text:
1148. Rắc rối trên biển ở châu Á: Có giải pháp nào cho khủng hoảng trên Biển Đông?
Posted by adminbasam on 19/07/2012
Rắc rối trên biển ở châu Á: Có giải pháp nào cho khủng hoảng trên Biển Đông?
Tác giả: David Brown
Người dịch: Thủy Trúc
Hiệu đính: David Brown
18-07-2012
Cũng giống như có thể dự đoán được hàng năm về những cơn gió mùa thổi qua Biển Đông, câu hỏi nước nào, hay những nước nào, sở hữu phần nào trên Biển Đông, đang ngày càng trở nên phiền phức qua mỗi năm.
Qua mùa bão, những đội tàu đánh cá lại nhổ neo và các dự án thăm dò dầu khí dưới đáy biển lại tiếp tục. Thế là một loạt những đối đầu căng thẳng đã xảy ra giữa Trung Quốc và Việt Nam, hoặc giữa Trung Quốc và Philippines. Các nhà ngoại giao yêu cầu tất cả các bên tự kiềm chế, cố gắng xa tránh những hành động đổ dầu vào lửa.
Câu chuyện rất quen thuộc, và cả một loạt đòi hỏi thách thức của các bên đều quá phức tạp, đến mức độc giả rất có thể muốn chuyển sang đọc một chuyện gì khác.
Tuy nhiên, sự thực là những vụ việc gần đây đã làm thay đổi đánh giá của giới chuyên gia về tranh chấp trên Biển Đông, và có thể cho thấy con đường đi tới một sáng kiến có ý nghĩa thay đổi cả ván cờ.
Vài năm gần đây, cách hành xử của Trung Quốc với Việt Nam và Philippines quá đỗi hiếu chiến, đến mức ngay cả những chuyên gia thân thiện nhất của Trung Quốc cũng khó tìm được lời biện hộ cho họ. Tới gần đây, tính toán khôn ngoan của Washington vẫn chỉ là, Trung Quốc là một siêu cường mới nổi, tự mãn, nếu đối xử cẩn thận và tôn kính đối với họ thì có thể thuyết phục họ trở thành “đối tác chín chắn”.
Tuy nhiên, việc Bắc Kinh khăng khăng yêu sách rằng họ có chủ quyền “tuyệt đối” trên Biển Đông, tới tận gần bờ biển Singapore, là không phù hợp với mô hình này. Mà cũng chẳng tương thích với hành động quấy rối không ngớt của họ nhằm vào ngư dân Philippines và Việt Nam, hay các nỗ lực phần nào thành công của họ nhằm đe dọa những công ty dầu khí nào có ký hợp đồng với Manila hay Hà Nội để thăm dò trong vùng đặc quyền kinh tế của hai nước. Những hành động như thế không thể đi cùng với tuyên bố của Trung Quốc, cho rằng mục tiêu của họ là hòa bình và ổn định khu vực.
Mộng ước tan vỡ đã bắt đầu với ASEAN và từ bên trong ASEAN. Nhóm 10 nước này cho thấy chưa đủ đoàn kết để đương đầu với những thách thức của Trung Quốc. Mặc dù Mỹ, Nhật Bản, Úc và một loạt các nước khác mong muốn ủng hộ một lối tiếp cận mang tính khu vực nhằm bảo vệ hòa bình, nhưng ASEAN không thể tiến lên phía trước được. Họ hoạt động trên nguyên tắc đồng thuận; thật không may cho Manila và Hà Nội, chủ tịch đương nhiệm của ASEAN lại lệ thuộc vào Trung Quốc, tức là Campuchia. Đáng chú ý, Thái Lan, Myanmar và Lào cũng không thích va chạm với Bắc Kinh.
Các nước ASEAN đã và đang cố gắng thúc đẩy đồng thuận về một “bộ quy tắc ứng xử” có tính ràng buộc trên Biển Đông. Vào ngày 9 tháng 7, trước ngày khai mạc Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) thường niên với sự tham dự của Mỹ, Trung Quốc và các “đối tác đối thoại” khác, có những thông tin cho rằng các quan chức cấp cao ASEAN cuối cùng đã đạt được thỏa thuận về bản dự thảo quy tắc ứng xử. Tuy nhiên, ngược lại, hội nghị đã kết thúc trong hỗn loạn; các bên tham gia thậm chí không nhất trí nổi với nhau để cho ra một thông cáo chung.
“Cực kỳ vô trách nhiệm” – Ngoại trưởng Indonesia cằn nhằn với báo giới. “Trung Quốc đã mua ghế [chủ tịch], chỉ đơn giản có thế thôi” – một vị quan chức ẩn danh cho biết.
Hơn thế nữa, quan điểm cho rằng Trung Quốc thật ra không thích đối đầu có vẻ như ngày càng khó tin. Hồi cuối tháng 4, Tổ chức Nghiên cứu Khủng hoảng Quốc tế (ICG, một viện nghiên cứu có trụ sở ở Brussels) phát hành một báo cáo được lưu ý rộng rãi, trong đó họ đánh giá Bắc Kinh thật sự không kiểm soát được tình hình, mặc dù bề ngoài có vẻ ngược lại. ICG cho rằng, chính quyền trung ương Trung Quốc bị công luận lôi kéo, và bị tê liệt bởi những sáng kiến thiếu sự phối hợp giữa các lực lượng tuần tra bờ biển, công ty dầu khí và chính quyền địa phương tại các tỉnh ven biển. Đó là một bản báo cáo quan trọng, dựa vào rất nhiều cuộc phỏng vấn, và chắc chắn nó phản ánh thái độ của hàng trăm quan chức ở Trung Quốc và các nơi khác. Tuy thế, cho đến nay, chỉ trừ vài giờ đầu của cuộc va chạm giữa các tàu hải giám Trung Quốc được trang bị vũ khí hiện đại với tàu tuần tra của Philippines, tại một vỉa đá cách Luzon 140 cây số; ngoài ra chưa có gì xảy ra để có thể chứng minh giả định của ICG về sự thiếu thống nhất trong chính sách nội bộ của Trung Quốc.
Tháng 7 này, khi các nhà ngoại giao Trung Quốc gạt bỏ bản dự thảo của Bộ Quy tắc Ứng xử ASEAN, đó chỉ là một sự kiện tiếp theo cho thấy, về bản chất, [bản dự thảo] cần phải có sự phê chuẩn của Trung Quốc. Chuyện xảy ra ngay sau đó là Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đưa ra một lời mời rất ngạc nhiên, đề nghị các công ty dầu khí nước ngoài dự thầu quyền khai thác 9 lô dầu khí nằm ngay sát bờ biển Việt Nam. Và gần như cũng đúng vào lúc đó, Trung Quốc tuyên bố rằng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và bãi Macclesfield (mà theo Trung Quốc là bao gồm cả bãi cạn Scarborough mà họ tranh giành với Philippines gần đây) bây giờ là một đơn vị hành chính của Trung Quốc, gọi chung là thành phố Tam Sa. Tỉnh Hải Nam đã xúc tiến việc này từ nhiều năm nay; nhưng cho đến gần đây, chính quyền trung ương vẫn từ chối cấp phép.
Gần đây cũng đã xảy ra hai sự kiện nhập nhằng: Trung Quốc tuyên bố rằng tàu chiến của Cơ quan Hải giám Trung Quốc sẽ thường xuyên tuần tra quần đảo Trường Sa, và họ triển khai một con tàu “công xưởng” nặng 32.000 tấn để phục vụ cho hàng trăm tàu cá nhỏ, một việc mà các chuyên gia Singapore cho là sẽ làm cạn kiệt nhanh chóng tài nguyên của Biển Đông.[i]
Đáp lại, đòn phản công của Hà Nội là việc bỏ phiếu của Quốc hội thông qua một đạo luật quản lý biên giới biển của Việt Nam nhưng không nêu cụ thể biên giới đó ở đâu – dường như là một hành động tương đối vửa phải.
Chính quyền Việt Nam và Philippines muốn làm nhiều hơn nữa để kềm chế đà tiến xuống phía nam của hải quân Trung Quốc, nhưng tổng tham mưu của hai nước nói trên, khác với những người dân trên đường phố, hay đa số thành viên của Quốc Hội hai nước, đều biết rằng lực lượng vũ trang của họ sẽ rất khó đối phó với quân lực Trung Quốc.
Sau nhiều năm xao lãng, lực lượng vũ trang Philippines gần như chỉ còn khả năng duy trì trật tự trong nước, chứ đừng nói tới việc ngăn chặn sự xâm lăng của Trung Quốc. Hải quân, không quân và phòng không của Việt Nam đã đạt nhiều bước tiến trong thập niên qua và chắc chắn có thể tự vệ trong một cuộc xung đột với lực lượng hải quân viễn dương Trung Quốc cùng các tàu bảo hộ ngư nghiệp của nước này. Tuy nhiên, một vụ đụng độ có vũ trang sẽ tạo cớ cho Hải quân của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc ra tay can thiệp để – như những kẻ mị dân Trung Quốc thường xuyên đề xướng – “dạy cho Việt Nam một bài học”.
Để tái lập thế cân bằng ở một mức độ nào đó, Manila và Hà Nội đã tìm kiếm viện trợ về quân sự ở bất kỳ nơi nào có thể. Tổng thống Aquino đặc biệt trông cậy vào sự sẵn sàng của Mỹ trong việc tăng cường hợp tác song phương, theo Hiệp định Phòng vệ Chung được ký giữa hai nước từ 60 năm nay. Việt Nam thì mở rộng mạng lưới quan hệ hơn, mua vũ khí của Nga, Pháp, Canada và Hà Lan, tranh thủ sự ủng hộ của Ấn Độ trong hoạt động huấn luyện tác chiến bằng tàu ngầm, và xúc tiến quan hệ hợp tác với quân đội của các nước Hoa Kỳ, Úc và Nhật Bản.
Washington vui mừng ủng hộ các cuộc tập trận nhằm xây dựng năng lực cho các bằng hữu Đông Nam Á để tạo khả năng đánh chặn đáng tin cậy. Tuy nhiên, một cách nhất quán, phía Mỹ luôn gạt bỏ các đề xuất về việc Hạm đội Thái Bình Dương cần đóng một vai trò giám sát chủ động trong khu vực Biển Đông. Trong hoàn cảnh hiện nay, Hoa Kỳ cũng không đồng ý bán vũ khí sát thương cho Việt Nam. Quốc hội Mỹ – vốn dĩ lo ngại có thêm một vướng víu quân sự ở xa, không biết bao giờ mới kết thúc. Do đó, Quốc hội Mỹ sẽ đòi hỏi chính quyền Cộng sản phải có sự tiết chế rõ ràng trong cách hành xử với những nhân vật chỉ trích họ ở trong nước, một đòi hỏi có điều kiện mà đơn giản là Hà Nội sẽ không nhượng bộ.
Chỉ còn đường ngoại giao hay sao? Sau Campuchia, sẽ đến lượt Brunei là nước tiếp theo giữ ghế chủ tịch ASEAN, rồi đến Myanmar vào năm 2014 và Lào vào năm 2015. Tóm lại, tuần qua, hy vọng đã thu hẹp nhiều về việc tổ chức ASEAN có thể đối phó với nguy cơ xung đột trên Biển Đông và có lẽ còn nhằm nuôi dưỡng các giải pháp thực sự cho các bên thù địch.
Một giải pháp “đi đường vòng” sẽ là, hình thành một tập hợp con của ASEAN – gồm 5-6 nước thật sự lo ngại về nguy cơ Biển Đông bị sáp nhập vào nước Trung Hoa rộng lớn – để họ đưa ra các sáng kiến riêng của họ. Tình huống lý tưởng là, Việt Nam, Malaysia, Philippines và Brunei, được Indonesia và Singapore khuyến khích, sẽ lựa chọn ra những gì họ có yêu sách đòi hỏi và những gì họ không có yêu sách, như được khuyến cáo trong hai bài viết gần đây của nhà phân tích độc lập là Greg Poling và Dương Danh Huy.[ii]
Hai nhà phân tích cho rằng, sẽ không nước nào trong số các nước có yêu sách phải từ bỏ yêu sách của mình vào thời điểm này cả. Nhưng, thông qua việc làm rõ cơ sở pháp lý cho các yêu sách của họ về biển đảo, và phân biệt chúng với những tranh chấp phức tạp hơn (nhưng về mặt địa lý thì lại nhỏ hơn nhiều, căn cứ vào yêu sách đối với các cấu trúc địa lý trên đất liền), họ sẽ có khả năng tạo thành một mặt trận đoàn kết trước Trung Quốc vào thời điểm quyết định này: Cơ sở duy nhất sẽ cho phép xử lý các yêu sách biển đảo trên Biển Đông là luật quốc tế.
Quá trình vừa nêu trên sẽ thách thức năng lực chính trị của cả sáu nước ASEAN vừa đề cập, đặc biệt là Việt Nam và Malaysia. Việt Nam đã khẳng định rằng họ sẵn sàng dựa vào luật quốc tế để giải quyết yêu sách chủ quyền, nhưng làm như vậy có thể gây phản ứng tiêu cực ở một số công dân – những người mà, tương tự với các đối tượng bên Trung Quốc, luôn giữ quan điểm mang tính bành trướng rằng đây là “biển lịch sử” của Việt Nam. Đối với Malaysia, họ đơn giản chỉ cần đứng dậy và được tính đến. Cho đến nay, Malaysia (và Brunei) dường như vẫn cho phép mình tưởng bở rằng Trung Quốc sẽ thỏa mãn, một khi Bắc Kinh đã xơi no phần biển ngoài khơi Việt Nam và Philippines!
Trung Quốc vẫn căn cứ vào những khẳng định rằng thủy thủ và ngư dân của họ đã đi ngang qua “Biển Nam Trung Hoa” từ trong quá khứ, và họ nghiễm nhiên coi lập luận đó, cùng sức mạnh hải quân ngày càng gia tăng của mình, là đủ. Chừng nào yêu sách của những quốc gia ven biển khác còn mơ hồ, thế bế tắc chiến lược vẫn còn tồn tại – tình huống này tạo điều kiện lý tưởng cho Trung Quốc ngụy tạo thêm “dữ kiện thực tế” và đưa ra những thỏa thuận song phương mà các nước có yêu sách khác sẽ phải chịu thiệt hại.
Ngược lại, nếu những nước ASEAN có lợi ích liên quan nhiều nhất có thể xúc tiến một lập trường chung gắn chặt với các nguyên tắc trong luật quốc tế, thì họ sẽ có một yêu sách mà những nước khác thấy muốn ủng hộ hơn nhiều – một lần nữa, gương mặt đáng chú ý nhất trong những nước khác đó là Mỹ.
Nguồn: Asia Times
Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2012
[i]rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS1132012.pdf
[ii] csis.org/publication/southeast-asia-corner-18th-and-k-streets-carpe-diem-time-end-strategic-ambiguity-south-c (bài của Poling) và http://www.rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS1232012.pdf (bài của Dương Danh Huy).
Rắc rối trên Biển ở Châu Á:Có giải pháp nào cho khủng hoảng ở Biển Đông « Chau Xuan Nguyen & all posts said
[…] Thủy Trúc dịch, trích từ Basamnews […]
Nguyen said
Một bản dịch xoàng, quá nhiều câu tối nghĩa. Ví dụ như: “Tới gần đây, tính toán khôn ngoan của Washington vẫn chỉ là, Trung Quốc là một siêu cường mới nổi, tự mãn, nếu đối xử cẩn thận và tôn kính đối với họ thì có thể thuyết phục họ trở thành “đối tác chín chắn”.
Chẳng hiểu bác David Brown biên tập kiểu gì, mà bác có đủ trình độ tiếng Việt mà biên tập không?
David Brown said
@Nguyen: Vậy anh sẽ dịch câu này — nói đến thái độ mới của giới phê bình đối với hành động TQ — như thế nào?: Until recently, Washington’s wisdom was that China is a bumptious new superpower that if carefully and respectfully handled can be reasoned into mature “partnership.” db
Trần said
Để tui trả lời dùm Nguyen:
Dạ, em hổng biết dịch làm sao, em chỉ biết đi bắt bẻ, chọc thiên hạ thôi ạ!
BS: Hic! Nói vậy nặng quá! BS xin có cách tranh luận khác: nhà phê bình khác với nhà văn là không viết được truyện như nhà văn nhưng biết phê bình truyện.
Nguyen said
@Trần: Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe Nguyễn trả lời ông Brown nhé!
Nguyen said
@David Brown: Tôi sẽ lần lượt chỉ ra các vấn đề của bản dịch. Nếu có chỗ nào ông chưa đồng tình, xin tiếp tục trao đổi!
1. Bản gốc: Diplomats enjoin all parties to refrain from acts that will inflame the situation.
Bản dịch: Các nhà ngoại giao yêu cầu tất cả các bên tự kiềm chế, cố gắng xa tránh những hành động đổ dầu vào lửa.
Nhận xét:
– Không có chỗ nào trong bản gốc có cụm từ “tự kiềm chế, cố gắng” cả.
Gợi ý dịch lại:
Các nhà ngoại giao yêu cầu tất cả các bên tránh những hành động đổ dầu vào lửa/làm tình hình thêm căng thẳng.
2. Bản gốc: The story by now seems so familiar, and the tangle of claims so perplexing, that readers can hardly be faulted for mousing over to another story.
Bản dịch: Câu chuyện rất quen thuộc, và cả một loạt đòi hỏi thách thức của các bên đều quá phức tạp, đến mức độc giả rất có thể muốn chuyển sang đọc một chuyện gì khác.
Nhận xét:
– Cấu trúc “so…that” dịch không thoát, từ “rất” không diễn tả được mức độ phổ biến của câu chuyện.
– “readers can hardly be faulted” dịch sót ý “faulted”, “mouse over” mà chỉ dịch là “chuyển sang” thì không thể hiện được bản chất đọc trên mạng.
Nên dịch lại là: Câu chuyện đã quá cũ, và tuyên bố của các bên thì quá phức tạp, tới mức không thể trách độc giả nếu họ di chuột sang một câu chuyện khác.
3. Bản gốc: Until recently, Washington’s wisdom was that China is a bumptious new superpower that if carefully and respectfully handled can be reasoned into mature “partnership”.
Bản dịch: Tới gần đây, tính toán khôn ngoan của Washington vẫn chỉ là, Trung Quốc là một siêu cường mới nổi, tự mãn, nếu đối xử cẩn thận và tôn kính đối với họ thì có thể thuyết phục họ trở thành “đối tác chín chắn”.
Nhận xét:
– “wisdom” không chỉ có nghĩa “khôn ngoan”. Nghĩa phổ biến nữa của nó là “sự hiểu biết”. “Tính toán khôn ngoan của Washington vẫn chỉ là, Trung Quốc…” là một cách diễn đạt nghe rất thiếu lô-gic và trúc trắc.
– Trong quan hệ giữa hai nước, nhất lại là giữa 2 cường quốc, cùng lắm chỉ là “TÔN TRỌNG” chứ làm sao lại có sự “TÔN KÍNH” được?
Gợi ý sửa lại: Từ trước tới nay Washington mới chỉ biết Trung Quốc là một siêu cường mới nổi, tự mãn mà nếu đối xử với họ một cách cẩn thận và tôn trọng thì vẫn có thể thuyết phục họ trở thành một “đối tác” chín chắn.
4. Bản gốc: However, Beijing’s insistence that its claim to ownership of the South China Sea running nearly up to the beaches of Singapore is “absolute” just doesn’t fit the model. Nor does its unrelenting harassment of Filipino and Vietnamese fishermen or its semi-successful efforts to intimidate oil companies under contract by Manila or Hanoi to explore their offshore economic zones.
Bản dịch: Tuy nhiên, việc Bắc Kinh khăng khăng yêu sách rằng họ có chủ quyền “tuyệt đối” trên Biển Đông, tới tận gần bờ biển Singapore, là không phù hợp với mô hình này. Mà cũng chẳng tương thích với hành động quấy rối không ngớt của họ nhằm vào ngư dân Philippines và Việt Nam, hay các nỗ lực phần nào thành công của họ nhằm đe dọa những công ty dầu khí nào có ký hợp đồng với Manila hay Hà Nội để thăm dò trong vùng đặc quyền kinh tế của hai nước.
Nhận xét: Người dịch không hiểu cách dùng NOR, nên làm cho 2 câu bị hiểu lầm về chủ ngữ. Nor…. ở đây có nghĩa là: “its unrelenting harassment of Filipino and Vietnamese fishermen or its semi-successful efforts to intimidate oil companies under contract by Manila or Hanoi to explore their offshore economic zones” cũng không “fit the model” chứ không phải không tương thích với “việc Bắc Kinh khăng khăng yêu sách rằng..”
Gợi ý sửa lại: Tuy nhiên, việc Bắc Kinh khăng khăng tuyên bố rằng họ có chủ quyền “tuyệt đối” trên Biển Đông, tới tận gần bờ biển Singapore, là không phù hợp với mô hình này. Những hành động quấy rối không ngớt của họ nhằm vào ngư dân Philippines và Việt Nam, hay các nỗ lực phần nào thành công của họ nhằm đe dọa những công ty dầu khí nào có ký hợp đồng với Manila hay Hà Nội để thăm dò trong vùng đặc quyền kinh tế của hai nước cũng vậy.
5. Bản gốc: Profound disillusionment has set in with and within the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). The 10-nation group has proven a wholly inadequate foil to China’s challenge.
Bản dịch: Mộng ước tan vỡ đã bắt đầu với ASEAN và từ bên trong ASEAN. Nhóm 10 nước này cho thấy chưa đủ đoàn kết để đương đầu với những thách thức của Trung Quốc.
Nhận xét: “profound disillusionment” nghĩa là “ảo tưởng” hoặc “sự thất vọng sâu sắc”, chứ cái gì mà “mộng ước tan vỡ” nghe như chuyện tình cải lương Lan và Điệp vậy???
a wholly inadequate foil: có nói gì đến “đoàn kết” đâu mà dịch là “chưa đủ đoàn kết”.
Gợi ý sửa lại: Sự thất vọng sâu sắc đã bắt đầu với ASEAN và từ bên trong ASEAN. Nhóm 10 nước này chứng tỏ hoàn toàn chưa thể đương đầu với thách thức từ Trung Quốc
6. Bản gốc: unfortunately for Manila and Hanoi, ASEAN’s current chairman is China’s client, Cambodia
Bản dịch: Không may cho Manila và Hà Nội, chủ tịch đương nhiệm của ASEAN lại lệ thuộc vào Trung Quốc, tức là Campuchia
Nhận xét: Từ “client” (khách hàng) sao lại dịch là “lệ thuộc”? Sự lệ thuộc có chăng chỉ ở người dịch, khi viết “Trung Quốc, tức là Campuchia” mà không biết đổi trật tự từ cho câu mạch lạc và rõ nghĩa hơn.
Gợi ý sửa lại: Không may cho Manila và Hà Nội, chủ tịch đương nhiệm của ASEAN, tức là Campuchia, lại là khách hàng của Trung Quốc.
7. Bản gốc: When China’s diplomats blew off the ASEAN Code of Conduct draft this month, it was just one more event that by its nature must have had Beijing’s approval. That closely followed the China National Offshore Oil Company’s startling invitation to foreign oil companies last month to tender bids for the right to explore nine tracts just off Vietnam’s coast. At almost the same time last month came China’s proclamation that the Paracel and Spratly Islands and the Macclesfield Bank (which according to China includes the Scarborough Shoal that it has lately contested with the Philippines) are now a Chinese administrative entity called Sansha City.
Bản dịch: Tháng 7 này, khi các nhà ngoại giao Trung Quốc gạt bỏ bản dự thảo của Bộ Quy tắc Ứng xử ASEAN, đó chỉ là một sự kiện tiếp theo cho thấy, về bản chất, [bản dự thảo] cần phải có sự phê chuẩn của Trung Quốc. Chuyện xảy ra ngay sau đó là Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đưa ra một lời mời rất ngạc nhiên, đề nghị các công ty dầu khí nước ngoài dự thầu quyền khai thác 9 lô dầu khí nằm ngay sát bờ biển Việt Nam. Và gần như cũng đúng vào lúc đó, Trung Quốc tuyên bố rằng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và bãi Macclesfield (mà theo Trung Quốc là bao gồm cả bãi cạn Scarborough mà họ tranh giành với Philippines gần đây) bây giờ là một đơn vị hành chính của Trung Quốc, gọi chung là thành phố Tam Sa.
Nhận xét:
– Việc CNOOC mời thầu xẩy ra cuối tháng 6, tức là gần 1 tháng trước khi Trung Quốc gạt bỏ dự thảo COC mà người dịch không hiểu sao lại dịch thành: “Tháng 7 này, khi các nhà ngoại giao Trung Quốc gạt bỏ bản dự thảo của Bộ Quy tắc Ứng xử ASEAN, đó chỉ là một sự kiện tiếp theo cho thấy, về bản chất, [bản dự thảo] cần phải có sự phê chuẩn của Trung Quốc. Chuyện xảy ra ngay sau đó là Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đưa ra một lời mời rất ngạc nhiên…” thế hoá ra việc mời thầu xảy ra ngay sau hội nghị ASEAN-TQ à? Vô lý đến như vậy mà người dịch và tác giả không thấy sao?
– Một lỗi nữa về dịch thời gian: “At almost the same time last month…” (cũng khoảng thời gian này tháng trước) mà dịch thành “Và gần như cũng đúng vào lúc đó,…” thì không phải là cẩu thả và sai tai hại thì còn là gì?
Gợi ý sửa lại: Tháng 7 này, khi các nhà ngoại giao Trung Quốc gạt bỏ bản dự thảo của Bộ Quy tắc Ứng xử ASEAN, đó chỉ là một sự kiện tiếp theo cho thấy, về bản chất, [bản dự thảo] cần phải có sự phê chuẩn của Trung Quốc. Chuyện này xảy ra ngay sau VIỆC Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đưa ra một lời mời rất ngạc nhiên, đề nghị các công ty dầu khí nước ngoài dự thầu quyền khai thác 9 lô dầu khí nằm ngay sát bờ biển Việt Nam. Và cũng khoảng thời gian này tháng trước, Trung Quốc tuyên bố rằng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và bãi Macclesfield (mà theo Trung Quốc là bao gồm cả bãi cạn Scarborough mà họ tranh giành với Philippines gần đây) bây giờ là một đơn vị hành chính của Trung Quốc, gọi chung là thành phố Tam Sa.
8. Bản gốc: Against this, Hanoi’s riposte – a vote by its National Assembly to pass a law on the management of Vietnam’s maritime frontiers which does not specify where these are – seems like a comparatively small move.
The Vietnamese and Philippine governments wish they could do more to blunt the southward creep of Chinese maritime power but their general staffs, if not members of their legislatures, know that their armed forces are considerably outgunned.
Bản dịch: Đáp lại, đòn phản công của Hà Nội là việc bỏ phiếu của Quốc hội thông qua một đạo luật quản lý biên giới biển của Việt Nam nhưng không nêu cụ thể biên giới đó ở đâu – dường như là một hành động tương đối vửa phải.
Chính quyền Việt Nam và Philippines muốn làm nhiều hơn nữa để kềm chế đà tiến xuống phía nam của hải quân Trung Quốc, nhưng tổng tham mưu của hai nước nói trên, khác với những người dân trên đường phố, hay đa số thành viên của Quốc Hội hai nước, đều biết rằng lực lượng vũ trang của họ sẽ rất khó đối phó với quân lực Trung Quốc.
Nhận xét: “Against this” không phải là đáp lại, mà là “so với”. “comparative small move” là “một hành động tương đối yếu ớt” chứ sao lại dịch là “tương đối vừa phải” (nghĩa khác hẳn)
Trong bản gốc, không thể tìm đâu ra câu, hoặc ý, là “khác với những người dân trên đường phố, hay đa số thành viên của Quốc Hội”. Người dịch moi đâu ra câu này? Và còn dịch sai ý nữa.
Gợi ý sửa lại:
So với hành động này thì việc Quốc Hội Việt Nam thông qua một đạo luật quản lý biên giới biển của Việt Nam nhưng lại không nêu cụ thể biên giới đó ở đâu – dường như là một phản ứng tương đối yếu ớt.
Chính quyền Việt Nam và Philippines muốn làm nhiều hơn nữa để kềm chế đà tiến xuống phía nam của hải quân Trung Quốc, nhưng nếu không phải là các thành viên Quốc Hội thì tổng tham mưu của hai nước nói trên cũng biết rằng lực lượng vũ trang của họ sẽ rất khó đối phó với quân lực Trung Quốc.
9. Bản gốc: After years of neglect, the Philippine armed forces are barely capable of maintaining domestic order, let alone deterring Chinese encroachment
Bản dịch: Sau nhiều năm xao lãng, lực lượng vũ trang Philippines gần như chỉ còn khả năng duy trì trật tự trong nước, chứ đừng nói tới việc ngăn chặn sự xâm lăng của Trung Quốc.
Nhận xét: “barely capable of maintaining domestic order” nghĩa là “hầu như không có khả năng duh trì trật tự trong nước”, khác hẳn với “gần như chỉ còn khả năng duy trì trật tự trong nước” như trong bản dịch.
Gợi ý sửa lại:
Sau nhiều năm xao lãng, lực lượng vũ trang Philippines đến việc duy trì trật tự trong nước còn hầu như không làm được, nói gì tới việc ngăn chặn sự xâm lăng của Trung Quốc.
10. Bản gốc: The American Congress, already wary of another open-ended military venture abroad, will demand palpable moderation of the Communist regime’s treatment of its internal critics, a quid pro quo that Hanoi simply will not concede.
Bản dịch: Quốc hội Mỹ – vốn dĩ lo ngại có thêm một vướng víu quân sự ở xa, không biết bao giờ mới kết thúc. Do đó, Quốc hội Mỹ sẽ đòi hỏi chính quyền Cộng sản phải có sự tiết chế rõ ràng trong cách hành xử với những nhân vật chỉ trích họ ở trong nước, một đòi hỏi có điều kiện mà đơn giản là Hà Nội sẽ không nhượng bộ.
Nhận xét: “Quốc hội Mỹ – vốn dĩ lo ngại có thêm một vướng víu quân sự ở xa, không biết bao giờ mới kết thúc.” rõ ràng là một câu CỤT. Vì người dịch không biết ngắt ý của bản gốc cho phù hợp. Hậu quả là ở ngay câu sau lại lặp cụm từ “Quốc hội Mỹ”, chưa kể phải thêm từ “vì vậy”. Câu lủng củng như vậy mà gọi là đã qua hiệu đính, biên tập sao?
Gợi ý sửa lại:
Quốc hội Mỹ – vốn dĩ lo ngại có thêm một vướng víu quân sự ở nước ngoài không biết bao giờ mới kết thúc, sẽ đòi hỏi chính quyền Cộng sản phải có sự tiết chế rõ ràng trong cách hành xử với những nhân vật chỉ trích họ ở trong nước, một đòi hỏi mà đơn giản là Hà Nội sẽ không nhượng bộ.
11. Bản gốc: In short, last week the odds against effective action by ASEAN to ward off South China Sea clashes and perhaps to foster real problem-solving by the feuding claimants just got a lot longer.
Bản dịch: Tóm lại, tuần qua, hy vọng đã thu hẹp nhiều về việc tổ chức ASEAN có thể đối phó với nguy cơ xung đột trên Biển Đông và có lẽ còn nhằm nuôi dưỡng các giải pháp thực sự cho các bên thù địch.
Nhận xét: “ward off” là “ngăn chặn” chứ không phải là “đối phó” (khác hẳn nghĩa). Từ “tổ chức ASEAN” vừa thừa vừa lủng củng. Chỉ cần nói ASEAN là đủ. Các kết hợp từ (collocation) như “nuôi dưỡng các giải pháp” là cách nói rất xa lạ với tiếng Việt.
Gợi ý sửa lại:
Tóm lại, tuần qua, hy vọng về việc ASEAN có thể đưa ra những hành động hiệu quả để ngăn chặn nguy cơ xung đột trên Biển Đông và duy trì việc đàm phán giải quyết vấn đề giữa các bên thù địch, ngày càng bị thu hẹp/ngày càng xa vời.
12. Bản gốc: An obvious work-around would be for a subset of ASEAN members, the five or six that are most strongly opposed to the South China Sea’s incorporation into greater China, to come forward with their own initiative.
Bản dịch: Một giải pháp “đi đường vòng” sẽ là, hình thành một tập hợp con của ASEAN – gồm 5-6 nước thật sự lo ngại về nguy cơ Biển Đông bị sáp nhập vào nước Trung Hoa rộng lớn – để họ đưa ra các sáng kiến riêng của họ.
Nhận xét:
– “work-around” là “giải pháp tạm thời” chứ không phải “đi đường vòng” (vừa sai ý, vừa không thuận tai)
– Bản gốc không có, và cũng không cần, từ nào mang nghĩa “hình thành” cả.
– “most strongly opposed” không phải là “thật sự lo ngại” mà là “kịch liệt phản đối” (thái độ mạnh hơn nhiều lần)
Gợi ý sửa lại: Một giải pháp tạm thời là để cho một bộ phận của ASEAN, tức 5-6 nước phản đối mạnh mẽ nhất việc biến Biển Đông thành phần mở rộng của Trung Quốc, đưa ra các sáng kiến riêng của họ.
13. Bản gốc: …, they would be able to present a united front to China on this crucial point: the only acceptable basis for maritime claims in the South China Sea is international law.
Bản dịch: … họ sẽ có khả năng tạo thành một mặt trận đoàn kết trước Trung Quốc vào thời điểm quyết định này: Cơ sở duy nhất sẽ cho phép xử lý các yêu sách biển đảo trên Biển Đông là luật quốc tế.
Nhận xét:
– “this crucial point” cả về nghĩa gốc lẫn nghĩa trong ngữ cảnh đều không thể là “thời điểm quyết định”. Nó đơn giản có nghĩa là “điểm mấu chốt”. Câu ngay phía sau chứng minh điều này. Chẳng liên quan gì đến thời gian cả.
– “Cơ sở duy nhất sẽ cho phép xử lý các yêu sách biển đảo” là một cách dịch vừa thiếu vừa thừa. Cái từ quan trọng trong bản gốc là “acceptable” thì không dịch, lại đi thêm “cho phép xử lý các yêu sách” vào, trong khi bản gốc không có.
Gợi ý sửa lại: “… họ sẽ có khả năng tạo thành một mặt trận đoàn kết trước Trung Quốc ở một điểm mấu chốt: Các tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông chỉ có thể dựa vào một căn cứ duy nhất là luật quốc tế” hoặc “Luật quốc tế là căn cứ duy nhất chấp nhận được/có thể dựa vào để đưa ra tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông”
14. Bản gốc: So far, Malaysia and Brunei seem to have allowed themselves to imagine that China will be satiated once it has drunk its fill of the waters offshore Vietnam and the Philippines.
Bản dịch: Cho đến nay, Malaysia (và Brunei) dường như vẫn cho phép mình tưởng bở rằng Trung Quốc sẽ thỏa mãn, một khi Bắc Kinh đã xơi no phần biển ngoài khơi Việt Nam và Philippines!
Nhận xét: Người dịch cho Brunei vào ngoặc đơn một cách tuỳ tiện, và thêm từ “Bắc Kinh” vào một cách rườm rà.
Gợi ý sửa lại: Lâu nay, Malaysia và Brunei dường như vẫn ngầm hy vọng rằng một khi đã xơi no phần biển ngoài khơi Việt Nam và Philippines, Trung Quốc sẽ thỏa mãn.
15. Bản gốc: Conversely, if the ASEAN states with most at stake can forge a common position anchored in principles of international law, they will have a far more compelling claim to support by others – once again, most notably, by the US.
Bản dịch: Ngược lại, nếu những nước ASEAN có lợi ích liên quan nhiều nhất có thể xúc tiến một lập trường chung gắn chặt với các nguyên tắc trong luật quốc tế, thì họ sẽ có một yêu sách mà những nước khác thấy muốn ủng hộ hơn nhiều – một lần nữa, gương mặt đáng chú ý nhất trong những nước khác đó là Mỹ.
Nhận xét:
– “a far more compelling claim to support by others” tôi nghĩ không phải là “yêu sách mà những nước khác thấy muốn ủng hộ hơn nhiều” mà là “có lý lẽ thuyết phục hơn nhiều để kêu gọi sự ủng hộ của các nước khác”,
– chỉ để dịch một từ notably mà phải dùng cả cụm “gương mặt đáng chú ý nhất trong những nước khác” thì quá rườm rà mà cũng không sát nghĩa. Chỉ nên dịch là “đáng chú ý nhất”.
Gợi ý sửa lại: Ngược lại, nếu những nước ASEAN có lợi ích liên quan nhiều nhất có thể xúc tiến một lập trường chung gắn chặt với các nguyên tắc trong luật quốc tế, thì họ sẽ có lý lẽ thuyết phục hơn nhiều để kêu gọi sự ủng hộ của các nước khác, trong đó đáng chú ý nhất, lại là Hoa Kỳ.
Còn nhiều lỗi nhỏ khác, ví dụ như việc lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần từ “gần đây” (nhiều khi chỉ trong ngay 2 câu sát nhau), hoặc dịch thiếu như ở đoạn “tạo khả năng đánh chặn đáng tin cậy (chống lại Trung Quốc)”, hay dịch thừa, như đoạn “to restore balance” dịch thành “để tạo thế cân bằng ở một mức độ nào đó”, v.v. mà tôi không có thời gian nêu thêm ra ở đây. Thiết nghĩ, chỉ cần những phần phân tích ở trên là đã đủ khẳng định đây là một bản dịch xoàng.
Tóm lại, về những lỗi dùng từ (word choice) không phù hợp, có thể vì người dịch là một người đã xa Việt Nam quá lâu nên không cập nhật được những biến đổi trong ngôn ngữ. Điều đó có thể thông cảm được, và thâm chí còn cần tranh luận, nhưng còn những lỗi về dịch thừa, thiếu, sai như đã nói ở trên thì nhất quyết là do ẩu hoặc non về ngôn ngữ.
BS: Cám ơn bác đã rất công phu góp ý cho bản dịch. BS đã chuyển nội dung đó cho người dịch và người hiệu đính/viết bài.
Không có điều kiện đọc và trao đổi với bác, chỉ lướt qua một chỗ thấy bác sửa không ổn, nó thô và dễ bị hiểu lầm so với phần dịch trước: bản dịch: “chuyển sang đọc một chuyện gì khác”, bác sửa: “di chuột sang một câu chuyện khác”.
Ngoài ra, có nhiều đoạn bác sửa “lợn lành thành lợn què”, ngay như câu số 1, từ “refrain” bị bác quên mất. Hy vọng bác ráng xem lại.
———–
BTV: Cám ơn bác Nguyen. Làm việc với ông Brown về nhiều bản dịch từ trước tới nay, được biết, bản tiếng Anh ông ấy viết cho độc giả tiếng Anh, riêng bản dịch tiếng Việt, mặc dù dịch từ nội dung của bản tiếng Anh, nhưng có 1 số từ thêm vào để làm rõ nghĩa, cũng như ý của các câu trong bài tiếng Anh, do độc giả nhắm tới là người Việt. Vả lại, dịch là chuyển ngữ, chuyển tải ý, nội dung của người viết, bác dịch từng chữ, nên bác cho là sai thì phải rồi.
Nguyen said
@Basam: Chỗ này Lợn của tôi không què đâu bác. Tôi không hề quên từ REFRAIN, bởi nghĩa của nó đã được thể hiện trong từ TRÁNH mà tôi dịch. Ví dụ đi máy bay, khi gần hạ cánh, tiếp viên yêu cầu hành khách “REFRAIN from using the toilets”, tức là cố gắng tránh sử dụng buồng vệ sinh. Còn nếu muốn diễn đạt ý KIỀM CHẾ trong văn cảnh nói vê xung đột, người ta dùng RESTRAINT chứ không phải REFRAIN trông giông giống nó đâu, thưa bác! Ví dụ: “A 2002 agreement signed between ASEAN and China calls on all claimants to exercise restraint and stop new occupation in the disputed area.”
BS: Lại “què” nữa. “Nhận xét: – Không có chỗ nào trong bản gốc có cụm từ “tự kiềm chế, cố gắng” cả.”
“Di chuột”?
Nói thêm: bác quá biết phản hồi của bác được hiện tự động, cũng như mọi phản hồi khác của độc giả, chỉ trừ nội dung nào có trên 2 đường link thì hệ thống tự chặn lại thôi. Vậy không hiểu sao bác lại phải viết “Hy vọng anh cho đăng comment của tôi”?
Nguyen said
Tôi đã nhấn gửi comment trên 1 lần thì không thấy hiện, nên mới phải mất công viết lại và thêm câu “Hy vọng anh cho đăng comment này của tôi” vì tôi nghĩ bác cần duyệt nó, vậy thôi. Còn cái từ DI CHUỘT với dấu chấm hỏi của bác là sao ạ?
BS: Bác thông cảm cho, vì chúng tôi quá bận nên khó có thể phúc đáp kỹ những phản hồi của độc giả. Trường hợp của bác, do bác góp ý nhiều, lại sai nhiều, liên quan tới cả CTV của trang, nên cố gắng trao đổi.
Lại nghĩ bác là người hiểu biết, nên chỉ một hai chữ cũng đủ hiểu. Nhiều điều không muốn nói ra hết, e làm độc giả như bác buồn. Viết ra vậy, bác tự hiểu, kể cả chữ “lại què nữa” cũng vậy. Cái “què” không phải chỉ ở câu chữ mình sửa, mà ở cả trình độ và tính cách.
Chính vậy, nên tôi nghĩ lại, sẽ khỏi cần BTV, người dịch, CTV trao đổi lại với bác. Trình độ Anh ngữ của tôi chỉ xách dép cho họ, mà liếc qua vài hàng bác góp ý, đã thấy và đủ để trao đổi.
Xin được chấm dứt ở đây. Một lần nữa cám ơn bác.
Nguyen said
Có phải ý bác chê dịch “Di chuột” là THÔ, tôi thì không nghĩ vậy. Dịch như vậy là sát với từ gốc “mousing over” của ông David Brown, người mà theo tôi rất chú trọng cách dùng từ, và thực tế là dùng nhiều từ low-frequency. Tôi bảo lưu cách dịch đó. Bác có thể hỏi lại ông Brown.
Lão Gia said
Anh ơi, dịch là chuyển tải ý nghĩa của câu. Anh dịch từng chữ như vậy làm sao có nghĩa được?
Nguyen said
@Ba Sàm: Hy vọng anh cho đăng comment của tôi. Phần góp ý về bản dịch phía trên chỉ là phản ứng (có lẽ là một lần duy nhất) của tôi đối với chất lượng đáng nghi ngờ của nhiều bản dịch đã được đăng trên trang này. Hy vọng anh coi đây là một cử chỉ thiện chí và sẽ kỹ lưỡng hơn khi duyệt và đăng bài ở địa chỉ mạng được rất nhiều người tìm đọc này. Xin cảm ơn!
Nguyễn
BS: Cám ơn bác đã rất công phu góp ý cho bản dịch. BS đã chuyển nội dung đó cho người dịch và người hiệu đính/viết bài. Không có điều kiện đọc và trao đổi với bác, chỉ lướt qua một chỗ thấy bác sửa không ổn, nó thô và dễ bị hiểu lầm so với phần dịch trước: bản dịch: “chuyển sang đọc một chuyện gì khác”, bác sửa: “di chuột sang một câu chuyện khác”.
mạnh hưng said
Tôi đồng ý 1 phần với bình luận của bác Chênh-” tiên trách kỷ hậu trách nhân:” ngay cả chủ tịch Hà nôi còn không cho biểu tình chống trung hoa thì campuchia phải chọn lựa khôn ngoan nhất thằng anh còn không dám chống thì 1 nước khiêm tốn với vài triệu dân thì làm sao dám cải lại trung hoa vả lại họ đa đảng còn người nầy người kia nhìn vào thì làm sao họ dám công khai nhất mực theo VN -nhưng nói gì thì nói tỏi rất căm phẩn vì cuộc chiến năm 79 tại KPC hơn 10 ngàn anh em đồng đội của tôi đả ngả xuống tại samrong-batambam-osamach-alongven-tarapengtao để cho đất nước KPC được sống lại như ngày hôm nay để cho thủ tướng nó đá vào đít mình-tôi nhớ tháng 12 1978 khi chúng tôi đón ông Hengxomrin về cứ tại lò gò samat nhìn ông như một hành khất- thế mà bât giờ cái gọi là thủ tướng của dân 29 ngày rưởi lại trắng trợn tát thẳng vào bạn bè mình quên luôn cả công ơn nuôi dưởng của nhân dân VN-nhưng ông ta sẻ phải trả giá đắt nếu tiếp tục theo trung quốc/hảy nhìn cây thốt nốt biểu tượng của đất nước chùa tháp cái lá của nó không đủ che cho cái thân cây
hồ thơm said
ĐOÀN NAM SINH đã nói
Tác giả này mỉa mai rằng VN coi biển Đông là “biển lịch sử” chứng tỏ rằng các văn bản, bằng chứng về chủ quyền biển Đông của VN vẫn chưa tới đươc những nhà nghiên cứu hay sao ?
Mỉa mai là đúng vì Chính quyền VN đang há miệng mắc quai với công hàm pvđ, cộng thêm sự không minh bạch khi thừa hưởng quyền lợi và trách nhiệm của thực thể VNCH sau 1975, khi vẫn cố gân cổ nói rằng VN chỉ là 1 kể từ 2-9-1945, mà không thèm điếm xỉa hay phủ nhận (gọi là ngụy) kết quả thực tế của Hiệp định Geneve 7-1954. Bây giờ BCT cũng muốn phun ra cái xương mắc nghẹn nhưng lại đang cố đấm ăn xôi với 16 chữ và 4 t..ệ. Đã có đủ tư cách và tư thế để tuyên bố đàng hoàng đâu mà không bị mỉa mai hả bác?
Hoàng Mỹ Linh said
Trong họa có phúc. Thất bại ra tuyên bố chung tại Campuchia vừa rồi đã khiến tất cả các nước trong khu vực Asean phải quan tâm về vấn đề biển Đông. Và hơn nữa nó cũng khiến nước Mỹ có cơ hội nhiều hơn can dự vào khu vực này. Như thế sẽ có thêm đối trọng với Trung quốc.
Điều cay đắng là Campuchia giờ đây đứng về phía Trung quốc hoàn toàn, uổng bao nhiêu công sức của Việt nam bấy nhiêu năm bồi đắp. Cái khó là chúng ta, trung quốc và cả Campuchia có thể được coi là cùng ý thức hệ thì giờ đây mâu thuẫn giữa các bên trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết. Không thể nóng nảy với Hunsen được, đành phải vuốt ve nó, để nó không trở thành kẻ tay sai mất ý chí (như Polpot) là thành công rồi.
Ngoại trưởng Indo đang thực hiện ngoại giao con thoi để thuyết phục các nước liên quan thống nhất về lập trường chung. Cái này rất tốt, nó thể hiện Indo là quốc gia lãnh đạo Asean đầy trách nhiệm, có thể tin tưởng được. Campuchia vì thế cũng không thể làm ngơ vì có thể sẽ bị lên án trực tiếp hơn nữa. Hy vọng các cuộc họp cuối năm nay của Asean sẽ giúp các bên có quan điểm gần nhau hơn.
Cá nhân tôi tin tưởng rằng, cuối năm nay khi bộ máy lãnh đạo mới của Trung quốc đi vào hoạt động thì biển Đông sẽ bớt nổi sóng hơn. Bởi hiện nay, các phe phái trong Đảng cộng sản đang chống phá nhau quyết liệt và nhóm nào cũng sử dụng chiêu bài lấn chiếm biển Đông để tranh thủ sự ủng hộ trong nước.
Mặt trận chống Trung quốc càng ngày càng nóng. Nhưng vừa hợp tác vừa đấu tranh với nhau vì ngoại trừ vấn đề biển Đông thì Trung quốc lại ủng hộ Việt nam về các mặt như Nhân quyền, chống đa đảng, bảo vệ chuyên chính vô sản,…he he.
Có lẽ chính trị là thế, người ta cứ quyết giữ lấy cái ghế quyền lực bất kể rằng cơ chế hiện nay khiến mọi quyết định trở nên kém linh hoạt như việc cấu kết đồng minh, tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế, kêu gọi đầu tư, vũ trang cho quân đội,…cái nào cũng bị vướng mắc cả!!!!!!!
tuấn said
Sáng kiến lập Asean con rất đáng chú ý.Ảnh hưởng bắc kinh lên khối Asean rất mạnh bạo,thô thiển nhưng thành công.Kam bị mua đứt cùng thất bại của Asem 45 là
minh chứng cho sự yếu đuối,thiếu kết dính của Asean.
Chỉ kết hợp các nước bị tổn thương biển đảo để tránh sự phá thối của nước bị China mua chuộc,diển hình là Kam.
Có kết hợp,tiếng nói chung,quyền lợi chung ắt có phối hợp quốc phòng.Chỉ biện pháp này cùng kết hợp với quốc tế mới gỡ được thế bí hiện nay.
Riêng VN,đòi hỏi dân chủ là chính đáng và duy nhất.Loại bỏ 1 nhà đương quyền tham nhũng hèn nhát,nịnh bợ hầu tạo dựng sức bật mới,là yếu tố quan trọng nhất
ĐOÀN NAM SINH said
Tác giả này mỉa mai rằng VN coi biển Đông là “biển lịch sử” chứng tỏ rằng các văn bản, bằng chứng về chủ quyền biển Đông của VN vẫn chưa tới đươc những nhà nghiên cứu hay sao ?
Mr.gia said
Các nhà nghiên cứu thử xem giải pháp: Quét sạch lũ bán nước và cướp nước, hảy để biển đông nhấn chìm bọn chúng
mait said
Giai phap hay, co dieu kien Can nhung chua Du!
RẮC RỐI TRÊN BIỂN Ở CHÂU Á: CÓ GIẢI PHÁP NÀO CHO KHỦNG HOẢNG Ở BIỂN ĐÔNG? « Tiếng Nói Dân Chủ said
[…] [i]rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS1132012.pdf […]
mait said
Bai nay rat sat thuc te, rat hay, neu ro khua cuc Tham va nguy hiem tren bDong! Cac nuoc ASEAN thi nho, ngheo, dai dot , chua doan ket, tham chi ngu ngo “oc qua nho” (Malaysia, Brunei), luoi nhac fong ve (Phi) nuoc den chan moi nhay! VN co kha hon ca nhung lai mat nhan quyen … Noi thang su thuc the nay ai thay dau, chan thi dung vao VIA HE nay nua = khong can keu ca vo van lam gi?
doc gia said
Doc mai van toan nhung su kien cu lap di lap lai nham chan. Neu ko con bai nao moi thi tam dong cua nghi.
Ha Le said
He he, nhận xét của bác Doc Gia đúng y chang như điều mà tác giả bài viết trên đã mường tượng: “Câu chuyện rất quen thuộc, và cả một loạt đòi hỏi thách thức của các bên đều quá phức tạp, đến mức độc giả rất có thể muốn chuyển sang đọc một chuyện gì khác.”
Tôi thì chỉ tiếc là không có đủ thời gian để “nghiêng kíu” hết tất cả những bài báo mà trang Ba Sàm đã điểm hàng ngày. Riêng vụ biển Đông thì nói thiệt, theo dõi tin tức mà lòng buồn và lo cho quê hương cho dân tộc mình quá đỗi. Cứ như đang ngồi trên đống lửa ý!
Tin thứ Năm, 19-07-2012 « BA SÀM said
[…] 1148. Rắc rối trên biển ở châu Á: Có giải pháp nào cho khủng hoảng trên Biển&… […]

markdown:
## 1148. Rắc rối trên biển ở châu Á: Có giải pháp nào cho khủng hoảng trên Biển Đông?
Posted by
[adminbasam](http://anhbasam04.wordpress.com) on 19/07/2012
**Rắc rối trên biển ở châu Á: Có giải pháp nào cho khủng hoảng trên Biển Đông?**
Tác giả:
**David Brown**
Người dịch:
**Thủy Trúc**
Hiệu đính:
**David Brown**
18-07-2012
Cũng giống như có thể dự đoán được hàng năm về những cơn gió mùa thổi qua Biển Đông, câu hỏi nước nào, hay những nước nào, sở hữu phần nào trên Biển Đông, đang ngày càng trở nên phiền phức qua mỗi năm.
Qua mùa bão, những đội tàu đánh cá lại nhổ neo và các dự án thăm dò dầu khí dưới đáy biển lại tiếp tục. Thế là một loạt những đối đầu căng thẳng đã xảy ra giữa Trung Quốc và Việt Nam, hoặc giữa Trung Quốc và Philippines. Các nhà ngoại giao yêu cầu tất cả các bên tự kiềm chế, cố gắng xa tránh những hành động đổ dầu vào lửa.
Câu chuyện rất quen thuộc, và cả một loạt đòi hỏi thách thức của các bên đều quá phức tạp, đến mức độc giả rất có thể muốn chuyển sang đọc một chuyện gì khác.
Tuy nhiên, sự thực là những vụ việc gần đây đã làm thay đổi đánh giá của giới chuyên gia về tranh chấp trên Biển Đông, và có thể cho thấy con đường đi tới một sáng kiến có ý nghĩa thay đổi cả ván cờ.
Vài năm gần đây, cách hành xử của Trung Quốc với Việt Nam và Philippines quá đỗi hiếu chiến, đến mức ngay cả những chuyên gia thân thiện nhất của Trung Quốc cũng khó tìm được lời biện hộ cho họ. Tới gần đây, tính toán khôn ngoan của Washington vẫn chỉ là, Trung Quốc là một siêu cường mới nổi, tự mãn, nếu đối xử cẩn thận và tôn kính đối với họ thì có thể thuyết phục họ trở thành “đối tác chín chắn”.
Tuy nhiên, việc Bắc Kinh khăng khăng yêu sách rằng họ có chủ quyền “tuyệt đối” trên Biển Đông, tới tận gần bờ biển Singapore, là không phù hợp với mô hình này. Mà cũng chẳng tương thích với hành động quấy rối không ngớt của họ nhằm vào ngư dân Philippines và Việt Nam, hay các nỗ lực phần nào thành công của họ nhằm đe dọa những công ty dầu khí nào có ký hợp đồng với Manila hay Hà Nội để thăm dò trong vùng đặc quyền kinh tế của hai nước. Những hành động như thế không thể đi cùng với tuyên bố của Trung Quốc, cho rằng mục tiêu của họ là hòa bình và ổn định khu vực.
Mộng ước tan vỡ đã bắt đầu với ASEAN và từ bên trong ASEAN. Nhóm 10 nước này cho thấy chưa đủ đoàn kết để đương đầu với những thách thức của Trung Quốc. Mặc dù Mỹ, Nhật Bản, Úc và một loạt các nước khác mong muốn ủng hộ một lối tiếp cận mang tính khu vực nhằm bảo vệ hòa bình, nhưng ASEAN không thể tiến lên phía trước được. Họ hoạt động trên nguyên tắc đồng thuận; thật không may cho Manila và Hà Nội, chủ tịch đương nhiệm của ASEAN lại lệ thuộc vào Trung Quốc, tức là Campuchia. Đáng chú ý, Thái Lan, Myanmar và Lào cũng không thích va chạm với Bắc Kinh.
Các nước ASEAN đã và đang cố gắng thúc đẩy đồng thuận về một “bộ quy tắc ứng xử” có tính ràng buộc trên Biển Đông. Vào ngày 9 tháng 7, trước ngày khai mạc Diễn đàn Khu vực ASEAN (ARF) thường niên với sự tham dự của Mỹ, Trung Quốc và các “đối tác đối thoại” khác, có những thông tin cho rằng các quan chức cấp cao ASEAN cuối cùng đã đạt được thỏa thuận về bản dự thảo quy tắc ứng xử. Tuy nhiên, ngược lại, hội nghị đã kết thúc trong hỗn loạn; các bên tham gia thậm chí không nhất trí nổi với nhau để cho ra một thông cáo chung.
“Cực kỳ vô trách nhiệm” – Ngoại trưởng Indonesia cằn nhằn với báo giới. “Trung Quốc đã mua ghế [chủ tịch], chỉ đơn giản có thế thôi” – một vị quan chức ẩn danh cho biết.
Hơn thế nữa, quan điểm cho rằng Trung Quốc thật ra không thích đối đầu có vẻ như ngày càng khó tin. Hồi cuối tháng 4, Tổ chức Nghiên cứu Khủng hoảng Quốc tế (ICG, một viện nghiên cứu có trụ sở ở Brussels) phát hành một báo cáo được lưu ý rộng rãi, trong đó họ đánh giá Bắc Kinh thật sự không kiểm soát được tình hình, mặc dù bề ngoài có vẻ ngược lại. ICG cho rằng, chính quyền trung ương Trung Quốc bị công luận lôi kéo, và bị tê liệt bởi những sáng kiến thiếu sự phối hợp giữa các lực lượng tuần tra bờ biển, công ty dầu khí và chính quyền địa phương tại các tỉnh ven biển. Đó là một bản báo cáo quan trọng, dựa vào rất nhiều cuộc phỏng vấn, và chắc chắn nó phản ánh thái độ của hàng trăm quan chức ở Trung Quốc và các nơi khác. Tuy thế, cho đến nay, chỉ trừ vài giờ đầu của cuộc va chạm giữa các tàu hải giám Trung Quốc được trang bị vũ khí hiện đại với tàu tuần tra của Philippines, tại một vỉa đá cách Luzon 140 cây số; ngoài ra chưa có gì xảy ra để có thể chứng minh giả định của ICG về sự thiếu thống nhất trong chính sách nội bộ của Trung Quốc.
Tháng 7 này, khi các nhà ngoại giao Trung Quốc gạt bỏ bản dự thảo của Bộ Quy tắc Ứng xử ASEAN, đó chỉ là một sự kiện tiếp theo cho thấy, về bản chất, [bản dự thảo] cần phải có sự phê chuẩn của Trung Quốc. Chuyện xảy ra ngay sau đó là Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đưa ra một lời mời rất ngạc nhiên, đề nghị các công ty dầu khí nước ngoài dự thầu quyền khai thác 9 lô dầu khí nằm ngay sát bờ biển Việt Nam. Và gần như cũng đúng vào lúc đó, Trung Quốc tuyên bố rằng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và bãi Macclesfield (mà theo Trung Quốc là bao gồm cả bãi cạn Scarborough mà họ tranh giành với Philippines gần đây) bây giờ là một đơn vị hành chính của Trung Quốc, gọi chung là thành phố Tam Sa. Tỉnh Hải Nam đã xúc tiến việc này từ nhiều năm nay; nhưng cho đến gần đây, chính quyền trung ương vẫn từ chối cấp phép.
Gần đây cũng đã xảy ra hai sự kiện nhập nhằng: Trung Quốc tuyên bố rằng tàu chiến của Cơ quan Hải giám Trung Quốc sẽ thường xuyên tuần tra quần đảo Trường Sa, và họ triển khai một con tàu “công xưởng” nặng 32.000 tấn để phục vụ cho hàng trăm tàu cá nhỏ, một việc mà các chuyên gia Singapore cho là sẽ làm cạn kiệt nhanh chóng tài nguyên của Biển Đông.
[[i]](#_edn1)
Đáp lại, đòn phản công của Hà Nội là việc bỏ phiếu của Quốc hội thông qua một đạo luật quản lý biên giới biển của Việt Nam nhưng không nêu cụ thể biên giới đó ở đâu – dường như là một hành động tương đối vửa phải.
Chính quyền Việt Nam và Philippines muốn làm nhiều hơn nữa để kềm chế đà tiến xuống phía nam của hải quân Trung Quốc, nhưng tổng tham mưu của hai nước nói trên, khác với những người dân trên đường phố, hay đa số thành viên của Quốc Hội hai nước, đều biết rằng lực lượng vũ trang của họ sẽ rất khó đối phó với quân lực Trung Quốc.
Sau nhiều năm xao lãng, lực lượng vũ trang Philippines gần như chỉ còn khả năng duy trì trật tự trong nước, chứ đừng nói tới việc ngăn chặn sự xâm lăng của Trung Quốc. Hải quân, không quân và phòng không của Việt Nam đã đạt nhiều bước tiến trong thập niên qua và chắc chắn có thể tự vệ trong một cuộc xung đột với lực lượng hải quân viễn dương Trung Quốc cùng các tàu bảo hộ ngư nghiệp của nước này. Tuy nhiên, một vụ đụng độ có vũ trang sẽ tạo cớ cho Hải quân của Quân đội Giải phóng Nhân dân Trung Quốc ra tay can thiệp để – như những kẻ mị dân Trung Quốc thường xuyên đề xướng – “dạy cho Việt Nam một bài học”.
Để tái lập thế cân bằng ở một mức độ nào đó, Manila và Hà Nội đã tìm kiếm viện trợ về quân sự ở bất kỳ nơi nào có thể. Tổng thống Aquino đặc biệt trông cậy vào sự sẵn sàng của Mỹ trong việc tăng cường hợp tác song phương, theo Hiệp định Phòng vệ Chung được ký giữa hai nước từ 60 năm nay. Việt Nam thì mở rộng mạng lưới quan hệ hơn, mua vũ khí của Nga, Pháp, Canada và Hà Lan, tranh thủ sự ủng hộ của Ấn Độ trong hoạt động huấn luyện tác chiến bằng tàu ngầm, và xúc tiến quan hệ hợp tác với quân đội của các nước Hoa Kỳ, Úc và Nhật Bản.
Washington vui mừng ủng hộ các cuộc tập trận nhằm xây dựng năng lực cho các bằng hữu Đông Nam Á để tạo khả năng đánh chặn đáng tin cậy. Tuy nhiên, một cách nhất quán, phía Mỹ luôn gạt bỏ các đề xuất về việc Hạm đội Thái Bình Dương cần đóng một vai trò giám sát chủ động trong khu vực Biển Đông. Trong hoàn cảnh hiện nay, Hoa Kỳ cũng không đồng ý bán vũ khí sát thương cho Việt Nam. Quốc hội Mỹ – vốn dĩ lo ngại có thêm một vướng víu quân sự ở xa, không biết bao giờ mới kết thúc. Do đó, Quốc hội Mỹ sẽ đòi hỏi chính quyền Cộng sản phải có sự tiết chế rõ ràng trong cách hành xử với những nhân vật chỉ trích họ ở trong nước, một đòi hỏi có điều kiện mà đơn giản là Hà Nội sẽ không nhượng bộ.
Chỉ còn đường ngoại giao hay sao? Sau Campuchia, sẽ đến lượt Brunei là nước tiếp theo giữ ghế chủ tịch ASEAN, rồi đến Myanmar vào năm 2014 và Lào vào năm 2015. Tóm lại, tuần qua, hy vọng đã thu hẹp nhiều về việc tổ chức ASEAN có thể đối phó với nguy cơ xung đột trên Biển Đông và có lẽ còn nhằm nuôi dưỡng các giải pháp thực sự cho các bên thù địch.
Một giải pháp “đi đường vòng” sẽ là, hình thành một tập hợp con của ASEAN – gồm 5-6 nước thật sự lo ngại về nguy cơ Biển Đông bị sáp nhập vào nước Trung Hoa rộng lớn – để họ đưa ra các sáng kiến riêng của họ. Tình huống lý tưởng là, Việt Nam, Malaysia, Philippines và Brunei, được Indonesia và Singapore khuyến khích, sẽ lựa chọn ra những gì họ có yêu sách đòi hỏi và những gì họ không có yêu sách, như được khuyến cáo trong hai bài viết gần đây của nhà phân tích độc lập là Greg Poling và Dương Danh Huy.
[[ii]](#_edn2)
Hai nhà phân tích cho rằng, sẽ không nước nào trong số các nước có yêu sách phải từ bỏ yêu sách của mình vào thời điểm này cả. Nhưng, thông qua việc làm rõ cơ sở pháp lý cho các yêu sách của họ về biển đảo, và phân biệt chúng với những tranh chấp phức tạp hơn (nhưng về mặt địa lý thì lại nhỏ hơn nhiều, căn cứ vào yêu sách đối với các cấu trúc địa lý trên đất liền), họ sẽ có khả năng tạo thành một mặt trận đoàn kết trước Trung Quốc vào thời điểm quyết định này:
*Cơ sở duy nhất sẽ cho phép xử lý các yêu sách biển đảo trên Biển Đông là luật quốc tế.*
Quá trình vừa nêu trên sẽ thách thức năng lực chính trị của cả sáu nước ASEAN vừa đề cập, đặc biệt là Việt Nam và Malaysia. Việt Nam đã khẳng định rằng họ sẵn sàng dựa vào luật quốc tế để giải quyết yêu sách chủ quyền, nhưng làm như vậy có thể gây phản ứng tiêu cực ở một số công dân – những người mà, tương tự với các đối tượng bên Trung Quốc, luôn giữ quan điểm mang tính bành trướng rằng đây là “biển lịch sử” của Việt Nam. Đối với Malaysia, họ đơn giản chỉ cần đứng dậy và được tính đến. Cho đến nay, Malaysia (và Brunei) dường như vẫn cho phép mình tưởng bở rằng Trung Quốc sẽ thỏa mãn, một khi Bắc Kinh đã xơi no phần biển ngoài khơi Việt Nam và Philippines!
Trung Quốc vẫn căn cứ vào những khẳng định rằng thủy thủ và ngư dân của họ đã đi ngang qua “Biển Nam Trung Hoa” từ trong quá khứ, và họ nghiễm nhiên coi lập luận đó, cùng sức mạnh hải quân ngày càng gia tăng của mình, là đủ. Chừng nào yêu sách của những quốc gia ven biển khác còn mơ hồ, thế bế tắc chiến lược vẫn còn tồn tại – tình huống này tạo điều kiện lý tưởng cho Trung Quốc ngụy tạo thêm “dữ kiện thực tế” và đưa ra những thỏa thuận song phương mà các nước có yêu sách khác sẽ phải chịu thiệt hại.
Ngược lại, nếu những nước ASEAN có lợi ích liên quan nhiều nhất có thể xúc tiến một lập trường chung gắn chặt với các nguyên tắc trong luật quốc tế, thì họ sẽ có một yêu sách mà những nước khác thấy muốn ủng hộ hơn nhiều – một lần nữa, gương mặt đáng chú ý nhất trong những nước khác đó là Mỹ.
**Nguồn: Asia Times** **Bản tiếng Việt © Ba Sàm 2012** [[i]](#_ednref1) *rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS1132012.pdf* [[ii]](#_ednref2) *csis.org/publication/southeast-asia-corner-18th-and-k-streets-carpe-diem-time-end-strategic-ambiguity-south-c* (bài của Poling) và * (bài của Dương Danh Huy). http://www.rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS1232012.pdf*
## Rắc rối trên Biển ở Châu Á:Có giải pháp nào cho khủng hoảng ở Biển Đông « Chau Xuan Nguyen & all posts said
[…] Thủy Trúc dịch, trích từ Basamnews […]
## Nguyen said
Một bản dịch xoàng, quá nhiều câu tối nghĩa. Ví dụ như: “Tới gần đây, tính toán khôn ngoan của Washington vẫn chỉ là, Trung Quốc là một siêu cường mới nổi, tự mãn, nếu đối xử cẩn thận và tôn kính đối với họ thì có thể thuyết phục họ trở thành “đối tác chín chắn”.
Chẳng hiểu bác David Brown biên tập kiểu gì, mà bác có đủ trình độ tiếng Việt mà biên tập không?
## David Brown said
@Nguyen: Vậy anh sẽ dịch câu này — nói đến thái độ mới của giới phê bình đối với hành động TQ — như thế nào?: Until recently, Washington’s wisdom was that China is a bumptious new superpower that if carefully and respectfully handled can be reasoned into mature “partnership.” db
## Trần said
Để tui trả lời dùm Nguyen:
Dạ, em hổng biết dịch làm sao, em chỉ biết đi bắt bẻ, chọc thiên hạ thôi ạ!
BS: Hic! Nói vậy nặng quá! BS xin có cách tranh luận khác: nhà phê bình khác với nhà văn là không viết được truyện như nhà văn nhưng biết phê bình truyện.
## Nguyen said
@Trần: Biết thì thưa thốt, không biết thì dựa cột mà nghe Nguyễn trả lời ông Brown nhé!
## Nguyen said
@David Brown: Tôi sẽ lần lượt chỉ ra các vấn đề của bản dịch. Nếu có chỗ nào ông chưa đồng tình, xin tiếp tục trao đổi!
1. Bản gốc: Diplomats enjoin all parties to refrain from acts that will inflame the situation.
Bản dịch: Các nhà ngoại giao yêu cầu tất cả các bên tự kiềm chế, cố gắng xa tránh những hành động đổ dầu vào lửa.
Nhận xét:
– Không có chỗ nào trong bản gốc có cụm từ “tự kiềm chế, cố gắng” cả.
Gợi ý dịch lại:
Các nhà ngoại giao yêu cầu tất cả các bên tránh những hành động đổ dầu vào lửa/làm tình hình thêm căng thẳng.
2. Bản gốc: The story by now seems so familiar, and the tangle of claims so perplexing, that readers can hardly be faulted for mousing over to another story.
Bản dịch: Câu chuyện rất quen thuộc, và cả một loạt đòi hỏi thách thức của các bên đều quá phức tạp, đến mức độc giả rất có thể muốn chuyển sang đọc một chuyện gì khác.
Nhận xét:
– Cấu trúc “so…that” dịch không thoát, từ “rất” không diễn tả được mức độ phổ biến của câu chuyện.
– “readers can hardly be faulted” dịch sót ý “faulted”, “mouse over” mà chỉ dịch là “chuyển sang” thì không thể hiện được bản chất đọc trên mạng.
Nên dịch lại là: Câu chuyện đã quá cũ, và tuyên bố của các bên thì quá phức tạp, tới mức không thể trách độc giả nếu họ di chuột sang một câu chuyện khác.
3. Bản gốc: Until recently, Washington’s wisdom was that China is a bumptious new superpower that if carefully and respectfully handled can be reasoned into mature “partnership”.
Bản dịch: Tới gần đây, tính toán khôn ngoan của Washington vẫn chỉ là, Trung Quốc là một siêu cường mới nổi, tự mãn, nếu đối xử cẩn thận và tôn kính đối với họ thì có thể thuyết phục họ trở thành “đối tác chín chắn”.
Nhận xét:
– “wisdom” không chỉ có nghĩa “khôn ngoan”. Nghĩa phổ biến nữa của nó là “sự hiểu biết”. “Tính toán khôn ngoan của Washington vẫn chỉ là, Trung Quốc…” là một cách diễn đạt nghe rất thiếu lô-gic và trúc trắc.
– Trong quan hệ giữa hai nước, nhất lại là giữa 2 cường quốc, cùng lắm chỉ là “TÔN TRỌNG” chứ làm sao lại có sự “TÔN KÍNH” được?
Gợi ý sửa lại: Từ trước tới nay Washington mới chỉ biết Trung Quốc là một siêu cường mới nổi, tự mãn mà nếu đối xử với họ một cách cẩn thận và tôn trọng thì vẫn có thể thuyết phục họ trở thành một “đối tác” chín chắn.
4. Bản gốc: However, Beijing’s insistence that its claim to ownership of the South China Sea running nearly up to the beaches of Singapore is “absolute” just doesn’t fit the model. Nor does its unrelenting harassment of Filipino and Vietnamese fishermen or its semi-successful efforts to intimidate oil companies under contract by Manila or Hanoi to explore their offshore economic zones.
Bản dịch: Tuy nhiên, việc Bắc Kinh khăng khăng yêu sách rằng họ có chủ quyền “tuyệt đối” trên Biển Đông, tới tận gần bờ biển Singapore, là không phù hợp với mô hình này. Mà cũng chẳng tương thích với hành động quấy rối không ngớt của họ nhằm vào ngư dân Philippines và Việt Nam, hay các nỗ lực phần nào thành công của họ nhằm đe dọa những công ty dầu khí nào có ký hợp đồng với Manila hay Hà Nội để thăm dò trong vùng đặc quyền kinh tế của hai nước.
Nhận xét: Người dịch không hiểu cách dùng NOR, nên làm cho 2 câu bị hiểu lầm về chủ ngữ. Nor…. ở đây có nghĩa là: “its unrelenting harassment of Filipino and Vietnamese fishermen or its semi-successful efforts to intimidate oil companies under contract by Manila or Hanoi to explore their offshore economic zones” cũng không “fit the model” chứ không phải không tương thích với “việc Bắc Kinh khăng khăng yêu sách rằng..”
Gợi ý sửa lại: Tuy nhiên, việc Bắc Kinh khăng khăng tuyên bố rằng họ có chủ quyền “tuyệt đối” trên Biển Đông, tới tận gần bờ biển Singapore, là không phù hợp với mô hình này. Những hành động quấy rối không ngớt của họ nhằm vào ngư dân Philippines và Việt Nam, hay các nỗ lực phần nào thành công của họ nhằm đe dọa những công ty dầu khí nào có ký hợp đồng với Manila hay Hà Nội để thăm dò trong vùng đặc quyền kinh tế của hai nước cũng vậy.
5. Bản gốc: Profound disillusionment has set in with and within the Association of Southeast Asian Nations (ASEAN). The 10-nation group has proven a wholly inadequate foil to China’s challenge.
Bản dịch: Mộng ước tan vỡ đã bắt đầu với ASEAN và từ bên trong ASEAN. Nhóm 10 nước này cho thấy chưa đủ đoàn kết để đương đầu với những thách thức của Trung Quốc.
Nhận xét: “profound disillusionment” nghĩa là “ảo tưởng” hoặc “sự thất vọng sâu sắc”, chứ cái gì mà “mộng ước tan vỡ” nghe như chuyện tình cải lương Lan và Điệp vậy???
a wholly inadequate foil: có nói gì đến “đoàn kết” đâu mà dịch là “chưa đủ đoàn kết”.
Gợi ý sửa lại: Sự thất vọng sâu sắc đã bắt đầu với ASEAN và từ bên trong ASEAN. Nhóm 10 nước này chứng tỏ hoàn toàn chưa thể đương đầu với thách thức từ Trung Quốc
6. Bản gốc: unfortunately for Manila and Hanoi, ASEAN’s current chairman is China’s client, Cambodia
Bản dịch: Không may cho Manila và Hà Nội, chủ tịch đương nhiệm của ASEAN lại lệ thuộc vào Trung Quốc, tức là Campuchia
Nhận xét: Từ “client” (khách hàng) sao lại dịch là “lệ thuộc”? Sự lệ thuộc có chăng chỉ ở người dịch, khi viết “Trung Quốc, tức là Campuchia” mà không biết đổi trật tự từ cho câu mạch lạc và rõ nghĩa hơn.
Gợi ý sửa lại: Không may cho Manila và Hà Nội, chủ tịch đương nhiệm của ASEAN, tức là Campuchia, lại là khách hàng của Trung Quốc.
7. Bản gốc: When China’s diplomats blew off the ASEAN Code of Conduct draft this month, it was just one more event that by its nature must have had Beijing’s approval. That closely followed the China National Offshore Oil Company’s startling invitation to foreign oil companies last month to tender bids for the right to explore nine tracts just off Vietnam’s coast. At almost the same time last month came China’s proclamation that the Paracel and Spratly Islands and the Macclesfield Bank (which according to China includes the Scarborough Shoal that it has lately contested with the Philippines) are now a Chinese administrative entity called Sansha City.
Bản dịch: Tháng 7 này, khi các nhà ngoại giao Trung Quốc gạt bỏ bản dự thảo của Bộ Quy tắc Ứng xử ASEAN, đó chỉ là một sự kiện tiếp theo cho thấy, về bản chất, [bản dự thảo] cần phải có sự phê chuẩn của Trung Quốc. Chuyện xảy ra ngay sau đó là Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đưa ra một lời mời rất ngạc nhiên, đề nghị các công ty dầu khí nước ngoài dự thầu quyền khai thác 9 lô dầu khí nằm ngay sát bờ biển Việt Nam. Và gần như cũng đúng vào lúc đó, Trung Quốc tuyên bố rằng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và bãi Macclesfield (mà theo Trung Quốc là bao gồm cả bãi cạn Scarborough mà họ tranh giành với Philippines gần đây) bây giờ là một đơn vị hành chính của Trung Quốc, gọi chung là thành phố Tam Sa.
Nhận xét:
– Việc CNOOC mời thầu xẩy ra cuối tháng 6, tức là gần 1 tháng trước khi Trung Quốc gạt bỏ dự thảo COC mà người dịch không hiểu sao lại dịch thành: “Tháng 7 này, khi các nhà ngoại giao Trung Quốc gạt bỏ bản dự thảo của Bộ Quy tắc Ứng xử ASEAN, đó chỉ là một sự kiện tiếp theo cho thấy, về bản chất, [bản dự thảo] cần phải có sự phê chuẩn của Trung Quốc. Chuyện xảy ra ngay sau đó là Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đưa ra một lời mời rất ngạc nhiên…” thế hoá ra việc mời thầu xảy ra ngay sau hội nghị ASEAN-TQ à? Vô lý đến như vậy mà người dịch và tác giả không thấy sao?
– Một lỗi nữa về dịch thời gian: “At almost the same time last month…” (cũng khoảng thời gian này tháng trước) mà dịch thành “Và gần như cũng đúng vào lúc đó,…” thì không phải là cẩu thả và sai tai hại thì còn là gì?
Gợi ý sửa lại: Tháng 7 này, khi các nhà ngoại giao Trung Quốc gạt bỏ bản dự thảo của Bộ Quy tắc Ứng xử ASEAN, đó chỉ là một sự kiện tiếp theo cho thấy, về bản chất, [bản dự thảo] cần phải có sự phê chuẩn của Trung Quốc. Chuyện này xảy ra ngay sau VIỆC Công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đưa ra một lời mời rất ngạc nhiên, đề nghị các công ty dầu khí nước ngoài dự thầu quyền khai thác 9 lô dầu khí nằm ngay sát bờ biển Việt Nam. Và cũng khoảng thời gian này tháng trước, Trung Quốc tuyên bố rằng quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa và bãi Macclesfield (mà theo Trung Quốc là bao gồm cả bãi cạn Scarborough mà họ tranh giành với Philippines gần đây) bây giờ là một đơn vị hành chính của Trung Quốc, gọi chung là thành phố Tam Sa.
8. Bản gốc: Against this, Hanoi’s riposte – a vote by its National Assembly to pass a law on the management of Vietnam’s maritime frontiers which does not specify where these are – seems like a comparatively small move.
The Vietnamese and Philippine governments wish they could do more to blunt the southward creep of Chinese maritime power but their general staffs, if not members of their legislatures, know that their armed forces are considerably outgunned.
Bản dịch: Đáp lại, đòn phản công của Hà Nội là việc bỏ phiếu của Quốc hội thông qua một đạo luật quản lý biên giới biển của Việt Nam nhưng không nêu cụ thể biên giới đó ở đâu – dường như là một hành động tương đối vửa phải.
Chính quyền Việt Nam và Philippines muốn làm nhiều hơn nữa để kềm chế đà tiến xuống phía nam của hải quân Trung Quốc, nhưng tổng tham mưu của hai nước nói trên, khác với những người dân trên đường phố, hay đa số thành viên của Quốc Hội hai nước, đều biết rằng lực lượng vũ trang của họ sẽ rất khó đối phó với quân lực Trung Quốc.
Nhận xét: “Against this” không phải là đáp lại, mà là “so với”. “comparative small move” là “một hành động tương đối yếu ớt” chứ sao lại dịch là “tương đối vừa phải” (nghĩa khác hẳn)
Trong bản gốc, không thể tìm đâu ra câu, hoặc ý, là “khác với những người dân trên đường phố, hay đa số thành viên của Quốc Hội”. Người dịch moi đâu ra câu này? Và còn dịch sai ý nữa.
Gợi ý sửa lại:
So với hành động này thì việc Quốc Hội Việt Nam thông qua một đạo luật quản lý biên giới biển của Việt Nam nhưng lại không nêu cụ thể biên giới đó ở đâu – dường như là một phản ứng tương đối yếu ớt.
Chính quyền Việt Nam và Philippines muốn làm nhiều hơn nữa để kềm chế đà tiến xuống phía nam của hải quân Trung Quốc, nhưng nếu không phải là các thành viên Quốc Hội thì tổng tham mưu của hai nước nói trên cũng biết rằng lực lượng vũ trang của họ sẽ rất khó đối phó với quân lực Trung Quốc.
9. Bản gốc: After years of neglect, the Philippine armed forces are barely capable of maintaining domestic order, let alone deterring Chinese encroachment
Bản dịch: Sau nhiều năm xao lãng, lực lượng vũ trang Philippines gần như chỉ còn khả năng duy trì trật tự trong nước, chứ đừng nói tới việc ngăn chặn sự xâm lăng của Trung Quốc.
Nhận xét: “barely capable of maintaining domestic order” nghĩa là “hầu như không có khả năng duh trì trật tự trong nước”, khác hẳn với “gần như chỉ còn khả năng duy trì trật tự trong nước” như trong bản dịch.
Gợi ý sửa lại:
Sau nhiều năm xao lãng, lực lượng vũ trang Philippines đến việc duy trì trật tự trong nước còn hầu như không làm được, nói gì tới việc ngăn chặn sự xâm lăng của Trung Quốc.
10. Bản gốc: The American Congress, already wary of another open-ended military venture abroad, will demand palpable moderation of the Communist regime’s treatment of its internal critics, a quid pro quo that Hanoi simply will not concede.
Bản dịch: Quốc hội Mỹ – vốn dĩ lo ngại có thêm một vướng víu quân sự ở xa, không biết bao giờ mới kết thúc. Do đó, Quốc hội Mỹ sẽ đòi hỏi chính quyền Cộng sản phải có sự tiết chế rõ ràng trong cách hành xử với những nhân vật chỉ trích họ ở trong nước, một đòi hỏi có điều kiện mà đơn giản là Hà Nội sẽ không nhượng bộ.
Nhận xét: “Quốc hội Mỹ – vốn dĩ lo ngại có thêm một vướng víu quân sự ở xa, không biết bao giờ mới kết thúc.” rõ ràng là một câu CỤT. Vì người dịch không biết ngắt ý của bản gốc cho phù hợp. Hậu quả là ở ngay câu sau lại lặp cụm từ “Quốc hội Mỹ”, chưa kể phải thêm từ “vì vậy”. Câu lủng củng như vậy mà gọi là đã qua hiệu đính, biên tập sao?
Gợi ý sửa lại:
Quốc hội Mỹ – vốn dĩ lo ngại có thêm một vướng víu quân sự ở nước ngoài không biết bao giờ mới kết thúc, sẽ đòi hỏi chính quyền Cộng sản phải có sự tiết chế rõ ràng trong cách hành xử với những nhân vật chỉ trích họ ở trong nước, một đòi hỏi mà đơn giản là Hà Nội sẽ không nhượng bộ.
11. Bản gốc: In short, last week the odds against effective action by ASEAN to ward off South China Sea clashes and perhaps to foster real problem-solving by the feuding claimants just got a lot longer.
Bản dịch: Tóm lại, tuần qua, hy vọng đã thu hẹp nhiều về việc tổ chức ASEAN có thể đối phó với nguy cơ xung đột trên Biển Đông và có lẽ còn nhằm nuôi dưỡng các giải pháp thực sự cho các bên thù địch.
Nhận xét: “ward off” là “ngăn chặn” chứ không phải là “đối phó” (khác hẳn nghĩa). Từ “tổ chức ASEAN” vừa thừa vừa lủng củng. Chỉ cần nói ASEAN là đủ. Các kết hợp từ (collocation) như “nuôi dưỡng các giải pháp” là cách nói rất xa lạ với tiếng Việt.
Gợi ý sửa lại:
Tóm lại, tuần qua, hy vọng về việc ASEAN có thể đưa ra những hành động hiệu quả để ngăn chặn nguy cơ xung đột trên Biển Đông và duy trì việc đàm phán giải quyết vấn đề giữa các bên thù địch, ngày càng bị thu hẹp/ngày càng xa vời.
12. Bản gốc: An obvious work-around would be for a subset of ASEAN members, the five or six that are most strongly opposed to the South China Sea’s incorporation into greater China, to come forward with their own initiative.
Bản dịch: Một giải pháp “đi đường vòng” sẽ là, hình thành một tập hợp con của ASEAN – gồm 5-6 nước thật sự lo ngại về nguy cơ Biển Đông bị sáp nhập vào nước Trung Hoa rộng lớn – để họ đưa ra các sáng kiến riêng của họ.
Nhận xét:
– “work-around” là “giải pháp tạm thời” chứ không phải “đi đường vòng” (vừa sai ý, vừa không thuận tai)
– Bản gốc không có, và cũng không cần, từ nào mang nghĩa “hình thành” cả.
– “most strongly opposed” không phải là “thật sự lo ngại” mà là “kịch liệt phản đối” (thái độ mạnh hơn nhiều lần)
Gợi ý sửa lại: Một giải pháp tạm thời là để cho một bộ phận của ASEAN, tức 5-6 nước phản đối mạnh mẽ nhất việc biến Biển Đông thành phần mở rộng của Trung Quốc, đưa ra các sáng kiến riêng của họ.
13. Bản gốc: …, they would be able to present a united front to China on this crucial point: the only acceptable basis for maritime claims in the South China Sea is international law.
Bản dịch: … họ sẽ có khả năng tạo thành một mặt trận đoàn kết trước Trung Quốc vào thời điểm quyết định này: Cơ sở duy nhất sẽ cho phép xử lý các yêu sách biển đảo trên Biển Đông là luật quốc tế.
Nhận xét:
– “this crucial point” cả về nghĩa gốc lẫn nghĩa trong ngữ cảnh đều không thể là “thời điểm quyết định”. Nó đơn giản có nghĩa là “điểm mấu chốt”. Câu ngay phía sau chứng minh điều này. Chẳng liên quan gì đến thời gian cả.
– “Cơ sở duy nhất sẽ cho phép xử lý các yêu sách biển đảo” là một cách dịch vừa thiếu vừa thừa. Cái từ quan trọng trong bản gốc là “acceptable” thì không dịch, lại đi thêm “cho phép xử lý các yêu sách” vào, trong khi bản gốc không có.
Gợi ý sửa lại: “… họ sẽ có khả năng tạo thành một mặt trận đoàn kết trước Trung Quốc ở một điểm mấu chốt: Các tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông chỉ có thể dựa vào một căn cứ duy nhất là luật quốc tế” hoặc “Luật quốc tế là căn cứ duy nhất chấp nhận được/có thể dựa vào để đưa ra tuyên bố chủ quyền trên Biển Đông”
14. Bản gốc: So far, Malaysia and Brunei seem to have allowed themselves to imagine that China will be satiated once it has drunk its fill of the waters offshore Vietnam and the Philippines.
Bản dịch: Cho đến nay, Malaysia (và Brunei) dường như vẫn cho phép mình tưởng bở rằng Trung Quốc sẽ thỏa mãn, một khi Bắc Kinh đã xơi no phần biển ngoài khơi Việt Nam và Philippines!
Nhận xét: Người dịch cho Brunei vào ngoặc đơn một cách tuỳ tiện, và thêm từ “Bắc Kinh” vào một cách rườm rà.
Gợi ý sửa lại: Lâu nay, Malaysia và Brunei dường như vẫn ngầm hy vọng rằng một khi đã xơi no phần biển ngoài khơi Việt Nam và Philippines, Trung Quốc sẽ thỏa mãn.
15. Bản gốc: Conversely, if the ASEAN states with most at stake can forge a common position anchored in principles of international law, they will have a far more compelling claim to support by others – once again, most notably, by the US.
Bản dịch: Ngược lại, nếu những nước ASEAN có lợi ích liên quan nhiều nhất có thể xúc tiến một lập trường chung gắn chặt với các nguyên tắc trong luật quốc tế, thì họ sẽ có một yêu sách mà những nước khác thấy muốn ủng hộ hơn nhiều – một lần nữa, gương mặt đáng chú ý nhất trong những nước khác đó là Mỹ.
Nhận xét:
– “a far more compelling claim to support by others” tôi nghĩ không phải là “yêu sách mà những nước khác thấy muốn ủng hộ hơn nhiều” mà là “có lý lẽ thuyết phục hơn nhiều để kêu gọi sự ủng hộ của các nước khác”,
– chỉ để dịch một từ notably mà phải dùng cả cụm “gương mặt đáng chú ý nhất trong những nước khác” thì quá rườm rà mà cũng không sát nghĩa. Chỉ nên dịch là “đáng chú ý nhất”.
Gợi ý sửa lại: Ngược lại, nếu những nước ASEAN có lợi ích liên quan nhiều nhất có thể xúc tiến một lập trường chung gắn chặt với các nguyên tắc trong luật quốc tế, thì họ sẽ có lý lẽ thuyết phục hơn nhiều để kêu gọi sự ủng hộ của các nước khác, trong đó đáng chú ý nhất, lại là Hoa Kỳ.
Còn nhiều lỗi nhỏ khác, ví dụ như việc lặp đi lặp lại không biết bao nhiêu lần từ “gần đây” (nhiều khi chỉ trong ngay 2 câu sát nhau), hoặc dịch thiếu như ở đoạn “tạo khả năng đánh chặn đáng tin cậy (chống lại Trung Quốc)”, hay dịch thừa, như đoạn “to restore balance” dịch thành “để tạo thế cân bằng ở một mức độ nào đó”, v.v. mà tôi không có thời gian nêu thêm ra ở đây. Thiết nghĩ, chỉ cần những phần phân tích ở trên là đã đủ khẳng định đây là một bản dịch xoàng.
Tóm lại, về những lỗi dùng từ (word choice) không phù hợp, có thể vì người dịch là một người đã xa Việt Nam quá lâu nên không cập nhật được những biến đổi trong ngôn ngữ. Điều đó có thể thông cảm được, và thâm chí còn cần tranh luận, nhưng còn những lỗi về dịch thừa, thiếu, sai như đã nói ở trên thì nhất quyết là do ẩu hoặc non về ngôn ngữ.
BS: Cám ơn bác đã rất công phu góp ý cho bản dịch. BS đã chuyển nội dung đó cho người dịch và người hiệu đính/viết bài.
Không có điều kiện đọc và trao đổi với bác, chỉ lướt qua một chỗ thấy bác sửa không ổn, nó thô và dễ bị hiểu lầm so với phần dịch trước: bản dịch:
“chuyển sang đọc một chuyện gì khác”, bác sửa: “di chuột sang một câu chuyện khác”. Ngoài ra, có nhiều đoạn bác sửa “lợn lành thành lợn què”, ngay như câu số 1, từ “refrain” bị bác quên mất. Hy vọng bác ráng xem lại.
———–
BTV: Cám ơn bác Nguyen. Làm việc với ông Brown về nhiều bản dịch từ trước tới nay, được biết, bản tiếng Anh ông ấy viết cho độc giả tiếng Anh, riêng bản dịch tiếng Việt, mặc dù dịch từ nội dung của bản tiếng Anh, nhưng có 1 số từ thêm vào để làm rõ nghĩa, cũng như ý của các câu trong bài tiếng Anh, do độc giả nhắm tới là người Việt. Vả lại, dịch là chuyển ngữ, chuyển tải ý, nội dung của người viết, bác dịch từng chữ, nên bác cho là sai thì phải rồi.
## Nguyen said
@Basam: Chỗ này Lợn của tôi không què đâu bác. Tôi không hề quên từ REFRAIN, bởi nghĩa của nó đã được thể hiện trong từ TRÁNH mà tôi dịch. Ví dụ đi máy bay, khi gần hạ cánh, tiếp viên yêu cầu hành khách “REFRAIN from using the toilets”, tức là cố gắng tránh sử dụng buồng vệ sinh. Còn nếu muốn diễn đạt ý KIỀM CHẾ trong văn cảnh nói vê xung đột, người ta dùng RESTRAINT chứ không phải REFRAIN trông giông giống nó đâu, thưa bác! Ví dụ: “A 2002 agreement signed between ASEAN and China calls on all claimants to exercise restraint and stop new occupation in the disputed area.”
BS: Lại “què” nữa. “Nhận xét: – Không có chỗ nào trong bản gốc có cụm từ “tự kiềm chế, cố gắng” cả.” “Di chuột” ? Nói thêm: bác quá biết phản hồi của bác được hiện tự động, cũng như mọi phản hồi khác của độc giả, chỉ trừ nội dung nào có trên 2 đường link thì hệ thống tự chặn lại thôi. Vậy không hiểu sao bác lại phải viết “Hy vọng anh cho đăng comment của tôi” ?
## Nguyen said
Tôi đã nhấn gửi comment trên 1 lần thì không thấy hiện, nên mới phải mất công viết lại và thêm câu “Hy vọng anh cho đăng comment này của tôi” vì tôi nghĩ bác cần duyệt nó, vậy thôi. Còn cái từ DI CHUỘT với dấu chấm hỏi của bác là sao ạ?
BS: Bác thông cảm cho, vì chúng tôi quá bận nên khó có thể phúc đáp kỹ những phản hồi của độc giả. Trường hợp của bác, do bác góp ý nhiều, lại sai nhiều, liên quan tới cả CTV của trang, nên cố gắng trao đổi.
Lại nghĩ bác là người hiểu biết, nên chỉ một hai chữ cũng đủ hiểu. Nhiều điều không muốn nói ra hết, e làm độc giả như bác buồn. Viết ra vậy, bác tự hiểu, kể cả chữ “lại què nữa” cũng vậy. Cái “què” không phải chỉ ở câu chữ mình sửa, mà ở cả trình độ và tính cách.
Chính vậy, nên tôi nghĩ lại, sẽ khỏi cần BTV, người dịch, CTV trao đổi lại với bác. Trình độ Anh ngữ của tôi chỉ xách dép cho họ, mà liếc qua vài hàng bác góp ý, đã thấy và đủ để trao đổi.
Xin được chấm dứt ở đây. Một lần nữa cám ơn bác.
## Nguyen said
Có phải ý bác chê dịch “Di chuột” là THÔ, tôi thì không nghĩ vậy. Dịch như vậy là sát với từ gốc “mousing over” của ông David Brown, người mà theo tôi rất chú trọng cách dùng từ, và thực tế là dùng nhiều từ low-frequency. Tôi bảo lưu cách dịch đó. Bác có thể hỏi lại ông Brown.
## Lão Gia said
Anh ơi, dịch là chuyển tải ý nghĩa của câu. Anh dịch từng chữ như vậy làm sao có nghĩa được?
## Nguyen said
@Ba Sàm: Hy vọng anh cho đăng comment của tôi. Phần góp ý về bản dịch phía trên chỉ là phản ứng (có lẽ là một lần duy nhất) của tôi đối với chất lượng đáng nghi ngờ của nhiều bản dịch đã được đăng trên trang này. Hy vọng anh coi đây là một cử chỉ thiện chí và sẽ kỹ lưỡng hơn khi duyệt và đăng bài ở địa chỉ mạng được rất nhiều người tìm đọc này. Xin cảm ơn!
Nguyễn
BS: Cám ơn bác đã rất công phu góp ý cho bản dịch. BS đã chuyển nội dung đó cho người dịch và người hiệu đính/viết bài. Không có điều kiện đọc và trao đổi với bác, chỉ lướt qua một chỗ thấy bác sửa không ổn, nó thô và dễ bị hiểu lầm so với phần dịch trước: bản dịch: “chuyển sang đọc một chuyện gì khác”, bác sửa: “di chuột sang một câu chuyện khác”.
## mạnh hưng said
Tôi đồng ý 1 phần với bình luận của bác Chênh-” tiên trách kỷ hậu trách nhân:” ngay cả chủ tịch Hà nôi còn không cho biểu tình chống trung hoa thì campuchia phải chọn lựa khôn ngoan nhất thằng anh còn không dám chống thì 1 nước khiêm tốn với vài triệu dân thì làm sao dám cải lại trung hoa vả lại họ đa đảng còn người nầy người kia nhìn vào thì làm sao họ dám công khai nhất mực theo VN -nhưng nói gì thì nói tỏi rất căm phẩn vì cuộc chiến năm 79 tại KPC hơn 10 ngàn anh em đồng đội của tôi đả ngả xuống tại samrong-batambam-osamach-alongven-tarapengtao để cho đất nước KPC được sống lại như ngày hôm nay để cho thủ tướng nó đá vào đít mình-tôi nhớ tháng 12 1978 khi chúng tôi đón ông Hengxomrin về cứ tại lò gò samat nhìn ông như một hành khất- thế mà bât giờ cái gọi là thủ tướng của dân 29 ngày rưởi lại trắng trợn tát thẳng vào bạn bè mình quên luôn cả công ơn nuôi dưởng của nhân dân VN-nhưng ông ta sẻ phải trả giá đắt nếu tiếp tục theo trung quốc/hảy nhìn cây thốt nốt biểu tượng của đất nước chùa tháp cái lá của nó không đủ che cho cái thân cây
## hồ thơm said
ĐOÀN NAM SINH đã nói
Tác giả này mỉa mai rằng VN coi biển Đông là “biển lịch sử” chứng tỏ rằng các văn bản, bằng chứng về chủ quyền biển Đông của VN vẫn chưa tới đươc những nhà nghiên cứu hay sao ?
Mỉa mai là đúng vì Chính quyền VN đang há miệng mắc quai với công hàm pvđ, cộng thêm sự không minh bạch khi thừa hưởng quyền lợi và trách nhiệm của thực thể VNCH sau 1975, khi vẫn cố gân cổ nói rằng VN chỉ là 1 kể từ 2-9-1945, mà không thèm điếm xỉa hay phủ nhận (gọi là ngụy) kết quả thực tế của Hiệp định Geneve 7-1954. Bây giờ BCT cũng muốn phun ra cái xương mắc nghẹn nhưng lại đang cố đấm ăn xôi với 16 chữ và 4 t..ệ. Đã có đủ tư cách và tư thế để tuyên bố đàng hoàng đâu mà không bị mỉa mai hả bác?
## Hoàng Mỹ Linh said
Trong họa có phúc. Thất bại ra tuyên bố chung tại Campuchia vừa rồi đã khiến tất cả các nước trong khu vực Asean phải quan tâm về vấn đề biển Đông. Và hơn nữa nó cũng khiến nước Mỹ có cơ hội nhiều hơn can dự vào khu vực này. Như thế sẽ có thêm đối trọng với Trung quốc.
Điều cay đắng là Campuchia giờ đây đứng về phía Trung quốc hoàn toàn, uổng bao nhiêu công sức của Việt nam bấy nhiêu năm bồi đắp. Cái khó là chúng ta, trung quốc và cả Campuchia có thể được coi là cùng ý thức hệ thì giờ đây mâu thuẫn giữa các bên trở nên nóng bỏng hơn bao giờ hết. Không thể nóng nảy với Hunsen được, đành phải vuốt ve nó, để nó không trở thành kẻ tay sai mất ý chí (như Polpot) là thành công rồi.
Ngoại trưởng Indo đang thực hiện ngoại giao con thoi để thuyết phục các nước liên quan thống nhất về lập trường chung. Cái này rất tốt, nó thể hiện Indo là quốc gia lãnh đạo Asean đầy trách nhiệm, có thể tin tưởng được. Campuchia vì thế cũng không thể làm ngơ vì có thể sẽ bị lên án trực tiếp hơn nữa. Hy vọng các cuộc họp cuối năm nay của Asean sẽ giúp các bên có quan điểm gần nhau hơn.
Cá nhân tôi tin tưởng rằng, cuối năm nay khi bộ máy lãnh đạo mới của Trung quốc đi vào hoạt động thì biển Đông sẽ bớt nổi sóng hơn. Bởi hiện nay, các phe phái trong Đảng cộng sản đang chống phá nhau quyết liệt và nhóm nào cũng sử dụng chiêu bài lấn chiếm biển Đông để tranh thủ sự ủng hộ trong nước.
Mặt trận chống Trung quốc càng ngày càng nóng. Nhưng vừa hợp tác vừa đấu tranh với nhau vì ngoại trừ vấn đề biển Đông thì Trung quốc lại ủng hộ Việt nam về các mặt như Nhân quyền, chống đa đảng, bảo vệ chuyên chính vô sản,…he he.
Có lẽ chính trị là thế, người ta cứ quyết giữ lấy cái ghế quyền lực bất kể rằng cơ chế hiện nay khiến mọi quyết định trở nên kém linh hoạt như việc cấu kết đồng minh, tranh thủ sự ủng hộ của quốc tế, kêu gọi đầu tư, vũ trang cho quân đội,…cái nào cũng bị vướng mắc cả!!!!!!!
## tuấn said
Sáng kiến lập Asean con rất đáng chú ý.Ảnh hưởng bắc kinh lên khối Asean rất mạnh bạo,thô thiển nhưng thành công.Kam bị mua đứt cùng thất bại của Asem 45 là
minh chứng cho sự yếu đuối,thiếu kết dính của Asean.
Chỉ kết hợp các nước bị tổn thương biển đảo để tránh sự phá thối của nước bị China mua chuộc,diển hình là Kam.
Có kết hợp,tiếng nói chung,quyền lợi chung ắt có phối hợp quốc phòng.Chỉ biện pháp này cùng kết hợp với quốc tế mới gỡ được thế bí hiện nay.
Riêng VN,đòi hỏi dân chủ là chính đáng và duy nhất.Loại bỏ 1 nhà đương quyền tham nhũng hèn nhát,nịnh bợ hầu tạo dựng sức bật mới,là yếu tố quan trọng nhất
## ĐOÀN NAM SINH said
Tác giả này mỉa mai rằng VN coi biển Đông là “biển lịch sử” chứng tỏ rằng các văn bản, bằng chứng về chủ quyền biển Đông của VN vẫn chưa tới đươc những nhà nghiên cứu hay sao ?
## Mr.gia said
Các nhà nghiên cứu thử xem giải pháp: Quét sạch lũ bán nước và cướp nước, hảy để biển đông nhấn chìm bọn chúng
## mait said
Giai phap hay, co dieu kien Can nhung chua Du!
## RẮC RỐI TRÊN BIỂN Ở CHÂU Á: CÓ GIẢI PHÁP NÀO CHO KHỦNG HOẢNG Ở BIỂN ĐÔNG? « Tiếng Nói Dân Chủ said
[…] [i]rsis.edu.sg/publications/Perspective/RSIS1132012.pdf […]
## mait said
Bai nay rat sat thuc te, rat hay, neu ro khua cuc Tham va nguy hiem tren bDong! Cac nuoc ASEAN thi nho, ngheo, dai dot , chua doan ket, tham chi ngu ngo “oc qua nho” (Malaysia, Brunei), luoi nhac fong ve (Phi) nuoc den chan moi nhay! VN co kha hon ca nhung lai mat nhan quyen … Noi thang su thuc the nay ai thay dau, chan thi dung vao VIA HE nay nua = khong can keu ca vo van lam gi?
## doc gia said
Doc mai van toan nhung su kien cu lap di lap lai nham chan. Neu ko con bai nao moi thi tam dong cua nghi.
## Ha Le said
He he, nhận xét của bác Doc Gia đúng y chang như điều mà tác giả bài viết trên đã mường tượng: “Câu chuyện rất quen thuộc, và cả một loạt đòi hỏi thách thức của các bên đều quá phức tạp, đến mức độc giả rất có thể muốn chuyển sang đọc một chuyện gì khác.”
Tôi thì chỉ tiếc là không có đủ thời gian để “nghiêng kíu” hết tất cả những bài báo mà trang Ba Sàm đã điểm hàng ngày. Riêng vụ biển Đông thì nói thiệt, theo dõi tin tức mà lòng buồn và lo cho quê hương cho dân tộc mình quá đỗi. Cứ như đang ngồi trên đống lửa ý!
## Tin thứ Năm, 19-07-2012 « BA SÀM said
[…] 1148. Rắc rối trên biển ở châu Á: Có giải pháp nào cho khủng hoảng trên Biển&… […]

Server: nginx

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca


text:
Amazilia fimbriata
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Amazilia fimbriata là một loài chim trong họ Trochilidae.[2]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ BirdLife International (2012). “Amazilia fimbriata”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013.
- ^ Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012). “The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

markdown:
*Amazilia fimbriata*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Amazilia fimbriata
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Aves](/wiki/Chim) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Apodiformes](/wiki/B%E1%BB%99_Y%E1%BA%BFn) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Trochilidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chim_ru%E1%BB%93i) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Amazilia](/wiki/Amazilia) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. fimbriata** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Amazilia fimbriata* [Gmelin](/w/index.php?title=Johann_Friedrich_Gmelin&action=edit&redlink=1), [1788](/wiki/1788) ![ Amazilia fimbriata map.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Amazilia_fimbriata_map.svg/280px-Amazilia_fimbriata_map.svg.png)
![ Amazilia fimbriata map.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Amazilia_fimbriata_map.svg/280px-Amazilia_fimbriata_map.svg.png)
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Polyerata fimbriata* * là một loài Amazilia fimbriata* [chim](/wiki/Chim)trong họ [Trochilidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Chim_ru%E1%BB%93i). [[2]](#cite_note-2)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Amazilia_fimbriata&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Amazilia_fimbriata&action=edit§ion=1)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Amazilia_fimbriata&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Amazilia_fimbriata&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [BirdLife International](/wiki/BirdLife_International)(2012). [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/22687534). *Amazilia fimbriata*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2013. **Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson (2012).** [^](#cite_ref-2) [“The eBird/Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.”](http://www.birds.cornell.edu/clementschecklist/downloadable-clements-checklist). Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2012.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1067 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Bất khả kháng
Bất khả kháng hay điều kiện bất khả kháng (từ tiếng Pháp: force majeure để chỉ "hiệu lực/sức mạnh lớn hơn") là một điều khoản phổ biến trong các hợp đồng, về cơ bản để giải phóng một hay các bên ra khỏi các trách nhiệm pháp lý hay các bổn phận khi các sự kiện hay tình huống bất thường ngoài tầm kiểm soát của các bên, như chiến tranh, đình công, nổi loạn, tội phạm, thiên tai (như lũ lụt, động đất, phun trào núi lửa), địch họa v.v xảy ra, và việc đó ngăn cản một hay các bên của hợp đồng trong việc hoàn thành bổn phận và nghĩa vụ của mình theo hợp đồng. Tuy nhiên, bất khả kháng không nhằm mục tiêu bào chữa cho các sơ suất hay hành vi phi pháp của các bên, chẳng hạn như việc không thực hiện nghĩa vụ là do các hậu quả thông thường và tự nhiên của các sức mạnh bên ngoài (ví dụ một trận mưa đã được dự báo làm ngừng một sự kiện diễn ra ngoài trời), hay khi các hoàn cảnh can thiệp vào việc thực thi hợp đồng đã được dự tính một cách rõ ràng.
Các hợp đồng có giới hạn về thời gian và các hợp đồng nhạy cảm khác có thể được thảo ra để hạn chế sự che chở của điều khoản này khi một hay các bên không thực hiện các bước hợp lý (hay cảnh báo rõ ràng) để ngăn chặn hay hạn chế các tác động của sự can thiệp từ bên ngoài, kể cả khi nó có thể xảy ra lẫn cả khi nó xảy ra trên thực tế. Cũng cần lưu ý rằng bất khả kháng có thể có hiệu lực để bỏ qua một phần hay toàn bộ các bổn phận của một hay các bên. Ví dụ, một cuộc đình công có thể ngăn cản việc giao hàng đúng hạn, nhưng nó không thể ngăn cản việc thanh toán đúng hạn cho các hàng hóa đã giao. Tương tự, việc mất điện trên diện rộng có thể không là lý do bất khả kháng nếu như hợp đồng có điều khoản về nguồn điện dự phòng hay các kế hoạch ứng phó với các sự kiện bất ngờ để đảm bảo cho sự liên tục của công việc.
Tầm quan trọng của điều khoản bất khả kháng trong hợp đồng, cụ thể là trong các hợp đồng với độ dài thời gian nào đó, không thể được diễn giải như là sự làm giảm nhẹ trách nhiệm của một hay các bên theo hợp đồng (hay tạm thời ngưng các bổn phận đó). Một sự kiện hay hoàn cảnh nào đó mà có thể coi là bất khả kháng thì đều có thể là nguồn của nhiều tranh cãi trong đàm phán hợp đồng và một bên nói chung có thể chống lại bất kỳ ý định nào của (các) bên kia trong việc thêm vào một điều gì đó mà nó có thể, về cơ bản, là rủi ro của bên đó. Ví dụ trong một thỏa thuận cung cấp than, một công ty khai thác mỏ có thể yêu cầu để "rủi ro địa chất" được thêm vào như là sự kiện bất khả kháng, tuy nhiên công ty khai thác mỏ này nên và cần phải thực hiện khảo sát, phân tích trên diện rộng các dự phòng về mặt địa chất tại khu vực khai thác than và thậm chí là không nên đàm phán về hợp đồng cung cấp than nếu như công ty này không thể nắm rõ các rủi ro mà chúng có thể là hạn chế về mặt địa chất trong việc cung cấp than của họ từ lúc này sang lúc khác. Kết quả của công việc đàm phán như vậy, tất nhiên là phụ thuộc vào khả năng thương lượng tương đối của các bên và vì thế có những trường hợp khi điều khoản bất khả kháng có thể được một hay các bên sử dụng một cách có hiệu quả nhằm thoát khỏi các trách nhiệm pháp lý đối với việc thi hành không tốt các nội dung của hợp đồng.
Trong luật quốc tế, bất khả kháng được hiểu như là sức mạnh không thể chống lại được hay sự kiện không thể biết trước, ngoài tầm kiểm soát của quốc gia và làm cho nhà nước này về mặt vật chất là không thể hoàn thành bổn phận quốc tế của mình. Bất khả kháng ngăn ngừa một hành động quốc tế khỏi bị coi là bất hợp pháp mà nếu khác đi thì nó có thể là như vậy.
Ví dụ[sửa | sửa mã nguồn]
Dưới đây là một ví dụ về điều khoản bất khả kháng có thể được thấy trong một hợp đồng nào đó.
- "Không bên nào phải chịu trách nhiệm cho việc không thực hiện các nghĩa vụ của mình trong hợp đồng khi nguyên nhân của việc không thực hiện đó xuất phát từ kết quả của thiên tai (bao gồm hỏa hoạn, lũ lụt, động đất, bão tố hay các thảm họa tự nhiên khác), địch họa, chiến tranh, bom mìn còn sót lại sau chiến tranh, hành động của kẻ thù nước ngoài, thù nghịch (có tuyên bố chiến tranh hay không), nội chiến, nổi loạn, cách mạng, khởi nghĩa, sức mạnh quân sự hay tiếm nghịch hoặc sung công, các hoạt động khủng bố, quốc hữu hóa, sự trừng phạt của chính quyền, bao vây, cấm vận, tranh chấp lao động, bãi công, gián đoạn hoặc hỏng hóc của hệ thống điện [hoặc dịch vụ điện thoại], và không có bên nào có quyền chấm dứt thỏa thuận này theo điều abc (chấm dứt hợp đồng) trong những hoàn cảnh như vậy."
- "Bất kỳ bên nào đưa ra khẳng định bất khả kháng như là lý do để biện minh sẽ có trách nhiệm chứng minh rằng các biện pháp hợp lý đã được thực hiện (tùy theo hoàn cảnh) để giảm thiểu sự chậm trễ hay các tổn thất phát sinh ra từ các sự kiện có thể dự đoán trước, rằng tất cả các bổn phận không thể được miễn trách nhiệm đã được thực thi đầy đủ, và bên kia đã được thông báo kịp thời về sự kiện có thể xảy ra hay sự kiện xảy ra trên thực tế và chúng là có thể biện minh cho khẳng định như vậy, sao các cảnh báo thận trọng khác có thể được coi là có."

markdown:
# Bất khả kháng
**Bất khả kháng** hay **điều kiện bất khả kháng** (từ [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p): * để chỉ "hiệu lực/sức mạnh lớn hơn") là một điều khoản phổ biến trong các force majeure* [hợp đồng](/wiki/H%E1%BB%A3p_%C4%91%E1%BB%93ng), về cơ bản để giải phóng một hay các bên ra khỏi các [trách nhiệm pháp lý](/w/index.php?title=Tr%C3%A1ch_nhi%E1%BB%87m_ph%C3%A1p_l%C3%BD&action=edit&redlink=1)hay các bổn phận khi các sự kiện hay tình huống bất thường ngoài tầm kiểm soát của các bên, như [chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh), [đình công](/wiki/%C4%90%C3%ACnh_c%C3%B4ng), [nổi loạn](/wiki/N%E1%BB%95i_lo%E1%BA%A1n), [tội phạm](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c), [thiên tai](/wiki/Thi%C3%AAn_tai)(như [lũ lụt](/wiki/L%E1%BB%A5t), [động đất](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t), phun trào [núi lửa](/wiki/N%C3%BAi_l%E1%BB%ADa)), [địch họa](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bch_h%E1%BB%8Da&action=edit&redlink=1)v.v xảy ra, và việc đó ngăn cản một hay các bên của hợp đồng trong việc hoàn thành bổn phận và nghĩa vụ của mình theo hợp đồng. Tuy nhiên, bất khả kháng không nhằm mục tiêu bào chữa cho các [sơ suất](/w/index.php?title=S%C6%A1_su%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)hay [hành vi phi pháp](/w/index.php?title=H%C3%A0nh_vi_phi_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1)của các bên, chẳng hạn như việc không thực hiện nghĩa vụ là do các hậu quả thông thường và tự nhiên của các sức mạnh bên ngoài (ví dụ một trận mưa đã được dự báo làm ngừng một sự kiện diễn ra ngoài trời), hay khi các hoàn cảnh can thiệp vào việc thực thi hợp đồng đã được dự tính một cách rõ ràng.
Các hợp đồng có giới hạn về thời gian và các hợp đồng nhạy cảm khác có thể được thảo ra để hạn chế sự che chở của điều khoản này khi một hay các bên không thực hiện các bước hợp lý (hay cảnh báo rõ ràng) để ngăn chặn hay hạn chế các
*tác động* của sự can thiệp từ bên ngoài, kể cả khi nó có thể xảy ra lẫn cả khi nó xảy ra trên thực tế. Cũng cần lưu ý rằng *bất khả kháng* có thể có hiệu lực để bỏ qua một phần hay toàn bộ các bổn phận của một hay các bên. Ví dụ, một cuộc đình công có thể ngăn cản việc giao hàng đúng hạn, nhưng nó không thể ngăn cản việc thanh toán đúng hạn cho các hàng hóa đã giao. Tương tự, việc mất điện trên diện rộng có thể không là lý do *bất khả kháng* nếu như hợp đồng có điều khoản về nguồn điện dự phòng hay các kế hoạch ứng phó với các sự kiện bất ngờ để đảm bảo cho sự liên tục của công việc.
Tầm quan trọng của điều khoản bất khả kháng trong hợp đồng, cụ thể là trong các hợp đồng với độ dài thời gian nào đó, không thể được diễn giải như là sự làm giảm nhẹ trách nhiệm của một hay các bên theo hợp đồng (hay tạm thời ngưng các bổn phận đó). Một sự kiện hay hoàn cảnh nào đó mà có thể coi là bất khả kháng thì đều có thể là nguồn của nhiều tranh cãi trong đàm phán hợp đồng và một bên nói chung có thể chống lại bất kỳ ý định nào của (các) bên kia trong việc thêm vào một điều gì đó mà nó có thể, về cơ bản, là rủi ro của bên đó. Ví dụ trong một thỏa thuận cung cấp
[than](/wiki/Than_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), một công ty khai thác mỏ có thể yêu cầu để "rủi ro [địa chất](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%8Dc)" được thêm vào như là sự kiện bất khả kháng, tuy nhiên công ty khai thác mỏ này nên và cần phải thực hiện khảo sát, phân tích trên diện rộng các dự phòng về mặt địa chất tại khu vực khai thác than và thậm chí là không nên đàm phán về hợp đồng cung cấp than nếu như công ty này không thể nắm rõ các rủi ro mà chúng có thể là hạn chế về mặt địa chất trong việc cung cấp than của họ từ lúc này sang lúc khác. Kết quả của công việc đàm phán như vậy, tất nhiên là phụ thuộc vào khả năng thương lượng tương đối của các bên và vì thế có những trường hợp khi điều khoản bất khả kháng có thể được một hay các bên sử dụng một cách có hiệu quả nhằm thoát khỏi các trách nhiệm pháp lý đối với việc thi hành không tốt các nội dung của hợp đồng.
Trong luật quốc tế, bất khả kháng được hiểu như là sức mạnh không thể chống lại được hay sự kiện không thể biết trước, ngoài tầm kiểm soát của quốc gia và làm cho nhà nước này về mặt vật chất là không thể hoàn thành bổn phận quốc tế của mình.
*Bất khả kháng* ngăn ngừa một hành động quốc tế khỏi bị coi là bất hợp pháp mà nếu khác đi thì nó có thể là như vậy.
## Ví dụ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A5t_kh%E1%BA%A3_kh%C3%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A5t_kh%E1%BA%A3_kh%C3%A1ng&action=edit§ion=1)]
Dưới đây là một ví dụ về điều khoản bất khả kháng có thể được thấy trong một hợp đồng nào đó.
- "Không bên nào phải chịu trách nhiệm cho việc không thực hiện các nghĩa vụ của mình trong hợp đồng khi nguyên nhân của việc không thực hiện đó xuất phát từ kết quả của thiên tai (bao gồm hỏa hoạn, lũ lụt, động đất, bão tố hay các thảm họa tự nhiên khác), địch họa, chiến tranh, bom mìn còn sót lại sau chiến tranh, hành động của kẻ thù nước ngoài, thù nghịch (có tuyên bố chiến tranh hay không), nội chiến, nổi loạn, cách mạng, khởi nghĩa, sức mạnh quân sự hay tiếm nghịch hoặc sung công, các hoạt động khủng bố, quốc hữu hóa, sự trừng phạt của chính quyền, bao vây, cấm vận, tranh chấp lao động, bãi công, gián đoạn hoặc hỏng hóc của hệ thống điện [hoặc dịch vụ điện thoại], và không có bên nào có quyền chấm dứt thỏa thuận này theo điều abc (chấm dứt hợp đồng) trong những hoàn cảnh như vậy."
- "Bất kỳ bên nào đưa ra khẳng định bất khả kháng như là lý do để biện minh sẽ có trách nhiệm chứng minh rằng các biện pháp hợp lý đã được thực hiện (tùy theo hoàn cảnh) để giảm thiểu sự chậm trễ hay các tổn thất phát sinh ra từ các sự kiện có thể dự đoán trước, rằng tất cả các bổn phận không thể được miễn trách nhiệm đã được thực thi đầy đủ, và bên kia đã được thông báo kịp thời về sự kiện có thể xảy ra hay sự kiện xảy ra trên thực tế và chúng là có thể biện minh cho khẳng định như vậy, sao các cảnh báo thận trọng khác có thể được coi là có."

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1067 frontend miss (0)