&redlink=1), là một phần của [chiến dịch Franklin-Nashville](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Franklin-Nashville) thời [Nội chiến Hoa Kỳ](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3). Đây là một trong những thất bại tồi tệ nhất của [Liên minh miền Nam](/wiki/Li%C3%AAn_minh_mi%E1%BB%81n_Nam_Hoa_K%E1%BB%B3) trong cuộc chiến. [Binh đoàn Tennessee](/wiki/Binh_%C4%91o%C3%A0n_Tennessee) do [trung tướng](/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) miền Nam [John Bell Hood](/wiki/John_Bell_Hood) chỉ huy đã tiến hành một loạt các cuộc công kích trực diện vào những vị trí kiên cố của lực lượng miền Bắc dưới quyền [thiếu tướng](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [John M. Schofield](/w/index.php?title=John_M._Schofield&action=edit&redlink=1) nhưng không thể nào chọc thủng phòng tuyến hay ngăn cản quân Schofield rút lui một cách trật tự theo đúng kế hoạch về [Nashville](/wiki/Nashville,_Tennessee).
Cuộc tấn công của miền Nam với 8 lữ đoàn (gần 20.000 quân), thường được gọi là "
[cuộc tấn công của Pickett](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_c%E1%BB%A7a_Pickett&action=edit&redlink=1) tại miền Tây", đã gây thiệt hại khủng khiếp về binh lính và sĩ quan cho Binh đoàn Tennessee—thương vong lên đến 14 tướng lĩnh (6 người bị chết hay bị tử thương, 7 người bị thương, 1 bị bắt) và 55 viên chỉ huy cấp lữ đoàn. Sau thất bại trước thiếu tướng [George H. Thomas](/wiki/George_Henry_Thomas) trong [trận Nashville](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Nashville) tiếp đó, Binh đoàn Tennessee đã phải rút lui với quân số chỉ còn lại một nửa so với lúc bắt đầu chiến dịch, và coi như bị loại hoàn toàn ra khỏi vòng chiến với tư cách một lực lượng chiến đấu trong suốt thới gian còn lại của chiến tranh.
Trận Franklin năm 1864 là hoạt động quân sự thứ hai diễn ra tại khu vực này của Nội chiến Hoa Kỳ.
[Trận Franklin thứ nhất](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1863)&action=edit&redlink=1) là một trận giao tranh nhỏ với cuộc trinh sát có hỏa lực của kỵ binh miền Nam do thiếu tướng [Earl Van Dorn](/w/index.php?title=Earl_Van_Dorn&action=edit&redlink=1) chỉ huy vào ngày [10 tháng 4](/wiki/10_th%C3%A1ng_4) năm [1863](/wiki/1863).
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1864)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1864)&action=edit§ion=1)]
## Thư mục[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1864)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1864)&action=edit§ion=2)]
- Connelly, Thomas L.
*Autumn of Glory: The Army of Tennessee 1862–1865*. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1971. [ISBN 0-8071-2738-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0807127388). [Eicher, David J.](/w/index.php?title=David_J._Eicher&action=edit&redlink=1) *The Longest Night: A Military History of the Civil War*. New York: Simon & Schuster, 2001. [ISBN 0-684-84944-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0684849445).
- Esposito, Vincent J.
*West Point Atlas of American Wars*. New York: Frederick A. Praeger, 1959. [OCLC](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_M%C3%A1y_t%C3%ADnh_tr%E1%BB%B1c_tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) [5890637](http://www.worldcat.org/oclc/5890637). The collection of maps (without explanatory text) is available online at the [West Point website](http://www.dean.usma.edu/history/web03/atlases/american_civil_war/). [Hood, John Bell](/wiki/John_Bell_Hood). [. Lincoln: University of Nebraska Press, 1996.](http://books.google.com/books?id=tC8OAAAAIAAJ) *Advance and Retreat: Personal Experiences in the United States and Confederate States Armies* [ISBN 978-0-8032-7285-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780803272859). First published 1880 for the Hood Orphan Memorial Fund by [G. T. Beauregard](/wiki/Pierre_Gustave_Toutant_Beauregard).
- Horn, Stanley F.
*The Army of Tennessee: A Military History*. Indianapolis: Bobbs-Merrill, 1941. [OCLC](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_M%C3%A1y_t%C3%ADnh_tr%E1%BB%B1c_tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) [2153322](http://www.worldcat.org/oclc/2153322).
- Jacobson, Eric A., and Richard A. Rupp.
*For Cause & for Country: A Study of the Affair at Spring Hill and the Battle of Franklin*. Franklin, TN: O'More Publishing, 2007. [ISBN 0-9717444-4-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0971744440).
- Kennedy, Frances H., ed.
[. 2nd ed. Boston: Houghton Mifflin Co., 1998.](http://www.bibliobase.com/history/readerscomp/civwar/html/cw_000106_entries.htm) *The Civil War Battlefield Guide* [ISBN 0-395-74012-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0395740126). [McPherson, James M.](/w/index.php?title=James_M._McPherson&action=edit&redlink=1), ed. *Battle Chronicles of the Civil War: 1864*. Connecticut: Grey Castle Press, 1989. [ISBN 1-55905-024-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1559050241). First published in 1989 by McMillan.
- McPherson, James M.
*Battle Cry of Freedom: The Civil War Era*. Oxford History of the United States. New York: Oxford University Press, 1988. [ISBN 0-19-503863-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0195038630).
- Nevin, David, and the Editors of Time-Life Books.
*Sherman's March: Atlanta to the Sea*. Alexandria, VA: Time-Life Books, 1986. [ISBN 0-8094-4812-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0809448122).
- Sword, Wiley.
*The Confederacy's Last Hurrah: Spring Hill, Franklin, and Nashville*. Lawrence: University Press of Kansas, 1993. [ISBN 0-7006-0650-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0700606505). First published with the title *Embrace an Angry Wind*in 1992 by HarperCollins.
- Welcher, Frank J.
*The Union Army, 1861–1865 Organization and Operations*. Vol. 2, *The Western Theater*. Bloomington: Indiana University Press, 1993. [ISBN 0-253-36454-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/025336454X). [National Park Service battle summary](http://www.cr.nps.gov/hps/abpp/battles/tn036.htm) [CWSAC report update](http://www.nps.gov/hps/abpp/CWSII/TennesseeBattlefieldProfiles/Fort%20Pillow%20to%20FranklinII.pdf)
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1864)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1864)&action=edit§ion=3)] [Cox, Jacob D.](/w/index.php?title=Jacob_Dolson_Cox&action=edit&redlink=1) [. Dayton, OH: Morningside Bookshop, 1983.](http://books.google.com/books?id=axIdAAAAMAAJ) *The Battle of Franklin, Tennessee, ngày 30 tháng 11 năm 1864: A Monograph* [OCLC](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_M%C3%A1y_t%C3%ADnh_tr%E1%BB%B1c_tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) [316276882](http://www.worldcat.org/oclc/316276882). First published 1897 by Charles Scribner's Sons. [Foote, Shelby](/w/index.php?title=Shelby_Foote&action=edit&redlink=1). *. Vol. 3,* [The Civil War: A Narrative](/w/index.php?title=The_Civil_War:_A_Narrative&action=edit&redlink=1) *Red River to Appomattox*. New York: Random House, 1974. [ISBN 0-394-74913-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0394749138).
- McDonough, James L., and Thomas L. Connelly.
*Five Tragic Hours: The Battle of Franklin*. Knoxville: University of Tennessee Press, 1983. [ISBN 978-0-87049-396-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780870493966).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1864)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_Franklin_(1864)&action=edit§ion=4)] [Google Map of the Battle of Franklin](http://www.FranklinBattlefield.com/) [Battle of Franklin](http://www.civilwar.org/battlefields/franklin.html): Maps, histories, photos, and preservation news ( [CWPT](/w/index.php?title=CWPT&action=edit&redlink=1)) [Battle of Franklin.net](http://www.battleoffranklin.net/) [Animated history of the Franklin-Nashville Campaign](http://www.civilwaranimated.com/HoodAnimation.html) [Save the Franklin Battlefield, Inc.](http://www.franklin-stfb.org/) [Carter House Museum](http://www.carter-house.org/) [Carnton Plantation](http://www.carnton.org/) [McGavock Confederate Cemetery](http://www.McGavockCemetery.net/) [Battle of Franklin](http://www.militaryhistoryonline.com/civilwar/articles/franklin.aspx)by Allen Parfitt at Military History Online *West Point Atlas*map, Battles of Spring Hill and Franklin [Historic map of Franklin](http://www.tcwpa.org/showphoto.php?id=64), Tennessee Civil War Preservation Association [John Bell Hood Society's defense of Hood's 1864 Tennessee campaign](http://www.johnbellhood.org/indefense.htm)

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1068 frontend miss (0)