text:
Theo mọi người thì có nên thay đổi chính trị ở VN ko ?Và có chắc rằng sự thay đổi đó sẽ đem lại những kết quả tốt đẹp là dân giàu nước mạnh vì tình hình Liên Xô và các nước Đông Âu sau khi chủ nghĩa CS sụp đổ cũng chẳng khá hơn là mấy .Trong khi đó ,Trung Quốc vẫn giữ nguyên chế độ CS lại đạt được những thành tưụ to lớn trong tất cả các lĩnh vực .Mong mọi người góp ý kiến
-- communist (communist@yaheo.com), July 14, 2004
12-7-2004
Ŵại sứ Tobias thăm bệnh viện Bạch Mai
Đại sứ Randall Tobias của Hoa Kỳ, người cầm đầu sáng kiến trị giá 15 tỷ đô la của Tổng Thống Bush nhằm chống dịch bệnh AIDS trên toàn cầu, hôm cuối tuần vừa rồi đã chứng kiến tận mắt những thách đố đang diễn ra tại Việt Nam, nơi cứ 75 gia đình lại có một gia đình bị ảnh hưởng của dịch bệnh này.
Mới đây, Tổng Thống Bush đã cho Việt Nam là nước Á Châu độc nhất nằm trong danh sách 15 nước trên toàn cầu được hưởng những trợ giúp trong kế hoạch cứu trợ khẩn cấp nhằm chống dịch bệnh AIDS của ông. Tin nói là 1/4 trong số 4 triệu 800 ngàn ca nhiễm vi rút HIV mới trong năm 2003 đã diễn ra tại Á Châu. Ông Tobias chọn Việt Nam vì tại đây vi rút HIV đã lây lan nhanh hơn tại Ấn Độ và Trung Quốc.
Theo ông, tại Việt Nam, tuy phần lớn xảy ra cho những người hành nghề mãi dâm và những người sử dụng ma tuý, song dịch bệnh AIDS đang trên đà xảy ra cho quảng đại quần chúng. Lên tiếng hôm Chủ Nhật tại Hội Nghị Thế Giới lần thứ 15 về dịch bệnh AIDS nhóm họp tại Bangkok, ông Tim Brown thuộc Trung Tâm Đông Tây nói rằng những gì đã xảy ra tại Việt Nam hiện đang xảy ra cho các nước khác ở Châu Á.
Tuy nhiên, đại sứ Tobias cho hay, không giống các nước khác, Việt Nam đã cam kết chiến đấu chống dịch bệnh này. Dù Việt Nam hoan nghênh chuyện được hưởng 10 triệu đô la viện trợ của Hoa Kỳ để chống dịch bệnh AIDS, song sự kiện này cũng buộc Việt Nam phải thi hành nhiều điều, trong có việc cung cấp chữa trị cho các bệnh nhân. Hiện mới chỉ có khoảng 300 trong số 200 ngàn người nhiễm vi rút HIV được chữa trị tại Việt Nam. Đại sứ Tobias đã tới Bệnh Viện Bạch Mai, bệnh viện lớn nhất của Việt Nam, và đã ghé thăm khu điều trị bệnh AIDS, nơi 2 bệnh nhân phải chia nhau nằm chung trên một giường bệnh.
Tại Hội Nghị ở Bangkok, ông Kevin Frost thuộc Viện Nghiên Cứu Bệnh AIDS của Hoa Kỳ nói rằng Việt Nam thiếu bác sĩ, cứ 11250 bệnh nhân bệnh AIDS mới có được một bác sĩ chăm sóc. Đại sứ Tobias nói rằng Hoa Kỳ sẽ không tài trợ cho phương pháp chống nạn lây lan virút HIV giữa những người sử dụng ma tuý qua chương trình trao đổi kim chích, tức là đổi kim dơ lấy kim sạch.
Tại Bangkok hôm Chủ Nhật, ông Tim Brown của Trung Tâm Đông Tây đã chỉ trích chính sách này của Hoa Kỳ, đồng thời chỉ trích việc chính phủ Mỹ không mạnh mẽ quảng bá phương pháp dùng bao cao su. Nhận tiền viện trợ của Hoa Kỳ trong chương trình chống bệnh AIDS, Việt Nam cũng có thể phải cho các tổ chức tôn giáo đang thầm lặng hoạt động trong các công tác liên quan tới công cuộc cứu trợ bệnh nhân bệnh AIDS được tích cực hoạt động hơn nữa.
Chính phủ Việt Nam lâu nay vẫn e ngại các tổ chức tôn giáo, không muốn những tổ chức này có thêm quyền hạn vì sợ đe doạ tới quyền lực của chính quyền.
-- MA CO HO CHI MINH (MoiRoHoChiMinh@damtac.net), July 14, 2004.
12-7-2004
Thảm cảnh của những cô gái Việt lấy chồng Đài Loan
Hàng chục nghìn cô gái làm dâu xứ người đang bị hành hạ, ngược đãi ngày đêm. Không ít cô bị chồng trói dán miệng, khiêng bán cho tú bà; bị chồng dùng kim đâm vào 10 đầu ngón tay rồi nhúng vào nước muối, lấy ná thun bắn vào mi mắt và lấy dao cứa chằng chịt vào lưng.
Trên báo chí Đài Loan thường xuyên có những bài phản ánh nhiều trường hợp nàng dâu Việt bị hành hạ thậm tệ. Điển hình như vụ việc xảy ra ngày 23/6. Cảnh sát Đài Loan đã phát hiện 2 thanh niên đang chở cô Vũ Thanh Thảo, 21 tuổi, hai chân bị trói chặt bằng dây, hai tay bị quấn băng keo trói quặt ra sau và miệng cũng bị dán kín băng keo đi bán cho ổ mại dâm.
Theo Đại diện Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc ở TP.HCM, ông Ngô Kiến Quốc: "Hiện nay có khoảng 77.000 cô dâu Việt Nam tại Đài Loan. Dự tính trong khoảng hai năm nữa con số cô dâu Việt Nam tại Đài Loan sẽ lên tới khoảng 100.000 người. Theo thống kê, tỷ lệ những cô dâu Việt Nam tại Đài Loan bị ngược đãi, hành hạ chiếm khoảng 6 - 10%. Nếu kể luôn cả những trường hợp khác chưa biết đến nữa thì tỷ lệ này sẽ còn cao hơn... ".
Theo lời khai của Thảo, cô nhập cảnh theo diện lấy chồng Đài Loan đã hơn 1 năm, nhưng chồng tên gì cô cũng chẳng biết. Cô chỉ nhớ người ta gọi chồng mình là A Minh. Cách đây một tháng, cô gặp hai thanh niên này ở Đào Viên. Lúc đó, hai thanh niên này hứa hẹn sẽ dẫn cô đi Chiayi và giúp cô kiếm việc làm. Khoảng 5h chiều ngày 22/6, họ chở cô về miền Nam Đài Loan và nghỉ qua đêm ở một nhà trọ thuộc Gia Nghĩa.
Chiều 23/6, trước khi chở cô rời khỏi nhà trọ, họ đã trói gô tay chân cô và dùng băng keo dán miệng cô lại. Sau đó, cô thấy có 2 thanh niên khác bàn chuyện với họ. Một lúc sau, hai người kia lắc đầu rồi bỏ đi. Cô không hiểu họ bàn chuyện gì với nhau, nhưng cô nghi rằng họ có ý bàn chuyện đem bán cô.
Theo lời khai của Tiêu Chí Hào, một trong số 2 thanh niên, lúc đầu họ rủ nhau đi về Gia Nghĩa nghỉ mát. Nhưng vì cô này quá "ồn ào", lại còn mắc nợ họ một số tiền chưa trả nên khi thấy những bảng quảng cáo về những dịch vụ mại dâm, họ mới có ý bán cô cho những ổ mại dâm đó với giá 60.000 đài tệ. Theo giao kèo, họ sẽ giao người và lấy tiền tại vùng Shuey-Shang. Nhưng rồi người mua chê cô... không đẹp và sợ rằng cô sẽ "cứng đầu" phản kháng nên cuộc mua bán bất thành. Tuy nhiên, gã thanh niên đi cùng là Hà Kiến Huân lại chối bay chối biến. Cảnh sát đang tiếp tục điều tra vì tình nghi đằng sau hai thanh niên này còn có đồng bọn và những người chủ chốt khác, chuyên tổ chức buôn bán người cho những ổ mại dâm. Dĩ nhiên, không loại trừ trường hợp các cô gái bị chính chồng mình mang đi bán. Điều này không có gì ngạc nhiên, vì truyền hình Đài Bắc có hẳn một chương trình quảng cáo cô dâu Việt Nam, như một dạng rao bán hàng hóa của các công ty môi giới. Hiện hai tội phạm đang bị giam giữ để chờ điều tra và xét xử.
Theo bản tin của nhật báo Quả táo (Đài Loan) và tờ Newpaper (Singapore), hiện ở Đài Loan đang xảy ra một vụ án gây phẫn nộ đã được báo chí nước ngoài tường thuật cặn kẽ. Nạn nhân bị hành hạ, đọa đày còn khổ hơn 12 kiểu khổ hình tra tấn dã man thời các bạo chúa ngày xưa là một cô dâu Việt Nam tên Đoàn Nhật Linh, 20 tuổi.
18 tuổi, cô gái xinh đẹp có đôi mắt to tròn và nụ cười lúng liếng hân hoan lấy chồng Đài Loan tên Liu Cheng-Chi (Lưu Chánh Kỳ), 39 tuổi. Trong ngày cưới, cô dâu cười rạng rỡ, gia đình Linh đều "nở mày nở mặt" với bà con xóm giềng vì chú rể không chỉ có tiền mà mặt mũi cũng bảnh bao, tử tế. Tháng 4/2002, Linh theo chồng sang Đài Loan và bắt đầu một cuộc đời tủi nhục. Thực tế, chồng Linh - ông Lưu Chánh Kỳ vẫn sống chung với vợ cũ là Lin Lee Zhu (Lâm Lệ Như), 34 tuổi. Dù đã có với nhau một đứa con gái, nhưng vì bà Lâm Lệ Như hay bị sẩy thai, không sinh được con trai nối dõi nên vợ chồng họ bàn nhau ly hôn giả, để Lưu Chánh Kỳ sang Việt Nam tìm vợ để sinh con trai và để có người giúp việc không công. Từ khi bảo lãnh Linh sang Đài Loan, Lưu Chánh Kỳ bắt đầu một cuộc sống trác táng, hằng đêm Lưu cùng lúc ngủ chung một giường với cả hai vợ, một vợ giả ly dị và một vợ vừa mới cưới. Ban ngày, Linh phải làm tất cả mọi việc trong nhà để phục vụ cả nhà như một ôsin. Đêm, Linh thường xuyên bị cả vợ chồng Lưu cưỡng bức phải "chơi trò dâm loạn 3 người trên một giường". Thế vẫn chưa đủ. Ba tháng sau đó, vợ chồng Kỳ - Lưu mới bắt đầu giở trò hành hạ Linh dã man bằng nhục hình.
Tất cả giấy tờ của Linh từ hộ chiếu đến thẻ cư trú đều bị Lưu Chánh Kỳ cất giữ và cấm cô không được liên lạc với bất cứ một ai. Hắn còn giam Linh vào một căn hộ biệt lập trên tầng 4 của ngôi nhà trên đường Thủy Cảnh, thành phố Đài Trung. Mỗi ngày cô chỉ được ăn 1 bữa và chỉ được đi vệ sinh 1 lần trong ngày.
Vì ăn chơi trác táng, Chánh Kỳ được bác sĩ chẩn đoán là nhiễm trùng đường tiểu. Nghi ngờ Linh từng làm tiếp viên quán rượu nên đã lây bệnh cho mình, Kỳ và vợ thẳng tay dùng những hình thức tra tấn "tù" dã man để cưỡng bức Linh phải ký vào giấy xác nhận mình đã từng làm gái mại dâm, thường xuyên ăn nằm với khách ở khách sạn, bị nhiễm trùng đường tiểu nên đã truyền bệnh cho ông ta. Linh thường xuyên bị hai người trói lại, bà Lâm giữ chặt lấy người cô để chồng mình dùng kim đâm vào 10 đầu ngón tay của Linh, rồi nhúng những ngón tay rỉ máu của cô vào nước muối. Chưa đã, hắn còn dùng gậy đánh đập Linh dã man, dùng dao chém vào lưng cô, rạch những vết thương ngang dọc trên lưng cô. Thậm chí, họ còn bắt cô nhắm mắt lại rồi lấy ná thun bắn thun vào mắt cô. Suốt 7 tháng liên tục bị hành hạ, từ một cô gái thanh xuân tràn đầy sức sống cô gầy guộc còn da bọc xương, từ 48 kg cô còn 20 kg.
Tháng 2/2003, Linh không còn đi đứng nổi khi trên người đầy những vết thương tứa máu. Vợ chồng Lưu Chánh Kỳ sợ Linh chết. Cả hai khiêng cô lên xe, chở đến một bãi vắng của Nhà máy Phát điện ở ngoại ô Đài Trung rồi vứt cô xuống. Sức tàn, lực kiệt, nhưng bản năng sinh tồn và những uất ức dồn nén khiến Linh cố lê lết đến một quán ăn gần đó để xin ăn. Cảnh sát nhận được tin báo đã đưa cô vào bệnh viện cấp cứu. Sau hơn 1 năm điều trị và được chăm sóc đặc biệt, Đoàn Nhật Linh đã bình phục.
Trước cơ quan điều tra, vợ chồng Lưu Chánh Kỳ đã phủ nhận hoàn toàn hành vi phạm tội ngược đãi của mình. Thậm chí, Lưu Chánh Kỳ còn giả bị tâm thần để "thoát tội". Sau khi cơ quan điều tra giám định cả vợ lẫn chồng đều không hề bị tâm thần, ngày 9/6 vừa qua, Công tố viện Đài Trung đã quyết định khởi tố Lưu Chánh Kỳ và Lâm Lệ Như về tội "ngược đãi người khác như nô lệ" với mức án đề nghị là 7 năm tù.
Theo ông Peter Chen, cảnh sát viên đặc trách về ngoại vụ tại thành phố Đài Trung, 1/10 trong số 384 nàng dâu từ Việt Nam đang là nạn nhân của những vụ bạo hành trong gia đình, bị chồng đánh đập hay bóc lột tàn nhẫn. Đa số đã lập gia đình với những nông dân nghèo hay những công nhân lao động không có giáo dục hoặc ở dưới mức tiểu học, một số khác phải lập gia đình với những người khuyết tật...
(Theo Thanh Niên)
-- MA CO HO CHI MINH (MoiRoHoChiMinh@damtac.net), July 14, 2004.
Chết Vẫn Chưa Yên
Mê hồn trận quanh xác chết các tử tội Thanh Niên Online - Thứ Hai ngày 12/07/2004
Sau sự kiện ông trùm thế giới ngầm Năm Cam và 4 đồ đệ đền tội tại pháp trường của TP Hồ Chí Minh hôm 3/6, dư luận bắt đầu râm ran những tin đồn hư thực chung quanh những xác chết này. Thậm chí có nguồn tin khẳng định gia đình ông trùm đã bỏ ra nửa tỉ bạc để khai quật xác lên đem đi hỏa táng ...
Có một người đến thắp nhang chia buồn với gia đình Năm Cam tại tư gia vào chiều 3/6 và nói rằng ông đã tình cờ nghe được những thông tin của gia đình như sau: Buổi sáng ở pháp trường, sau khi việc an táng các xác tử tội tại khu vực nghĩa địa theo quy định vừa hoàn tất thì có người đến gợi ý "nếu muốn đưa xác Năm Cam về thì chi 500 triệu đồng". Và tương tự như vậy, cái giá đối với Nguyễn Hữu Thịnh, cháu ruột Năm Cam, là 300 triệu đồng. Do không chuẩn bị kịp tiền nên "hợp đồng" nói trên không được thực hiện trong ngày hôm ấy. Nhưng sau đó một tuần, khi ông liên lạc lại bằng điện thoại thì được biết là các con Năm Cam đã đưa được xác cha về hỏa táng, không biết là đã tốn bao nhiêu tiền ...
Ngoài những thông tin trên, sau đó chúng tôi còn nghe râm ran thêm rằng số tiền cụ thể mà các con Năm Cam bỏ ra cho "hợp đồng" nói trên là 140 triệu đồng. Rồi mới đây cũng có người nói 70 triệu đồng ... Dù biết rằng đối với gia đình, thân nhân các tử tội thì đấy là những thông tin tế nhị song vì "tính chất bất thường" của nó, chúng tôi đã cố gắng đi tìm một sự xác nhận từ phía những người trong cuộc và cơ quan chức năng.
Thân nhân các tử tội không xác nhận bất cứ một tình tiết nào chung quanh những lời đồn đại nói trên, còn các cơ quan chức năng thì dường như cũng rất ... mơ hồ. Đại diện Công an TP Hồ Chí Minh khi trả lời các phóng viên tại cuộc họp báo sáng 3/6 do TAND TP Hồ Chí Minh tổ chức thì nói rằng: Nếu gia đình các tử tội có nhu cầu đem xác thân nhân về thì liên hệ với chính quyền địa phương tại khu vực nghĩa địa trường bắn và được giải quyết thôi".
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Hoàn, Chủ tịch UBND phường Long Bình, quận Thủ Đức, là đại diện cao nhất của "chính quyền địa phương tại khu vực nghĩa địa trường bắn" thì hầu như hoàn toàn bất ngờ khi nghe nói như vậy. Ông Hoàn nói trước máy ghi âm của chúng tôi: "Báo cáo thật với các anh, về mặt pháp lý, phường chỉ quản lý về mặt hành chính nhà nước. Chứ từ trước đến nay những văn bản quy định, giao trách nhiệm ... hoàn toàn không có. Mỗi lần xử bắn, Công an thành phố, Công an quận thông báo cho Công an phường, Công an phường báo lại cho Ủy ban để kết hợp bảo vệ trật tự và chứng kiến việc xử bắn thôi". Ông Hoàn làm Chủ tịch phường Long Bình đến nhiệm kỳ thứ hai, có thể nói là "ở lâu" và nắm rất chắc địa bàn do mình phụ trách. Nhưng quả thật, với "tình trạng pháp lý" của nghĩa địa trường bắn như hiện nay mà "buộc" trách nhiệm đối với Chủ tịch phường trước những tin đồn này nọ thì cũng không ổn.
Ngày thường đây chỉ là một khu vực đồi hoang rộng chừng 4 hecta, không có hàng ràng bảo vệ và cũng không có người quản lý. Sau khi kết thúc việc thi hành án tử hình, Chủ tịch Hội đồng thi hành án thành phố tuyên bố bàn giao các xác tử tội lại cho chính quyền địa phương tổ chức chôn cất, kèm theo đó là hòm, chiếu ... và một khoản kinh phí khoảng 200 ngàn đồng/xác tử tội. Chính quyền địa phương cũng không có ban mai táng chuyên nghiệp nên tiếp tục giao lại việc này cho những người lao động tự do theo một hợp đồng khoán việc. Và những người giải quyết công đoạn cuối cùng này thấy chỗ đất nào còn trống thì đào huyệt chôn xác, chứ cũng không ai cắm mốc khu vực nghĩa địa tới đâu ...
"Một số xác tử tội đã được bốc khỏi khu vực nghĩa địa, chính quyền địa phương có biết không?" - Chúng tôi đặt câu hỏi với Chủ tịch phường Long Bình Nguyễn Văn Hoàn như vậy sau buổi khảo sát thực tế vào sáng 7/7/2004. Ông Hoàn nói: "Chuyện đó có, một số gia đình họ lấy thôi. Vấn đề là ở chỗ không có văn bản nào giao cho phường quản lý nên nếu có phát hiện thì cũng như không vì đâu có căn cứ nào để quyết định xử phạt hay không xử phạt". Nghĩa là phường cũng không cấm?. Đúng. "Từ trước đến nay có ai đến xin phường?" - Chúng tôi hỏi tiếp. Ông Hoàn nói: "Không, họ tự lén lút lấy thôi". "Nếu ngày mai có người đến liên hệ xin bốc xác thân nhân, với tư cách chủ tịch ông có giải quyết?". "Không, vì đâu biết là mình có thẩm quyền hay không" - Ông Hoàn nói. Chung quanh những thông tin về các khoản tiền mà gia đình các tử tội bỏ ra thực hiện các "hợp đồng" bốc xác thân nhân, Chủ tịch Nguyễn Văn Hoàn cho biết: "Cũng có nghe đồn, nhưng mà có chính xác hay không, lực lượng nào thực hiện ... thì phường cũng không nắm được. Hơn nữa, sự thật về những tin đồn ấy tới đâu thì rõ ràng cũng vượt quá thẩm quyền của phường.
Trở lại với thực tế tại nghĩa địa trường bắn, 5 ngôi mộ với 5 chiếc cọc gỗ có đề tên họ và các chi tiết về ngày tháng năm sinh của 5 tử tội hôm 3/6 nay chỉ còn lại duy nhất một mình ngôi mộ của Nguyễn Việt Hưng (tức Hưng "phi nhon"). Và cũng đã được xây lại bằng xi măng, quét vôi trắng. Mộ của Năm Cam, Lai Em, Minh "bưu" cũng như một số tử tội khác từng được dư luận chú ý như Tăng Minh Phụng, Trần Quang Vinh ... cũng không còn tại khu nghĩa địa này. Và những tin đồn chung quanh các khoản tiền mà thân nhân họ phải bỏ ra để di dời cứ âm ỉ nổi lên, người thì nói vợ con Tăng Minh Phụng phải tốn 400 triệu đồng, kẻ lại bảo là 300 triệu
Võ Khối
-- MA CO HO CHI MINH (MoiRoHoChiMinh@damtac.net), July 14, 2004.
Vietnamese Air Force T-28 Skyraiders, flown by U.S. Air Force pilots, drop napalm on Viet Cong targets.
-- Nong bi dai' (vietnamcongsans@yahoo.com), July 14, 2004.
COMMUNIST ...biet Trung Cong thanh tuu o*? ddiê?m nao` noiṀnghe coi ...tôi ddi công taṀc cho công ty moi sang trung cong hôi thang 4 nam 2004 ne` ....dân vâ?n co`n ddoiṀnha(n ra(ng ...biêṀt môi~ môt ngay co bao nhiêu nguoi kha(n goiṀ ^lên nhu*ng ddô thi lo*Ṁn ddê? ti`m viêc la`m ...la(n loṀc ngu~ ddâu ddu*o*`ng xoṀcho*. không ??? 50.000 o*? THUONGHAI ddoṀ co biêṀt không ?? va co biêt trung công tri tham nhu~ng bang cach nao` không ??? ....thang nao an hôi lô nho? bi bat 3 lân tu*? hi`nh ( ba(n ngay trong vong 1 tuan lê? ) Ṁco`n tha(`ng la`lo*Ṁn thi ba(Ṁt noṀ nhay? lâu` tu* tu*? (sau khi công an ba(Ṁt noṀphai? viêṀt 1 laṀthu* la`` a(n na(n hôiṀcai~ viêc hôi lô cua~ chiṀnh noṀṀ )không nhay? thi co^ng an cu~ng xô xuôṀng lâu` ....môi~ na(m co chu*`ng 3000 vu can bô to nhay? lâu` ( theo lo*i` cua~ 1 chu? tich xa~ ) kê? cho tôi nghe ......viêt công muôṀn ddât nu*o*Ṁc ddi lên thi bat TRAN DUC LUONG ,LUONG QUOC DUNG nhay? lâu cai coi .... thi`khoi? phai? thay ddôi? chêṀ ddô ..... co`n xô 2 triêu tha(`ng dda?ng viên xuôṀng câ`u caṀtra ( basa ) cho tui noṀ chêṀt ngô.p thi cu~ng ok ...bao? dda~m 10 nu*a~ VN se~ ho*n THAILAND ....ok ?
-- BACLIEU 2002 ( paltalk) (thomasph75@hotmail.com), July 14, 2004.
Muon dan toc Viet Nam tien bo la phai vut bo che do cong san lua bip an cuop. Khong con con duong nao khac ?
Da hon 30 nam, cong san viet nam lam dan toc mien Nam ngheo doi, ngu dot. Cong san viet nam an cuop lua gao dan mien Nam, hai san , dau lua, tai nguyen..., xuat cang de lay tien bo vao tui tham cua bon viet cong ?
-- trbapi (trbapi@yahoo.de), July 14, 2004.
Noi that cho Communist nghe nhe.
O VN thi thong tin ve Trung Quoc nhu the nao thi toi khong biet. Chu ben Hoa Ky , O Cali , Chung toi coi bang tan so 9 cua tivi, thuong co chuong trinh ve cac noi tren the gioi cua " Geographic Nation " ( Chuong trinh dia ly quoc gia )Thi thay Trung quoc ngheo kho lam; co noi con te hon thon que o VN, nhieu truong hoc o vung cao nguyen; lop hoc bang nen dat; may tang da duoc dung lam ban hoc; hoc sinh co em di chan dat; nhieu lang thon nha cua san sat chat choi; duong hem nho hep chi chit chang chit.
Con nhung doan phim mo ta cho ( market ) cua dan mien cao; ho mang ngua ; bo ra cho ban, con nha ( house ) cua ho thi trong kha hon cai chuong bo mot chut dinh; dan chung trong lam lu ngheo nan lam.
Chi co nhung thanh pho chinh nhu Bac kinh; Thuong Hai thi rat la khang trang, con hau het nhung noi khac thi van lup sup, Van Ly Truong Thanh bi hu hai va bi dan chung " cam dui " lam cho o (residing ) va lam " kho " dung thuc pham kha nhieu.
Co mot thanh pho nho, chi co moi mot cong vien co tuong Mao Trach Dong o trung tam thanh pho la trong dep de, con di hoi xa mot chut dinh la thay vach tuong loang lo; nut ne lau nam ma khong co dau hieu sua chua.
Cong san o thoi nao cung vay; thuong pho truong cai ve be ngoai. nhung cac nha bao tay phuong ho lai khong de dang dong y nhu vay.
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (nhandantuve@VNCH.com), July 15, 2004.
CHina cai cach som hon VN 10 year>>Vi the giu nguyen CNXh van co the Phat trien>>chung to ko can theo che do TU BAN Vn van phat trien>>Va ko can su doi tra cua lu nguy phan dong vnch.
-- (kid@yhaoo.co), July 15, 2004.
Dung roi Viet nam san xuat duoc may cai lon...re mat ,,,di diem doi' qua' nam ngua~ cho khong choi de kiem com ...chu phat trien cai gi ?..
1 loai ngu dot ma thong tri dan toc vietnam di xuong cai ho''...cang dao cang sau..,,chi co may thang ,,may con bu congsan viet cong no roi noi nhu ket' khen la` cut thom ngon ...
Chu con nguoi thi khong the nao ngu dot nhu vay...chi loai thu' noi tieng nguoi moi khong thay duoc ..1 su nhuc nha ..cua 1 che do rung ru'' mang dan toc vietnam .lac hau...
Nhung con thu' thong tri nuoc vn ..di ra ngoai nhu la` 1 con cho'' xin an thoi chu co gi tot dau ?
-- Nong bi dai' (vietnamcongsans@yahoo.com), July 15, 2004.
Thử đi du lịch trung quốc 1 lần cho biết... thanh niên trung quốc cởi mở và bạo hơn thanh niên việt nam. Họ dám bày tỏ thái độ bất mãn với chế độ lãnh đạo trung quốc ngay với cả khách du lịch. Ở bắc kinh... có những vùng không cho phép khách du lịch đi tới. Ngoài ra bắc kinh có nhiều xe dạp hơn sài gòn và hà nội.
-- Nguoi Tranh Dau (nguoitranhdau@hotmail.com), July 16, 2004.
Nay Kid.
" Chung to ko can theo che do TU BAN Vn van phat trien.."
Kid coi thu xem nhung san pham; nhung nha dau tu tai VN tai trung quoc va VN hien nay neu khong phai la tu cac nuoc TU BAN thi la tu dau vay ?
Rat nhieu san pham cua cac hang ( company ) tai Hoa Ky co ghi hang chu : " Made in China ", Neu Hoa ky va cac nuoc tu ban khac khong lam an buon ban voi Trung Quoc va Viet nam; Lieu hai nuoc cong san nay co kha hon chut nao khong ?
"..Va ko can su doi tra cua lu nguy phan dong vnch.."
Luc truoc, chinh quyen VNCH da co mot nen kinh te ngang ngua voi Dai Loan; Singapore, Nam Trieu Tien. Hon han Thai Lan, va tat nhien hon xa ca cong san Bac Viet ngay khi chua co vien tro o at cua Hoa Ky do Kid ( truoc 1965 ).
Phat ngon bua bai.
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (nhandantuve@VNCH.com), July 16, 2004.
"..Vi the giu nguyen CNXh van co the Phat trien.."
Giu nguyen XHCN de kinh te phat tien phon vinh thinh vuong nhu Cu-Ba va Bac Han ha Kid ?
Nhu the tai sao Cong san VN khong duoi het bon tu ban ve nuoc di. Tai thiet lap cac cong nong truong tap the theo duong loi kinh te thuan tuy XHCH de dat nuoc tiep tuc..doi nhan rang tiep. theo duong loi kinh te thi truong cua tu ban chu nghia xau xa se lam gi ?
An noi vung vit; vo trat tu.
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (nhandantuve@VNCH.com), July 16, 2004.
Nếu người VN chấp nhận cho càng ngày càng có nhiều phụ nữ VN đi xuất khẩu làm cô dâu và làm ô sin cho ngoại bang; người VN chấp nhận cho đảng viên và cán bộ ngày càng tham nhũng, càng làm giàu phi pháp và chấp nhận những bất công trong xả hội; người việt nam chấp nhận sống trong ô nhiểm, nghèo đói, lạc hậu, mất trật tự, mất vệ sinh; người việt nam chấp nhận làm quốc gia hạng chót trong khu vực thì CHẲNG CẦN THIẾT PHẢI THAY ĐỔI CHÍNH TRỊ Ở VN LÀM GÌ. Với những người bàng quang và việt kiều yêu nước bằng cái miệng, thì có đổi hay chẳng thay đổi chế độ chính trị thì cũng chẳng ăn nhằm gì tới họ. Vì họ ăn đồ Mỹ, Pháp Canada, Úc, lãnh lương Mỹ, Pháp, Canada, Úc... và sau này già cũng lãnh tiền hưu và tiền già của Mỹ, Pháp, Canada, và Úc. Việt Nam có cộng sản hay không cộng sản, có thay đổi chính trị hay không thì chẳng có ăn nhằm "con mẹ" gì tới họ. (Xin lổi) Sự thay đổi chính trị chỉ có ảnh hưởng tới những người việt sống ở VN mà thôi. Nếu họ yêu thích XNCH và yêu thích đảng và bác và yêu thích trụy lạc, ô nhiểm và bất công trong xả hội thì chẳng cần phải đổi phải không?
Nhưng tôi cũng như đại đa số những người ra sức đấu tranh đòi thay đổi chế độ cộng sản bằng 1 thể chế dân chủ là vì tôi biết rằng nó sẻ 100% tốt đẹp cho bà con, cô bác, anh chị em họ, con cháu, bạn bè, hàng xóm, láng giềng của tôi... và ngay cả bà con cô bác anh chị em của anh bạn communist ở trên. Nếu không vì họ có giòng máu VN chảy chung. Thì VN theo cộng sản hay theo tư sản hay theo phá sản, chẳng có ăn nhập gì tói bản thân tôi. Nói thật những liên quan tới VN và Mỹ thì tôi nói lưu tâm, còn chuyện trung quốc theo cộng sản, cuba theo cộng sản, bắc hàn theo cộng sản và dân họ bị khốn khổ, tôi nghĩ tôi chẳng có dư hơi mà lo tới.
-- Nguoi Tranh Dau (nguoitranhdau@hotmail.com), July 16, 2004.
Vay vnch do ai lap ra co phai la Phap ko>>vay ma sao>>chinh France da lap nen vnch sau 1945>>luc dau chinh BAO DAI lam quoc truong>>ko phu thuoc USA,thi cung la PHAP ma thoi>>cuoi cung lu nguy vnch cung ko bao gio lam chu duoc minh>>dieu le thuoc TU BAN ma thoi>>Vay cung lon tieng la lang.
-- (kid@yahoo.com), July 16, 2004.
Nay Kid.
Hinh nhu Kid gia vo khong biet la Viet Nam Dan Chu Cong Hoa ( Cong san Bac Viet ) duoc thanh lap la do cong san quoc te ha ?
Hay nhin la co cua Dang Cong San Viet Nam, thu coi no co giong la co cua Lien Bang So Viet ( cu ) khong vay.
Con la co do sao vang; Co that su la Kid khong biet no la la co nguyen thuy cua phong trao So Viet Trung Quoc o tinh Phuc Chau khong ?
VNCH sau nay, ma truoc kia la Quoc Gia Viet nam do Bao Dai lam Quoc Truong. la dai dien tieu bieu cho dan toc VN.
Dai dien cho dan toc VN truoc nua la Hoang De Bao Dai, voi chinh phu Tran Trong kim; nguoi da doi cac ten duong tieng Phap ra thanh tieng Viet, trong khi chinh phu cong san Ho chi Minh do cong san quoc te hau thuan da lo xau dung tuong Le-Nin o cong vien Ha Noi
Bao Dai than Phap, Ngo Dinh Diem than My cung nhu Ho chi Minh than Nga va Trung Cong, dieu do khong quan trong.
Cai quan trong la chinh sach bat chuoc nuoc lon do dem ap dung tai VN se mang lai cai gi cho dan toc VN; Dau kho hay hanh phuc ?
Hay nhin duong loi kinh te thi truong va nen tu do dan chu ma VNCH bat chuoc Phap hoac My; Va duong loi kinh te cong san va mo hinh XHCN ma mien Bac rap khuon cong san quoc te..ben nao tot dep hon?
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (nhandantuve@VNCH.com), July 17, 2004.
" ..ko bao gio lam chu duoc minh.."
Kid hay chung minh cho chung toi duoc biet,Tu khi Ho chi Minh tro ve nuoc cho den ngay nay; Dang cong san VN khong he bi anh huong cua cong san quoc te khi truoc ; hoac khong bi chi phoi boi trung quoc bay gio.
Va Kid hay co gang chung minh cho chung toi duoc biet. Lich su 4000 nam van Hien cua Viet nam chung ta KHONG bao gio chiu trieu cong Trung Hoa.
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (nhandantuve@VNCH.com), July 17, 2004.
Ko bao gio thuan phuc CHINA,VN la cua nguoi VN,ko so thang CHINA,USA...gi het,cung lam la hy sinh vi to quoc VN.VN muon nam,kien quyet bao ve to quoc,XD va phat trien kinh te,di lien voi bao ve toan ven lanh tho VN.Song phai nho vao ban than minh,ko can phu thuoc ai ca.>>Co nhu the VN moi co the tu minh lam chu dat nuoc.
-- (kid@yahoo.com), July 18, 2004.
Tra loi (kid@yahoo.com), July 18, 2004. Tu lam chu minh ??? Co bao nhieu la tien VK ma Viet Nam con thuoc ngheo doi gan nhat the gioi.
Noi phet. Tu lap bang cach nao, co kha nang gi dau ma tu lap. Viet Nam lam duoc nhung gi sau hon 50 nam cong san. Co che duoc cai tam chua ? Xuat cang toan la lua gao, phu nu, con nit ????
Muoi thang cong noi phet ca muoi. Toan do an bam khong ?
-- trbapi (trbapi@yahoo.de), July 18, 2004.
Hey Kid;
Khong so thang China cho nen moi cat bien cat dat dang cho no de ma yen than ?
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (nhandantuve@VNCH.com), July 18, 2004.
dan chu
LáṠḃI KHÃ TáṠḞ DO TRUYáṠN THÃNG TRONG CÃNG CUáṠÃC GIáẃḃI PHÃNG ÄáẃĊT NÆŸáṠC
GS VÅ© QuáṠc ThÃẃc
TrÆḞáṠc khi Äi sÃḃu vÃ o váẃċn ÄáṠ , chÃẃng tÃṀi cáẃ§n xÃḂc minh váṠ hai cáṠċm táṠḋ " táṠḟ do truyáṠn thÃṀng " vÃ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc " .
TÆḞ do truyáṠn thÃṀng , theo chÃẃng tÃṀi quan niáṠm , khÃṀng pháẃ£i cháṠ cÃġ sáṠḟ táṠḟ do thÃṀng tin dÆḞáṠi cÃḂc dáẃḂng quen thuáṠc nhÆḞ bÃḂo chÃ , phÃḂt thanh , truyáṠn hÃỲnh , tÃn ÄiáṠp ÄiáṠn táṠ , trang nhÃ trÃẂn Internet , bÄng vÃ ÄÄ©a ghi Ãḃm , bÄng vÃ ÄÄ©a ghi hÃỲnh v.v.. TáṠḟ do truyáṠn thÃṀng bao gáṠm cáẃ£ sáṠḟ táṠḟ do háṠc háṠi nhÆḞ ÄáṠc vÃ lÆḞu tráṠŸ sÃḂch bÃḂo, phim áẃ£nh , bÄng nháẃḂc ... tham kháẃ£o tÃ i liáṠu qua máẃḂng lÆḞáṠi internet , minitel , nghe cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh , xem cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh , tham dáṠḟ cÃḂc buáṠi diáṠ n giáẃ£ng , cÃḂc láṠp vÃ khÃġa huáẃċn luyáṠn dÃṗ khÃṀng do NhÃ nÆḞáṠc táṠ cháṠ©c . DÄ© nhiÃẂn , táṠḟ do truyáṠn thÃṀng pháẃ£i bao hÃ m cáẃ£ sáṠḟ táṠḟ do phÃḂt biáṠu tÆḞ tÆḞáṠng , táṠḟ do sÃḂng tÃḂc vÄn hÃġa pháẃ©m , táṠḟ do xuáẃċt báẃ£n , táṠḟ do phÃḂt hÃ nh , táṠḟ do trao ÄáṠi ÃẄ kiáẃṡn trong nháṠŸng buáṠi háṠi tháẃ£o cÃṀng khai hay thu háẃṗp v.v.. MáṠi hÃỲnh tháṠ©c háẃḂn cháẃṡ hay kiáṠm duyáṠt pháẃ£i coi lÃ biáṠt láṠ vÃ khÃṀng ÄÆḞáṠ£c vi pháẃḂm Hiáẃṡn PhÃḂp quáṠc gia cÃṗng cÃḂc CÃṀng ÆŸáṠc quáṠc táẃṡ ÄÃ£ ÄÆḞáṠ£c NhÃ nÆḞáṠc phÃẂ chuáẃ©n.
CáṠċm táṠḋ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc" cÃġ tháṠ khiáẃṡn nhiáṠu ÄáṠng bÃ o quáṠc náṠi - nháẃċt lÃ cÃḂc báẃḂn sinh sau nÄm 1975 - ngáẃḂc nhiÃẂn . NgáẃḂc nhiÃẂn vÃỲ táṠḋ nhiáṠu nÄm nay , bÃḂo chÃ , cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh vÃ cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh cáṠ§a NhÃ nÆḞáṠc khÃṀng ngáṠt kháẃġng ÄáṠnh lÃ sau khi tháẃŸng PhÃḂp nÄm 1954 , tháẃŸng MáṠṗ nÄm 1973 , tháṠng nháẃċt hai miáṠn Nam BáẃŸc nÄm 1975 , ÄuáṠi quÃḃn ÄáṠi Trung Hoa kháṠi nháṠŸng vÃṗng báṠ táẃḂm chiáẃṡm ÄÃġng trong cuáṠc xung ÄáṠt nÄm 1979 , thoÃḂt ly bÃḂ quyáṠn cáṠ§a MáẃḂc TÆḞ Khoa do sáṠḟ giáẃ£i tháṠ cáṠ§a KháṠi CáṠng Sáẃ£n LiÃẂn XÃṀ , ViáṠt Nam ÄÃ£ tráṠ nÃẂn hoÃ n toÃ n ÄáṠc láẃp . NhÆḞ váẃy táẃḂi sao cÃĠn ÄáẃṖt váẃċn ÄáṠ giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc ? LÃẄ do dáṠ hiáṠu : ÄáṠi váṠi chÃẃng tÃṀi , cÃṀng cuáṠc giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc chÆḞa hoÃ n táẃċt máẃṖc dÃṗ trÃẂn bÃỲnh diáṠn quáṠc táẃṡ ta ÄÃ£ giÃ nh láẃḂi ÄÆḞáṠ£c cháṠ§ quyáṠn chÃnh tráṠ . Náẃṡu chÃnh quyáṠn ngáṠḟ tráṠ áṠ quáṠc náṠi khÃṀng pháẃ£i do nhÃḃn dÃḃn táṠḟ do báẃ§u lÃẂn , náẃṡu cháẃṡ ÄáṠ chÃnh tráṠ rÃṁ rÃ ng khÃṀng phÃṗ háṠ£p váṠi nguyáṠn váṠng cáṠ§a ÄáẃḂi Äa sáṠ nhÃḃn dÃḃn mÃ cháṠ táṠn táẃḂi do ÃẄ muáṠn cáṠ§a máṠt thiáṠu sáṠ dÃṗng máṠi tháṠ§ ÄoáẃḂn báẃċt chÃnh ÄáṠ báẃ£o váṠ quyáṠn láṠḟc vÃ ÄáṠa váṠ cáṠ§a mÃỲnh thÃỲ ÄÃḃu ÄÃ£ háẃṡt náẃḂn láṠ thuáṠc ? áṠ ÄÃḃy tÃṀi nghÄ© Äáẃṡn sáṠḟ láṠ thuáṠc cáṠ§a cÃḂc nÃṀng nÃṀ ÄáṠi váṠi lÃ£nh chÃẃa dÆḞáṠi cháẃṡ ÄáṠ phong kiáẃṡn , cáṠ§a táẃ§ng láṠp tháṠ© dÃḃn ÄáṠi váṠi giáṠi quÃẄ táṠc dÆḞáṠi cháẃṡ ÄáṠ quÃḃn cháṠ§ chuyÃẂn cháẃṡ . NháṠŸng háẃḂng ngÆḞáṠi " tháẃċp cáṠ bÃ© miáṠng" váṠḋa káṠ cÃġ cáẃ§n ÄÆḞáṠ£c " giáẃ£i phÃġng " khÃṀng ? ChÃẃng tÃṀi ÄáẃṖt váẃċn ÄáṠ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc " lÃ trong tinh tháẃ§n ÄÃġ . TÃṀi cháṠ£t nháṠ láẃḂi cÃḃu nÃġi cáṠ§a kÃẄ giáẃ£ Henri de Turenne khi káẃṡt thÃẃc loáẃḂt phim váṠ láṠch sáṠ ViáṠt Nam ÄÆḞáṠ£c chiáẃṡu trÃẂn ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh PhÃḂp Antenne 2 nÄm 1984 : " DÃḃn ViáṠt Nam ÄÃ£ giÃ nh láẃḂi ÄÆḞáṠ£c quyáṠn ÄáṠc láẃp cáṠ§a xáṠ© xáṠ nhÆḞng háṠ váẃḋn cÃĠn pháẃ£i tranh Äáẃċu ÄáṠ ÄÆḞáṠ£c táṠḟ do " . DÃṗ khÃṀng ÄáṠng ÃẄ váṠi cÃḂch nhÃỲn nhiáṠu sáṠḟ kiáṠn láṠch sáṠ ViáṠt Nam cáṠ§a Henri de Turenne , tÃṀi sáẃṁn sÃ ng chia sáẃṠ quan ÄiáṠm cáṠ§a ÃṀng ta váṠ tÃỲnh tráẃḂng thiáẃṡu sÃġt táṠḟ do áṠ nÆḞáṠc ta vÃ o háṠi ÄÃġ .
Hai cháṠċc nÄm ÄÃ£ trÃṀi qua táṠḋ cuáṠc tranh luáẃn giáṠŸa Henri de Turenne vÃ chÃẃng tÃṀi . TÃỲnh tráẃḂng cÃġ thay ÄáṠi nhiáṠu khÃṀng ? MáẃṖc dÃṗ ÄÃ£ cÃġ nháṠŸng biáṠn phÃḂp cáṠi máṠ khÃḂ quan tráṠng trong hai lÄ©nh váṠḟc kinh táẃṡ vÃ ngoáẃḂi giao , ta pháẃ£i Äau xÃġt nháẃn ÄáṠnh ráẃḟng ÄáṠng bÃ o trong nÆḞáṠc váẃḋn chÆḞa thoÃḂt kháṠi sáṠḟ ÃḂp báṠ©c náẃṖng náṠ cáṠ§a máṠt cháẃṡ ÄáṠ ÄáṠc tÃ i toÃ n tráṠ . SáṠḟ ÃḂp báṠ©c ÄÃġ hÃ ng ngÃ y ÄÆḞáṠ£c phÆḂi báẃ§y tráẃŸng tráṠ£n trong cÃḂc lÄ©nh váṠḟc chÃnh tráṠ , xÃ£ háṠi, vÄn hÃġa , tÆḞ tÆḞáṠng .
Trong lÄ©nh váṠḟc chÃnh tráṠ cháẃġng háẃḂn , máẃṖc dÃṗ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ÄÃ£ náẃŸm cháẃŸc trong tay máṠi báṠ pháẃn cáṠ§a guáṠng mÃḂy NhÃ nÆḞáṠc , Äáẃ£ng váẃḋn khÃṀng cháẃċp nháẃn sáṠḟ hiáṠn diáṠn vÃ hoáẃḂt ÄáṠng cáṠ§a báẃċt cáṠ© táṠ cháṠ©c chÃnh tráṠ ÄáṠc láẃp nÃ o khÃṀng theo ÄÃẃng máṠċc tiÃẂu vÃ ÄÆḞáṠng láṠi cáṠ§a mÃỲnh . Náẃṡu táṠ cháṠ©c nÃ y tÆḞáṠng ráẃḟng cÃġ tháṠ dáṠḟa vÃ o sáṠḟ áṠ§ng háṠ tinh tháẃ§n cáṠ§a nhÃḃn dÃḃn hay cáṠ§a quáṠc táẃṡ ÄáṠ lÃ m nháṠŸng hÃ nh ÄáṠng thÃṀng thÆḞáṠng cáṠ§a máṠi chÃnh Äáẃ£ng nhÆḞ háṠi tháẃ£o , pháṠ biáẃṡn tÃ i liáṠu ÄáṠ huáẃċn luyáṠn cÃḂc thÃ nh viÃẂn , tráẃ£ láṠi pháṠng váẃċn cáṠ§a bÃḂo chÃ ( dÄ© nhiÃẂn lÃ bÃḂo chÃ ngoáẃḂi quáṠc ) thÃỲ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n khÃṀng ngáẃ§n ngáẃḂi ra láṠnh cho CÃṀng An báẃŸt giam cÃḂc lÃ£nh táṠċ dÃḂm cÃṀng khai ra máẃṖt nhÆḞ váẃy , háẃḂ láṠnh cho ViáṠn KiáṠm SÃḂt NhÃḃn DÃḃn truy táṠ háṠ trÆḞáṠc tÃĠa ÃḂn hÃỲnh sáṠḟ váṠ " táṠi mÆḞu toan phÃḂ hoáẃḂi cháẃṡ ÄáṠ " : TÃĠa ÃḂn tháṠċ lÃẄ náṠi váṠċ , thay vÃỲ xÃ©t sáṠ cÃṀng báẃḟng theo PhÃḂp lÃẄ thÃỲ luÃṀn luÃṀn káẃṡt táṠi cÃḂc nghi can theo cháṠ tháṠ cáṠ§a Äáẃ£ng . ÄiáṠn hÃỲnh cho cÃḂch ÄÃ n ÃḂp ÄáṠi láẃp nÃ y lÃ váṠċ GiÃḂo sÆḞ NguyáṠ n ÄÃỲnh Huy vÃ váṠċ BÃḂc sÄ© NguyáṠ n Äan Quáẃṡ . CÃĠn ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do phÃḂt biáṠu ÃẄ kiáẃṡn cáṠ§a ngÆḞáṠi cÃṀng dÃḃn ? ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do thÃṀng tin ÄÆḞáṠ£c máṠi nÆḞáṠc vÄn minh tÃṀn tráṠng ?
Trong lÄ©nh váṠḟc xÃ£ háṠi , náẃṡu cÃḂc tÃṀn giÃḂo quen thuáṠc nhÆḞ ÄáẃḂo Ky tÃṀ , ÄáẃḂo Pháẃt , ÄáẃḂo Cao ÄÃ i , ÄáẃḂo Tin LÃ nh , Pháẃt GiÃḂo HÃĠa Háẃ£o ÄÆḞáṠ£c tiáẃṡp táṠċc sinh hoáẃḂt thÃỲ nhÃ cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n báẃŸt buáṠc cÃḂc giÃḂo sÄ© cÃṗng tÃn ÄáṠ pháẃ£i cháṠu sáṠḟ kiáṠm soÃḂt cháẃṖt cháẃẄ cáṠ§a Äáẃ£ng , táṠḋ viáṠc giáẃ£ng ÄáẃḂo cho táṠi viáṠc áẃċn loÃḂt kinh sÃḂch cÃṗng cÃḂch tháṠ©c vÃ ÄiáṠu kiáṠn tuyáṠn máṠ cháṠ§ng sinh : nÃġi khÃḂc tÃṀn giÃḂo ÄÆḞáṠ£c phÃ©p táṠn táẃḂi nhÆḞng pháẃ£i táṠḟ biáẃṡn mÃỲnh thÃ nh máṠt giÃḂo háṠi " quáṠc doanh " , máṠt táṠ cháṠ©c ngoáẃḂi vi cáṠ§a Äáẃ£ng , khÃṀng hÆḂn khÃṀng kÃ©m ! NháṠŸng tu sÄ© nÃ o khÃṀng muáṠn báṠ kiáṠm soÃḂt nhÆḞ váẃy thÃỲ hoáẃṖc lÃ pháẃ£i hoÃ n táṠċc , hoáẃṖc lÃ cháẃċp nháẃn máṠi sáṠḟ tráṠḋng pháẃḂt báẃċt cÃṀng , ÄáṠc ÄoÃḂn nhÆḞ khÃṀng ÄÆḞáṠ£c di chuyáṠn kháṠi nÆḂi cÆḞ trÃẃ , khÃṀng ÄÆḞáṠ£c liÃẂn láẃḂc váṠi báẃċt cáṠ© ai dÃṗ cháṠ báẃḟng ÄiáṠn thoáẃḂi . NháṠŸng thÃ dáṠċ náṠi báẃt nháẃċt lÃ sáṠḟ cáẃ§m tÃṗ/quáẃ£n cháẃṡ cÃḂc hÃĠa thÆḞáṠ£ng HuyáṠn Quang , Quáẃ£ng ÄáṠ , linh máṠċc NguyáṠ n VÄn LÃẄ ... chÆḞa káṠ nhiáṠu cháṠ©c sáẃŸc Cao ÄÃ i , HÃĠa Háẃ£o vÃ máṠċc sÆḞ Tin LÃ nh khÃḂc .
ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do tÃỲm hiáṠu ChÃḃn lÃẄ , táṠḟ do rao giáẃ£ng ÄiáṠu lÃ nh , náṠn táẃ£ng cáṠ§a vÄn minh nhÃḃn loáẃḂi ?
Váẃḋn trong lÄ©nh váṠḟc xÃ£ háṠi , vÃỲ máṠi hÃỲnh tháṠ©c thÃṀng tin ÄáṠu báṠ cÃḂn báṠ CáṠng Sáẃ£n áṠ cÃḂc cáẃċp táṠḋ trung ÆḞÆḂng táṠi xÃ£ thÃṀn , phÆḞáṠng , khÃġm tÃṗy tiáṠn kiáṠm soÃḂt , nÃẂn ÄÃḂm ngÆḞáṠi nÃ y ÄÃ£ láṠ£i dáṠċng quyáṠn tháẃṡ , máẃṖc sáṠ©c tham nhÅ©ng , tha háṠ mÃġc náṠi váṠi nháṠŸng pháẃ§n táṠ báẃċt lÆḞÆḂng , táṠng tiáṠn , buÃṀn láẃu , gÃḂ báẃḂc , mÃ£i dÃḃm , bÃḂn pháṠċ náṠŸ, tráẃṠ em ra nuáṠc ngoÃ i ÄáṠ kiáẃṡm láṠ£i ... ChÆḞa bao giáṠ phong hÃġa nÆḞáṠc ta láẃḂi suy ÄáṠi Äáẃṡn nhÆḞ váẃy ! NháṠŸng váṠċ ÄáṠng tráṠi nhÆḞ váṠċ tháṠ§y cung ThÄng long , váṠċ NÄm Cam .. cháṠ lÃ pháẃ§n náṠi cáṠ§a máṠt táẃ£ng bÄng cáṠḟc káṠġ sÃḃu rÃṀ.ng.
Sau háẃṡt , kháṠi cáẃ§n cháṠ©ng minh lÃ trong lÄ©nh váṠḟc vÄn hÃġa , tÆḞ tÆḞáṠng , Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam luÃṀn luÃṀn theo sÃḂt ÄÆḞáṠng láṠi ÃḂp dáṠċng táṠḋ tháṠi Stalin : ÄáṠḋng bao giáṠ nÃġi táṠi táṠḟ do vÄn hÃġa ! vÃỲ vÄn hÃġa khÃṀng pháẃ£i ÄáṠ tháṠa mÃ£n nháṠŸng ÆḞáṠc mÆḂ , nháṠŸng tháṠ hiáẃṡu , nháṠŸng tiáṠm dáṠċc cáṠ§a cÃḂ nhÃḃn ... mÃ cÃġ nhiáṠm váṠċ pháṠċc váṠċ phÃẃc láṠ£i chung cáṠ§a cáṠng ÄáṠng . Ai biáẃṡt rÃṁ phÃẃc láṠ£i nÃ y ? DÄ© nhiÃẂn lÃ Äáẃ£ng , cáṠċ tháṠ lÃ Ban VÄn HÃġa TÆḞ TÆḞáṠng cáṠ§a Äáẃ£ng ... NháṠŸng nhÃ vÄn , nhÃ thÆḂ , ngháṠ sÄ© , nháẃḂc sÄ© ... khÃṀng theo ÄÃẃng ÄÆḞáṠng láṠi mÃ Äáẃ£ng ÄÃ£ ÄáṠ ra thÃỲ cháṠ cÃĠn máṠt cÃḂch lÃ sÃḂng tÃḂc tháẃ§m kÃn ÄáṠ thÆḞáṠng tháṠ©c riÃẂng , ÄáṠḋng mÆḂ tÆḞáṠng hÃ£o huyáṠn lÃ cÃḂc tÃḂc pháẃ©m ÄÃġ sáẃẄ ÄÆḞáṠ£c pháṠ biáẃṡn ! VáṠċ NhÃḃn VÄn Giai Pháẃ©m lÃ máṠt thÃ dáṠċ ÄiáṠn hÃỲnh .
NÃġi tÃġm láẃḂi , sáṠḟ thiáẃṡu sÃġt táṠḟ do áṠ nÆḞáṠc ta quáẃ£ tháṠḟc lÃ máṠt ÄáẃḂi háṠa Äang khiáẃṡn cho nhiáṠu lÆḞÆḂng dÃḃn Äau kháṠ , khiáẃṡn cho dÃḃn táṠc ta táṠċt háẃu thÃẂ tháẃ£m so váṠi tháẃṡ giáṠi vÄn minh , khiáẃṡn cho xÃ£ háṠi ViáṠt Nam bÄng hoáẃḂi, tháṠ diáṠn cáṠ§a dÃĠng giáṠng LáẃḂc HáṠng báṠ ÃṀ nháṠċc ...
* * *
TáẃḂi sao tÃỲnh tráẃḂng láẃḂi táṠi táṠ nhÆḞ váẃy , trong khi náṠn kinh táẃṡ cáṠ§a ta váẃḋn phÃḂt triáṠn vÃ cÃḂc quan háṠ ngoáẃḂi giao cáṠ§a ta váṠi tháẃṡ giáṠi ngÃ y cÃ ng tÄng tiáẃṡn ? ChÃnh vÃỲ máṠt thiáṠu sáṠ tham quyáṠn cáṠ váṠ ÄÃ£ quÃḂ thiáṠn cáẃn , cháṠ nghÄ© Äáẃṡn cÃḂi láṠ£i trÆḞáṠc máẃŸt lÃ báẃ£o váṠ quyáṠn láṠḟc chÃnh tráṠ cáṠ§a cÃḂ nhÃḃn , gia ÄÃỲnh vÃ phe nhÃġm ; ThiáṠu sáṠ nÃ y ÄÃ£ ÃḂp dáṠċng chÃnh sÃḂch NGU DÃN , ngÄn cáẃ£n nhÃḃn dÃḃn tÃỲm hiáṠu , kiáṠm soÃḂt triáṠt ÄáṠ máṠi sáṠḟ truyáṠn bÃḂ tin táṠ©c , tÆḞ tÆḞáṠng .. ÄáṠ khÃṀng ai cÃĠn cÃġ cÆḂ háṠi vÃ phÆḞÆḂng tiáṠn láẃt ÄáṠ ÄáṠc quyáṠn hoÃ nh hÃ nh cáṠ§a chÃẃng .
A) TrÆḞáṠc háẃṡt , chÃẃng khÃṀng dÃḂm ÄáṠ nhÃḃn dÃḃn táṠḟ do háṠc háṠi vÃỲ sáṠ£ nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ sáṠḟ tháẃt láṠch sáṠ . SáṠḟ tháẃt ÄÃġ lÃ do áẃ£nh hÆḞáṠng cáṠ§a phong trÃ o giáẃ£i phÃġng thuáṠc ÄáṠa lan trÃ n kháẃŸp tháẃṡ giáṠi sau Tháẃṡ Chiáẃṡn Hai, táẃċt cáẃ£ cÃḂc nÆḞáṠc thuáṠc ÄáṠa , dÃṗ lÃ áṠ trong Äáẃṡ QuáṠc Anh , Äáẃṡ QuáṠc PhÃḂp , Äáẃṡ QuáṠc BáṠ , Äáẃṡ QuáṠc HoÃ Lan , Äáẃṡ QuáṠc Nháẃt , Äáẃṡ QuáṠc BáṠ DÃ o Nha hay Äáẃṡ QuáṠc TÃḃy Ban Nha .. ÄáṠu láẃ§n luáṠ£t ÄÆḞáṠ£c tráẃ£ láẃḂi ÄáṠc láẃp , máṠt cÃḂch mau chÃġng vÃ toÃ n báṠ hay tiáṠm tiáẃṡn vÃ táṠḋng pháẃ§n . Khi Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam tuyÃẂn truyáṠn trong náṠi báṠ Äáẃ£ng cÅ©ng nhÆḞ trong nhÃḃn dÃḃn lÃ Äáẃ£ng ÄÃ£ giáẃ£i phÃġng nÆḞáṠc ta kháṠi ÃḂch ÄÃṀ háṠ cáṠ§a PhÃḂp quáṠc , Äáẃ£ng ÄÃ£ " nÃġi ngoa " vÃỲ tháṠḟc ra lÃ ngay táṠḋ nÄm 1948 , chÃnh quyáṠn PhÃḂp ÄÃ£ hiáṠu rÃṁ ráẃḟng PhÃḂp khÃṀng tháṠ láẃp láẃḂi cháẃṡ ÄáṠ thuáṠc ÄáṠa áṠ ÄÃṀng DÆḞÆḂng nhÆḞ trÆḞáṠc nÄm 1939 . NhÆḞng PhÃḂp khÃṀng dÃḂm tráẃ£ ÄáṠc láẃp cho 3 nÆḞáṠc ViáṠt , MÃẂn , LÃ o máṠt cÃḂch chÃnh tháṠ©c vÃỲ hÃ nh ÄáṠng nÃ y sáẃẄ cÃġ áẃ£nh hÆḞáṠng dÃḃy chuyáṠn táṠ©c thÃỲ ÄáṠi váṠi cÃḂc thuáṠc ÄáṠa PhÃḂp áṠ Phi ChÃḃu . ÄáṠi váṠi PhÃḂp , nháṠŸng thuáṠc ÄáṠa Phi ChÃḃu máṠi tháṠḟc sáṠḟ quan tráṠng cÃĠn ÄÃṀng DÆḞÆḂng - cÃḂi thÆḞáṠng ÄÆḞáṠ£c gáṠi lÃ " hÃĠn ngáṠc ViáṠ n ÄÃṀng " - dÃṗ cÃġ máẃċt chÄng náṠŸa , cÅ©ng khÃṀng tháṠ gÃḃy nguy kháṠn cho sáṠḟ táṠn vong cáṠ§a PhÃḂp . Váẃ£ chÄng , trong tháṠḟc táẃṡ , ngay táṠḋ nÄm 1942 , do sáṠḟ chiáẃṡm ÄÃġng cáṠ§a quÃḃn ÄáṠi Nháẃt Báẃ£n , ÄÃṀng DÆḞÆḂng ÄÃ£ thoÃḂt kháṠi vÃĠng kiáṠm soÃḂt cáṠ§a PhÃḂp ráṠi . ChÃnh vÃỲ váẃy mÃ ngÃ y 5 thÃḂng 6 nÄm 1948 , máṠt buáṠi láṠ long tráṠng biáẃṡn ÄáṠi tÃỲnh hÃỲnh ViáṠt Nam ÄÃ£ ÄÆḞáṠ£c táṠ cháṠ©c trÃẂn tuáẃ§n dÆḞÆḂng háẃḂm Duguay Trouin áṠ VáṠnh HáẃḂ Long . Tham dáṠḟ buáṠi láṠ nÃ y , ngoÃ i ChÃnh PháṠ§ Trung ÆŸÆḂng LÃḃm TháṠi ViáṠt Nam do Thiáẃṡu TÆḞáṠng NguyáṠ n VÄn XuÃḃn cáẃ§m Äáẃ§u , Äáẃṡn táṠḋ SÃ i GÃĠn , cÃĠn cÃġ CáṠḟu HoÃ ng Báẃ£o ÄáẃḂi , Äáẃṡn táṠḋ HÆḞÆḂng Cáẃ£ng nÆḂi ÃṀng Äang táṠṁ náẃḂn . Trong buáṠi láṠ , Cao áṠḊy PhÃḂp áṠ ÄÃṀng DÆḞÆḂng Emile Bollaert ÄÃ£ nhÃḃn danh ChÃnh PháṠ§ PhÃḂp , kÃẄ máṠt báẃ£n TuyÃẂn NgÃṀn Long TráṠng , tháṠḋa nháẃn náṠn ÄáṠc láẃp cáṠ§a quáṠc gia ViáṠt Nam , gáṠm ba vÃṗng BáẃŸc KáṠġ , Trung KáṠġ vÃ Nam KáṠġ, táṠḋ nay ÄáẃṖt dÆḞáṠi quyáṠn lÃ£nh ÄáẃḂo cáṠ§a TÃḃn QuáṠc TrÆḞáṠng Báẃ£o ÄáẃḂi . Náẃṡu Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam , lÃẃc ÄÃġ , nÃẃp sau danh hiáṠu ViáṠt Minh , tháṠḟc tÃḃm tranh Äáẃċu ÄáṠ giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc thÃỲ pháẃ£i tÃġm láẃċy cÆḂ háṠi láṠch sáṠ nÃ y , cáṠng tÃḂc váṠi TÃḃn chÃnh quyáṠn Báẃ£o ÄáẃḂi , Äem toÃ n láṠḟc quÃḃn sáṠḟ vÃ chÃnh tráṠ cáṠ§a mÃỲnh , ÄáṠ biáẃṡn báẃ£n TuyÃẂn NgÃṀn VáṠnh HáẃḂ Long thÃ nh máṠt quy cháẃṡ ÄáṠc láẃp tháẃt sáṠḟ . Trong trÆḞáṠng háṠ£p nÃ y , ChÃnh quyáṠn PhÃḂp cÃġ tháṠ rÃẃt dáẃ§n ÄoÃ n quÃḃn viáṠ n chinh kháṠi ViáṠt Nam mÃ khÃṀng sáṠ£ máẃċt máẃṖt : ViáṠt Minh lÃ chÃnh Äáẃ£ng cháṠng PhÃḂp máẃḂnh nháẃċt láẃḂi ÄÆḞáṠ£c Äa sáṠ nhÃḃn dÃḃn áṠ§ng háṠ , dÄ© nhiÃẂn váẃḋn giáṠŸ ÆḞu tháẃṡ trong chÃnh quyáṠn cáṠ§a tÃḃn quáṠc gia ViáṠt Nam . DÃḃn táṠc ta cÃġ tháṠ Äem toÃ n tháṠ ngháṠ láṠḟc vÃ tÃ i nguyÃẂn xÃḃy dáṠḟng Äáẃċt nÆḞáṠc : ráẃċt nhiáṠu cÆḂ ta hÆḂn háẃṁn cÃḂc lÃḂng giáṠng nhÆḞ ThÃḂi Lan , Phi Luáẃt TÃḃn , MÃ£ Lai ... hoáẃṖc Ãt nháẃċt cÅ©ng khÃṀng thua kÃ©m háṠ ! KháṠn náṠi ...HáṠ ChÃ Minh láẃḂi lÃ máṠt lÃ£nh táṠċ cáṠng sáẃ£n : ÄáṠi váṠi ÃṀng ta, máṠċc tiÃẂu cháṠ§ yáẃṡu lÃ tháṠḟc hiáṠn cuáṠc cÃḂch máẃḂng xÃ£ háṠi cháṠ§ nghÄ©a trÃẂn toÃ n BÃḂn Äáẃ£o ÄÃṀng DÆḞÆḂng cÃĠn giáẃ£i phÃġng ViáṠt Nam ÄáṠ ÄÆḞáṠ£c tháṠḟc sáṠḟ ÄáṠc láẃp (trong LiÃẂn HiáṠp PhÃḂp) cháṠ lÃ tháṠ© yáẃṡu ! Trong nháṠŸng thÃḂng sau buáṠi láṠ láṠch sáṠ áṠ VáṠnh HáẃḂ Long , háṠ HáṠ vÃ cÃḂc ÄáṠng chÃ quyáẃṡt ÄáṠnh tiáẃṡp táṠċc khÃḂng chiáẃṡn cháṠng PhÃḂp , khiáẃṡn " giáẃ£i phÃḂp Báẃ£o ÄáẃḂi " khÃṀng tháṠ ÄÃḂp áṠ©ng nguyáṠn váṠng cháẃċm dáṠ©t chiáẃṡn cuáṠc cáṠ§a PhÃḂp náṠŸa! ÄÃḃy lÃ máṠt quyáẃṡt ÄáṠnh vÃṀ cÃṗng tai háẃḂi cho dÃḃn táṠc ta vÃỲ HáṠ ChÃ Minh vÃ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n VN ÄÃ£ tÃḂch ráṠi cuáṠc khÃḂng chiáẃṡn cháṠng PhÃḂp kháṠi quan háṠ song phÆḞÆḂng PhÃḂp ViáṠt ÄáṠ ÄáẃṖt cuáṠc chiáẃṡn nÃ y trong khuÃṀn kháṠ cuáṠc xung ÄáṠt toÃ n cáẃ§u giáṠŸa KháṠi TÆḞ Báẃ£n vÃ KháṠi CáṠng Sáẃ£n . Quyáẃṡt ÄáṠnh nÃ y ÄÃ£ máṠ ÄÆḞáṠng cho sáṠḟ can thiáṠp cáṠ§a Trung CáṠng , ráṠi cáṠ§a My,Ãṁ ÄáṠ ÄÆḞa táṠi nháṠŸng biáẃṡn cáṠ bi tháẃ£m cho dÃḃn tÃṀc ta, táṠḋ sáṠḟ chia ÄÃṀi lÃ£nh tháṠ , táṠi cuáṠc chiáẃṡn Äáẃḋm mÃḂu giáṠŸa hai miáṠn Nam BáẃŸc. DÃṗ sau 1975 , sáṠḟ tÃḂi tháṠng nháẃċt ÄÃ£ tháṠḟc hiáṠn ÄÆḞáṠ£c nhÆḞng váẃṡt thÆḞÆḂng trong cÆḂ tháṠ vÃ tÃḃm háṠn dÃḃn táṠc váẃḋn chÆḞa hÃ n gáẃŸn. Äau kháṠ nháẃċt lÃ ta ÄÃ£ báṠ phÃ gáẃ§n náṠa tháẃṡ káṠṖ , hy sinh ba tháẃṡ háṠ ÄáṠ tráṠ thÃ nh máṠt trong ba nÆḞáṠc nghÃẀo tÃẃng nháẃċt áṠ ÄÃṀng Nam Ã (2 nÆḞáṠc kia lÃ Cam BáṠt vÃ LÃ o)
SáṠḟ tháẃt láṠch sáṠ lÃ nhÆḞ váẃy . DÄ© nhiÃẂn nhÃġm cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n khÃṀng tháṠ ÄáṠ cho nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ : ngÄn cáẃċm nhÃḃn dÃḃn tÃỲm hiáṠu chuyáṠn cÅ© , báẃŸt buáṠc máṠi ngÆḞáṠi pháẃ£i thuáṠc lÃĠng luáẃn ÄiáṠu ÄÆḞáṠ£c ÄÆḞa ra trong cÃḂc sÃḂch giÃḂo khoa , ÄÃġ lÃ cÃḂch háṠŸu hiáṠu nháẃċt ÄáṠ duy trÃỲ huyáṠn thoáẃḂi lÃ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ÄÃ£ Äem láẃḂi ÄáṠc láẃp cho dÃḃn táṠc ViáṠt !
B) Ngay ÄáṠi váṠi nháṠŸng biáẃṡn cáṠ tháṠi sáṠḟ , nhÃġm cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n cÅ©ng khÃṀng dÃḂm cho nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ : ngÆḞáṠi dÃḃn cháṠ ÄÆḞáṠ£c ÄáṠc nháṠŸng gÃỲ mÃ NhÃ nÆḞáṠc cho phÃ©p bÃḂo chÃ ÄÄng táẃ£i , ÄÆḞáṠ£c nghe nháṠŸng gÃỲ mÃ ÄÃ i phÃḂt thanh cáṠ§a NhÃ NuáṠc cho nghe, tháẃċy nháṠŸng hÃỲnh áẃ£nh gÃỲ mÃ ÄÃ i TruyáṠn HÃỲnh cáṠ§a NhÃ nÆḞáṠc cho tháẃċy ... TáẃḂi sao ? VÃỲ háṠ sáṠ£ ráẃḟng nhÃḃn dÃḃn sáẃẄ biáẃṡt rÃṁ lÃ tÃỲnh hÃỲnh tháẃṡ giáṠi ÄÃ£ thay ÄáṠi sÃḃu xa : cÃḂc cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n áṠ Ãu ChÃḃu láẃ§n lÆḞáṠ£t theo nhau giáẃ£i tháṠ . Trong tháẃṡ giáṠi , ngoÃ i Trung Hoa cháṠ cÃĠn cÃḂc nÆḞáṠc Cu Ba , BáẃŸc Cao , LÃ o vÃ ViáṠt Nam lÃ giáṠŸ nguyÃẂn quy cháẃṡ cáṠng sáẃ£n mÃ thÃṀi . MáṠt khi biáẃṡt rÃṁ nhÆḞ váẃy , lÃ m sao ngÆḞáṠi dÃḃn ViáṠt khÃṀng nao nÃẃng ? LÃ m sao ngÆḞáṠi ta khÃṀng mong máṠi lÃ cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n ViáṠt Nam sáṠm giáẃ£i tháṠ ÄáṠ dÃḃn ta biáẃṡn thÃ nh máṠt nÆḞáṠc dÃḃn cháṠ§ nhÆḞ cÃḂc nÆḞáṠc ÄÃṀng , Trung Ãu ? NhÆḞng náẃṡu sáṠḟ viáṠc nÃ y xáẃ©y ra , thÃỲ nhÃġm ngÆḞáṠi ÄÆḞÆḂng quyáṠn lÃ m sao cÃĠn giáṠŸ ÄÆḞáṠ£c ÄáṠa váṠ , tháẃṡ láṠḟc vÃ cÃḂc láṠ£i láṠc háṠ Äang hÆḞáṠng ?
C) ÄáṠḋng tÆḞáṠng ráẃḟng chÃnh sÃḂch " ngu dÃḃn " cháṠ ÃḂp dáṠċng ÄáṠi váṠi nhÃḃn dÃḃn ngoÃ i Äáẃ£ng mÃ thÃṀi ! Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam cÃġ khoáẃ£ng 2 triáṠu 3 trÄm nghÃỲn Äáẃ£ng viÃẂn . Ta cÃġ quyáṠn tin ráẃḟng trong sáṠ nÃ y cháṠ cÃġ máṠt thÃ nh pháẃ§n nháṠ , gáṠm cÃḂc cÃḂn báṠ lÃ£nh ÄáẃḂo hay cháṠ huy áṠ cáẃċp trung ÆḞÆḂng , cÃḂc cáẃċp táṠnh , thÃ nh pháṠ , cáẃċp huyáṠn hoáẃṖc trong ban quáẃ£n lÃẄ cÃḂc xÃ nghiáṠp NhÃ nuáṠc lÃ ÄÆḞáṠ£c quyáṠn biáẃṡt rÃṁ tin táṠ©c , tÃỲm hiáṠu sáṠḟ tháẃt . HáṠ cÃġ tháṠ nghe cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh , xem cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh , ÄáṠc sÃḂch bÃḂo ngoáẃḂi quáṠc. HáṠ cÅ©ng cÃġ tháṠ liÃẂn láẃḂc qua máẃḂng lÆḞáṠi internet váṠi cÃḂc nÆḂi mÃ khÃṀng sáṠ£ báṠ CÃṀng An phiáṠn nhiáṠ u . HáṠ cÃĠn cÃġ nhiáṠu cÆḂ háṠi ra nÆḞáṠc ngoÃ i tham quan , hoáẃṖc tham dáṠḟ háṠi ngháṠ ; Äa sáṠ cÃġ con em du háṠc áṠ Ãu , MáṠṗ , Ãc ...ÄÃḃy lÃ thÃ nh pháẃ§n " quÃẄ táṠc " cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ. DÄ© nhiÃẂn , háṠ cháṠ lÃ máṠt thiáṠu sáṠ ; HáṠ cÃġ tháṠ báẃċt ÄáṠng ÃẄ kiáẃṡn váṠ nhiáṠu váẃċn ÄáṠ nhÆḞng cháẃŸc cháẃŸn váẃḋn liÃẂn ÄáṠi váṠi nhau vÃỲ tháẃṡ láṠḟc vÃ quyáṠn láṠ£i cáṠ§a háṠ gáẃŸn liáṠn váṠi sáṠḟ táṠn táẃḂi cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ . Háẃ§u háẃṡt nháṠŸng Äáẃ£ng viÃẂn khÃḂc cÅ©ng khÃṀng hÆḂn gÃỲ káẃṠ ngoÃ i Äáẃ£ng trong lÄ©nh váṠḟc truyáṠn thÃṀng . Ta khÃṀng ngáẃḂc nhiÃẂn chÃẃt nÃ o khi tháẃċy háṠ phÃḂt biáṠu ÃẄ kiáẃṡn giáṠng háṠt cÃḂc cÆḂ quan truyáṠn thÃṀng cáṠ§a NhÃ nuáṠc . LáẃẄ dáṠ hiáṠu : náẃṡu háṠ Äi cháṠch ÄÆḞáṠng , háṠ cÅ©ng cÃġ tháṠ báṠ tráṠḋng pháẃḂt nhÆḞ báẃċt cáṠ© thÆḞáṠng dÃḃn nÃ o khÃḂc . HáṠ cÃĠn cÃġ tháṠ báṠ loáẃḂi ra kháṠi Äáẃ£ng vÃ ÄÃḃy lÃ ÄiáṠu mÃ háṠ sáṠ£ nháẃċt .
ÄiáṠu ÄÃḂng ÄáṠ ÃẄ lÃ chÃnh ÄÃḂm Äáẃ£ng viÃẂn " cÆḂ sáṠ " nÃ y máṠi thÆḞáṠng cÃġ xu hÆḞáṠng " báẃ£o hoÃ ng hÆḂn vua " . HáṠ cháṠ cÃġ máṠt sáṠ kiáẃṡn tháṠ©c ráẃċt sÆḂ sÃ i váṠ lÃẄ thuyáẃṡt cáṠng sáẃ£n , do ÄÃġ háṠ coi nháṠŸng ÄiáṠu ÄÃ£ háṠc táẃp váṠ giai cáẃċp Äáẃċu tranh , váṠ duy váẃt sáṠ quan , váṠ sáṠḟ thÃ nh táṠḟu táẃċt yáẃṡu cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ xÃ£ háṠi cháṠ§ nghÄ©a v.v.. lÃ nháṠŸng chÃḃn lÃẄ tuyáṠt ÄáṠi . Tháẃċy káẃṠ nÃ o ngoÃ i Äáẃ£ng nghi ngáṠ hay cháṠ trÃch nháṠŸng giÃḂo ÄiáṠu áẃċy , háṠ khÃṀng ngáẃ§n ngáẃḂi bÃḂo cÃḂo cho cÃṀng an vÃ cho thÆḞáṠ£ng cáẃċp ChÃnh nháṠ áṠ ÄÃḂm Äáẃ£ng viÃẂn cÆḂ sáṠ nÃ y mÃ nhÃġm cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n cÃġ tháṠ ngÄn cháẃṖn máṠi máẃ§m máṠng cháṠng ÄáṠi ngay táṠḋ lÃẃc manh nha : tháẃt cháẃġng khÃḂc chi háṠ cÃġ hÃ ng triáṠu tai máẃŸt hiáṠn diáṠn kháẃŸp hang cÃṗng ngÃṁ háẃṠm ÄáṠ kiáṠm soÃḂt nhÃḃn dÃḃn .
SáṠḟ phÃḃn tÃch váṠḋa ráṠi cho ta tháẃċy rÃṁ lÃ viáṠc náẃŸm váṠŸng lÄ©nh váṠḟc truyáṠn thÃṀng cÃġ táẃ§m quan tráṠng sáṠng cÃĠn ÄáṠi váṠi cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n : náẃṡu cáṠi máṠ , náṠu náṠi láṠng ...láẃp táṠ©c toÃ n tháṠ cháẃṡ ÄáṠ cÃġ tháṠ báṠ dao ÄáṠng, cÃġ kháẃ£ nÄng tan rÃ£ . ChÃnh vÃỲ tháẃṡ mÃ ta khÃṀng tháṠ trÃṀng mong áṠ thiáṠn chÃ cáṠ§a nháṠŸng káẃṠ ÄÆḞÆḂng quyáṠn , hy váṠng hÃ£o huyáṠn ráẃḟng háṠ sáẃẄ pháṠċc thiáṠn vÃ táṠḟ ÃẄ bÃ£i báṠ sáṠḟ kiáṠm soÃḂt hiáṠn hÃ nh . NhÆḞng cÃḂi may cho nhÃḃn dÃḃn ta , lÃ káṠṗ thuáẃt truyáṠn thÃṀng ÄÃ£ tiáẃṡn báṠ máṠt cÃḂch cáṠḟc káṠġ mau chÃġng , khiáẃṡn cho sáṠḟ kiáṠm soÃḂt cáṠ§a nhÃġm cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n ngÃ y cÃ ng máẃċt hiáṠu quáẃ£ . Ta cháṠ cáẃ§n duyáṠt láẃḂi máṠt sáṠ thÃ dáṠċ .
ThÃ dáṠċ tháṠ© nháẃċt lÃ cÃḂc mÃḂy radio . TáṠḋ ngÃ y cÃġ nháṠŸng radio cháẃḂy báẃḟng pin , cáṠḂ nháṠ cÃġ tháṠ báṠ tÃẃi , giÃḂ bÃḂn ráẃċt ráẃṠ , thÃỲ báẃċt cáṠḋ ngÆḞáṠi dÃḃn nÃ o , káṠ cáẃ£ nháṠŸng ngÆḞáṠi cÆḞ ngáṠċ trong cÃḂc vÃṗng háẃṠo lÃḂnh , ÄáṠu cÃġ tháṠ nghe chÆḞÆḂng trÃỲnh viáṠt ngáṠŸ cáṠ§a nháṠŸng ÄÃ i ngoáẃḂi quáṠc danh tiáẃṡng nhÆḞ BBC , VOA , RFA , RFI, v.v.. NháṠ váẃy mÃ dÃḃn ta ÄÃ£ cÃġ tháṠ biáẃṡt rÃṁ tÃỲnh tráẃḂng quáṠc táẃṡ cÅ©ng nhÆḞ quáṠc náṠi : nhÃ cáẃ§m quyáṠn khÃṀng tháṠ dáẃċu diáẃṡm , bÃġp mÃ©o sáṠḟ tháẃt nhÆḞ trÆḞáṠc náṠŸa . ÄiáṠu ÄÃḂng cho ta pháẃċn kháṠi , lÃ nháṠ nháṠŸng chÆḞÆḂng trÃỲnh phÃḂt thanh nÃ y , trÃỲnh ÄáṠ kiáẃṡn tháṠ©c váṠ chÃnh tráṠ , váṠ nhÃḃn quyáṠn , váṠ kinh táẃṡ .. cáṠ§a nhÃḃn dÃḃn , ngÃ y cÃ ng tÄng tiáẃṡn . HáṠ sáẃẄ dáẃ§n dáẃ§n ÃẄ tháṠ©c ÄÆḞáṠ£c quyáṠn lÃ m cháṠ§ cáṠ§a háṠ , vÃ khÃṀng ÄáṠ cho nhÃ cáẃ§m quyáṠn ÃḂp cháẃṡ náṠŸa . ÄÃġ lÃ ÄiáṠu kiáṠn táẃċt yáẃṡu cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ dÃḃn cháṠ§ táṠḟ do .
ThÃ dáṠċ tháṠ© hai lÃ cÃḂc chÆḞÆḂng trÃỲnh truyáṠn hÃỲnh pháṠ biáẃṡn qua váṠ tinh . NháṠŸng ngÆḞáṠi cÃġ phÆḞÆḂng tiáṠn mua cÃḂc loáẃḂi mÃḂy T.V. tÃḃn tiáẃṡn cÃġ tháṠ báẃŸt dáṠ dÃ ng nháṠŸng chÆḞÆḂng trÃỲnh nÃ y . HáṠ cÃġ tháṠ tháẃċy táẃn máẃŸt , nghe táẃn tai .. nháṠŸng gÃỲ trÆḞáṠc kia cháṠ lÃ ÄáṠc quyáṠn cáṠ§a máṠt sáṠ Äáẃ£ng viÃẂn " quÃẄ táṠc " cÃġ kháẃ£ nÄng xuáẃċt ngoáẃḂi .
ThÃ dáṠċ tháṠ© ba lÃ mÃḂy ÄiáṠn thoáẃḂi di ÄáṠng cÃ ng ngÃ y cÃ ng pháṠ biáẃṡ:n trong dÃḃn chÃẃng vÃỲ giÃḂ bÃḂn tÆḞÆḂng ÄáṠi khÃḂ ráẃṠ . Kinh nghiáṠm cho tháẃċy lÃ nháṠ nháṠŸng mÃḂy ÄiáṠn thoáẃḂi di ÄáṠng nÃ y mÃ máṠi khi xáẃ©y ra máṠt váṠċ báẃŸt báṠ , khÃḂm xÃ©t hay ÄÃ n ÃḂp , láẃḂm quyáṠn cáṠ§a nhÃ cháṠ©c trÃḂch áṠ nháṠŸng ÄáṠa phÆḞÆḂng xa xÃṀi - cháẃġng háẃḂn trÃẂn Cao NguyÃẂn Trung Pháẃ§n - dÆḞ luáẃn trong nÆḞáṠc vÃ ngoÃ i nÆḞáṠc ÄÆḞáṠ£c cáẃċp bÃḂo ngay . Do ÄÃġ háẃ£i ngoáẃḂi vÃ quáṠc táẃṡ cÃġ tháṠ can thiáṠp káṠp tháṠi ÄáṠ ngÄn cháẃṖn nháṠŸng hÃ nh ÄáṠng pháẃ£n dÃḃn cháṠ§ nÃ y.
ThÃ dáṠċ sau cÃṗng lÃ háṠ tháṠng internet . SáṠ ngÆḞáṠi cÃġ mÃḂy vi tinh áṠ nÆḞáṠc ta ngÃ y cÃ ng ÄÃṀng vÃỲ ÄÃġ lÃ máṠt khÃ cáṠċ cáẃ§n thiáẃṡt cho máṠi doanh nghiáṠp , máṠi cÆḂ quan giÃḂo dáṠċc .. cháṠ© khÃṀng tháṠ dÃ nh riÃẂng cho cÃḂc cÃṀng sáṠ , cÃṀng an , quÃḃn ÄáṠi v.v.. Báẃḟng tÃn ÄiáṠp ÄiáṠn táṠ , ngÆḞáṠi dÃḃn cÃġ tháṠ liÃẂn láẃḂc cáṠḟc káṠġ mau láẃṗ váṠi kháẃŸp nÆḂi trÃẂn tháẃṡ giáṠi . KháṠi cáẃ§n nÃġi lÃ nhÃ cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n ráẃċt e ngáẃḂi háẃu quáẃ£ cáṠ§a tÃỲnh tráẃḂng nÃ y : háṠ ÄÃ£ cáṠ gáẃŸng thiáẃṡt láẃp hÃ ng rÃ o ngÄn cháẃṖn ( firewall ) cÅ©ng nhÆḞ ra quyáẃṡt ÄáṠnh báẃŸt cÃḂc nhÃ cung cáẃċp dáṠch váṠċ internet pháẃ£i ghi lÃẄ láṠch cáṠ§a ngÆḞáṠi xáṠ dáṠċng ... NháṠŸng biáṠn phÃḂp nÃ y , tháṠḟc ra khÃṀng tháṠ mang láẃḂi káẃṡt quáẃ£ mong muáṠn . NÃġ cháṠ©ng táṠ lÃ máẃḂng lÆḞáṠi internet ÄÃ£ gÃḃy nhiáṠu khÃġ khÄn cho nhÃ cáẃ§m quyáṠn vÃ ráṠi ÄÃḃy cÃĠn cÃġ tháṠ gÃḃy nhiáṠu khÃġ khÄn hÆḂn náṠŸa .
ÄáṠ káẃṡt luáẃn ta cÃġ tháṠ ÄoÃḂn trÆḞáṠc ráẃḟng do nháṠŸng tiáẃṡn báṠ vÆḞáṠ£t báṠḟc trong káṠṗ thuáẃt truyáṠn thÃṀng vÃ ÄÃĠi háṠi ngÃ y cÃ ng máẃḂnh máẃẄ cáṠ§a dÃḃn chÃẃng váṠ táṠḟ do truyáṠn thÃṀng, cháẃṡ ÄáṠ ÄáṠc tÃ i cáṠ§a thiáṠu sáṠ cáẃ§m quyáṠn áṠ ViáṠt Nam sáẃẄ khÃṀng tháṠ táṠn táẃḂi . Náẃṡu háṠ sáṠm tháṠ©c táṠnh , sáṠa sai káṠp tháṠi , thÃỲ máṠi trÃḂnh ÄÆḞáṠ£c nháṠŸng háẃu quáẃ£ khÃġ lÆḞáṠng cho riÃẂng háṠ cÅ©ng nhÆḞ cho toÃ n Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n./
-- ho ac quy (ho ac quy@ chong cs.com), July 18, 2004.
dan chu
LáṠḃI KHÃ TáṠḞ DO TRUYáṠN THÃNG TRONG CÃNG CUáṠÃC GIáẃḃI PHÃNG ÄáẃĊT NÆŸáṠC
GS VÅ© QuáṠc ThÃẃc
TrÆḞáṠc khi Äi sÃḃu vÃ o váẃċn ÄáṠ , chÃẃng tÃṀi cáẃ§n xÃḂc minh váṠ hai cáṠċm táṠḋ " táṠḟ do truyáṠn thÃṀng " vÃ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc " .
TÆḞ do truyáṠn thÃṀng , theo chÃẃng tÃṀi quan niáṠm , khÃṀng pháẃ£i cháṠ cÃġ sáṠḟ táṠḟ do thÃṀng tin dÆḞáṠi cÃḂc dáẃḂng quen thuáṠc nhÆḞ bÃḂo chÃ , phÃḂt thanh , truyáṠn hÃỲnh , tÃn ÄiáṠp ÄiáṠn táṠ , trang nhÃ trÃẂn Internet , bÄng vÃ ÄÄ©a ghi Ãḃm , bÄng vÃ ÄÄ©a ghi hÃỲnh v.v.. TáṠḟ do truyáṠn thÃṀng bao gáṠm cáẃ£ sáṠḟ táṠḟ do háṠc háṠi nhÆḞ ÄáṠc vÃ lÆḞu tráṠŸ sÃḂch bÃḂo, phim áẃ£nh , bÄng nháẃḂc ... tham kháẃ£o tÃ i liáṠu qua máẃḂng lÆḞáṠi internet , minitel , nghe cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh , xem cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh , tham dáṠḟ cÃḂc buáṠi diáṠ n giáẃ£ng , cÃḂc láṠp vÃ khÃġa huáẃċn luyáṠn dÃṗ khÃṀng do NhÃ nÆḞáṠc táṠ cháṠ©c . DÄ© nhiÃẂn , táṠḟ do truyáṠn thÃṀng pháẃ£i bao hÃ m cáẃ£ sáṠḟ táṠḟ do phÃḂt biáṠu tÆḞ tÆḞáṠng , táṠḟ do sÃḂng tÃḂc vÄn hÃġa pháẃ©m , táṠḟ do xuáẃċt báẃ£n , táṠḟ do phÃḂt hÃ nh , táṠḟ do trao ÄáṠi ÃẄ kiáẃṡn trong nháṠŸng buáṠi háṠi tháẃ£o cÃṀng khai hay thu háẃṗp v.v.. MáṠi hÃỲnh tháṠ©c háẃḂn cháẃṡ hay kiáṠm duyáṠt pháẃ£i coi lÃ biáṠt láṠ vÃ khÃṀng ÄÆḞáṠ£c vi pháẃḂm Hiáẃṡn PhÃḂp quáṠc gia cÃṗng cÃḂc CÃṀng ÆŸáṠc quáṠc táẃṡ ÄÃ£ ÄÆḞáṠ£c NhÃ nÆḞáṠc phÃẂ chuáẃ©n.
CáṠċm táṠḋ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc" cÃġ tháṠ khiáẃṡn nhiáṠu ÄáṠng bÃ o quáṠc náṠi - nháẃċt lÃ cÃḂc báẃḂn sinh sau nÄm 1975 - ngáẃḂc nhiÃẂn . NgáẃḂc nhiÃẂn vÃỲ táṠḋ nhiáṠu nÄm nay , bÃḂo chÃ , cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh vÃ cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh cáṠ§a NhÃ nÆḞáṠc khÃṀng ngáṠt kháẃġng ÄáṠnh lÃ sau khi tháẃŸng PhÃḂp nÄm 1954 , tháẃŸng MáṠṗ nÄm 1973 , tháṠng nháẃċt hai miáṠn Nam BáẃŸc nÄm 1975 , ÄuáṠi quÃḃn ÄáṠi Trung Hoa kháṠi nháṠŸng vÃṗng báṠ táẃḂm chiáẃṡm ÄÃġng trong cuáṠc xung ÄáṠt nÄm 1979 , thoÃḂt ly bÃḂ quyáṠn cáṠ§a MáẃḂc TÆḞ Khoa do sáṠḟ giáẃ£i tháṠ cáṠ§a KháṠi CáṠng Sáẃ£n LiÃẂn XÃṀ , ViáṠt Nam ÄÃ£ tráṠ nÃẂn hoÃ n toÃ n ÄáṠc láẃp . NhÆḞ váẃy táẃḂi sao cÃĠn ÄáẃṖt váẃċn ÄáṠ giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc ? LÃẄ do dáṠ hiáṠu : ÄáṠi váṠi chÃẃng tÃṀi , cÃṀng cuáṠc giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc chÆḞa hoÃ n táẃċt máẃṖc dÃṗ trÃẂn bÃỲnh diáṠn quáṠc táẃṡ ta ÄÃ£ giÃ nh láẃḂi ÄÆḞáṠ£c cháṠ§ quyáṠn chÃnh tráṠ . Náẃṡu chÃnh quyáṠn ngáṠḟ tráṠ áṠ quáṠc náṠi khÃṀng pháẃ£i do nhÃḃn dÃḃn táṠḟ do báẃ§u lÃẂn , náẃṡu cháẃṡ ÄáṠ chÃnh tráṠ rÃṁ rÃ ng khÃṀng phÃṗ háṠ£p váṠi nguyáṠn váṠng cáṠ§a ÄáẃḂi Äa sáṠ nhÃḃn dÃḃn mÃ cháṠ táṠn táẃḂi do ÃẄ muáṠn cáṠ§a máṠt thiáṠu sáṠ dÃṗng máṠi tháṠ§ ÄoáẃḂn báẃċt chÃnh ÄáṠ báẃ£o váṠ quyáṠn láṠḟc vÃ ÄáṠa váṠ cáṠ§a mÃỲnh thÃỲ ÄÃḃu ÄÃ£ háẃṡt náẃḂn láṠ thuáṠc ? áṠ ÄÃḃy tÃṀi nghÄ© Äáẃṡn sáṠḟ láṠ thuáṠc cáṠ§a cÃḂc nÃṀng nÃṀ ÄáṠi váṠi lÃ£nh chÃẃa dÆḞáṠi cháẃṡ ÄáṠ phong kiáẃṡn , cáṠ§a táẃ§ng láṠp tháṠ© dÃḃn ÄáṠi váṠi giáṠi quÃẄ táṠc dÆḞáṠi cháẃṡ ÄáṠ quÃḃn cháṠ§ chuyÃẂn cháẃṡ . NháṠŸng háẃḂng ngÆḞáṠi " tháẃċp cáṠ bÃ© miáṠng" váṠḋa káṠ cÃġ cáẃ§n ÄÆḞáṠ£c " giáẃ£i phÃġng " khÃṀng ? ChÃẃng tÃṀi ÄáẃṖt váẃċn ÄáṠ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc " lÃ trong tinh tháẃ§n ÄÃġ . TÃṀi cháṠ£t nháṠ láẃḂi cÃḃu nÃġi cáṠ§a kÃẄ giáẃ£ Henri de Turenne khi káẃṡt thÃẃc loáẃḂt phim váṠ láṠch sáṠ ViáṠt Nam ÄÆḞáṠ£c chiáẃṡu trÃẂn ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh PhÃḂp Antenne 2 nÄm 1984 : " DÃḃn ViáṠt Nam ÄÃ£ giÃ nh láẃḂi ÄÆḞáṠ£c quyáṠn ÄáṠc láẃp cáṠ§a xáṠ© xáṠ nhÆḞng háṠ váẃḋn cÃĠn pháẃ£i tranh Äáẃċu ÄáṠ ÄÆḞáṠ£c táṠḟ do " . DÃṗ khÃṀng ÄáṠng ÃẄ váṠi cÃḂch nhÃỲn nhiáṠu sáṠḟ kiáṠn láṠch sáṠ ViáṠt Nam cáṠ§a Henri de Turenne , tÃṀi sáẃṁn sÃ ng chia sáẃṠ quan ÄiáṠm cáṠ§a ÃṀng ta váṠ tÃỲnh tráẃḂng thiáẃṡu sÃġt táṠḟ do áṠ nÆḞáṠc ta vÃ o háṠi ÄÃġ .
Hai cháṠċc nÄm ÄÃ£ trÃṀi qua táṠḋ cuáṠc tranh luáẃn giáṠŸa Henri de Turenne vÃ chÃẃng tÃṀi . TÃỲnh tráẃḂng cÃġ thay ÄáṠi nhiáṠu khÃṀng ? MáẃṖc dÃṗ ÄÃ£ cÃġ nháṠŸng biáṠn phÃḂp cáṠi máṠ khÃḂ quan tráṠng trong hai lÄ©nh váṠḟc kinh táẃṡ vÃ ngoáẃḂi giao , ta pháẃ£i Äau xÃġt nháẃn ÄáṠnh ráẃḟng ÄáṠng bÃ o trong nÆḞáṠc váẃḋn chÆḞa thoÃḂt kháṠi sáṠḟ ÃḂp báṠ©c náẃṖng náṠ cáṠ§a máṠt cháẃṡ ÄáṠ ÄáṠc tÃ i toÃ n tráṠ . SáṠḟ ÃḂp báṠ©c ÄÃġ hÃ ng ngÃ y ÄÆḞáṠ£c phÆḂi báẃ§y tráẃŸng tráṠ£n trong cÃḂc lÄ©nh váṠḟc chÃnh tráṠ , xÃ£ háṠi, vÄn hÃġa , tÆḞ tÆḞáṠng .
Trong lÄ©nh váṠḟc chÃnh tráṠ cháẃġng háẃḂn , máẃṖc dÃṗ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ÄÃ£ náẃŸm cháẃŸc trong tay máṠi báṠ pháẃn cáṠ§a guáṠng mÃḂy NhÃ nÆḞáṠc , Äáẃ£ng váẃḋn khÃṀng cháẃċp nháẃn sáṠḟ hiáṠn diáṠn vÃ hoáẃḂt ÄáṠng cáṠ§a báẃċt cáṠ© táṠ cháṠ©c chÃnh tráṠ ÄáṠc láẃp nÃ o khÃṀng theo ÄÃẃng máṠċc tiÃẂu vÃ ÄÆḞáṠng láṠi cáṠ§a mÃỲnh . Náẃṡu táṠ cháṠ©c nÃ y tÆḞáṠng ráẃḟng cÃġ tháṠ dáṠḟa vÃ o sáṠḟ áṠ§ng háṠ tinh tháẃ§n cáṠ§a nhÃḃn dÃḃn hay cáṠ§a quáṠc táẃṡ ÄáṠ lÃ m nháṠŸng hÃ nh ÄáṠng thÃṀng thÆḞáṠng cáṠ§a máṠi chÃnh Äáẃ£ng nhÆḞ háṠi tháẃ£o , pháṠ biáẃṡn tÃ i liáṠu ÄáṠ huáẃċn luyáṠn cÃḂc thÃ nh viÃẂn , tráẃ£ láṠi pháṠng váẃċn cáṠ§a bÃḂo chÃ ( dÄ© nhiÃẂn lÃ bÃḂo chÃ ngoáẃḂi quáṠc ) thÃỲ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n khÃṀng ngáẃ§n ngáẃḂi ra láṠnh cho CÃṀng An báẃŸt giam cÃḂc lÃ£nh táṠċ dÃḂm cÃṀng khai ra máẃṖt nhÆḞ váẃy , háẃḂ láṠnh cho ViáṠn KiáṠm SÃḂt NhÃḃn DÃḃn truy táṠ háṠ trÆḞáṠc tÃĠa ÃḂn hÃỲnh sáṠḟ váṠ " táṠi mÆḞu toan phÃḂ hoáẃḂi cháẃṡ ÄáṠ " : TÃĠa ÃḂn tháṠċ lÃẄ náṠi váṠċ , thay vÃỲ xÃ©t sáṠ cÃṀng báẃḟng theo PhÃḂp lÃẄ thÃỲ luÃṀn luÃṀn káẃṡt táṠi cÃḂc nghi can theo cháṠ tháṠ cáṠ§a Äáẃ£ng . ÄiáṠn hÃỲnh cho cÃḂch ÄÃ n ÃḂp ÄáṠi láẃp nÃ y lÃ váṠċ GiÃḂo sÆḞ NguyáṠ n ÄÃỲnh Huy vÃ váṠċ BÃḂc sÄ© NguyáṠ n Äan Quáẃṡ . CÃĠn ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do phÃḂt biáṠu ÃẄ kiáẃṡn cáṠ§a ngÆḞáṠi cÃṀng dÃḃn ? ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do thÃṀng tin ÄÆḞáṠ£c máṠi nÆḞáṠc vÄn minh tÃṀn tráṠng ?
Trong lÄ©nh váṠḟc xÃ£ háṠi , náẃṡu cÃḂc tÃṀn giÃḂo quen thuáṠc nhÆḞ ÄáẃḂo Ky tÃṀ , ÄáẃḂo Pháẃt , ÄáẃḂo Cao ÄÃ i , ÄáẃḂo Tin LÃ nh , Pháẃt GiÃḂo HÃĠa Háẃ£o ÄÆḞáṠ£c tiáẃṡp táṠċc sinh hoáẃḂt thÃỲ nhÃ cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n báẃŸt buáṠc cÃḂc giÃḂo sÄ© cÃṗng tÃn ÄáṠ pháẃ£i cháṠu sáṠḟ kiáṠm soÃḂt cháẃṖt cháẃẄ cáṠ§a Äáẃ£ng , táṠḋ viáṠc giáẃ£ng ÄáẃḂo cho táṠi viáṠc áẃċn loÃḂt kinh sÃḂch cÃṗng cÃḂch tháṠ©c vÃ ÄiáṠu kiáṠn tuyáṠn máṠ cháṠ§ng sinh : nÃġi khÃḂc tÃṀn giÃḂo ÄÆḞáṠ£c phÃ©p táṠn táẃḂi nhÆḞng pháẃ£i táṠḟ biáẃṡn mÃỲnh thÃ nh máṠt giÃḂo háṠi " quáṠc doanh " , máṠt táṠ cháṠ©c ngoáẃḂi vi cáṠ§a Äáẃ£ng , khÃṀng hÆḂn khÃṀng kÃ©m ! NháṠŸng tu sÄ© nÃ o khÃṀng muáṠn báṠ kiáṠm soÃḂt nhÆḞ váẃy thÃỲ hoáẃṖc lÃ pháẃ£i hoÃ n táṠċc , hoáẃṖc lÃ cháẃċp nháẃn máṠi sáṠḟ tráṠḋng pháẃḂt báẃċt cÃṀng , ÄáṠc ÄoÃḂn nhÆḞ khÃṀng ÄÆḞáṠ£c di chuyáṠn kháṠi nÆḂi cÆḞ trÃẃ , khÃṀng ÄÆḞáṠ£c liÃẂn láẃḂc váṠi báẃċt cáṠ© ai dÃṗ cháṠ báẃḟng ÄiáṠn thoáẃḂi . NháṠŸng thÃ dáṠċ náṠi báẃt nháẃċt lÃ sáṠḟ cáẃ§m tÃṗ/quáẃ£n cháẃṡ cÃḂc hÃĠa thÆḞáṠ£ng HuyáṠn Quang , Quáẃ£ng ÄáṠ , linh máṠċc NguyáṠ n VÄn LÃẄ ... chÆḞa káṠ nhiáṠu cháṠ©c sáẃŸc Cao ÄÃ i , HÃĠa Háẃ£o vÃ máṠċc sÆḞ Tin LÃ nh khÃḂc .
ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do tÃỲm hiáṠu ChÃḃn lÃẄ , táṠḟ do rao giáẃ£ng ÄiáṠu lÃ nh , náṠn táẃ£ng cáṠ§a vÄn minh nhÃḃn loáẃḂi ?
Váẃḋn trong lÄ©nh váṠḟc xÃ£ háṠi , vÃỲ máṠi hÃỲnh tháṠ©c thÃṀng tin ÄáṠu báṠ cÃḂn báṠ CáṠng Sáẃ£n áṠ cÃḂc cáẃċp táṠḋ trung ÆḞÆḂng táṠi xÃ£ thÃṀn , phÆḞáṠng , khÃġm tÃṗy tiáṠn kiáṠm soÃḂt , nÃẂn ÄÃḂm ngÆḞáṠi nÃ y ÄÃ£ láṠ£i dáṠċng quyáṠn tháẃṡ , máẃṖc sáṠ©c tham nhÅ©ng , tha háṠ mÃġc náṠi váṠi nháṠŸng pháẃ§n táṠ báẃċt lÆḞÆḂng , táṠng tiáṠn , buÃṀn láẃu , gÃḂ báẃḂc , mÃ£i dÃḃm , bÃḂn pháṠċ náṠŸ, tráẃṠ em ra nuáṠc ngoÃ i ÄáṠ kiáẃṡm láṠ£i ... ChÆḞa bao giáṠ phong hÃġa nÆḞáṠc ta láẃḂi suy ÄáṠi Äáẃṡn nhÆḞ váẃy ! NháṠŸng váṠċ ÄáṠng tráṠi nhÆḞ váṠċ tháṠ§y cung ThÄng long , váṠċ NÄm Cam .. cháṠ lÃ pháẃ§n náṠi cáṠ§a máṠt táẃ£ng bÄng cáṠḟc káṠġ sÃḃu rÃṀ.ng.
Sau háẃṡt , kháṠi cáẃ§n cháṠ©ng minh lÃ trong lÄ©nh váṠḟc vÄn hÃġa , tÆḞ tÆḞáṠng , Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam luÃṀn luÃṀn theo sÃḂt ÄÆḞáṠng láṠi ÃḂp dáṠċng táṠḋ tháṠi Stalin : ÄáṠḋng bao giáṠ nÃġi táṠi táṠḟ do vÄn hÃġa ! vÃỲ vÄn hÃġa khÃṀng pháẃ£i ÄáṠ tháṠa mÃ£n nháṠŸng ÆḞáṠc mÆḂ , nháṠŸng tháṠ hiáẃṡu , nháṠŸng tiáṠm dáṠċc cáṠ§a cÃḂ nhÃḃn ... mÃ cÃġ nhiáṠm váṠċ pháṠċc váṠċ phÃẃc láṠ£i chung cáṠ§a cáṠng ÄáṠng . Ai biáẃṡt rÃṁ phÃẃc láṠ£i nÃ y ? DÄ© nhiÃẂn lÃ Äáẃ£ng , cáṠċ tháṠ lÃ Ban VÄn HÃġa TÆḞ TÆḞáṠng cáṠ§a Äáẃ£ng ... NháṠŸng nhÃ vÄn , nhÃ thÆḂ , ngháṠ sÄ© , nháẃḂc sÄ© ... khÃṀng theo ÄÃẃng ÄÆḞáṠng láṠi mÃ Äáẃ£ng ÄÃ£ ÄáṠ ra thÃỲ cháṠ cÃĠn máṠt cÃḂch lÃ sÃḂng tÃḂc tháẃ§m kÃn ÄáṠ thÆḞáṠng tháṠ©c riÃẂng , ÄáṠḋng mÆḂ tÆḞáṠng hÃ£o huyáṠn lÃ cÃḂc tÃḂc pháẃ©m ÄÃġ sáẃẄ ÄÆḞáṠ£c pháṠ biáẃṡn ! VáṠċ NhÃḃn VÄn Giai Pháẃ©m lÃ máṠt thÃ dáṠċ ÄiáṠn hÃỲnh .
NÃġi tÃġm láẃḂi , sáṠḟ thiáẃṡu sÃġt táṠḟ do áṠ nÆḞáṠc ta quáẃ£ tháṠḟc lÃ máṠt ÄáẃḂi háṠa Äang khiáẃṡn cho nhiáṠu lÆḞÆḂng dÃḃn Äau kháṠ , khiáẃṡn cho dÃḃn táṠc ta táṠċt háẃu thÃẂ tháẃ£m so váṠi tháẃṡ giáṠi vÄn minh , khiáẃṡn cho xÃ£ háṠi ViáṠt Nam bÄng hoáẃḂi, tháṠ diáṠn cáṠ§a dÃĠng giáṠng LáẃḂc HáṠng báṠ ÃṀ nháṠċc ...
* * *
TáẃḂi sao tÃỲnh tráẃḂng láẃḂi táṠi táṠ nhÆḞ váẃy , trong khi náṠn kinh táẃṡ cáṠ§a ta váẃḋn phÃḂt triáṠn vÃ cÃḂc quan háṠ ngoáẃḂi giao cáṠ§a ta váṠi tháẃṡ giáṠi ngÃ y cÃ ng tÄng tiáẃṡn ? ChÃnh vÃỲ máṠt thiáṠu sáṠ tham quyáṠn cáṠ váṠ ÄÃ£ quÃḂ thiáṠn cáẃn , cháṠ nghÄ© Äáẃṡn cÃḂi láṠ£i trÆḞáṠc máẃŸt lÃ báẃ£o váṠ quyáṠn láṠḟc chÃnh tráṠ cáṠ§a cÃḂ nhÃḃn , gia ÄÃỲnh vÃ phe nhÃġm ; ThiáṠu sáṠ nÃ y ÄÃ£ ÃḂp dáṠċng chÃnh sÃḂch NGU DÃN , ngÄn cáẃ£n nhÃḃn dÃḃn tÃỲm hiáṠu , kiáṠm soÃḂt triáṠt ÄáṠ máṠi sáṠḟ truyáṠn bÃḂ tin táṠ©c , tÆḞ tÆḞáṠng .. ÄáṠ khÃṀng ai cÃĠn cÃġ cÆḂ háṠi vÃ phÆḞÆḂng tiáṠn láẃt ÄáṠ ÄáṠc quyáṠn hoÃ nh hÃ nh cáṠ§a chÃẃng .
A) TrÆḞáṠc háẃṡt , chÃẃng khÃṀng dÃḂm ÄáṠ nhÃḃn dÃḃn táṠḟ do háṠc háṠi vÃỲ sáṠ£ nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ sáṠḟ tháẃt láṠch sáṠ . SáṠḟ tháẃt ÄÃġ lÃ do áẃ£nh hÆḞáṠng cáṠ§a phong trÃ o giáẃ£i phÃġng thuáṠc ÄáṠa lan trÃ n kháẃŸp tháẃṡ giáṠi sau Tháẃṡ Chiáẃṡn Hai, táẃċt cáẃ£ cÃḂc nÆḞáṠc thuáṠc ÄáṠa , dÃṗ lÃ áṠ trong Äáẃṡ QuáṠc Anh , Äáẃṡ QuáṠc PhÃḂp , Äáẃṡ QuáṠc BáṠ , Äáẃṡ QuáṠc HoÃ Lan , Äáẃṡ QuáṠc Nháẃt , Äáẃṡ QuáṠc BáṠ DÃ o Nha hay Äáẃṡ QuáṠc TÃḃy Ban Nha .. ÄáṠu láẃ§n luáṠ£t ÄÆḞáṠ£c tráẃ£ láẃḂi ÄáṠc láẃp , máṠt cÃḂch mau chÃġng vÃ toÃ n báṠ hay tiáṠm tiáẃṡn vÃ táṠḋng pháẃ§n . Khi Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam tuyÃẂn truyáṠn trong náṠi báṠ Äáẃ£ng cÅ©ng nhÆḞ trong nhÃḃn dÃḃn lÃ Äáẃ£ng ÄÃ£ giáẃ£i phÃġng nÆḞáṠc ta kháṠi ÃḂch ÄÃṀ háṠ cáṠ§a PhÃḂp quáṠc , Äáẃ£ng ÄÃ£ " nÃġi ngoa " vÃỲ tháṠḟc ra lÃ ngay táṠḋ nÄm 1948 , chÃnh quyáṠn PhÃḂp ÄÃ£ hiáṠu rÃṁ ráẃḟng PhÃḂp khÃṀng tháṠ láẃp láẃḂi cháẃṡ ÄáṠ thuáṠc ÄáṠa áṠ ÄÃṀng DÆḞÆḂng nhÆḞ trÆḞáṠc nÄm 1939 . NhÆḞng PhÃḂp khÃṀng dÃḂm tráẃ£ ÄáṠc láẃp cho 3 nÆḞáṠc ViáṠt , MÃẂn , LÃ o máṠt cÃḂch chÃnh tháṠ©c vÃỲ hÃ nh ÄáṠng nÃ y sáẃẄ cÃġ áẃ£nh hÆḞáṠng dÃḃy chuyáṠn táṠ©c thÃỲ ÄáṠi váṠi cÃḂc thuáṠc ÄáṠa PhÃḂp áṠ Phi ChÃḃu . ÄáṠi váṠi PhÃḂp , nháṠŸng thuáṠc ÄáṠa Phi ChÃḃu máṠi tháṠḟc sáṠḟ quan tráṠng cÃĠn ÄÃṀng DÆḞÆḂng - cÃḂi thÆḞáṠng ÄÆḞáṠ£c gáṠi lÃ " hÃĠn ngáṠc ViáṠ n ÄÃṀng " - dÃṗ cÃġ máẃċt chÄng náṠŸa , cÅ©ng khÃṀng tháṠ gÃḃy nguy kháṠn cho sáṠḟ táṠn vong cáṠ§a PhÃḂp . Váẃ£ chÄng , trong tháṠḟc táẃṡ , ngay táṠḋ nÄm 1942 , do sáṠḟ chiáẃṡm ÄÃġng cáṠ§a quÃḃn ÄáṠi Nháẃt Báẃ£n , ÄÃṀng DÆḞÆḂng ÄÃ£ thoÃḂt kháṠi vÃĠng kiáṠm soÃḂt cáṠ§a PhÃḂp ráṠi . ChÃnh vÃỲ váẃy mÃ ngÃ y 5 thÃḂng 6 nÄm 1948 , máṠt buáṠi láṠ long tráṠng biáẃṡn ÄáṠi tÃỲnh hÃỲnh ViáṠt Nam ÄÃ£ ÄÆḞáṠ£c táṠ cháṠ©c trÃẂn tuáẃ§n dÆḞÆḂng háẃḂm Duguay Trouin áṠ VáṠnh HáẃḂ Long . Tham dáṠḟ buáṠi láṠ nÃ y , ngoÃ i ChÃnh PháṠ§ Trung ÆŸÆḂng LÃḃm TháṠi ViáṠt Nam do Thiáẃṡu TÆḞáṠng NguyáṠ n VÄn XuÃḃn cáẃ§m Äáẃ§u , Äáẃṡn táṠḋ SÃ i GÃĠn , cÃĠn cÃġ CáṠḟu HoÃ ng Báẃ£o ÄáẃḂi , Äáẃṡn táṠḋ HÆḞÆḂng Cáẃ£ng nÆḂi ÃṀng Äang táṠṁ náẃḂn . Trong buáṠi láṠ , Cao áṠḊy PhÃḂp áṠ ÄÃṀng DÆḞÆḂng Emile Bollaert ÄÃ£ nhÃḃn danh ChÃnh PháṠ§ PhÃḂp , kÃẄ máṠt báẃ£n TuyÃẂn NgÃṀn Long TráṠng , tháṠḋa nháẃn náṠn ÄáṠc láẃp cáṠ§a quáṠc gia ViáṠt Nam , gáṠm ba vÃṗng BáẃŸc KáṠġ , Trung KáṠġ vÃ Nam KáṠġ, táṠḋ nay ÄáẃṖt dÆḞáṠi quyáṠn lÃ£nh ÄáẃḂo cáṠ§a TÃḃn QuáṠc TrÆḞáṠng Báẃ£o ÄáẃḂi . Náẃṡu Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam , lÃẃc ÄÃġ , nÃẃp sau danh hiáṠu ViáṠt Minh , tháṠḟc tÃḃm tranh Äáẃċu ÄáṠ giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc thÃỲ pháẃ£i tÃġm láẃċy cÆḂ háṠi láṠch sáṠ nÃ y , cáṠng tÃḂc váṠi TÃḃn chÃnh quyáṠn Báẃ£o ÄáẃḂi , Äem toÃ n láṠḟc quÃḃn sáṠḟ vÃ chÃnh tráṠ cáṠ§a mÃỲnh , ÄáṠ biáẃṡn báẃ£n TuyÃẂn NgÃṀn VáṠnh HáẃḂ Long thÃ nh máṠt quy cháẃṡ ÄáṠc láẃp tháẃt sáṠḟ . Trong trÆḞáṠng háṠ£p nÃ y , ChÃnh quyáṠn PhÃḂp cÃġ tháṠ rÃẃt dáẃ§n ÄoÃ n quÃḃn viáṠ n chinh kháṠi ViáṠt Nam mÃ khÃṀng sáṠ£ máẃċt máẃṖt : ViáṠt Minh lÃ chÃnh Äáẃ£ng cháṠng PhÃḂp máẃḂnh nháẃċt láẃḂi ÄÆḞáṠ£c Äa sáṠ nhÃḃn dÃḃn áṠ§ng háṠ , dÄ© nhiÃẂn váẃḋn giáṠŸ ÆḞu tháẃṡ trong chÃnh quyáṠn cáṠ§a tÃḃn quáṠc gia ViáṠt Nam . DÃḃn táṠc ta cÃġ tháṠ Äem toÃ n tháṠ ngháṠ láṠḟc vÃ tÃ i nguyÃẂn xÃḃy dáṠḟng Äáẃċt nÆḞáṠc : ráẃċt nhiáṠu cÆḂ ta hÆḂn háẃṁn cÃḂc lÃḂng giáṠng nhÆḞ ThÃḂi Lan , Phi Luáẃt TÃḃn , MÃ£ Lai ... hoáẃṖc Ãt nháẃċt cÅ©ng khÃṀng thua kÃ©m háṠ ! KháṠn náṠi ...HáṠ ChÃ Minh láẃḂi lÃ máṠt lÃ£nh táṠċ cáṠng sáẃ£n : ÄáṠi váṠi ÃṀng ta, máṠċc tiÃẂu cháṠ§ yáẃṡu lÃ tháṠḟc hiáṠn cuáṠc cÃḂch máẃḂng xÃ£ háṠi cháṠ§ nghÄ©a trÃẂn toÃ n BÃḂn Äáẃ£o ÄÃṀng DÆḞÆḂng cÃĠn giáẃ£i phÃġng ViáṠt Nam ÄáṠ ÄÆḞáṠ£c tháṠḟc sáṠḟ ÄáṠc láẃp (trong LiÃẂn HiáṠp PhÃḂp) cháṠ lÃ tháṠ© yáẃṡu ! Trong nháṠŸng thÃḂng sau buáṠi láṠ láṠch sáṠ áṠ VáṠnh HáẃḂ Long , háṠ HáṠ vÃ cÃḂc ÄáṠng chÃ quyáẃṡt ÄáṠnh tiáẃṡp táṠċc khÃḂng chiáẃṡn cháṠng PhÃḂp , khiáẃṡn " giáẃ£i phÃḂp Báẃ£o ÄáẃḂi " khÃṀng tháṠ ÄÃḂp áṠ©ng nguyáṠn váṠng cháẃċm dáṠ©t chiáẃṡn cuáṠc cáṠ§a PhÃḂp náṠŸa! ÄÃḃy lÃ máṠt quyáẃṡt ÄáṠnh vÃṀ cÃṗng tai háẃḂi cho dÃḃn táṠc ta vÃỲ HáṠ ChÃ Minh vÃ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n VN ÄÃ£ tÃḂch ráṠi cuáṠc khÃḂng chiáẃṡn cháṠng PhÃḂp kháṠi quan háṠ song phÆḞÆḂng PhÃḂp ViáṠt ÄáṠ ÄáẃṖt cuáṠc chiáẃṡn nÃ y trong khuÃṀn kháṠ cuáṠc xung ÄáṠt toÃ n cáẃ§u giáṠŸa KháṠi TÆḞ Báẃ£n vÃ KháṠi CáṠng Sáẃ£n . Quyáẃṡt ÄáṠnh nÃ y ÄÃ£ máṠ ÄÆḞáṠng cho sáṠḟ can thiáṠp cáṠ§a Trung CáṠng , ráṠi cáṠ§a My,Ãṁ ÄáṠ ÄÆḞa táṠi nháṠŸng biáẃṡn cáṠ bi tháẃ£m cho dÃḃn tÃṀc ta, táṠḋ sáṠḟ chia ÄÃṀi lÃ£nh tháṠ , táṠi cuáṠc chiáẃṡn Äáẃḋm mÃḂu giáṠŸa hai miáṠn Nam BáẃŸc. DÃṗ sau 1975 , sáṠḟ tÃḂi tháṠng nháẃċt ÄÃ£ tháṠḟc hiáṠn ÄÆḞáṠ£c nhÆḞng váẃṡt thÆḞÆḂng trong cÆḂ tháṠ vÃ tÃḃm háṠn dÃḃn táṠc váẃḋn chÆḞa hÃ n gáẃŸn. Äau kháṠ nháẃċt lÃ ta ÄÃ£ báṠ phÃ gáẃ§n náṠa tháẃṡ káṠṖ , hy sinh ba tháẃṡ háṠ ÄáṠ tráṠ thÃ nh máṠt trong ba nÆḞáṠc nghÃẀo tÃẃng nháẃċt áṠ ÄÃṀng Nam Ã (2 nÆḞáṠc kia lÃ Cam BáṠt vÃ LÃ o)
SáṠḟ tháẃt láṠch sáṠ lÃ nhÆḞ váẃy . DÄ© nhiÃẂn nhÃġm cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n khÃṀng tháṠ ÄáṠ cho nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ : ngÄn cáẃċm nhÃḃn dÃḃn tÃỲm hiáṠu chuyáṠn cÅ© , báẃŸt buáṠc máṠi ngÆḞáṠi pháẃ£i thuáṠc lÃĠng luáẃn ÄiáṠu ÄÆḞáṠ£c ÄÆḞa ra trong cÃḂc sÃḂch giÃḂo khoa , ÄÃġ lÃ cÃḂch háṠŸu hiáṠu nháẃċt ÄáṠ duy trÃỲ huyáṠn thoáẃḂi lÃ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ÄÃ£ Äem láẃḂi ÄáṠc láẃp cho dÃḃn táṠc ViáṠt !
B) Ngay ÄáṠi váṠi nháṠŸng biáẃṡn cáṠ tháṠi sáṠḟ , nhÃġm cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n cÅ©ng khÃṀng dÃḂm cho nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ : ngÆḞáṠi dÃḃn cháṠ ÄÆḞáṠ£c ÄáṠc nháṠŸng gÃỲ mÃ NhÃ nÆḞáṠc cho phÃ©p bÃḂo chÃ ÄÄng táẃ£i , ÄÆḞáṠ£c nghe nháṠŸng gÃỲ mÃ ÄÃ i phÃḂt thanh cáṠ§a NhÃ NuáṠc cho nghe, tháẃċy nháṠŸng hÃỲnh áẃ£nh gÃỲ mÃ ÄÃ i TruyáṠn HÃỲnh cáṠ§a NhÃ nÆḞáṠc cho tháẃċy ... TáẃḂi sao ? VÃỲ háṠ sáṠ£ ráẃḟng nhÃḃn dÃḃn sáẃẄ biáẃṡt rÃṁ lÃ tÃỲnh hÃỲnh tháẃṡ giáṠi ÄÃ£ thay ÄáṠi sÃḃu xa : cÃḂc cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n áṠ Ãu ChÃḃu láẃ§n lÆḞáṠ£t theo nhau giáẃ£i tháṠ . Trong tháẃṡ giáṠi , ngoÃ i Trung Hoa cháṠ cÃĠn cÃḂc nÆḞáṠc Cu Ba , BáẃŸc Cao , LÃ o vÃ ViáṠt Nam lÃ giáṠŸ nguyÃẂn quy cháẃṡ cáṠng sáẃ£n mÃ thÃṀi . MáṠt khi biáẃṡt rÃṁ nhÆḞ váẃy , lÃ m sao ngÆḞáṠi dÃḃn ViáṠt khÃṀng nao nÃẃng ? LÃ m sao ngÆḞáṠi ta khÃṀng mong máṠi lÃ cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n ViáṠt Nam sáṠm giáẃ£i tháṠ ÄáṠ dÃḃn ta biáẃṡn thÃ nh máṠt nÆḞáṠc dÃḃn cháṠ§ nhÆḞ cÃḂc nÆḞáṠc ÄÃṀng , Trung Ãu ? NhÆḞng náẃṡu sáṠḟ viáṠc nÃ y xáẃ©y ra , thÃỲ nhÃġm ngÆḞáṠi ÄÆḞÆḂng quyáṠn lÃ m sao cÃĠn giáṠŸ ÄÆḞáṠ£c ÄáṠa váṠ , tháẃṡ láṠḟc vÃ cÃḂc láṠ£i láṠc háṠ Äang hÆḞáṠng ?
C) ÄáṠḋng tÆḞáṠng ráẃḟng chÃnh sÃḂch " ngu dÃḃn " cháṠ ÃḂp dáṠċng ÄáṠi váṠi nhÃḃn dÃḃn ngoÃ i Äáẃ£ng mÃ thÃṀi ! Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam cÃġ khoáẃ£ng 2 triáṠu 3 trÄm nghÃỲn Äáẃ£ng viÃẂn . Ta cÃġ quyáṠn tin ráẃḟng trong sáṠ nÃ y cháṠ cÃġ máṠt thÃ nh pháẃ§n nháṠ , gáṠm cÃḂc cÃḂn báṠ lÃ£nh ÄáẃḂo hay cháṠ huy áṠ cáẃċp trung ÆḞÆḂng , cÃḂc cáẃċp táṠnh , thÃ nh pháṠ , cáẃċp huyáṠn hoáẃṖc trong ban quáẃ£n lÃẄ cÃḂc xÃ nghiáṠp NhÃ nuáṠc lÃ ÄÆḞáṠ£c quyáṠn biáẃṡt rÃṁ tin táṠ©c , tÃỲm hiáṠu sáṠḟ tháẃt . HáṠ cÃġ tháṠ nghe cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh , xem cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh , ÄáṠc sÃḂch bÃḂo ngoáẃḂi quáṠc. HáṠ cÅ©ng cÃġ tháṠ liÃẂn láẃḂc qua máẃḂng lÆḞáṠi internet váṠi cÃḂc nÆḂi mÃ khÃṀng sáṠ£ báṠ CÃṀng An phiáṠn nhiáṠ u . HáṠ cÃĠn cÃġ nhiáṠu cÆḂ háṠi ra nÆḞáṠc ngoÃ i tham quan , hoáẃṖc tham dáṠḟ háṠi ngháṠ ; Äa sáṠ cÃġ con em du háṠc áṠ Ãu , MáṠṗ , Ãc ...ÄÃḃy lÃ thÃ nh pháẃ§n " quÃẄ táṠc " cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ. DÄ© nhiÃẂn , háṠ cháṠ lÃ máṠt thiáṠu sáṠ ; HáṠ cÃġ tháṠ báẃċt ÄáṠng ÃẄ kiáẃṡn váṠ nhiáṠu váẃċn ÄáṠ nhÆḞng cháẃŸc cháẃŸn váẃḋn liÃẂn ÄáṠi váṠi nhau vÃỲ tháẃṡ láṠḟc vÃ quyáṠn láṠ£i cáṠ§a háṠ gáẃŸn liáṠn váṠi sáṠḟ táṠn táẃḂi cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ . Háẃ§u háẃṡt nháṠŸng Äáẃ£ng viÃẂn khÃḂc cÅ©ng khÃṀng hÆḂn gÃỲ káẃṠ ngoÃ i Äáẃ£ng trong lÄ©nh váṠḟc truyáṠn thÃṀng . Ta khÃṀng ngáẃḂc nhiÃẂn chÃẃt nÃ o khi tháẃċy háṠ phÃḂt biáṠu ÃẄ kiáẃṡn giáṠng háṠt cÃḂc cÆḂ quan truyáṠn thÃṀng cáṠ§a NhÃ nuáṠc . LáẃẄ dáṠ hiáṠu : náẃṡu háṠ Äi cháṠch ÄÆḞáṠng , háṠ cÅ©ng cÃġ tháṠ báṠ tráṠḋng pháẃḂt nhÆḞ báẃċt cáṠ© thÆḞáṠng dÃḃn nÃ o khÃḂc . HáṠ cÃĠn cÃġ tháṠ báṠ loáẃḂi ra kháṠi Äáẃ£ng vÃ ÄÃḃy lÃ ÄiáṠu mÃ háṠ sáṠ£ nháẃċt .
ÄiáṠu ÄÃḂng ÄáṠ ÃẄ lÃ chÃnh ÄÃḂm Äáẃ£ng viÃẂn " cÆḂ sáṠ " nÃ y máṠi thÆḞáṠng cÃġ xu hÆḞáṠng " báẃ£o hoÃ ng hÆḂn vua " . HáṠ cháṠ cÃġ máṠt sáṠ kiáẃṡn tháṠ©c ráẃċt sÆḂ sÃ i váṠ lÃẄ thuyáẃṡt cáṠng sáẃ£n , do ÄÃġ háṠ coi nháṠŸng ÄiáṠu ÄÃ£ háṠc táẃp váṠ giai cáẃċp Äáẃċu tranh , váṠ duy váẃt sáṠ quan , váṠ sáṠḟ thÃ nh táṠḟu táẃċt yáẃṡu cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ xÃ£ háṠi cháṠ§ nghÄ©a v.v.. lÃ nháṠŸng chÃḃn lÃẄ tuyáṠt ÄáṠi . Tháẃċy káẃṠ nÃ o ngoÃ i Äáẃ£ng nghi ngáṠ hay cháṠ trÃch nháṠŸng giÃḂo ÄiáṠu áẃċy , háṠ khÃṀng ngáẃ§n ngáẃḂi bÃḂo cÃḂo cho cÃṀng an vÃ cho thÆḞáṠ£ng cáẃċp ChÃnh nháṠ áṠ ÄÃḂm Äáẃ£ng viÃẂn cÆḂ sáṠ nÃ y mÃ nhÃġm cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n cÃġ tháṠ ngÄn cháẃṖn máṠi máẃ§m máṠng cháṠng ÄáṠi ngay táṠḋ lÃẃc manh nha : tháẃt cháẃġng khÃḂc chi háṠ cÃġ hÃ ng triáṠu tai máẃŸt hiáṠn diáṠn kháẃŸp hang cÃṗng ngÃṁ háẃṠm ÄáṠ kiáṠm soÃḂt nhÃḃn dÃḃn .
SáṠḟ phÃḃn tÃch váṠḋa ráṠi cho ta tháẃċy rÃṁ lÃ viáṠc náẃŸm váṠŸng lÄ©nh váṠḟc truyáṠn thÃṀng cÃġ táẃ§m quan tráṠng sáṠng cÃĠn ÄáṠi váṠi cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n : náẃṡu cáṠi máṠ , náṠu náṠi láṠng ...láẃp táṠ©c toÃ n tháṠ cháẃṡ ÄáṠ cÃġ tháṠ báṠ dao ÄáṠng, cÃġ kháẃ£ nÄng tan rÃ£ . ChÃnh vÃỲ tháẃṡ mÃ ta khÃṀng tháṠ trÃṀng mong áṠ thiáṠn chÃ cáṠ§a nháṠŸng káẃṠ ÄÆḞÆḂng quyáṠn , hy váṠng hÃ£o huyáṠn ráẃḟng háṠ sáẃẄ pháṠċc thiáṠn vÃ táṠḟ ÃẄ bÃ£i báṠ sáṠḟ kiáṠm soÃḂt hiáṠn hÃ nh . NhÆḞng cÃḂi may cho nhÃḃn dÃḃn ta , lÃ káṠṗ thuáẃt truyáṠn thÃṀng ÄÃ£ tiáẃṡn báṠ máṠt cÃḂch cáṠḟc káṠġ mau chÃġng , khiáẃṡn cho sáṠḟ kiáṠm soÃḂt cáṠ§a nhÃġm cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n ngÃ y cÃ ng máẃċt hiáṠu quáẃ£ . Ta cháṠ cáẃ§n duyáṠt láẃḂi máṠt sáṠ thÃ dáṠċ .
ThÃ dáṠċ tháṠ© nháẃċt lÃ cÃḂc mÃḂy radio . TáṠḋ ngÃ y cÃġ nháṠŸng radio cháẃḂy báẃḟng pin , cáṠḂ nháṠ cÃġ tháṠ báṠ tÃẃi , giÃḂ bÃḂn ráẃċt ráẃṠ , thÃỲ báẃċt cáṠḋ ngÆḞáṠi dÃḃn nÃ o , káṠ cáẃ£ nháṠŸng ngÆḞáṠi cÆḞ ngáṠċ trong cÃḂc vÃṗng háẃṠo lÃḂnh , ÄáṠu cÃġ tháṠ nghe chÆḞÆḂng trÃỲnh viáṠt ngáṠŸ cáṠ§a nháṠŸng ÄÃ i ngoáẃḂi quáṠc danh tiáẃṡng nhÆḞ BBC , VOA , RFA , RFI, v.v.. NháṠ váẃy mÃ dÃḃn ta ÄÃ£ cÃġ tháṠ biáẃṡt rÃṁ tÃỲnh tráẃḂng quáṠc táẃṡ cÅ©ng nhÆḞ quáṠc náṠi : nhÃ cáẃ§m quyáṠn khÃṀng tháṠ dáẃċu diáẃṡm , bÃġp mÃ©o sáṠḟ tháẃt nhÆḞ trÆḞáṠc náṠŸa . ÄiáṠu ÄÃḂng cho ta pháẃċn kháṠi , lÃ nháṠ nháṠŸng chÆḞÆḂng trÃỲnh phÃḂt thanh nÃ y , trÃỲnh ÄáṠ kiáẃṡn tháṠ©c váṠ chÃnh tráṠ , váṠ nhÃḃn quyáṠn , váṠ kinh táẃṡ .. cáṠ§a nhÃḃn dÃḃn , ngÃ y cÃ ng tÄng tiáẃṡn . HáṠ sáẃẄ dáẃ§n dáẃ§n ÃẄ tháṠ©c ÄÆḞáṠ£c quyáṠn lÃ m cháṠ§ cáṠ§a háṠ , vÃ khÃṀng ÄáṠ cho nhÃ cáẃ§m quyáṠn ÃḂp cháẃṡ náṠŸa . ÄÃġ lÃ ÄiáṠu kiáṠn táẃċt yáẃṡu cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ dÃḃn cháṠ§ táṠḟ do .
ThÃ dáṠċ tháṠ© hai lÃ cÃḂc chÆḞÆḂng trÃỲnh truyáṠn hÃỲnh pháṠ biáẃṡn qua váṠ tinh . NháṠŸng ngÆḞáṠi cÃġ phÆḞÆḂng tiáṠn mua cÃḂc loáẃḂi mÃḂy T.V. tÃḃn tiáẃṡn cÃġ tháṠ báẃŸt dáṠ dÃ ng nháṠŸng chÆḞÆḂng trÃỲnh nÃ y . HáṠ cÃġ tháṠ tháẃċy táẃn máẃŸt , nghe táẃn tai .. nháṠŸng gÃỲ trÆḞáṠc kia cháṠ lÃ ÄáṠc quyáṠn cáṠ§a máṠt sáṠ Äáẃ£ng viÃẂn " quÃẄ táṠc " cÃġ kháẃ£ nÄng xuáẃċt ngoáẃḂi .
ThÃ dáṠċ tháṠ© ba lÃ mÃḂy ÄiáṠn thoáẃḂi di ÄáṠng cÃ ng ngÃ y cÃ ng pháṠ biáẃṡ:n trong dÃḃn chÃẃng vÃỲ giÃḂ bÃḂn tÆḞÆḂng ÄáṠi khÃḂ ráẃṠ . Kinh nghiáṠm cho tháẃċy lÃ nháṠ nháṠŸng mÃḂy ÄiáṠn thoáẃḂi di ÄáṠng nÃ y mÃ máṠi khi xáẃ©y ra máṠt váṠċ báẃŸt báṠ , khÃḂm xÃ©t hay ÄÃ n ÃḂp , láẃḂm quyáṠn cáṠ§a nhÃ cháṠ©c trÃḂch áṠ nháṠŸng ÄáṠa phÆḞÆḂng xa xÃṀi - cháẃġng háẃḂn trÃẂn Cao NguyÃẂn Trung Pháẃ§n - dÆḞ luáẃn trong nÆḞáṠc vÃ ngoÃ i nÆḞáṠc ÄÆḞáṠ£c cáẃċp bÃḂo ngay . Do ÄÃġ háẃ£i ngoáẃḂi vÃ quáṠc táẃṡ cÃġ tháṠ can thiáṠp káṠp tháṠi ÄáṠ ngÄn cháẃṖn nháṠŸng hÃ nh ÄáṠng pháẃ£n dÃḃn cháṠ§ nÃ y.
ThÃ dáṠċ sau cÃṗng lÃ háṠ tháṠng internet . SáṠ ngÆḞáṠi cÃġ mÃḂy vi tinh áṠ nÆḞáṠc ta ngÃ y cÃ ng ÄÃṀng vÃỲ ÄÃġ lÃ máṠt khÃ cáṠċ cáẃ§n thiáẃṡt cho máṠi doanh nghiáṠp , máṠi cÆḂ quan giÃḂo dáṠċc .. cháṠ© khÃṀng tháṠ dÃ nh riÃẂng cho cÃḂc cÃṀng sáṠ , cÃṀng an , quÃḃn ÄáṠi v.v.. Báẃḟng tÃn ÄiáṠp ÄiáṠn táṠ , ngÆḞáṠi dÃḃn cÃġ tháṠ liÃẂn láẃḂc cáṠḟc káṠġ mau láẃṗ váṠi kháẃŸp nÆḂi trÃẂn tháẃṡ giáṠi . KháṠi cáẃ§n nÃġi lÃ nhÃ cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n ráẃċt e ngáẃḂi háẃu quáẃ£ cáṠ§a tÃỲnh tráẃḂng nÃ y : háṠ ÄÃ£ cáṠ gáẃŸng thiáẃṡt láẃp hÃ ng rÃ o ngÄn cháẃṖn ( firewall ) cÅ©ng nhÆḞ ra quyáẃṡt ÄáṠnh báẃŸt cÃḂc nhÃ cung cáẃċp dáṠch váṠċ internet pháẃ£i ghi lÃẄ láṠch cáṠ§a ngÆḞáṠi xáṠ dáṠċng ... NháṠŸng biáṠn phÃḂp nÃ y , tháṠḟc ra khÃṀng tháṠ mang láẃḂi káẃṡt quáẃ£ mong muáṠn . NÃġ cháṠ©ng táṠ lÃ máẃḂng lÆḞáṠi internet ÄÃ£ gÃḃy nhiáṠu khÃġ khÄn cho nhÃ cáẃ§m quyáṠn vÃ ráṠi ÄÃḃy cÃĠn cÃġ tháṠ gÃḃy nhiáṠu khÃġ khÄn hÆḂn náṠŸa .
ÄáṠ káẃṡt luáẃn ta cÃġ tháṠ ÄoÃḂn trÆḞáṠc ráẃḟng do nháṠŸng tiáẃṡn báṠ vÆḞáṠ£t báṠḟc trong káṠṗ thuáẃt truyáṠn thÃṀng vÃ ÄÃĠi háṠi ngÃ y cÃ ng máẃḂnh máẃẄ cáṠ§a dÃḃn chÃẃng váṠ táṠḟ do truyáṠn thÃṀng, cháẃṡ ÄáṠ ÄáṠc tÃ i cáṠ§a thiáṠu sáṠ cáẃ§m quyáṠn áṠ ViáṠt Nam sáẃẄ khÃṀng tháṠ táṠn táẃḂi . Náẃṡu háṠ sáṠm tháṠ©c táṠnh , sáṠa sai káṠp tháṠi , thÃỲ máṠi trÃḂnh ÄÆḞáṠ£c nháṠŸng háẃu quáẃ£ khÃġ lÆḞáṠng cho riÃẂng háṠ cÅ©ng nhÆḞ cho toÃ n Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n./
-- ho ac quy (ho ac quy@ chong cs.com), July 18, 2004.

markdown:
|
|
## Có cần phải thay đổi chế độ chính trị ở VN
Theo mọi người thì có nên thay đổi chính trị ở VN ko ?Và có chắc rằng sự thay đổi đó sẽ đem lại những kết quả tốt đẹp là dân giàu nước mạnh vì tình hình Liên Xô và các nước Đông Âu sau khi chủ nghĩa CS sụp đổ cũng chẳng khá hơn là mấy .Trong khi đó ,Trung Quốc vẫn giữ nguyên chế độ CS lại đạt được những thành tưụ to lớn trong tất cả các lĩnh vực .Mong mọi người góp ý kiến
-- communist (
[communist@yaheo.com]), July 14, 2004
12-7-2004
Ŵại sứ Tobias thăm bệnh viện Bạch Mai
Đại sứ Randall Tobias của Hoa Kỳ, người cầm đầu sáng kiến trị giá 15 tỷ đô la của Tổng Thống Bush nhằm chống dịch bệnh AIDS trên toàn cầu, hôm cuối tuần vừa rồi đã chứng kiến tận mắt những thách đố đang diễn ra tại Việt Nam, nơi cứ 75 gia đình lại có một gia đình bị ảnh hưởng của dịch bệnh này.
Mới đây, Tổng Thống Bush đã cho Việt Nam là nước Á Châu độc nhất nằm trong danh sách 15 nước trên toàn cầu được hưởng những trợ giúp trong kế hoạch cứu trợ khẩn cấp nhằm chống dịch bệnh AIDS của ông. Tin nói là 1/4 trong số 4 triệu 800 ngàn ca nhiễm vi rút HIV mới trong năm 2003 đã diễn ra tại Á Châu. Ông Tobias chọn Việt Nam vì tại đây vi rút HIV đã lây lan nhanh hơn tại Ấn Độ và Trung Quốc.
Theo ông, tại Việt Nam, tuy phần lớn xảy ra cho những người hành nghề mãi dâm và những người sử dụng ma tuý, song dịch bệnh AIDS đang trên đà xảy ra cho quảng đại quần chúng. Lên tiếng hôm Chủ Nhật tại Hội Nghị Thế Giới lần thứ 15 về dịch bệnh AIDS nhóm họp tại Bangkok, ông Tim Brown thuộc Trung Tâm Đông Tây nói rằng những gì đã xảy ra tại Việt Nam hiện đang xảy ra cho các nước khác ở Châu Á.
Tuy nhiên, đại sứ Tobias cho hay, không giống các nước khác, Việt Nam đã cam kết chiến đấu chống dịch bệnh này. Dù Việt Nam hoan nghênh chuyện được hưởng 10 triệu đô la viện trợ của Hoa Kỳ để chống dịch bệnh AIDS, song sự kiện này cũng buộc Việt Nam phải thi hành nhiều điều, trong có việc cung cấp chữa trị cho các bệnh nhân. Hiện mới chỉ có khoảng 300 trong số 200 ngàn người nhiễm vi rút HIV được chữa trị tại Việt Nam. Đại sứ Tobias đã tới Bệnh Viện Bạch Mai, bệnh viện lớn nhất của Việt Nam, và đã ghé thăm khu điều trị bệnh AIDS, nơi 2 bệnh nhân phải chia nhau nằm chung trên một giường bệnh.
Tại Hội Nghị ở Bangkok, ông Kevin Frost thuộc Viện Nghiên Cứu Bệnh AIDS của Hoa Kỳ nói rằng Việt Nam thiếu bác sĩ, cứ 11250 bệnh nhân bệnh AIDS mới có được một bác sĩ chăm sóc. Đại sứ Tobias nói rằng Hoa Kỳ sẽ không tài trợ cho phương pháp chống nạn lây lan virút HIV giữa những người sử dụng ma tuý qua chương trình trao đổi kim chích, tức là đổi kim dơ lấy kim sạch.
Tại Bangkok hôm Chủ Nhật, ông Tim Brown của Trung Tâm Đông Tây đã chỉ trích chính sách này của Hoa Kỳ, đồng thời chỉ trích việc chính phủ Mỹ không mạnh mẽ quảng bá phương pháp dùng bao cao su. Nhận tiền viện trợ của Hoa Kỳ trong chương trình chống bệnh AIDS, Việt Nam cũng có thể phải cho các tổ chức tôn giáo đang thầm lặng hoạt động trong các công tác liên quan tới công cuộc cứu trợ bệnh nhân bệnh AIDS được tích cực hoạt động hơn nữa.
Chính phủ Việt Nam lâu nay vẫn e ngại các tổ chức tôn giáo, không muốn những tổ chức này có thêm quyền hạn vì sợ đe doạ tới quyền lực của chính quyền.
-- MA CO HO CHI MINH (
[MoiRoHoChiMinh@damtac.net]), July 14, 2004.
12-7-2004
Thảm cảnh của những cô gái Việt lấy chồng Đài Loan
Hàng chục nghìn cô gái làm dâu xứ người đang bị hành hạ, ngược đãi ngày đêm. Không ít cô bị chồng trói dán miệng, khiêng bán cho tú bà; bị chồng dùng kim đâm vào 10 đầu ngón tay rồi nhúng vào nước muối, lấy ná thun bắn vào mi mắt và lấy dao cứa chằng chịt vào lưng.
Trên báo chí Đài Loan thường xuyên có những bài phản ánh nhiều trường hợp nàng dâu Việt bị hành hạ thậm tệ. Điển hình như vụ việc xảy ra ngày 23/6. Cảnh sát Đài Loan đã phát hiện 2 thanh niên đang chở cô Vũ Thanh Thảo, 21 tuổi, hai chân bị trói chặt bằng dây, hai tay bị quấn băng keo trói quặt ra sau và miệng cũng bị dán kín băng keo đi bán cho ổ mại dâm.
Theo Đại diện Văn phòng Kinh tế và Văn hóa Đài Bắc ở TP.HCM, ông Ngô Kiến Quốc: "Hiện nay có khoảng 77.000 cô dâu Việt Nam tại Đài Loan. Dự tính trong khoảng hai năm nữa con số cô dâu Việt Nam tại Đài Loan sẽ lên tới khoảng 100.000 người. Theo thống kê, tỷ lệ những cô dâu Việt Nam tại Đài Loan bị ngược đãi, hành hạ chiếm khoảng 6 - 10%. Nếu kể luôn cả những trường hợp khác chưa biết đến nữa thì tỷ lệ này sẽ còn cao hơn... ".
Theo lời khai của Thảo, cô nhập cảnh theo diện lấy chồng Đài Loan đã hơn 1 năm, nhưng chồng tên gì cô cũng chẳng biết. Cô chỉ nhớ người ta gọi chồng mình là A Minh. Cách đây một tháng, cô gặp hai thanh niên này ở Đào Viên. Lúc đó, hai thanh niên này hứa hẹn sẽ dẫn cô đi Chiayi và giúp cô kiếm việc làm. Khoảng 5h chiều ngày 22/6, họ chở cô về miền Nam Đài Loan và nghỉ qua đêm ở một nhà trọ thuộc Gia Nghĩa.
Chiều 23/6, trước khi chở cô rời khỏi nhà trọ, họ đã trói gô tay chân cô và dùng băng keo dán miệng cô lại. Sau đó, cô thấy có 2 thanh niên khác bàn chuyện với họ. Một lúc sau, hai người kia lắc đầu rồi bỏ đi. Cô không hiểu họ bàn chuyện gì với nhau, nhưng cô nghi rằng họ có ý bàn chuyện đem bán cô.
Theo lời khai của Tiêu Chí Hào, một trong số 2 thanh niên, lúc đầu họ rủ nhau đi về Gia Nghĩa nghỉ mát. Nhưng vì cô này quá "ồn ào", lại còn mắc nợ họ một số tiền chưa trả nên khi thấy những bảng quảng cáo về những dịch vụ mại dâm, họ mới có ý bán cô cho những ổ mại dâm đó với giá 60.000 đài tệ. Theo giao kèo, họ sẽ giao người và lấy tiền tại vùng Shuey-Shang. Nhưng rồi người mua chê cô... không đẹp và sợ rằng cô sẽ "cứng đầu" phản kháng nên cuộc mua bán bất thành. Tuy nhiên, gã thanh niên đi cùng là Hà Kiến Huân lại chối bay chối biến. Cảnh sát đang tiếp tục điều tra vì tình nghi đằng sau hai thanh niên này còn có đồng bọn và những người chủ chốt khác, chuyên tổ chức buôn bán người cho những ổ mại dâm. Dĩ nhiên, không loại trừ trường hợp các cô gái bị chính chồng mình mang đi bán. Điều này không có gì ngạc nhiên, vì truyền hình Đài Bắc có hẳn một chương trình quảng cáo cô dâu Việt Nam, như một dạng rao bán hàng hóa của các công ty môi giới. Hiện hai tội phạm đang bị giam giữ để chờ điều tra và xét xử.
Theo bản tin của nhật báo Quả táo (Đài Loan) và tờ Newpaper (Singapore), hiện ở Đài Loan đang xảy ra một vụ án gây phẫn nộ đã được báo chí nước ngoài tường thuật cặn kẽ. Nạn nhân bị hành hạ, đọa đày còn khổ hơn 12 kiểu khổ hình tra tấn dã man thời các bạo chúa ngày xưa là một cô dâu Việt Nam tên Đoàn Nhật Linh, 20 tuổi.
18 tuổi, cô gái xinh đẹp có đôi mắt to tròn và nụ cười lúng liếng hân hoan lấy chồng Đài Loan tên Liu Cheng-Chi (Lưu Chánh Kỳ), 39 tuổi. Trong ngày cưới, cô dâu cười rạng rỡ, gia đình Linh đều "nở mày nở mặt" với bà con xóm giềng vì chú rể không chỉ có tiền mà mặt mũi cũng bảnh bao, tử tế. Tháng 4/2002, Linh theo chồng sang Đài Loan và bắt đầu một cuộc đời tủi nhục. Thực tế, chồng Linh - ông Lưu Chánh Kỳ vẫn sống chung với vợ cũ là Lin Lee Zhu (Lâm Lệ Như), 34 tuổi. Dù đã có với nhau một đứa con gái, nhưng vì bà Lâm Lệ Như hay bị sẩy thai, không sinh được con trai nối dõi nên vợ chồng họ bàn nhau ly hôn giả, để Lưu Chánh Kỳ sang Việt Nam tìm vợ để sinh con trai và để có người giúp việc không công. Từ khi bảo lãnh Linh sang Đài Loan, Lưu Chánh Kỳ bắt đầu một cuộc sống trác táng, hằng đêm Lưu cùng lúc ngủ chung một giường với cả hai vợ, một vợ giả ly dị và một vợ vừa mới cưới. Ban ngày, Linh phải làm tất cả mọi việc trong nhà để phục vụ cả nhà như một ôsin. Đêm, Linh thường xuyên bị cả vợ chồng Lưu cưỡng bức phải "chơi trò dâm loạn 3 người trên một giường". Thế vẫn chưa đủ. Ba tháng sau đó, vợ chồng Kỳ - Lưu mới bắt đầu giở trò hành hạ Linh dã man bằng nhục hình.
Tất cả giấy tờ của Linh từ hộ chiếu đến thẻ cư trú đều bị Lưu Chánh Kỳ cất giữ và cấm cô không được liên lạc với bất cứ một ai. Hắn còn giam Linh vào một căn hộ biệt lập trên tầng 4 của ngôi nhà trên đường Thủy Cảnh, thành phố Đài Trung. Mỗi ngày cô chỉ được ăn 1 bữa và chỉ được đi vệ sinh 1 lần trong ngày.
Vì ăn chơi trác táng, Chánh Kỳ được bác sĩ chẩn đoán là nhiễm trùng đường tiểu. Nghi ngờ Linh từng làm tiếp viên quán rượu nên đã lây bệnh cho mình, Kỳ và vợ thẳng tay dùng những hình thức tra tấn "tù" dã man để cưỡng bức Linh phải ký vào giấy xác nhận mình đã từng làm gái mại dâm, thường xuyên ăn nằm với khách ở khách sạn, bị nhiễm trùng đường tiểu nên đã truyền bệnh cho ông ta. Linh thường xuyên bị hai người trói lại, bà Lâm giữ chặt lấy người cô để chồng mình dùng kim đâm vào 10 đầu ngón tay của Linh, rồi nhúng những ngón tay rỉ máu của cô vào nước muối. Chưa đã, hắn còn dùng gậy đánh đập Linh dã man, dùng dao chém vào lưng cô, rạch những vết thương ngang dọc trên lưng cô. Thậm chí, họ còn bắt cô nhắm mắt lại rồi lấy ná thun bắn thun vào mắt cô. Suốt 7 tháng liên tục bị hành hạ, từ một cô gái thanh xuân tràn đầy sức sống cô gầy guộc còn da bọc xương, từ 48 kg cô còn 20 kg.
Tháng 2/2003, Linh không còn đi đứng nổi khi trên người đầy những vết thương tứa máu. Vợ chồng Lưu Chánh Kỳ sợ Linh chết. Cả hai khiêng cô lên xe, chở đến một bãi vắng của Nhà máy Phát điện ở ngoại ô Đài Trung rồi vứt cô xuống. Sức tàn, lực kiệt, nhưng bản năng sinh tồn và những uất ức dồn nén khiến Linh cố lê lết đến một quán ăn gần đó để xin ăn. Cảnh sát nhận được tin báo đã đưa cô vào bệnh viện cấp cứu. Sau hơn 1 năm điều trị và được chăm sóc đặc biệt, Đoàn Nhật Linh đã bình phục.
Trước cơ quan điều tra, vợ chồng Lưu Chánh Kỳ đã phủ nhận hoàn toàn hành vi phạm tội ngược đãi của mình. Thậm chí, Lưu Chánh Kỳ còn giả bị tâm thần để "thoát tội". Sau khi cơ quan điều tra giám định cả vợ lẫn chồng đều không hề bị tâm thần, ngày 9/6 vừa qua, Công tố viện Đài Trung đã quyết định khởi tố Lưu Chánh Kỳ và Lâm Lệ Như về tội "ngược đãi người khác như nô lệ" với mức án đề nghị là 7 năm tù.
Theo ông Peter Chen, cảnh sát viên đặc trách về ngoại vụ tại thành phố Đài Trung, 1/10 trong số 384 nàng dâu từ Việt Nam đang là nạn nhân của những vụ bạo hành trong gia đình, bị chồng đánh đập hay bóc lột tàn nhẫn. Đa số đã lập gia đình với những nông dân nghèo hay những công nhân lao động không có giáo dục hoặc ở dưới mức tiểu học, một số khác phải lập gia đình với những người khuyết tật...
(Theo Thanh Niên)
-- MA CO HO CHI MINH (
[MoiRoHoChiMinh@damtac.net]), July 14, 2004.
Chết Vẫn Chưa Yên
Mê hồn trận quanh xác chết các tử tội Thanh Niên Online - Thứ Hai ngày 12/07/2004
Sau sự kiện ông trùm thế giới ngầm Năm Cam và 4 đồ đệ đền tội tại pháp trường của TP Hồ Chí Minh hôm 3/6, dư luận bắt đầu râm ran những tin đồn hư thực chung quanh những xác chết này. Thậm chí có nguồn tin khẳng định gia đình ông trùm đã bỏ ra nửa tỉ bạc để khai quật xác lên đem đi hỏa táng ...
Có một người đến thắp nhang chia buồn với gia đình Năm Cam tại tư gia vào chiều 3/6 và nói rằng ông đã tình cờ nghe được những thông tin của gia đình như sau: Buổi sáng ở pháp trường, sau khi việc an táng các xác tử tội tại khu vực nghĩa địa theo quy định vừa hoàn tất thì có người đến gợi ý "nếu muốn đưa xác Năm Cam về thì chi 500 triệu đồng". Và tương tự như vậy, cái giá đối với Nguyễn Hữu Thịnh, cháu ruột Năm Cam, là 300 triệu đồng. Do không chuẩn bị kịp tiền nên "hợp đồng" nói trên không được thực hiện trong ngày hôm ấy. Nhưng sau đó một tuần, khi ông liên lạc lại bằng điện thoại thì được biết là các con Năm Cam đã đưa được xác cha về hỏa táng, không biết là đã tốn bao nhiêu tiền ...
Ngoài những thông tin trên, sau đó chúng tôi còn nghe râm ran thêm rằng số tiền cụ thể mà các con Năm Cam bỏ ra cho "hợp đồng" nói trên là 140 triệu đồng. Rồi mới đây cũng có người nói 70 triệu đồng ... Dù biết rằng đối với gia đình, thân nhân các tử tội thì đấy là những thông tin tế nhị song vì "tính chất bất thường" của nó, chúng tôi đã cố gắng đi tìm một sự xác nhận từ phía những người trong cuộc và cơ quan chức năng.
Thân nhân các tử tội không xác nhận bất cứ một tình tiết nào chung quanh những lời đồn đại nói trên, còn các cơ quan chức năng thì dường như cũng rất ... mơ hồ. Đại diện Công an TP Hồ Chí Minh khi trả lời các phóng viên tại cuộc họp báo sáng 3/6 do TAND TP Hồ Chí Minh tổ chức thì nói rằng: Nếu gia đình các tử tội có nhu cầu đem xác thân nhân về thì liên hệ với chính quyền địa phương tại khu vực nghĩa địa trường bắn và được giải quyết thôi".
Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Hoàn, Chủ tịch UBND phường Long Bình, quận Thủ Đức, là đại diện cao nhất của "chính quyền địa phương tại khu vực nghĩa địa trường bắn" thì hầu như hoàn toàn bất ngờ khi nghe nói như vậy. Ông Hoàn nói trước máy ghi âm của chúng tôi: "Báo cáo thật với các anh, về mặt pháp lý, phường chỉ quản lý về mặt hành chính nhà nước. Chứ từ trước đến nay những văn bản quy định, giao trách nhiệm ... hoàn toàn không có. Mỗi lần xử bắn, Công an thành phố, Công an quận thông báo cho Công an phường, Công an phường báo lại cho Ủy ban để kết hợp bảo vệ trật tự và chứng kiến việc xử bắn thôi". Ông Hoàn làm Chủ tịch phường Long Bình đến nhiệm kỳ thứ hai, có thể nói là "ở lâu" và nắm rất chắc địa bàn do mình phụ trách. Nhưng quả thật, với "tình trạng pháp lý" của nghĩa địa trường bắn như hiện nay mà "buộc" trách nhiệm đối với Chủ tịch phường trước những tin đồn này nọ thì cũng không ổn.
Ngày thường đây chỉ là một khu vực đồi hoang rộng chừng 4 hecta, không có hàng ràng bảo vệ và cũng không có người quản lý. Sau khi kết thúc việc thi hành án tử hình, Chủ tịch Hội đồng thi hành án thành phố tuyên bố bàn giao các xác tử tội lại cho chính quyền địa phương tổ chức chôn cất, kèm theo đó là hòm, chiếu ... và một khoản kinh phí khoảng 200 ngàn đồng/xác tử tội. Chính quyền địa phương cũng không có ban mai táng chuyên nghiệp nên tiếp tục giao lại việc này cho những người lao động tự do theo một hợp đồng khoán việc. Và những người giải quyết công đoạn cuối cùng này thấy chỗ đất nào còn trống thì đào huyệt chôn xác, chứ cũng không ai cắm mốc khu vực nghĩa địa tới đâu ...
"Một số xác tử tội đã được bốc khỏi khu vực nghĩa địa, chính quyền địa phương có biết không?" - Chúng tôi đặt câu hỏi với Chủ tịch phường Long Bình Nguyễn Văn Hoàn như vậy sau buổi khảo sát thực tế vào sáng 7/7/2004. Ông Hoàn nói: "Chuyện đó có, một số gia đình họ lấy thôi. Vấn đề là ở chỗ không có văn bản nào giao cho phường quản lý nên nếu có phát hiện thì cũng như không vì đâu có căn cứ nào để quyết định xử phạt hay không xử phạt". Nghĩa là phường cũng không cấm?. Đúng. "Từ trước đến nay có ai đến xin phường?" - Chúng tôi hỏi tiếp. Ông Hoàn nói: "Không, họ tự lén lút lấy thôi". "Nếu ngày mai có người đến liên hệ xin bốc xác thân nhân, với tư cách chủ tịch ông có giải quyết?". "Không, vì đâu biết là mình có thẩm quyền hay không" - Ông Hoàn nói. Chung quanh những thông tin về các khoản tiền mà gia đình các tử tội bỏ ra thực hiện các "hợp đồng" bốc xác thân nhân, Chủ tịch Nguyễn Văn Hoàn cho biết: "Cũng có nghe đồn, nhưng mà có chính xác hay không, lực lượng nào thực hiện ... thì phường cũng không nắm được. Hơn nữa, sự thật về những tin đồn ấy tới đâu thì rõ ràng cũng vượt quá thẩm quyền của phường.
Trở lại với thực tế tại nghĩa địa trường bắn, 5 ngôi mộ với 5 chiếc cọc gỗ có đề tên họ và các chi tiết về ngày tháng năm sinh của 5 tử tội hôm 3/6 nay chỉ còn lại duy nhất một mình ngôi mộ của Nguyễn Việt Hưng (tức Hưng "phi nhon"). Và cũng đã được xây lại bằng xi măng, quét vôi trắng. Mộ của Năm Cam, Lai Em, Minh "bưu" cũng như một số tử tội khác từng được dư luận chú ý như Tăng Minh Phụng, Trần Quang Vinh ... cũng không còn tại khu nghĩa địa này. Và những tin đồn chung quanh các khoản tiền mà thân nhân họ phải bỏ ra để di dời cứ âm ỉ nổi lên, người thì nói vợ con Tăng Minh Phụng phải tốn 400 triệu đồng, kẻ lại bảo là 300 triệu
Võ Khối
-- MA CO HO CHI MINH (
[MoiRoHoChiMinh@damtac.net]), July 14, 2004.
Vietnamese Air Force T-28 Skyraiders, flown by U.S. Air Force pilots, drop napalm on Viet Cong targets.
-- Nong bi dai' (
[vietnamcongsans@yahoo.com]), July 14, 2004.
COMMUNIST ...biet Trung Cong thanh tuu o*? ddiê?m nao` noiṀnghe coi ...tôi ddi công taṀc cho công ty moi sang trung cong hôi thang 4 nam 2004 ne` ....dân vâ?n co`n ddoiṀnha(n ra(ng ...biêṀt môi~ môt ngay co bao nhiêu nguoi kha(n goiṀ ^lên nhu*ng ddô thi lo*Ṁn ddê? ti`m viêc la`m ...la(n loṀc ngu~ ddâu ddu*o*`ng xoṀcho*. không ??? 50.000 o*? THUONGHAI ddoṀ co biêṀt không ?? va co biêt trung công tri tham nhu~ng bang cach nao` không ??? ....thang nao an hôi lô nho? bi bat 3 lân tu*? hi`nh ( ba(n ngay trong vong 1 tuan lê? ) Ṁco`n tha(`ng la`lo*Ṁn thi ba(Ṁt noṀ nhay? lâu` tu* tu*? (sau khi công an ba(Ṁt noṀphai? viêṀt 1 laṀthu* la`` a(n na(n hôiṀcai~ viêc hôi lô cua~ chiṀnh noṀṀ )không nhay? thi co^ng an cu~ng xô xuôṀng lâu` ....môi~ na(m co chu*`ng 3000 vu can bô to nhay? lâu` ( theo lo*i` cua~ 1 chu? tich xa~ ) kê? cho tôi nghe ......viêt công muôṀn ddât nu*o*Ṁc ddi lên thi bat TRAN DUC LUONG ,LUONG QUOC DUNG nhay? lâu cai coi .... thi`khoi? phai? thay ddôi? chêṀ ddô ..... co`n xô 2 triêu tha(`ng dda?ng viên xuôṀng câ`u caṀtra ( basa ) cho tui noṀ chêṀt ngô.p thi cu~ng ok ...bao? dda~m 10 nu*a~ VN se~ ho*n THAILAND ....ok ?
-- BACLIEU 2002 ( paltalk) (
[thomasph75@hotmail.com]), July 14, 2004.
Muon dan toc Viet Nam tien bo la phai vut bo che do cong san lua bip an cuop. Khong con con duong nao khac ?
Da hon 30 nam, cong san viet nam lam dan toc mien Nam ngheo doi, ngu dot. Cong san viet nam an cuop lua gao dan mien Nam, hai san , dau lua, tai nguyen..., xuat cang de lay tien bo vao tui tham cua bon viet cong ?
-- trbapi (
[trbapi@yahoo.de]), July 14, 2004.
Noi that cho Communist nghe nhe.
O VN thi thong tin ve Trung Quoc nhu the nao thi toi khong biet. Chu ben Hoa Ky , O Cali , Chung toi coi bang tan so 9 cua tivi, thuong co chuong trinh ve cac noi tren the gioi cua " Geographic Nation " ( Chuong trinh dia ly quoc gia )Thi thay Trung quoc ngheo kho lam; co noi con te hon thon que o VN, nhieu truong hoc o vung cao nguyen; lop hoc bang nen dat; may tang da duoc dung lam ban hoc; hoc sinh co em di chan dat; nhieu lang thon nha cua san sat chat choi; duong hem nho hep chi chit chang chit.
Con nhung doan phim mo ta cho ( market ) cua dan mien cao; ho mang ngua ; bo ra cho ban, con nha ( house ) cua ho thi trong kha hon cai chuong bo mot chut dinh; dan chung trong lam lu ngheo nan lam.
Chi co nhung thanh pho chinh nhu Bac kinh; Thuong Hai thi rat la khang trang, con hau het nhung noi khac thi van lup sup, Van Ly Truong Thanh bi hu hai va bi dan chung " cam dui " lam cho o (residing ) va lam " kho " dung thuc pham kha nhieu.
Co mot thanh pho nho, chi co moi mot cong vien co tuong Mao Trach Dong o trung tam thanh pho la trong dep de, con di hoi xa mot chut dinh la thay vach tuong loang lo; nut ne lau nam ma khong co dau hieu sua chua.
Cong san o thoi nao cung vay; thuong pho truong cai ve be ngoai. nhung cac nha bao tay phuong ho lai khong de dang dong y nhu vay.
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (
[nhandantuve@VNCH.com]), July 15, 2004.
CHina cai cach som hon VN 10 year>>Vi the giu nguyen CNXh van co the Phat trien>>chung to ko can theo che do TU BAN Vn van phat trien>>Va ko can su doi tra cua lu nguy phan dong vnch.
-- (
[kid@yhaoo.co]), July 15, 2004.
Dung roi Viet nam san xuat duoc may cai lon...re mat ,,,di diem doi' qua' nam ngua~ cho khong choi de kiem com ...chu phat trien cai gi ?..
1 loai ngu dot ma thong tri dan toc vietnam di xuong cai ho''...cang dao cang sau..,,chi co may thang ,,may con bu congsan viet cong no roi noi nhu ket' khen la` cut thom ngon ...
Chu con nguoi thi khong the nao ngu dot nhu vay...chi loai thu' noi tieng nguoi moi khong thay duoc ..1 su nhuc nha ..cua 1 che do rung ru'' mang dan toc vietnam .lac hau...
Nhung con thu' thong tri nuoc vn ..di ra ngoai nhu la` 1 con cho'' xin an thoi chu co gi tot dau ?
-- Nong bi dai' (
[vietnamcongsans@yahoo.com]), July 15, 2004.
Thử đi du lịch trung quốc 1 lần cho biết... thanh niên trung quốc cởi mở và bạo hơn thanh niên việt nam. Họ dám bày tỏ thái độ bất mãn với chế độ lãnh đạo trung quốc ngay với cả khách du lịch. Ở bắc kinh... có những vùng không cho phép khách du lịch đi tới. Ngoài ra bắc kinh có nhiều xe dạp hơn sài gòn và hà nội.
-- Nguoi Tranh Dau (
[nguoitranhdau@hotmail.com]), July 16, 2004.
Nay Kid.
" Chung to ko can theo che do TU BAN Vn van phat trien.."
Kid coi thu xem nhung san pham; nhung nha dau tu tai VN tai trung quoc va VN hien nay neu khong phai la tu cac nuoc TU BAN thi la tu dau vay ?
Rat nhieu san pham cua cac hang ( company ) tai Hoa Ky co ghi hang chu : " Made in China ", Neu Hoa ky va cac nuoc tu ban khac khong lam an buon ban voi Trung Quoc va Viet nam; Lieu hai nuoc cong san nay co kha hon chut nao khong ?
"..Va ko can su doi tra cua lu nguy phan dong vnch.."
Luc truoc, chinh quyen VNCH da co mot nen kinh te ngang ngua voi Dai Loan; Singapore, Nam Trieu Tien. Hon han Thai Lan, va tat nhien hon xa ca cong san Bac Viet ngay khi chua co vien tro o at cua Hoa Ky do Kid ( truoc 1965 ).
Phat ngon bua bai.
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (
[nhandantuve@VNCH.com]), July 16, 2004.
"..Vi the giu nguyen CNXh van co the Phat trien.."
Giu nguyen XHCN de kinh te phat tien phon vinh thinh vuong nhu Cu-Ba va Bac Han ha Kid ?
Nhu the tai sao Cong san VN khong duoi het bon tu ban ve nuoc di. Tai thiet lap cac cong nong truong tap the theo duong loi kinh te thuan tuy XHCH de dat nuoc tiep tuc..doi nhan rang tiep. theo duong loi kinh te thi truong cua tu ban chu nghia xau xa se lam gi ?
An noi vung vit; vo trat tu.
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (
[nhandantuve@VNCH.com]), July 16, 2004.
Nếu người VN chấp nhận cho càng ngày càng có nhiều phụ nữ VN đi xuất khẩu làm cô dâu và làm ô sin cho ngoại bang; người VN chấp nhận cho đảng viên và cán bộ ngày càng tham nhũng, càng làm giàu phi pháp và chấp nhận những bất công trong xả hội; người việt nam chấp nhận sống trong ô nhiểm, nghèo đói, lạc hậu, mất trật tự, mất vệ sinh; người việt nam chấp nhận làm quốc gia hạng chót trong khu vực thì CHẲNG CẦN THIẾT PHẢI THAY ĐỔI CHÍNH TRỊ Ở VN LÀM GÌ. Với những người bàng quang và việt kiều yêu nước bằng cái miệng, thì có đổi hay chẳng thay đổi chế độ chính trị thì cũng chẳng ăn nhằm gì tới họ. Vì họ ăn đồ Mỹ, Pháp Canada, Úc, lãnh lương Mỹ, Pháp, Canada, Úc... và sau này già cũng lãnh tiền hưu và tiền già của Mỹ, Pháp, Canada, và Úc. Việt Nam có cộng sản hay không cộng sản, có thay đổi chính trị hay không thì chẳng có ăn nhằm "con mẹ" gì tới họ. (Xin lổi) Sự thay đổi chính trị chỉ có ảnh hưởng tới những người việt sống ở VN mà thôi. Nếu họ yêu thích XNCH và yêu thích đảng và bác và yêu thích trụy lạc, ô nhiểm và bất công trong xả hội thì chẳng cần phải đổi phải không?
Nhưng tôi cũng như đại đa số những người ra sức đấu tranh đòi thay đổi chế độ cộng sản bằng 1 thể chế dân chủ là vì tôi biết rằng nó sẻ 100% tốt đẹp cho bà con, cô bác, anh chị em họ, con cháu, bạn bè, hàng xóm, láng giềng của tôi... và ngay cả bà con cô bác anh chị em của anh bạn communist ở trên. Nếu không vì họ có giòng máu VN chảy chung. Thì VN theo cộng sản hay theo tư sản hay theo phá sản, chẳng có ăn nhập gì tói bản thân tôi. Nói thật những liên quan tới VN và Mỹ thì tôi nói lưu tâm, còn chuyện trung quốc theo cộng sản, cuba theo cộng sản, bắc hàn theo cộng sản và dân họ bị khốn khổ, tôi nghĩ tôi chẳng có dư hơi mà lo tới.
-- Nguoi Tranh Dau (
[nguoitranhdau@hotmail.com]), July 16, 2004.
Vay vnch do ai lap ra co phai la Phap ko>>vay ma sao>>chinh France da lap nen vnch sau 1945>>luc dau chinh BAO DAI lam quoc truong>>ko phu thuoc USA,thi cung la PHAP ma thoi>>cuoi cung lu nguy vnch cung ko bao gio lam chu duoc minh>>dieu le thuoc TU BAN ma thoi>>Vay cung lon tieng la lang.
-- (
[kid@yahoo.com]), July 16, 2004.
Nay Kid.
Hinh nhu Kid gia vo khong biet la Viet Nam Dan Chu Cong Hoa ( Cong san Bac Viet ) duoc thanh lap la do cong san quoc te ha ?
Hay nhin la co cua Dang Cong San Viet Nam, thu coi no co giong la co cua Lien Bang So Viet ( cu ) khong vay.
Con la co do sao vang; Co that su la Kid khong biet no la la co nguyen thuy cua phong trao So Viet Trung Quoc o tinh Phuc Chau khong ?
VNCH sau nay, ma truoc kia la Quoc Gia Viet nam do Bao Dai lam Quoc Truong. la dai dien tieu bieu cho dan toc VN.
Dai dien cho dan toc VN truoc nua la Hoang De Bao Dai, voi chinh phu Tran Trong kim; nguoi da doi cac ten duong tieng Phap ra thanh tieng Viet, trong khi chinh phu cong san Ho chi Minh do cong san quoc te hau thuan da lo xau dung tuong Le-Nin o cong vien Ha Noi
Bao Dai than Phap, Ngo Dinh Diem than My cung nhu Ho chi Minh than Nga va Trung Cong, dieu do khong quan trong.
Cai quan trong la chinh sach bat chuoc nuoc lon do dem ap dung tai VN se mang lai cai gi cho dan toc VN; Dau kho hay hanh phuc ?
Hay nhin duong loi kinh te thi truong va nen tu do dan chu ma VNCH bat chuoc Phap hoac My; Va duong loi kinh te cong san va mo hinh XHCN ma mien Bac rap khuon cong san quoc te..ben nao tot dep hon?
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (
[nhandantuve@VNCH.com]), July 17, 2004.
" ..ko bao gio lam chu duoc minh.."
Kid hay chung minh cho chung toi duoc biet,Tu khi Ho chi Minh tro ve nuoc cho den ngay nay; Dang cong san VN khong he bi anh huong cua cong san quoc te khi truoc ; hoac khong bi chi phoi boi trung quoc bay gio.
Va Kid hay co gang chung minh cho chung toi duoc biet. Lich su 4000 nam van Hien cua Viet nam chung ta KHONG bao gio chiu trieu cong Trung Hoa.
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (
[nhandantuve@VNCH.com]), July 17, 2004.
Ko bao gio thuan phuc CHINA,VN la cua nguoi VN,ko so thang CHINA,USA...gi het,cung lam la hy sinh vi to quoc VN.VN muon nam,kien quyet bao ve to quoc,XD va phat trien kinh te,di lien voi bao ve toan ven lanh tho VN.Song phai nho vao ban than minh,ko can phu thuoc ai ca.>>Co nhu the VN moi co the tu minh lam chu dat nuoc.
-- (
[kid@yahoo.com]), July 18, 2004.
Tra loi (kid@yahoo.com), July 18, 2004. Tu lam chu minh ??? Co bao nhieu la tien VK ma Viet Nam con thuoc ngheo doi gan nhat the gioi.
Noi phet. Tu lap bang cach nao, co kha nang gi dau ma tu lap. Viet Nam lam duoc nhung gi sau hon 50 nam cong san. Co che duoc cai tam chua ? Xuat cang toan la lua gao, phu nu, con nit ????
Muoi thang cong noi phet ca muoi. Toan do an bam khong ?
-- trbapi (
[trbapi@yahoo.de]), July 18, 2004.
Hey Kid;
Khong so thang China cho nen moi cat bien cat dat dang cho no de ma yen than ?
-- Nhan Dan Tu Ve VNCH. (
[nhandantuve@VNCH.com]), July 18, 2004.
dan chu
LáṠḃI KHÃ TáṠḞ DO TRUYáṠN THÃNG TRONG CÃNG CUáṠÃC GIáẃḃI PHÃNG ÄáẃĊT NÆŸáṠC
GS VÅ© QuáṠc ThÃẃc
TrÆḞáṠc khi Äi sÃḃu vÃ o váẃċn ÄáṠ , chÃẃng tÃṀi cáẃ§n xÃḂc minh váṠ hai cáṠċm táṠḋ " táṠḟ do truyáṠn thÃṀng " vÃ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc " .
TÆḞ do truyáṠn thÃṀng , theo chÃẃng tÃṀi quan niáṠm , khÃṀng pháẃ£i cháṠ cÃġ sáṠḟ táṠḟ do thÃṀng tin dÆḞáṠi cÃḂc dáẃḂng quen thuáṠc nhÆḞ bÃḂo chÃ , phÃḂt thanh , truyáṠn hÃỲnh , tÃn ÄiáṠp ÄiáṠn táṠ , trang nhÃ trÃẂn Internet , bÄng vÃ ÄÄ©a ghi Ãḃm , bÄng vÃ ÄÄ©a ghi hÃỲnh v.v.. TáṠḟ do truyáṠn thÃṀng bao gáṠm cáẃ£ sáṠḟ táṠḟ do háṠc háṠi nhÆḞ ÄáṠc vÃ lÆḞu tráṠŸ sÃḂch bÃḂo, phim áẃ£nh , bÄng nháẃḂc ... tham kháẃ£o tÃ i liáṠu qua máẃḂng lÆḞáṠi internet , minitel , nghe cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh , xem cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh , tham dáṠḟ cÃḂc buáṠi diáṠ n giáẃ£ng , cÃḂc láṠp vÃ khÃġa huáẃċn luyáṠn dÃṗ khÃṀng do NhÃ nÆḞáṠc táṠ cháṠ©c . DÄ© nhiÃẂn , táṠḟ do truyáṠn thÃṀng pháẃ£i bao hÃ m cáẃ£ sáṠḟ táṠḟ do phÃḂt biáṠu tÆḞ tÆḞáṠng , táṠḟ do sÃḂng tÃḂc vÄn hÃġa pháẃ©m , táṠḟ do xuáẃċt báẃ£n , táṠḟ do phÃḂt hÃ nh , táṠḟ do trao ÄáṠi ÃẄ kiáẃṡn trong nháṠŸng buáṠi háṠi tháẃ£o cÃṀng khai hay thu háẃṗp v.v.. MáṠi hÃỲnh tháṠ©c háẃḂn cháẃṡ hay kiáṠm duyáṠt pháẃ£i coi lÃ biáṠt láṠ vÃ khÃṀng ÄÆḞáṠ£c vi pháẃḂm Hiáẃṡn PhÃḂp quáṠc gia cÃṗng cÃḂc CÃṀng ÆŸáṠc quáṠc táẃṡ ÄÃ£ ÄÆḞáṠ£c NhÃ nÆḞáṠc phÃẂ chuáẃ©n.
CáṠċm táṠḋ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc" cÃġ tháṠ khiáẃṡn nhiáṠu ÄáṠng bÃ o quáṠc náṠi - nháẃċt lÃ cÃḂc báẃḂn sinh sau nÄm 1975 - ngáẃḂc nhiÃẂn . NgáẃḂc nhiÃẂn vÃỲ táṠḋ nhiáṠu nÄm nay , bÃḂo chÃ , cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh vÃ cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh cáṠ§a NhÃ nÆḞáṠc khÃṀng ngáṠt kháẃġng ÄáṠnh lÃ sau khi tháẃŸng PhÃḂp nÄm 1954 , tháẃŸng MáṠṗ nÄm 1973 , tháṠng nháẃċt hai miáṠn Nam BáẃŸc nÄm 1975 , ÄuáṠi quÃḃn ÄáṠi Trung Hoa kháṠi nháṠŸng vÃṗng báṠ táẃḂm chiáẃṡm ÄÃġng trong cuáṠc xung ÄáṠt nÄm 1979 , thoÃḂt ly bÃḂ quyáṠn cáṠ§a MáẃḂc TÆḞ Khoa do sáṠḟ giáẃ£i tháṠ cáṠ§a KháṠi CáṠng Sáẃ£n LiÃẂn XÃṀ , ViáṠt Nam ÄÃ£ tráṠ nÃẂn hoÃ n toÃ n ÄáṠc láẃp . NhÆḞ váẃy táẃḂi sao cÃĠn ÄáẃṖt váẃċn ÄáṠ giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc ? LÃẄ do dáṠ hiáṠu : ÄáṠi váṠi chÃẃng tÃṀi , cÃṀng cuáṠc giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc chÆḞa hoÃ n táẃċt máẃṖc dÃṗ trÃẂn bÃỲnh diáṠn quáṠc táẃṡ ta ÄÃ£ giÃ nh láẃḂi ÄÆḞáṠ£c cháṠ§ quyáṠn chÃnh tráṠ . Náẃṡu chÃnh quyáṠn ngáṠḟ tráṠ áṠ quáṠc náṠi khÃṀng pháẃ£i do nhÃḃn dÃḃn táṠḟ do báẃ§u lÃẂn , náẃṡu cháẃṡ ÄáṠ chÃnh tráṠ rÃṁ rÃ ng khÃṀng phÃṗ háṠ£p váṠi nguyáṠn váṠng cáṠ§a ÄáẃḂi Äa sáṠ nhÃḃn dÃḃn mÃ cháṠ táṠn táẃḂi do ÃẄ muáṠn cáṠ§a máṠt thiáṠu sáṠ dÃṗng máṠi tháṠ§ ÄoáẃḂn báẃċt chÃnh ÄáṠ báẃ£o váṠ quyáṠn láṠḟc vÃ ÄáṠa váṠ cáṠ§a mÃỲnh thÃỲ ÄÃḃu ÄÃ£ háẃṡt náẃḂn láṠ thuáṠc ? áṠ ÄÃḃy tÃṀi nghÄ© Äáẃṡn sáṠḟ láṠ thuáṠc cáṠ§a cÃḂc nÃṀng nÃṀ ÄáṠi váṠi lÃ£nh chÃẃa dÆḞáṠi cháẃṡ ÄáṠ phong kiáẃṡn , cáṠ§a táẃ§ng láṠp tháṠ© dÃḃn ÄáṠi váṠi giáṠi quÃẄ táṠc dÆḞáṠi cháẃṡ ÄáṠ quÃḃn cháṠ§ chuyÃẂn cháẃṡ . NháṠŸng háẃḂng ngÆḞáṠi " tháẃċp cáṠ bÃ© miáṠng" váṠḋa káṠ cÃġ cáẃ§n ÄÆḞáṠ£c " giáẃ£i phÃġng " khÃṀng ? ChÃẃng tÃṀi ÄáẃṖt váẃċn ÄáṠ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc " lÃ trong tinh tháẃ§n ÄÃġ . TÃṀi cháṠ£t nháṠ láẃḂi cÃḃu nÃġi cáṠ§a kÃẄ giáẃ£ Henri de Turenne khi káẃṡt thÃẃc loáẃḂt phim váṠ láṠch sáṠ ViáṠt Nam ÄÆḞáṠ£c chiáẃṡu trÃẂn ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh PhÃḂp Antenne 2 nÄm 1984 : " DÃḃn ViáṠt Nam ÄÃ£ giÃ nh láẃḂi ÄÆḞáṠ£c quyáṠn ÄáṠc láẃp cáṠ§a xáṠ© xáṠ nhÆḞng háṠ váẃḋn cÃĠn pháẃ£i tranh Äáẃċu ÄáṠ ÄÆḞáṠ£c táṠḟ do " . DÃṗ khÃṀng ÄáṠng ÃẄ váṠi cÃḂch nhÃỲn nhiáṠu sáṠḟ kiáṠn láṠch sáṠ ViáṠt Nam cáṠ§a Henri de Turenne , tÃṀi sáẃṁn sÃ ng chia sáẃṠ quan ÄiáṠm cáṠ§a ÃṀng ta váṠ tÃỲnh tráẃḂng thiáẃṡu sÃġt táṠḟ do áṠ nÆḞáṠc ta vÃ o háṠi ÄÃġ .
Hai cháṠċc nÄm ÄÃ£ trÃṀi qua táṠḋ cuáṠc tranh luáẃn giáṠŸa Henri de Turenne vÃ chÃẃng tÃṀi . TÃỲnh tráẃḂng cÃġ thay ÄáṠi nhiáṠu khÃṀng ? MáẃṖc dÃṗ ÄÃ£ cÃġ nháṠŸng biáṠn phÃḂp cáṠi máṠ khÃḂ quan tráṠng trong hai lÄ©nh váṠḟc kinh táẃṡ vÃ ngoáẃḂi giao , ta pháẃ£i Äau xÃġt nháẃn ÄáṠnh ráẃḟng ÄáṠng bÃ o trong nÆḞáṠc váẃḋn chÆḞa thoÃḂt kháṠi sáṠḟ ÃḂp báṠ©c náẃṖng náṠ cáṠ§a máṠt cháẃṡ ÄáṠ ÄáṠc tÃ i toÃ n tráṠ . SáṠḟ ÃḂp báṠ©c ÄÃġ hÃ ng ngÃ y ÄÆḞáṠ£c phÆḂi báẃ§y tráẃŸng tráṠ£n trong cÃḂc lÄ©nh váṠḟc chÃnh tráṠ , xÃ£ háṠi, vÄn hÃġa , tÆḞ tÆḞáṠng .
Trong lÄ©nh váṠḟc chÃnh tráṠ cháẃġng háẃḂn , máẃṖc dÃṗ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ÄÃ£ náẃŸm cháẃŸc trong tay máṠi báṠ pháẃn cáṠ§a guáṠng mÃḂy NhÃ nÆḞáṠc , Äáẃ£ng váẃḋn khÃṀng cháẃċp nháẃn sáṠḟ hiáṠn diáṠn vÃ hoáẃḂt ÄáṠng cáṠ§a báẃċt cáṠ© táṠ cháṠ©c chÃnh tráṠ ÄáṠc láẃp nÃ o khÃṀng theo ÄÃẃng máṠċc tiÃẂu vÃ ÄÆḞáṠng láṠi cáṠ§a mÃỲnh . Náẃṡu táṠ cháṠ©c nÃ y tÆḞáṠng ráẃḟng cÃġ tháṠ dáṠḟa vÃ o sáṠḟ áṠ§ng háṠ tinh tháẃ§n cáṠ§a nhÃḃn dÃḃn hay cáṠ§a quáṠc táẃṡ ÄáṠ lÃ m nháṠŸng hÃ nh ÄáṠng thÃṀng thÆḞáṠng cáṠ§a máṠi chÃnh Äáẃ£ng nhÆḞ háṠi tháẃ£o , pháṠ biáẃṡn tÃ i liáṠu ÄáṠ huáẃċn luyáṠn cÃḂc thÃ nh viÃẂn , tráẃ£ láṠi pháṠng váẃċn cáṠ§a bÃḂo chÃ ( dÄ© nhiÃẂn lÃ bÃḂo chÃ ngoáẃḂi quáṠc ) thÃỲ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n khÃṀng ngáẃ§n ngáẃḂi ra láṠnh cho CÃṀng An báẃŸt giam cÃḂc lÃ£nh táṠċ dÃḂm cÃṀng khai ra máẃṖt nhÆḞ váẃy , háẃḂ láṠnh cho ViáṠn KiáṠm SÃḂt NhÃḃn DÃḃn truy táṠ háṠ trÆḞáṠc tÃĠa ÃḂn hÃỲnh sáṠḟ váṠ " táṠi mÆḞu toan phÃḂ hoáẃḂi cháẃṡ ÄáṠ " : TÃĠa ÃḂn tháṠċ lÃẄ náṠi váṠċ , thay vÃỲ xÃ©t sáṠ cÃṀng báẃḟng theo PhÃḂp lÃẄ thÃỲ luÃṀn luÃṀn káẃṡt táṠi cÃḂc nghi can theo cháṠ tháṠ cáṠ§a Äáẃ£ng . ÄiáṠn hÃỲnh cho cÃḂch ÄÃ n ÃḂp ÄáṠi láẃp nÃ y lÃ váṠċ GiÃḂo sÆḞ NguyáṠ n ÄÃỲnh Huy vÃ váṠċ BÃḂc sÄ© NguyáṠ n Äan Quáẃṡ . CÃĠn ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do phÃḂt biáṠu ÃẄ kiáẃṡn cáṠ§a ngÆḞáṠi cÃṀng dÃḃn ? ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do thÃṀng tin ÄÆḞáṠ£c máṠi nÆḞáṠc vÄn minh tÃṀn tráṠng ?
Trong lÄ©nh váṠḟc xÃ£ háṠi , náẃṡu cÃḂc tÃṀn giÃḂo quen thuáṠc nhÆḞ ÄáẃḂo Ky tÃṀ , ÄáẃḂo Pháẃt , ÄáẃḂo Cao ÄÃ i , ÄáẃḂo Tin LÃ nh , Pháẃt GiÃḂo HÃĠa Háẃ£o ÄÆḞáṠ£c tiáẃṡp táṠċc sinh hoáẃḂt thÃỲ nhÃ cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n báẃŸt buáṠc cÃḂc giÃḂo sÄ© cÃṗng tÃn ÄáṠ pháẃ£i cháṠu sáṠḟ kiáṠm soÃḂt cháẃṖt cháẃẄ cáṠ§a Äáẃ£ng , táṠḋ viáṠc giáẃ£ng ÄáẃḂo cho táṠi viáṠc áẃċn loÃḂt kinh sÃḂch cÃṗng cÃḂch tháṠ©c vÃ ÄiáṠu kiáṠn tuyáṠn máṠ cháṠ§ng sinh : nÃġi khÃḂc tÃṀn giÃḂo ÄÆḞáṠ£c phÃ©p táṠn táẃḂi nhÆḞng pháẃ£i táṠḟ biáẃṡn mÃỲnh thÃ nh máṠt giÃḂo háṠi " quáṠc doanh " , máṠt táṠ cháṠ©c ngoáẃḂi vi cáṠ§a Äáẃ£ng , khÃṀng hÆḂn khÃṀng kÃ©m ! NháṠŸng tu sÄ© nÃ o khÃṀng muáṠn báṠ kiáṠm soÃḂt nhÆḞ váẃy thÃỲ hoáẃṖc lÃ pháẃ£i hoÃ n táṠċc , hoáẃṖc lÃ cháẃċp nháẃn máṠi sáṠḟ tráṠḋng pháẃḂt báẃċt cÃṀng , ÄáṠc ÄoÃḂn nhÆḞ khÃṀng ÄÆḞáṠ£c di chuyáṠn kháṠi nÆḂi cÆḞ trÃẃ , khÃṀng ÄÆḞáṠ£c liÃẂn láẃḂc váṠi báẃċt cáṠ© ai dÃṗ cháṠ báẃḟng ÄiáṠn thoáẃḂi . NháṠŸng thÃ dáṠċ náṠi báẃt nháẃċt lÃ sáṠḟ cáẃ§m tÃṗ/quáẃ£n cháẃṡ cÃḂc hÃĠa thÆḞáṠ£ng HuyáṠn Quang , Quáẃ£ng ÄáṠ , linh máṠċc NguyáṠ n VÄn LÃẄ ... chÆḞa káṠ nhiáṠu cháṠ©c sáẃŸc Cao ÄÃ i , HÃĠa Háẃ£o vÃ máṠċc sÆḞ Tin LÃ nh khÃḂc .
ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do tÃỲm hiáṠu ChÃḃn lÃẄ , táṠḟ do rao giáẃ£ng ÄiáṠu lÃ nh , náṠn táẃ£ng cáṠ§a vÄn minh nhÃḃn loáẃḂi ?
Váẃḋn trong lÄ©nh váṠḟc xÃ£ háṠi , vÃỲ máṠi hÃỲnh tháṠ©c thÃṀng tin ÄáṠu báṠ cÃḂn báṠ CáṠng Sáẃ£n áṠ cÃḂc cáẃċp táṠḋ trung ÆḞÆḂng táṠi xÃ£ thÃṀn , phÆḞáṠng , khÃġm tÃṗy tiáṠn kiáṠm soÃḂt , nÃẂn ÄÃḂm ngÆḞáṠi nÃ y ÄÃ£ láṠ£i dáṠċng quyáṠn tháẃṡ , máẃṖc sáṠ©c tham nhÅ©ng , tha háṠ mÃġc náṠi váṠi nháṠŸng pháẃ§n táṠ báẃċt lÆḞÆḂng , táṠng tiáṠn , buÃṀn láẃu , gÃḂ báẃḂc , mÃ£i dÃḃm , bÃḂn pháṠċ náṠŸ, tráẃṠ em ra nuáṠc ngoÃ i ÄáṠ kiáẃṡm láṠ£i ... ChÆḞa bao giáṠ phong hÃġa nÆḞáṠc ta láẃḂi suy ÄáṠi Äáẃṡn nhÆḞ váẃy ! NháṠŸng váṠċ ÄáṠng tráṠi nhÆḞ váṠċ tháṠ§y cung ThÄng long , váṠċ NÄm Cam .. cháṠ lÃ pháẃ§n náṠi cáṠ§a máṠt táẃ£ng bÄng cáṠḟc káṠġ sÃḃu rÃṀ.ng.
Sau háẃṡt , kháṠi cáẃ§n cháṠ©ng minh lÃ trong lÄ©nh váṠḟc vÄn hÃġa , tÆḞ tÆḞáṠng , Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam luÃṀn luÃṀn theo sÃḂt ÄÆḞáṠng láṠi ÃḂp dáṠċng táṠḋ tháṠi Stalin : ÄáṠḋng bao giáṠ nÃġi táṠi táṠḟ do vÄn hÃġa ! vÃỲ vÄn hÃġa khÃṀng pháẃ£i ÄáṠ tháṠa mÃ£n nháṠŸng ÆḞáṠc mÆḂ , nháṠŸng tháṠ hiáẃṡu , nháṠŸng tiáṠm dáṠċc cáṠ§a cÃḂ nhÃḃn ... mÃ cÃġ nhiáṠm váṠċ pháṠċc váṠċ phÃẃc láṠ£i chung cáṠ§a cáṠng ÄáṠng . Ai biáẃṡt rÃṁ phÃẃc láṠ£i nÃ y ? DÄ© nhiÃẂn lÃ Äáẃ£ng , cáṠċ tháṠ lÃ Ban VÄn HÃġa TÆḞ TÆḞáṠng cáṠ§a Äáẃ£ng ... NháṠŸng nhÃ vÄn , nhÃ thÆḂ , ngháṠ sÄ© , nháẃḂc sÄ© ... khÃṀng theo ÄÃẃng ÄÆḞáṠng láṠi mÃ Äáẃ£ng ÄÃ£ ÄáṠ ra thÃỲ cháṠ cÃĠn máṠt cÃḂch lÃ sÃḂng tÃḂc tháẃ§m kÃn ÄáṠ thÆḞáṠng tháṠ©c riÃẂng , ÄáṠḋng mÆḂ tÆḞáṠng hÃ£o huyáṠn lÃ cÃḂc tÃḂc pháẃ©m ÄÃġ sáẃẄ ÄÆḞáṠ£c pháṠ biáẃṡn ! VáṠċ NhÃḃn VÄn Giai Pháẃ©m lÃ máṠt thÃ dáṠċ ÄiáṠn hÃỲnh .
NÃġi tÃġm láẃḂi , sáṠḟ thiáẃṡu sÃġt táṠḟ do áṠ nÆḞáṠc ta quáẃ£ tháṠḟc lÃ máṠt ÄáẃḂi háṠa Äang khiáẃṡn cho nhiáṠu lÆḞÆḂng dÃḃn Äau kháṠ , khiáẃṡn cho dÃḃn táṠc ta táṠċt háẃu thÃẂ tháẃ£m so váṠi tháẃṡ giáṠi vÄn minh , khiáẃṡn cho xÃ£ háṠi ViáṠt Nam bÄng hoáẃḂi, tháṠ diáṠn cáṠ§a dÃĠng giáṠng LáẃḂc HáṠng báṠ ÃṀ nháṠċc ...
* * *
TáẃḂi sao tÃỲnh tráẃḂng láẃḂi táṠi táṠ nhÆḞ váẃy , trong khi náṠn kinh táẃṡ cáṠ§a ta váẃḋn phÃḂt triáṠn vÃ cÃḂc quan háṠ ngoáẃḂi giao cáṠ§a ta váṠi tháẃṡ giáṠi ngÃ y cÃ ng tÄng tiáẃṡn ? ChÃnh vÃỲ máṠt thiáṠu sáṠ tham quyáṠn cáṠ váṠ ÄÃ£ quÃḂ thiáṠn cáẃn , cháṠ nghÄ© Äáẃṡn cÃḂi láṠ£i trÆḞáṠc máẃŸt lÃ báẃ£o váṠ quyáṠn láṠḟc chÃnh tráṠ cáṠ§a cÃḂ nhÃḃn , gia ÄÃỲnh vÃ phe nhÃġm ; ThiáṠu sáṠ nÃ y ÄÃ£ ÃḂp dáṠċng chÃnh sÃḂch NGU DÃN , ngÄn cáẃ£n nhÃḃn dÃḃn tÃỲm hiáṠu , kiáṠm soÃḂt triáṠt ÄáṠ máṠi sáṠḟ truyáṠn bÃḂ tin táṠ©c , tÆḞ tÆḞáṠng .. ÄáṠ khÃṀng ai cÃĠn cÃġ cÆḂ háṠi vÃ phÆḞÆḂng tiáṠn láẃt ÄáṠ ÄáṠc quyáṠn hoÃ nh hÃ nh cáṠ§a chÃẃng .
A) TrÆḞáṠc háẃṡt , chÃẃng khÃṀng dÃḂm ÄáṠ nhÃḃn dÃḃn táṠḟ do háṠc háṠi vÃỲ sáṠ£ nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ sáṠḟ tháẃt láṠch sáṠ . SáṠḟ tháẃt ÄÃġ lÃ do áẃ£nh hÆḞáṠng cáṠ§a phong trÃ o giáẃ£i phÃġng thuáṠc ÄáṠa lan trÃ n kháẃŸp tháẃṡ giáṠi sau Tháẃṡ Chiáẃṡn Hai, táẃċt cáẃ£ cÃḂc nÆḞáṠc thuáṠc ÄáṠa , dÃṗ lÃ áṠ trong Äáẃṡ QuáṠc Anh , Äáẃṡ QuáṠc PhÃḂp , Äáẃṡ QuáṠc BáṠ , Äáẃṡ QuáṠc HoÃ Lan , Äáẃṡ QuáṠc Nháẃt , Äáẃṡ QuáṠc BáṠ DÃ o Nha hay Äáẃṡ QuáṠc TÃḃy Ban Nha .. ÄáṠu láẃ§n luáṠ£t ÄÆḞáṠ£c tráẃ£ láẃḂi ÄáṠc láẃp , máṠt cÃḂch mau chÃġng vÃ toÃ n báṠ hay tiáṠm tiáẃṡn vÃ táṠḋng pháẃ§n . Khi Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam tuyÃẂn truyáṠn trong náṠi báṠ Äáẃ£ng cÅ©ng nhÆḞ trong nhÃḃn dÃḃn lÃ Äáẃ£ng ÄÃ£ giáẃ£i phÃġng nÆḞáṠc ta kháṠi ÃḂch ÄÃṀ háṠ cáṠ§a PhÃḂp quáṠc , Äáẃ£ng ÄÃ£ " nÃġi ngoa " vÃỲ tháṠḟc ra lÃ ngay táṠḋ nÄm 1948 , chÃnh quyáṠn PhÃḂp ÄÃ£ hiáṠu rÃṁ ráẃḟng PhÃḂp khÃṀng tháṠ láẃp láẃḂi cháẃṡ ÄáṠ thuáṠc ÄáṠa áṠ ÄÃṀng DÆḞÆḂng nhÆḞ trÆḞáṠc nÄm 1939 . NhÆḞng PhÃḂp khÃṀng dÃḂm tráẃ£ ÄáṠc láẃp cho 3 nÆḞáṠc ViáṠt , MÃẂn , LÃ o máṠt cÃḂch chÃnh tháṠ©c vÃỲ hÃ nh ÄáṠng nÃ y sáẃẄ cÃġ áẃ£nh hÆḞáṠng dÃḃy chuyáṠn táṠ©c thÃỲ ÄáṠi váṠi cÃḂc thuáṠc ÄáṠa PhÃḂp áṠ Phi ChÃḃu . ÄáṠi váṠi PhÃḂp , nháṠŸng thuáṠc ÄáṠa Phi ChÃḃu máṠi tháṠḟc sáṠḟ quan tráṠng cÃĠn ÄÃṀng DÆḞÆḂng - cÃḂi thÆḞáṠng ÄÆḞáṠ£c gáṠi lÃ " hÃĠn ngáṠc ViáṠ n ÄÃṀng " - dÃṗ cÃġ máẃċt chÄng náṠŸa , cÅ©ng khÃṀng tháṠ gÃḃy nguy kháṠn cho sáṠḟ táṠn vong cáṠ§a PhÃḂp . Váẃ£ chÄng , trong tháṠḟc táẃṡ , ngay táṠḋ nÄm 1942 , do sáṠḟ chiáẃṡm ÄÃġng cáṠ§a quÃḃn ÄáṠi Nháẃt Báẃ£n , ÄÃṀng DÆḞÆḂng ÄÃ£ thoÃḂt kháṠi vÃĠng kiáṠm soÃḂt cáṠ§a PhÃḂp ráṠi . ChÃnh vÃỲ váẃy mÃ ngÃ y 5 thÃḂng 6 nÄm 1948 , máṠt buáṠi láṠ long tráṠng biáẃṡn ÄáṠi tÃỲnh hÃỲnh ViáṠt Nam ÄÃ£ ÄÆḞáṠ£c táṠ cháṠ©c trÃẂn tuáẃ§n dÆḞÆḂng háẃḂm Duguay Trouin áṠ VáṠnh HáẃḂ Long . Tham dáṠḟ buáṠi láṠ nÃ y , ngoÃ i ChÃnh PháṠ§ Trung ÆŸÆḂng LÃḃm TháṠi ViáṠt Nam do Thiáẃṡu TÆḞáṠng NguyáṠ n VÄn XuÃḃn cáẃ§m Äáẃ§u , Äáẃṡn táṠḋ SÃ i GÃĠn , cÃĠn cÃġ CáṠḟu HoÃ ng Báẃ£o ÄáẃḂi , Äáẃṡn táṠḋ HÆḞÆḂng Cáẃ£ng nÆḂi ÃṀng Äang táṠṁ náẃḂn . Trong buáṠi láṠ , Cao áṠḊy PhÃḂp áṠ ÄÃṀng DÆḞÆḂng Emile Bollaert ÄÃ£ nhÃḃn danh ChÃnh PháṠ§ PhÃḂp , kÃẄ máṠt báẃ£n TuyÃẂn NgÃṀn Long TráṠng , tháṠḋa nháẃn náṠn ÄáṠc láẃp cáṠ§a quáṠc gia ViáṠt Nam , gáṠm ba vÃṗng BáẃŸc KáṠġ , Trung KáṠġ vÃ Nam KáṠġ, táṠḋ nay ÄáẃṖt dÆḞáṠi quyáṠn lÃ£nh ÄáẃḂo cáṠ§a TÃḃn QuáṠc TrÆḞáṠng Báẃ£o ÄáẃḂi . Náẃṡu Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam , lÃẃc ÄÃġ , nÃẃp sau danh hiáṠu ViáṠt Minh , tháṠḟc tÃḃm tranh Äáẃċu ÄáṠ giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc thÃỲ pháẃ£i tÃġm láẃċy cÆḂ háṠi láṠch sáṠ nÃ y , cáṠng tÃḂc váṠi TÃḃn chÃnh quyáṠn Báẃ£o ÄáẃḂi , Äem toÃ n láṠḟc quÃḃn sáṠḟ vÃ chÃnh tráṠ cáṠ§a mÃỲnh , ÄáṠ biáẃṡn báẃ£n TuyÃẂn NgÃṀn VáṠnh HáẃḂ Long thÃ nh máṠt quy cháẃṡ ÄáṠc láẃp tháẃt sáṠḟ . Trong trÆḞáṠng háṠ£p nÃ y , ChÃnh quyáṠn PhÃḂp cÃġ tháṠ rÃẃt dáẃ§n ÄoÃ n quÃḃn viáṠ n chinh kháṠi ViáṠt Nam mÃ khÃṀng sáṠ£ máẃċt máẃṖt : ViáṠt Minh lÃ chÃnh Äáẃ£ng cháṠng PhÃḂp máẃḂnh nháẃċt láẃḂi ÄÆḞáṠ£c Äa sáṠ nhÃḃn dÃḃn áṠ§ng háṠ , dÄ© nhiÃẂn váẃḋn giáṠŸ ÆḞu tháẃṡ trong chÃnh quyáṠn cáṠ§a tÃḃn quáṠc gia ViáṠt Nam . DÃḃn táṠc ta cÃġ tháṠ Äem toÃ n tháṠ ngháṠ láṠḟc vÃ tÃ i nguyÃẂn xÃḃy dáṠḟng Äáẃċt nÆḞáṠc : ráẃċt nhiáṠu cÆḂ ta hÆḂn háẃṁn cÃḂc lÃḂng giáṠng nhÆḞ ThÃḂi Lan , Phi Luáẃt TÃḃn , MÃ£ Lai ... hoáẃṖc Ãt nháẃċt cÅ©ng khÃṀng thua kÃ©m háṠ ! KháṠn náṠi ...HáṠ ChÃ Minh láẃḂi lÃ máṠt lÃ£nh táṠċ cáṠng sáẃ£n : ÄáṠi váṠi ÃṀng ta, máṠċc tiÃẂu cháṠ§ yáẃṡu lÃ tháṠḟc hiáṠn cuáṠc cÃḂch máẃḂng xÃ£ háṠi cháṠ§ nghÄ©a trÃẂn toÃ n BÃḂn Äáẃ£o ÄÃṀng DÆḞÆḂng cÃĠn giáẃ£i phÃġng ViáṠt Nam ÄáṠ ÄÆḞáṠ£c tháṠḟc sáṠḟ ÄáṠc láẃp (trong LiÃẂn HiáṠp PhÃḂp) cháṠ lÃ tháṠ© yáẃṡu ! Trong nháṠŸng thÃḂng sau buáṠi láṠ láṠch sáṠ áṠ VáṠnh HáẃḂ Long , háṠ HáṠ vÃ cÃḂc ÄáṠng chÃ quyáẃṡt ÄáṠnh tiáẃṡp táṠċc khÃḂng chiáẃṡn cháṠng PhÃḂp , khiáẃṡn " giáẃ£i phÃḂp Báẃ£o ÄáẃḂi " khÃṀng tháṠ ÄÃḂp áṠ©ng nguyáṠn váṠng cháẃċm dáṠ©t chiáẃṡn cuáṠc cáṠ§a PhÃḂp náṠŸa! ÄÃḃy lÃ máṠt quyáẃṡt ÄáṠnh vÃṀ cÃṗng tai háẃḂi cho dÃḃn táṠc ta vÃỲ HáṠ ChÃ Minh vÃ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n VN ÄÃ£ tÃḂch ráṠi cuáṠc khÃḂng chiáẃṡn cháṠng PhÃḂp kháṠi quan háṠ song phÆḞÆḂng PhÃḂp ViáṠt ÄáṠ ÄáẃṖt cuáṠc chiáẃṡn nÃ y trong khuÃṀn kháṠ cuáṠc xung ÄáṠt toÃ n cáẃ§u giáṠŸa KháṠi TÆḞ Báẃ£n vÃ KháṠi CáṠng Sáẃ£n . Quyáẃṡt ÄáṠnh nÃ y ÄÃ£ máṠ ÄÆḞáṠng cho sáṠḟ can thiáṠp cáṠ§a Trung CáṠng , ráṠi cáṠ§a My,Ãṁ ÄáṠ ÄÆḞa táṠi nháṠŸng biáẃṡn cáṠ bi tháẃ£m cho dÃḃn tÃṀc ta, táṠḋ sáṠḟ chia ÄÃṀi lÃ£nh tháṠ , táṠi cuáṠc chiáẃṡn Äáẃḋm mÃḂu giáṠŸa hai miáṠn Nam BáẃŸc. DÃṗ sau 1975 , sáṠḟ tÃḂi tháṠng nháẃċt ÄÃ£ tháṠḟc hiáṠn ÄÆḞáṠ£c nhÆḞng váẃṡt thÆḞÆḂng trong cÆḂ tháṠ vÃ tÃḃm háṠn dÃḃn táṠc váẃḋn chÆḞa hÃ n gáẃŸn. Äau kháṠ nháẃċt lÃ ta ÄÃ£ báṠ phÃ gáẃ§n náṠa tháẃṡ káṠṖ , hy sinh ba tháẃṡ háṠ ÄáṠ tráṠ thÃ nh máṠt trong ba nÆḞáṠc nghÃẀo tÃẃng nháẃċt áṠ ÄÃṀng Nam Ã (2 nÆḞáṠc kia lÃ Cam BáṠt vÃ LÃ o)
SáṠḟ tháẃt láṠch sáṠ lÃ nhÆḞ váẃy . DÄ© nhiÃẂn nhÃġm cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n khÃṀng tháṠ ÄáṠ cho nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ : ngÄn cáẃċm nhÃḃn dÃḃn tÃỲm hiáṠu chuyáṠn cÅ© , báẃŸt buáṠc máṠi ngÆḞáṠi pháẃ£i thuáṠc lÃĠng luáẃn ÄiáṠu ÄÆḞáṠ£c ÄÆḞa ra trong cÃḂc sÃḂch giÃḂo khoa , ÄÃġ lÃ cÃḂch háṠŸu hiáṠu nháẃċt ÄáṠ duy trÃỲ huyáṠn thoáẃḂi lÃ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ÄÃ£ Äem láẃḂi ÄáṠc láẃp cho dÃḃn táṠc ViáṠt !
B) Ngay ÄáṠi váṠi nháṠŸng biáẃṡn cáṠ tháṠi sáṠḟ , nhÃġm cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n cÅ©ng khÃṀng dÃḂm cho nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ : ngÆḞáṠi dÃḃn cháṠ ÄÆḞáṠ£c ÄáṠc nháṠŸng gÃỲ mÃ NhÃ nÆḞáṠc cho phÃ©p bÃḂo chÃ ÄÄng táẃ£i , ÄÆḞáṠ£c nghe nháṠŸng gÃỲ mÃ ÄÃ i phÃḂt thanh cáṠ§a NhÃ NuáṠc cho nghe, tháẃċy nháṠŸng hÃỲnh áẃ£nh gÃỲ mÃ ÄÃ i TruyáṠn HÃỲnh cáṠ§a NhÃ nÆḞáṠc cho tháẃċy ... TáẃḂi sao ? VÃỲ háṠ sáṠ£ ráẃḟng nhÃḃn dÃḃn sáẃẄ biáẃṡt rÃṁ lÃ tÃỲnh hÃỲnh tháẃṡ giáṠi ÄÃ£ thay ÄáṠi sÃḃu xa : cÃḂc cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n áṠ Ãu ChÃḃu láẃ§n lÆḞáṠ£t theo nhau giáẃ£i tháṠ . Trong tháẃṡ giáṠi , ngoÃ i Trung Hoa cháṠ cÃĠn cÃḂc nÆḞáṠc Cu Ba , BáẃŸc Cao , LÃ o vÃ ViáṠt Nam lÃ giáṠŸ nguyÃẂn quy cháẃṡ cáṠng sáẃ£n mÃ thÃṀi . MáṠt khi biáẃṡt rÃṁ nhÆḞ váẃy , lÃ m sao ngÆḞáṠi dÃḃn ViáṠt khÃṀng nao nÃẃng ? LÃ m sao ngÆḞáṠi ta khÃṀng mong máṠi lÃ cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n ViáṠt Nam sáṠm giáẃ£i tháṠ ÄáṠ dÃḃn ta biáẃṡn thÃ nh máṠt nÆḞáṠc dÃḃn cháṠ§ nhÆḞ cÃḂc nÆḞáṠc ÄÃṀng , Trung Ãu ? NhÆḞng náẃṡu sáṠḟ viáṠc nÃ y xáẃ©y ra , thÃỲ nhÃġm ngÆḞáṠi ÄÆḞÆḂng quyáṠn lÃ m sao cÃĠn giáṠŸ ÄÆḞáṠ£c ÄáṠa váṠ , tháẃṡ láṠḟc vÃ cÃḂc láṠ£i láṠc háṠ Äang hÆḞáṠng ?
C) ÄáṠḋng tÆḞáṠng ráẃḟng chÃnh sÃḂch " ngu dÃḃn " cháṠ ÃḂp dáṠċng ÄáṠi váṠi nhÃḃn dÃḃn ngoÃ i Äáẃ£ng mÃ thÃṀi ! Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam cÃġ khoáẃ£ng 2 triáṠu 3 trÄm nghÃỲn Äáẃ£ng viÃẂn . Ta cÃġ quyáṠn tin ráẃḟng trong sáṠ nÃ y cháṠ cÃġ máṠt thÃ nh pháẃ§n nháṠ , gáṠm cÃḂc cÃḂn báṠ lÃ£nh ÄáẃḂo hay cháṠ huy áṠ cáẃċp trung ÆḞÆḂng , cÃḂc cáẃċp táṠnh , thÃ nh pháṠ , cáẃċp huyáṠn hoáẃṖc trong ban quáẃ£n lÃẄ cÃḂc xÃ nghiáṠp NhÃ nuáṠc lÃ ÄÆḞáṠ£c quyáṠn biáẃṡt rÃṁ tin táṠ©c , tÃỲm hiáṠu sáṠḟ tháẃt . HáṠ cÃġ tháṠ nghe cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh , xem cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh , ÄáṠc sÃḂch bÃḂo ngoáẃḂi quáṠc. HáṠ cÅ©ng cÃġ tháṠ liÃẂn láẃḂc qua máẃḂng lÆḞáṠi internet váṠi cÃḂc nÆḂi mÃ khÃṀng sáṠ£ báṠ CÃṀng An phiáṠn nhiáṠ u . HáṠ cÃĠn cÃġ nhiáṠu cÆḂ háṠi ra nÆḞáṠc ngoÃ i tham quan , hoáẃṖc tham dáṠḟ háṠi ngháṠ ; Äa sáṠ cÃġ con em du háṠc áṠ Ãu , MáṠṗ , Ãc ...ÄÃḃy lÃ thÃ nh pháẃ§n " quÃẄ táṠc " cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ. DÄ© nhiÃẂn , háṠ cháṠ lÃ máṠt thiáṠu sáṠ ; HáṠ cÃġ tháṠ báẃċt ÄáṠng ÃẄ kiáẃṡn váṠ nhiáṠu váẃċn ÄáṠ nhÆḞng cháẃŸc cháẃŸn váẃḋn liÃẂn ÄáṠi váṠi nhau vÃỲ tháẃṡ láṠḟc vÃ quyáṠn láṠ£i cáṠ§a háṠ gáẃŸn liáṠn váṠi sáṠḟ táṠn táẃḂi cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ . Háẃ§u háẃṡt nháṠŸng Äáẃ£ng viÃẂn khÃḂc cÅ©ng khÃṀng hÆḂn gÃỲ káẃṠ ngoÃ i Äáẃ£ng trong lÄ©nh váṠḟc truyáṠn thÃṀng . Ta khÃṀng ngáẃḂc nhiÃẂn chÃẃt nÃ o khi tháẃċy háṠ phÃḂt biáṠu ÃẄ kiáẃṡn giáṠng háṠt cÃḂc cÆḂ quan truyáṠn thÃṀng cáṠ§a NhÃ nuáṠc . LáẃẄ dáṠ hiáṠu : náẃṡu háṠ Äi cháṠch ÄÆḞáṠng , háṠ cÅ©ng cÃġ tháṠ báṠ tráṠḋng pháẃḂt nhÆḞ báẃċt cáṠ© thÆḞáṠng dÃḃn nÃ o khÃḂc . HáṠ cÃĠn cÃġ tháṠ báṠ loáẃḂi ra kháṠi Äáẃ£ng vÃ ÄÃḃy lÃ ÄiáṠu mÃ háṠ sáṠ£ nháẃċt .
ÄiáṠu ÄÃḂng ÄáṠ ÃẄ lÃ chÃnh ÄÃḂm Äáẃ£ng viÃẂn " cÆḂ sáṠ " nÃ y máṠi thÆḞáṠng cÃġ xu hÆḞáṠng " báẃ£o hoÃ ng hÆḂn vua " . HáṠ cháṠ cÃġ máṠt sáṠ kiáẃṡn tháṠ©c ráẃċt sÆḂ sÃ i váṠ lÃẄ thuyáẃṡt cáṠng sáẃ£n , do ÄÃġ háṠ coi nháṠŸng ÄiáṠu ÄÃ£ háṠc táẃp váṠ giai cáẃċp Äáẃċu tranh , váṠ duy váẃt sáṠ quan , váṠ sáṠḟ thÃ nh táṠḟu táẃċt yáẃṡu cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ xÃ£ háṠi cháṠ§ nghÄ©a v.v.. lÃ nháṠŸng chÃḃn lÃẄ tuyáṠt ÄáṠi . Tháẃċy káẃṠ nÃ o ngoÃ i Äáẃ£ng nghi ngáṠ hay cháṠ trÃch nháṠŸng giÃḂo ÄiáṠu áẃċy , háṠ khÃṀng ngáẃ§n ngáẃḂi bÃḂo cÃḂo cho cÃṀng an vÃ cho thÆḞáṠ£ng cáẃċp ChÃnh nháṠ áṠ ÄÃḂm Äáẃ£ng viÃẂn cÆḂ sáṠ nÃ y mÃ nhÃġm cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n cÃġ tháṠ ngÄn cháẃṖn máṠi máẃ§m máṠng cháṠng ÄáṠi ngay táṠḋ lÃẃc manh nha : tháẃt cháẃġng khÃḂc chi háṠ cÃġ hÃ ng triáṠu tai máẃŸt hiáṠn diáṠn kháẃŸp hang cÃṗng ngÃṁ háẃṠm ÄáṠ kiáṠm soÃḂt nhÃḃn dÃḃn .
SáṠḟ phÃḃn tÃch váṠḋa ráṠi cho ta tháẃċy rÃṁ lÃ viáṠc náẃŸm váṠŸng lÄ©nh váṠḟc truyáṠn thÃṀng cÃġ táẃ§m quan tráṠng sáṠng cÃĠn ÄáṠi váṠi cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n : náẃṡu cáṠi máṠ , náṠu náṠi láṠng ...láẃp táṠ©c toÃ n tháṠ cháẃṡ ÄáṠ cÃġ tháṠ báṠ dao ÄáṠng, cÃġ kháẃ£ nÄng tan rÃ£ . ChÃnh vÃỲ tháẃṡ mÃ ta khÃṀng tháṠ trÃṀng mong áṠ thiáṠn chÃ cáṠ§a nháṠŸng káẃṠ ÄÆḞÆḂng quyáṠn , hy váṠng hÃ£o huyáṠn ráẃḟng háṠ sáẃẄ pháṠċc thiáṠn vÃ táṠḟ ÃẄ bÃ£i báṠ sáṠḟ kiáṠm soÃḂt hiáṠn hÃ nh . NhÆḞng cÃḂi may cho nhÃḃn dÃḃn ta , lÃ káṠṗ thuáẃt truyáṠn thÃṀng ÄÃ£ tiáẃṡn báṠ máṠt cÃḂch cáṠḟc káṠġ mau chÃġng , khiáẃṡn cho sáṠḟ kiáṠm soÃḂt cáṠ§a nhÃġm cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n ngÃ y cÃ ng máẃċt hiáṠu quáẃ£ . Ta cháṠ cáẃ§n duyáṠt láẃḂi máṠt sáṠ thÃ dáṠċ .
ThÃ dáṠċ tháṠ© nháẃċt lÃ cÃḂc mÃḂy radio . TáṠḋ ngÃ y cÃġ nháṠŸng radio cháẃḂy báẃḟng pin , cáṠḂ nháṠ cÃġ tháṠ báṠ tÃẃi , giÃḂ bÃḂn ráẃċt ráẃṠ , thÃỲ báẃċt cáṠḋ ngÆḞáṠi dÃḃn nÃ o , káṠ cáẃ£ nháṠŸng ngÆḞáṠi cÆḞ ngáṠċ trong cÃḂc vÃṗng háẃṠo lÃḂnh , ÄáṠu cÃġ tháṠ nghe chÆḞÆḂng trÃỲnh viáṠt ngáṠŸ cáṠ§a nháṠŸng ÄÃ i ngoáẃḂi quáṠc danh tiáẃṡng nhÆḞ BBC , VOA , RFA , RFI, v.v.. NháṠ váẃy mÃ dÃḃn ta ÄÃ£ cÃġ tháṠ biáẃṡt rÃṁ tÃỲnh tráẃḂng quáṠc táẃṡ cÅ©ng nhÆḞ quáṠc náṠi : nhÃ cáẃ§m quyáṠn khÃṀng tháṠ dáẃċu diáẃṡm , bÃġp mÃ©o sáṠḟ tháẃt nhÆḞ trÆḞáṠc náṠŸa . ÄiáṠu ÄÃḂng cho ta pháẃċn kháṠi , lÃ nháṠ nháṠŸng chÆḞÆḂng trÃỲnh phÃḂt thanh nÃ y , trÃỲnh ÄáṠ kiáẃṡn tháṠ©c váṠ chÃnh tráṠ , váṠ nhÃḃn quyáṠn , váṠ kinh táẃṡ .. cáṠ§a nhÃḃn dÃḃn , ngÃ y cÃ ng tÄng tiáẃṡn . HáṠ sáẃẄ dáẃ§n dáẃ§n ÃẄ tháṠ©c ÄÆḞáṠ£c quyáṠn lÃ m cháṠ§ cáṠ§a háṠ , vÃ khÃṀng ÄáṠ cho nhÃ cáẃ§m quyáṠn ÃḂp cháẃṡ náṠŸa . ÄÃġ lÃ ÄiáṠu kiáṠn táẃċt yáẃṡu cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ dÃḃn cháṠ§ táṠḟ do .
ThÃ dáṠċ tháṠ© hai lÃ cÃḂc chÆḞÆḂng trÃỲnh truyáṠn hÃỲnh pháṠ biáẃṡn qua váṠ tinh . NháṠŸng ngÆḞáṠi cÃġ phÆḞÆḂng tiáṠn mua cÃḂc loáẃḂi mÃḂy T.V. tÃḃn tiáẃṡn cÃġ tháṠ báẃŸt dáṠ dÃ ng nháṠŸng chÆḞÆḂng trÃỲnh nÃ y . HáṠ cÃġ tháṠ tháẃċy táẃn máẃŸt , nghe táẃn tai .. nháṠŸng gÃỲ trÆḞáṠc kia cháṠ lÃ ÄáṠc quyáṠn cáṠ§a máṠt sáṠ Äáẃ£ng viÃẂn " quÃẄ táṠc " cÃġ kháẃ£ nÄng xuáẃċt ngoáẃḂi .
ThÃ dáṠċ tháṠ© ba lÃ mÃḂy ÄiáṠn thoáẃḂi di ÄáṠng cÃ ng ngÃ y cÃ ng pháṠ biáẃṡ:n trong dÃḃn chÃẃng vÃỲ giÃḂ bÃḂn tÆḞÆḂng ÄáṠi khÃḂ ráẃṠ . Kinh nghiáṠm cho tháẃċy lÃ nháṠ nháṠŸng mÃḂy ÄiáṠn thoáẃḂi di ÄáṠng nÃ y mÃ máṠi khi xáẃ©y ra máṠt váṠċ báẃŸt báṠ , khÃḂm xÃ©t hay ÄÃ n ÃḂp , láẃḂm quyáṠn cáṠ§a nhÃ cháṠ©c trÃḂch áṠ nháṠŸng ÄáṠa phÆḞÆḂng xa xÃṀi - cháẃġng háẃḂn trÃẂn Cao NguyÃẂn Trung Pháẃ§n - dÆḞ luáẃn trong nÆḞáṠc vÃ ngoÃ i nÆḞáṠc ÄÆḞáṠ£c cáẃċp bÃḂo ngay . Do ÄÃġ háẃ£i ngoáẃḂi vÃ quáṠc táẃṡ cÃġ tháṠ can thiáṠp káṠp tháṠi ÄáṠ ngÄn cháẃṖn nháṠŸng hÃ nh ÄáṠng pháẃ£n dÃḃn cháṠ§ nÃ y.
ThÃ dáṠċ sau cÃṗng lÃ háṠ tháṠng internet . SáṠ ngÆḞáṠi cÃġ mÃḂy vi tinh áṠ nÆḞáṠc ta ngÃ y cÃ ng ÄÃṀng vÃỲ ÄÃġ lÃ máṠt khÃ cáṠċ cáẃ§n thiáẃṡt cho máṠi doanh nghiáṠp , máṠi cÆḂ quan giÃḂo dáṠċc .. cháṠ© khÃṀng tháṠ dÃ nh riÃẂng cho cÃḂc cÃṀng sáṠ , cÃṀng an , quÃḃn ÄáṠi v.v.. Báẃḟng tÃn ÄiáṠp ÄiáṠn táṠ , ngÆḞáṠi dÃḃn cÃġ tháṠ liÃẂn láẃḂc cáṠḟc káṠġ mau láẃṗ váṠi kháẃŸp nÆḂi trÃẂn tháẃṡ giáṠi . KháṠi cáẃ§n nÃġi lÃ nhÃ cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n ráẃċt e ngáẃḂi háẃu quáẃ£ cáṠ§a tÃỲnh tráẃḂng nÃ y : háṠ ÄÃ£ cáṠ gáẃŸng thiáẃṡt láẃp hÃ ng rÃ o ngÄn cháẃṖn ( firewall ) cÅ©ng nhÆḞ ra quyáẃṡt ÄáṠnh báẃŸt cÃḂc nhÃ cung cáẃċp dáṠch váṠċ internet pháẃ£i ghi lÃẄ láṠch cáṠ§a ngÆḞáṠi xáṠ dáṠċng ... NháṠŸng biáṠn phÃḂp nÃ y , tháṠḟc ra khÃṀng tháṠ mang láẃḂi káẃṡt quáẃ£ mong muáṠn . NÃġ cháṠ©ng táṠ lÃ máẃḂng lÆḞáṠi internet ÄÃ£ gÃḃy nhiáṠu khÃġ khÄn cho nhÃ cáẃ§m quyáṠn vÃ ráṠi ÄÃḃy cÃĠn cÃġ tháṠ gÃḃy nhiáṠu khÃġ khÄn hÆḂn náṠŸa .
ÄáṠ káẃṡt luáẃn ta cÃġ tháṠ ÄoÃḂn trÆḞáṠc ráẃḟng do nháṠŸng tiáẃṡn báṠ vÆḞáṠ£t báṠḟc trong káṠṗ thuáẃt truyáṠn thÃṀng vÃ ÄÃĠi háṠi ngÃ y cÃ ng máẃḂnh máẃẄ cáṠ§a dÃḃn chÃẃng váṠ táṠḟ do truyáṠn thÃṀng, cháẃṡ ÄáṠ ÄáṠc tÃ i cáṠ§a thiáṠu sáṠ cáẃ§m quyáṠn áṠ ViáṠt Nam sáẃẄ khÃṀng tháṠ táṠn táẃḂi . Náẃṡu háṠ sáṠm tháṠ©c táṠnh , sáṠa sai káṠp tháṠi , thÃỲ máṠi trÃḂnh ÄÆḞáṠ£c nháṠŸng háẃu quáẃ£ khÃġ lÆḞáṠng cho riÃẂng háṠ cÅ©ng nhÆḞ cho toÃ n Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n./
-- ho ac quy (
[ho ac quy@ chong cs.com]), July 18, 2004.
dan chu
LáṠḃI KHÃ TáṠḞ DO TRUYáṠN THÃNG TRONG CÃNG CUáṠÃC GIáẃḃI PHÃNG ÄáẃĊT NÆŸáṠC
GS VÅ© QuáṠc ThÃẃc
TrÆḞáṠc khi Äi sÃḃu vÃ o váẃċn ÄáṠ , chÃẃng tÃṀi cáẃ§n xÃḂc minh váṠ hai cáṠċm táṠḋ " táṠḟ do truyáṠn thÃṀng " vÃ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc " .
TÆḞ do truyáṠn thÃṀng , theo chÃẃng tÃṀi quan niáṠm , khÃṀng pháẃ£i cháṠ cÃġ sáṠḟ táṠḟ do thÃṀng tin dÆḞáṠi cÃḂc dáẃḂng quen thuáṠc nhÆḞ bÃḂo chÃ , phÃḂt thanh , truyáṠn hÃỲnh , tÃn ÄiáṠp ÄiáṠn táṠ , trang nhÃ trÃẂn Internet , bÄng vÃ ÄÄ©a ghi Ãḃm , bÄng vÃ ÄÄ©a ghi hÃỲnh v.v.. TáṠḟ do truyáṠn thÃṀng bao gáṠm cáẃ£ sáṠḟ táṠḟ do háṠc háṠi nhÆḞ ÄáṠc vÃ lÆḞu tráṠŸ sÃḂch bÃḂo, phim áẃ£nh , bÄng nháẃḂc ... tham kháẃ£o tÃ i liáṠu qua máẃḂng lÆḞáṠi internet , minitel , nghe cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh , xem cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh , tham dáṠḟ cÃḂc buáṠi diáṠ n giáẃ£ng , cÃḂc láṠp vÃ khÃġa huáẃċn luyáṠn dÃṗ khÃṀng do NhÃ nÆḞáṠc táṠ cháṠ©c . DÄ© nhiÃẂn , táṠḟ do truyáṠn thÃṀng pháẃ£i bao hÃ m cáẃ£ sáṠḟ táṠḟ do phÃḂt biáṠu tÆḞ tÆḞáṠng , táṠḟ do sÃḂng tÃḂc vÄn hÃġa pháẃ©m , táṠḟ do xuáẃċt báẃ£n , táṠḟ do phÃḂt hÃ nh , táṠḟ do trao ÄáṠi ÃẄ kiáẃṡn trong nháṠŸng buáṠi háṠi tháẃ£o cÃṀng khai hay thu háẃṗp v.v.. MáṠi hÃỲnh tháṠ©c háẃḂn cháẃṡ hay kiáṠm duyáṠt pháẃ£i coi lÃ biáṠt láṠ vÃ khÃṀng ÄÆḞáṠ£c vi pháẃḂm Hiáẃṡn PhÃḂp quáṠc gia cÃṗng cÃḂc CÃṀng ÆŸáṠc quáṠc táẃṡ ÄÃ£ ÄÆḞáṠ£c NhÃ nÆḞáṠc phÃẂ chuáẃ©n.
CáṠċm táṠḋ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc" cÃġ tháṠ khiáẃṡn nhiáṠu ÄáṠng bÃ o quáṠc náṠi - nháẃċt lÃ cÃḂc báẃḂn sinh sau nÄm 1975 - ngáẃḂc nhiÃẂn . NgáẃḂc nhiÃẂn vÃỲ táṠḋ nhiáṠu nÄm nay , bÃḂo chÃ , cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh vÃ cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh cáṠ§a NhÃ nÆḞáṠc khÃṀng ngáṠt kháẃġng ÄáṠnh lÃ sau khi tháẃŸng PhÃḂp nÄm 1954 , tháẃŸng MáṠṗ nÄm 1973 , tháṠng nháẃċt hai miáṠn Nam BáẃŸc nÄm 1975 , ÄuáṠi quÃḃn ÄáṠi Trung Hoa kháṠi nháṠŸng vÃṗng báṠ táẃḂm chiáẃṡm ÄÃġng trong cuáṠc xung ÄáṠt nÄm 1979 , thoÃḂt ly bÃḂ quyáṠn cáṠ§a MáẃḂc TÆḞ Khoa do sáṠḟ giáẃ£i tháṠ cáṠ§a KháṠi CáṠng Sáẃ£n LiÃẂn XÃṀ , ViáṠt Nam ÄÃ£ tráṠ nÃẂn hoÃ n toÃ n ÄáṠc láẃp . NhÆḞ váẃy táẃḂi sao cÃĠn ÄáẃṖt váẃċn ÄáṠ giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc ? LÃẄ do dáṠ hiáṠu : ÄáṠi váṠi chÃẃng tÃṀi , cÃṀng cuáṠc giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc chÆḞa hoÃ n táẃċt máẃṖc dÃṗ trÃẂn bÃỲnh diáṠn quáṠc táẃṡ ta ÄÃ£ giÃ nh láẃḂi ÄÆḞáṠ£c cháṠ§ quyáṠn chÃnh tráṠ . Náẃṡu chÃnh quyáṠn ngáṠḟ tráṠ áṠ quáṠc náṠi khÃṀng pháẃ£i do nhÃḃn dÃḃn táṠḟ do báẃ§u lÃẂn , náẃṡu cháẃṡ ÄáṠ chÃnh tráṠ rÃṁ rÃ ng khÃṀng phÃṗ háṠ£p váṠi nguyáṠn váṠng cáṠ§a ÄáẃḂi Äa sáṠ nhÃḃn dÃḃn mÃ cháṠ táṠn táẃḂi do ÃẄ muáṠn cáṠ§a máṠt thiáṠu sáṠ dÃṗng máṠi tháṠ§ ÄoáẃḂn báẃċt chÃnh ÄáṠ báẃ£o váṠ quyáṠn láṠḟc vÃ ÄáṠa váṠ cáṠ§a mÃỲnh thÃỲ ÄÃḃu ÄÃ£ háẃṡt náẃḂn láṠ thuáṠc ? áṠ ÄÃḃy tÃṀi nghÄ© Äáẃṡn sáṠḟ láṠ thuáṠc cáṠ§a cÃḂc nÃṀng nÃṀ ÄáṠi váṠi lÃ£nh chÃẃa dÆḞáṠi cháẃṡ ÄáṠ phong kiáẃṡn , cáṠ§a táẃ§ng láṠp tháṠ© dÃḃn ÄáṠi váṠi giáṠi quÃẄ táṠc dÆḞáṠi cháẃṡ ÄáṠ quÃḃn cháṠ§ chuyÃẂn cháẃṡ . NháṠŸng háẃḂng ngÆḞáṠi " tháẃċp cáṠ bÃ© miáṠng" váṠḋa káṠ cÃġ cáẃ§n ÄÆḞáṠ£c " giáẃ£i phÃġng " khÃṀng ? ChÃẃng tÃṀi ÄáẃṖt váẃċn ÄáṠ " giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc " lÃ trong tinh tháẃ§n ÄÃġ . TÃṀi cháṠ£t nháṠ láẃḂi cÃḃu nÃġi cáṠ§a kÃẄ giáẃ£ Henri de Turenne khi káẃṡt thÃẃc loáẃḂt phim váṠ láṠch sáṠ ViáṠt Nam ÄÆḞáṠ£c chiáẃṡu trÃẂn ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh PhÃḂp Antenne 2 nÄm 1984 : " DÃḃn ViáṠt Nam ÄÃ£ giÃ nh láẃḂi ÄÆḞáṠ£c quyáṠn ÄáṠc láẃp cáṠ§a xáṠ© xáṠ nhÆḞng háṠ váẃḋn cÃĠn pháẃ£i tranh Äáẃċu ÄáṠ ÄÆḞáṠ£c táṠḟ do " . DÃṗ khÃṀng ÄáṠng ÃẄ váṠi cÃḂch nhÃỲn nhiáṠu sáṠḟ kiáṠn láṠch sáṠ ViáṠt Nam cáṠ§a Henri de Turenne , tÃṀi sáẃṁn sÃ ng chia sáẃṠ quan ÄiáṠm cáṠ§a ÃṀng ta váṠ tÃỲnh tráẃḂng thiáẃṡu sÃġt táṠḟ do áṠ nÆḞáṠc ta vÃ o háṠi ÄÃġ .
Hai cháṠċc nÄm ÄÃ£ trÃṀi qua táṠḋ cuáṠc tranh luáẃn giáṠŸa Henri de Turenne vÃ chÃẃng tÃṀi . TÃỲnh tráẃḂng cÃġ thay ÄáṠi nhiáṠu khÃṀng ? MáẃṖc dÃṗ ÄÃ£ cÃġ nháṠŸng biáṠn phÃḂp cáṠi máṠ khÃḂ quan tráṠng trong hai lÄ©nh váṠḟc kinh táẃṡ vÃ ngoáẃḂi giao , ta pháẃ£i Äau xÃġt nháẃn ÄáṠnh ráẃḟng ÄáṠng bÃ o trong nÆḞáṠc váẃḋn chÆḞa thoÃḂt kháṠi sáṠḟ ÃḂp báṠ©c náẃṖng náṠ cáṠ§a máṠt cháẃṡ ÄáṠ ÄáṠc tÃ i toÃ n tráṠ . SáṠḟ ÃḂp báṠ©c ÄÃġ hÃ ng ngÃ y ÄÆḞáṠ£c phÆḂi báẃ§y tráẃŸng tráṠ£n trong cÃḂc lÄ©nh váṠḟc chÃnh tráṠ , xÃ£ háṠi, vÄn hÃġa , tÆḞ tÆḞáṠng .
Trong lÄ©nh váṠḟc chÃnh tráṠ cháẃġng háẃḂn , máẃṖc dÃṗ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ÄÃ£ náẃŸm cháẃŸc trong tay máṠi báṠ pháẃn cáṠ§a guáṠng mÃḂy NhÃ nÆḞáṠc , Äáẃ£ng váẃḋn khÃṀng cháẃċp nháẃn sáṠḟ hiáṠn diáṠn vÃ hoáẃḂt ÄáṠng cáṠ§a báẃċt cáṠ© táṠ cháṠ©c chÃnh tráṠ ÄáṠc láẃp nÃ o khÃṀng theo ÄÃẃng máṠċc tiÃẂu vÃ ÄÆḞáṠng láṠi cáṠ§a mÃỲnh . Náẃṡu táṠ cháṠ©c nÃ y tÆḞáṠng ráẃḟng cÃġ tháṠ dáṠḟa vÃ o sáṠḟ áṠ§ng háṠ tinh tháẃ§n cáṠ§a nhÃḃn dÃḃn hay cáṠ§a quáṠc táẃṡ ÄáṠ lÃ m nháṠŸng hÃ nh ÄáṠng thÃṀng thÆḞáṠng cáṠ§a máṠi chÃnh Äáẃ£ng nhÆḞ háṠi tháẃ£o , pháṠ biáẃṡn tÃ i liáṠu ÄáṠ huáẃċn luyáṠn cÃḂc thÃ nh viÃẂn , tráẃ£ láṠi pháṠng váẃċn cáṠ§a bÃḂo chÃ ( dÄ© nhiÃẂn lÃ bÃḂo chÃ ngoáẃḂi quáṠc ) thÃỲ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n khÃṀng ngáẃ§n ngáẃḂi ra láṠnh cho CÃṀng An báẃŸt giam cÃḂc lÃ£nh táṠċ dÃḂm cÃṀng khai ra máẃṖt nhÆḞ váẃy , háẃḂ láṠnh cho ViáṠn KiáṠm SÃḂt NhÃḃn DÃḃn truy táṠ háṠ trÆḞáṠc tÃĠa ÃḂn hÃỲnh sáṠḟ váṠ " táṠi mÆḞu toan phÃḂ hoáẃḂi cháẃṡ ÄáṠ " : TÃĠa ÃḂn tháṠċ lÃẄ náṠi váṠċ , thay vÃỲ xÃ©t sáṠ cÃṀng báẃḟng theo PhÃḂp lÃẄ thÃỲ luÃṀn luÃṀn káẃṡt táṠi cÃḂc nghi can theo cháṠ tháṠ cáṠ§a Äáẃ£ng . ÄiáṠn hÃỲnh cho cÃḂch ÄÃ n ÃḂp ÄáṠi láẃp nÃ y lÃ váṠċ GiÃḂo sÆḞ NguyáṠ n ÄÃỲnh Huy vÃ váṠċ BÃḂc sÄ© NguyáṠ n Äan Quáẃṡ . CÃĠn ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do phÃḂt biáṠu ÃẄ kiáẃṡn cáṠ§a ngÆḞáṠi cÃṀng dÃḃn ? ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do thÃṀng tin ÄÆḞáṠ£c máṠi nÆḞáṠc vÄn minh tÃṀn tráṠng ?
Trong lÄ©nh váṠḟc xÃ£ háṠi , náẃṡu cÃḂc tÃṀn giÃḂo quen thuáṠc nhÆḞ ÄáẃḂo Ky tÃṀ , ÄáẃḂo Pháẃt , ÄáẃḂo Cao ÄÃ i , ÄáẃḂo Tin LÃ nh , Pháẃt GiÃḂo HÃĠa Háẃ£o ÄÆḞáṠ£c tiáẃṡp táṠċc sinh hoáẃḂt thÃỲ nhÃ cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n báẃŸt buáṠc cÃḂc giÃḂo sÄ© cÃṗng tÃn ÄáṠ pháẃ£i cháṠu sáṠḟ kiáṠm soÃḂt cháẃṖt cháẃẄ cáṠ§a Äáẃ£ng , táṠḋ viáṠc giáẃ£ng ÄáẃḂo cho táṠi viáṠc áẃċn loÃḂt kinh sÃḂch cÃṗng cÃḂch tháṠ©c vÃ ÄiáṠu kiáṠn tuyáṠn máṠ cháṠ§ng sinh : nÃġi khÃḂc tÃṀn giÃḂo ÄÆḞáṠ£c phÃ©p táṠn táẃḂi nhÆḞng pháẃ£i táṠḟ biáẃṡn mÃỲnh thÃ nh máṠt giÃḂo háṠi " quáṠc doanh " , máṠt táṠ cháṠ©c ngoáẃḂi vi cáṠ§a Äáẃ£ng , khÃṀng hÆḂn khÃṀng kÃ©m ! NháṠŸng tu sÄ© nÃ o khÃṀng muáṠn báṠ kiáṠm soÃḂt nhÆḞ váẃy thÃỲ hoáẃṖc lÃ pháẃ£i hoÃ n táṠċc , hoáẃṖc lÃ cháẃċp nháẃn máṠi sáṠḟ tráṠḋng pháẃḂt báẃċt cÃṀng , ÄáṠc ÄoÃḂn nhÆḞ khÃṀng ÄÆḞáṠ£c di chuyáṠn kháṠi nÆḂi cÆḞ trÃẃ , khÃṀng ÄÆḞáṠ£c liÃẂn láẃḂc váṠi báẃċt cáṠ© ai dÃṗ cháṠ báẃḟng ÄiáṠn thoáẃḂi . NháṠŸng thÃ dáṠċ náṠi báẃt nháẃċt lÃ sáṠḟ cáẃ§m tÃṗ/quáẃ£n cháẃṡ cÃḂc hÃĠa thÆḞáṠ£ng HuyáṠn Quang , Quáẃ£ng ÄáṠ , linh máṠċc NguyáṠ n VÄn LÃẄ ... chÆḞa káṠ nhiáṠu cháṠ©c sáẃŸc Cao ÄÃ i , HÃĠa Háẃ£o vÃ máṠċc sÆḞ Tin LÃ nh khÃḂc .
ÄÃḃu lÃ quyáṠn táṠḟ do tÃỲm hiáṠu ChÃḃn lÃẄ , táṠḟ do rao giáẃ£ng ÄiáṠu lÃ nh , náṠn táẃ£ng cáṠ§a vÄn minh nhÃḃn loáẃḂi ?
Váẃḋn trong lÄ©nh váṠḟc xÃ£ háṠi , vÃỲ máṠi hÃỲnh tháṠ©c thÃṀng tin ÄáṠu báṠ cÃḂn báṠ CáṠng Sáẃ£n áṠ cÃḂc cáẃċp táṠḋ trung ÆḞÆḂng táṠi xÃ£ thÃṀn , phÆḞáṠng , khÃġm tÃṗy tiáṠn kiáṠm soÃḂt , nÃẂn ÄÃḂm ngÆḞáṠi nÃ y ÄÃ£ láṠ£i dáṠċng quyáṠn tháẃṡ , máẃṖc sáṠ©c tham nhÅ©ng , tha háṠ mÃġc náṠi váṠi nháṠŸng pháẃ§n táṠ báẃċt lÆḞÆḂng , táṠng tiáṠn , buÃṀn láẃu , gÃḂ báẃḂc , mÃ£i dÃḃm , bÃḂn pháṠċ náṠŸ, tráẃṠ em ra nuáṠc ngoÃ i ÄáṠ kiáẃṡm láṠ£i ... ChÆḞa bao giáṠ phong hÃġa nÆḞáṠc ta láẃḂi suy ÄáṠi Äáẃṡn nhÆḞ váẃy ! NháṠŸng váṠċ ÄáṠng tráṠi nhÆḞ váṠċ tháṠ§y cung ThÄng long , váṠċ NÄm Cam .. cháṠ lÃ pháẃ§n náṠi cáṠ§a máṠt táẃ£ng bÄng cáṠḟc káṠġ sÃḃu rÃṀ.ng.
Sau háẃṡt , kháṠi cáẃ§n cháṠ©ng minh lÃ trong lÄ©nh váṠḟc vÄn hÃġa , tÆḞ tÆḞáṠng , Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam luÃṀn luÃṀn theo sÃḂt ÄÆḞáṠng láṠi ÃḂp dáṠċng táṠḋ tháṠi Stalin : ÄáṠḋng bao giáṠ nÃġi táṠi táṠḟ do vÄn hÃġa ! vÃỲ vÄn hÃġa khÃṀng pháẃ£i ÄáṠ tháṠa mÃ£n nháṠŸng ÆḞáṠc mÆḂ , nháṠŸng tháṠ hiáẃṡu , nháṠŸng tiáṠm dáṠċc cáṠ§a cÃḂ nhÃḃn ... mÃ cÃġ nhiáṠm váṠċ pháṠċc váṠċ phÃẃc láṠ£i chung cáṠ§a cáṠng ÄáṠng . Ai biáẃṡt rÃṁ phÃẃc láṠ£i nÃ y ? DÄ© nhiÃẂn lÃ Äáẃ£ng , cáṠċ tháṠ lÃ Ban VÄn HÃġa TÆḞ TÆḞáṠng cáṠ§a Äáẃ£ng ... NháṠŸng nhÃ vÄn , nhÃ thÆḂ , ngháṠ sÄ© , nháẃḂc sÄ© ... khÃṀng theo ÄÃẃng ÄÆḞáṠng láṠi mÃ Äáẃ£ng ÄÃ£ ÄáṠ ra thÃỲ cháṠ cÃĠn máṠt cÃḂch lÃ sÃḂng tÃḂc tháẃ§m kÃn ÄáṠ thÆḞáṠng tháṠ©c riÃẂng , ÄáṠḋng mÆḂ tÆḞáṠng hÃ£o huyáṠn lÃ cÃḂc tÃḂc pháẃ©m ÄÃġ sáẃẄ ÄÆḞáṠ£c pháṠ biáẃṡn ! VáṠċ NhÃḃn VÄn Giai Pháẃ©m lÃ máṠt thÃ dáṠċ ÄiáṠn hÃỲnh .
NÃġi tÃġm láẃḂi , sáṠḟ thiáẃṡu sÃġt táṠḟ do áṠ nÆḞáṠc ta quáẃ£ tháṠḟc lÃ máṠt ÄáẃḂi háṠa Äang khiáẃṡn cho nhiáṠu lÆḞÆḂng dÃḃn Äau kháṠ , khiáẃṡn cho dÃḃn táṠc ta táṠċt háẃu thÃẂ tháẃ£m so váṠi tháẃṡ giáṠi vÄn minh , khiáẃṡn cho xÃ£ háṠi ViáṠt Nam bÄng hoáẃḂi, tháṠ diáṠn cáṠ§a dÃĠng giáṠng LáẃḂc HáṠng báṠ ÃṀ nháṠċc ...
* * *
TáẃḂi sao tÃỲnh tráẃḂng láẃḂi táṠi táṠ nhÆḞ váẃy , trong khi náṠn kinh táẃṡ cáṠ§a ta váẃḋn phÃḂt triáṠn vÃ cÃḂc quan háṠ ngoáẃḂi giao cáṠ§a ta váṠi tháẃṡ giáṠi ngÃ y cÃ ng tÄng tiáẃṡn ? ChÃnh vÃỲ máṠt thiáṠu sáṠ tham quyáṠn cáṠ váṠ ÄÃ£ quÃḂ thiáṠn cáẃn , cháṠ nghÄ© Äáẃṡn cÃḂi láṠ£i trÆḞáṠc máẃŸt lÃ báẃ£o váṠ quyáṠn láṠḟc chÃnh tráṠ cáṠ§a cÃḂ nhÃḃn , gia ÄÃỲnh vÃ phe nhÃġm ; ThiáṠu sáṠ nÃ y ÄÃ£ ÃḂp dáṠċng chÃnh sÃḂch NGU DÃN , ngÄn cáẃ£n nhÃḃn dÃḃn tÃỲm hiáṠu , kiáṠm soÃḂt triáṠt ÄáṠ máṠi sáṠḟ truyáṠn bÃḂ tin táṠ©c , tÆḞ tÆḞáṠng .. ÄáṠ khÃṀng ai cÃĠn cÃġ cÆḂ háṠi vÃ phÆḞÆḂng tiáṠn láẃt ÄáṠ ÄáṠc quyáṠn hoÃ nh hÃ nh cáṠ§a chÃẃng .
A) TrÆḞáṠc háẃṡt , chÃẃng khÃṀng dÃḂm ÄáṠ nhÃḃn dÃḃn táṠḟ do háṠc háṠi vÃỲ sáṠ£ nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ sáṠḟ tháẃt láṠch sáṠ . SáṠḟ tháẃt ÄÃġ lÃ do áẃ£nh hÆḞáṠng cáṠ§a phong trÃ o giáẃ£i phÃġng thuáṠc ÄáṠa lan trÃ n kháẃŸp tháẃṡ giáṠi sau Tháẃṡ Chiáẃṡn Hai, táẃċt cáẃ£ cÃḂc nÆḞáṠc thuáṠc ÄáṠa , dÃṗ lÃ áṠ trong Äáẃṡ QuáṠc Anh , Äáẃṡ QuáṠc PhÃḂp , Äáẃṡ QuáṠc BáṠ , Äáẃṡ QuáṠc HoÃ Lan , Äáẃṡ QuáṠc Nháẃt , Äáẃṡ QuáṠc BáṠ DÃ o Nha hay Äáẃṡ QuáṠc TÃḃy Ban Nha .. ÄáṠu láẃ§n luáṠ£t ÄÆḞáṠ£c tráẃ£ láẃḂi ÄáṠc láẃp , máṠt cÃḂch mau chÃġng vÃ toÃ n báṠ hay tiáṠm tiáẃṡn vÃ táṠḋng pháẃ§n . Khi Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam tuyÃẂn truyáṠn trong náṠi báṠ Äáẃ£ng cÅ©ng nhÆḞ trong nhÃḃn dÃḃn lÃ Äáẃ£ng ÄÃ£ giáẃ£i phÃġng nÆḞáṠc ta kháṠi ÃḂch ÄÃṀ háṠ cáṠ§a PhÃḂp quáṠc , Äáẃ£ng ÄÃ£ " nÃġi ngoa " vÃỲ tháṠḟc ra lÃ ngay táṠḋ nÄm 1948 , chÃnh quyáṠn PhÃḂp ÄÃ£ hiáṠu rÃṁ ráẃḟng PhÃḂp khÃṀng tháṠ láẃp láẃḂi cháẃṡ ÄáṠ thuáṠc ÄáṠa áṠ ÄÃṀng DÆḞÆḂng nhÆḞ trÆḞáṠc nÄm 1939 . NhÆḞng PhÃḂp khÃṀng dÃḂm tráẃ£ ÄáṠc láẃp cho 3 nÆḞáṠc ViáṠt , MÃẂn , LÃ o máṠt cÃḂch chÃnh tháṠ©c vÃỲ hÃ nh ÄáṠng nÃ y sáẃẄ cÃġ áẃ£nh hÆḞáṠng dÃḃy chuyáṠn táṠ©c thÃỲ ÄáṠi váṠi cÃḂc thuáṠc ÄáṠa PhÃḂp áṠ Phi ChÃḃu . ÄáṠi váṠi PhÃḂp , nháṠŸng thuáṠc ÄáṠa Phi ChÃḃu máṠi tháṠḟc sáṠḟ quan tráṠng cÃĠn ÄÃṀng DÆḞÆḂng - cÃḂi thÆḞáṠng ÄÆḞáṠ£c gáṠi lÃ " hÃĠn ngáṠc ViáṠ n ÄÃṀng " - dÃṗ cÃġ máẃċt chÄng náṠŸa , cÅ©ng khÃṀng tháṠ gÃḃy nguy kháṠn cho sáṠḟ táṠn vong cáṠ§a PhÃḂp . Váẃ£ chÄng , trong tháṠḟc táẃṡ , ngay táṠḋ nÄm 1942 , do sáṠḟ chiáẃṡm ÄÃġng cáṠ§a quÃḃn ÄáṠi Nháẃt Báẃ£n , ÄÃṀng DÆḞÆḂng ÄÃ£ thoÃḂt kháṠi vÃĠng kiáṠm soÃḂt cáṠ§a PhÃḂp ráṠi . ChÃnh vÃỲ váẃy mÃ ngÃ y 5 thÃḂng 6 nÄm 1948 , máṠt buáṠi láṠ long tráṠng biáẃṡn ÄáṠi tÃỲnh hÃỲnh ViáṠt Nam ÄÃ£ ÄÆḞáṠ£c táṠ cháṠ©c trÃẂn tuáẃ§n dÆḞÆḂng háẃḂm Duguay Trouin áṠ VáṠnh HáẃḂ Long . Tham dáṠḟ buáṠi láṠ nÃ y , ngoÃ i ChÃnh PháṠ§ Trung ÆŸÆḂng LÃḃm TháṠi ViáṠt Nam do Thiáẃṡu TÆḞáṠng NguyáṠ n VÄn XuÃḃn cáẃ§m Äáẃ§u , Äáẃṡn táṠḋ SÃ i GÃĠn , cÃĠn cÃġ CáṠḟu HoÃ ng Báẃ£o ÄáẃḂi , Äáẃṡn táṠḋ HÆḞÆḂng Cáẃ£ng nÆḂi ÃṀng Äang táṠṁ náẃḂn . Trong buáṠi láṠ , Cao áṠḊy PhÃḂp áṠ ÄÃṀng DÆḞÆḂng Emile Bollaert ÄÃ£ nhÃḃn danh ChÃnh PháṠ§ PhÃḂp , kÃẄ máṠt báẃ£n TuyÃẂn NgÃṀn Long TráṠng , tháṠḋa nháẃn náṠn ÄáṠc láẃp cáṠ§a quáṠc gia ViáṠt Nam , gáṠm ba vÃṗng BáẃŸc KáṠġ , Trung KáṠġ vÃ Nam KáṠġ, táṠḋ nay ÄáẃṖt dÆḞáṠi quyáṠn lÃ£nh ÄáẃḂo cáṠ§a TÃḃn QuáṠc TrÆḞáṠng Báẃ£o ÄáẃḂi . Náẃṡu Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam , lÃẃc ÄÃġ , nÃẃp sau danh hiáṠu ViáṠt Minh , tháṠḟc tÃḃm tranh Äáẃċu ÄáṠ giáẃ£i phÃġng Äáẃċt nÆḞáṠc thÃỲ pháẃ£i tÃġm láẃċy cÆḂ háṠi láṠch sáṠ nÃ y , cáṠng tÃḂc váṠi TÃḃn chÃnh quyáṠn Báẃ£o ÄáẃḂi , Äem toÃ n láṠḟc quÃḃn sáṠḟ vÃ chÃnh tráṠ cáṠ§a mÃỲnh , ÄáṠ biáẃṡn báẃ£n TuyÃẂn NgÃṀn VáṠnh HáẃḂ Long thÃ nh máṠt quy cháẃṡ ÄáṠc láẃp tháẃt sáṠḟ . Trong trÆḞáṠng háṠ£p nÃ y , ChÃnh quyáṠn PhÃḂp cÃġ tháṠ rÃẃt dáẃ§n ÄoÃ n quÃḃn viáṠ n chinh kháṠi ViáṠt Nam mÃ khÃṀng sáṠ£ máẃċt máẃṖt : ViáṠt Minh lÃ chÃnh Äáẃ£ng cháṠng PhÃḂp máẃḂnh nháẃċt láẃḂi ÄÆḞáṠ£c Äa sáṠ nhÃḃn dÃḃn áṠ§ng háṠ , dÄ© nhiÃẂn váẃḋn giáṠŸ ÆḞu tháẃṡ trong chÃnh quyáṠn cáṠ§a tÃḃn quáṠc gia ViáṠt Nam . DÃḃn táṠc ta cÃġ tháṠ Äem toÃ n tháṠ ngháṠ láṠḟc vÃ tÃ i nguyÃẂn xÃḃy dáṠḟng Äáẃċt nÆḞáṠc : ráẃċt nhiáṠu cÆḂ ta hÆḂn háẃṁn cÃḂc lÃḂng giáṠng nhÆḞ ThÃḂi Lan , Phi Luáẃt TÃḃn , MÃ£ Lai ... hoáẃṖc Ãt nháẃċt cÅ©ng khÃṀng thua kÃ©m háṠ ! KháṠn náṠi ...HáṠ ChÃ Minh láẃḂi lÃ máṠt lÃ£nh táṠċ cáṠng sáẃ£n : ÄáṠi váṠi ÃṀng ta, máṠċc tiÃẂu cháṠ§ yáẃṡu lÃ tháṠḟc hiáṠn cuáṠc cÃḂch máẃḂng xÃ£ háṠi cháṠ§ nghÄ©a trÃẂn toÃ n BÃḂn Äáẃ£o ÄÃṀng DÆḞÆḂng cÃĠn giáẃ£i phÃġng ViáṠt Nam ÄáṠ ÄÆḞáṠ£c tháṠḟc sáṠḟ ÄáṠc láẃp (trong LiÃẂn HiáṠp PhÃḂp) cháṠ lÃ tháṠ© yáẃṡu ! Trong nháṠŸng thÃḂng sau buáṠi láṠ láṠch sáṠ áṠ VáṠnh HáẃḂ Long , háṠ HáṠ vÃ cÃḂc ÄáṠng chÃ quyáẃṡt ÄáṠnh tiáẃṡp táṠċc khÃḂng chiáẃṡn cháṠng PhÃḂp , khiáẃṡn " giáẃ£i phÃḂp Báẃ£o ÄáẃḂi " khÃṀng tháṠ ÄÃḂp áṠ©ng nguyáṠn váṠng cháẃċm dáṠ©t chiáẃṡn cuáṠc cáṠ§a PhÃḂp náṠŸa! ÄÃḃy lÃ máṠt quyáẃṡt ÄáṠnh vÃṀ cÃṗng tai háẃḂi cho dÃḃn táṠc ta vÃỲ HáṠ ChÃ Minh vÃ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n VN ÄÃ£ tÃḂch ráṠi cuáṠc khÃḂng chiáẃṡn cháṠng PhÃḂp kháṠi quan háṠ song phÆḞÆḂng PhÃḂp ViáṠt ÄáṠ ÄáẃṖt cuáṠc chiáẃṡn nÃ y trong khuÃṀn kháṠ cuáṠc xung ÄáṠt toÃ n cáẃ§u giáṠŸa KháṠi TÆḞ Báẃ£n vÃ KháṠi CáṠng Sáẃ£n . Quyáẃṡt ÄáṠnh nÃ y ÄÃ£ máṠ ÄÆḞáṠng cho sáṠḟ can thiáṠp cáṠ§a Trung CáṠng , ráṠi cáṠ§a My,Ãṁ ÄáṠ ÄÆḞa táṠi nháṠŸng biáẃṡn cáṠ bi tháẃ£m cho dÃḃn tÃṀc ta, táṠḋ sáṠḟ chia ÄÃṀi lÃ£nh tháṠ , táṠi cuáṠc chiáẃṡn Äáẃḋm mÃḂu giáṠŸa hai miáṠn Nam BáẃŸc. DÃṗ sau 1975 , sáṠḟ tÃḂi tháṠng nháẃċt ÄÃ£ tháṠḟc hiáṠn ÄÆḞáṠ£c nhÆḞng váẃṡt thÆḞÆḂng trong cÆḂ tháṠ vÃ tÃḃm háṠn dÃḃn táṠc váẃḋn chÆḞa hÃ n gáẃŸn. Äau kháṠ nháẃċt lÃ ta ÄÃ£ báṠ phÃ gáẃ§n náṠa tháẃṡ káṠṖ , hy sinh ba tháẃṡ háṠ ÄáṠ tráṠ thÃ nh máṠt trong ba nÆḞáṠc nghÃẀo tÃẃng nháẃċt áṠ ÄÃṀng Nam Ã (2 nÆḞáṠc kia lÃ Cam BáṠt vÃ LÃ o)
SáṠḟ tháẃt láṠch sáṠ lÃ nhÆḞ váẃy . DÄ© nhiÃẂn nhÃġm cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n khÃṀng tháṠ ÄáṠ cho nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ : ngÄn cáẃċm nhÃḃn dÃḃn tÃỲm hiáṠu chuyáṠn cÅ© , báẃŸt buáṠc máṠi ngÆḞáṠi pháẃ£i thuáṠc lÃĠng luáẃn ÄiáṠu ÄÆḞáṠ£c ÄÆḞa ra trong cÃḂc sÃḂch giÃḂo khoa , ÄÃġ lÃ cÃḂch háṠŸu hiáṠu nháẃċt ÄáṠ duy trÃỲ huyáṠn thoáẃḂi lÃ Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ÄÃ£ Äem láẃḂi ÄáṠc láẃp cho dÃḃn táṠc ViáṠt !
B) Ngay ÄáṠi váṠi nháṠŸng biáẃṡn cáṠ tháṠi sáṠḟ , nhÃġm cáẃ§m quyáṠn CáṠng Sáẃ£n cÅ©ng khÃṀng dÃḂm cho nhÃḃn dÃḃn biáẃṡt rÃṁ : ngÆḞáṠi dÃḃn cháṠ ÄÆḞáṠ£c ÄáṠc nháṠŸng gÃỲ mÃ NhÃ nÆḞáṠc cho phÃ©p bÃḂo chÃ ÄÄng táẃ£i , ÄÆḞáṠ£c nghe nháṠŸng gÃỲ mÃ ÄÃ i phÃḂt thanh cáṠ§a NhÃ NuáṠc cho nghe, tháẃċy nháṠŸng hÃỲnh áẃ£nh gÃỲ mÃ ÄÃ i TruyáṠn HÃỲnh cáṠ§a NhÃ nÆḞáṠc cho tháẃċy ... TáẃḂi sao ? VÃỲ háṠ sáṠ£ ráẃḟng nhÃḃn dÃḃn sáẃẄ biáẃṡt rÃṁ lÃ tÃỲnh hÃỲnh tháẃṡ giáṠi ÄÃ£ thay ÄáṠi sÃḃu xa : cÃḂc cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n áṠ Ãu ChÃḃu láẃ§n lÆḞáṠ£t theo nhau giáẃ£i tháṠ . Trong tháẃṡ giáṠi , ngoÃ i Trung Hoa cháṠ cÃĠn cÃḂc nÆḞáṠc Cu Ba , BáẃŸc Cao , LÃ o vÃ ViáṠt Nam lÃ giáṠŸ nguyÃẂn quy cháẃṡ cáṠng sáẃ£n mÃ thÃṀi . MáṠt khi biáẃṡt rÃṁ nhÆḞ váẃy , lÃ m sao ngÆḞáṠi dÃḃn ViáṠt khÃṀng nao nÃẃng ? LÃ m sao ngÆḞáṠi ta khÃṀng mong máṠi lÃ cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n ViáṠt Nam sáṠm giáẃ£i tháṠ ÄáṠ dÃḃn ta biáẃṡn thÃ nh máṠt nÆḞáṠc dÃḃn cháṠ§ nhÆḞ cÃḂc nÆḞáṠc ÄÃṀng , Trung Ãu ? NhÆḞng náẃṡu sáṠḟ viáṠc nÃ y xáẃ©y ra , thÃỲ nhÃġm ngÆḞáṠi ÄÆḞÆḂng quyáṠn lÃ m sao cÃĠn giáṠŸ ÄÆḞáṠ£c ÄáṠa váṠ , tháẃṡ láṠḟc vÃ cÃḂc láṠ£i láṠc háṠ Äang hÆḞáṠng ?
C) ÄáṠḋng tÆḞáṠng ráẃḟng chÃnh sÃḂch " ngu dÃḃn " cháṠ ÃḂp dáṠċng ÄáṠi váṠi nhÃḃn dÃḃn ngoÃ i Äáẃ£ng mÃ thÃṀi ! Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n ViáṠt Nam cÃġ khoáẃ£ng 2 triáṠu 3 trÄm nghÃỲn Äáẃ£ng viÃẂn . Ta cÃġ quyáṠn tin ráẃḟng trong sáṠ nÃ y cháṠ cÃġ máṠt thÃ nh pháẃ§n nháṠ , gáṠm cÃḂc cÃḂn báṠ lÃ£nh ÄáẃḂo hay cháṠ huy áṠ cáẃċp trung ÆḞÆḂng , cÃḂc cáẃċp táṠnh , thÃ nh pháṠ , cáẃċp huyáṠn hoáẃṖc trong ban quáẃ£n lÃẄ cÃḂc xÃ nghiáṠp NhÃ nuáṠc lÃ ÄÆḞáṠ£c quyáṠn biáẃṡt rÃṁ tin táṠ©c , tÃỲm hiáṠu sáṠḟ tháẃt . HáṠ cÃġ tháṠ nghe cÃḂc ÄÃ i phÃḂt thanh , xem cÃḂc ÄÃ i truyáṠn hÃỲnh , ÄáṠc sÃḂch bÃḂo ngoáẃḂi quáṠc. HáṠ cÅ©ng cÃġ tháṠ liÃẂn láẃḂc qua máẃḂng lÆḞáṠi internet váṠi cÃḂc nÆḂi mÃ khÃṀng sáṠ£ báṠ CÃṀng An phiáṠn nhiáṠ u . HáṠ cÃĠn cÃġ nhiáṠu cÆḂ háṠi ra nÆḞáṠc ngoÃ i tham quan , hoáẃṖc tham dáṠḟ háṠi ngháṠ ; Äa sáṠ cÃġ con em du háṠc áṠ Ãu , MáṠṗ , Ãc ...ÄÃḃy lÃ thÃ nh pháẃ§n " quÃẄ táṠc " cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ. DÄ© nhiÃẂn , háṠ cháṠ lÃ máṠt thiáṠu sáṠ ; HáṠ cÃġ tháṠ báẃċt ÄáṠng ÃẄ kiáẃṡn váṠ nhiáṠu váẃċn ÄáṠ nhÆḞng cháẃŸc cháẃŸn váẃḋn liÃẂn ÄáṠi váṠi nhau vÃỲ tháẃṡ láṠḟc vÃ quyáṠn láṠ£i cáṠ§a háṠ gáẃŸn liáṠn váṠi sáṠḟ táṠn táẃḂi cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ . Háẃ§u háẃṡt nháṠŸng Äáẃ£ng viÃẂn khÃḂc cÅ©ng khÃṀng hÆḂn gÃỲ káẃṠ ngoÃ i Äáẃ£ng trong lÄ©nh váṠḟc truyáṠn thÃṀng . Ta khÃṀng ngáẃḂc nhiÃẂn chÃẃt nÃ o khi tháẃċy háṠ phÃḂt biáṠu ÃẄ kiáẃṡn giáṠng háṠt cÃḂc cÆḂ quan truyáṠn thÃṀng cáṠ§a NhÃ nuáṠc . LáẃẄ dáṠ hiáṠu : náẃṡu háṠ Äi cháṠch ÄÆḞáṠng , háṠ cÅ©ng cÃġ tháṠ báṠ tráṠḋng pháẃḂt nhÆḞ báẃċt cáṠ© thÆḞáṠng dÃḃn nÃ o khÃḂc . HáṠ cÃĠn cÃġ tháṠ báṠ loáẃḂi ra kháṠi Äáẃ£ng vÃ ÄÃḃy lÃ ÄiáṠu mÃ háṠ sáṠ£ nháẃċt .
ÄiáṠu ÄÃḂng ÄáṠ ÃẄ lÃ chÃnh ÄÃḂm Äáẃ£ng viÃẂn " cÆḂ sáṠ " nÃ y máṠi thÆḞáṠng cÃġ xu hÆḞáṠng " báẃ£o hoÃ ng hÆḂn vua " . HáṠ cháṠ cÃġ máṠt sáṠ kiáẃṡn tháṠ©c ráẃċt sÆḂ sÃ i váṠ lÃẄ thuyáẃṡt cáṠng sáẃ£n , do ÄÃġ háṠ coi nháṠŸng ÄiáṠu ÄÃ£ háṠc táẃp váṠ giai cáẃċp Äáẃċu tranh , váṠ duy váẃt sáṠ quan , váṠ sáṠḟ thÃ nh táṠḟu táẃċt yáẃṡu cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ xÃ£ háṠi cháṠ§ nghÄ©a v.v.. lÃ nháṠŸng chÃḃn lÃẄ tuyáṠt ÄáṠi . Tháẃċy káẃṠ nÃ o ngoÃ i Äáẃ£ng nghi ngáṠ hay cháṠ trÃch nháṠŸng giÃḂo ÄiáṠu áẃċy , háṠ khÃṀng ngáẃ§n ngáẃḂi bÃḂo cÃḂo cho cÃṀng an vÃ cho thÆḞáṠ£ng cáẃċp ChÃnh nháṠ áṠ ÄÃḂm Äáẃ£ng viÃẂn cÆḂ sáṠ nÃ y mÃ nhÃġm cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n cÃġ tháṠ ngÄn cháẃṖn máṠi máẃ§m máṠng cháṠng ÄáṠi ngay táṠḋ lÃẃc manh nha : tháẃt cháẃġng khÃḂc chi háṠ cÃġ hÃ ng triáṠu tai máẃŸt hiáṠn diáṠn kháẃŸp hang cÃṗng ngÃṁ háẃṠm ÄáṠ kiáṠm soÃḂt nhÃḃn dÃḃn .
SáṠḟ phÃḃn tÃch váṠḋa ráṠi cho ta tháẃċy rÃṁ lÃ viáṠc náẃŸm váṠŸng lÄ©nh váṠḟc truyáṠn thÃṀng cÃġ táẃ§m quan tráṠng sáṠng cÃĠn ÄáṠi váṠi cháẃṡ ÄáṠ cáṠng sáẃ£n : náẃṡu cáṠi máṠ , náṠu náṠi láṠng ...láẃp táṠ©c toÃ n tháṠ cháẃṡ ÄáṠ cÃġ tháṠ báṠ dao ÄáṠng, cÃġ kháẃ£ nÄng tan rÃ£ . ChÃnh vÃỲ tháẃṡ mÃ ta khÃṀng tháṠ trÃṀng mong áṠ thiáṠn chÃ cáṠ§a nháṠŸng káẃṠ ÄÆḞÆḂng quyáṠn , hy váṠng hÃ£o huyáṠn ráẃḟng háṠ sáẃẄ pháṠċc thiáṠn vÃ táṠḟ ÃẄ bÃ£i báṠ sáṠḟ kiáṠm soÃḂt hiáṠn hÃ nh . NhÆḞng cÃḂi may cho nhÃḃn dÃḃn ta , lÃ káṠṗ thuáẃt truyáṠn thÃṀng ÄÃ£ tiáẃṡn báṠ máṠt cÃḂch cáṠḟc káṠġ mau chÃġng , khiáẃṡn cho sáṠḟ kiáṠm soÃḂt cáṠ§a nhÃġm cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n ngÃ y cÃ ng máẃċt hiáṠu quáẃ£ . Ta cháṠ cáẃ§n duyáṠt láẃḂi máṠt sáṠ thÃ dáṠċ .
ThÃ dáṠċ tháṠ© nháẃċt lÃ cÃḂc mÃḂy radio . TáṠḋ ngÃ y cÃġ nháṠŸng radio cháẃḂy báẃḟng pin , cáṠḂ nháṠ cÃġ tháṠ báṠ tÃẃi , giÃḂ bÃḂn ráẃċt ráẃṠ , thÃỲ báẃċt cáṠḋ ngÆḞáṠi dÃḃn nÃ o , káṠ cáẃ£ nháṠŸng ngÆḞáṠi cÆḞ ngáṠċ trong cÃḂc vÃṗng háẃṠo lÃḂnh , ÄáṠu cÃġ tháṠ nghe chÆḞÆḂng trÃỲnh viáṠt ngáṠŸ cáṠ§a nháṠŸng ÄÃ i ngoáẃḂi quáṠc danh tiáẃṡng nhÆḞ BBC , VOA , RFA , RFI, v.v.. NháṠ váẃy mÃ dÃḃn ta ÄÃ£ cÃġ tháṠ biáẃṡt rÃṁ tÃỲnh tráẃḂng quáṠc táẃṡ cÅ©ng nhÆḞ quáṠc náṠi : nhÃ cáẃ§m quyáṠn khÃṀng tháṠ dáẃċu diáẃṡm , bÃġp mÃ©o sáṠḟ tháẃt nhÆḞ trÆḞáṠc náṠŸa . ÄiáṠu ÄÃḂng cho ta pháẃċn kháṠi , lÃ nháṠ nháṠŸng chÆḞÆḂng trÃỲnh phÃḂt thanh nÃ y , trÃỲnh ÄáṠ kiáẃṡn tháṠ©c váṠ chÃnh tráṠ , váṠ nhÃḃn quyáṠn , váṠ kinh táẃṡ .. cáṠ§a nhÃḃn dÃḃn , ngÃ y cÃ ng tÄng tiáẃṡn . HáṠ sáẃẄ dáẃ§n dáẃ§n ÃẄ tháṠ©c ÄÆḞáṠ£c quyáṠn lÃ m cháṠ§ cáṠ§a háṠ , vÃ khÃṀng ÄáṠ cho nhÃ cáẃ§m quyáṠn ÃḂp cháẃṡ náṠŸa . ÄÃġ lÃ ÄiáṠu kiáṠn táẃċt yáẃṡu cáṠ§a cháẃṡ ÄáṠ dÃḃn cháṠ§ táṠḟ do .
ThÃ dáṠċ tháṠ© hai lÃ cÃḂc chÆḞÆḂng trÃỲnh truyáṠn hÃỲnh pháṠ biáẃṡn qua váṠ tinh . NháṠŸng ngÆḞáṠi cÃġ phÆḞÆḂng tiáṠn mua cÃḂc loáẃḂi mÃḂy T.V. tÃḃn tiáẃṡn cÃġ tháṠ báẃŸt dáṠ dÃ ng nháṠŸng chÆḞÆḂng trÃỲnh nÃ y . HáṠ cÃġ tháṠ tháẃċy táẃn máẃŸt , nghe táẃn tai .. nháṠŸng gÃỲ trÆḞáṠc kia cháṠ lÃ ÄáṠc quyáṠn cáṠ§a máṠt sáṠ Äáẃ£ng viÃẂn " quÃẄ táṠc " cÃġ kháẃ£ nÄng xuáẃċt ngoáẃḂi .
ThÃ dáṠċ tháṠ© ba lÃ mÃḂy ÄiáṠn thoáẃḂi di ÄáṠng cÃ ng ngÃ y cÃ ng pháṠ biáẃṡ:n trong dÃḃn chÃẃng vÃỲ giÃḂ bÃḂn tÆḞÆḂng ÄáṠi khÃḂ ráẃṠ . Kinh nghiáṠm cho tháẃċy lÃ nháṠ nháṠŸng mÃḂy ÄiáṠn thoáẃḂi di ÄáṠng nÃ y mÃ máṠi khi xáẃ©y ra máṠt váṠċ báẃŸt báṠ , khÃḂm xÃ©t hay ÄÃ n ÃḂp , láẃḂm quyáṠn cáṠ§a nhÃ cháṠ©c trÃḂch áṠ nháṠŸng ÄáṠa phÆḞÆḂng xa xÃṀi - cháẃġng háẃḂn trÃẂn Cao NguyÃẂn Trung Pháẃ§n - dÆḞ luáẃn trong nÆḞáṠc vÃ ngoÃ i nÆḞáṠc ÄÆḞáṠ£c cáẃċp bÃḂo ngay . Do ÄÃġ háẃ£i ngoáẃḂi vÃ quáṠc táẃṡ cÃġ tháṠ can thiáṠp káṠp tháṠi ÄáṠ ngÄn cháẃṖn nháṠŸng hÃ nh ÄáṠng pháẃ£n dÃḃn cháṠ§ nÃ y.
ThÃ dáṠċ sau cÃṗng lÃ háṠ tháṠng internet . SáṠ ngÆḞáṠi cÃġ mÃḂy vi tinh áṠ nÆḞáṠc ta ngÃ y cÃ ng ÄÃṀng vÃỲ ÄÃġ lÃ máṠt khÃ cáṠċ cáẃ§n thiáẃṡt cho máṠi doanh nghiáṠp , máṠi cÆḂ quan giÃḂo dáṠċc .. cháṠ© khÃṀng tháṠ dÃ nh riÃẂng cho cÃḂc cÃṀng sáṠ , cÃṀng an , quÃḃn ÄáṠi v.v.. Báẃḟng tÃn ÄiáṠp ÄiáṠn táṠ , ngÆḞáṠi dÃḃn cÃġ tháṠ liÃẂn láẃḂc cáṠḟc káṠġ mau láẃṗ váṠi kháẃŸp nÆḂi trÃẂn tháẃṡ giáṠi . KháṠi cáẃ§n nÃġi lÃ nhÃ cáẃ§m quyáṠn cáṠng sáẃ£n ráẃċt e ngáẃḂi háẃu quáẃ£ cáṠ§a tÃỲnh tráẃḂng nÃ y : háṠ ÄÃ£ cáṠ gáẃŸng thiáẃṡt láẃp hÃ ng rÃ o ngÄn cháẃṖn ( firewall ) cÅ©ng nhÆḞ ra quyáẃṡt ÄáṠnh báẃŸt cÃḂc nhÃ cung cáẃċp dáṠch váṠċ internet pháẃ£i ghi lÃẄ láṠch cáṠ§a ngÆḞáṠi xáṠ dáṠċng ... NháṠŸng biáṠn phÃḂp nÃ y , tháṠḟc ra khÃṀng tháṠ mang láẃḂi káẃṡt quáẃ£ mong muáṠn . NÃġ cháṠ©ng táṠ lÃ máẃḂng lÆḞáṠi internet ÄÃ£ gÃḃy nhiáṠu khÃġ khÄn cho nhÃ cáẃ§m quyáṠn vÃ ráṠi ÄÃḃy cÃĠn cÃġ tháṠ gÃḃy nhiáṠu khÃġ khÄn hÆḂn náṠŸa .
ÄáṠ káẃṡt luáẃn ta cÃġ tháṠ ÄoÃḂn trÆḞáṠc ráẃḟng do nháṠŸng tiáẃṡn báṠ vÆḞáṠ£t báṠḟc trong káṠṗ thuáẃt truyáṠn thÃṀng vÃ ÄÃĠi háṠi ngÃ y cÃ ng máẃḂnh máẃẄ cáṠ§a dÃḃn chÃẃng váṠ táṠḟ do truyáṠn thÃṀng, cháẃṡ ÄáṠ ÄáṠc tÃ i cáṠ§a thiáṠu sáṠ cáẃ§m quyáṠn áṠ ViáṠt Nam sáẃẄ khÃṀng tháṠ táṠn táẃḂi . Náẃṡu háṠ sáṠm tháṠ©c táṠnh , sáṠa sai káṠp tháṠi , thÃỲ máṠi trÃḂnh ÄÆḞáṠ£c nháṠŸng háẃu quáẃ£ khÃġ lÆḞáṠng cho riÃẂng háṠ cÅ©ng nhÆḞ cho toÃ n Äáẃ£ng CáṠng Sáẃ£n./
-- ho ac quy (
[ho ac quy@ chong cs.com]), July 18, 2004.

Content-Type: text/html; charset=iso8859-1