markdown:
|
|THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ
——-
|
|CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
—————
|Số: 1976/QĐ-TTg||
|Hà Nội, ngày 30 tháng 10 năm 2013 **QUYẾT ĐỊNH**
PHÊ DUYỆT QUY HOẠCH TỔNG THỂ PHÁT TRIỂN DƯỢC LIỆU ĐẾN NĂM 2020 VÀ ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030
**THỦ TƯỚNG CHÍNH PHỦ** *Căn cứ Luật tổ chức Chính phủ ngày 25 tháng 12 năm 2001;* *Căn cứ Luật dược ngày 14 tháng 6 năm 2005;* *Xét đề nghị của Bộ trưởng Bộ Y tế,* **QUYẾT ĐỊNH:** **Điều 1.** Phê duyệt quy hoạch tổng thể phát triển dược liệu đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 với những nội dung chủ yếu sau: **QUAN ĐIỂM QUY HOẠCH**
- Phát triển bền vững nguồn tài nguyên dược liệu ở Việt Nam trên cơ sở sử dụng có hiệu quả mọi tiềm năng về điều kiện tự nhiên và xã hội để phát triển các vùng trồng dược liệu, gắn với bảo tồn và khai thác hợp lý nguồn dược liệu tự nhiên; bảo vệ đa dạng sinh học và môi trường sinh thái.
- Phát triển dược liệu theo hướng sản xuất hàng hóa đáp ứng nhu cầu thị trường, gắn sản xuất nguyên liệu với tiêu thụ sản phẩm, xây dựng vùng trồng dược liệu gắn với công nghiệp chế biến, cơ cấu sản phẩm đa dạng bảo đảm an toàn và chất lượng, khả năng cạnh tranh cao, đáp ứng đủ nhu cầu sử dụng dược liệu trong nước và xuất khẩu.
- Nhà nước hỗ trợ đầu tư về nghiên cứu và ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ trong việc bảo tồn nguồn gen, khai thác dược liệu tự nhiên, trồng trọt, chế biến dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu.
- Khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển trồng dược liệu, đẩy mạnh xuất khẩu dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu, góp phần tăng dần tỷ trọng của ngành công nghiệp dược trong tổng sản phẩm nội địa (GDP).
**MỤC TIÊU**
- Mục tiêu chung
- a) Phát triển dược liệu thành ngành sản xuất hàng hóa, trên cơ sở ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới trang thiết bị trong nghiên cứu chọn tạo giống, trồng trọt, chế biến, chiết xuất, chuyển giao công nghệ nhằm tạo ra các sản phẩm có chất lượng cao, có sức cạnh tranh trên thị trường trong nước, khu vực và thế giới.
- b) Quản lý, khai thác và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên dược liệu phục vụ cho mục tiêu phát triển y tế và kinh tế; chú trọng bảo hộ, bảo tồn và phát triển nguồn gen dược liệu quý, có giá trị; giữ gìn, phát huy và tăng cường bảo hộ vốn tri thức truyền thống về sử dụng cây thuốc của cộng đồng các dân tộc.
- Mục tiêu cụ thể
- a) Bảo tồn và khai thác dược liệu tự nhiên
– Quy hoạch các vùng rừng, các vùng có dược liệu tự nhiên ở 8 vùng dược liệu trọng điểm bao gồm Tây Bắc, Đông Bắc, đồng bằng sông Hồng, Bắc Trung Bộ, duyên hải Nam Trung Bộ, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ để lựa chọn và khai thác hợp lý 24 loài dược liệu (Phụ lục I), đạt khoảng 2.500 tấn dược liệu/năm.
– Xây dựng 05 vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc quốc gia đại diện cho các vùng sinh thái, là nơi tập trung, bảo tồn và trồng mới nhiều loài cây thuốc được thu thập ở các địa phương khác nhau, đại diện cho vùng khí hậu đặc trưng để phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và phát triển dược liệu. Phấn đấu đến năm 2020 bảo tồn được 50% và năm 2030 là 70% tổng số loài dược liệu của Việt Nam.
– Tập trung bảo hộ, bảo tồn nguồn gen đặc hữu, bản địa, có giá trị và có nguy cơ bị tuyệt chủng cao. Từng bước bảo vệ an toàn số loài cây thuốc đang có nguy cơ tuyệt chủng để phát triển bền vững trong tự nhiên.
– Ngăn chặn hiệu quả nguồn gen bản địa bị đánh cắp và đưa ra nước ngoài trái pháp luật.
- b) Phát triển trồng cây dược liệu
– Quy hoạch phát triển 54 loài dược liệu thế mạnh của 8 vùng sinh thái (Phụ lục II) phù hợp với điều kiện sinh trưởng và phát triển của cây thuốc để đến năm 2020 đáp ứng được 60% và đến năm 2030 là 80% tổng nhu cầu sử dụng dược liệu trong nước, tăng cường khả năng xuất khẩu dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu trong nước.
– Xây dựng các vùng trồng dược liệu tập trung phù hợp với từng vùng sinh thái, có quy mô đáp ứng nhu cầu thị trường; phấn đấu đến năm 2020 xây dựng quy trình và trồng 60 loài dược liệu và đến năm 2030 là 120 loài dược liệu tuân thủ nguyên tắc, tiêu chuẩn Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc của Tổ chức Y tế Thế giới (GACP-WHO).
- c) Phát triển nguồn giống dược liệu
– Phấn đấu cung cấp đủ giống dược liệu cho nhu cầu trồng và phát triển dược liệu ở quy mô lớn. Đến năm 2020 cung ứng được 60% và đến năm 2030 là 80% giống dược liệu sạch bệnh, có năng suất, chất lượng cao.
– Phục tráng, nhập nội, di thực, thuần hóa và phát triển các giống dược liệu có nguồn gốc là vị thuốc bắc sử dụng nhiều trong y học cổ truyền.
– Nghiên cứu chọn, tạo các giống dược liệu mới có năng suất và chất lượng cao, đặc tính tốt, phù hợp với từng vùng sinh thái phục vụ sản xuất dược liệu.
- d) Tăng dần tỷ lệ nguyên liệu được tiêu chuẩn hóa (cao chiết, tinh dầu, bột dược liệu) trong nhà máy sản xuất thuốc theo nguyên tắc, tiêu chuẩn Thực hành tốt sản xuất thuốc của Tổ chức Y tế Thế giới (GMP-WHO), phấn đấu đến năm 2020, đáp ứng được 80% và đến năm 2030 đạt 100% nguyên liệu được tiêu chuẩn hóa phục vụ cho các nhà máy sản xuất thuốc trong nước.
đ) Tạo ra các sản phẩm chất lượng cao, giá thành hạ, có sức cạnh tranh trên thị trường. Quan tâm đến công tác bảo vệ môi trường, sử dụng quy trình kỹ thuật GACP-WHO, công nghệ sạch, thân thiện với môi trường và ít gây ô nhiễm.
- e) Đầu tư xây dựng các nhà máy sơ chế, chế biến, chiết xuất dược liệu, các trung tâm kinh doanh dược liệu để tạo lập thị trường thuận lợi cho việc cung ứng và tiêu thụ các sản phẩm từ dược liệu.
- g) Tiếp tục bổ sung quy hoạch phát triển các loài tảo, nấm, động vật, sinh vật biển, vi sinh vật và khoáng vật làm thuốc ở Việt Nam để sử dụng có hiệu quả mọi nguồn dược liệu phục vụ chăm sóc sức khỏe nhân dân và phát triển kinh tế xã hội.
**III. NỘI DUNG QUY HOẠCH**
- Quy hoạch các vùng bảo tồn và khai thác dược liệu tự nhiên
- a) Quy hoạch các vùng khai thác dược liệu tự nhiên
– Triển khai điều tra, đánh giá và xác định số loài, trữ lượng và vùng có khả năng khai thác.
– Quy hoạch các vùng khai thác các loài dược liệu tự nhiên đã xác định theo 08 vùng sinh thái: vùng Tây Bắc, vùng Đông Bắc, vùng đồng bằng sông Hồng, vùng Bắc Trung Bộ, vùng duyên hải Nam Trung Bộ, vùng Tây Nguyên, vùng Đông Nam Bộ và vùng Tây Nam Bộ.
– Xây dựng kế hoạch và các giải pháp khai thác bền vững góp phần cung cấp nguồn dược liệu tự nhiên phục vụ nhu cầu sản xuất và sử dụng trong khám chữa bệnh.
- b) Xây dựng hệ thống vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc
– Quy hoạch hệ thống các vườn bảo tồn cây thuốc nhằm bảo tồn vững chắc nguồn gen dược liệu.
– Triển khai các hoạt động bảo hộ, bảo tồn và đánh giá giá trị nguồn gen, tập trung vào các nguồn gen đặc hữu, bản địa, có giá trị và có nguy cơ bị tuyệt chủng.
– Xây dựng 05 vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc quốc gia đại diện cho các vùng sinh thái phục vụ công tác nghiên cứu khoa học và phát triển dược liệu.
- Quy hoạch các vùng trồng dược liệu
Quy hoạch 08 vùng trồng tập trung các loài dược liệu có thế mạnh, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu và sinh thái để đáp ứng nhu cầu thị trường, cụ thể như sau:
- a) Vùng núi cao có khí hậu á nhiệt đới: Lào Cai (Sa Pa), Lai Châu (Sìn Hồ) và Hà Giang (Đồng Văn, Quản Bạ)
Phát triển trồng 13 loài dược liệu bao gồm 04 loài bản địa: Bình vôi, Đảng sâm, Hà thủ ô đỏ, Tục đoạn và 09 loài nhập nội: Actisô, Đỗ trọng, Độc hoạt, Đương quy, Hoàng bá, Mộc hương, Ô đầu, Tam thất, Xuyên khung với diện tích trồng khoảng 2.550 ha. Ưu tiên phát triển các loài: Actisô, Đương quy, Đảng sâm.
Kết hợp trồng với nghiên cứu sản xuất giống các loài cây thuốc nhập nội từ phương Bắc phục vụ công tác phát triển dược liệu.
- b) Vùng núi trung bình có khí hậu á nhiệt đới: Lào Cai (Bắc Hà), Sơn La (Mộc Châu) và Lâm Đồng (Đà Lạt)
Phát triển trồng 12 loài dược liệu bao gồm 05 loài bản địa: Bình vôi, Đảng sâm, Hà thủ ô đỏ, Tục đoạn, Ý dĩ và 07 loài nhập nội: Actisô, Bạch truật, Bạch chỉ, Dương cam cúc, Đỗ trọng, Đương quy, Huyền sâm với diện tích trồng khoảng 3.150 ha. Ưu tiên phát triển các loài: Bạch Truật, Đỗ trọng và Actisô.
- c) Vùng trung du miền núi Bắc Bộ: Bắc Giang, Yên Bái, Quảng Ninh, Lạng Sơn
Phát triển trồng 16 loài dược liệu bao gồm 13 loài bản địa: Ba kích, Đinh lăng, Địa liền, Gấc, Giảo cổ lam, Ích mẫu, Kim tiền thảo, Hồi, Quế, Sả, Sa nhân tím, Thanh hao hoa vàng, Ý dĩ và 03 loài nhập nội: Bạch chỉ, Bạch truật, Địa hoàng với diện tích trồng khoảng 4.600 ha. Ưu tiên phát triển các loài: Ba kích, Gấc, Địa hoàng; duy trì và khai thác bền vững Quế và Hồi trên diện tích đã có.
- d) Vùng đồng bằng sông Hồng: Hà Nội, Hưng Yên, Vĩnh Phúc, Hải Dương, Nam Định và Thái Bình
Phát triển trồng 20 loài dược liệu bao gồm 12 loài bản địa: Cúc hoa, Diệp hạ châu đắng, Địa liền, Đinh lăng, Gấc, Hòe, Củ mài, Hương nhu trắng, Râu mèo, ích mẫu, Thanh hao hoa vàng, Mã đề và 08 loài nhập nội: Bạc hà, Bạch chỉ, Bạch truật, Cát cánh, Địa hoàng, Đương quy, Ngưu tất, Trạch tả với diện tích trồng khoảng 6.400 ha. Ưu tiên phát triển các loài: Ngưu tất, Bạc hà, Hòe và Thanh hao hoa vàng.
đ) Vùng các tỉnh Bắc Trung Bộ: Thanh Hóa, Nghệ An
Phát triển trồng 10 loài dược liệu bao gồm các loài bản địa: Ba kích, Diệp hạ châu đắng, Đinh lăng, Củ mài, Hòe, Hương nhu trắng, Ích mẫu, Nghệ vàng, Quế, Sả với diện tích trồng khoảng 3.300 ha. Ưu tiên trồng các loài: Hòe, Đinh lăng.
- e) Vùng Nam Trung Bộ: Quảng Nam, Khánh Hòa
Phát triển trồng 10 loài dược liệu bao gồm các loài bản địa: Bụp giấm, Diệp hạ châu đắng, Dừa cạn, Đậu ván trắng, Củ mài, Nghệ vàng, Quế, Râu mèo, Sa nhân tím, Sâm Ngọc linh với diện tích trồng khoảng 3.200 ha. Ưu tiên phát triển các loài: Bụp giấm, Dừa cạn, Sa nhân tím và Sâm Ngọc Linh.
- g) Vùng Tây Nguyên: Kon Tum, Gia Lai, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đắk Nông
Phát triển trồng 10 loài dược liệu bao gồm các loài bản địa: Gấc, Gừng, Hương nhu trắng, Đảng sâm, Nghệ vàng, Sa nhân tím, Sả, Sâm Ngọc linh, Trinh nữ hoàng cung, Ý dĩ với diện tích trồng khoảng 2.000 ha. Ưu tiên trồng các loài: Đảng sâm, Sâm Ngọc linh.
- h) Vùng Tây Nam Bộ và Đông Nam Bộ: An Giang, Đồng Tháp, Hậu Giang, Kiên Giang, Long An, Tiền Giang, Bà Rịa – Vũng Tàu, Bình Dương, Bình Phước, Đồng Nai, Tây Ninh
Phát triển trồng 10 loài dược liệu bao gồm các loài bản địa: Gừng, Trinh nữ hoàng cung, Nghệ vàng, Nhàu, Rau đắng biển, Hoàn ngọc, Tràm, Xuyên tâm liên, Râu mèo và Kim tiền thảo với quy mô khoảng 3.000 ha. Ưu tiên phát triển các loài: Tràm, Xuyên tâm liên, Trinh nữ hoàng cung.
- Phát triển nguồn giống dược liệu
- a) Triển khai nghiên cứu các biện pháp phục tráng, thuần hóa và nhập nội giống dược liệu. Đẩy mạnh nghiên cứu ứng dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật để chọn, tạo ra các loại giống dược liệu có năng suất, chất lượng cao đáp ứng yêu cầu sản xuất dược liệu.
- b) Triển khai sản xuất các loại giống dược liệu phục vụ cho sản xuất:
– Các loại giống dược liệu bản địa: Chú trọng phát triển 28 giống cây bản địa bao gồm: Ba kích, Lạc tiên, Bụp giấm, Chè dây, Cúc hoa, Đảng sâm, Đậu ván trắng, Địa liền, Diệp hạ châu đắng, Đinh lăng, Dừa cạn, Gấc, Gừng, Hoa hòe, Củ mài, Hương nhu trắng, Ích mẫu, Kim tiền thảo, Mã đề, Nghệ vàng, Quế, Râu mèo, Sa nhân tím, Sâm ngọc linh, Thanh hao hoa vàng, Trinh nữ hoàng cung, Tục đoạn, Ý dĩ.
– Các loại giống dược liệu được nhập nội: Tập trung sản xuất 16 giống dược liệu nhập nội để tạo nguồn nguyên liệu trong nước bao gồm: Actisô, Bạch chỉ, Bạch truật, Bạc hà, Cát cánh, Địa hoàng, Độc hoạt, Đương quy, Hoàng bá, Mộc hương, Ngưu tất, Tam thất, Trạch tả, Xuyên khung, Đỗ trọng, Ô đầu.
- c) Xây dựng Trung tâm nghiên cứu nguồn gen và giống cây thuốc quốc gia đặt tại Viện Dược liệu – Bộ Y tế để phục vụ nghiên cứu, chọn, tạo và cung cấp các loại giống dược liệu chất lượng cao đáp ứng nhu cầu thị trường.
- Quy hoạch hệ thống các cơ sở sơ chế, chế biến, chiết xuất và bảo quản dược liệu
- a) Nâng cấp, cải tạo đồng bộ về cơ sở hạ tầng, đổi mới công nghệ, đổi mới trang thiết bị các cơ sở sơ chế, chế biến, chiết xuất, bảo quản dược liệu. Đầu tư xây dựng mới một số cơ sở theo hướng hiện đại, đồng bộ để đảm bảo mỗi vùng có ít nhất 01 nhà máy sơ chế, chế biến, chiết xuất cao dược liệu đạt tiêu chuẩn.
- b) Phát triển hệ thống các nhà máy chế biến, chiết xuất dược liệu tập trung vào 5 nhóm sản phẩm chủ lực sau:
– Sản xuất nguồn nguyên liệu cung cấp cho công nghiệp dược, mỹ phẩm, hương liệu, thực phẩm chức năng và nguyên liệu xuất khẩu.
– Sản xuất sản phẩm từ chiết xuất: Cao tiêu chuẩn, bột nguyên liệu; chiết xuất các loại tinh dầu, hoạt chất tinh khiết. Sử dụng các công nghệ mới như: Chiết xuất bằng khí hóa lỏng, chiết xuất bằng siêu âm.
– Chế biến thuốc phiến phục vụ công tác khám chữa bệnh bằng Y học cổ truyền.
– Sản xuất thuốc thành phẩm từ dược liệu phục vụ cho nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh.
– Nghiên cứu phát triển một số thuốc từ dược liệu có tác dụng phòng, chống ung thư, thuốc điều trị tim mạch, tiểu đường, …
- Củng cố, xây dựng hệ thống lưu thông, cung ứng dược liệu
Tổ chức, sắp xếp lại hệ thống lưu thông, cung ứng dược liệu từ trung ương đến địa phương áp dụng theo nguyên tắc, tiêu chuẩn Thực hành tốt về bảo quản, phân phối và nhà thuốc (GSP, GDP, GPP) đối với dược liệu. Đến năm 2020, xây dựng 03 trung tâm kinh doanh, cung ứng dược liệu để kiểm soát được nguồn gốc, chất lượng dược liệu tại miền Bắc, miền Trung và miền Nam.
**MỘT SỐ GIẢI PHÁP CHỦ YẾU**
- Nhóm giải pháp về cơ chế chính sách phát triển dược liệu
- a) Xây dựng các cơ chế, chính sách về đất đai, thuế, nguồn vốn… tạo điều kiện cho các địa phương, doanh nghiệp, người dân tham gia bảo tồn và phát triển dược liệu. Xây dựng và phát triển các vùng trồng dược liệu tập trung theo nguyên tắc, tiêu chuẩn Thực hành tốt trồng trọt và thu hái cây thuốc của Tổ chức Y tế Thế giới (GACP-WHO) đối với các loài dược liệu trong quy hoạch, gắn liền với chính sách hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm để bảo vệ quyền lợi của người trồng dược liệu.
- b) Tập trung rà soát, sửa đổi, bổ sung, ban hành các văn bản quy phạm pháp luật, tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, từng bước hoàn thiện hệ thống văn bản quản lý về dược liệu.
- c) Xây dựng chính sách ưu tiên trong sản xuất, đăng ký, lưu hành sản phẩm đối với dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu đáp ứng với thực tiễn và phù hợp quy định hiện hành, tạo môi trường thuận lợi cho các doanh nghiệp đầu tư sản xuất, kinh doanh, thúc đẩy thị trường tiêu dùng thuốc đông y, thuốc từ dược liệu của Việt Nam. Ưu tiên sử dụng thuốc đông y, thuốc từ dược liệu sản xuất trong nước tại các cơ sở y tế công lập, trong đấu thầu mua thuốc từ nguồn ngân sách nhà nước, nguồn kinh phí bảo hiểm y tế và các chương trình y tế quốc gia.
- d) Xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách khuyến khích các tổ chức khoa học công nghệ, doanh nghiệp, cá nhân đầu tư vào hoạt động nghiên cứu, chuyển giao, tiếp nhận, làm chủ và ứng dụng công nghệ để sản xuất nguyên liệu dược liệu làm thuốc.
đ) Xây dựng cơ chế chính sách khuyến khích cho hoạt động tiếp thị, xúc tiến thương mại và quảng bá thương hiệu các sản phẩm dược liệu của Việt Nam.
- e) Rà soát danh mục các loài cây thuốc, tảo, nấm, sinh vật biển, vi sinh động vật và khoáng vật làm thuốc; ban hành danh mục dược liệu cấm khai thác, hạn chế khai thác vì mục đích thương mại để bảo vệ bền vững nguồn tài nguyên dược liệu trong nước.
- g) Phân công đầu mối quản lý và trách nhiệm cụ thể giữa các Bộ, ngành, địa phương trong lĩnh vực dược liệu.
- Nhóm giải pháp về đầu tư, tài chính
- a) Ưu tiên đầu tư cho công tác nghiên cứu, chọn tạo và sản xuất giống cây thuốc phục vụ công tác nuôi trồng và phát triển dược liệu ở quy mô lớn; đầu tư cho công tác bảo tồn, bảo vệ và tái sinh dược liệu. Đầu tư xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho công tác nghiên cứu tại các vùng trồng dược liệu trọng điểm. Đầu tư kinh phí sự nghiệp khoa học cho các đơn vị nghiên cứu về dược liệu phù hợp.
- b) Đầu tư có trọng điểm xây dựng mới hoặc nâng cấp:
– Tăng cường cơ sở hạ tầng, vật chất kỹ thuật cho các cơ sở nghiên cứu phát triển giống dược liệu, các trường đại học, các trường dạy nghề theo hướng đồng bộ, hiện đại.
– Nâng cấp các cơ sở chiết xuất dược liệu, sản xuất nguyên liệu dược, nghiên cứu sản xuất các dạng bào chế theo công nghệ tiên tiến, hiện đại góp phần tạo nguồn nguyên liệu sản xuất thuốc chữa bệnh thay thế nguyên liệu nhập khẩu.
– Đầu tư xây dựng mới theo hướng đồng bộ, hiện đại một số trung tâm nghiên cứu nguồn gen và giống dược liệu; trung tâm nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới có hàm lượng khoa học cao, tạo ra giá trị gia tăng, tập trung phát triển các sản phẩm quốc gia từ dược liệu; một số cơ sở sản xuất thuốc và các sản phẩm từ dược liệu với công nghệ bào chế hiện đại. Đầu tư xây dựng mới 05 vườn cây thuốc quốc gia phục vụ cho công tác bảo tồn, phát triển nguồn gen và giống dược liệu.
- Nhóm giải pháp về khoa học công nghệ
- a) Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại trong nghiên cứu chọn tạo giống và kỹ thuật trồng cho năng suất, chất lượng cao, trong sơ chế và chiết xuất dược liệu nhằm tạo ra các sản phẩm chất lượng cao, giá thành hạ, có sức cạnh tranh trên thị trường phục vụ nhu cầu trong nước và xuất khẩu. Sử dụng các công nghệ sạch, thân thiện với môi trường và ít gây ô nhiễm.
- b) Nhập nội nguồn gen và giống dược liệu tiên tiến, tiếp thu những thành tựu khoa học công nghệ mới của thế giới để triển khai phát triển dược liệu.
- c) Sưu tầm, nghiên cứu kế thừa các bài thuốc và kinh nghiệm sử dụng cây thuốc của các dân tộc trong cộng đồng.
- d) Ứng dụng kết quả nghiên cứu khoa học, chủ động chuyển giao các công nghệ, tiến bộ kỹ thuật và dây chuyền thiết bị mới, tiên tiến để chiết xuất cao dược liệu đạt tiêu chuẩn, tinh chế các sản phẩm từ dược liệu thành nguyên liệu dùng trong công nghiệp dược và các ngành khác.
đ) Phát triển, nâng cao năng lực nghiên cứu khoa học, công nghệ về bào chế thuốc, công nghệ sinh học để phục vụ sản xuất các thuốc mới. Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý, điều hành từ khâu nuôi trồng, khai thác đến chế biến, sử dụng dược liệu trong sản xuất thuốc, khám chữa bệnh và các ngành khác (sản xuất thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, công nghiệp chiết xuất).
- e) Đầu tư xây dựng hệ thống các Trung tâm nghiên cứu nguồn gen và giống dược liệu để bảo tồn khai thác nguồn gen, phát triển giống, kỹ thuật nuôi trồng.
- Nhóm giải pháp về phát triển và đào tạo nguồn nhân lực
- a) Chú trọng đào tạo nguồn nhân lực phục vụ cho công tác dược liệu, có chính sách thu hút và phát huy nguồn nhân lực có kinh nghiệm, tri thức trong nuôi trồng, khai thác, chế biến và sử dụng dược liệu.
- b) Đào tạo và sử dụng hợp lý nguồn nhân lực dược, thực hiện cử tuyển và đào tạo theo địa chỉ để khắc phục sự mất cân đối nguồn nhân lực dược giữa các vùng, chú ý bảo đảm đủ nhân lực cho các vùng dược liệu tập trung, các dự án phát triển dược liệu. Tăng cường đào tạo phát triển nguồn nhân lực phục vụ công tác điều tra, nghiên cứu và quản lý tài nguyên.
- c) Đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức và năng lực của cộng đồng về bảo tồn, khai thác, sử dụng bền vững nguồn tài nguyên và bảo vệ môi trường.
- Nhóm giải pháp về hợp tác quốc tế
- a) Tăng cường hợp tác quốc tế để đẩy mạnh công tác bảo tồn, khai thác, sử dụng bền vững nguồn tài nguyên dược liệu và bảo tồn đa dạng sinh học. Hợp tác nghiên cứu khoa học, chia sẻ kinh nghiệm, thu hút đầu tư phát triển khoa học công nghệ trong lĩnh vực dược liệu; nghiên cứu ứng dụng và tiếp nhận chuyển giao các công nghệ tiên tiến, phù hợp với điều kiện Việt Nam, thân thiện môi trường để tạo đột phá trong phát triển dược liệu và tạo ra các sản phẩm có giá trị điều trị cao, có lợi thế cạnh tranh trên thị trường.
- b) Hợp tác đào tạo nhân lực tại các nước có thế mạnh trong công tác nuôi trồng, chế biến, tạo nguồn gen, giống dược liệu nhằm tiếp thu và ứng dụng các tiến bộ khoa học trên thế giới.
- c) Mở rộng liên doanh, liên kết với các tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia đầu tư phát triển dược liệu, các sản phẩm từ dược liệu.
**LỘ TRÌNH THỰC HIỆN**
- Giai đoạn từ nay đến 2015:
– Xây dựng và hoàn thiện các thể chế quản lý nhà nước về dược liệu. Chú trọng xây dựng và ban hành các cơ chế chính sách tạo điều kiện thuận lợi để phát triển các vùng dược liệu trọng điểm.
– Triển khai các chương trình, dự án ưu đãi đầu tư.
- Giai đoạn từ 2015 – 2020:
– Tiếp tục bổ sung, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật về quản lý nhà nước.
– Tiến hành điều tra, xây dựng cơ sở dữ liệu về tiềm năng, hiện trạng các loài nấm, tảo, động vật, sinh vật biển, vi sinh và khoáng vật làm thuốc.
– Xây dựng và phát triển các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu đủ mạnh để đáp ứng nhu cầu trong nước và xuất khẩu.
- Giai đoạn từ 2020 – 2030:
– Bổ sung quy hoạch các nguồn nấm, tảo, động vật, sinh vật biển, vi sinh vật và khoáng vật làm thuốc để khai thác và phát triển bền vững.
– Tiếp tục phát triển tiềm lực, lợi thế dược liệu Việt Nam để phục vụ công tác chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân và phát triển kinh tế xã hội.
**CÁC DỰ ÁN ƯU ĐÃI ĐẦU TƯ ĐỂ PHÁT TRIỂN DƯỢC LIỆU**
Ưu tiên triển khai thực hiện các dự án ưu đãi đầu tư trong Quy hoạch phát triển dược liệu đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 (Phụ lục III).
**Điều 2. Tổ chức thực hiện**
- Bộ Y tế
- a) Chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các Bộ, ngành và địa phương xây dựng quy hoạch, kế hoạch chi tiết triển khai thực hiện các nội dung của Đề án có hiệu quả, đúng tiến độ.
- b) Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành nghiên cứu, xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền các cơ chế, chính sách nhằm xã hội hóa công tác phát triển dược liệu.
- c) Triển khai các biện pháp bảo tồn nguồn gen dược liệu; có giải pháp khai thác hợp lý và sử dụng bền vững nguồn tài nguyên dược liệu; xây dựng hệ thống các đơn vị làm công tác nghiên cứu, phát triển dược liệu; củng cố và tăng cường năng lực cho công nghiệp dược, quan tâm phát triển các sản phẩm từ dược liệu; mở rộng và củng cố hệ thống lưu thông, cung ứng dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu để đáp ứng yêu cầu công tác chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
- d) Chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu xây dựng Chương trình khoa học công nghệ trọng điểm nghiên cứu phát triển dược liệu.
đ) Đề xuất Thủ tướng Chính phủ thành lập Ban chỉ đạo triển khai thực hiện Quy hoạch phát triển dược liệu toàn quốc nhằm tăng cường khả năng phối hợp liên ngành để thực hiện quy hoạch hiệu quả.
- e) Tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và định kỳ hàng năm tổng hợp báo cáo Thủ tướng kết quả thực hiện quy hoạch này.
- Bộ Kế hoạch và Đầu tư
- a) Chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Y tế căn cứ khả năng cân đối nguồn vốn ngân sách nhà nước để xem xét, bố trí vốn đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước, huy động nguồn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) và các nguồn vốn hợp pháp khác để thực hiện quy hoạch.
- b) Rà soát, sửa đổi, bổ sung hệ thống văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực đầu tư, ưu đãi đầu tư tạo môi trường thuận lợi phát triển dược liệu.
- Bộ Tài chính
- a) Chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Y tế căn cứ khả năng cân đối nguồn vốn ngân sách nhà nước để xem xét, bố trí kinh phí thường xuyên để thực hiện quy hoạch theo phân cấp của Luật ngân sách nhà nước.
- b) Chỉ đạo Tổng cục Hải quan tăng cường quản lý và giám sát chặt chẽ việc xuất, nhập khẩu dược liệu và phối hợp với các lực lượng Bộ đội Biên phòng, Quản lý thị trường ngăn chặn nạn buôn bán dược liệu trái phép.
- Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
- a) Chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế triển khai thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ trong chọn, tạo giống, nuôi trồng và thu hái dược liệu.
- b) Nghiên cứu và phổ biến các kỹ thuật trồng trọt, chăm sóc, phòng chống bệnh hại trên cây thuốc.
- Bộ Công Thương
- a) Chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế quản lý việc buôn bán, xuất, nhập khẩu dược liệu dùng sản xuất thực phẩm, thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, công nghiệp hóa dược, tinh dầu, chất thơm.
- b) Phối hợp với Bộ Y tế trong điều tra, khảo sát nguồn dược liệu phục vụ sản xuất hóa dược; lồng ghép các chương trình để nghiên cứu và phát triển dược liệu.
- Bộ Khoa học và Công nghệ
- a) Ưu tiên triển khai các nhiệm vụ khoa học và công nghệ phục vụ phát triển dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu.
- b) Tăng cường đầu tư phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ cho các tổ chức khoa học và công nghệ nhằm phát triển dược liệu. Tạo điều kiện thuận lợi để triển khai các nội dung về sở hữu trí tuệ, đăng ký sáng chế liên quan đến nguồn gen, bảo hộ tri thức truyền thống, tiêu chuẩn chất lượng liên quan đến dược liệu và các sản phẩm từ dược liệu.
- c) Phối hợp với Bộ Y tế xây dựng và triển khai có hiệu quả Chương trình khoa học công nghệ trọng điểm nghiên cứu phát triển dược liệu để thúc đẩy phát triển dược liệu.
- Bộ Tài nguyên và Môi trường
Chủ trì, phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các địa phương rà soát quy hoạch sử dụng đất và giao, cho thuê đất tạo thuận lợi để thực hiện các mục tiêu, nhiệm vụ của quy hoạch và phù hợp với quy định hiện hành.
Chủ trì, phối hợp với các Bộ, ngành có liên quan tham mưu cho Chính phủ ban hành các quy định về quản lý tiếp cận nguồn gen và chia sẻ công bằng, hợp lý lợi ích phát sinh từ việc sử dụng nguồn gen dược liệu;
- Bộ Giáo dục và Đào tạo
Chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội xây dựng chương trình đào tạo và mở mã ngành đào tạo phù hợp để đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực phục vụ phát triển dược liệu.
- Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương
- a) Chỉ đạo quán triệt, triển khai thực hiện có hiệu quả những nội dung, nhiệm vụ của quy hoạch trên địa bàn quản lý.
- b) Căn cứ khả năng cân đối nguồn vốn ngân sách địa phương để bố trí kinh phí thực hiện quy hoạch theo phân cấp của Luật ngân sách nhà nước; có cơ chế, chính sách đầu tư, thu hút nguồn lực cho lĩnh vực phát triển dược liệu, đặc biệt chú trọng đến các vùng dược liệu trọng điểm.
- c) Căn cứ vào đặc điểm, tình hình của địa phương xây dựng kế hoạch để triển khai kịp thời các đề án, dự án trong quy hoạch; bố trí quỹ đất phù hợp để nuôi trồng, phát triển các loại dược liệu thế mạnh của địa phương.
- d) Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức và vận động người dân bảo vệ nguồn tài nguyên cây dược liệu. Hướng dẫn thu hái dược liệu hợp lý đi đôi với tái sinh phát triển trồng mới cây dược liệu và phổ biến kinh nghiệm sử dụng dược liệu làm thuốc phục vụ chăm sóc và bảo vệ sức khỏe người dân.
đ) Tạo điều kiện thuận lợi để các cấp Hội Đông y, Hội Dược liệu các địa phương hoạt động và phát triển, góp phần tích cực vào sự nghiệp chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân.
- e) Triển khai thực hiện các chương trình, dự án ưu đãi đầu tư.
- g) Tổ chức chỉ đạo, kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch này tại địa bàn thuộc phạm vi quản lý; định kỳ hàng năm gửi báo cáo về Bộ Y tế để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ kết quả thực hiện Quy hoạch này.
**Điều 3.** Quyết định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. **Điều 4.** Các Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này./.
|
|– Ban Bí thư Trung ương Đảng; Nơi nhận:
– Thủ tướng, các Phó Thủ tướng Chính phủ;
– Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc CP;
– HĐND, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc TW;
– Văn phòng Trung ương và các Ban của Đảng;
– Văn phòng Tổng Bí thư;
– Văn phòng Chủ tịch nước;
– Hội đồng Dân tộc và các Ủy ban của Quốc hội;
– Văn phòng Quốc hội;
– Cơ quan Trung ương của các đoàn thể;
– Viện Dược liệu, Bộ Y tế;
– VPCP: BTCN, các PCN, Trợ lý TTCP, TGĐ Cổng TTĐT, các Vụ: KTTH, KTN, V.HI, Công báo;
– Lưu: Văn thư, KGVX (3b).
|
|Nguyễn Thiện Nhân KT. THỦ TƯỚNG
PHÓ THỦ TƯỚNG
**PHỤ LỤC I**
DANH MỤC CÁC LOÀI DƯỢC LIỆU CÓ TIỀM NĂNG KHAI THÁC TRONG TỰ NHIÊN
*(Ban hành kèm theo Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 30 tháng 10 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ)*
|
|TT |
|Tên Việt Nam |
|Tên khoa học
|1||Bách bộ||
|Stemona tuberosa Lour.
|2||Bồ bồ||
|Adenosma indianum (Lour.) Merr.
|3||Câu đằng||
|Uncaria spp.(U. Tonkinensis Havil.; U. sinensis (Oliv.) Havil.; U. cordata (Lour.) Merr.)
|4||Cẩu tích||
|Cibotium barometz (L.) J. Sm
|5||Chân chim||
|Schefflera heptaphylla (L.) Frodin
|6||Chè dây||
|Ampelopsis cantoniensis (Hook. & Arn.) Planch.
|7||Chè vằng||
|Jasminum ssp.
(
|8||Cốt toái bổ||
|Drynaria spp.
(
|9||Củ chóc||
|Typhonium trilobatum (L.) Schott
|10||Dành dành||
|Gardenia augusta (L.) Merr.
|11||Dây đau xương||
|Tinospora sinensis (Lour.) Merr.
|12||Hạ khô thảo||
|Prunella vulgaris L.
|13||Hà thủ ô trắng||
|Streptocaulon juventas (Lour.) Merr.
|14||Hương phụ||
|Cyperus spp.
(
C.
|15||Huyết giác||
|Dracaena cambodiana Pierre ex Gagnep.
|16||Hy thiêm||
|Siegesbeckia orientalis L.
|17||Mã tiền||
|Strychnos ssp.
|18||Mạn kinh||
|Vitex ssp. (Vitex rotundifolia L. f.; V. trifolia L.)
|19||Ngải cứu dại||
|Artemisia indica Willd.
|20||Nhân trần||
|Adenosma spp. (Adenosma caeruleum R. Br.; Adenosma bracteosum Bonati)
|21||Sa nhân||
|Amomum spp.
|22||Thiên niên kiện||
|Homalomena spp. ( H. occulta (Lour.) Schott; H. tonkinensisEngl.)
|23||Tràm||
|Melaleuca leucadendra L.
|24||Thổ phục linh||
|Smilax glabra Wall. et Roxb. **PHỤ LỤC II**
DANH MỤC CÁC LOÀI DƯỢC LIỆU TẬP TRUNG PHÁT TRIỂN Ở QUY MÔ LỚN
*(Ban hành kèm theo Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 30 tháng 10 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ)*
|
|TT |
|Tên Việt Nam |
|Tên khoa học |
|Diện tích trồng (ha) |
|Ước năng suất (tấn/ha) |
|Ước sản lượng (tấn)
|
|I |
|Nhóm loài dược liệu bản địa |
|21.700 |
|82.280
|1||Bình vôi||Stephania glabra (Roxb.) Miers||200||1||200|
|2||Ba kích||Morinda officinalis How||400||2||800|
|3||Bụp giấm||Hibiscus sabdariffa L.||200||1||200|
|4||Củ mài||Dioscorea persimilis Prain et Burkill||300||3||900|
|5||Cúc hoa||Chrysanthemum indicum L.||300||2||600|
|6||Đảng sâm||Codonopsis javanica (Blume) Hook. f. & Thoms.||300||1||300|
|7||Đậu ván trắng||Lablab purpureus (L.) Sweet||300||2||600|
|8||Địa liền||Kaempferia galanga L.||600||2||1.200|
|9||Diệp hạ châu đắng||Phyllanthus amarus Schum. et Thonn.||800||5||4.000|
|10||Đinh lăng||Polyscias fruticosa (L.) Harms.||600||1||600|
|11||Dừa cạn||Catharanthus roseus (L.) G. Don||100||2||200|
|12||Gấc||Momordica cochinchinensis (Lour.) Spreng.||400||27||10.800|
|13||Giảo cổ lam||Gynostemma pentaphyllum (Thunb.) Makino||200||2||400|
|14||Gừng||Zingiber officinale Rosc.||500||15||7.500|
|15||Hà thủ ô đỏ||Fallopia multiflora (Thunb.) Haraldson||300||2||600|
|16||Hoàn ngọc||Pseuderanthemum palatiferum (Nees) Radlk.||200||1,5||300|
|17||Hòe||Styphnolobium japonicum (L.) Schott||1.500||1||1.500|
|18||Hồi||Illicium verum Hook. F.||500||0,8||400|
|19||Hương nhu trắng||Ocimum gratissimum L.||700||1,5||1.050|
|20||Ích mẫu||Leonurus japonicus Houtt.||900||3||2.700|
|21||Kim tiền thảo||Desmodium styracifolium (Osb.) Merr.||300||3||900|
|22||Mã đề||Plantago major L.||500||3||1.500|
|23||Nghệ vàng||Curcuma longa L.||1200||20||24.000|
|24||Nhàu||Morinda citrifolia L.||300||1||300|
|25||Quế||Cinnamomum cassia Presl||2.000||1||2.000|
|26||Rau đắng biển||Bacopa monnieri (L.) Wettst.||100||1,5||150|
|27||Râu Mèo||Orthosiphon spiralis (Lour.) Merr.||600||2||1.200|
|28||Sả||Cymbopogon spp.
|
(C. citrates (DC. Ex Ness) Stapf); C. nardus (L.) Rendle; C. martinii (Roxb) Wats)
|1000||4||4.000|
|29||Sa nhân tím||Amomum longiligulare T. L.Wu||1600||0,3||480|
|30||Sâm Ngọc linh||Panax vietnamensis Ha et Grushv.||600||1||600|
|31||Thanh hao hoa vàng||Artemisia annua L.||1200||3||3.600|
|32||Tràm||Melaleuca leucadendra L.||1000||6||6.000|
|33||Trinh nữ hoàng cung||Crinum latifolium L.||300||1||300|
|34||Tục đoạn||Dipsacus japonicus Miq.||500||2||1.000|
|35||Xuyên tâm liên||Andrographis paniculata (Burm. f.) Wall. ex Nees.||200||2||400|
|36||Ý dĩ||Coix lacryma – jobi L.||1000||1||1.000|
|
|II |
|Nhóm loài dược liệu nhập nội |
|6.600 |
|30.950
|1||Actisô||Cynara scolymns L.||1000||20||20.000|
|2||Bạc hà||Mentha arvensis L.||500||2||1.000|
|3||Bạch chỉ||Angelica dahurica (Fisch. ex Hoffm.) Maxim.||700||2||1.400|
|4||Bạch truật||Atractylodes macrocephala Koidz.||700||2||1.400|
|5||Cát cánh||Platycodon grandiflorum (Jacq.) A. DC.||100||2||200|
|6||Địa hoàng||Rehmanmia glutinosa (Gaertn.) Libosch. ex Steud||200||2||400|
|7||Đỗ trọng||Eucommia ulmoides Oliv.||700||1||700|
|8||Độc hoạt||Angelica pubescens Maxim.||300||1,5||450|
|9||Dương cam cúc||Matricaria chamomilla L.||200||1||200|
|10||Đương quy||Angelica acutiloba (Sieb. et Zucc) Kitagawa Angelica sinensis (Oliv.) Diels.||900||2||1.800|
|11||Hoàng bá||Phellodendron spp. (Phellodendron amurense Rupr.; P. chinensis Schneid.)||150||5||750|
|12||Huyền sâm||Scrophularia spp. (Scrophularia ningpoensis Hemsl.; C. buergeriana Miq.)||50||2||100|
|13||Mộc hương||Aucklandia lappa DC.||300||2||600|
|14||Ngưu tất||Achyranthes bidentata Blume||400||3||1.200|
|15||Ô đầu||Aconitum spp.
|
(Aconitum fortunei Hemsl.; A. carmichaeli Debx.)
|100||1,5||150|
|16||Tam thất||Panax notoginseng (Burkill) F. H Chen||50||2||100|
|17||Trạch tả||Alisma plantago – aquatica L.||200||2||400|
|18||Xuyên khung||Ligusticum wallichii Franch.||50||2||100|
|
|Tổng |
|28.300 |
|113.230 **PHỤ LỤC III**
DANH MỤC CÁC DỰ ÁN ƯU ĐÃI ĐẦU TƯ
*(Ban hành kèm theo Quyết định số 1976/QĐ-TTg ngày 30 tháng 10 năm 2013 của Thủ tướng Chính phủ)*
|
|TT |
|Tên dự án |
|Nội dung, Chỉ tiêu |
|Địa điểm |
|Thời gian
|1||Điều tra tổng thể nguồn tài nguyên dược liệu Việt Nam||+ Giai đoạn 1: Điều tra nguồn tài nguyên cây thuốc
|
+ Giai đoạn 2: Điều tra nguồn tài nguyên động vật, vi sinh vật, sinh vật biển và khoáng vật
|Toàn quốc||2014-2017
|
2020-2030
|2||Bảo tồn, phát triển dược liệu, sản phẩm từ dược liệu và sản phẩm quốc gia||– Triển khai dự án bảo tồn, phát triển dược liệu Việt Nam
|
– Phát triển 03 sản phẩm Quốc gia từ dược liệu
|Tại các vùng||2013-2018|
|3||Xây dựng 02 phòng thí nghiệm nghiên cứu phát triển dược liệu trọng điểm||Đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất và trang thiết bị theo hướng đồng bộ, hiện đại||Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh||2014-2018|
|4||Nghiên cứu phát triển nguồn lực cho ngành dược liệu Việt Nam.||Triển khai đề án đào tạo và thu hút nhân lực để phát triển dược liệu.||Toàn quốc||2013-2015|
|5||Xây dựng và tăng cường năng lực nghiên cứu khoa học phục vụ phát triển dược liệu.||Đầu tư, tăng cường năng lực cho một số lĩnh vực: Đánh giá tài nguyên, nghiên cứu hóa học, kiểm tra chất lượng, đánh giá tác dụng sinh học… phục vụ công tác phát triển dược liệu||Toàn quốc||2014-2019|
|6||Nhập nội 50 giống cây dược liệu có chất lượng cao||Nhập nội và tiến hành nghiên cứu thích nghi các giống các cây dược liệu tiến bộ của các nước phục vụ phát triển dược liệu của Việt Nam.||Phát triển và trồng cây dược liệu phù hợp||2013-2015|
|7||Xây dựng Trung tâm thông tin và thư viện điện tử về dược liệu||Xây dựng, trang bị đồng bộ cho Trung tâm để thu thập, cung cấp thông tin về khoa học và thị trường. Thiết lập cơ chế chia sẻ thông tin quốc gia giữa các nước trong khu vực và quốc tế.||Viện Dược liệu||2015-2020|
|8||Xây dựng Trung tâm kinh doanh dược liệu||03 Trung tâm với diện tích sử dụng khoảng 10.000 m
|2/01 Trung tâm |Tại Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng||2013-2016|
|9||Nâng cấp hoặc đầu tư xây mới nhà máy sơ chế và chế biến dược liệu.||150 – 200 tấn dược liệu khô/tháng||Tại các vùng phát triển dược liệu trọng điểm (dự kiến khoảng 02 nhà máy/vùng)||2014-2018|
|10||Xây dựng nhà máy chiết xuất dược liệu qui mô công nghiệp||900 tấn cao khô/năm||Tại các vùng gần Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh và đồng bằng sông Cửu Long||2015-2020|
|11||Xây dựng Vườn bảo tồn và phát triển cây thuốc Quốc gia||05 Vườn||Tại 05 vùng: Tây Bắc, Tây Nguyên, Đông Nam Bộ, Đông Bắc, đồng bằng Bắc Bộ||2013-2030|
|12||Xây dựng Trung tâm nghiên cứu nguồn gen và giống dược liệu Quốc gia đặt tại Viện Dược liệu, Bộ Y tế.|

Link: <http://solavina.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://solavina.vn/?p=3674>; rel=shortlink


markdown:
Sơn nhà tốt là website hàng đầu trong ngành sơn tại Việt Nam. Tất cả mang tính chất chia sẻ, học hỏi kinh nghiệm sơn. Chúc bạn thành công.
Lượt xem : 59
Sơn nhà tốt sẽ xắp xếp vị trí xếp hạng
[danh sách công ty sơn](/cong-ty-son) được ưa chuộng, quan tâm nhất. Dựa vào đánh giá tự động khách quan, xắp xếp vị trí theo lượt quan tâm của mọi người đến công ty sơn đó. Lượt quan tâm sẽ tăng sau 1 phút cho một người vào xem [công ty sơn](/cong-ty-son) đó. Nghĩa là một người dù xem bao nhiêu lần trong 1 phút thì lượt xem chỉ tăng lên 1 lần. Hãy vào trang [công ty sơn](/cong-ty-son) mà bạn yêu thích và tin dùng để chia sẻ lên facebook, google plus để có nhiều người quan tâm đến [công ty sơn](/cong-ty-son) bạn yêu thích hơn. Từ đó tăng vị trí trong bảng xếp hạng các công ty sơn có mặt tại việt nam được nhiều người quan tâm nhất.
Sơn Jenkatex là công ty sơn, thương hiệu sơn nổi tiếng và được người tiêu dùng tin tưởng, yêu thích. Sơn Jenkatex hiện nằm trong danh sách 500 công ty sơn hàng đầu có mặt tại Việt Nam hiện nay.
Sơn Jenkatex đang được xếp hạng tại vị trí 122 các công ty sơn được mọi người yêu thích và được mọi người quan tâm nhiều nhất hiện nay tại sơn nhà tốt. Xem chi tiết
[danh sách các công ty sơn](/cong-ty-son)
Sơn Jenkatex được thành lập vào 13/05/2015. Sau thời gian đưa sản phẩm sơn Jenkatex vào thị trường. Sơn Jenkatex đã trở thành nhà sản xuất sơn, công ty sơn nổi tiếng tại thị trường sơn Việt Nam.
Đây là phần bài viết của công ty sơn Jenkatex trực tiếp gửi tới
[sơn nhà tốt](/). [Sơn nhà tốt](/) không chịu trách nhiệm về nội dung.
Hiện nay, chưa có bài viết từ trực tiếp công ty sơn Jenkatex. Nếu quý khách nào có thông tin, hoặc bài giới thiệu của công ty sơn Jenkatex thì gửi giúp về địa chỉ email: sonnhatotcom@gmail.com

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache/2.4.6 (CentOS) PHP/7.0.24

Cache-Control: private, must-revalidate

pragma: no-cache

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Trang chủ > Đồ ăn Tây
Chia sẻ các công thức nấu đồ ăn tây, các món ăn tây giúp công việc nội trợ của bạn dễ dàng hơn bao giờ hết

Server: nginx

X-Content-Type-Options: nosniff

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding

X-XSS-Protection: 1; mode=block


markdown:
Tổng Biên tập: HỒ ĐĂNG THANH NGỌC
Giấy phép số 62/GP-TTÐT do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 01/4/2011
Tòa soạn: 09 Phạm Hồng Thái, thành phố Huế
Điện thoại: 0234. 3822338 - 3846066
Email: songhuongtapchi@gmail.com
© Bản quyền thuộc về Tạp chí Sông Hương
® Ghi rõ nguồn "Tạp chí Sông Hương Online" khi phát hành lại thông tin từ website này.

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html


markdown:
[6 tuyệt chiêu thiết kế hình ảnh quảng cáo trên taxi hiệu quả](http://taximedia.com.vn/6-tuyet-chieu-thiet-ke-hinh-anh-quang-cao-tren-taxi-hieu-qua/) [Nguyen Thu Nguyet](http://taximedia.com.vn/author/thunguyet/)
Quảng cáo trên taxi chính là tiếp thị hình ảnh của doanh nghiệp đến trực tiếp với khách hàng, sử dụng thị giác làm kênh tiếp xúc chính nên việc thiết kế hình ảnh quảng cáo như thế nào vô cùng quan trọng. Một mẫu quảng cáo mờ nhạt, không có điểm nhấn hay màu […]


markdown:
*Trước khi triển khai chiến dịch, ắt hẳn mỗi doanh nghiệp đều đã tìm hiểu về * **quảng cáo ngoài trời là gì**để lựa chọn hình thức thích hợp với sản phẩm của công ty. Thế nhưng bạn có biết rằng việc **thi công biển quảng cáo ngoài trời**khá là phức tạp với nhiều công đoạn, mà đôi khi nắm rõ cũng không thể tự thực hiện được.
Hãy cùng Unique tìm hiểu về những công đoạn trong quy trình
**thi công biển quảng cáo ngoài trời**, và quyết định xem liệu doanh nghiệp tự tay thực hiện hay thuê một bên Agency thực hiện nhé.
**1. Tất tần tật những công đoạn của thi công biển quảng cáo ngoài trời**
Biển quảng cáo tấm lớn ngoài trời do có kích thước lớn nên ảnh hưởng nhiều đến mỹ quan đô thị và an toàn giao thông, chính vì điều này mà các cơ quan chức năng đang siết chặt việc cấp phép
**thi công biển quảng cáo ngoài trời**. Nên sẽ có phần khó khăn khi xin giấy phép từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch.
Việc thi công biển quảng cáo không những phải đạt yếu tố thẩm mỹ, mà quan trọng hơn là phải đảm bảo được mỹ quan đô thị, và an toàn kỹ thuật với người đi đường nếu như bạn có nhu cầu lắp đặt trong nội thành tại những khu vực đông đúc như ngã tư, chân cầu vượt.
Thông thường việc
**thi công biển quảng cáo ngoài trời** sẽ có những công việc:
– Đầu tiên, cần lên kế hoạch tổng thể cho chiến dịch, như: lựa chọn hình thức quảng cáo, vị trí đặt biển, số lượng, thời gian triển khai.
– Xin giấy phép từ Sở để đảm bảo việc
**thi công biển quảng cáo ngoài trời** đúng quy định pháp luật, không bị phạt vì thực hiện “chui”.
– Đội thi công sẽ phải đi khảo sát thực địa, nghiên cứu địa điểm thi công để đưa ra đề xuất kết cấu, nền móng, dự kiến thời gian và giá cả.
– Đội thiết kế sẽ thiết kế nền móng và thiết kế sáng tạo. Cần lên ý tưởng quảng cáo, bố cục, màu sắc, hình khối, slogan làm sao để truyền tải thương hiệu một cách tốt nhất.
– In bản maquette để test thử màu sắc thật.
– Tiến hành
**thi công biển quảng cáo ngoài trời**. Nếu có chân cột với khung sẵn thì chỉ cần làm biển và lắp vào khung. Còn nếu không, sẽ phải tiến hành thực hiện mọi công đoạn từ đặt nền móng, dựng cột, hàn khung sắt rồi lắp biển… sẽ tốn khá nhiều thời gian, chi phí, nhân lực
**2. Tự thân vận động hay thuê đơn vị thi công biển quảng cáo ngoài trời?**
Quy trình
**thi công biển quảng cáo ngoài trời** mình kể trên, đọc sẽ thấy đơn giản nhưng khi tiến hành thi công sẽ vô cùng phức tạp, mất nhiều thời gian, chi phí tốn kém.
Như bài viết
**“ Tại sao phải đi tìm một agency chuyên quảng cáo ngoài trời?”** mình đã từng chia sẻ thì việc một doanh nghiệp có thể tự thực hiện thi công quảng cáo ngoài trời được chứ hoàn toàn là không thể. Nhưng bởi vì đặc thù của Biển quảng cáo tấm lớn là do được đặt ở những địa điểm công cộng, nhiều người qua lại, nơi ngã tư đường phố, nên nó đòi hỏi việc thi công phải diễn ra hết sức cẩn thẩn và có nhiều vấn đề đôi khi doanh nghiệp khó mà kiểm soát được, có thể do không đủ nhân lực, thời gian, trong khi doanh nghiệp còn nhiều chiến dịch marketing khác.
Chính vì thế để tiết kiệm thời gian, công sức, nhân lực cho công ty, bạn có thể hợp tác với một đơn vị
**thi công biển quảng cáo ngoài trời** để họ thực hiện từ A-Z các công đoạn của chiến dịch.
**3. Unique Outdoor Agency nhận thi công biển quảng cáo ngoài trời tại 63 tỉnh thành**
Với nhiều năm kinh nghiệm thi công nhiều chiến dịch quảng cáo ngoài trời lớn nhỏ, Unique Outdoor Agency cung cấp giải pháp quảng cáo hiệu quả, giúp doanh nghiệp có thể tiết kiệm thời gian và nhân lực.
- Lên kế hoạch tổng thể cho chiến dịch
- Lựa chọn vị trí quảng cáo hiệu quả với yêu cầu của doanh nghiệp
- Giải quyết các vấn đề pháp lý đúng quy luật pháp luật
- Thi công biển nhanh chóng, đúng thời hạn.
- Hỗ trợ việc thiết kế để biển quảng cáo thu hút sự chú ý của người đi đường
- Có trách nhiệm bảo hành, sửa chữa hỏng hóc, và có biên bản nghiệm thu khi kết thúc chiến dịch
[, với rất nhiều vị trí đắc địa, lượt tiếp cận lớn trên các tuyến đường quan trọng, trung tâm, sân bay… trên khắp 63 tỉnh thành Unique cung cấp dịch vụ quảng cáo ngoài trời từ a-z](http://quangcaongoaitroi.com/cho-thue-vi-tri-dat-bien-quang-cao-ngoai-troi-tai-63-tinh-thanh/)
Với mỗi dự án quảng cáo ngoài trời, Unique luôn tư vấn cho khách hàng những lựa chọn phù hợp và hiệu quả nhất. Và luôn đặt chất lượng công trình biển quảng cáo lên hàng đầu, đây là mục tiêu quan trọng nhất mà chúng tôi luôn hướng đến.
Liên hệ với Unique Outdoor Agency để nhận được tư vấn tổng thể về chiến dịch, những vị trí hiệu quả và báo giá mới nhất một cách nhanh chóng.
Chỉ cần bạn gọi, chúng tôi sẵn sàng tư vấn!
**Add:** Phòng C6, tầng 5, khách sạn Pullman, số 40 Cát Linh, Đống Đa, Hà Nội. **Tel:** (024) 2323 8888 | 6686 3579 | 6687 2345 | 2264 7999 | 2264 1999 **Email:** [info@quangcaongoaitroi.com](mailto:info@quangcaongoaitroi.com) **Website:** [quangcaongoaitroi.com](http://quangcaongoaitroi.com/) **Nguồn:** [Pano.vn](http://pano.vn/http://quangcaongoaitroi.com/don-vi-thi-cong-bien-quang-cao-ngoai-troi-unique-outdoor-agency)
## Leave A Comment Cancel reply

Link: <http://taximedia.com.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://taximedia.com.vn/?p=3410>; rel=shortlink


markdown:
Có thể nói đây là một trang sử bi thảm nhất của người dân Miền Nam Việt Nam nói riêng và dân tộc Việt Nam nói chung. Những đồng bào nào được may mắn rời khỏi Việt Nam trước ngày 30 tháng 4/1975, và những em cháu thuộc những gia đình nầy (tính đến nay cũng từ 21 tuổi trở lên, kể cả những con em của tất cả người Việt Nam được chào đời trên các nước phương Tây tự do) không bao giờ hình dung được cái ngày lịch sử đen tối nầy, vì cộng sản Việt Nam đã cố tình sửa lịch sử ngay từ đầu chiến dịch tiến chiếm Miền Nam để giành lấy cho đảng cái chánh nghĩa "giải phóng dân tộc".
Cho đến giờ nầy dù chúng tôi có nói lên những sự việc thật sự đã xảy ra từ trước và sau ngày 30/4/75, thì bà con nào đã rời khỏi đất nước trước ngày lịch sử đó (nhất là thế hệ sau 75) cũng không ai muốn tin và chịu tin đó là sự thật. Một phần vì có người còn cho chúng tôi thuộc thành phần chống cộng, thù ghét cộng sản nên chỉ nhằm tuyên truyền chống cộng; một phần vì bà con không ai ngờ là" cùng là người Việt Nam với nhau ai lại có tâm địa vô nhân đạo, phi đạo đức và phi dân tộc đến như thế được. "
Do đó những gì chúng tôi kể lại đây không hẳn là những trang "hồi ký" của riêng cá nhân mình mà thật sự là những gì đã xảy ra tại Saigon và những vùng phụ cận trong những ngày trước và sau 30/4/1975, kể lại trung thực những sự việc mà chính bản thân chúng tôi vừa là một nạn nhân, vừa là nhân chứng, những sự việc mà chính mắt chúng tôi đã thấy, chính tai chúng tôi đã nghe..., để tạm gọi là "luận cổ" (nói về chuyện xưa), để những anh em bạn già sống tha phương cầu thực chúng ta có đầy đủ yếu tố mà trao đổi nhận định, và để các thế hệ con cháu chúng mình có thêm sự hiểu biết chính xác hơn về bản chất, về con người, về đường lối chủ trương và chánh sách của người cộng sản Việt Nam,mà "suy kim" (suy biết được cái hiện tại). tức là để thấy được việc làm của người cộng sản trong hiện tại và trong tương lai.
Người dân Miền Nam chúng ta gọi ngày 30/4 là "ngày quốc hận" vì Nước Việt Nam Cộng Hòa của chúng ta bị xóa tên khỏi bản đồ của Thế Giới nói chung, và củaThế Giới Tự Do nói riêng, từ ngày 30/4/1975. Bởi vì cộng sản Bắc Việt đã xé bỏ Hiệp Định Ba Lê 1973 mà chúng đã vừa long trọng ký kết, vừa xua quân công khai tiến chiếm Miền Nam Việt Nam. Có rất nhiều nguyên nhân dẫn đến ngày mất nước, khách quan có, chủ quan có, xa, gần đều có. Chúng tôi không muốn bàn thêm ở đây, vì trong gần 30 năm qua đã có rất nhiều sách báo, hồi ký, Việt có, Mỹ có, Pháp có, tất cả đều có phân tách rất rõ ràng rồi. Chúng tôi chỉ muốn ghi lại một vài mẩu chuyện thật, vui buồn lẫn lộn của bản thân, có liên quan đến ngày quốc hận nầy, để gọi là đóng góp thêm một ít tài liệu vào trang lịch sử đau thương của Đất Nước.
.....................
Ngày 1 tháng 2 năm 1973
Tôi và một nhóm anh em sĩ quan cấp tướng tá thuộc Khóa 5 Cao Đẳng Quốc Phòng được thuyên chuyển về Ban Liên Hợp Quân Sự Trung Ương vừa được thành lập theo điều khoản của Hiệp Định Ngừng Bắn Ba Lê, được ký kết giữa 4 Bên ngày 27 tháng giêng 1973 tại Ba Lê.
Từ hơn một tháng qua, anh em học viên Cao Đẳng Quốc Phòng chúng tôi được lệnh chia nhau từng toán, sửa lại từng điều khoản một, trong bản thảo của cái gọi là Hiệp Định Ngừng Bắn sắp được 4 Bên ký kết ở Ba Lê (Pháp). Vì qua nghiên cứu, Chánh Phủ không thấy có một câu nào, một đoạn văn nào trong bất cứ điều khoản nào mà không có lợi hoàn toàn cho phía Bắc Việt, ngược lại chỉ có hại hoàn toàn cho Miền Nam Việt Nam mà thôi. Cũng qua nghiên cứu anh em học viên chúng tôi đều thấy là: toàn bộ bản văn tiếng Việt của Hiệp Định nầy rõ ràng là tác phẩm của cộng sản Bắc Việt được Lê đức Thọ trao cho Kissinger dịch ra tiếng Anh, một bản dịch "thật sát nghĩa" từ ý lẫn lời văn của tác giả Miền Bắc!
Đúng vào ngày 27 tháng giêng /1973 sau khi ký kết Hiệp Định cả Chánh Phủ và chúng tôi đều hết sức thất vọng vì không thấy được một dấu vết sửa chữa nhỏ nào cuối cùng được thực hiện trước khi các Bên ký kết.
Tôi muốn ghi lại chi tiết nầy để chúng ta cùng thấy được là nước VNCH của chúng ta đã bị Đồng Minh của mình phản bội, bán đứng cho cộng sản Bắc Việt ngay từ khi họ dàn xếp được Hội Nghị Paris (có cả MTGPMN là một trong 4 Bên ở Bàn Hội Nghị) một ít lâu sau Tết Mậu Thân 1968, để rút chân ra khỏi cuộc chiến với một danh từ thật kêu là "Việt Nam Hóa Chiến Tranh".
....................
Ngày 28 tháng 4/1975: 8 giờ sáng,
Đại tá Ngyễn Hồng Đài từ tư dinh của Đại tướng Dương văn Minh điện thoại trực tiếp cho tôi nhờ đưa một phái đoàn đại diện cho Tổng Thống đến gặp phái đoàn cộng sản Bắc Việt và Việt Cộng (MTGPMN) ở trại Davis. Phái đoàn gồm có Luật sư Nguyễn Văn Huyền, Phó Tổng Thống, Luật sư Vũ Văn Mẫu Thủ Tướng và chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh, quyền Tham mưu trưỏng QLVNCH từ ngày 28 tháng 4/75.(một bộ hạ thân tín của tướng Dương Văn Minh ở Bộ Tư Lệnh Hành Quân từ 1955, sau nầy mới được biết là đã làm tay sai cho CS từ đầu thập niên 70 và từ đó đã trở thành một Việt Cộng nằm vùng rất đắc lực của Bắc Việt. ) Khối Ngoại Vụ chúng tôi cho biết là CSBV và Việt Cộng không tiếp phái đoàn, nhưng đại tá Đài cho tôi biết là "ông già nhấn mạnh là tôi nên cố gắng, vì cuộc gặp mặt nầy rất quan trọng". Tôi đành phải đích thân gọi vào trại Davis, gặp đại tá Sĩ để điều đình và cuối cùng phái đoàn của Tổng Thống Minh "được đồng ý cho vào trại Davis gọi là để viếng thăm hai phái đoàn cộng sản Bắc Việt và CPLTMN" (nguyên văn lời đại tá Sĩ trực tiếp nói với tôi qua điện thoại).
(Xin mở một dấu ngoặc ở đây để nói rõ về anh đại tá Sĩ nầy. Tôi biết đưọc anh Nguyễn Văn Sĩ trước học ở trường Collège Cần Thơ, có biệt danh là "Sĩ Kiến, Theo bản trận liệt mà chúng ta biết được thì anh Sĩ là Tư Lệnh sư đoàn 7 bộ binh của MTGPMN. Chúng tôi hai đứa gặp nhau và nhìn lại nhau ở cương vị đối nghịch nhau tại bàn hội nghị Ban Liên Hợp Quân Sự 4 Bên ở Tân sơn Nhất. Nhờ đó mỗi khi gặp bế tắc trong bất cứ vấn đề gì ở bàn Hội Nghị, nhất là về trao trả tù binh thì anh Sĩ lại được tướng Tràn văn Trà cho làm đại diện cho Cộng sản để "mật đàm với đại tá Nghĩa" nhằm tìm ra giải pháp. Đến năm 1989, sau khi ra khỏi trại tù cải tạo, nhân một dịp đi xuống Cần Thơ, tôi lại được gặp anh Sĩ vài lần ở ngay sân quần vợt Cần Thơ, và đươc biết là anh đã rời khỏi quân ngũ từ 1977, vì lý do đảng tịch, và là người Miền Nam nên anh phải "đi một xuồng" với tướng Trà).
Phái đoàn của Luật sư Huyền vào trại Davis lúc 9 giở 30 và rời khỏi trại hồi 10 giờ hơn. Tôi tò mò muốn biết kết quả của cuộc gặp gỡ nầy, nhưng đại tá Đài không cho biết vì anh không được biết hay vì anh không muốn tiết lộ, hay vì một lý do nào khác? Qua đại tá Sĩ thì tôi cũng không được biết gì hơn ngoài câu "như đã thỏa thuận với anh hồi nãy", tức phải được hiểu ngầm là "chỉ có viếng thăm xã giao mà không có bàn đến các vấn đề gì khác"
Tò mò hơn, qua điện thoại với trung tá chánh văn phòngTrương Minh Đẩu, tôi được biết là Ông Dương Văn Minh đã "mò" lên tận vùng Long Khánh (không rõ chính xác ở đâu) với liên lạc viên Dương Văn Nhật để gặp Lê đức Thọ từ mấy ngày trước, qua đường dây liên lạc đặc biệt nào đó mà anh không biết.
(Dương Văn Nhật là em ruột của tướng Minh, tập kết ra Bắc năm 1954, về Nam với quân hàm trung tá của MTGPMN, vào ở ngay Dinh Hoa Lan tại đường Trần quý Cáp với gia đình tướng Minh từ lâu, dĩ nhiên trong nhiệm vụ sĩ quan liên lạc của cộng sản.)
Vẫn theo lời anh Đẩu thì sau khi phái đoàn của ông Nguyễn Văn Huyền về đến Dinh Hoa Lan, ông Minh họp Hội đồng Chánh Phủ và cho biết là MTGPMN đã bác bỏ đề nghị của ông nhằm tìm một giải pháp chánh trị cho Miền Nam Việt Nam. Vì vậy ông đã quyết định là "chỉ còn một cách duy nhất là "đầu hàng vô điều kiện" mà thôi.
4 giờ chiều :
Tôi muốn nhắc lại ở đây một đoạn đàm thoại ngắn giữa tôi và thiếu tướng Nguyễn Cao Kỳ qua điện thoại mà ông gọi tôi lúc 4 giờ chiều ngày hôm nay từ tư dinh của ông ngay trong căn cứ Không quân Tân Sơn Nhất.
Anh còn ở đây chưa đi đâu sao anh Nghĩa?
Thưa thiếu tướng chưa, vì tôi còn trách nhiệm phải lo cho gia đình các anh em quân nhân của Ban Liên Hợp đi cho xong rồi tôi mới đi. Dự trù chiều mai 29 thưa thiếu tướng.
Gia đình anh đi chưa?
Thưa thiếu tướng đã đi xong đêm 26 vừa rồi. Còn thiếu tướng sao giờ nầy còn ở đây?
Tôi và gia đình đang sắp sửa đi đây, Anh Tiên (chuẩn tướng Phan Phụng Tiên) cho phi cơ đưa chúng tôi đi nhưng anh Tiên thì còn ở lại, đi sau.
Nói đến đây ông hơi ngập ngừng chừng một phút rồi mới nói tiếp:
Phải đi chớ ở lại đây sao được anh Nghĩa? Tôi vừa mới từ nhà ông Minh về đây. Theo lời ông Minh nói với tôi lúc nãy thì chúng ta coi như đã, mất hết rồi không còn quyền gì nữa hết, anh Nghĩa, kể cả quyền làm chánh trị!..., Ông Minh đã nói thẳng cho tôi như thế. Lúc này thì mình còn ở lại đây để làm gì nữa anh Nghĩa?
Nói tới đây ông sụt sùi và tôi nghe có tiếng khóc nghẹn ngào của ông qua điện thoại. Tôi nghĩ có lẽ ông vừa bực tức ông Minh vừa bực tức vì một đời ngang dọc của ông coi như bị trói cả hai tay trong lãnh vực quân sự lẫn chánh trị.. . . và xúc động thấy mình sắp phải rời khỏi quê hương.
Không thấy tôi nói gì nữa ông nói tiếp:
Vậy tôi đi hôm nay nghe, anh cũng nên đi luôn đi, coi chừng đi không kịp nữa đó. Anh Tiên chắc cũng đi sau tôi. Còn sắp xếp cho anh em Không quân nữa, chắc phải đưa tất cả phi cơ đi cho hết. Thôi anh ở lại đi sau nghe, chúc anh may mắn
Xin chúc thiếu tướng và gia đình thượng lộ bình an.
Cám ơn anh.
Một lúc sau đó anh Phan Nhật Nam về gặp tôi ở Ban Liên Hợp xác nhận là gia đình ông Kỳ vừa bay ra Hạm đội 7 bằng trực thăng và anh cũng nhân đó hỏi tôi đã nói gì với ông Kỳ làm cho ông khóc vậy? Tôi đáp :
Có lẽ ông cảm động trước khi rời khòi quê hương, và bực tức vì lời nói của ông Minh Dương chớ tôi thì không có nói gì cả. ?
Từ sáng sớm hôm nay, căn cứ Không Quân Biên Hòa được lệnh dời hết về Tân Sơn Nhất tất cả phi cơ các loại, từ phi cơ chiến đấu, vận tải đến trực thăng các loại, tất cả nhân viên phi hành và không phi hành đều lục tục kéo nhau về hết ở đây cho đến gần 7 giờ chiều mà vẫn chưa hết. Người nào có gia đình hay thân nhân ờ vùng Sài Gòn Chợ Lớn Gia định thì được phép về nhà nhưng toàn bộ vũ khí cá nhân đều phải gởi lại hết ờ Tân Sơn Nhất. Như thế là cả Vùng 3 và Biệt Khu Thủ Đô chỉ còn có mỗi căn cứ Không quân Tân Sơn Nhất mà thôi.
6 giờ chiều
Chúng tôi vào D.A.O. đưa một toán 200 người thuộc gia đình sĩ quan và hạ sĩ quan /Ban Liên Hợp Quân sự ra phi cơ trong chương trình di tản (toán thứ 8).
Chờ cho phi cơ cất cánh xong (9 giờ) chúng tôi mới trở về lại Ban Liên Hợp, vẫn phải trực như mọi người và mọi đơn vị.
10 giờ đêm:
Từ 10 giờ đêm, Bắc Việt bắt đầu pháo kích và bắn hỏa tiễn vào sân bay Tân Sơn Nhất. Ngay ban chiều vào khoảng 7 giờ, họ đã cho một loạt tác xạ điều chỉnh vào khu vực sân bay rồi : tất cả 5,6 quả và 2 hỏa tiễn đều rơi vào khu dân cư ở xóm Trương minh Giảng và Lăng Cha Cà ở bên ngoài khu vực sân bay. Nhưng từ 10 giờ đêm trở đi thì tất cả đạn pháo nặng nhẹ từ 130 ly đến bích kích pháo 82 ly và hỏa tiễn đều rơi vào các đường bay, các ụ chứa phi cơ và các kho bom đạn cũng như Bộ chỉ huy các Không đoàn, Riêng Ban Liên Hợp chúng tôi cũng được hưởng mấy trái hỏa tiễn và đạn pháo 130 ly làm cho 3 dãy nhà bị cháy và gây tử thương vài binh sĩ, làm bị thương một số khác
Chúng tôi và đại tá Ba ra ngoài đường thoát nước lộ thiên bằng xi măng trước văn phòng nằm tránh đạn. Chiếc xe của tôi đậu cách chỗ nằm của chúng tôi chừng 15 thước bị một mảnh đạn và bốc cháy mà chúng tôi không dám chữa. Từ đó, Bắc Việt pháo kích từng chập từng chập cách nhau chừng 15 phút, đủ loại, không ngừng cho đến sáng hôm sau. Hầu như không có phi cơ quan sát hay tiềm kích nào cất cánh lên được suốt đêm nay, và cũng không nghe thấy có tiếng súng phản pháo nào.
Riêng trại Davis của hai phái đoàn cộng sản, cách văn phòng chúng tôi chừng 100 thước, thì không bị một quả đạn nào, tất nhiên đây là vị trí của tiền sát viên Bắc Việt giúp điều chỉnh tác xạ suốt đêm nay thật chính xác, vì trong 2 năm ở đây họ đã nắm rõ từng vị trí trong sân bay nầy rồi!
Ngày 29 tháng 4:
9 giờ sáng:
Chúng tôi qua Phòng họp của Ban Liên Hợp Quân sự không bị trúng đạn pháo, từ đó mới xử dụng được đường dây điện thoại để báo cáo đi các nơi về thiệt hại vật chất và nhân mạng đêm qua..
Đến 9 giờ sáng thì có một chiếc trực thăng Mỹ (sơn toàn trắng) đáp xuống ngay trước phòng họp để bốc chúng tôi đi. Nhưng không hiểu sao tôi lại không chịu đi. Và tôi cho trực thăng nầy di tản 6 sĩ quan của toán thanh tra ngừng bắn, người Nam Dương.
Tôi vẫn còn nhớ ơn đại tá Abbas, Phó trưởng đoàn và trưởng phòng Tình Báo của phái đoàn Nam Dương nầy đã 2 lần đích thân kín đáo trao cho tôi bản đồ trận liệt ghi rõ tiến trình xâm nhập vào Miền Nam của đầy đủ 16 sư đoàn chánh quy bộ binh Bắc Việt và các sư đoàn thiết giáp và sư đoàn pháo binh nặng, vừa được cập nhật vào đầu tháng giêng năm 1975.
- lần đầu ngày 3 tháng giêng 1975. (tôi đích thân mang tay lên trình cho Tổng Thống Thiệu ngày 4 tháng 1, với lời giải thích miệng rất đầy đủ theo đúng tin tức tình báo mà phái đoàn Nam Dương đã sưu tầm rất chính xác và rất đầy đù, (nhưng sau đó tôi đã không thi hành lệnh của Tổng Thống, chỉ vì ông bảo tôi phải mang sang cho Trung tướng Đặng văn Quang)
- lần thứ hai ngày 1 tháng 3, với chú thích về mục tiêu tiến chiếm dự trù của cộng sản là Ban Mê Thuột. Đây là tin tức hết sức chính xác về mục tiêu và thời điểm tấn công của Bắc Việt: tiến chiếm Ban Mê Thuột vào tháng 3/75. Tôi cũng đã mang tay bản đồ và tin tức nầy đến trình cho Tổng Thống Thiệu, nhưng lần nầy thì ông bảo tôi mang sang cho Đại tướng Tổng Tham mưu trưởng.. Tôi đã y lệnh thi hành. Dĩ nhiên tôi không biết với tư cách Tổng Tư Lệnh Quân đội và Tổng Tham Mưu Trưởng hai ông đã có quyết định kịp thời về một "đường lối hành động" nào hay không. .
10 giờ sáng:
Tôi liên lạc với Đại tá Nguyệt, Hải Quân, để đưa một số sĩ quan và quân nhân các cấp, khoảng 30 người xuống tàu, di tản theo Hải Quân. Trong số nầy có các Đại tá Chuân, đại tá Đóa,v.v. thuộc Khối Nghị Hội / Ban Liên Hợp. Số anh em sĩ quan và nhân viên còn lại của Ban Liên Hợp, chúng tôi dự trù cũng sẽ xuống luôn bến Bạch Đằng khoảng 12 giờ trưa sau khi thu xếp việc tản thương xong cho một số anh em quân nhân và nữ trợ tá xã hội tử thương và bị thương đêm qua.
11 giờ 30 sáng:
Chúng tôi nghe thấy có tiếng súng liên thanh từ dưới đất bắn lên các phi cơ đang cố gắng cất cánh khỏi phi trường. Anh em cho biết là chiếc xe jeep mui trần có gắn liên thanh 12 ly 7 của đại úy Quân Cảnh / Phi trường đang nằm ngay giữa các phi đạo bắn lên bất cứ loại phi cơ và trực thăng nào muốn cất cánh rời khòi phi trường. (sau ngày 30/4, đích thân tôi gặp đại úy Quân Cảnh nầy, mang súng lục đang đứng gác ngay tòa nhà Quốc Hội ở đường Tự Do. Thì ra đây là một tên cộng sản nằm vùng đã nhận lệnh của cộng sản từ trại Davis trong công tác ngăn chận không cho phi cơ cất cánh từ khuya ngày 29 tháng 4.)
Chúng tôi lên xe đi xuống Hải Quân để kịp lên tàu với đại tá Nguyệt. Nhưng lúc vừa đi ngang qua Bộ Tổng Tham Mưu (đúng 12 giờ trưa) thì không biết tại sao thình lình tôi lái xe Jeep của tôi rẽ trái đi vào cổng Tổng Tham Mưu. Hai xe jeep và 2 xe 4/4 trong đoàn xe của tôi dĩ nhiên phải vào luôn cổng theo xe của tôi.
Đến ngay Bộ Chỉ Huy Pháo Binh, chúng tôi ngừng xe lại và tôi vào ngay Hội trường của Bộ Chỉ Huy nầy tìm chỗ nằm xuống đánh một giấc ngon lành không còn biết ất giáp trời trăng gì nữa, có lẽ vì quá mệt mỏi. Tất cả anh em sĩ quan theo tôi từ Tân Sơn Nhất (trong số nầy có đại tá Nguyễn ngọc Nhận, đại tá Lộc, pháo binh thuộc Ban Liên Hợp quân sự Cần Thơ, trung tá Chữ Nam Anh, trung tá Hoàng chánh văn phòng v.v.) đều theo tôi vào hết trong hội trường vắng trống nầy.
Đến 4 giờ chiều, thình lình tôi thức dậy và đinh ninh mình đang ngủ dưới tàu của Hải Quân nên lên tiếng hỏi:
Tàu của chúng ta đã chạy đến đâu rồi? đã ra khòi sông Lòng Tão chưa?
Chạy đến Hội trường của Bộ Chỉ Huy Pháo Binh trong Tổng Tham Mưu rồi! Trung tá Hoàng vừa cười mai mỉa vừa trả lời.
Tôi bàng hoàng đứng ngay dậy quan sát thì rõ ràng thấy mình đang ở giữa Bộ Tổng Tham Mưu. Bèn ra lệnh:
Anh em lên xe ngay đi để xuống Bến Bạch Đằng chắc còn kịp vì đại tá Nguyệt chắc chắn còn đợi tôi.
Không kịp nữa rồi ông ơi, Bộ Tổng Tham Mưu đã khóa cổng và có lệnh không cho ai ra vô gì nữa hết, chúng tôi đã thử mấy lần muốn ra rồi mà không được.
Vậy là chết rồi! anh thử liên lạc với ông Nguyệt thử coi? ở số nầy nè!
Trung tá Hoàng cố gọi chừng 15 phút mà không nghe ai trả lời.. . .
Thế là số mạng bắt ta phải ở lại đây rồi! (tôi chán nản nghĩ thầm như vậy khi sực nhớ lại không biết vì lý do gì mà mình tự nhiên lại rẽ vào cổng Bộ Tổng Tham Mưu lúc 12 giờ trưa nay thay vì cứ phải chạy thẳng xuống Bến Bạch Đằng để xuống tàu. Về sau nầy tôi mới được biết là đại tá Nguyệt chỉ vì chờ tôi không chịu nhổ neo tách bến nên phải bị anh em binh sĩ Hải Quân khiêng xuống tàu và rời bến lúc 2 giờ trưa )
7 giờ chiều
Trung tướng Vĩnh Lộc, quyền Tổng Tham mưu trưởng, cho người xuống gọi cá nhân tôi và đại tá Nhận lên văn phòng của ông để nhận việc. Lúc đó tôi mới biết được là ở Bộ Tổng Tham Mưu hiện giờ không cón Tham mưu Trưởng, không còn một số trưởng phòng quan trọng nào nữa như P1, P2, P3 và P4. Tất cả đều đã tìm phương tiện di tản hết rồi, chỉ còn sĩ quan xử lý thường vụ mà thôi. Không cần suy nghĩ tôi cũng đã thấy được tình hình chung như thế nào rồi.
Đại tá Nhận được trung tướng Vĩnh Lộc ép nhận chức vụ Tham mưu trưởng Bộ Tổng Tham Mưu. Tôi vẫn không chịu nhận bất cứ một nhiệm vụ nào, ít nhất trong hiện tại, vì đã dự định nội nhật ngày mai là phải rời khòi Bộ Tổng Tham Mưu để tìm phương tiện di tản.
8 giờ 30 tối:
Các trực thăng của Thủy Quân Lục Chiến Mỹ ồ ạt đáp xuống D.A. O. (Phòng Tùy viên Quân Lực Mỹ) ở ngay phía sau lưng tòa nhà chánh của Bộ Tổng Tham Mưu để bốc người Mỹ theo đúng tiến trình hành quân di tản của Hoa Kỳ. Không có một tiếng súng nhỏ lớn hay hỏa tiễn phòng không nào của Bắc Việt từ dưới đất bắn lên, điều nầy cho thấy rõ là giữa Hoa Kỳ và Bắc Việt đã có một mật ước nào đó rồi cho thời gian và lộ trình di tản của Hoa Kỳ.
Có tiếng loa kêu gọi từ các trực thăng lúc họ bay ngang qua không phận Bộ Tổng Tham Mưu: Ai muốn được di tản thì cứ qua bãi đáp trực thăng bên D.A.O. ngay phía sau Bộ TTM. Có một số sĩ quan và nhân viên của Ban Liên Hợp (đang ở đây với tôi) đã nghe rõ tiếng loa kêu gọi từ trực thăng và đã vượt rào kẽm gai của Bộ Tổng Tham Mưu đến bãi bốc trực thăng bên D.A.O. (khoản 40 thước đường) trong số đó có Đại tá Lộc, trung tá Hoàng và một số sĩ quan cấp úy khác. Riêng tôi thì không thích "chui rào" như họ, (có lẽ vì tự ái cá nhân hay vì số mạng không biết )
Ngày 30 tháng 4:
6 giờ sáng:
Do đó, sáng ra kiểm điểm lại thì chỉ còn có tôi với trung tá Chử Nam Anh và một số chừng 10 binh sĩ mà thôi. Những người khác thì đã được trực thăng Mỹ di tản đêm qua rồi. Cùng tôi lên xe sẵn sàng ra cổng Bộ Tổng Tham Mưu.
7 giờ sáng:
Nhân lúc xe của trung tướng Vĩnh Lộc và đại tá Nhận ra cổng, chúng tôi tháp tùng theo xe nầy luôn, vì nếu không thì sẽ bị chận lại không ra khỏi đây được nữa theo tiêu lệnh của Bộ Tổng Tham Mưu.
Ra khỏi Bộ Tổng Tham Mưu là chúng tôi chia tay nhau, tạm gọi là "đường ai nấy đi" vì tới giờ phút nầy chúng tôi hình như đã linh cảm được số phận của Miền Nam Việt Nam sẽ ra sao rồi!
Tôi lái xe về nhà người em họ ở Cư xá Đô Thành (Bàn Cờ) dự trù sẽ thay quần áo và nghỉ ngơi trước khi tìm được phương tiện di tản. Tình hình quân sự và chánh trị thì đã quá rõ ràng rồi, bây gờ chỉ còn xem con đường nào thuận tiện nhứt để thoát khỏi đây thôi. Phương tiện nào đây? Tàu hay phi cơ? Bằng tàu thì hoặc phải xuống Bến Bạch Đằng và Nhà Bè, hoặc phải ra tận Vũng Tàu hay Gò Công? Bằng phi cơ thì chỉ có ra tòa đại sứ Mỹ.. Vậy ta phải đi một vòng xem sao rồi mới quuyết định được. Đang ngồi suy tính một mình thì thằng em họ kêu cho hay là có lệnh mới rồi.. Lệnh của Tổng Thống và của Tổng Tham Mưu trưởng..
11 giờ trưa
Tổng Thống Dương Văn Minh tuyên bố Miền Nam Việt Nam "đơn phương ngừng bắn vô điều kiện", một cách chơi chữ để nói lên một sự "đầu hàng Cộng sản Bắc Việt không có điều kiện (nhưng đó mới thực sự là điều kiện của Bắc Việt đã trao cho ông), và ngay sau đó tướng Nguyễn hữu Hạnh với tư cách là Quyền Tổng Tham Mưu Trưởng QLVNCH lên tiếng trên đài truyền hình và đài phát thanh Sài Gòn, ra lệnh đơn phương ngừng bắn cho các đơn vị còn đang chiến đấu và kêu gọi quân nhân các cấp phải buông súng xuống!
Lắng tai nghe đi nghe lại những lời tuyên bố của hai tướng Minh và tướng Hạnh tôi vừa đau khổ vừa bùi ngùi nghe theo lời khuyên của em mình, trút bỏ bộ quân phục thân yêu của mình trong suốt gần 25 năm trong quân đội, xong mượn chiếc xe Honda của thằng em vội vàng phóng ra cửa. Tôi nghĩ bụng: Thôi thế là coi như xong hết rồi, không biết cái gì sẽ xảy ra sau chuyện đầu hàng quá nhục nhã nầy? Thương thuyết chăng? Chánh phủ Liên Hiệp chăng? Chắc chắn là không rồi. Hàng ngàn chiếc xe xe tăng T.54 từ Bắc Việt vào đây tức là cộng sản Bắc Việt nhất quyết đã chọn giải pháp quân sự rồi thì làm gì còn có giải pháp chánh trị? Và đối với mộng bành trướng bá quyền của Cộng sản thì đâu có chuyện anh MTGPMN nhảy vào ngồi mát ăn bát vàng của họ được? Tôi vừa đi vừa suy nghĩ mông lung.. tự nhiên thấy mình trở lại gần Bộ Tổng Tham mưu lúc nào không hay. Nhân tiện tôi đi vòng qua hướng Lăng Cha Cả để theo đường Trương minh Giảng xuống Sài Gòn.
Lúc nầy đã quá 1 giờ trưa rồi. Đường xá vắng tanh, dân chúng rút hết vô nhà đóng kín cửa. ngoại trừ bọn hôi của còn đang lăng xăng lục lạo và khuân vác từng biệt thự do người Mỹ mướn ở, hay các nhà vô chủ, của những người dân quá sợ cộng sản đã bỏ đi hoặc di tản hay đang tìm đường di tản ra ngoại quốc.
Tuy không còn nghe tiếng đạn pháo hay rốc kết liên tục nhưng vẫn còn lác đác một vài tiếng súng cá nhân hay một vài tràng liên thanh đâu đó từ hướng trại Hoàng hoa Thám của anh em Dù. Tôi còn nhớ lúc rời khỏi Ban Liên Hợp Quân sự ngày hôm qua, tôi còn chứng kiến được một số hành động anh dũng của anh em "Biệt kích 81 Dù" đã bắn hạ 13 chiến xa T.54 của Bắc Việt từ Lăng Cha Cả lên hướng Củ Chi khi các đơn vị Bắc Việt tấn công vào trại Hoàng Hoa Thám để tìm cách đột nhập ngang hông vào Tân Sơn Nhất. Hôm nay xác những chiếc tăng T.54 vẫn còn ngổn ngang ở vùng nầy, và tiếng súng cá nhân vẫn còn lẻ tẻ mặc dầu đã có lệnh đơn phương ngừng bắn của QLVNCH từ 11 giờ sáng nay.
Đường Trương minh Giảng vắng tanh không một bóng người, không một chiếc xe nào chỉ thấy có một vài xác chết rải rác ngoài đường, gần cầu, hình như của bọn đặc công Bắc Việt.
Khắp các nẻo đường mà tôi đi qua, trong thành phố Sài Gòn, Chợ Lớn và cả Gia Định, tôi quá đau lòng mà thấy cảnh không biết bao nhiêu là súng ống đạn dược đủ loại, quân phục đủ màu đủ sắc của mọi binh chủng được vứt bỏ ngổn ngang từng đống hay bừa bãi, rải rác khắp các vỉa hè, các thùng rác, cống rãnh.. có lẽ đây là một cách vừa thi hành, vừa phản đối lệnh buông súng đầu hàng của tướng Minh và tướng Hạnh. . . .còn đang ra rả kêu gọi liên tục trên đài phát thanh. Càng đau lòng hơn khi thỉnh thoảng tôi bắt gặp một số người chạy long nhông ngoài đường, hầu hết chỉ có một quần cụt trên người, có khi trần truồng như nhộng, chắc chắn họ là quân nhân, vì họ luôn miệng chửi thề tục tỉu vang trời, chửi cả bọn chiến thắng Bắc Việt lẫn người chủ bại đan tâm khóa tay Quân đội để đầu hàng cộng sản!
Bến Bạch Đằng và Nhà Bè vắng tàu nhưng không vắng người vì còn một số quá đông đang còn lóng nhóng chờ... tàu từ Tân Cảng xuống. Nhưng tôi nghĩ chắc chắn không còn chiếc nào.
Tôi vào Bình Đông (Chợ Lớn) để thử tìm đưởng bộ xuống Gò Công. Nhưng cảnh sát dã chiến ở chốt đầu cầu đã được lệnh khóa cổng từ 6 giờ sáng nay không cho một ai qua khỏi cầu. Trở về Phú Lâm, tôi cũng bị chốt cảnh sát dã chiến ngăn chận, như thế có nghĩa là từ 6 giờ sáng nay đã có lệnh khóa hết mọi con đường ra khỏi Đô thành, khó mà dùng đường bộ được, và cũng có nghĩa là bọn cộng sản Bắc Việt đã bao vây chặt thủ đô nầy rồi.
Như thế là coi như tôi không còn khả năng và phương tiện nào thoát ra khỏi thủ đô Sài Gòn nữa bằng cả 3 đường bộ, đường thủy và đường bay. Thôi thì đành phải ngồi yên để chờ xem diễn tiến sắp tới tức là ngồi chờ xem Cộng sản Bắc Việt tiến vào thủ đô mà thôi!! Nghĩ thế tôi quay xe trở về Bàn Cờ.
Trên đường về, đột nhiên tôi nghe mấy tràng đại liên ròn rã ở hướng nhà thờ Sài Gòn. Quá tò mò tôi muốn đến xem nhưng gần đến nhà thờ thì nghe tiếng chiến xa chạy rầm rập ở hướng đại lộ Thống Nhất. Tôi biết là chuyên gì đã xảy ra rồi, nhưng quá đau lòng đến độ không thể nào dám chạy đến đó để xem, tôi vội chạy về Bàn Cờ ngay.
6 giờ chiều:
Tôi có ý định lên Hạnh thông Tây, vào thăm Bộ Chỉ Huy Thiết Giáp của mình. Nhưng khi vừa qua khỏi sân Golf ở phía sau Tổng Tham mưu thì một cảnh tượng quá đau lòng làm tôi phải ngừng xe lại ngay. Từng nhóm thương bệnh binh dìu nhau đi bộ từ cổng Tổng Y Viện Cộng Hòa. Hỏi ra tôi mới biết là từ 5 giờ chiều nay, một toán quân Bắc Việt đã vào tiếp thu Quân Y Viện mà họ liệt vào hàng "chiến lợi phẩm chiến tranh". Người sĩ quan tiếp thu ra lệnh cho tất cả đều phải ra khỏi bệnh viện, và "ngay tức khắc" không được chậm trễ, không được mang theo bất cứ thứ gì kể cả xe cộ đủ loại, vì tất cả đều là của Mỹ Ngụy, không do cá nhân mua sắm, ngoại trừ quần áo đang mặc trên mình.
Tất cả mọi người, từ các bác sĩ quân y, các nam nữ y tá, trợ tá xã hội, lao công dân chính v.v. cho đến thương bịnh binh đủ loại, không cần biết tình trạng bệnh lý, đã được chữa trị hay chưa, vết thương đã mổ hay chưa? lành hay chưa lành? v.v. Thật quá khủng khiếp cho những anh em thương binh vừa được chuyển từ mặt trận về, vừa được lên bàn mổ hay vừa được mổ mà chưa khâu xong vết mổ, còn đang nửa mê nửa tỉnh.. đều phải ôm vết thương lang thang xuất viện mà không biết phải đi về đâu? nhà ở đâu mà về? Gia đình có đâu mà về? đơn vị ở đâu mà về? Vì họ được tản thương về đây từ mặt trận.
Đây là một câu chuyện thê thảm nhất trong lịch sử chiến tranh quốc cộng, giữa Nam Bắc Việt Nam, giữa người Việt Nam với nhau. Ngay như trong cả 2 thế chiến, người ta cũng không có lối cư xử quá tàn bạo và nhẫn tâm vô nhân đạo như thế, huống là giữa những người Việt Nam cùng một dòng máu Lạc Hồng?
Để giúp cho những người khốn khổ nầy, chúng tôi và một số dân chúng quanh chùa Vạn Hạnh (Phú Nhuận) kêu gọi được một số xe tư nhân, xe tắc xi, xích lô máy, xích lô đạp.. đưa giùm một số thương bịnh binh nặng, đang trong tình trạng giải phẫu dở dang.. đến các bệnh viện Đô Thành, Nguyễn văn Học, Chợ Rẫy, Grall và một số bệnh viện tư của người Hoa ở Chợ Lớn, kể cả 2 bệnh viện tư nhỏ của hai bác sĩ Nguyễn văn Tạo, Nguyễn duy Tài ở đường Pasteur.. để nhờ tạm chữa trị tiếp, chờ ngày cho họ về với gia đình..
Giờ nầy thật tình thời gian đã trôi qua quá lâu rồi, gần 30 năm rồi, thử hỏi dân chúng Miền Nam cũng như người Việt Nam ở hải ngoại nầy còn có mấy ai biết đến và nhớ đến một buổi chiều thê thảm nhất của anh em quân nhân chúng tôi, nhất là những anh em thương bịnh binh thuộc QLVNCH đang điều trị tại Tổng Y Viện Cộng Hòa đã bị xua đuổi thẳng tay một cách vô nhân đạo ra khỏi bàn mổ hay khỏi giường bịnh, do sự tiếp thu của Cục Quân Y của Quân Đội Nhân Dân BV? vào ngày 30 tháng 4 /1975 mà cộng sản gọi là ngày chiến thắng của họ trong chiến dịch xâm lăng Miền Nam Việt Nam có tên gọi là chiến dịch Hồ chí Minh!!!
Đêm nay về Bàn Cờ nghỉ tạm, tôi không có một chút hứng thú nào khi ngồi trước một bữa cơm ngon của gia đình, tôi cũng trằn trọc suốt đêm không ngủ được chỉ mong cho trời mau sáng để được xem tận mắt cảnh "đổi đời"! Ước gì cảnh đó phải hoàn toàn khác hẳn cảnh mà tôi đã đích thân chứng kiến chiều hôm qua ở Gò Vấp!
Ngày mồng 3 tháng 5/ 1975
Không có chuyện gì làm, tôi lang thang tản bộ quanh khu chợ Sài Gòn, và đi lần về Thư Viện Quốc Gia, trong thâm tâm chỉ muốn gặp lại một người bạn của tôi là anh Hữu, quản thủ thư viện Quốc Gia. Có đến nơi mới thấy được cảnh mà cộng sản Bắc Việt gọi là bài trừ "Văn Hóa đồi trụy" :
Sau ngày 30/4/75, một ủy ban gọi là "ủy ban bài trừ văn hóa đồi trụy" ra đời. Thành phần gồm một cán bộ Đảng CSVN và sinh viên học sinh chít khăn đỏ trên tay (mà người dân Sài Gòn gọi là mấy con "cọp 30"), tại Sài Gòn Chợ Lớn thì mỗi quận một tiểu ban, ở các tỉnh thì mỗi tỉnh một tiểu ban.
"Văn hóa đồi trụy" được định nghĩa là tất cả những ấn phẩm thuộc mọi lãnh vực chánh trị, kinh tế, lịch sử (nhất là lịch sử), giáo dục, khoa học kỹ thuật, văn hóa, văn nghệ, phim, ảnh. v.v... đang được lưu hành và sử dụng tại Việt Nam Cộng Hòa từ ngày 30/4/1975 trở về trước, được in, chép hay thu vào băng nhựa, bằng tiếng Việt Nam hay bất cứ loại sinh ngữ ngoại quốc nào (trừ chữ Tàu và chữ Nga).
Mục tiêu mà các "ông cọp 30" nhắm vào trước tiên là Thư viện quốc gia (national library) ở đường Gia Long. Tất cả sách bìa cứng bìa mềm, gáy tím gáy vàng, dày mỏng gì cũng đều được mang ra đường xé nát và đốt hết. Tội nghiệp cho mấy bộ tự điển và Encyclopédia chữ Anh chữ Pháp (trên 100 cuốn), và rất nhiều bộ sách quý thuộc các ngành Công Pháp quốc tế, Khoa Học Kỹ Thuật, Hàng Không và cả khoa học Không Gian,v.v... mà anh Hữu đã tốn công sưu tầm trên 10 năm dài để làm giàu cho thư viện của Đất Nước, trong phút chốc bị "cọp 30" xơi tái hết! Chúng tôi đến gần lượm từng tờ của bộ Encyclopedia lên xem mà ứa nước mắt... nhưng không dám hỏi thêm vì bị ngay một "cọp 3O" khoảng 16 tuổi tới đuổi:
"Đi đi, tiếc gì mà coi, xé bỏ hết, đốt bỏ hết, nó là tiếng nước ngoài, của thực dân, của đế quốc đồi trụy, ru ngủ đầu độc dân tộc. Ta Độc lập rồi thì Ta cần gì ba cái thứ nầy nữa!!"
Tội nghiệp! Thật là tội nghiệp!!!
(Về sau mãi cho đến 1992 lúc chúng tôi sắp rời khòi VN, thì thư viện quốc gia nầy vẫn còn được cộng sản dùng làm "mặt bằng" cho mướn làm tiệc cưới và tiệc "liên hoan" của cán bộ công nhân viên các cấp).
Mục tiêu kế tiếp của bọn "cọp 30" là Thư Viện Bộ Giáo Dục, các nhà sách ở khu chợ Bến Thành và dài dài vô đến Chợ Lớn... sau đó tiểu ban đi xét từng nhà khắp đô thành Sài Gòn, Chợ Lớn và Gia Định, ai sợ thì cứ tự mình đốt, bỏ... nếu xét gặp thì chắc chắn phải gặp khó khăn với mấy "ông cọp 30 trẻ" nầy.
Về văn nghệ thì tất cả các bản nhạc in hoặc thu vào băng nhựa, nếu không phải loại nhạc lai căn (lai nhạc Tàu) từ nhóm văn công miền Bắc mang vào, đều được liệt vào loại "nhạc vàng của đế quốc Mỹ và tay sai", cấm lưu hành, xé đốt, hủy bỏ, ai lưu giữ sẽ có tội. Các kịch bản hay các vở tuồng cải lương, hát bộ v.v.. cũng phải được duyệt xếp loại lại (Bà Thiếu tá Cách Mạng đào hát Kim Cương phụ trách phần nầy).
Nói tóm lại Bắc Việt chủ trương hủy bỏ tất cả những gì mà họ cho là tàng tích của Mỹ Ngụy từ 75 trở về trước, để đem thay thế vào đó những gì mà miền Bắc đang có và đang áp dụng, không cần biết có hợp với dân tộc Việt Nam hay không và cũng không cần lượng xét hậu quả sẽ như thế nào (có nghĩa là thay vì đẩy Miền Bắc tiến lên để theo kịp đà phát triển của Miền Nam, họ làm mọi cách nhằm kéo lùi Miền Nam thụt lùi lại vài chục năm, sao cho trình độ văn minh tiến bộ của hai miền Nam Bắc phải ở cùng nằm ở một trình độ kém phát triển như nhau... nhằm đưa đất nước Việt Nam vào con đường xã hội chủ nghĩa đúng theo lệnh của các quan thầy Liên Xô và Trung Cộng. Mãi cho đến cuối thập niên 80, lúc tôi ra khỏi trại tù cải tạo, lãnh đạo đảng Nguyễn Văn Linh nhờ chạy theo phong trào "đổi mới" của Liên Xô, mới chịu mở mắt ra và chừng đó mới thấy được là đảng cộng sản đã kéo cả đất nước và dân tộc Việt Nam đi lùi vào thời kỳ đồ đá... từ sau ngày cướp được chánh quyền mùa thu năm 1945 và nhất là để mất đi một cơ hội và một thời gian quá dài từ sau ngày nhuộm đỏ Miền Nam Việt Nam 30 tháng 4 1975.)
Ngày 4 tháng 5
Tôi đến nhà của Ngô công Đức vì nghe tin anh ta mới từ bên Pháp trở về Sài Gòn qua ngã Lào, Hà Nội (mang theo chiếc xe đạp). Đến nhà anh mới được biết là người vợ của anh đã sang ngang không biết vì lý do gì, (có thể vì hành động phản chiến của anh.) Đến đây tôi may mắn được gặp lại một người bạn thân, trung tá Nguyễn văn Binh, cựu quận trưởng quận Gò Vấp, (anh rễ của Ngô công Đức) may mắn có mặt tại Dinh Độc Lập từ sáng ngày 30/4, nhờ vậy tôi mới được biết thêm một vài chi tiết liên quan đến chuyện bộ đội Bắc Việt vào tiếp thu Dinh Độc Lập trưa ngày 30 tháng 4. Tôi phải ghi lại gần như nguyên văn lời của ông bạn Nguyễn văn Binh của tôi như sau :
"Sau khi chiến xa T.54 ủi sập một bên cổng chính của Dinh Độc Lập, (theo suy đoán của anh Binh thì đây là một hành động tượng trưng cho chiến thắng quân sự cuối cùng và quyết định của cộng sản Bắc Việt ) một số bộ đội tràn vào sân thượng hạ cờ VNCH xuống và treo cờ MTGPMN lên (chưa phải là cờ đỏ sao vàng của Bắc Việt ), một sĩ quan Bắc Việt có bộ đội hộ tống ập vào đại sảnh, nơi mà Tổng Thống Dương Văn Minh đang có mặt cùng với những người cộng sự viên thân tín nhứt trong Chánh Phủ của ông. Thấy vị sĩ quan nầy đeo đầy sao vàng trên cầu vai nền đỏ, vì không biết cấp bậc của quân đội nhân dân Miền Bắc, nên ông Minh tưởng rằng mình đang đứng trước một tướng lãnh cao cấp.
-"Thưa quan sáu, tôi đã chờ ông từ ban sáng để trao quyền cho ông"
Sĩ quan nầy dùng danh từ "mầy tao" xẵng giọng hách dịch và đanh đá lên tiếng:
- "Mầy dám nói là trao quyền hả? Mầy chỉ là một kẻ cướp quyền và một bù nhìn. Mầy làm gì có "quyền" nào để giao cho tao? Chúng tao lấy được quyền đó bằng khẩu súng nầy đây.Ngoài ra tao xác nhận với mầy là tao không phải là tướng mà chỉ là một trung tá ủy viên chánh trị của một đơn vị chiến xa. Kể từ bây giờ tao cấm mầy không được ngồi xuống!
Mặt tướng Minh co dúm lại. ông chợt hiểu là ông không gặp được những người của MTGPMN mà là những người cộng sản Bắc Việt, dù họ treo cờ Việt Cộng trên xe. Không phải là những người Miền Nam đã vào chiếm Dinh Tổng Thống, mà đang đứng trước mặt ông là những chiếc xe tăng, những sĩ quan và bộ đội Bắc Việt và họ đã đối đãi với ông không như bạn hay đồng bào, mà như một kẻ thù thất trận!
Tướng Minh cố gắng tự kềm chế và dịu dàng hơn ông nói tiếp:
- "Chúng tôi đã có dự trù sẵn một bữa cơm để tiếp các ông. Có yến, súp măng cua...
Vị trung tá Bắc Việt ngăn ông lại và xẵng giọng:
- "Bọn bây đang ở trong tình trạng bị bắt. Hãy giữ cái bếp tư sản của mầy lại đi. Chúng tao đã có cơm dã chiến của chúng tao, một nắm cơm nắm và một hộp thịt kho mặn"
Sau đó sĩ quan nầy ra lệnh nhốt tất cả các tổng trưởng hiện diện vào một gian phòng, sau khi đã cho lệnh khám xét rất cẩn thận và không khoan nhượng trước sự hiện diện các nhà báo ngoại quốc đang làm nhiệm vụ quay phim, chụp ảnh lia lịa cảnh tượng lịch sử nầy.
Sau đó ông Minh bị "bộ đội" bao quanh chĩa súng vào người ông, và vị sĩ quan cao cấp vung khẩu súng lục to đẩy ông lên một chiếc xe Jeep và phóng đi dưới hàng loạt ánh đèn chớp của máy ảnh và máy quay phim của báo chí. Ông được đưa đến đài phát thanh để ông phải lên tiếng kêu gọi lần chót với các binh sĩ còn đang tiếp tục chiến đấu. Vì chiến trận vẫn còn tiếp diễn gần như khắp nơi, ở ngoại ô, ở Chợ Lớn, chung quanh Bộ Tư Lệnh Cảnh Sát, ở khu vực gần Tân Cảng, trước trung tâm truyền tin Phú Lâm,...
Đến 13 giờ, tướng Minh được đưa trở về Dinh Tổng Thống và bị nhốt dưới tầng hầm. "
Cũng vẫn theo lời của anh bạn tôi:
- Ông Nguyễn Văn Hảo đương kim Tổng trưởng Tài Chánh đã có mặt tại dinh Độc Lập ngày 30/4/75 với tướng Dương Văn Minh, cùng với nội các của ông Vũ Văn Mẫu và một số nhân sự phản chiến tự xưng là thành phần thứ ba (như Dương Văn Ba, Hồ Ngọc Cứ, Võ Long Triều,v.v...). Khi ông Minh được đưa trở về đến Dinh Độc Lập thìông Hảo lên tiếng, nói một câu "bất hủ" với sĩ quan chỉ huy Bắc Việt rằng:
-"Tôi còn ở đây chờ quí vị, để trao cho quí vị một món quà, đó là trên 20 tấn vàng".
Vị sĩ quan đó đáp ngay tức khắc:
-"Đó không phải là quà mà là chiến lợi phẩm của chúng tao, tao phải tịch thu, mầy hãy trao ngay cho tao đi!".
Và ông Hão đã dẫn người nầy đến Ngân Hàng Quốc Gia Việt Nam ngay chiều ngày 30/4/1975, trao 3 chìa khóa hầm vàng cho đại diện Bắc Việt, để chỉ dẫn họ cách thức lấy 20 tấn vàng dằn kho của VNCH ở Ngân Hàng nầy. Sau đó ông Hảo vẫn bị đưa về nhốt chung với các vị Tổng trưởng khác".
..................
Ở nhà của Ngô công Đức, tôi được chứng kiến một cảnh "ngu dốt" của một toán bộ đội Bắc Việt, nói lên tình trạng quá lạc hậu đáng thương hại của người dân Miền Bắc nói chung:
Trong lúc tôi và anh Binh anh Đức ngồi ở phòng khách trò chuyện thì có một toán chừng 6 anh "bộ đội" ập vào nhà "khám xét".
Người chỉ huy cầm trong tay cái điện thoại và hách dịch hỏi anh Đức :
Cái "đài" nầy là của anh?
Phải, của tôi
Anh làm "chức vụ" gì lớn lắm của Mỹ Ngụy mà có cái "đài" nầy? anh dùng cái đài nầy để liên lạc với Mỹ Ngụy và với CIA phải không? Tôi phải bắt anh ngay về cơ quan để "làm việc", mặc áo vô đi rồi theo tôi ngay. (vì lúc đó anh Đức ở trần)
Xin lỗi anh tôi không đi đâu hết, cái nầy là cái điện thoại chớ không phải cái đài.
Đồ ngoan cố, cái nầy là cái điện đài, tôi được lệnh bắt anh, vì trong nhà anh có một cái điện đài mà không chịu đi khai báo.. . .
.. . . . . . .
Tôi rời khỏi nhà anh Đức trưa hôm đó, lòng suy nghĩ miên man. Thật tội nghiệp cho cái anh chàng phản chiến Ngô công Đức nầy, giờ nầy chạm mặt với thực tế có lẽ anh mới sáng mắt thấy rõ trình độ của người dân Miền Bắc và mức độ giáo dục và ảnh hưởng tuyên truyền nhồi nhét của cộng sản là thế nào đối với dân chúng..! Tội nghiệp cho cái anh bộ đội quá ngu dốt nầy, và cũng thật quá tội nghiệp cho người dân Miền Nam của mình trong những năm tháng sắp tới... có lẽ phài chịu sống đau khổ triền miên vì cái tình trạng ngu dốt của kẻ xăm lăng thống trị, đến từ Miền Bắc...
Ngày 5 tháng 5/75
Tôi quyết định đến nhà anh chị bác sĩ Nguyễn văn Tạo ở đường Pasteur để tạm trú và tạm lánh mặt chờ ngày 15 tháng 6 là ngày trình diện đi "học tập". Ở đây có lẽ yên hơn là về Sadec (gia đình tôi) hay Cai Lậy (gia đình bên vợ tôi), dù sao ở ngay Sài Gòn chắc không bị những màn trả thù rùng rợn như ở tỉnh, như một số tin tức mà tôi được biết cho tới ngày hôm nay.. (như ở ngay tỉnh Vĩnh Long, các ông cai tổng Nguyễn Văn Dần, Nguyễn Văn Xôm, Nguyễn Văn Thêm đều bị họ kết án là "có tội với nhân dân" mà không thông qua một tòa án nào, và bị hành quyết ngay khi bị bắt, bằng vũ khí thô sơ như búa, mã tấu...Riêng anh trung úy Dù Nguyễn văn Ngọc ở xã Long Hồ, dù đã chết từ hơn một năm trước, vẫn bị họ đào mả lên, đưa cả quan tài ra giữa chợ ở Ngã Tư Long Hồ để cho phá nát bằng cốt mìn.)
Sáng nay tôi phải lên thăm một thiếu tá tuyên úy Phật Giáo, đang là trụ trì tại một ngôi chùa ở Hạnh Thông Tây, và là người có trách nhiệm lo mọi công tác hậu sự cho quân nhân các cấp không may bị tử thương, và hằng ngày lo chăm nom săn sóc nơi an nghỉ cuối cùng của anh em quân nhân chúng tôi là "nghĩa trang quân đội Hạnh Thông Tây" nằm ở đối diện không xa với chùa nầy.
Đưa tôi vào chánh điện lạy Phật xong ông dẫn tôi lên phòng riêng và khi chỉ còn có hai chúng tôi thì ông nín không nổi nữa, bật lên khóc sướt mướt, ấp úng nói không thành lời. Sau một lúc khá lâu bình tâm trở lại ông mới nói rõ cho tôi nghe là không phải ông khóc vì chuyện "mất nước", nhưng khóc vì động lòng từ bi trước cảnh mồ mả trong nghĩa trang quân đội mà ông có trách nhiệm săn sóc đã bị cộng sản Bắc Việt dùng xe ủi đất san bằng hết ngay chiều ngày mồng 3 tháng 5 vừa qua.
Mặc cho sự van xin cầu khẩn của ông (trong bộ áo nâu sòng của một thượng tọa) họ vẫn san bằng hết từ nhà xác, nhà liệm xác, nhà nguyện cho đến ngôi mộ cuối cùng...... Ông vừa nói vừa tức tưởi khóc:
" Không hiểu sao họ quá tàn nhẫn như vậy? Họ nói là để lấy đất mà trồng trọt để nuôi nhân dân đang đói nghèo. Đất rộng như vầy, màu mỡ như vầy mà làm nghĩa địa thì phí của trời quá... độc ác với nhân dân quá!"
Thật tội nghiệp cho vị tuyên úy Phật Giáo nầy. Ông quá thật tình, nhìn sự việc qua lòng từ bi của một tu sĩ, nên không hiểu là hành động nầy phải xuất phát từ chủ trương và chánh sách của người cộng sản mà nhất là cộng sản Miền Bắc, đội quân tiền phong của Quốc tế Cộng sản Đệ Tam Nga Tầu.! Dù họ là người Việt Nam nhưng tư tưởng, hành động và nhất là lương tâm của họ ngày hôm nay không còn thuộc về họ nữa. Họ phải theo đúng giáo điều Mác Lê, theo đúng lệnh của Staline, của Mao trạch Đông là những quan thầy trực tiếp điều khiển họ trong cuộc chiến tranh bành trướng về phương Nam nầy.
Ông bạn tuyên úy của tôi cũng chất phác như người dân Miền Nam đã từng cho những lời "tố cộng" của chánh quyền hay của Phòng Chiến Tranh Chánh trị là những chuyện "đặt điều" cốt để tuyên truyền tác động tinh thần của quân cán chính Miền Nam. Bây giờ chỉ mới giáp mặt với một vài hành động của họ thôi, rồi đây có lẽ từ từ rồi họ sẽ thấy được bộ mặt thật của con người cộng sản nầy. Nhưng từ hôm nay cho đến đó người dân Miền Nam chúng ta chắc còn sẽ phải chịu nhiều cảnh thương đau cùng cực nữa... trong tiến trình xây dựng chủ nghĩa xã hội của họ.
Tôi mời ông thiếu tá tuyên úy bạn tôi cùng lên nghĩa trang Biên Hòa để xem thử là họ đã ủi nghĩa trang quân đội ở đây chưa? Theo tin ông đã nhận được thì hình như họ cũng đã thực hiện công tác nầy rồi, cũng vào ngày 3 tháng 5.
Có đi đến nơi chúng tôi mới thấy rõ được hiện trạng. Thật là thê thảm! Trước hết là tượng hình của một binh sĩ Thủy Quân Lục Chiến qua tượng đài "Thương Tiếc", một tác phẩm điêu khắc nghệ thuật rất có giá trị đặt bên vệ đường ở mặt tiền của nghĩa trang quân đội đã bị cộng sản phá nát bằng cốt mìn, và ủi sạch không còn một chút dấu vết..Cả nghĩa trang rộng lớn cũng đã biến thành bình địa!
Trên đường về Hạnh Thông Tây cả hai chúng tôi yên lặng không trao đổi một lời nào, tôi tin chắc là cảm nghĩ của một người tu sĩ đương nhiên phải khác hẳn với cảm nghĩ của một chiến binh như tôi. Dù sao khi về đến chùa, trước khi giã từ, tôi cũng nói rõ cho Thầy tuyên úy bạn tôi thấy được cảm nghĩ của tôi:
- Hành động quá ư tàn nhẫn đến dã man nầy thật không đúng là hành động của bất cứ người Việt nào nhất là ở Miền Nam Việt Nam. Từ ngàn xưa, đúng theo đạo lý và truyền thống của dân tộc Việt, người Việt Nam chúng ta ai cũng biết là "nghĩa tử là nghĩa tận" hay "chết là hết". Dù giữa cá nhân anh và tôi có thù hằn nhau cách mấy nhưng khi anh hay tôi có người đã nằm xuống rồi thì coi như mối thù đó được xóa bỏ vĩnh viễn, không ai còn muốn nhắc đến nữa. Vậy ủi hết mồ mả của quân nhân các cấp thuộc QLVNCH có nghĩa là gì đây? Nếu không muốn nói trước hết là nhằm "trả thù cho quân đội và nhân dân Miền Bắc"? sau đó lại "xóa sạch được vết tích của QLVNCH, người đã chết xóa trước, người còn sống xóa sau? trong chủ trương sửa lại toàn bộ lịch sữ trong tương lai đối với các thế hệ trẻ sau 1975, một trang sử đấu tranh dai dẵng của Quân Dân Cán Chính Miền Nam đã hy sinh làm tiền đồn ngăn chận làn sóng xăm lăng cộng sản, trong suốt gần 30 năm từ 1945 mà họ cần phải xóa bỏ ? Tôi nghĩ chỉ có như vậy họ mới đang tâm có những hành động phi nhân đạo nầy. Và chắc chắn trên toàn bộ Miền Nam Việt Nam các nghĩa trang quân đội đều phải chịu chung một số phận.Dĩ nhiên rồi cũng phải đến số phận của chúng tôi... những chiến binh còn sống sót.
Nhưng ngày nào còn có một chiến binh QLVNCH còn sống sót như cá nhân tôi thì ngày dó cộng sản Bắc Việt đừng hòng sửa được một trang sử nào!!!
Chúng tôi xin tạm chấm dứt mấy trang "Hồi Ký Dang Dở" ở đây, và xin thành tâm cầu nguyện cho nước Việt Nam và dân tộc Việt Nam chúng ta sớm được vĩnh viễn thoát khỏi ách độc tài đảng trị của bọn cộng sản vô thần khát máu và tàn bạo nầy.
Dương Hiếu Nghĩa

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Set-Cookie: ja_sanidineii_light_tpl=ja_sanidineii_light; expires=Sun, 06-Jan-2019 13:19:27 GMT; path=/

Connection: Upgrade, close

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
**Bạn tự ti với chiếc mũi bẩm sinh thấp tẹt và to bè? Hãy áp dụng những cách làm mũi cao thon gọn tại nhà dưới đây để có được chiếc mũi đẹp như ý mà không tốn kém.** ![ Bật mí chiêu làm mũi thon gọn bằng tự nhiên](http://thammynangmui.net/wp-content/uploads/2017/05/lam-mui-thon-gon-300x187.jpg)
**Làm mũi thon gọn bằng bài tập đơn giản**
Theo các kết quả nghiên cứu khoa học, nếu thực hiện các bài tập đơn giản dưới đây sẽ giúp mũi được thon gọn hơn.
Động tác đẩy mũi: Vào thời gian rảnh, dùng ngón tay để lên đầu chóp mũi và dùng lực của ngón tay đẩy nâng đầu mũi lên, rồi từ từ thả xuống nhẹ nhàng. Thực hiện hàng ngày và từ 15-20 lần mỗi ngày sẽ làm đầu mũi cao hơn.
Cười nhăn/chun mũi: Đây là cách kéo mũi lên trên tạo sự co thắt cơ mũi, thực hiện phương pháp này đều đặn hàng ngày, mỗi ngày 20-30 lần bạn sẽ thấy kết quả đáng kể.
Thực hiện ép mũi cho mũi cao thon gọn: Khi thực hiện phương pháp này hãy sử dụng hai ngón tay trỏ đặt hai bên cánh mũi, dùng lực nhấn từ ngoài vào trong ở hai bên cánh mũi. Thực hiện liệu pháp này sẽ có tác dụng khiến mũi thon, cao hơn.
**Làm mũi thon gọn bằng trang điểm**
Trang điểm là một trong những cách làm mũi cao tự nhiên khá đơn giản được khá nhiều chị em lựa chọn. Bạn có thể thực hiện các bước trang điểm nhẹ nhàng, che đi những khuyết điểm bằng cách nhấn nhá vào những ưu điểm để có được chiếc mũi đẹp ưng ý.
![ Làm mũi thon gọn bằng trang điểm](http://thammynangmui.net/wp-content/uploads/2017/05/lam-mui-thon-gon2-300x194.jpg)
Hãy chuẩn bị phấn hoặc kem highlight. Sau khi giậm xong kem lót, kem nền thì tạo khối cho khuôn mặt. Dùng highlight sậm màu kẻ một đường mảnh dọc theo 2 bên sống mũi, tán đều sang hai bên cánh mũi. Tiếp tục dùng highlight sáng màu tạo vùng chữ T theo sống mũi và vùng trán. Cuối cùng dùng phấn phủ tán nhẹ khắp mặt để khuôn mặt tự nhiên.
**Cách làm mũi cao và thon gọn nhờ dụng cụ kẹp nâng mũi**
Sử dụng kẹp nâng mũi cũng là phương pháp khá đơn giản để có được chiếc mũi cao thon gọn, thanh thoát. Tuy nhiên phương pháp này hiệu quả không quá cao và đòi hỏi người sử dụng phải kiên trì và bền bỉ. Một lưu ý là trước khi sử dụng phải rửa mặt thật sạch và vệ sinh dụng cụ khi làm xong để đảm bảo an toàn cho những lần sử dụng sau.
**Cách làm mũi thon gọn bằng massage nâng mũi**
Một trong những cách làm mũi thon gọn được áp dụng phổ biến là massage nâng mũi. Massage sẽ giúp cho máu lưu thông, đem lại cảm giác thư giãn. Do vậy không chỉ có tác dụng cải thiện hình dáng mũi mà còn tăng cường sức khỏe.
![ Cách làm mũi thon gọn bằng massage nâng mũi](http://thammynangmui.net/wp-content/uploads/2017/05/lam-mui-thon-gon3-300x176.jpg)
Cách làm mũi cao thon tự nhiên nhờ massage:
Bạn dùng một lực vừa phải tác động vào hai đầu ngón tay trỏ và vuốt nhẹ từ sống mũi xuống vùng hai bên cánh mũi và di chuyển đều ra khóe miệng. Lặp lại động tác khoảng từ 15 – 20 lần bất cứ khi nào rảnh.Lưu ý vệ sinh tay sạch sẽ trước khi áp dụng, tránh vi khuẩn xâm nhập vào mũi gây ra các bệnh về hô hấp và bệnh về da.
**Cách làm mũi cao bất ngờ từ bột mì**
Nghe có vẻ lạ nhưng cách làm mũi cao bằng bột mì lại được nhiều chị em chia sẻ.
Thực hiện như sau: Chuẩn bị bột mì và keo dính, thêm một chút chất tạo màu da và nhào thành khối, lấy một lượng nguyên liệu vừa đủ, đắp lên vùng sống mũi, vuốt cho phẳng. Sau đó thì trang điểm để che đi phần nguyên liệu vừa đắp và cuối cùng chiêm ngưỡng sự kết quả của cách làm mũi cao “diệu kỳ” này.

Link: <http://thammynangmui.net/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://thammynangmui.net/?p=3206>; rel=shortlink

X-Cache: HIT from Backend


markdown:
**Đèn led panel** là một thiết bị chiếu sáng đang dần trở nên phổ biến và quen thuộc đối với người tiêu dùng Việt Nam. Với những ưu điểm vượt trội của mình, đèn led panel đang ngày càng khẳng định được giá trị của nó trong thế giới ánh sáng.
**Địa chỉ mua đèn led panel cao cấp tại Sài Gòn** **Edison-opto Việt Nam** là đại lý số 1 chuyên phân phối đèn led panel tại Sài Gòn. Tất cả các sản phẩm đèn tại Edison-opto đều là hàng phân phối chính hãng của thương hiệu đèn led Edison-opto Việt Nam, được công nhận đạt chuẩn về chất lượng.
Khi đến với Edison-Opto bạn có thể hoàn toàn yên tâm, ngoài việc bảo đảm chất lượng sản phẩm cho từng thiết bị đèn, bạn sẽ còn nhận được các chính sách, dịch vụ ưu đãi của edison-opto như:
- Được hỗ trợ tốt nhất về giá thành. Chúng tôi luôn có những chính sách, cùng những phần quà hấp dẫn đối với những khách hàng thân thiết của Edison-Opto. Ngoài ra đối với những hóa đơn có giá trị> 5.000.000đ sẽ được hưởng triết khấu 20% trên 1 đơn hàng.
- Dịch vụ bảo hành tận nơi, nhiệt tình, nhanh chóng. Mua 1 đổi 1 trong vòng 2 năm , trường hợp do lỗi của nhà sản xuất.
- Hỗ trợ- tư vấn tốt nhất về lắp đặt, bảo quản
- Hỗ trợ vận chuyển ,giao hàng miễn phí tận nơi.
Để mua
[chính hãng các bạn có thể đến xem hàng trực tiếp tại cửa hàng, hoặc liên lạc trực tiếp với chúng tôi theo số điện thoại đèn led panel tại Sài Gòn ](https://goo.gl/xxYFhN) **Ms.Hường: 08 688 35 156**để được tư vấn, đặt hàng nhanh chóng với giá thành rẻ nhất và được hỗ trợ giao hàng miễn phí. ![ cơ sở phân phối đèn led panel tại Hà nội](http://tintuc.thptlevanthiem.edu.vn/wp-content/uploads/2017/09/den-led-panel-300x1200.jpg)
**Đặc điểm cấu tạo của đèn led panel edison-opto ** **Đèn led panel** hay còn gọi là ** đèn led tấm ** là loại đèn led có thiết kế dạng tấm siêu mỏng. Đèn led panel được tạo ra từ sự kết hợp giữa công nghệ led với kinh mờ khuếch tán vừa cho ánh sáng hài hòa, tự nhiên không gây hại cho sức khỏe vừa cho khả năng tiết kiệm năng lượng vượt trội.
Đèn panel thường được lắp đặt gắn lên trần nhà, Panel có 3 loại thông dụng là: thả trần, âm trần và đèn ốp trần nổi.
### Kích thước và công suất đèn led panel
Trên thị trường chúng ta thường thấy những đèn led panel có những dạng như, dạng tấm chữ nhật, tấm vuông với các kích thước như: tấm vuông 300x300mm,600x600mm , tấm chữ nhật 300x600mm, 300x1200mm và 600x1200mm. cùng các công suất: 12w, 18w, 36w, 40w và 72w.
![ cơ sở phân phối đèn led panel tại Hà nội](http://tintuc.thptlevanthiem.edu.vn/wp-content/uploads/2017/09/den-led-panel-300x300.jpg)
### Ưu điểm của đèn led panel
- Siêu sáng: đèn led panel có khả năng chiếu sáng mạnh, ứng dụng công nghệ dẫn sáng hiện đại ( áp dụng nguyên ý phản xạ toàn phần) từ đó giúp ánh sáng được phân bố đồng đều và hài hòa khắp căn phòng.
- Khả năng tiết kiệm điện siêu vượt trội: Công nghệ led đã giúp cho đèn phát ra ánh sáng với công suất cao và tiêu tốn rất ít điện năng.
- Tuôi thọ cao+ Siêu bền : Đèn thường rất bền, có khả năng chống bám bụi, cháy nổ cao, và cho tuổi thọ cực lớn, trung bình có thể lên tới: 40.000h
- Mẫu mã, công suất được thiết kế đa dạng, đơn giản, nhiều công mức công suất có thể phù hợp với nhiều loại không gian…
### Ứng dụng của đèn led panel
Đèn led panel là một thiết bị chiếu sáng được dùng ở rất nhiều nơi, như không gian nhà ở, nhà hàng, khách sạn, công ty, văn phòng, phòng họp, hội nghị, lan can, trung tâm…
Ngoài ra
**đèn led panel tấm** còn là giải pháp tối ưu nhất để làm đèn rọi nền cho tranh, ảnh, poster quảng cáo treo tường. ![ cơ sở phân phối đèn led panel tại Hà nội](http://tintuc.thptlevanthiem.edu.vn/wp-content/uploads/2017/09/den-led-panel-60x60.jpg)
**Địa chỉ đại lý đèn led EDISON-OPTO**
- Văn phòng giao dịch :396 Nguyễn Xiển- Thanh Xuân- Hà Nội
- Báo giá & Tư vấn: 08 688 35 156
- Email: kinhdoanh@opto.com.vn
- Hotline: 08 688 35 156
- Website: edison-opto.com.vn
**Quý khách hàng cần mua đèn hãy liên hệ ngay để có bảng báo giá đèn led tốt nhất**

Server: LiteSpeed

Accept-Ranges: bytes


markdown:
[Tin tức Thanh Hóa](http://thanhhoaonline.net)
Tin tức Thanh Hóa
### Lọc theo khu vực :
[Tp.Thanh Hóa](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=2) [Tp.Sầm Sơn](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=4) [Tx.Bỉm Sơn](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=3) [KKT Nghi Sơn](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=32) [Bá Thước](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=5) [Cẩm Thủy](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=6) [Đông Sơn](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=7) [Hà Trung](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=8) [Hậu Lộc](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=9) [Hoằng Hóa](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=10) [Lang Chánh](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=11) [Mường Lát](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=12) [Nga Sơn](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=13) [Nông Cống](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=17) [Ngọc Lặc](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=14) [Như Thanh](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=15) [Nhu Xuân](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=16) [Quan Hóa](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=18) [Quan Sơn](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=19) [Quảng Xương](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=20) [Thạch Thành](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=21) [Thiệu Hóa](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=22) [Thọ Xuân](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=23) [Thường Xuân](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=24) [Tĩnh Gia](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=25) [Triệu Sơn](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=26) [Vĩnh Lộc](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=27) [Yên Định](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=28) [Ảnh](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=30) [Video](forums/tin-tuc-thanh-hoa.127/?prefix_id=31)
[Tùy chọn hiển thị chủ đề](#)
Đang tải...

Cache-control: private, max-age=0


markdown:
Signup for our newsletter to get notified about sales and new products. Add any text here or remove it.
Điều Hòa Cây Mini

Server: Apache


markdown:
Những tin cũ hơn
Đang truy cập :
14
Hôm nay :
50
Tháng hiện tại
: 1213
Tổng lượt truy cập : 117114
WEBSITE CHÍNH THỨC TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ DIỄN HOÀNG Chịu trách nhiệm chính: Quế Thanh Hải - Hiệu Trưởng nhà trường Địa chỉ: Xã Diễn Hoàng - Huyện Diễn Châu - Tỉnh Nghệ An Website: http://thcsdienhoang.dienchau.edu.vn Thiết kế website VNOMEDIA
Thiết kế website trường học, website giáo dục, thiết kế website chuyên nghiệp

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv3c_Xj9ph_u_lang=25s%2C; expires=Tue, 16-Jan-2018 14:06:47 GMT; Max-Age=3597; path=/; domain=.thcsdienhoang.dienchau.edu.vn; httponly

Content-Language: vi


markdown:
.
##
![ In thực đơn nhà hàng giá rẻ tại Quận 2, in PP cán màng chống nước, bồi format cứng cáp](http://cdn.thegioicongso.vn/asset/home/img/250/in_thuc_don_nha_hang_gia_re_tai_quan_2_in_pp_can_mang_chong_nuoc_boi_format_cung_cap20150611104428.jpg)
##
[In thực đơn nhà hàng giá rẻ tại Quận 2, in PP cán màng chống nước, bồi format cứng cáp](http://thegioicongso.vn/in-thuc-don-nha-hang-gia-re-tai-quan-2-in-pp-can-mang-chong-nuoc-boi-format-cung-cap-44.html)
Điều gì gây ấn tượng cho khách hàng khi bước chân vào nhà hàng? Đó chính là thực đơn món ăn với những món ăn cụ thể cùng một số hình ảnh hấp dẫn. In thực đơn nhà hàng giá rẻ giúp khách hàng chọn món nhanh chóng hơn. Xem thêm: >> In phun khổ lớn cho


markdown:
.
##
![ Mua nhà quận 12](http://cdn.thegioicongso.vn/asset/home/img/250/mua_nha_quan_1220160120170119.jpg)
##
[Mua nhà quận 12](http://thegioicongso.vn/mua-nha-quan-12-130.html)
Ngoài nhu cầu về một ngôi nhà đẹp về hình thức, kiểu dáng. Yêu cầu về phong thủy cũng được chú ý đưa lên như một yếu tố không thể thiếu, nhất là đối với những người coi trọng giá trị của văn hóa truyền thống. Bí quyết chọn mua nhà quận 12 đúng theo


markdown:
.
##
![ Ý tưởng tổ chức sự kiện khai trương](http://cdn.thegioicongso.vn/asset/home/img/250/y_tuong_to_chuc_su_kien_khai_truong20160310053127.jpg)
##
[Ý tưởng tổ chức sự kiện khai trương](http://thegioicongso.vn/y-tuong-to-chuc-su-kien-khai-truong-170.html)
Ý nghĩa tổ chức sự kiện lễ khai trương Từ trước tới nay, tổ chức lễ khai trương được coi là một sự kiện trong đại, một sự kiện lớn đối với những doanh nghiêp, công ty, cửa hàng, nhà máy . Tổ chức sự kiện khai trương không đơn thuần chỉ là việc tổ