text:
Lạc đà Alpaca
Alpaca (tên khoa học Vicugna pacos) là một loài động vật được thuần hóa thuộc họ Lạc đà Nam Mỹ. Alpaca có vẻ bề ngoài gần giống một con llama (lạc đà không bướu) nhỏ. Có hai giống loài alpaca: alpaca Suri và alpaca Huacaya. Alpaca sống theo đàn, chúng kiếm ăn ở dãy núi cao Andes, phía nam Peru, Ecuador và ở phía bắc Chile ở độ cao từ 3.500m đến 5.000m.
Alpaca nhỏ hơn llama nhiều và không giống như llama, chúng không dùng để thồ hàng mà là loài cung cấp lông. Lông alpaca, rất giống với len, được sử dụng để làm các sản phẩm đan, dệt. Những sản phẩm này bao gồm mềm, áo khoác, nón, găng tay, khăn choàng và các sản phẩm đa dạng khác.Các sợi lông này có nhiều màu sắc tự nhiên tùy vùng mà alpaca sinh sống như 52 màu ở Peru, 12 màu ở Úc và 16 màu ở Mĩ.
Trong ngành công nghiệp vải, khi nhắc đến "alpaca" mọi người đều hiểu là "alpaca của Peru" và hơn thế nữa là nói đến lông của loài vật này. Trong thương mại, có sự phân biệt rất rõ giữa lông của alpaca và các loài khác như dê, cừu… Một con alpaca trưởng thành trung bình cao khoảng 81–99 cm, nặng khoảng 48–84 kg
Mục lục
Giới thiệu chung[sửa | sửa mã nguồn]
Alpaca được thuần dưỡng từ ngàn năm trước. Người Moche ở phía bắc Peru thường sử dụng hình ảnh alpaca trong các tác phẩm nghệ thuật của họ. Hiện nay, chưa có dấu tích của alpaca hoang dã. Alpaca nhỏ hơn các loài lạc đà khác. Cùng với lạc đà và llama, alpaca cùng thuộc họ lạc đà. Trong tất cả các loài lạc đà, thì alpaca là loài có giá trị nhất vì lông của chúng mịn, chắc và ấm áp. Alpaca quá nhỏ để làm một con vật thồ hàng. Thay vào đó chúng được nuôi để cho thịt và lông. Thịt alpaca đã từng được người Nam Mỹ là loại thịt giàu dinh dưỡng. Do giá trị của chúng trên thị trường, nên việc săn bắt trái phép alpaca đã trở thành một vấn nạn lớn.
Cách ứng xử[sửa | sửa mã nguồn]
Alpaca là loài bầy đàn sống trong gia đình gồm một con đực, những con cái và con của chúng. Alpaca cảnh báo cả đàn về kẻ ngoại lai bằng kêu lớn, đầy sắc lạnh như tiếng lừa kêu. Đàn có thể tấn công kẻ thù nhỏ bằng chân trước như đá hay đạp.
Phun nước miếng[sửa | sửa mã nguồn]
Không phải tất cả đều làm vậy nhưng chúng đếu có khả năng này. "phun nước miếng" là điều không hay ho, thường thì cuống họng chúng chỉ có không khí và một ít nước miếng, nhưng là loài nhai lại chúng hay đưa các thức ăn (thường là cỏ xanh) lên miệng để nhai và có thể nhắm bắn chất nhầy nhụa này vào đối phương. Chúng rất ít khi phun vào nhau nhưng thỉnh thoảng chúng vẫn phun nước miếng vào con người. Đối với alpaca, phun nước miếng còn được coi là kết quả của sự "hôi miệng". Mùi này do axit ở dạ dày và các thức ăn gây nên khi chúng đi qua đường miệng
Sự tương tác vật lí[sửa | sửa mã nguồn]
Hầu hết alpaca đều không thích bị cầm nắm. Một số thì chấp nhận sự vỗ về âu yếm mặc dù chúng không thích bị người khác sờ vào chân, bắp chân và đặc biệt là bụng và mông.
Vệ sinh[sửa | sửa mã nguồn]
Alpaca thường sử dụng chung "một cái nhà cầu công cộng". Nơi mà chúng không bị ai nhìn thấy. Thông thường, con đực gọn gàng hơn con cái, chúng đứng thẳng hàng và tống mọi thứ ra một lần một. Khi một con cái tiến đến " nhà cầu" và bắt đầu đi ngoài thì cả đàn cũng làm theo.
Tiếng kêu[sửa | sửa mã nguồn]
Alpaca có rất nhiều tiếng kêu. Khi gặp nguy hiểm, chúng phát ra âm thanh cao, lớn, đầy vẻ sợ hãi. Khi thể hiện sự thân thiện cũng như phục tùng, chúng phát ra tiếng "cluck", "click" thông đầu lưỡi hoặc mũi.
Hầu hết alpaca thường tạo các âm thanh nghe như "hummmmmm". Âm thanh này tạo sự thoải mái cho mũi của chúng, để cho đồng loại biết chúng đang có mặt và rất hài lòng. Ngoài ra, "hummmmm" còn chứa đựng nhiều ý nghĩa khác. Khi các con đực đánh nhau, chúng phát ra các âm thanh cao như tiếng chim, điều này có ý nghĩa như đe dọa đối phương.
Sinh sản[sửa | sửa mã nguồn]
Alpaca cái rất mắn đẻ, chúng đều có thể mang thai chỉ sau một lần giao cấu nhưng cũng có một số ít trường hợp chúng thể thụ thai. Việc thụ tinh nhân tạo thì rất khó thực hiện nhưng cũng đạt được nhiều thành tựu. Alpaca được tạo ra từ thụ tinh nhân tạo tương đối giống với alpaca con bình thường. Alpaca đực sẵn sàng tiến hành giao phối lần đầu tiên trong khoảng từ 1- 3 tuổi. Còn với con cái thì chúng hoàn toàn trưởng thành (về cả thể chất lẫn tinh thần) vào khoảng 12-24 tháng. Không nên cho con cái thụ thai trước khi trưởng thành, điều này có thể dẫn đến nhiễm trùng tử cung. Do độ tuổi trưởng thành của alpaca cái khá rộng tùy theo từng cá thể nên người nuôi dưỡng alpaca chưa có kinh nghiệm nên đợi đến ít nhất là khi alpaca cái đã được 18 tháng rồi mối cho giao phối.
Khoảng thời gian mang thai của alpaca kéo dài 15-345 ngày và thường thì chúng chỉ sinh ra một alpaca con. Sinh đôi thì rất hiếm chỉ khoảng 1/1000 ca. Sau khi sinh con, con cái có thể giao phối lại sau 2 tuần. Alpaca con có thể dứt sữa khi đã 6 tháng tuổi, nặng khoảng 28 kg dưới sự giám sát của người chăm sóc. Nhưng một số người lại thích cho alpaca mẹ quyết định khi nào nên dứt sữa con mình, tùy theo khối lượng cũng như sự trưởng thành của đứa con. Alpaca có thể sống đến 20 tuổi
Chế độ ăn[sửa | sửa mã nguồn]
Alpaca cần ít thức ăn hơn các loài khác ở cùng lứa tuổi. Chúng thường ăn rơm rạ hoặc cỏ nhưng chúng cũng có thể ăn một vài loại cây khác và cũng là bình thường nếu cúng cố gắng nhai mọi thứ (như chai nhựa..). Hầu hết, người chủ luôn điều chỉnh thay đổi nơi ăn cỏ của chúng để cỏ có thể mọi lại. Alpaca có thể ăn cỏ thiên nhiên, tuy nhiên, các điền chủ vẫn cung cấp cỏ với rơm rạ có thêm protein. Để cung cấp selenium(Se), các điền chủ sẽ cho chúng ăn một lượng nhỏ mỗi ngày.
Bộ lông của alpaca[sửa | sửa mã nguồn]
Lông của alpaca là một loại tơ sợi tự nhiên mềm và đẹp. Tương đối giống với lông cừu, nhưng nó ấm hơn, ít chất dầu và ít tạo dị ứng hơn. Không có chất dầu, nó vẫn bị thấm nước. Lông alpaca mềm và hơi xa xỉ. Theo cấu trúc vật lí, lông alpaca có cấu trúc tương tự tóc, rất mềm, mịn và bóng. Các công đoạn chuẩn bị, quay tơ, dệt vải và hoàn thành giống với các công đoạn của việc sản xuất lông cừu. Lông alpaca còn chống được lửa và đáp áp được mọi tiêu chuẩn của US Consumer Product Safety Commission (Sản phẩm tiêu dùng của Mỹ).
Alpaca được cắt lông một lần trong năm vào mùa xuân. Sản phẩm thu được sau mỗi lần cắt/1con khoảng 5-10 pound (2.2-4.5 kg)
Giá cả[sửa | sửa mã nguồn]
Giá cả cho một con alpaca dao động từ 50đôla cho đến 500 000đô la cho những con đẹp nhất thế giới tùy thuộc vào tiền sử, màu sắc và giới tính của chúng. Theo như một nghiên cứu khoa học thì mặc dù giá cả, việc buôn bán alpaca chưa được chính thức ở các chợ bán hàng.
Các chủ đồn điền có thể nuôi 25 con alpaca/hecta, nếu họ có một khu vực riêng cho alpaca "đi ngoài" và giữ cho khu vực ăn cỏ luôn tách biệt với khu vực chất thải. Nhưng các tỉ lệ này ở mỗi nước mỗi khác tùy thuộc vào chất lượng cỏ có sẵn (ở nhiều sa mạc chỉ có thể nuôi từ 1-3 con trên nửa hecta vì sự thiếu thốn về nguồn thức ăn)
Cuộc sống[sửa | sửa mã nguồn]
Alpaca cần lượng thức ăn bằng khoảng 1-2% trọng lượng cơ thể mỗi ngày, vậy là tốn khoảng 27 kg cỏ/tháng/con. Khi tính toán chế độ ăn hợp lí cho alpaca, việc phân tích lượng nước và cỏ là rất quan trọng để quyết định lượng vitamin và khoáng cần cung cấp cho alpaca. Có hai cách cho bột khoáng vào cỏ để chúng ăn tự do hoặc là cho chúng ăn theo một tỉ lệ thích hợp. Dạ dày gồm 3 túi của alpaca cho phép việc tiêu hóa cực kì hiệu quả. Do không có các loại hạt trong phân nên phân alpaxa không cần phải ủ trước khi bón cho cây. Răng và móng cũng cần phải cắt mỗi 6-12 tháng
Giống như các loài nhai lại khác như cừu, trâu, bò,… alpaca có răng thấp ở hàm trên nên chúng không thể kéo cỏ ra khỏi đất được. Việc thay đổi nơi ăn cũng rất quan trọng vì alpaca có khuyng hướng tới chỗ cũ để ăn cỏ. Alpaca là loài cho lông nên chúng không bị giết để làm thịt cũng như cày cấy tr6en cánh đồng và lông của chúng đang là nguồn sản phẩm mới.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ 10th edition of Systema Naturae
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dữ liệu liên quan tới Vicugna pacos tại Wikispecies
- "Harvesting of textile animal fibres". UN Food and Agriculture Organization.
- Jump up^ "Alpaca color". Truy cập 2008-04-23.
- Jump up^ Physical characteristics of Alpacas
- Jump up^ Berrin, Katherine & Larco Museum. The Spirit of Ancient Peru:Treasures from the Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera. New York: Thames and Hudson, 1997.
- ^ Jump up to:a b Wheeler, Dr Jane; Miranda Kadwell; Matilde Fernandez; Helen F. Stanley; Ricardo Baldi; Raul Rosadio; Michael W. Bruford (December 2001). "Genetic analysis reveals the wild ancestors of the llama and the alpaca". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 268 (1485): 2575–2584.doi:10.1098/rspb.2001.1774. PMC 1088918. PMID 11749713. 0962-8452 (Paper) 1471-2954 (Online).
- Jump up^ "Microchips to guard Peruvian Alpacas". BBC News. ngày 30 tháng 3 năm 2005.
- Jump up^ International Alpaca Registry (IAR)
- Jump up^ World's Premier Alpaca Resource and Marketplace I love alpacas and I love alpaca.com - Alpacas for Sale 1 866 ALPACAS. Alpaca.com. Truy cập 2013-07-19.
- Jump up^ Retrieved ngày 18 tháng 5 năm 2010
- Jump up^ Alpaca digestive system. Owning-alpaca.com (2013-03-06). Truy cập 2013-07-19.
- Jump up^ Plants that are poisonous to alpacas
- Jump up^ Quiggle, Charlotte. "Alpaca: An Ancient Luxury." Interweave Knits Fall 2000: 74-76.
- Jump up^ Stoller, Debbie, Stitch 'N Bitch Crochet, New York: Workman, 2006, p. 18.
- Jump up^ http://www.alpacainfo.com/Fiber/info.asp
- Jump up^ "Snowmass Alpaca Sale 2006" (PDF). ngày 25 tháng 2 năm 2006. Archived from the original on ngày 3 tháng 2 năm 2007. Truy cập 2007-02-06.
- Jump up^ Tina L. Saitone; Richard J. Sexton (2005). "Alpaca Lies? Do Alpacas Represent the Latest Speculative Bubble in Agriculture?". University of California, Davis. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2010.

markdown:
# Lạc đà Alpaca
[Alpaca](/w/index.php?title=Alpaca&redirect=no))
|Alpaca|
|
|![]()
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Động vật](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Artiodactyla](/wiki/B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Camelidae](/wiki/H%E1%BB%8D_L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Vicugna](/wiki/Vicugna) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **V. pacos** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Vicugna pacos*
(
[Linnaeus](/wiki/Carl_von_Linn%C3%A9), [1758](/wiki/1758) ) [[1]](#cite_note-1) ![ Nơi phân bố loài alpaca](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Leefgebied_alpaca.JPG/200px-Leefgebied_alpaca.JPG)
**Alpaca** (tên khoa học *) là một loài động vật được Vicugna pacos* [thuần hóa](/wiki/Thu%E1%BA%A7n_h%C3%B3a)thuộc [họ Lạc đà](/wiki/H%E1%BB%8D_L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0) [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9). Alpaca có vẻ bề ngoài gần giống một con [llama](/wiki/L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_kh%C3%B4ng_b%C6%B0%E1%BB%9Bu)(lạc đà không bướu) nhỏ. Có hai giống loài alpaca: alpaca Suri và alpaca Huacaya. Alpaca sống theo đàn, chúng kiếm ăn ở dãy núi cao Andes, phía nam Peru, Ecuador và ở phía bắc Chile ở độ cao từ 3.500m đến 5.000m.
Alpaca nhỏ hơn
[llama](/wiki/Llama) nhiều và không giống như llama, chúng không dùng để thồ hàng mà là loài cung cấp lông. Lông alpaca, rất giống với len, được sử dụng để làm các sản phẩm đan, dệt. Những sản phẩm này bao gồm mềm, áo khoác, nón, găng tay, khăn choàng và các sản phẩm đa dạng khác.Các sợi lông này có nhiều màu sắc tự nhiên tùy vùng mà alpaca sinh sống như 52 màu ở Peru, 12 màu ở Úc và 16 màu ở Mĩ.
Trong ngành công nghiệp vải, khi nhắc đến "alpaca" mọi người đều hiểu là "alpaca của Peru" và hơn thế nữa là nói đến lông của loài vật này. Trong thương mại, có sự phân biệt rất rõ giữa lông của alpaca và các loài khác như dê, cừu… Một con alpaca trưởng thành trung bình cao khoảng 81–99 cm, nặng khoảng 48–84 kg
## Mục lục
## Giới thiệu chung[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=1)]
Alpaca được thuần dưỡng từ ngàn năm trước. Người Moche ở phía bắc Peru thường sử dụng hình ảnh alpaca trong các tác phẩm nghệ thuật của họ. Hiện nay, chưa có dấu tích của alpaca hoang dã. Alpaca nhỏ hơn các loài lạc đà khác. Cùng với lạc đà và llama, alpaca cùng thuộc họ lạc đà. Trong tất cả các loài lạc đà, thì alpaca là loài có giá trị nhất vì lông của chúng mịn, chắc và ấm áp. Alpaca quá nhỏ để làm một con vật thồ hàng. Thay vào đó chúng được nuôi để cho thịt và lông. Thịt alpaca đã từng được người Nam Mỹ là loại thịt giàu dinh dưỡng. Do giá trị của chúng trên thị trường, nên việc săn bắt trái phép alpaca đã trở thành một vấn nạn lớn.
## Cách ứng xử[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=2)]
Alpaca là loài bầy đàn sống trong gia đình gồm một con đực, những con cái và con của chúng. Alpaca cảnh báo cả đàn về kẻ ngoại lai bằng kêu lớn, đầy sắc lạnh như tiếng lừa kêu. Đàn có thể tấn công kẻ thù nhỏ bằng chân trước như đá hay đạp.
### Phun nước miếng[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=3)]
Không phải tất cả đều làm vậy nhưng chúng đếu có khả năng này. "phun nước miếng" là điều không hay ho, thường thì cuống họng chúng chỉ có không khí và một ít nước miếng, nhưng là loài nhai lại chúng hay đưa các thức ăn (thường là cỏ xanh) lên miệng để nhai và có thể nhắm bắn chất nhầy nhụa này vào đối phương. Chúng rất ít khi phun vào nhau nhưng thỉnh thoảng chúng vẫn phun nước miếng vào con người. Đối với alpaca, phun nước miếng còn được coi là kết quả của sự "hôi miệng". Mùi này do axit ở dạ dày và các thức ăn gây nên khi chúng đi qua đường miệng
### Sự tương tác vật lí[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=4)]
Hầu hết alpaca đều không thích bị cầm nắm. Một số thì chấp nhận sự vỗ về âu yếm mặc dù chúng không thích bị người khác sờ vào chân, bắp chân và đặc biệt là bụng và mông.
### Vệ sinh[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=5)]
Alpaca thường sử dụng chung "một cái nhà cầu công cộng". Nơi mà chúng không bị ai nhìn thấy. Thông thường, con đực gọn gàng hơn con cái, chúng đứng thẳng hàng và tống mọi thứ ra một lần một. Khi một con cái tiến đến " nhà cầu" và bắt đầu đi ngoài thì cả đàn cũng làm theo.
### Tiếng kêu[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=6)]
Alpaca có rất nhiều tiếng kêu. Khi gặp nguy hiểm, chúng phát ra âm thanh cao, lớn, đầy vẻ sợ hãi. Khi thể hiện sự thân thiện cũng như phục tùng, chúng phát ra tiếng "cluck", "click" thông đầu lưỡi hoặc mũi.
Hầu hết alpaca thường tạo các âm thanh nghe như "hummmmmm". Âm thanh này tạo sự thoải mái cho mũi của chúng, để cho đồng loại biết chúng đang có mặt và rất hài lòng. Ngoài ra, "hummmmm" còn chứa đựng nhiều ý nghĩa khác. Khi các con đực đánh nhau, chúng phát ra các âm thanh cao như tiếng chim, điều này có ý nghĩa như đe dọa đối phương.
### Sinh sản[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=7)]
Alpaca cái rất mắn đẻ, chúng đều có thể mang thai chỉ sau một lần giao cấu nhưng cũng có một số ít trường hợp chúng thể thụ thai. Việc thụ tinh nhân tạo thì rất khó thực hiện nhưng cũng đạt được nhiều thành tựu. Alpaca được tạo ra từ thụ tinh nhân tạo tương đối giống với alpaca con bình thường. Alpaca đực sẵn sàng tiến hành giao phối lần đầu tiên trong khoảng từ 1- 3 tuổi. Còn với con cái thì chúng hoàn toàn trưởng thành (về cả thể chất lẫn tinh thần) vào khoảng 12-24 tháng. Không nên cho con cái thụ thai trước khi trưởng thành, điều này có thể dẫn đến nhiễm trùng tử cung. Do độ tuổi trưởng thành của alpaca cái khá rộng tùy theo từng cá thể nên người nuôi dưỡng alpaca chưa có kinh nghiệm nên đợi đến ít nhất là khi alpaca cái đã được 18 tháng rồi mối cho giao phối.
Khoảng thời gian mang thai của alpaca kéo dài 15-345 ngày và thường thì chúng chỉ sinh ra một alpaca con. Sinh đôi thì rất hiếm chỉ khoảng 1/1000 ca. Sau khi sinh con, con cái có thể giao phối lại sau 2 tuần. Alpaca con có thể dứt sữa khi đã 6 tháng tuổi, nặng khoảng 28 kg dưới sự giám sát của người chăm sóc. Nhưng một số người lại thích cho alpaca mẹ quyết định khi nào nên dứt sữa con mình, tùy theo khối lượng cũng như sự trưởng thành của đứa con. Alpaca có thể sống đến 20 tuổi
## Chế độ ăn[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=8)]
Alpaca cần ít thức ăn hơn các loài khác ở cùng lứa tuổi. Chúng thường ăn rơm rạ hoặc cỏ nhưng chúng cũng có thể ăn một vài loại cây khác và cũng là bình thường nếu cúng cố gắng nhai mọi thứ (như chai nhựa..). Hầu hết, người chủ luôn điều chỉnh thay đổi nơi ăn cỏ của chúng để cỏ có thể mọi lại. Alpaca có thể ăn cỏ thiên nhiên, tuy nhiên, các điền chủ vẫn cung cấp cỏ với rơm rạ có thêm protein. Để cung cấp selenium(Se), các điền chủ sẽ cho chúng ăn một lượng nhỏ mỗi ngày.
## Bộ lông của alpaca[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=9)]
Lông của alpaca là một loại tơ sợi tự nhiên mềm và đẹp. Tương đối giống với lông cừu, nhưng nó ấm hơn, ít chất dầu và ít tạo dị ứng hơn. Không có chất dầu, nó vẫn bị thấm nước. Lông alpaca mềm và hơi xa xỉ. Theo cấu trúc vật lí, lông alpaca có cấu trúc tương tự tóc, rất mềm, mịn và bóng. Các công đoạn chuẩn bị, quay tơ, dệt vải và hoàn thành giống với các công đoạn của việc sản xuất lông cừu. Lông alpaca còn chống được lửa và đáp áp được mọi tiêu chuẩn của US Consumer Product Safety Commission (Sản phẩm tiêu dùng của Mỹ).
Alpaca được cắt lông một lần trong năm vào mùa xuân. Sản phẩm thu được sau mỗi lần cắt/1con khoảng 5-10 pound (2.2-4.5 kg)
## Giá cả[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=10)]
Giá cả cho một con alpaca dao động từ 50đôla cho đến 500 000đô la cho những con đẹp nhất thế giới tùy thuộc vào tiền sử, màu sắc và giới tính của chúng. Theo như một nghiên cứu khoa học thì mặc dù giá cả, việc buôn bán alpaca chưa được chính thức ở các chợ bán hàng.
Các chủ đồn điền có thể nuôi 25 con alpaca/hecta, nếu họ có một khu vực riêng cho alpaca "đi ngoài" và giữ cho khu vực ăn cỏ luôn tách biệt với khu vực chất thải. Nhưng các tỉ lệ này ở mỗi nước mỗi khác tùy thuộc vào chất lượng cỏ có sẵn (ở nhiều sa mạc chỉ có thể nuôi từ 1-3 con trên nửa hecta vì sự thiếu thốn về nguồn thức ăn)
## Cuộc sống[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=11)]
Alpaca cần lượng thức ăn bằng khoảng 1-2% trọng lượng cơ thể mỗi ngày, vậy là tốn khoảng 27 kg cỏ/tháng/con. Khi tính toán chế độ ăn hợp lí cho alpaca, việc phân tích lượng nước và cỏ là rất quan trọng để quyết định lượng vitamin và khoáng cần cung cấp cho alpaca. Có hai cách cho bột khoáng vào cỏ để chúng ăn tự do hoặc là cho chúng ăn theo một tỉ lệ thích hợp. Dạ dày gồm 3 túi của alpaca cho phép việc tiêu hóa cực kì hiệu quả. Do không có các loại hạt trong phân nên phân alpaxa không cần phải ủ trước khi bón cho cây. Răng và móng cũng cần phải cắt mỗi 6-12 tháng
Giống như các loài nhai lại khác như cừu, trâu, bò,… alpaca có răng thấp ở hàm trên nên chúng không thể kéo cỏ ra khỏi đất được. Việc thay đổi nơi ăn cũng rất quan trọng vì alpaca có khuyng hướng tới chỗ cũ để ăn cỏ. Alpaca là loài cho lông nên chúng không bị giết để làm thịt cũng như cày cấy tr6en cánh đồng và lông của chúng đang là nguồn sản phẩm mới.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=12)] **10th edition of Systema Naturae** [^](#cite_ref-1)
|Bài viết này cần thêm
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%E1%BA%A1c_%C4%91%C3%A0_Alpaca&action=edit§ion=13)]
Dữ liệu liên quan tới
[Vicugna pacos](//species.wikimedia.org/wiki/Vicugna_pacos)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
- "Harvesting of textile animal fibres". UN Food and Agriculture Organization.
**Jump up^**"Alpaca color". Truy cập 2008-04-23. **Jump up^**Physical characteristics of Alpacas **Jump up^**Berrin, Katherine & Larco Museum. *The Spirit of Ancient Peru:Treasures from the Museo Arqueológico Rafael Larco Herrera.*New York: Thames and Hudson, 1997.
- ^ Jump up to:
**a** Wheeler, Dr Jane; Miranda Kadwell; Matilde Fernandez; Helen F. Stanley; Ricardo Baldi; Raul Rosadio; Michael W. Bruford (December 2001). "Genetic analysis reveals the wild ancestors of the llama and the alpaca". **b** *Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences* **268**(1485): 2575–2584.doi:10.1098/rspb.2001.1774. PMC 1088918. [PMID 11749713](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11749713?dopt=Abstract). 0962-8452 (Paper) 1471-2954 (Online). **Jump up^**"Microchips to guard Peruvian Alpacas". BBC News. ngày 30 tháng 3 năm 2005. **Jump up^**International Alpaca Registry (IAR) **Jump up^**World's Premier Alpaca Resource and Marketplace I love alpacas and I love alpaca.com - Alpacas for Sale 1 866 ALPACAS. Alpaca.com. Truy cập 2013-07-19. **Jump up^**Retrieved ngày 18 tháng 5 năm 2010 **Jump up^**Alpaca digestive system. Owning-alpaca.com (2013-03-06). Truy cập 2013-07-19. **Jump up^**Plants that are poisonous to alpacas **Jump up^**Quiggle, Charlotte. "Alpaca: An Ancient Luxury." *Interweave Knits*Fall 2000: 74-76. **Jump up^**Stoller, Debbie, *Stitch 'N Bitch Crochet*, New York: Workman, 2006, p. 18. **Jump up^** [http://www.alpacainfo.com/Fiber/info.asp](http://www.alpacainfo.com/Fiber/info.asp) **Jump up^**"Snowmass Alpaca Sale 2006" (PDF). ngày 25 tháng 2 năm 2006. Archived from the original on ngày 3 tháng 2 năm 2007. Truy cập 2007-02-06. **Jump up^**Tina L. Saitone; Richard J. Sexton (2005). "Alpaca Lies? Do Alpacas Represent the Latest Speculative Bubble in Agriculture?". University of California, Davis. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2010.

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Gogipeth, Shahpur
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Gogipeth là một làng thuộc tehsil Shahpur, huyện Gulbarga, bang Karnataka, Ấn Độ.[1][2]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Danh sách làng thuộc bang Karnataka”. Bộ Nhà ở Ấn Độ. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.
- ^ “Làng Gogipeth”. Onefivenine.com. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Gogipeth, Shahpur
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Gogipeth|
|—
|[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Flag_of_India.svg/22px-Flag_of_India.svg.png)
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Karnataka](/wiki/Karnataka) [Huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Gulbarga](/wiki/Gulbarga_(huy%E1%BB%87n)) [Thành phố/thị trấn](/wiki/Tehsil) [Shahpur](/wiki/Shahpur) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Gogipeth** là một [làng](/wiki/L%C3%A0ng) thuộc [tehsil](/wiki/Tehsil) [Shahpur](/wiki/Shahpur), huyện [Gulbarga](/wiki/Gulbarga_(huy%E1%BB%87n)), bang [Karnataka](/wiki/Karnataka), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gogipeth,_Shahpur&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gogipeth,_Shahpur&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Danh sách làng thuộc bang Karnataka”](http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Village_Directory/List_of_Villages/List_of_Villages_Alphabetical.aspx?cki=&ComboState_Code=29). [Bộ Nhà ở Ấn Độ](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Nh%C3%A0_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012. [^](#cite_ref-2) [“Làng Gogipeth”](http://www.onefivenine.com/india/villages/Gulbarga/Shahpur/Gogipeth). Onefivenine.com. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2012.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Sư tử
Sư tử (Panthera leo) là một loài động vật có vú thuộc chi Báo, họ Mèo (Felidae), loài vật này còn có biệt danh là Chúa tể sơn lâm. Đối với sư tử đực thì rất dễ dàng nhận ra được bởi bờm của nó, có thể nặng tới 250 kg (550 lb),[3] nó là loài lớn thứ nhì họ Mèo sau hổ. Sư tử hoang dã hiện sinh sống ở vùng châu Phi hạ Saharan và châu Á (nơi quần thể còn sót lại cư ngụ ở vườn quốc gia Rừng Gir thuộc Ấn Độ), các phân loài sư tử tuyệt chủng từng sống ở Bắc Phi và Đông Nam Á. Cho tới cuối Pleistocene, khoảng 10 000 năm trước, sư tử là động vật có vú có phân bố rộng thứ 2 chỉ sau con người. Khi đó, chúng sống ở hầu khắp châu Phi, ngang qua lục địa Á-Âu từ miền Tây Âu tới Ấn Độ, và châu Mỹ từ Yukon tới Peru.[4] Sư tử là loài sắp nguy cấp, phần lớn các quần thể châu Phi suy giảm số lượng 30–50% mỗi 2 thập kỷ trong nữa cuối thập kỷ XX.[1]
Sư tử sống từ 10–14 năm trong tự nhiên, trong môi trường giam cầm chúng có thể sống hơn 20 năm. Trong tự nhiên, con đực hiếm khi sống hơn 10 năm, do hậu quả của việc đánh nhau liên tục với các sư tử đối thủ.[5] Chúng thường sống ở savan và thảo nguyên. Sư tử có tập tính xã hội khác biệt so với các loài họ Mèo còn lại. Một đàn sư tử gồm con cái và con non của chúng cùng với một số nhỏ con đực trưởng thành. Nhóm sư tử cái thường đi săn cùng nhau, con mồi chủ yếu là động vật móng guốc lớn.[6][7]
Mục lục
Từ nguyên (tên gọi sư tử)[sửa | sửa mã nguồn]
Tên sư tử trong tiếng Anh (lion), gần giống với nhiều ngôn ngữ thuộc hệ ngôn ngữ Romance, xuất phát từ tiếng Latin leo,[8] và tiếng Hy Lạp cổ đại λέων (leon).[9] "Sư tử" trong tiếng Hebrew לָבִיא (lavi) có lẽ cũng có liên quan.[10] Nó được mô tả lần đầu bởi Linnaeus dưới tên Felis leo trong tác phẩm Systema Naturae.[2] "Sư tử" trong tiếng Việt phiên âm từ tiếng Trung Quốc (獅子, bính âm: Shīzi).
Tổng quan[sửa | sửa mã nguồn]
Sư tử là loài động vật sống ở các đồng bằng rộng rãi, và chúng có thể được tìm thấy ở khắp mọi nơi ở châu Phi. Tuy nhiên chúng là loài đang bị đe dọa với quần thể chủ yếu sống chủ yếu ở vườn quốc gia của Tanzania và Nam Phi. Trước khi loài người chiếm ưu thế thì sư tử là loài động vật chiếm nhiều lãnh thổ nhất hơn bất kỳ loài động vật có vú trên đất liền.
Những dấu vết cuối cùng của sư tử châu Á (phân loài Panthera leo persica), trong lịch sử chúng đã từng sinh sống từ Hy Lạp tới Ấn Độ ngang qua Persia, hiện đang sống ở rừng Gir phía tây bắc Ấn Độ. Khoảng 300 con sư tử hiện còn sống trong khu vực rộng 1.412 km² (khoảng 550 dặm vuông) trong khu bảo tồn ở bang Gujarat.
Sư tử đã tuyệt chủng ở Hy Lạp, tiền đồn cuối cùng ở châu Âu của chúng vào khoảng năm 100, nhưng chúng vẫn còn sống sót với một số lượng đáng kể ở Trung Đông và Bắc Phi cho đến đầu thế kỷ 20. Những con sư tử đã từng sống ở Bắc Phi, gọi là sư tử Barbary, có xu hướng lớn hơn những con sống dưới sa mạc Sahara, và con đực có bờm lớn hơn. Chúng được cho là thuộc phân loài Panthera leo leo, mặc dù điều này chưa được xác nhận. Các phân loài đã tuyệt chủng khác là sư tử Hảo Vọng (phân loài Panthera leo melanochaitus) và sư tử châu Âu (phân loài Pathera leo spelaea) đã từng tồn tại bên cạnh con người trong suốt thời kỳ của kỷ băng hà gần đây nhất.
Sư tử là biểu tượng của các gia đình hoàng gia và các hiệp sĩ. Sư tử cũng xuất hiện trong nghệ thuật Trung Quốc, mặc dù có lẽ sư tử chưa bao giờ sống ở Trung Quốc. Không có động vật nào xuất hiện nhiều hơn sư tử trong nghệ thuật và văn chương. C.A.W. Guggisberg, trong cuốn sách Simba của mình, nói rằng sư tử được nhắc tới 130 lần trong Kinh Thánh. Сũng có thể tìm thấy sư tử trong các bức vẽ trên vách hang của thời kỳ đồ đá.
Mặc dù ít được nói đến do chúng có rất ít nhưng sư tử trắng vẫn tồn tại, chúng sống ở Timbavati, Nam Phi. Chúng có màu này là do gen lặn (đây cũng là nguyên nhân sinh ra hổ trắng, rất nhiều hổ trắng với gen lặn được nhân giống cho các vườn thú và để biểu diễn). Sư tử trắng không có ưu thế khi đi săn; màu trắng của chúng dễ làm lộ chỗ ẩn nấp rình mồi của chúng.
Sư tử trong tự nhiên[sửa | sửa mã nguồn]
Giống như các loài thuộc họ mèo khác, chúng là những con thú săn mồi siêu hạng, nhưng không giống các loài khác chúng đi săn theo bầy và săn bắt các loài thú lớn và nguy hiểm cho những kẻ săn mồi đơn lẻ. Bộ lông màu cát của sư tử hòa lẫn một cách tuyệt vời với màu của những đồng cỏ xavan, giúp chúng ngụy trang thật tốt. Con mồi của chúng bao gồm ngựa vằn, linh dương đầu bò, trâu rừng châu Phi, hươu cao cổ, hà mã trưởng thành, và thậm chí là voi gần trưởng thành, mặc dù voi trưởng thành là quá nguy hiểm cho chúng khi chúng muốn đấu sức với nó nên sư tử thường nhắm những con voi con để săn bắt. Khi đơn lẻ, nói chung chúng dễ dàng săn các con mồi nhỏ hơn chúng, bao gồm sơn dương (Connochaetes), linh dương (họ Bovidae), linh dương Gazen (chi Gazella) và lợn nanh sừng châu Phi (Phacochoerus africanus). Những con sư tử sống gần bờ biển còn ăn thịt cả hải cẩu. Khi săn mồi đơn lẻ, chúng giết chết con mồi bằng cách cắn cổ để làm gãy cổ hay tổn thương hệ tuần hoàn máu. Khi săn theo đàn, sư tử có thể kìm kẹp con mồi lớn trong khi các con khác cắn cổ hay làm nghẹt thở con mồi bằng cách khóa mõm nạn nhân, không cho nó thở. Sư tử không thích tự tìm kiếm thức ăn, thông thường chúng đẩy lùi các kẻ săn mồi nhỏ hơn hay ít quân số hơn từ con mồi và giành lấy thức ăn. Sư tử cũng hay bị đuổi khỏi con mồi bởi những kẻ cạnh tranh như các đàn linh cẩu đốm và chó hoang châu Phi khi chúng áp đảo về số lượng. Giống như các thú họ mèo khác, chúng nhìn trong đêm rất tốt làm cho chúng rất linh hoạt trong đêm. Chúng có thể ngủ tới 20 giờ mỗi ngày.
Sư tử cái, mặc dù kích thước nhỏ hơn, nhưng chúng thực hiện phần lớn việc săn và giết mồi. Sư tử cái không có bờm. Theo quy luật, tất cả các con cái trong đàn là có quan hệ họ hàng (bà, bác gái, cô, mẹ, chị em gái). Sư tử đực tồn tại chủ yếu là để bảo vệ bầy đàn; chúng là những kẻ chiến đấu tuyệt vời (bờm của sư tử là sự tiến hóa để phù hợp với những cuộc giao tranh; bờm cản lại những cú cắn và cào có thể rất nguy hiểm cho tính mạng), nhưng do bộ bờm, kích thước lớn và khó khăn trong ẩn nấp, chúng không hiệu quả trong việc săn mồi. Sư tử đực nhận phần thức ăn của chúng từ mọi con mồi mà bầy đàn săn được. Đó thường là các cuộc giao tranh với các con sư tử đực lang thang không có bầy, những con này tìm cách chiếm những bầy sư tử mà chúng có thể bằng cách giết những con sư tử đực trong bầy và lũ con của chúng, nếu thành công chúng sẽ chiếm được vị thế và có thể sinh sản Các con sư tử cái 'sở hữu' những khu vực đất săn mồi của chúng.
Phần lớn các con mồi vẫn giữ được bình tĩnh khi chúng phát hiện ra sư tử; nói chung sư tử thiếu sức chịu đựng trong những cuộc rượt đuổi kéo dài, ngược lại với chó hoang. Vì vậy mọi con sư tử khôn ngoan đều biết rút ngắn khoảng cách với con mồi hết mức có thể trước khi tung đòn quyết định. Kẻ thù tự nhiên bao gồm những kẻ cạnh tranh như cá sấu, linh cẩu và chó hoang, nhưng đặc biệt là các con sư tử khác. Một số con mồi (ngựa vằn, hà mã, voi) có thể đánh cho sư tử què hay chết bằng những cú đá hay húc.
Dù có kích thước lớn nhưng sư tử chạy rất nhanh, nhất là sư tử cái. Sư tử có thể đạt đến tốc độ chạy lên đến hơn 80 km/h [11] mặc dù chúng chỉ có thể duy trì tốc độ này trong một thời gian ngắn. Sư tử cũng biết bơi và trèo cây nhưng tỏ ra khá vụng về với hai việc này. Sư tử thường trèo lên cây để đánh cắp mồi của báo hay bơi qua sông để theo sau các bầy thú vượt sông hoặc đi tìm lãnh thổ cho mình (thường là với những con sư tử không có lãnh thổ). Khác với hổ, khi bị sư tử tấn công, ta không thể thoát bằng cách trèo lên cây nhưng nếu nhảy xuống sông sư tử sẽ không đuổi theo vì chúng không tự tin khi xuống nước.
Sư tử được tìm thấy ở Nam Phi, Zimbabwe, Namibia, Botswana và Mozambique. Chủ yếu chúng sinh sống ở những khu vực miền đất rừng, nhưng có thể sinh sống ở khu vực bán sa mạc hay khu vực đất có nhiều bụi rậm.
Sư tử cái sinh từ 1-5 con non, sau chu kỳ mang thai kéo dài 3 tháng. Con non có thể bú kéo dài tới 18 tháng nhưng thông thường bị cai sữa sau 8 tuần. Tỷ lệ tử vong của chúng khá cao do chết đói, tấn công của các thú ăn thịt khác và đặc biệt là bởi sư tử đực khi nó chiếm lĩnh bầy đàn.
Các phân loài sư tử[sửa | sửa mã nguồn]
Sự khác biệt chủ yếu giữa các phân loài sư tử là kích thước, biểu hiện ngoài của bờm và khu vực sinh sống. Tuy nhiên, một số là thể hiện những thói quen và sự phù hợp để sinh tồn, ví dụ, sư tử Kalahari có khả năng sinh sống trong điều kiện thiếu nước. Tất cả đều phân bổ ở châu Phi, ngoại trừ duy nhất là sư tử châu Á.
- Panthera leo azandica - sư tử đông bắc Congo.
- Panthera leo bleyenberghi - sư tử Katanga.
- Panthera leo hollisteri - sư tử Congo.
- Panthera leo krugeri - sư tử Nam Phi.
- Panthera leo leo - sư tử Barbary; tuyệt chủng. Chúng là phân loài sư tử lớn nhất, từng sinh sống từ Maroc tới Ai Cập. Con sư tử hoang Barbary cuối cùng bị giết chết ở Maroc năm 1922 do sự săn bắn bừa bãi. Những con sư tử Barbary đã được các hoàng đế La Mã nuôi, để dành cho những cuộc đấu trên đấu trường. Những nhà quý tộc La Mã như Sulla, Pompey và Julius Caesar, thông thường ra lệnh giết hàng loạt sư tử Barbary - tới 400 con một lần. [1]
- Panthera leo massaicus - sư tử Massai.
- Panthera leo melanochaitus - sư tử Hảo Vọng; tuyệt chủng năm 1860.
- Panthera leo nubica - sư tử Đông Phi.
- Panthera leo persica - sư tử châu Á. Hiện tại còn 200 con sinh sống ở rừng Gir, Ấn Độ. Đã từng sinh sống rộng từ Thổ Nhĩ Kỳ tới Bangladesh, nhưng bầy đàn lớn và các hoạt động ban ngày làm cho chúng bị săn dễ dàng hơn so với hổ hay báo hoa mai.
- Panthera leo roosevelti - sư tử Abyssinia.
- Panthera leo senegalensis - sư tử Tây Phi hay sư tử Senegal.
- Panthera leo somaliensis - sư tử Somalia.
- Pathera leo spelaea - sư tử châu Âu
- Panthera leo verneyi - sư tử Kalahari.
Tấn công con người[sửa | sửa mã nguồn]
Sư tử là một loài thú dữ và rất dễ bị kích động, có thể dễ dàng ăn sống người. Trong khi sư tử đói có thể tấn công con người đi lại trong lãnh thổ của nó, một số sư tử (thông thường là con đực) dường như lại là mối nguy hiểm đối với của loài người. Một số trường hợp tấn công con người đã biết là ở Tsavo và Mfuwe. Trong cả hai trường hợp, những người thợ săn đã giết chết chúng đều viết sách về cuộc săn lùng của họ. Trong dân gian, những con sư tử ăn thịt người đôi khi được nhắc đến như những con ác quỷ.
Những sự việc ở Mfuwe và Tsavo là tương tự nhau. Những con sư tử trong cả hai sự kiện là to lớn hơn bình thường, không có bờm và dường như đang bị sâu răng. Một số người cho rằng chúng thuộc về một phân loài sư tử chưa được phân loại hay chúng dường như đang ốm và không dễ dàng săn mồi.
Xem thêm: Những kẻ ăn thịt người ở Tsavo
Đặc điểm sinh học[sửa | sửa mã nguồn]
Giải phẫu[sửa | sửa mã nguồn]
Sư tử có 13 đôi xương sườn.[12]
Giao phối chéo với hổ[sửa | sửa mã nguồn]
Sư tử có thể cho giao phối chéo với họ hàng gần của nó là hổ (thông thường chủ yếu là hổ Siberi), khi bị giam cầm để tạo ra con lai rất thú vị. Trong tiếng Việt không có từ để gọi con lai như vậy, còn trong tiếng Anh là liger và tiglon.
Liger (sư hổ): sinh ra khi sư tử đực giao phối với hổ cái. Nếu bạn cho rằng hổ Siberia là loài mèo lớn nhất thế giới hiện nay thì bạn đã lầm. Ngôi vị ấy thuộc về đứa con lai giữa sư tử bố và mẹ hổ. Tiếng Anh lion là sư tử, tiger là hổ, nên loài "mèo" lớn nhất hiện nay là liger. Tính cách của nó thất thường, vì trong một chủ thể xuất hiện sự xung đột tính cách khác nhau giữa một loài có cuộc sống xã hội (sư tử) và một loài sống đơn độc (hổ). Vì sư tử đực truyền cho con gen tăng trưởng, nhưng gen ngăn chặn tăng trưởng tương ứng từ hổ cái lại không có, nên liger to lớn hơn bố mẹ của chúng. Người ta nói rằng liger không ngừng lớn và sẽ lớn đều đều suốt trong cuộc đời của chúng, cho đến khi cơ thể của chúng không thể chịu đựng được kích thước to lớn của chúng lâu thêm nữa, đạt tới 500 kg. Liger chia sẻ một số đặc điểm của cả bố và mẹ (đốm và vằn) tuy nhiên chúng thích bơi lội, một hoạt động thuần túy của hổ, và chúng luôn luôn có lông màu cát giống như sư tử. Con liger đực là vô sinh, nhưng con liger cái có khả năng sinh sản.
Tiglon (hổ sư): là giao phối chéo của sư tử cái và hổ đực. Vì hổ đực không truyền gen tăng trưởng mà sư tử cái lại truyền gen kìm hãm tăng trưởng, nên tiglon thông thường là rất nhỏ, và có thể được miêu tả tốt nhất giống như là "giống như con mèo nhà" về biểu hiện bề ngoài và kích thước, mặc dù chúng có tai tròn. Giống như liger đực, tiglon đực là vô sinh, và chúng cả hai đều có đốm và vằn, với mắt màu vàng.
Liger và tiglon cái có khả năng sinh sản và có thể thụ thai nếu được thụ tinh với hoặc là sư tử thuần chủng hoặc là hổ thuần chủng.
Trong điêu khắc[sửa | sửa mã nguồn]
Sư tử là đề tài được sử dụng rộng rãi trong điêu khắc và tạc tượng để tạo ra cảm giác cao quý hay hùng dũng, đặc biệt là ở những công trình xây dựng công cộng. Tượng sư tử đáng chú ý bao gồm những bức quanh tượng đô đốc Nelson ở quảng trường Trafalgar ở Luân Đôn. Các nhóm tượng khác là bốn con sư tử bảo vệ lối vào của cầu Britannia vượt qua eo biển Menai ở Wales. Ở Trung Quốc và Việt Nam rất thịnh hành tượng sư tử đá Trung Quốc, người Trung Quốc sử dụng con sư tử đá của họ để canh mộ trong khi rất nhiều người Việt Nam lại kính cẩn thờ chúng, đặt chúng trước cửa cơ quan, công sở, chùa chiền, nhà riêng và thậm chí trước các di tích lịch sử.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
-
Sư tử tại Thảo cầm viên Sài Gòn
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Bauer, H., Nowell, K.; Packer, C. (2008). “Panthera leo”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2010.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế. Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2010.
- ^ a ă â Linnaeus, Carolus (1758). Systema naturae per regna tria naturae:secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis. (bằng tiếng Latin) 1 (ấn bản 10). Holmiae (Laurentii Salvii). tr. 41. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2008.
- ^ Nowak, Ronald M. (1999). Walker's Mammals of the World. Baltimore: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5789-9.
- ^ Harington, C. R. "Dick" (1969). “Pleistocene remains of the lion-like cat (Panthera atrox) from the Yukon Territory and northern Alaska”. Canadian Journal of Earth Sciences 6 (5): 1277–88. doi:10.1139/e69-127.
- ^ Smuts, G. L. (1982). Lion. Johannesburg: Macmillan South Africa. tr. 231. ISBN 0-86954-122-6.
- ^ Lions' nocturnal chorus. Earth-touch.com. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2013.
- ^ African Lion Panthera leo. Phoenix Zoo Fact Sheet.
- ^ Simpson, D. P. (1979). Cassell's Latin Dictionary (ấn bản 5). London: Cassell Ltd. tr. 342. ISBN 0-304-52257-0.
- ^ Liddell, Henry George; Scott, Robert (1980). A Greek-English Lexicon (Abridged Edition). United Kingdom: Oxford University Press. tr. 411. ISBN 0-19-910207-4.
- ^ Simpson, John; Weiner, Edmund biên tập (1989). “Lion”. Oxford English Dictionary (ấn bản 2). Oxford: Clarendon Press. ISBN 0-19-861186-2.
- ^ “Những ‘tay đua’ siêu tốc trong thế giới hoang dã”. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.
- ^ “Lion Skeleton. by Catnip”. Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.
Liên kết ngoài và tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Sư tử tại Từ điển bách khoa Việt Nam
- Sư tử tại Encyclopædia Britannica (tiếng Anh)
- Sư tử tại Encyclopedia of Life
- Sư tử tại trang Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ (NCBI).
- Sư tử 183803 tại Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp (ITIS).
- Linnaeus (1758). “Panthera leo”. Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa. Phiên bản 2013.2. Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế.
- Lion/Tiger Encounter
- Animal Diversity Web: Panthera leo (lion)
- African Wildlife Foundation: Lion
- Battle at Kruger: video of a pack of lions fighting against a crocodile and buffalos over a kill
- Biodiversity Heritage Library bibliography for Felis leo
- Biodiversity Heritage Library bibliography for Panthera leo
- BBC Nature: Lion news, and video clips from BBC programmes past and present.
- Lion Conservation Fund example of a fund and its projects about the research and conservation of the lion
- Lion Research Center website of the research group at the University of Minnesota that has conducted field research on lions and published peer-reviewed scientific articles
- Walk with Lions Example of a walk with lions educational experience at The Ranch Conservancy in South Africa

markdown:
# Sư tử
[Sư tử (định hướng)](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|Sư tử|
|Thời điểm hóa thạch: early Pleistocene–Recent|
|
|![]()
![ Tree lion.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Tree_lion.jpg/250px-Tree_lion.jpg)
![ Tree lion.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9f/Tree_lion.jpg/250px-Tree_lion.jpg)
[Tình trạng bảo tồn](/wiki/T%C3%ACnh_tr%E1%BA%A1ng_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) *Nhánh* [Craniata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_h%E1%BB%99p_s%E1%BB%8D) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Vertebrata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_x%C6%B0%C6%A1ng_s%E1%BB%91ng) [Phân thứ ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *infraphylum*) [Gnathostomata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_quai_h%C3%A0m) [Liên lớp](/wiki/Li%C3%AAn_l%E1%BB%9Bp)( *superclass*) *Nhánh* [Synapsida](/wiki/L%E1%BB%9Bp_M%E1%BB%99t_cung_b%C3%AAn) *Nhánh* [Reptiliomorpha](/w/index.php?title=Reptiliomorpha&action=edit&redlink=1) *Nhánh* [Amniota](/wiki/Amniota) *Nhánh* [Mammaliaformes](/wiki/Mammaliaformes) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Carnivora](/wiki/B%E1%BB%99_%C4%82n_th%E1%BB%8Bt) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Felidae](/wiki/H%E1%BB%8D_M%C3%A8o) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Pantherinae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_B%C3%A1o) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Panthera](/wiki/Chi_B%C3%A1o) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. leo** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Panthera leo*
(
[Linnaeus](/wiki/Carl_Linnaeus), [1758](/w/index.php?title=10th_edition_of_Systema_Naturae&action=edit&redlink=1)) [[2]](#cite_note-Linn1758-2) ![ Lion distribution.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Lion_distribution.png/250px-Lion_distribution.png)
![ Lion distribution.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/Lion_distribution.png/250px-Lion_distribution.png)
![ Phân bố của sư tử ở Ấn Độ: Rừng Gir, Gujarat.](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Map_Guj_Nat_Parks_Sanctuary.png/250px-Map_Guj_Nat_Parks_Sanctuary.png)
![ Phân bố của sư tử ở Ấn Độ: Rừng Gir, Gujarat.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/64/Map_Guj_Nat_Parks_Sanctuary.png/250px-Map_Guj_Nat_Parks_Sanctuary.png)
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) **Felis leo**
Linnaeus, 1758
[[2]](#cite_note-Linn1758-2) **Sư tử** ( *Panthera leo*) là một loài [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) thuộc [chi Báo](/wiki/Chi_B%C3%A1o), [họ Mèo](/wiki/H%E1%BB%8D_M%C3%A8o) (Felidae), loài vật này còn có biệt danh là **Chúa tể sơn lâm**. Đối với sư tử đực thì rất dễ dàng nhận ra được bởi bờm của nó, có thể nặng tới 250 kg (550 lb), nó là loài lớn thứ nhì [3] [họ Mèo](/wiki/H%E1%BB%8D_M%C3%A8o)sau [hổ](/wiki/H%E1%BB%95). Sư tử hoang dã hiện sinh sống ở vùng [châu Phi hạ Saharan](/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_Phi_h%E1%BA%A1_Saharan&action=edit&redlink=1)và [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81)(nơi quần thể còn sót lại cư ngụ ở [vườn quốc gia Rừng Gir](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_R%E1%BB%ABng_Gir&action=edit&redlink=1)thuộc Ấn Độ), các phân loài sư tử tuyệt chủng từng sống ở [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi)và [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). Cho tới cuối [Pleistocene](/wiki/Pleistocene), khoảng 10 000 năm trước, **sư tử**là [động vật có vú](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_v%C3%BA)có phân bố rộng thứ 2 chỉ sau [con người](/wiki/Con_ng%C6%B0%E1%BB%9Di). Khi đó, chúng sống ở hầu khắp [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi), ngang qua [lục địa Á-Âu](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba_%C3%81-%C3%82u)từ miền [Tây Âu](/wiki/T%C3%A2y_%C3%82u)tới [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), và [châu Mỹ](/wiki/Ch%C3%A2u_M%E1%BB%B9)từ [Yukon](/wiki/Yukon)tới [Peru](/wiki/Peru). Sư tử là [[4]](#cite_note-Harington69-4) [loài sắp nguy cấp](/wiki/Lo%C3%A0i_s%E1%BA%AFp_nguy_c%E1%BA%A5p), phần lớn các quần thể châu Phi suy giảm số lượng 30–50% mỗi 2 thập kỷ trong nữa cuối thập kỷ XX. [[1]](#cite_note-IUCN-1)
Sư tử sống từ 10–14 năm trong tự nhiên, trong môi trường giam cầm chúng có thể sống hơn 20 năm. Trong tự nhiên, con đực hiếm khi sống hơn 10 năm, do hậu quả của việc đánh nhau liên tục với các sư tử đối thủ.
Chúng thường sống ở [5] [savan](/wiki/Savan)và [thảo nguyên](/wiki/Th%E1%BA%A3o_nguy%C3%AAn). Sư tử có tập tính xã hội khác biệt so với các loài [họ Mèo](/wiki/H%E1%BB%8D_M%C3%A8o)còn lại. Một đàn sư tử gồm con cái và con non của chúng cùng với một số nhỏ con đực trưởng thành. Nhóm sư tử cái thường đi săn cùng nhau, con mồi chủ yếu là [động vật móng guốc](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_m%C3%B3ng_gu%E1%BB%91c)lớn. [[6]](#cite_note-earthtouch-6) [[7]](#cite_note-phxzoo-7)
## Mục lục
## Từ nguyên (tên gọi sư tử)[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=1)]
Tên sư tử trong tiếng Anh (lion), gần giống với nhiều ngôn ngữ thuộc
[hệ ngôn ngữ Romance](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_Romance&action=edit&redlink=1), xuất phát từ [tiếng Latin](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Latin) *leo*, và [8] [tiếng Hy Lạp cổ đại](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p_c%E1%BB%95_%C4%91%E1%BA%A1i)λέων ( *leon*). "Sư tử" trong [[9]](#cite_note-Liddell_1980-9) [tiếng Hebrew](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hebrew)לָבִיא ( *lavi*) có lẽ cũng có liên quan. Nó được mô tả lần đầu bởi [[10]](#cite_note-10) [Linnaeus](/wiki/Carl_Linnaeus)dưới tên *Felis leo*trong tác phẩm *.* [Systema Naturae](/wiki/Systema_Naturae) "Sư tử" trong [[2]](#cite_note-Linn1758-2) [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t)phiên âm từ [tiếng Trung Quốc](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c)( *獅子*, [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Shīzi*).
## Tổng quan[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=2)]
Sư tử là loài động vật sống ở các
[đồng bằng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng) rộng rãi, và chúng có thể được tìm thấy ở khắp mọi nơi ở [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi). Tuy nhiên chúng là loài đang bị đe dọa với quần thể chủ yếu sống chủ yếu ở vườn quốc gia của [Tanzania](/wiki/Tanzania) và [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi). Trước khi loài người chiếm ưu thế thì sư tử là loài động vật chiếm nhiều lãnh thổ nhất hơn bất kỳ loài động vật có vú trên đất liền.
Những dấu vết cuối cùng của
[sư tử châu Á](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81) (phân loài *Panthera leo persica*), trong lịch sử chúng đã từng sinh sống từ [Hy Lạp](/wiki/Hy_L%E1%BA%A1p) tới [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) ngang qua [Persia](/wiki/Iran), hiện đang sống ở [rừng Gir](/w/index.php?title=R%E1%BB%ABng_Gir&action=edit&redlink=1) phía tây bắc Ấn Độ. Khoảng 300 con sư tử hiện còn sống trong khu vực rộng 1.412 km² (khoảng 550 [dặm vuông](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng_Anh)) trong khu bảo tồn ở bang [Gujarat](/wiki/Gujarat).
Sư tử đã tuyệt chủng ở Hy Lạp, tiền đồn cuối cùng ở
[châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) của chúng vào khoảng năm [100](/wiki/100), nhưng chúng vẫn còn sống sót với một số lượng đáng kể ở [Trung Đông](/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng) và [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi) cho đến đầu [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20). Những con sư tử đã từng sống ở Bắc Phi, gọi là [sư tử Barbary](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_Barbary), có xu hướng lớn hơn những con sống dưới sa mạc [Sahara](/wiki/Sa_m%E1%BA%A1c_Sahara), và con đực có bờm lớn hơn. Chúng được cho là thuộc phân loài *Panthera leo leo*, mặc dù điều này chưa được xác nhận. Các phân loài đã tuyệt chủng khác là [sư tử Hảo Vọng](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&action=edit&redlink=1) (phân loài *Panthera leo melanochaitus*) và [sư tử châu Âu](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%82u) (phân loài *Pathera leo spelaea*) đã từng tồn tại bên cạnh con người trong suốt thời kỳ của [kỷ băng hà](/wiki/K%E1%BB%B7_b%C4%83ng_h%C3%A0) gần đây nhất.
Sư tử là biểu tượng của các gia đình
[hoàng gia](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_gia&action=edit&redlink=1) và các [hiệp sĩ](/wiki/Hi%E1%BB%87p_s%C4%A9). Sư tử cũng xuất hiện trong nghệ thuật [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), mặc dù có lẽ sư tử chưa bao giờ sống ở Trung Quốc. Không có động vật nào xuất hiện nhiều hơn sư tử trong [nghệ thuật](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt) và [văn chương](/wiki/V%C4%83n_ch%C6%B0%C6%A1ng). [C.A.W. Guggisberg](/w/index.php?title=C.A.W._Guggisberg&action=edit&redlink=1), trong cuốn sách *Simba* của mình, nói rằng sư tử được nhắc tới 130 lần trong [Kinh Thánh](/wiki/Kinh_Th%C3%A1nh). Сũng có thể tìm thấy sư tử trong các bức vẽ trên vách hang của [thời kỳ đồ đá](/wiki/Th%E1%BB%9Di_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93_%C4%91%C3%A1).
Mặc dù ít được nói đến do chúng có rất ít nhưng
[sư tử trắng](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD_tr%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1) vẫn tồn tại, chúng sống ở Timbavati, [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi). Chúng có màu này là do [gen lặn](/w/index.php?title=Gen_l%E1%BA%B7n&action=edit&redlink=1) (đây cũng là nguyên nhân sinh ra hổ trắng, rất nhiều hổ trắng với gen lặn được nhân giống cho các vườn thú và để biểu diễn). Sư tử trắng không có ưu thế khi đi săn; màu trắng của chúng dễ làm lộ chỗ ẩn nấp rình mồi của chúng.
## Sư tử trong tự nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=3)]
Giống như các loài thuộc họ mèo khác, chúng là những con thú săn mồi siêu hạng, nhưng không giống các loài khác chúng đi săn theo bầy và săn bắt các loài thú lớn và nguy hiểm cho những kẻ săn mồi đơn lẻ. Bộ lông màu cát của sư tử hòa lẫn một cách tuyệt vời với màu của những đồng cỏ xavan, giúp chúng ngụy trang thật tốt. Con mồi của chúng bao gồm
[ngựa vằn](/wiki/Ng%E1%BB%B1a_v%E1%BA%B1n), [linh dương đầu bò](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A7u_b%C3%B2), [trâu rừng châu Phi](/wiki/Tr%C3%A2u_r%E1%BB%ABng_ch%C3%A2u_Phi), [hươu cao cổ](/wiki/H%C6%B0%C6%A1u_cao_c%E1%BB%95), [hà mã](/wiki/H%C3%A0_m%C3%A3) trưởng thành, và thậm chí là [voi](/wiki/Voi) gần trưởng thành, mặc dù voi trưởng thành là quá nguy hiểm cho chúng khi chúng muốn đấu sức với nó nên sư tử thường nhắm những con voi con để săn bắt. Khi đơn lẻ, nói chung chúng dễ dàng săn các con mồi nhỏ hơn chúng, bao gồm [sơn dương](/wiki/S%C6%A1n_d%C6%B0%C6%A1ng) ( *Connochaetes*), [linh dương](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng) (họ *Bovidae*), [linh dương Gazen](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_Gazen) (chi Gazella) và [lợn nanh sừng châu Phi](/wiki/L%E1%BB%A3n_nanh_s%E1%BB%ABng_ch%C3%A2u_Phi) ( *Phacochoerus africanus*). Những con sư tử sống gần bờ biển còn ăn thịt cả [hải cẩu](/wiki/H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u). Khi săn mồi đơn lẻ, chúng giết chết con mồi bằng cách cắn cổ để làm gãy cổ hay tổn thương hệ tuần hoàn máu. Khi săn theo đàn, sư tử có thể kìm kẹp con mồi lớn trong khi các con khác cắn cổ hay làm nghẹt thở con mồi bằng cách khóa mõm nạn nhân, không cho nó thở. Sư tử không thích tự tìm kiếm thức ăn, thông thường chúng đẩy lùi các kẻ săn mồi nhỏ hơn hay ít quân số hơn từ con mồi và giành lấy thức ăn. Sư tử cũng hay bị đuổi khỏi con mồi bởi những kẻ cạnh tranh như các đàn [linh cẩu đốm](/wiki/Linh_c%E1%BA%A9u_%C4%91%E1%BB%91m) và [chó hoang châu Phi](/wiki/Ch%C3%B3_hoang_ch%C3%A2u_Phi) khi chúng áp đảo về số lượng. Giống như các thú họ mèo khác, chúng nhìn trong đêm rất tốt làm cho chúng rất linh hoạt trong đêm. Chúng có thể ngủ tới 20 giờ mỗi ngày.
Sư tử cái, mặc dù kích thước nhỏ hơn, nhưng chúng thực hiện phần lớn việc săn và giết mồi. Sư tử cái không có bờm. Theo quy luật, tất cả các con cái trong đàn là có quan hệ họ hàng (bà, bác gái, cô, mẹ, chị em gái). Sư tử đực tồn tại chủ yếu là để bảo vệ bầy đàn; chúng là những kẻ chiến đấu tuyệt vời (bờm của sư tử là sự tiến hóa để phù hợp với những cuộc giao tranh; bờm cản lại những cú cắn và cào có thể rất nguy hiểm cho tính mạng), nhưng do bộ bờm, kích thước lớn và khó khăn trong ẩn nấp, chúng không hiệu quả trong việc săn mồi. Sư tử đực nhận phần thức ăn của chúng từ mọi con mồi mà bầy đàn săn được. Đó thường là các cuộc giao tranh với các con sư tử đực lang thang không có bầy, những con này tìm cách chiếm những bầy sư tử mà chúng có thể bằng cách giết những con sư tử đực trong bầy và lũ con của chúng, nếu thành công chúng sẽ chiếm được vị thế và có thể sinh sản Các con sư tử cái 'sở hữu' những khu vực đất săn mồi của chúng.
Phần lớn các con mồi vẫn giữ được bình tĩnh khi chúng phát hiện ra sư tử; nói chung sư tử thiếu sức chịu đựng trong những cuộc rượt đuổi kéo dài, ngược lại với chó hoang. Vì vậy mọi con sư tử khôn ngoan đều biết rút ngắn khoảng cách với con mồi hết mức có thể trước khi tung đòn quyết định. Kẻ thù tự nhiên bao gồm những kẻ cạnh tranh như
[cá sấu](/wiki/C%C3%A1_s%E1%BA%A5u), linh cẩu và chó hoang, nhưng đặc biệt là các con sư tử khác. Một số con mồi (ngựa vằn, hà mã, voi) có thể đánh cho sư tử què hay chết bằng những cú đá hay húc.
Dù có kích thước lớn nhưng sư tử chạy rất nhanh, nhất là sư tử cái. Sư tử có thể đạt đến tốc độ chạy lên đến hơn 80 km/h
mặc dù chúng chỉ có thể duy trì tốc độ này trong một thời gian ngắn. Sư tử cũng biết bơi và trèo cây nhưng tỏ ra khá vụng về với hai việc này. Sư tử thường trèo lên cây để đánh cắp mồi của báo hay bơi qua sông để theo sau các bầy thú vượt sông hoặc đi tìm lãnh thổ cho mình (thường là với những con sư tử không có lãnh thổ). Khác với hổ, khi bị sư tử tấn công, ta không thể thoát bằng cách trèo lên cây nhưng nếu nhảy xuống sông sư tử sẽ không đuổi theo vì chúng không tự tin khi xuống nước. [11]
Sư tử được tìm thấy ở
[Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi), [Zimbabwe](/wiki/Zimbabwe), [Namibia](/wiki/Namibia), [Botswana](/wiki/Botswana) và [Mozambique](/wiki/Mozambique). Chủ yếu chúng sinh sống ở những khu vực miền đất rừng, nhưng có thể sinh sống ở khu vực bán sa mạc hay khu vực đất có nhiều bụi rậm.
Sư tử cái sinh từ 1-5 con non, sau chu kỳ
[mang thai](/wiki/Mang_thai) kéo dài 3 tháng. Con non có thể bú kéo dài tới 18 tháng nhưng thông thường bị cai sữa sau 8 tuần. Tỷ lệ tử vong của chúng khá cao do chết đói, tấn công của các thú ăn thịt khác và đặc biệt là bởi sư tử đực khi nó chiếm lĩnh bầy đàn.
## Các phân loài sư tử[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=4)]
Sự khác biệt chủ yếu giữa các phân loài sư tử là kích thước, biểu hiện ngoài của bờm và khu vực sinh sống. Tuy nhiên, một số là thể hiện những thói quen và sự phù hợp để sinh tồn, ví dụ, sư tử Kalahari có khả năng sinh sống trong điều kiện thiếu nước. Tất cả đều phân bổ ở châu Phi, ngoại trừ duy nhất là sư tử châu Á.
*Panthera leo azandica*- [sư tử đông bắc Congo](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_%C4%91%C3%B4ng_b%E1%BA%AFc_Congo). *Panthera leo bleyenberghi*- [sư tử Katanga](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_Katanga). *Panthera leo hollisteri*- [sư tử Congo](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_Congo). *Panthera leo krugeri*- [sư tử Nam Phi](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_Nam_Phi). *Panthera leo leo*- [sư tử Barbary](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_Barbary); tuyệt chủng. Chúng là phân loài sư tử lớn nhất, từng sinh sống từ [Maroc](/wiki/Maroc)tới [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp). Con sư tử hoang Barbary cuối cùng bị giết chết ở Maroc năm [1922](/wiki/1922)do sự săn bắn bừa bãi. Những con sư tử Barbary đã được các hoàng đế [La Mã](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3)nuôi, để dành cho những cuộc đấu trên đấu trường. Những nhà quý tộc La Mã như [Sulla](/wiki/Lucius_Cornelius_Sulla), [Pompey](/wiki/Pompey)và [Julius Caesar](/wiki/Julius_Caesar), thông thường ra lệnh giết hàng loạt sư tử Barbary - tới 400 con một lần. [[1]](http://www.pothos.org/alexander.asp?paraID=103&keyword_id=6&title=Lions) *Panthera leo massaicus*- [sư tử Massai](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD_Massai&action=edit&redlink=1). *Panthera leo melanochaitus*- [sư tử Hảo Vọng](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD_H%E1%BA%A3o_V%E1%BB%8Dng&action=edit&redlink=1); tuyệt chủng năm [1860](/wiki/1860). *Panthera leo nubica*- [sư tử Đông Phi](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_%C4%90%C3%B4ng_Phi). *Panthera leo persica*- [sư tử châu Á](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%81). Hiện tại còn 200 con sinh sống ở rừng Gir, [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Đã từng sinh sống rộng từ [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3)tới [Bangladesh](/wiki/Bangladesh), nhưng bầy đàn lớn và các hoạt động ban ngày làm cho chúng bị săn dễ dàng hơn so với [hổ](/wiki/H%E1%BB%95)hay [báo hoa mai](/wiki/B%C3%A1o_hoa_mai). *Panthera leo roosevelti*- [sư tử Abyssinia](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_Abyssinia). *Panthera leo senegalensis*- [sư tử Tây Phi](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_T%C3%A2y_Phi)hay sư tử [Senegal](/wiki/S%C3%A9n%C3%A9gal). *Panthera leo somaliensis*- [sư tử Somalia](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD_Somalia&action=edit&redlink=1). *Pathera leo spelaea*- [sư tử châu Âu](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_ch%C3%A2u_%C3%82u) *Panthera leo verneyi*- sư tử Kalahari.
## Tấn công con người[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=5)]
Sư tử là một loài thú dữ và rất dễ bị kích động, có thể dễ dàng ăn sống người. Trong khi sư tử đói có thể tấn công
[con người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) đi lại trong lãnh thổ của nó, một số sư tử (thông thường là con đực) dường như lại là mối nguy hiểm đối với của loài người. Một số trường hợp tấn công con người đã biết là ở [Tsavo](/w/index.php?title=Tsavo&action=edit&redlink=1) và [Mfuwe](/w/index.php?title=Mfuwe&action=edit&redlink=1). Trong cả hai trường hợp, những người thợ săn đã giết chết chúng đều viết sách về cuộc săn lùng của họ. Trong [dân gian](/w/index.php?title=D%C3%A2n_gian&action=edit&redlink=1), những con sư tử ăn thịt người đôi khi được nhắc đến như những con ác quỷ.
Những sự việc ở Mfuwe và Tsavo là tương tự nhau. Những con sư tử trong cả hai sự kiện là to lớn hơn bình thường, không có bờm và dường như đang bị
[sâu răng](/wiki/S%C3%A2u_r%C4%83ng). Một số người cho rằng chúng thuộc về một phân loài sư tử chưa được phân loại hay chúng dường như đang ốm và không dễ dàng săn mồi.
Xem thêm:
[Những kẻ ăn thịt người ở Tsavo](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_k%E1%BA%BB_%C4%83n_th%E1%BB%8Bt_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%E1%BB%9F_Tsavo&action=edit&redlink=1)
## Đặc điểm sinh học[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=6)]
### Giải phẫu[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=7)]
Sư tử có 13 đôi xương sườn.
[[12]](#cite_note-12)
### Giao phối chéo với hổ[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=8)]
Sư tử có thể cho giao phối chéo với họ hàng gần của nó là hổ (thông thường chủ yếu là hổ Siberi), khi bị giam cầm để tạo ra
[con lai](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_lai_h%E1%BB%95) rất thú vị. Trong [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t) không có từ để gọi con lai như vậy, còn trong [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) là *liger* và *tiglon*. **Liger** ( [sư hổ](/wiki/S%C6%B0_h%E1%BB%95)): sinh ra khi sư tử đực giao phối với [hổ cái](/wiki/H%E1%BB%95). Nếu bạn cho rằng hổ Siberia là loài mèo lớn nhất thế giới hiện nay thì bạn đã lầm. Ngôi vị ấy thuộc về đứa con lai giữa sư tử bố và mẹ hổ. Tiếng Anh lion là sư tử, tiger là hổ, nên loài "mèo" lớn nhất hiện nay là liger. Tính cách của nó thất thường, vì trong một chủ thể xuất hiện sự xung đột tính cách khác nhau giữa một loài có cuộc sống xã hội (sư tử) và một loài sống đơn độc (hổ). Vì sư tử đực truyền cho con gen tăng trưởng, nhưng gen ngăn chặn tăng trưởng tương ứng từ hổ cái lại không có, nên liger to lớn hơn bố mẹ của chúng. Người ta nói rằng liger không ngừng lớn và sẽ lớn đều đều suốt trong cuộc đời của chúng, cho đến khi cơ thể của chúng không thể chịu đựng được kích thước to lớn của chúng lâu thêm nữa, đạt tới 500 kg. Liger chia sẻ một số đặc điểm của cả bố và mẹ (đốm và vằn) tuy nhiên chúng thích bơi lội, một hoạt động thuần túy của hổ, và chúng luôn luôn có lông màu cát giống như sư tử. Con liger đực là vô sinh, nhưng con liger cái có khả năng sinh sản. **Tiglon** ( [hổ sư](/wiki/H%E1%BB%95_s%C6%B0)): là giao phối chéo của sư tử cái và hổ đực. Vì hổ đực không truyền gen tăng trưởng mà sư tử cái lại truyền gen kìm hãm tăng trưởng, nên tiglon thông thường là rất nhỏ, và có thể được miêu tả tốt nhất giống như là "giống như con mèo nhà" về biểu hiện bề ngoài và kích thước, mặc dù chúng có tai tròn. Giống như liger đực, tiglon đực là vô sinh, và chúng cả hai đều có đốm và vằn, với mắt màu vàng.
Liger và tiglon cái có khả năng sinh sản và có thể thụ thai nếu được thụ tinh với hoặc là sư tử thuần chủng hoặc là hổ thuần chủng.
## Trong điêu khắc[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=9)]
Sư tử là đề tài được sử dụng rộng rãi trong
[điêu khắc](/wiki/%C4%90i%C3%AAu_kh%E1%BA%AFc) và [tạc tượng](/w/index.php?title=T%E1%BA%A1c_t%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1) để tạo ra cảm giác cao quý hay hùng dũng, đặc biệt là ở những công trình xây dựng công cộng. Tượng sư tử đáng chú ý bao gồm những bức quanh tượng [đô đốc Nelson](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c_Nelson&action=edit&redlink=1) ở quảng trường Trafalgar ở [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n). Các nhóm tượng khác là bốn con sư tử bảo vệ lối vào của [cầu Britannia](/w/index.php?title=C%E1%BA%A7u_Britannia&action=edit&redlink=1) vượt qua [eo biển Menai](/w/index.php?title=Eo_bi%E1%BB%83n_Menai&action=edit&redlink=1) ở [Wales](/wiki/Wales). Ở Trung Quốc và Việt Nam rất thịnh hành tượng [sư tử đá Trung Quốc](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD_%C4%91%C3%A1_Trung_Qu%E1%BB%91c), [người Trung Quốc](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Trung_Qu%E1%BB%91c) sử dụng con sư tử đá của họ để canh [mộ](/wiki/M%E1%BB%99) trong khi rất nhiều [người Việt Nam](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t_Nam) lại kính cẩn thờ chúng, đặt chúng trước cửa [cơ quan](/wiki/C%C6%A1_quan), [công sở](/wiki/C%C3%B4ng_s%E1%BB%9F), [chùa](/wiki/Ch%C3%B9a) chiền, [nhà](/wiki/Nh%C3%A0) riêng và thậm chí trước các di tích lịch sử.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=10)]
-
Sư tử tại
[Thảo cầm viên Sài Gòn](/wiki/Th%E1%BA%A3o_c%E1%BA%A7m_vi%C3%AAn_S%C3%A0i_G%C3%B2n)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=11)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=12)]
- ^
**a** [Bauer, H., Nowell, K.; Packer, C. (2008).](#cite_ref-IUCN_1-1) **ă** [“](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/15951). *Panthera leo*” *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2010.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). Truy cập ngày 28 tháng 8 năm 2010.
- ^
**a** **ă** **â** [Linnaeus, Carolus](/wiki/Carl_Linnaeus)(1758). [(bằng tiếng Latin)](http://www.biodiversitylibrary.org/page/726936) *Systema naturae per regna tria naturae:secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis.* **1**(ấn bản 10). Holmiae (Laurentii Salvii). tr. 41. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2008. **Nowak, Ronald M. (1999).** [^](#cite_ref-nowak_3-0) *Walker's Mammals of the World*. Baltimore: Johns Hopkins University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-8018-5789-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8018-5789-9). **Harington, C. R. "Dick" (1969). “Pleistocene remains of the lion-like cat (** [^](#cite_ref-Harington69_4-0) *Panthera atrox*) from the Yukon Territory and northern Alaska”. *Canadian Journal of Earth Sciences* **6**(5): 1277–88. [doi](/wiki/DOI): [10.1139/e69-127](//dx.doi.org/10.1139%2Fe69-127). **Smuts, G. L. (1982).** [^](#cite_ref-5) *Lion*. Johannesburg: Macmillan South Africa. tr. 231. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-86954-122-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-86954-122-6). [^](#cite_ref-earthtouch_6-0) [Lions' nocturnal chorus](http://web.archive.org/web/20120420172909/http://www.earth-touch.com/result.php?i=Lions-nocturnal-chorus). Earth-touch.com. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2013. [^](#cite_ref-phxzoo_7-0) [African Lion](http://web.archive.org/web/20120415054339/http://www.phoenixzoo.org/learn/animals/animal_detail.aspx?FACT_SHEET_ID=100001). Phoenix Zoo Fact Sheet. *Panthera leo* **Simpson, D. P. (1979).** [^](#cite_ref-8) *Cassell's Latin Dictionary*(ấn bản 5). London: Cassell Ltd. tr. 342. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-304-52257-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-304-52257-0). [^](#cite_ref-Liddell_1980_9-0) [Liddell, Henry George](/w/index.php?title=Henry_George_Liddell&action=edit&redlink=1); [Scott, Robert](/w/index.php?title=Robert_Scott_(philologist)&action=edit&redlink=1)(1980). *. United Kingdom:* [A Greek-English Lexicon](/w/index.php?title=A_Greek-English_Lexicon&action=edit&redlink=1)(Abridged Edition) [Oxford University Press](/w/index.php?title=Oxford_University_Press&action=edit&redlink=1). tr. 411. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19-910207-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19-910207-4). **Simpson, John; Weiner, Edmund biên tập (1989). “Lion”.** [^](#cite_ref-10) *Oxford English Dictionary*(ấn bản 2). Oxford: Clarendon Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-19-861186-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-19-861186-2). [^](#cite_ref-11) [“Những ‘tay đua’ siêu tốc trong thế giới hoang dã”](http://thvl.vn/?p=121438). Truy cập 7 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-12) [“Lion Skeleton. by Catnip”](http://catnip-war-criminal.deviantart.com/art/Lion-Skeleton-130619468). Truy cập 7 tháng 2 năm 2015.
## Liên kết ngoài và tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C6%B0_t%E1%BB%AD&action=edit§ion=13)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|![]()
|Tra
| trong từ điển mở tiếng Việt
|
|![]()
|
| có thông tin sinh học về [Sư tử](http://bachkhoatoanthu.vass.gov.vn/noidung/tudien/Lists/GiaiNghia/View_Detail.aspx?ItemID=23342)tại [Từ điển bách khoa Việt Nam](/wiki/T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_b%C3%A1ch_khoa_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Sư tử](http://www.britannica.com/EBchecked/topic/342664)tại [Encyclopædia Britannica](/wiki/Encyclop%C3%A6dia_Britannica) **(tiếng Anh)** [tại Encyclopedia of Life](http://www.eol.org/pages/328672) *Sư tử* [Sư tử](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?id=9689)tại trang [Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học quốc gia Hoa Kỳ](/wiki/Trung_t%C3%A2m_Th%C3%B4ng_tin_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_sinh_h%E1%BB%8Dc_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)(NCBI). [tại](http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=183803) *Sư tử*183803 [Hệ thống Thông tin Phân loại Tích hợp](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Th%C3%B4ng_tin_Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_T%C3%ADch_h%E1%BB%A3p)(ITIS).
- Linnaeus (1758).
[“Panthera leo”](http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/15951). *.* [Sách đỏ IUCN các loài bị đe dọa.](/wiki/S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN)Phiên bản 2013.2 [Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế](/wiki/Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF). [Lion/Tiger Encounter](http://www.lairweb.org.nz/tiger/conflict.html) [Animal Diversity Web:](http://animaldiversity.ummz.umich.edu/site/accounts/information/Panthera_leo.html) *Panthera leo*(lion) [African Wildlife Foundation: Lion](http://www.awf.org/content/wildlife/detail/lion) [Battle at Kruger](http://www.youtube.com/watch?v=LU8DDYz68kM): video of a pack of lions fighting against a crocodile and buffalos over a kill [Biodiversity Heritage Library bibliography](http://www.biodiversitylibrary.org/name/Felis_leo)for *Felis leo* [Biodiversity Heritage Library bibliography](http://www.biodiversitylibrary.org/name/Panthera_leo)for *Panthera leo* [BBC Nature:](http://www.bbc.co.uk/nature/species/Lion)Lion news, and video clips from BBC programmes past and present. [Lion Conservation Fund](http://www.lionconservationfund.org/)example of a fund and its projects about the research and conservation of the lion [Lion Research Center](http://www.lionresearch.org/main.html)website of the research group at the University of Minnesota that has conducted field research on lions and published peer-reviewed scientific articles [Walk with Lions](http://www.360cities.net/image/protea-hotel-the-ranch-conservancy-walking-with-lions-south-africa)Example of a walk with lions educational experience at The Ranch Conservancy in South Africa
|
|
|Phân họ
|
(Báo)

X-Cache: cp1054 hit (2), cp1055 frontend miss (0)


text:
Tekes
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tekes (Trung văn giản thể: 特克斯县; bính âm: Tèkèsī Xiàn, Hán Việt: Đặc Khắc Tư huyện; Uyghur: تېكەس ناھىيىسى , UPNY: Tekəs Nah̡iyisi ? là một huyện của Châu tự trị dân tộc Kazakh - Ili (Y Lê), khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc.
Trấn[sửa | sửa mã nguồn]
- Tekes (特克斯镇)
Hương[sửa | sửa mã nguồn]
- Khoa Khắc Tô (科克苏乡)
- Tề Lặc Ô Trạch Khắc (齐勒乌泽克乡)
- Kiều Lạp Khắc Thiết Nhiệt Khắc (乔拉克铁热克乡)
- Khách Lạp Đạt Lạp (喀拉达拉乡)
- Khách Lạp Thác Hải (喀拉托海乡)
Hương dân tộc[sửa | sửa mã nguồn]
- Hương dân tộc Mông Cổ - Hô Cát Nhĩ Đặc (呼吉尔特蒙古族乡)
- Hương dân tộc Kyrgyz - Khoát Khắc Thiết Nhiệt Khắc (阔克铁热克柯尔克孜族乡)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Trang thông tin chính thức (tiếng Trung)

markdown:
# Tekes
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Tekes
|
تېكەس ناھىيىسى
特克斯县
|—
|![ Vị trí Tekes (đỏ) tại Ili (vàng) và Tân Cương](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Location_of_Tekes_within_Xinjiang_%28China%29.png/250px-Location_of_Tekes_within_Xinjiang_%28China%29.png)
![ Vị trí Tekes (đỏ) tại Ili (vàng) và Tân Cương](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/Location_of_Tekes_within_Xinjiang_%28China%29.png/250px-Location_of_Tekes_within_Xinjiang_%28China%29.png)
Vị trí Tekes (đỏ) tại Ili (vàng) và Tân Cương
[Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) [Khu tự trị](/wiki/Khu_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Tân Cương](/wiki/T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng) [Châu tự trị](/wiki/Ch%C3%A2u_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B) [Ili](/wiki/Ili)(Y Lê) 2(3,115 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(48/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [Giờ chuẩn Trung Quốc](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)( [UTC+8](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Tekes** ( [Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 特克斯县; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Tèkèsī Xiàn*, [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): **Đặc Khắc Tư** huyện; [Uyghur](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Uyghur): تېكەس ناھىيىسى , [UPNY](/w/index.php?title=Yengi_Yezi%E2%B1%AA&action=edit&redlink=1): *Tekəs Nah̡iyisi* là một ? [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Trung_Qu%E1%BB%91c))của [Châu tự trị](/wiki/Ch%C3%A2u_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B) [dân tộc Kazakh - Ili (Y Lê)](/wiki/Ili), [khu tự trị](/wiki/Khu_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Tân Cương](/wiki/T%C3%A2n_C%C6%B0%C6%A1ng), [Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa).
[Trấn](/wiki/Tr%E1%BA%A5n_(Trung_Qu%E1%BB%91c))[ [sửa](/w/index.php?title=Tekes&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tekes&action=edit§ion=1)]
- Tekes (特克斯镇)
[Hương](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_(Trung_Qu%E1%BB%91c))[ [sửa](/w/index.php?title=Tekes&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tekes&action=edit§ion=2)]
- Khoa Khắc Tô (科克苏乡)
- Tề Lặc Ô Trạch Khắc (齐勒乌泽克乡)
- Kiều Lạp Khắc Thiết Nhiệt Khắc (乔拉克铁热克乡)
- Khách Lạp Đạt Lạp (喀拉达拉乡)
- Khách Lạp Thác Hải (喀拉托海乡)
[Hương dân tộc](/wiki/C%C3%A1c_khu_v%E1%BB%B1c_t%E1%BB%B1_tr%E1%BB%8B_t%E1%BA%A1i_Trung_Qu%E1%BB%91c)[ [sửa](/w/index.php?title=Tekes&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tekes&action=edit§ion=3)]
- Hương dân tộc Mông Cổ - Hô Cát Nhĩ Đặc (呼吉尔特蒙古族乡)
- Hương dân tộc Kyrgyz - Khoát Khắc Thiết Nhiệt Khắc (阔克铁热克柯尔克孜族乡)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tekes&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tekes&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tekes&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tekes&action=edit§ion=5)] [Trang thông tin chính thức](http://www.zgtks.gov.cn/) **(tiếng Trung)**
|
|
|Địa khu
|
(A Lặc Thái)
|Trực thuộc châu tự trị
|
Tekes (Đặc Nhĩ Tư) •

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Thể loại:Loài được mô tả năm 1827
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
Đ
- ► Động vật được mô tả năm 1827 (175 tr.)
T
- ► Thực vật được mô tả năm 1827 (1.233 tr.)
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.

markdown:
# Thể loại:Loài được mô tả năm 1827
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
### Đ
- ►
[Động vật được mô tả năm 1827](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_m%C3%B4_t%E1%BA%A3_n%C4%83m_1827) (175 tr.)
### T
- ►
[Thực vật được mô tả năm 1827](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_m%C3%B4_t%E1%BA%A3_n%C4%83m_1827) (1.233 tr.)
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
VIP
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Mục từ "VIP" dẫn đến bài này. Xin đọc về các nghĩa khác tại VIP (định hướng).
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
VIP hay là V.I.P. (viết tắt của Very Important Person trong tiếng Anh) là từ thông dụng để chỉ một nhân vật rất quan trọng hoặc có địa vị trong xã hội hoặc một dịch vụ đặc biệt.
Ví dụ điển hình[sửa | sửa mã nguồn]
- Nguyên thủ quốc gia.
- Người nổi tiếng, người quan trọng.
- Ông chủ, người kinh doanh, người có tiềm lực kinh tế.
- Các chính trị gia, sĩ quan cao cấp, lãnh đạo công ty, cá nhân giàu có, hoặc bất kỳ người nào đáng chú ý khác do một số lý do.
Trường hợp khác[sửa | sửa mã nguồn]
Trong một số trường hợp, chẳng hạn như vé cho các sự kiện, VIP có thể được sử dụng bởi bất cứ ai khi mua "vé VIP" để được hưởng sự phục vụ đặc biệt. Thuật ngữ này được đặt ra từ năm 1940 và 1945.

markdown:
# VIP
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Mục từ "VIP" dẫn đến bài này. Xin đọc về các nghĩa khác tại
[VIP (định hướng)](/w/index.php?title=VIP_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=VIP&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=VIP&action=edit§ion=1)] **VIP** hay là **V.I.P.** (viết tắt của **Very Important Person** trong [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)) là từ thông dụng để chỉ một [nhân vật](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) rất quan trọng hoặc có địa vị trong xã hội hoặc một dịch vụ đặc biệt.
## Ví dụ điển hình[
[sửa](/w/index.php?title=VIP&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=VIP&action=edit§ion=2)]
- Nguyên thủ quốc gia.
- Người nổi tiếng, người quan trọng.
- Ông chủ, người kinh doanh, người có tiềm lực kinh tế.
- Các chính trị gia, sĩ quan cao cấp, lãnh đạo công ty, cá nhân giàu có, hoặc bất kỳ người nào đáng chú ý khác do một số lý do.
## Trường hợp khác[
[sửa](/w/index.php?title=VIP&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=VIP&action=edit§ion=3)]
Trong một số trường hợp, chẳng hạn như vé cho các sự kiện, VIP có thể được sử dụng bởi bất cứ ai khi mua "vé VIP" để được hưởng sự phục vụ đặc biệt. Thuật ngữ này được đặt ra từ năm 1940 và 1945.

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
fenestrated
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Tính từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˈfɛ.nə.ˌstreɪ.təd/
Tính từ
[
sửa
]
fenestrated
/ˈfɛ.nə.ˌstreɪ.təd/
Có
cửa sổ
.
(
Sinh vật học
)
Có
lỗ
cửa sổ
,
có
lỗ thủng
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=fenestrated&oldid=1606405
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Tính từ
Tính từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Kurdî
தமிழ்
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 19:57 ngày 27 tháng 8 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
# fenestrated
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **fenestrated** [/ˈfɛ.nə.ˌstreɪ.təd/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **fenestrated** [/ˈfɛ.nə.ˌstreɪ.təd/](/wiki/Wiktionary:IPA)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


text:
syntactical
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Tính từ
[
sửa
]
syntactical
Tính chất
cú pháp
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=syntactical&oldid=1619848
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Tính từ
Tính từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
Ελληνικά
English
Eesti
Français
Ido
한국어
Kurdî
മലയാളം
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 22:42 ngày 4 tháng 9 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1054 frontend miss (0)