text:
Người Chứt
Người Chứt, còn gọi là người Rục, người Sách, người A rem, người Mày, người Mã liềng, người Tu vang, người Pa leng, người Xe lang, người Tơ hung, người Cha cú, người Tắc cực, người U mo, người Xá lá vàng, là một dân tộc ít người sinh sống tại Việt Nam và Lào.
Tại Việt Nam người Chứt được công nhận là một trong 54 dân tộc Việt Nam.
Địa bàn cư trú[sửa | sửa mã nguồn]
Tại Việt Nam, theo số liệu tổng điều tra dân số ngày 1 tháng 4 năm 1999 thì dân tộc này có dân số khoảng 3.829 người[1], sống chủ yếu ở tại Minh Hóa, Tuyên Hóa, Bố Trạch (Quảng Bình); một số ở Hương Khê (Hà Tĩnh) và tại Đăk Lăk. Thực tế, 7 tên gọi Sách, Mày, Rục, Mã Liềng, Arem, Xơ-lang, Umo dùng để chỉ 7 nhóm trong tộc người này. Nhóm người Rục được phát hiện muộn nhất (năm 1959) ở xã Thượng Hóa, huyện Minh Hóa[cần dẫn nguồn] và đến năm 2004 có 85 hộ với 428 nhân khẩu.[cần dẫn nguồn] Nhưng theo ước tính của Tổng cục Thống kê ngày 1 tháng 7 năm 2003 thì dân số người Chứt giảm xuống còn 3.787 người[2].
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Chứt ở Việt Nam có dân số 6.022 người, cư trú tại 23 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Chứt cư trú tập trung tại các tỉnh: Quảng Bình (5.095 người, chiếm 84,6% tổng số người Chứt tại Việt Nam), Đắk Lắk (435 người), Lâm Đồng (266 người), Hà Tĩnh (156 người)[3]
Tại Lào, theo ước tính của Ethnologue[4] thì có khoảng 450 người Chứt (Ethnologue ghi là theo điều tra dân số năm 1995 của Lào) sinh sống tại tỉnh Khammouan.
Người Chứt là tộc người sử dụng ngôn ngữ cùng ngữ hệ với tiếng Việt. Tiếng Chứt được nhiều nhà ngôn ngữ học quan tâm vì gần gũi với tiếng Kinh nguyên thủy. Tiếng Chứt tách ra khỏi nhóm tiếng Việt Mường đầu tiên vào khoảng thế kỷ V - VI, sau đó khá lâu, vào khoảng thế kỷ X - XI tiếng Mường mới tách ra (Phạm Đức Dương). Giáo sư Trần Trí Dõi đã nhận xét tiếng Chứt như "bảo tàng lưu giữ các giai đoạn phát triển của tiếng Việt". Văn hóa của người Chứt cũng cho phép tìm lại lịch sử phát triển của người Việt cổ.
Người Chứt sống chủ yếu bằng trồng trọt và một phần nhờ săn bắn và hái lượm. Họ ăn cơm đồ cách thuỷ với thức ăn thường có rau rừng thái nhỏ nấu với ốc hay cá suối.
Nhóm người Rục[sửa | sửa mã nguồn]
Tộc người Rục được một tiểu đội Công an Quảng Bình phát hiện vào ngày 12 tháng 8 năm 1959 trong hang sâu tại vùng hang động Phong Nha - Kẻ Bàng thuộc xã Thượng Hóa huyện Minh Hóa (Quảng Bình) gồm 11 hộ với 34 người.
Người Rục có tập quán rất lạc hậu, quen ở hang sâu, săn bắt, hái lượm, nhưng họ cũng có một cuộc sống tinh thần phong phú với những nhạc cụ núi rừng như đàn trơ bon, đàn môi, sáo dọc và làn điệu cà lưm cà lềnh. Do tập quán lạc hậu, sống trong hang đá, săn bắt, hái lượm tận rừng sâu, người Rục có nguy cơ suy giảm dân số hết sức nghiêm trọng.
Trong hơn 40 năm, người Rục đã làm một cuộc hành trình về với cộng đồng. Đến cuối năm 2006, nhân khẩu đã lên đến 414 người và được phân bố trong bốn bản Phú Minh, Ón, Yên Hợp và Mò O - Ồ Ồ thuộc xã Thượng Hóa, ở xen với các tộc như Sách, Mày, Kinh. Số liệu năm 2009 số lượng nhân khẩu có khoảng 600 người.[5]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Trước đây, người Chứt sống di cư, chủ yếu vùng núi tỉnh Quảng Bình và Hà Tĩnh, trong điều kiện rất lạc hậu. A. Cheon và Th. Guignard, hai nhà nghiên cứu người Pháp, đã miêu tả là người Chứt "hết sức nhút nhát, hễ thấy người lạ thì lập tức lẩn trốn. Họ không có quần áo, nam nữ đều che mình bằng vỏ cây sui, ngủ chung lẫn lộn trong hang hoặc trong lều. Họ ăn bột cây nhúc và săn bắt tôm cá, thú nhỏ trong rừng. Cả nam và nữ đều búi tóc đằng sau". Có nguồn cho biết nhóm Rục thời trước có nguồn thức ăn quan trọng là bọt cây báng và thịt khỉ.
Dưới thời thực dân Pháp, người Chứt bị miệt thị là "Xá lá vàng". "Xá" chỉ những tộc người lạc hậu; "lá vàng" chỉ cuộc sống di cư, người Chứt thường chỉ sống tại một địa điểm trong những túp lều lợp bằng lá cây khoảng vài ngày cho đến khi lá chuyển sang màu vàng thì bỏ đi nơi khác. Bản thân chữ "Chứt" cũng được hiểu là hang đá, nơi trú ngụ của người Chứt. Với trình độ sản xuất thấp, người Chứt không biết dệt vải. Vào mùa hè nam giới Chứt đóng khố và cởi trần còn phụ nữ Chứt mặc váy. Mùa đông, họ mặc áo làm bằng vỏ cây.
Khi Việt Nam giành độc lập từ Pháp, người Chứt được chính quyền Việt Nam vận động về sống định cư, hòa đồng hơn vào các tộc người khác.
Ngày nay người Chứt đã sống định canh định cư, nhưng các làng của người Chứt (gọi là Cà Vên) thường tản mạn và nhà cửa không bền vững. Họ sống nhờ trồng trọt (nhóm Sách làm ruộng, còn nhóm Rục và A rem là làm rẫy), canh tác lúa, đậu, lạc, trầu không. Khi đến mùa thu hoạch, họ vẫn lên ở các hang núi gần nương rẫy, chỉ trở lại bản làng khi mùa màng xong xuôi. Người Chứt cũng hái lượm, săn bắn, đánh cá, chăn nuôi. Nghề mộc và đan lát khá phổ biến trong các tộc người Chứt. Các đồ dùng bằng kim loại và vải vóc, y phục phải mua hoặc trao do người Chứt không trồng bông dệt vải hay chế tạo đồ kim loại.
Người Chứt ngày nay thường nhận mình là họ Cao, họ Đinh... Mỗi dòng họ đều có người tộc trưởng, có bàn thờ tổ tiên chung. Trong làng người Chứt, tộc trưởng nào có uy tín lớn hơn thì được suy tôn làm trưởng làng.
Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Người Chứt có quan hệ vợ chồng bền vững. Lễ cưới được tổ chức bên nhà gái trước lễ đón dâu. Lễ vật trong đám cưới ngoài lợn, gà, luôn phải có thịt khỉ sấy khô.
Việc ma chay của người Chứt đơn giản, nhóm Sách có tiếp thu ảnh hưởng của người Kinh. Tang gia được tổ chức trong 2 đến 3 ngày bằng nghi lễ cúng bái, rồi đưa người chết đi chôn. Mộ được đắt thành nấm đất, không có nhà mồ bên trên. Sau 3 ngày, tộc trưởng làm lễ gọi hồn cho người chết về ngụ tại bàn thờ tổ tiên ở nhà tộc trưởng, từ đó người thân không chăm sóc mộ nữa.
Ngoài, thờ cúng tổ tiên, người Chứt tin có ma rừng, ma suối, ma không trung, ma bếp... Trong tín ngưỡng của người Chứt cũng có Thần nông bảo vệ mùa màng và là vị thần tối cao. Hoạt động nông nghiệp thường được thực hiện kèm theo các nghi lễ như lễ xuống giống, lễ sau gieo hạt, lễ cúng hồn lúa, lễ ăn mừng được mùa.
Người Chứt có làn điệu dân ca Kà-tưm, Kà-lềnh. Nhạc cụ có khèn bè, đàn ống lồ ô loại cho nam và loại cho nữ, sáo 6 lỗ... Dân tộc Chứt có vốn truyện cổ và văn nghệ dân gian phong phú, gồm nhiều đề tài khác nhau.
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Điều tra dân số 1999, bảng tính 60.DS99.xls.
- ^ Website của Ủy ban dân tộc Việt Nam
- ^ Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. Hà Nội, 6-2010. Biểu 5, tr.134-225.
- ^ Languages of Laos
- ^ Người Rục và mùa gặt đầu sau 50 năm rời hang đá, Anh Trang, báo Pháp luật TP.HCM, 29/06/2009 - 00:22
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Người Chứt tại Từ điển bách khoa Việt Nam
- Người Xá trên BKTTVN
- Dân tộc Chứt thuộc phạm vi công cộng của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
- Người Chứt trên trang mạng của Ủy ban Dân tộc Việt Nam
- Cây đàn trơ bon, chiếc bẫy chuột và tấm lòng người Chứt trên VietNamNet Bản sao chép trên vietbao
- Người Rục và cuộc trường chinh hòa nhập cộng đồng trên báo Nhân Dân, Cập nhật lúc 16:35, Thứ ba, 14/11/2006 (GMT+7)
- Khi người A Rem rời hang đá..., Vũ Toàn, báo Tuổi Trẻ, 12/05/2005, 00:24 (GMT+7).

markdown:
# Người Chứt
|Chứt|
|Tổng số dân|
|6.400+|
|Khu vực có số dân đáng kể|
|
|[Chứt](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ch%E1%BB%A9t&action=edit&redlink=1) [thờ cúng tổ tiên](/wiki/T%C3%ADn_ng%C6%B0%E1%BB%A1ng_th%E1%BB%9D_c%C3%BAng_t%E1%BB%95_ti%C3%AAn) **Người Chứt**, còn gọi là **người Rục**, **người Sách**, **người A rem**, **người Mày**, **người Mã liềng**, **người Tu vang**, **người Pa leng**, **người Xe lang**, **người Tơ hung**, **người Cha cú**, **người Tắc cực**, **người U mo**, **người Xá lá vàng**, là một [dân tộc ít người](/w/index.php?title=D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_%C3%ADt_ng%C6%B0%E1%BB%9Di&action=edit&redlink=1) sinh sống tại [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) và [Lào](/wiki/L%C3%A0o).
Tại
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) người Chứt được công nhận là một trong 54 [dân tộc Việt Nam](/wiki/C%C3%A1c_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Địa bàn cư trú[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&action=edit§ion=1)]
Tại
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), theo số liệu tổng điều tra dân số ngày [1 tháng 4](/wiki/1_th%C3%A1ng_4) năm [1999](/wiki/1999) thì dân tộc này có [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) khoảng 3.829 người , sống chủ yếu ở tại [1] [Minh Hóa](/wiki/Minh_H%C3%B3a), [Tuyên Hóa](/wiki/Tuy%C3%AAn_H%C3%B3a), [Bố Trạch](/wiki/B%E1%BB%91_Tr%E1%BA%A1ch)( [Quảng Bình](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh)); một số ở [Hương Khê](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_Kh%C3%AA)( [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)) và tại [Đăk Lăk](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk). Thực tế, 7 tên gọi Sách, Mày, Rục, Mã Liềng, Arem, Xơ-lang, Umo dùng để chỉ 7 nhóm trong tộc người này. Nhóm người Rục được phát hiện muộn nhất (năm [1959](/wiki/1959)) ở xã [Thượng Hóa](/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_H%C3%B3a), huyện [Minh Hóa](/wiki/Minh_H%C3%B3a) [và đến năm *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [2004](/wiki/2004)có 85 hộ với 428 nhân khẩu. [Nhưng theo ước tính của Tổng cục Thống kê ngày *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [1 tháng 7](/wiki/1_th%C3%A1ng_7)năm [2003](/wiki/2003)thì dân số người Chứt giảm xuống còn 3.787 người . [[2]](#cite_note-2)
Theo
[Tổng điều tra dân số và nhà ở](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [2009](/wiki/2009), người Chứt ở Việt Nam có dân số 6.022 người, cư trú tại 23 trên tổng số 63 [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Vi%E1%BB%87t_Nam)), [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_(Vi%E1%BB%87t_Nam)). Người Chứt cư trú tập trung tại các tỉnh: [Quảng Bình](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh) (5.095 người, chiếm 84,6% tổng số người Chứt tại Việt Nam), [Đắk Lắk](/wiki/%C4%90%E1%BA%AFk_L%E1%BA%AFk) (435 người), [Lâm Đồng](/wiki/L%C3%A2m_%C4%90%E1%BB%93ng) (266 người), [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh) (156 người) [[3]](#cite_note-TK-3)
Tại
[Lào](/wiki/L%C3%A0o), theo ước tính của [Ethnologue](/wiki/Ethnologue) thì có khoảng 450 người Chứt ( [4] [Ethnologue](/wiki/Ethnologue)ghi là theo điều tra dân số năm 1995 của Lào) sinh sống tại tỉnh [Khammouan](/wiki/Khammuane).
Người Chứt là tộc người sử dụng ngôn ngữ cùng ngữ hệ với
[tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t). Tiếng Chứt được nhiều [nhà ngôn ngữ học](/wiki/Nh%C3%A0_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_h%E1%BB%8Dc) quan tâm vì gần gũi với [tiếng Kinh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) nguyên thủy. Tiếng Chứt tách ra khỏi nhóm tiếng Việt Mường đầu tiên vào khoảng thế kỷ V - VI, sau đó khá lâu, vào khoảng thế kỷ X - XI tiếng Mường mới tách ra (Phạm Đức Dương). Giáo sư Trần Trí Dõi đã nhận xét tiếng Chứt như "bảo tàng lưu giữ các giai đoạn phát triển của tiếng Việt". Văn hóa của người Chứt cũng cho phép tìm lại lịch sử phát triển của người Việt cổ.
Người Chứt sống chủ yếu bằng trồng trọt và một phần nhờ săn bắn và hái lượm. Họ ăn
[cơm](/wiki/C%C6%A1m) [đồ cách thuỷ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93_c%C3%A1ch_thu%E1%BB%B7&action=edit&redlink=1) với thức ăn thường có rau rừng thái nhỏ nấu với [ốc](/wiki/%E1%BB%90c) hay cá suối.
## Nhóm người Rục[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&action=edit§ion=2)]
Tộc người Rục được một tiểu đội
[Công an](/wiki/C%C3%B4ng_an_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) Quảng Bình phát hiện vào ngày [12 tháng 8](/wiki/12_th%C3%A1ng_8) năm [1959](/wiki/1959) trong hang sâu tại vùng hang động [Phong Nha - Kẻ Bàng](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Phong_Nha_-_K%E1%BA%BB_B%C3%A0ng) thuộc xã Thượng Hóa huyện Minh Hóa (Quảng Bình) gồm 11 hộ với 34 người.
Người Rục có tập quán rất lạc hậu, quen ở hang sâu, săn bắt, hái lượm, nhưng họ cũng có một cuộc sống tinh thần phong phú với những nhạc cụ núi rừng như đàn trơ bon, đàn môi, sáo dọc và làn điệu cà lưm cà lềnh. Do tập quán lạc hậu, sống trong hang đá, săn bắt, hái lượm tận rừng sâu, người Rục có nguy cơ suy giảm dân số hết sức nghiêm trọng.
Trong hơn 40 năm, người Rục đã làm một cuộc hành trình về với cộng đồng. Đến cuối năm 2006, nhân khẩu đã lên đến 414 người và được phân bố trong bốn bản Phú Minh, Ón, Yên Hợp và Mò O - Ồ Ồ thuộc xã Thượng Hóa, ở xen với các tộc như Sách, Mày, Kinh. Số liệu năm 2009 số lượng nhân khẩu có khoảng 600 người.
[[5]](#cite_note-5)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&action=edit§ion=3)]
Trước đây, người Chứt sống
[di cư](/wiki/Di_c%C6%B0), chủ yếu vùng núi tỉnh [Quảng Bình](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_B%C3%ACnh) và [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh), trong điều kiện rất lạc hậu. A. Cheon và Th. Guignard, hai nhà nghiên cứu [người Pháp](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ph%C3%A1p), đã miêu tả là người Chứt "hết sức nhút nhát, hễ thấy người lạ thì lập tức lẩn trốn. Họ không có quần áo, nam nữ đều che mình bằng vỏ [cây sui](/w/index.php?title=C%C3%A2y_sui&action=edit&redlink=1), ngủ chung lẫn lộn trong [hang](/wiki/Hang) hoặc trong [lều](/wiki/L%E1%BB%81u). Họ ăn bột [cây nhúc](/w/index.php?title=C%C3%A2y_nh%C3%BAc&action=edit&redlink=1) và săn bắt tôm cá, thú nhỏ trong rừng. Cả nam và nữ đều búi tóc đằng sau". Có nguồn cho biết nhóm Rục thời trước có nguồn thức ăn quan trọng là bọt [cây báng](/wiki/B%C3%A1ng) và thịt [khỉ](/wiki/Kh%E1%BB%89).
Dưới thời
[thực dân Pháp](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p), người Chứt bị miệt thị là "Xá lá vàng". "Xá" chỉ những tộc người lạc hậu; "lá vàng" chỉ cuộc sống di cư, người Chứt thường chỉ sống tại một địa điểm trong những túp lều lợp bằng lá cây khoảng vài ngày cho đến khi lá chuyển sang màu vàng thì bỏ đi nơi khác. Bản thân chữ "Chứt" cũng được hiểu là hang đá, nơi trú ngụ của người Chứt. Với trình độ sản xuất thấp, người Chứt không biết dệt vải. Vào [mùa hè](/wiki/M%C3%B9a_h%E1%BA%A1) nam giới Chứt đóng [khố](/wiki/Kh%E1%BB%91) và cởi trần còn phụ nữ Chứt mặc váy. [Mùa đông](/wiki/M%C3%B9a_%C4%91%C3%B4ng), họ mặc áo làm bằng vỏ cây.
Khi Việt Nam giành độc lập từ Pháp, người Chứt được chính quyền Việt Nam vận động về sống định cư, hòa đồng hơn vào các tộc người khác.
Ngày nay người Chứt đã sống
[định canh](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_canh&action=edit&redlink=1) [định cư](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_c%C6%B0&action=edit&redlink=1), nhưng các [làng](/wiki/L%C3%A0ng) của người Chứt (gọi là *Cà Vên*) thường tản mạn và nhà cửa không bền vững. Họ sống nhờ trồng trọt (nhóm Sách làm ruộng, còn nhóm Rục và A rem là làm rẫy), canh tác [lúa](/wiki/L%C3%BAa), [đậu](/wiki/H%E1%BB%8D_%C4%90%E1%BA%ADu), [lạc](/wiki/L%E1%BA%A1c), [trầu không](/wiki/Tr%E1%BA%A7u_kh%C3%B4ng). Khi đến mùa thu hoạch, họ vẫn lên ở các hang núi gần nương rẫy, chỉ trở lại bản làng khi mùa màng xong xuôi. Người Chứt cũng [hái lượm](/w/index.php?title=H%C3%A1i_l%C6%B0%E1%BB%A3m&action=edit&redlink=1), [săn bắn](/w/index.php?title=S%C4%83n_b%E1%BA%AFn&action=edit&redlink=1), [đánh cá](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1nh_c%C3%A1&action=edit&redlink=1), [chăn nuôi](/wiki/Ng%C3%A0nh_ch%C4%83n_nu%C3%B4i). [Nghề mộc](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%81_m%E1%BB%99c&action=edit&redlink=1) và [đan lát](/w/index.php?title=%C4%90an_l%C3%A1t&action=edit&redlink=1) khá phổ biến trong các tộc người Chứt. Các đồ dùng bằng [kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) và vải vóc, y phục phải mua hoặc trao do người Chứt không trồng [bông](/w/index.php?title=B%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) dệt vải hay chế tạo đồ kim loại.
Người Chứt ngày nay thường nhận mình là họ Cao, họ Đinh... Mỗi dòng họ đều có người
[tộc trưởng](/wiki/T%E1%BB%99c_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng), có [bàn thờ tổ tiên](/w/index.php?title=B%C3%A0n_th%E1%BB%9D_t%E1%BB%95_ti%C3%AAn&action=edit&redlink=1) chung. Trong làng người Chứt, tộc trưởng nào có uy tín lớn hơn thì được suy tôn làm trưởng làng.
## Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&action=edit§ion=4)]
Người Chứt có quan hệ vợ chồng bền vững.
[Lễ cưới](/wiki/L%E1%BB%85_c%C6%B0%E1%BB%9Bi) được tổ chức bên nhà gái trước lễ [đón dâu](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B3n_d%C3%A2u&action=edit&redlink=1). Lễ vật trong đám cưới ngoài [lợn](/wiki/Chi_L%E1%BB%A3n), [gà](/wiki/G%C3%A0), luôn phải có thịt [khỉ](/wiki/Kh%E1%BB%89) sấy khô.
Việc
[ma chay](/w/index.php?title=Ma_chay&action=edit&redlink=1) của người Chứt đơn giản, nhóm Sách có tiếp thu ảnh hưởng của người Kinh. Tang gia được tổ chức trong 2 đến 3 ngày bằng nghi lễ cúng bái, rồi đưa người chết đi chôn. [Mộ](/wiki/M%E1%BB%99) được đắt thành nấm đất, không có [nhà mồ](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_m%E1%BB%93&action=edit&redlink=1) bên trên. Sau 3 ngày, tộc trưởng làm lễ gọi hồn cho người chết về ngụ tại bàn thờ tổ tiên ở nhà tộc trưởng, từ đó người thân không chăm sóc mộ nữa.
Ngoài, thờ cúng tổ tiên, người Chứt tin có ma rừng, ma suối, ma không trung, ma bếp... Trong tín ngưỡng của người Chứt cũng có
[Thần nông](/wiki/Th%E1%BA%A7n_N%C3%B4ng) bảo vệ mùa màng và là vị thần tối cao. Hoạt động [nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) thường được thực hiện kèm theo các nghi lễ như lễ xuống giống, lễ sau gieo hạt, lễ cúng hồn lúa, lễ ăn mừng được mùa.
Người Chứt có làn điệu
[dân ca](/wiki/D%C3%A2n_ca) Kà-tưm, Kà-lềnh. Nhạc cụ có khèn bè, đàn ống lồ ô loại cho nam và loại cho nữ, sáo 6 lỗ... Dân tộc Chứt có vốn [truyện cổ](/w/index.php?title=Truy%E1%BB%87n_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) và văn nghệ dân gian phong phú, gồm nhiều đề tài khác nhau.
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-1) [Điều tra dân số 1999](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=407&idmid=4&ItemID=1346), bảng tính 60.DS99.xls. [^](#cite_ref-2) [Website của Ủy ban dân tộc Việt Nam](http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=viewcat&mcid=124&page=1) **Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương** [^](#cite_ref-TK_3-0) [Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ.](http://www.gso.gov.vn/default.aspx?tabid=512&idmid=5&ItemID=10798)Hà Nội, 6-2010. Biểu 5, tr.134-225. [^](#cite_ref-4) [Languages of Laos](http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=LA) [^](#cite_ref-5) [Người Rục và mùa gặt đầu sau 50 năm rời hang đá](http://phapluattp.vn/259547p1015c1074/nguoi-ruc-v224-m249a-gat-dau-sau-50-nam-roi-hang-d225.htm), Anh Trang, báo Pháp luật TP.HCM, 29/06/2009 - 00:22
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Ch%E1%BB%A9t&action=edit§ion=6)] [Người Chứt](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?ItemID=32069) tại [Từ điển bách khoa Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_b%C3%A1ch_khoa_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Người Xá trên BKTTVN](http://dictionary.bachkhoatoanthu.gov.vn/default.aspx?param=18E0aWQ9ODAxNCZncm91cGlkPSZraW5kPWV4YWN0JmtleXdvcmQ9WCVjMyU4MQ==&page=1) [Dân tộc Chứt](http://mattran.org.vn/Home/DatnuocVN/Cac%20dan%20toc/DTV01005.html)thuộc [phạm vi công cộng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_vi_c%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng)của [Mặt trận Tổ quốc Việt Nam](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%95_qu%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Người Chứt](http://cema.gov.vn/modules.php?name=Content&op=details&mid=344)trên trang mạng của [Ủy ban Dân tộc Việt Nam](/wiki/%E1%BB%A6y_ban_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [Cây đàn trơ bon, chiếc bẫy chuột và tấm lòng người Chứt](http://www.vnn.vn/khoahoc/trongnuoc/2004/08/222658/)trên [VietNamNet](/wiki/VietNamNet) [Bản sao chép trên vietbao](http://vietbao.vn/Khoa-hoc/Cay-dan-tro-bon-chiec-bay-chuot-va-tam-long-nguoi-Chut/20222658/189/) [Người Rục và cuộc trường chinh hòa nhập cộng đồng](http://www.nhandan.com.vn/cmlink/nhandandientu/thoisu/chinh-tri/2.670/ng-i-r-c-va-cu-c-tr-ng-chinh-hoa-nh-p-c-ng-ng-1.97083)trên báo Nhân Dân, Cập nhật lúc 16:35, Thứ ba, 14/11/2006 (GMT+7) [Khi người A Rem rời hang đá...](http://chuyentrang.tuoitre.vn/TTC/Index.aspx?ArticleID=78144&ChannelID=3), Vũ Toàn, báo Tuổi Trẻ, 12/05/2005, 00:24 (GMT+7).
|
|
Chứt •
|
|

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1066 frontend miss (0)


text:
Tây Hồ (quận Hàng Châu)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đối với các định nghĩa khác, xem Tây Hồ.
Tây Hồ (tiếng Trung: 西湖區, Hán Việt: Tây Hồ khu) là một quận của thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 263 km2, dân số hơn 520.000 người, mã số bưu chính 310013 Quận lỵ đóng ở số 1 đường Chiết Đại. Quận Tây Hồ được chia thành các đơn vị hành chính gồm 7 nhai đạo, 45trấn, 2hương, 110 khu xã, 3 khu dân cư và 80 thôn hành chính.

markdown:
# Tây Hồ (quận Hàng Châu)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Đối với các định nghĩa khác, xem
[Tây Hồ](/wiki/T%C3%A2y_H%E1%BB%93). **Tây Hồ** ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c): 西湖區, [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): *Tây Hồ khu*) là một [quận](/wiki/Khu_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) của thành phố [Hàng Châu](/wiki/H%C3%A0ng_Ch%C3%A2u), [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Chiết Giang](/wiki/Chi%E1%BA%BFt_Giang), [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Quận này có diện tích 263 km2, dân số hơn 520.000 người, mã số bưu chính 310013 Quận lỵ đóng ở số 1 đường Chiết Đại. Quận Tây Hồ được chia thành các đơn vị hành chính gồm 7 nhai đạo, 45trấn, 2hương, 110 khu xã, 3 khu dân cư và 80 thôn hành chính.
|
|
Xem thêm:

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
tia
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Tiếng Việt[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Chữ Nôm[sửa]
(trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm)
Từ tương tự[sửa]
Danh từ[sửa]
tia
- Khối chất lỏng có dạng những sợi chỉ, như khi được phun mạnh ra qua một lỗ rất nhỏ.
- Tia nước.
- Mắt hằn lên những tia máu.
- Luồng ánh sáng nhỏ, bức xạ truyền theo một hướng nào đó.
- Tia sáng.
- Tia nắng.
- Tia hi vọng.
Động từ[sửa]
tia
Dịch[sửa]
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm WinVNKey, đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. (chi tiết)

markdown:
# tia
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
### Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-n%C3%B4m-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
### Từ tương tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-paro-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **tia** [Khối](/wiki/kh%E1%BB%91i) [chất lỏng](/wiki/ch%E1%BA%A5t_l%E1%BB%8Fng)có [dạng](/wiki/d%E1%BA%A1ng) [những](/wiki/nh%E1%BB%AFng) [sợi](/wiki/s%E1%BB%A3i)chỉ, như khi được [phun](/wiki/phun) [mạnh](/wiki/m%E1%BA%A1nh) [ra](/wiki/ra)qua một [lỗ](/wiki/l%E1%BB%97)rất nhỏ. **Tia**nước. *Mắt hằn lên những* **tia**máu.
-
[Luồng](/wiki/lu%E1%BB%93ng)ánh [sáng](/wiki/s%C3%A1ng)nhỏ, [bức xạ](/w/index.php?title=b%E1%BB%A9c_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) [truyền](/wiki/truy%E1%BB%81n)theo một [hướng](/wiki/h%C6%B0%E1%BB%9Bng)nào đó. **Tia**sáng. **Tia**nắng. **Tia**hi vọng.
-
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **tia**
#### Dịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-trans-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm
[WinVNKey](http://winvnkey.sf.net), đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. ( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/WinVNKey/L%C3%AA_S%C6%A1n_Thanh))

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1052 frontend miss (0)