markdown:
[Lê Vân và những quan niệm về giới nữ Việt (phần 1/4)](http://phebinhvanhoc.com.vn/le-van-va-nhung-quan-niem-ve-gioi-nu-viet-phan-1-4/) **John C. Schafer***
Khi cuốn tự truyện
*Lê Vân: Yêu và Sống* của diễn viên điện ảnh Lê Vân ra đời năm 2006, ngay lập tức nó trở thành một cuốn sách ăn khách, các quầy sách bán chạy như tôm tươi đến mức có lúc không còn quyển nào để bán.[1] Sau lần in đầu với mười ngàn bản bìa cứng đã bán hết, nhà xuất bản mau mắn in loại bìa mềm rẻ hơn để chống lại sách lậu.
Điều gì đã khiến cuốn sách bán chạy đến thế? Một lý do là nó đã hé lộ cuộc sống riêng tư của một gia đình nghệ sĩ nổi tiếng. Cha của Lê Vân là diễn viên nổi tiếng Trần Tiến, mẹ là Lê Mai, cùng hai người em gái của Lê Vân cũng đều là những diễn viên được mến mộ.[2] Lê Vân đóng vai Duyên trong bộ phim
*Bao giờ cho đến tháng mười*, một bộ phim ra đời năm 1984 được đánh giá cao, và khuôn mặt u buồn của Duyên đã trở thành biểu tượng cho nỗi buồn hậu chiến của Việt Nam.[3] Người Việt đã quen với các loại tin đồn về văn nghệ sĩ và cuộc sống gia đình của họ, nhưng việc một nghệ sĩ nổi tiếng phơi bày những chuyện không hay của mình cũng như gia đình mình trước công chúng thì thật là một chuyện rất mới mẻ và gây sốc. Như người Việt vẫn nói, “vạch áo cho người xem lưng” là một việc không nên làm.[4]
Và Lê Vân, như chúng ta sẽ thấy, đã phơi ra không chỉ lưng của mình mà còn lưng của cha mẹ cô nữa. Cô kể cha mẹ cô đã đối xử tệ với cô, và sự oán hận quyết liệt của cô gây sốc cho độc giả. Một số chuyện không hay này có thể đã được gây ra do hoàn cảnh kinh tế tồi tệ ở miền Bắc trong thời chiến và hậu chiến, vì vậy độc giả cũng đã chỉ trích Lê Vân đi ngược lại câu tục ngữ truyền thống: “Con không chê cha mẹ khó; chó không chê chủ nghèo.”[5] Lại thêm một vấn đề nữa là Lê Vân là một kẻ làm tan cửa nát nhà chuyên nghiệp: cô kể lại ba mối tình, tất cả đều với những người đàn ông lớn tuổi và đã có vợ con. Cả ba mối tình đều có kết cục khiến họ chia tay vợ và bỏ gia đình. Như nhà báo Hồng Ny viết, những người có đầu óc cởi mở có thể hiểu tại sao Lê Vân lại “bị tiếng sét ái tình một lần. Nhưng những ba lần?”[6] Tự truyện của cô đối với một số người đã trở thành câu chuyện về việc cô đã cướp chồng của ba người phụ nữ ra sao. Sự thật về việc tất cả những người yêu của cô đều là đàn ông có vợ càng làm tăng thêm tính giật gân của tác phẩm của cô.
Tuy nhiên
*, Yêu và Sống* được Nhà xuất bản Hội Nhà văn danh tiếng xuất bản, đã tạo nên một cuộc tranh luận nghiêm túc giữa các nhà văn tên tuổi, trên báo chí và các diễn đàn trên mạng.[7] Do dám viết ra một cách trung thực đến tàn nhẫn, như một số nhà văn nhận xét, Lê Vân đã cho độc giả một bài học về lòng dũng cảm mà các nhà văn và quan chức nên noi theo. Mặc dù có vẻ khai thác chuyện đời tư, *Yêu và Sống* có những phẩm chất khác nữa: nó đã kể lại một hành trình giàu cảm xúc và trí tuệ đầy lôi cuốn. Đó là câu chuyện của một người phụ nữ lớn lên ở một Hà Nội trong thời chiến và trưởng thành trong một môi trường kinh tế thiếu thốn cùng cực của Việt Nam hậu chiến. Là một nghệ sĩ – đầu tiên là diễn viên múa rồi sau đó là diễn viên điện ảnh – cô đã lăn lộn với nghề nghiệp của mình trong sự mất phương hướng trước sự chuyển đổi từ kinh tế bao cấp sang kinh tế thị trường. Cha mẹ cô lấy nhau khi còn trẻ và sớm sa vào một cuộc hôn nhân bết bát, vì thế ngôi nhà của họ không còn là nơi trú ngụ bình yên cho cô nữa. Cô tìm kiếm tình yêu, sự hiểu biết và lời khuyên bảo từ ba người đàn ông khác nhau, tất cả đều đã có gia đình, và suốt dọc hành trình đó cô vật lộn để trả lời câu hỏi đã được dùng làm tiêu đề cho chương thứ nhất của cuốn sách: “Vân ơi, Vân là ai?”
Câu trả lời của Lê Vân trước câu hỏi đó, như dòng cuối cùng của cuốn sách, là “Tôi là tôi, là đàn bà.” Trong những trang trước đó cô giải thích mình đã đến kết luận này như thế nào và, trong quan điểm của mình, việc là một người đàn bà nghĩa là thế nào. Ở mọi đất nước, ý thức về giới nam và nữ – những ý niệm về giới – được tạo nên bởi những hình ảnh, thành ngữ, những câu chuyện, huyền thoại, thơ ca và cả đức tin nữa. Những điều này, tôi sẽ gọi là “văn bản” (texts), được dùng để diễn đạt lối hành xử hợp lệ cho cả nam lẫn nữ.[8] Khi một người kể chuyện về đời mình, họ sẽ dùng những văn bản này để giải thích – và đôi lúc để đánh bóng hoặc biện minh – cho hành động của họ.[9] Do đó, tôi tin rằng những câu chuyện đời, bao gồm tự truyện hay hồi ký được cấu trúc văn vẻ hơn, là những nơi để học hỏi về quan niệm nam nữ trong một nền văn hóa. Trong bài viết này tôi sẽ phân tích vấn đề nữ giới qua tự truyện của Lê Vân và qua những văn bản văn hóa xung quanh nó.
Dùng truyện đời của một cá nhân để khám phá cả một nếp sống xã hội là một điều nguy hiểm. Trong sự hăm hở tìm ra thông tin điển hình về một nền văn hóa, người ta có thể không chú ý và đánh giá cao những khía cạnh khác thường của câu chuyện đời đặc biệt của nhân vật đang được nghiên cứu.[10] Nói cách khác, một người có thể không chú ý đủ tới việc một câu chuyện đời được dựng lên ra sao. Một điều nguy hiểm nữa là sự tự vận động (agency) bị bỏ quên, mà theo William H. Sewell, đó là một năng lực “để ham muốn, để tạo dựng ý đồ và để hoạt động một cách sáng tạo.”[11] Những nhà phê bình
[chủ nghĩa hậu cấu trúc](http://phebinhvanhoc.com.vn/chu-nghia-hau-cau-truc/) và những nhà nghiên cứu chịu ảnh hưởng của họ đôi lúc cho ta cảm tưởng rằng những câu chuyện đời tự viết ra bởi chính chúng, trong những câu chuyện đó tác giả không lên tiếng mà là ngôn ngữ và văn hóa của người ấy làm ra tác phẩm.[12] Tôi đồng ý với George Rosenwald và Richard Ochberg, những người chấp nhận những câu chuyện đời được “hình thành từ những hình thức mà mỗi nền văn hóa có sẵn” nhưng cũng là những người cảnh báo chống lại việc tin chắc rằng chỉ nền văn hóa đó “lên tiếng” trong những câu chuyện đời. Nếu tin chỉ có tiếng nói của văn hóa thì rất dễ bỏ sót những chỗ trong câu chuyện đời mà trong đó “ý chí cá nhân chống lại hình thức văn hóa.”[13] Trong việc nghiên cứu *Lê Vân: Yêu và Sống*, tôi sẽ cố gắng tránh những mối nguy này.
Tôi đề cập đến “phụ nữ Việt Nam” trong bài viết, nhưng Lê Vân là người miền Bắc, một vùng có một lịch sử khác với miền Nam Việt Nam. Ý thức hệ và thực tiễn xã hội chủ nghĩa đã được phổ biến ở miền Bắc sớm hơn miền Nam, nơi mà chủ nghĩa cá nhân và nhu cầu trao đổi hàng hóa được nhìn nhận.[14] Trong phạm vi quan hệ gia đình, một số nhà nghiên cứu tin rằng miền Bắc có tính cách Đông Á hơn và phụ hệ hơn, và miền Nam thì có tính cách Đông Nam Á hơn và cởi mở hơn về bình đẳng giới.[15] Mặc dù khác biệt nam bắc là một chủ đề hấp dẫn, bài viết này không chú trọng đến vấn đề này. Phụ nữ ở cả hai miền đều chịu ảnh hưởng bởi những văn bản giống hoặc tương đương nhau và những văn bản này là mục tiêu của bài phân tích của tôi.
Tại sao tôi lại lấy tự truyện của một diễn viên – một diễn viên múa/điện ảnh – làm nguồn tư liệu chính của mình? Chẳng phải những diễn viên nổi tiếng là những người không điển hình hay sao? Đúng là người Việt trong truyền thống thường coi họ như những thành viên hạ cấp của xã hội, hầu như bị đặt ở ngoài thang bậc xã hội. “Xướng ca vô loại” là một câu nói quen thuộc.[16] Nền khoa cử hành chính ở Việt Nam, chấm dứt từ năm 1919, được mở ra cho tất cả mọi người trừ phụ nữ và con hát.[17] Tuy nhiên, ở nước Việt Nam hiện đại, diễn viên phục vụ đất nước được tôn trọng, và dầu sao tôi cũng không có ý nói Lê Vân là biểu tượng cho mọi phụ nữ Việt Nam. Tôi chỉ muốn nhận định rằng chuyện đời của cô phản ánh những văn bản mà người Việt theo đó để dựng nên quan điểm của họ về nữ giới. Tôi cũng có một lý do khác để chọn cuốn tự truyện này. Trong những bộ phim được những người đàn ông viết và đạo diễn, Lê Vân thường đóng vai những phụ nữ đại diện cho những giá trị đức hạnh nữ tính truyền thống như chung thủy, chịu đựng và hi sinh. Cuộc đời của cô do đó trình bày rất rõ ràng cách chúng ta “viết” cũng như “đọc” những văn bản như thế nào để tạo ra những quan niệm của chúng ta về giới nam và nữ.
Trước tiên tôi sẽ đưa ra một cái nhìn bao quát về cuốn tự truyện của Lê Vân và sau đó sẽ nêu lên những văn bản liên quan đến vấn đề giới nữ mà cô gợi lên trong khi kể chuyện đời mình. Tôi nói “gợi lên” thay vì “trích dẫn” bởi vì tôi phân tích không chỉ những văn bản Lê Vân trích dẫn – ví dụ một số câu trong
*Truyện Kiều* – mà còn cả những văn bản Roland Barthes gọi là “trích dẫn không có dấu ngoặc kép”: những ám chỉ bằng thành ngữ và châm ngôn và những tập tục văn hóa không rõ nguồn gốc.[18] Tôi phân nhóm những vấn đề gợi lên trong *Yêu và Sống* dưới 5 đầu đề: (1) Những huyền thoại về Mẫu hệ và Người nội tướng, (2) Tiết hạnh, (3) Tứ đức, (4) Hi sinh, và (5) Lãng mạn và Định mệnh. Luận giải của tôi gồm hai phần. Thứ nhất, tôi đưa ra ý kiến rằng những văn bản này là một hệ thống đan xen duy trì quyền lợi của đàn ông và hạn chế quyền lợi của đàn bà. Nói cách khác, những văn bản này ủng hộ một hệ thống phụ hệ. Nhưng tôi cũng nhận xét rằng tự truyện của Lê Vân cho thấy dù có những hạn chế đó, sự tự vận động của cá nhân vẫn có chỗ đứng. Việc xóa bỏ chế độ “bao cấp” và thay vào đó bằng một nền kinh tế thị trường tạo ra những khó khăn cho phụ nữ, nhưng nó cũng đem lại cho họ những cơ hội. Câu chuyện cuộc đời Lê Vân cho thấy một phụ nữ Việt Nam ở miền Bắc có đủ sức mạnh để tạo dựng đời mình mà những thế hệ phụ nữ Việt Nam trước đó không có được. **Tổng quan**
Lê Vân có một tuổi thơ không hạnh phúc. Cha mẹ cô lấy nhau lúc khoảng 20 tuổi, sau đó có ba đứa con và nuôi nấng chúng trong thời gian chiến tranh chống Mỹ. Cả bố lẫn mẹ đều là diễn viên, vì thế Lê Vân nhiều khi phải ở trại trẻ, chỉ về nhà vào dịp cuối tuần. Khi Mỹ bắt đầu ném bom, người già và trẻ con phải sơ tán khỏi Hà Nội, Lê Vân và cô em gái Lê Khanh sống ở một trại do đoàn kịch của bố mẹ quản lý, cách thành phố khoảng 20 cây số. Khi cô lên chín hay mười thì bố mẹ đăng ký cô vào một trường múa theo mô hình Xô-viết và cô sống trong ký túc xá trường này. Lê Vân dùng từ “hành xác” để nói về bảy năm khổ luyện học tập để trình diễn các vở balê cổ điển như
*Hồ Thiên Nga, Giselle* và *Spartacus*.[19]
Lê Vân cho rằng điều thật sự khiến cô buồn không phải là sự vất vả của trường múa mà là những vụ xô xát của bố mẹ và cuối cùng là vụ ly dị. Bố mẹ cô, như cô kể, quá mải mê hành hạ nhau và cố xoay xở kiếm sống mà không có thời gian để thương yêu cô. Khu vực sinh sống chật hẹp của họ – cả nhà ở trong một căn phòng trong một biệt thự có đến 60 người ở mà chỉ có một nhà vệ sinh – làm trầm trọng thêm tình trạng. Mặc dù buộc tội mẹ đã lạnh nhạt với mình, cô dành sự phê phán nặng nề nhất cho người cha. Lê Vân đổ tội cho những người tình của ông. “Đặc biệt, bố rất có duyên trong mắt phái đẹp,” cô kể, “những con thiêu thân lao vào bố không cần tính toán, chỉ cần dâng hiến. Hết người đàn bà này đến người đàn bà khác.”[20] Cô cũng đổ tội cho sự đạo đức giả của ông, cách ông tỏ ra lạnh lẽo và xa cách với chị em cô ở nhà nhưng lại hào hoa và phóng khoáng khi nhiều người ngoài vây quanh.[21]
Khi lớn lên, Lê Vân nhận ra rằng cha mình phải chịu đựng việc là “một nghệ sĩ tài ba nhưng không nuôi nổi bản thân mình đừng nói gì đến nuôi nổi vợ con.”[22] Cô thề mình sẽ không bao giờ yêu và lấy một nghệ sĩ khổ sở như bố. Thật trớ trêu, người tình đầu của cô lại là một nghệ sĩ có những nét phần nào giống bố cô. Cũng như cha cô, ông ta phải vật lộn để sống bằng đồng lương chết đói mà nhà nước trả cho. Ông cũng không thể làm ăn thêm và tạo dựng được một cuộc sống khả dĩ trong nền kinh tế thị trường.
Cô gặp người tình đầu tiên này, một người cô gọi là “Người ấy” vào năm 1979, hai năm sau khi cô trở thành một diễn viên múa của Nhà hát Nhạc vũ kịch.[23] Ông là một công chức nhà nước, một người giám sát các hoạt động văn hóa. Cô chú ý đến ông nhân một hôm ông đến thăm đoàn balê của cô. Ông nổi bật giữa những người khác, một người “ở độ tuổi trung niên, với mái tóc đã điểm bạc, dáng thư sinh nghệ sĩ, nom ông nổi bật một cách khác thường giữa những người xung quanh.”[24] Lê Vân lúc ấy vừa bước sang tuổi 20. Ông gấp đôi tuổi cô. Ông đến bên cô và tự giới thiệu, nói rằng ông biết cha cô. Sau đó, ông đề nghị cô gặp ông ở một nơi ven thành phố và họ nói chuyện – hay đúng hơn là ông nói và cô lắng nghe những gì ông rót vào tai cô về khát vọng của ông về nghệ thuật và về gia đình riêng của ông. “Tôi ví mình như một trang giấy trắng,” cô kể, “chờ anh, người nghệ sĩ gấp đôi tuổi tôi, viết lên đó những bài học đầu tiên.”[25]
Những cuộc hò hẹn ở những nơi vắng vẻ trong bóng tối quanh thành phố tiếp tục, và cô biết thêm về ông. Lê Vân ấn tượng trước cách ông sắp xếp cuộc sống gia đình, trước người vợ đẹp và hai đứa con của ông, và trước căn hộ được thiết kế tiện nghi và trang bị xinh xắn của ông với phòng ngủ riêng biệt, nhà tắm nhỏ xíu nhưng sạch sẽ, tủ lạnh, đàn dương cầm và kệ sách chất đầy sách – một “thiên đường trí thức” như cô gọi nó.[26] Cô biết về cuộc sống ở nhà của ông do ông dẫn cô về và giới thiệu với vợ và các con. Khi mối quan hệ mười năm trời với Người ấy đã kéo quá dài, Lê Vân nhận ra rằng
*chính vì* ông là một người trí thức, cuộc sống gia đình của ông không phải là thiên đường trí thức chút nào. Trí thức không thể nào tồn tại nổi bằng đồng lương còm cõi mà nhà nước trả cho họ. Ngoài việc thi thoảng viết một bài báo, ông không biết kiếm chác hay làm ăn để tăng thêm thu nhập. Lê Vân nhận thấy những vấn đề kinh tế đang tổn hại đến hôn nhân của ông.[27] “Người vợ quá vất vả vì phải bươn chải,” cô kể, “trong khi người chồng chỉ nghệ thuật hàn lâm đi mây về gió.”[28] Trong khi đó, nhờ vào thu nhập nghề diễn, Lê Vân đã thành công trong việc “cởi trói” cho bản thân: cô đạt được cả mục tiêu an toàn tài chính lẫn tự do nghệ thuật – tự do trong việc chỉ đóng những phim cô thích, với những đạo diễn cô kính trọng.[29]
Lê Vân gặp người tình tiếp theo vào năm 1988 khi cô ở Sài Gòn đợi thị thực đi Paris để đóng trong một bộ phim, và Người ấy ở Hà Nội đang làm đơn ly dị để có thể cưới cô. Người tình thứ hai này là một Việt kiều Canada. Thực tế thì anh ta là người lai Pháp, và khi Lê Vân gặp anh, cô nghĩ anh là một ông Tây và rồi ngạc nhiên khi thấy anh nói tiếng Việt rất sõi. Anh tổ chức tour du lịch đưa Việt kiều về thăm quê. Người Việt kiều này mà Lê Vân gọi là “Chàng lãng tử,” đã bố trí cuộc gặp gỡ. Anh muốn được gặp ngôi sao đã đóng vai Duyên trong phim
*Bao giờ cho đến tháng mười* và nhờ vợ chồng một người bạn mời cả anh và Lê Vân đến nhà họ ăn tối.
Trong lời kể của Lê Vân về những tuần đầu tiên gặp nhau, thật khó tách rời sức hấp dẫn đặc biệt của chàng khỏi sự ngưỡng mộ rộng lớn hơn nơi cô đối với sự tự do của Sài Gòn và miền Nam, nơi mà Chàng lãng tử, vốn có gia đình xuất xứ Quảng Nam, là đại diện. Cô đối chiếu “Kẻ sĩ Bắc Hà” của mình và những cuộc hò hẹn trong những nơi khuất nẻo của Hà Nội với “Lãng tử Sài Gòn,” người đưa cô đi khắp nơi giữa thanh thiên bạch nhật trong bầu không khí tự do hơn hẳn của miền Nam. “Yêu chàng,” cô kể, “tôi như
*người bị sốc ánh sáng*, như người đang bị cầm tù nơi bóng tối lưu cữu tù đọng… được sổ lồng tung cánh bay vào một thế giới tự do công khai.”[30] Trước khi Lê Vân rời Hà Nội, người tình miền Bắc của cô đã cảnh báo cô nên cẩn thận: “Sài Gòn nhiều cám dỗ lắm, nhiều cái dễ làm người ta sa ngã lắm.”[31] Cô – thật ngây thơ, như cô thừa nhận – đã nhờ Chàng lãng tử giúp cô đừng để mình sa ngã với anh ta. Tuy vậy kết cục thì cô không kháng cự nổi sức mê hoặc của Sài Gòn và cô đã “chính thức sa ngã.”[32]
Khi cô phải lòng Chàng lãng tử, cô nôn nóng muốn vứt bỏ những rào cản và bắt đầu sống độc lập hơn. Tuy vậy, sau khi cưới anh ta vài năm, cô lại cảm thấy bị bó buộc trở lại – không phải vì Chàng lãng tử cứ nhắc cô phải có nữ tính hơn và hành xử như một người phụ nữ đúng mực trong một gia đình có văn hóa, như người tình đầu đã làm, mà vì anh muốn cô xử sự như một người đàn ông![33] Như Lê Vân kể, sự lãng mạn biến mất khỏi quan hệ của họ khi Chàng lãng tử bắt đầu la cà quán xá, bỏ mặc cô làm mọi việc mà cô tin đó là việc của một người đàn ông – những việc như xử lý quan hệ với công an, vay tiền, trả thuế, sửa chữa nhà cửa – thậm chí đi xin gia hạn cư trú
*cho anh ta*. Chàng lãng tử rõ ràng không phải là người đàn ông có khả năng làm cho cô trở thành người phụ nữ như ý cô muốn.
Cô đã tìm ra được người đàn ông này, nhưng anh ta không phải người Việt cũng không phải là Việt kiều. Người tình tiếp theo là một người Hà Lan gốc Indonesia làm việc cho một tổ chức lương thực quốc tế.[34] Abraham, hay “Bram” như cô gọi, để ý đến cô khi cô múa trên nền xi măng của Bảo tàng Quân đội trong một cuộc triển lãm và tiệc cốc-tai do một cơ quan Hà Lan tổ chức để cổ động cho mẫu nhà chống lũ. Sau đó anh mời cô tham dự một chương trình quyên tiền cho một quỹ từ thiện giúp trẻ em và họ trở nên gắn bó. Abraham hơn Lê Vân bảy tuổi và đã có một vợ cùng hai con ở Hà Lan, cô thì đã ly thân nhưng vẫn còn giá thú với Chàng lãng tử; vì thế cô lại rơi vào việc dan díu với chồng của một người khác và phản bội người đàn ông yêu mình. Lần thứ ba này là một tình yêu đam mê đối với cô, tuy cô và Abraham không kết hôn, nhưng họ vẫn có hai đứa con, đều sinh ra ở Hà Nội – Avi năm 1997 và Adam năm 2001.
Trong những đoạn dẫn đến câu kết cuốn sách, “Tôi là tôi, là đàn bà,” Lê Vân cắt nghĩa về kiểu phụ nữ mà hiện cô đang là – hay ít nhất là kiểu phụ nữ cô muốn. Mặc dù cô dùng từ “bình thường” thay vì từ “truyền thống,” rõ ràng là cô nhận thấy bản thân mình đang quay trở về với hình mẫu phụ nữ rất cũ và rất Á Đông. “Tôi thèm được là người đàn bà bình thường lắm,” cô nói. “Trong tâm can lúc nào cũng chỉ muốn làm một người vợ đúng nghĩa: hiền hậu, hết lòng với gia đình chồng con. Đó là những phẩm chất của phụ nữ Á đông mà tôi đã ‘bị ngấm’ từ khi nào không rõ.”[35]
Lê Vân nói cô muốn là một người đàn bà “bình thường” chứ không phải là “truyền thống” có lẽ vì cô biết việc mình phê phán cha mẹ, ngoại tình với chồng người khác, và có con ngoài giá thú với một người nước ngoài không hề là lối cư xử truyền thống. Sự thật rằng có những cá nhân khác thường như Lê Vân mà vẫn hướng đến những giá trị nữ tính truyền thống chứng minh sức mạnh của những giá trị truyền thống này hãy còn ảnh hưởng đến xã hội đương đại Việt Nam. Bây giờ chúng ta sẽ chuyển sang một số văn bản văn hóa nằm ẩn bên dưới những quan niệm truyền thống này.
**Huyền thoại về Mẫu hệ và Người nội tướng**
Các nhà nghiên cứu lịch sử cho rằng phụ nữ Đông Nam Á đóng vai trò quan trọng trong xã hội, ví dụ như họ chia sẻ công việc nông nghiệp quan trọng với đàn ông; con gái cũng được thừa kế gia tài như con trai; và sau khi lấy nhau, cô dâu chú rể không bị bắt buộc phải sống gần hoặc cùng với bố mẹ chồng. Học giả nào nhắc đến địa vị cao của phụ nữ Đông Nam Á được cho là ủng hộ “thuyết tự chủ” (autonomy hypothesis).[36] Áp dụng thuyết này vào Việt Nam sẽ gây ra vấn đề bởi vì Việt Nam chịu ảnh hưởng của Khổng giáo, một hệ tư tưởng rất phụ hệ. Nhưng một số học giả, cả Việt Nam lẫn Tây phương, đều nhận định Việt Nam cổ đại là một xã hội mẫu hệ và địa vị của người phụ nữ ở đây cao hơn so với ở Trung Hoa, điều đó cho thấy sự bền vững của những đặc tính “Đông Nam Á” mà hàng thế kỷ Bắc thuộc vẫn không thể tiêu diệt được. Tuyên bố rằng họ đối xử với phụ nữ tốt hơn là một cách để người Việt nhấn mạnh đặc tính Việt của mình và tạo ra sự độc lập về văn hóa đối với Trung Hoa.
Một đặc tính Đông Nam Á khác tồn tại ở Việt Nam là “sự tương thuận” (complementarity), được phản ảnh trong phong tục vợ chồng chia sẻ lao động khá đồng đều.[37] Tục ngữ Việt Nam thường nhắc đến phong tục này: “Chồng cày vợ cấy con trâu đi bừa” và “Thuận vợ thuận chồng tát bể đông cũng cạn”. Một ví dụ khác về sự tương thuận ở Việt Nam là truyền thống người vợ hoạt động như một vị nội tướng trong khi ông chồng lo việc quan hệ đối ngoại. Theo truyền thống này, vì là người nội tướng, bà vợ trở thành người tay hòm chìa khóa và ra các quyết định trong việc quản lý nhà cửa. Trách nhiệm của người chồng là đi làm bên ngoài và coi như không liên quan gì đến công việc tề gia.[38]
Khi sống ở Việt Nam, tôi rất ngạc nhiên vì nhiều lần cánh đàn ông đã dùng từ ẩn dụ “nội tướng” này để mô tả quyền lực của phụ nữ trong gia đình, thường thường để nói rằng bất bình đẳng giữa hai giới không phải là một vấn đề ở Việt Nam. Nhiều học giả cũng đề cập đến lối ẩn dụ này, giúp thêm bằng chứng rằng ẩn dụ này được phổ biến khá rộng rãi ở Việt Nam.[39] Sự phân công hai trách nhiệm nội tướng và ngoại giao này chứng tỏ rằng văn hóa Việt Nam có tính cách “tương thuận” của Đông Nam Á[40] nhưng cũng có thể được xem như là phản ảnh của tư tưởng Khổng giáo. Trong gia đình Khổng giáo, phụ nữ được dạy các kỹ năng nội trợ – ví dụ nấu ăn, thêu thùa, may vá – vì vậy họ có thể điều hành việc nhà; đàn ông được đào tạo theo đuổi các mục tiêu tri thức để có thể đảm nhiệm các quan hệ hướng ngoại trong cộng đồng và quốc gia.[41]
Dù đúng là nhiều người chồng Việt Nam để cho vợ nắm tài chính gia đình và quản lý nhà cửa, điều quan trọng là ta phải thấy rằng đàn ông được ưu thế trong sự phân công này. Bằng việc san sẻ một ít quyền lực, đàn ông gặt hái được rất nhiều lợi tức. Khi nói đến việc chăm lo gia đình, người ta sẽ nói anh ta “vui vẻ đầu hàng” trách nhiệm hơn là nói anh ta “nhượng bộ” trách nhiệm. Để cho đàn bà làm mọi việc nhà nhàm chán trong khi đàn ông được theo đuổi sự nghiệp có thể là một kiểu “tương thuận,” nhưng thật khó mà nói là công bằng. Đóng vai trò của một vị “nội tướng,” như Wendy Duong chỉ ra, “nghĩa là việc gì trong gia đình cũng đến tay người vợ để cho ông chồng có tự do theo đòi những điều ‘cao quý’ khác, như thơ phú hay các sở thích văn hóa.”[42] Stephen O’Harrow viết rằng ở Việt Nam, “tột đỉnh của người đầy nam tính (machismo) không phải là một thứ đàn ông ưa hành hạ đàn bà theo kiểu Địa Trung Hải mà là một thứ đàn ông biếng lười đầy lịch lãm mà đàn bà phải chịu thiệt thòi.”[43]
Cả bố và Chàng lãng tử, chồng Lê Vân, đều thể hiện đặc tính người đầy nam tính kiểu Việt Nam này. Theo Lê Vân, bố cô thoải mái với sự biếng nhác mà cũng không giao tài chính trong nhà cho vợ. Cô kể rằng mẹ cô không kiểm soát tài chính của gia đình. Mẹ cô phải bảo Lê Vân và các em gái nhắc bố đưa tiền mua cái ăn.[44] Trong khi đó, Lê Vân kể, khi ông ở bên bàn nhậu với bạn bè, ông trở thành trung tâm của những bữa nhậu đó.[45] Với Chàng lãng tử, Lê Vân kể vào thời kỳ đầu của mối quan hệ, cô ngưỡng mộ anh vì anh đưa hết tiền cho vợ ở Canada bởi vì điều đó chứng tỏ anh đã đặt niềm tin vào cô (Lê Vân) một cách vô điều kiện. Cô kể: “Về kinh tế, kiếm được chút tiền bạc nào là lại đưa hết cho vợ. Khi anh muốn về Việt Nam, anh cứ việc tay trắng mà ra đi.”[46] Cô coi điều này ở anh là “điều đáng quý nhất.”
Tuy vậy, sau khi Lê Vân cưới Chàng lãng tử, cô trở nên mệt mỏi vì sự vô tâm của anh, về thói quen la cà quán xá, bỏ mặc cô tự xoay xở không những chỉ việc nhà cửa, là những việc mà cô hứng thú làm, mà còn cả những việc giao tiếp bên ngoài xã hội. Cô không thích mình vừa làm nội tướng lại vừa lo cả chuyện chủ sự việc bên ngoài. Vì quá quen thuộc với sự phân công nhiệm vụ giữa đàn ông và đàn bà, cô rất bực mình khi phải cáng đáng những nhiệm vụ “đàn ông” như việc phải quan hệ với các viên chức chính quyền. “
*Tại sao mình cứ phải làm đàn ông trong khi đã có chồng?*” cô tự hỏi: “ *Bao giờ mình mới được làm một người đàn bà thực sự đàn bà đây?*” (in nghiêng nhấn mạnh trong nguyên bản).[47] Nếu cô có một người chồng có khả năng và vui lòng làm “thủ lĩnh”gia đình thì cô sẽ vui lòng từ bỏ sự nghiệp của mình để trở thành một bà nội trợ: “Giá mà mình có một người đàn ông như thế, mình sẵn sàng buông xuôi hết, giã từ hết để được làm một người phụ nữ Việt Nam với đúng chức năng nội trợ trong nhà.”[48] Abraham, người tình Hà Lan gốc Indonesia của cô, đã trở thành “thủ lĩnh” để cho cô trở thành một bà nội trợ Việt Nam như vậy.
Ý niệm về người nội tướng cũng giải thích tại sao Lê Vân cho rằng những thành công của cô ở bên ngoài gia đình trong cương vị một nữ diễn viên, là do tính khí “dương nữ” của cô.[49] Trong gia đình kiểu Khổng giáo, người đàn ông thường vẫy vùng ngoài xã hội để mưu cầu danh vọng và mưu sinh để nuôi sống gia đình. Lê Vân đã đạt được danh vọng ấy nhưng rồi đã từ bỏ sự nghiệp điện ảnh của mình ngay trong lúc đang ở đỉnh cao. Cô đưa ra các lý do như thu nhập thấp, không có mấy đạo diễn giỏi, nghi ngờ về năng lực bản thân, nhưng một lý do có lẽ rõ ràng nhất là để thành công trên phim ảnh cô phải vận dụng “tính khí đàn ông” quá nhiều trong khi cô chỉ muốn trở thành một người phụ nữ, một phụ nữ Việt Nam truyền thống chỉ biết quán xuyến việc nhà.
Khi nghiên cứu sâu hơn, vai trò nội tướng này có tính chất huyền thoại hơn là thực tế. Các nghiên cứu được tiến hành trong những năm 1990 cho thấy phụ nữ Việt Nam đảm nhiệm hầu hết mọi việc nội trợ, nhưng cũng cho thấy phụ nữ ít khi được quyền quyết định ngay cả những quyết định nhỏ bé trong nhà. Họ có thể quyết định việc nấu nướng hay trông con, còn các quyết định lớn là do chồng – chẳng hạn như khi mua một món đồ đắt tiền.[50] Quá trình Đổi mới đã tạo ra nhiều cơ hội cho phụ nữ làm việc bên ngoài, nhưng theo Magali Barbieri và Danièle Bélanger, chủ biên của một loạt những bài nghiên cứu về gia đình Việt Nam, ở Trung Quốc và những quốc gia khác, kinh tế thị trường đã làm cho vai trò của phụ nữ trong xã hội và gia đình quan trọng hơn, nhưng ở Việt Nam thì không.[51]
Ý kiến về vị thế cao của phụ nữ ở Việt Nam thường nhắc đến di sản mẫu hệ ở Việt Nam. Sự tự chủ của phụ nữ Việt Nam được thể hiện qua hệ thống mẫu hệ hay ít ra là hệ thống song hệ. Tuy nhiên, hầu hết các học giả đều đồng ý rằng chế độ mẫu hệ ở Việt Nam, nếu có tồn tại, thì đã biến mất khi nhà nước Văn Lang được thành lập vào thế kỷ thứ bảy trước công nguyên.[52] Đó là thời kỳ quá xa xưa. Không ai biết chắc hệ thống phụ hệ hay song hệ đã thay thế hệ thống mẫu hệ. Tuy nhiên, các học giả đồng ý rằng có một bước chuyển dẫn đến hệ thống phụ hệ trong triều đại nhà Lê (1428-1788), khi Khổng giáo trở thành ý thức hệ cai trị, nhưng họ không nhất trí với nhau về việc chuyển hướng đã xảy ra như thế nào. Một số nhà nghiên cứu cho rằng phụ hệ có ưu thế trong thời Lê; số khác lại cho rằng hệ thống song hệ thắng thế.
Trung tâm của cuộc tranh luận này là bộ luật triều Lê. Một số nhà nghiên cứu tìm thấy bằng chứng của sự tự chủ của phụ nữ trong hệ thống pháp luật này vì nó thừa nhận con gái và con trai được thừa kế gia tài ngang nhau.[53] Tuy nhiên trong một bài báo gần đây, Nhung Tuyet Tran phân tích các điều lệ và các vụ án vào thế kỉ XVI, cô đã kết luận rằng “các điều luật nhà nước và các tục lệ địa phương hạn chế quyền lợi của phụ nữ đối với gia sản.” Bộ luật này, theo cô, không phải là một văn bản tốt để biện luận cho một “Việt Nam
*thuần chất* không có yếu tố Trung Hoa mặc dù nhiều người nôn nóng tìm kiếm khía cạnh tự chủ của Việt Nam đã trích dẫn.”[54] Nhung Tuyet Tran có lẽ đã lầm về luật triều Lê. Hầu hết các học giả đều cho rằng bộ luật này đã hợp thức hóa hệ thống song hệ. Một điều nguy hiểm của những tranh luận này là chúng đánh lạc hướng tình trạng hiện thời của người phụ nữ trong xã hội Việt Nam hiện đại; mối nguy khác là chúng đem lại ấn tượng rằng “tốt hơn Trung Quốc” là đủ tốt rồi khi bàn về sự bình đẳng giữa hai giới.
Người Việt tự hào về những nữ chiến binh của mình như Hai Bà Trưng (thế kỷ I) và Bà Triệu (thế kỷ III), những người đã lãnh đạo những cuộc khởi nghĩa chống ách đô hộ Trung Quốc. Một số tích truyện mô tả Bà Triệu cưỡi voi ra trận, với vú dài ba thước vắt dưới chiến bào.[55] Di sản mẫu hệ Việt Nam, hay ít nhất là các nhân vật lịch sử như Hai Bà Trưng, Bà Triệu không phải chỉ là huyền thoại. Đó là những nhân vật có thật. Và cũng đúng rằng luật triều Lê cho phụ nữ Việt Nam nhiều quyền hơn phụ nữ các triều Đường, Minh và Thanh của Trung Hoa trước đó.[56] Nhưng dường như cũng có một phần phóng đại và huyền thoại hóa đã được sử dụng. Lê Thị Nhâm Tuyết nói rằng: “Người mẹ Việt Nam từ hiện thực đã đi vào huyền thoại và từ huyền thoại, từ thế giới tâm linh mẹ lại tỏa sáng, lại phát huy tác dụng to lớn trong thực tiễn.” [57] Một số học giả đã đặt câu hỏi liệu tất cả những phóng đại và huyền thoại này có giúp ích gì trong việc đạt được bình đẳng giới hay không. Wendy Duong, một nhà nghiên cứu luật, cho rằng “di sản mẫu hệ” của Việt Nam làm cho việc thiết lập một mối quan tâm về nữ quyền ở Việt Nam ngày nay trở nên khó khăn. Khái niệm nữ quyền có thể dễ dàng “bị từ chối hoặc xem nhẹ” bởi vì người ta sẽ kết luận sai lầm rằng Việt Nam đã sẵn có “một di sản mẫu hệ mạnh mẽ” rồi, việc thành lập một phong trào nữ quyền không cần thiết nữa.[58]
Dầu sao di sản này không quan trọng đối với Lê Vân. Chiến tranh chống Mỹ đã qua khi cô là người lớn. Cô cần một phong trào nữ quyền không phải để nhắc nhở mình về các nhiệm vụ yêu nước mà là giúp cô xử lý êm xuôi trong việc cố gắng trở thành một người nội trợ Việt Nam truyền thống. Vì cô mong muốn trở thành một bà mẹ chỉ-ở-nhà và vì cô muốn những người đàn ông trong đời mình xử sự như những ông chồng truyền thống – là những người kiếm tiền chính và lo toan việc giao tế xã hội – cô rõ rằng không xét đến một phong trào nữ quyền kiểu phương Tây. Giải phóng đối với Lê Vân liên quan đến tự do được chấp nhận một số – chứ không phải tất cả – giá trị đạo đức nữ giới truyền thống (xem phần “Tứ đức”). Nhưng làm thế nào để cô trở thành một bà nội trợ Việt Nam truyền thống khi dường như cô vi phạm đến điều quan trọng nhất của đạo đức nữ giới là tiết hạnh? Đó là chủ đề của phần tiếp theo.
**Nguyễn Trương Quý dịch (với sự hiệu đính của John C. Schafer và Cao Thị Như-Quỳnh).**Nguồn: John C. Schafer. “Le Van and Notions of Vietnamese Womanhood”, Journal of Vietnamese Studies, Vol. 5, No. 3 (Fall 2010), pp. 129-191
Chú thích
*Tác giả John C. Schafer là giáo sư văn chương, Đại học Humboldt, California, Mỹ. Ông đã viết nhiều nghiên cứu về văn học, âm nhạc Việt Nam như về Trịnh Công Sơn. Năm 2012, cuốn
*Trịnh Công Sơn – Bob Dylan: Như trăng và nguyệt?* của ông (Cao Thị Như-Quỳnh dịch, Cao Huy Thuần giới thiệu) đã in ở NXB Trẻ – ND
[1] Tự truyện của Lê Vân do Bùi Mai Hạnh chấp bút và xuất bản ở Nhà xuất bản Hội Nhà văn, Hà Nội. Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống *(Hà Nội: Hội Nhà Văn, 2006).
[2] Nhà nước đã vinh danh gia đình này với Trần Tiến và con gái Lê Khanh danh hiệu cao quý nhất, Nghệ sĩ Nhân dân, vợ ông là Lê Mai và con gái Lê Vân danh hiệu cao thứ nhì, Nghệ sĩ Ưu tú.
[3] Bộ phim này đã đoạt các giải thưởng ở Liên hoan phim quốc tế Hawai’i 1985, tại Liên hoan phim quốc tế Mátxcơva 1985, và Liên hoan phim Châu Á Thái Bình Dương 1989. Gần đây nó cũng đã được đài CNN chọn vào danh sách 18 phim châu Á hay nhất mọi thời đại. Xem Mairi Mackay, “Pick the Best Asian Films of All Time,”http://edition.cnn.com/2008/SHOWBIZ/Movies/08/12/asiapacific.top10/index.html (truy cập 5.11.2008).
[4] Bản thân Lê Vân cũng lo lắng vì mình đang làm những điều ngược lại với câu tục ngữ này. Xem Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 25. Nhiều người đọc cuốn sách dẫn câu tục ngữ này ra và/hoặc câu sau: *Tốt đẹp phô ra, xấu xa đậy lại*. Xem một dẫn chứng: Hoàng Lan Anh, “Nghệ sĩ và cơn sốt viết tự truyện”,www.tintuconline.vietnamnet.vn/vn/vanhoa/115893 (truy cập 15.9.2007); Anh Vân và Đỗ Duy, “Lê Vân: ‘Tôi không có ý vạch áo cho người xem lưng’” , www.vnexpress.net/GL/Van-hoa/2006/10/3B9EFC56/?q=1 (truy cập 22.11.2008); Hồng Ny, “Về tự truyện ‘Lê Vân: Yêu và Sống’”, www.chungta.com/Desktop.aspx/Chung Ta-Suy Ngam/My-hoc/Ve_tu_truyen_Le_Van (truy cập 15.9.2007).
[5] Xem Hồng Ny, “Về tự truyện ‘Lê Vân: Yêu và Sống.’” Ngọc Trang nêu một điểm tương tự trong “Thương thì thương, mà giận vẫn giận . . .”www.tienphongonline.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=65468&ChannelID=7 (truy cập 15.9. 2007).
[6] Xem Hồng Ny, “Về tự truyện ‘Lê Vân: Yêu và Sống’”; và Trịnh Thanh Sơn, “Chân-thiện-mỹ ở đâu?” http://vietbao.vn/The-gioi-giai-tri/Chan-thien-my-o-dau/50765910/399 (truy cập 8.7.2009).
[7] Tôi thảo luận điều tranh cãi này trong phần mang tên “Tự vận động.”
[8] Tôi gọi chúng là “văn bản” bởi vì phương pháp tiếp cận phân tích của tôi mang ảnh hưởng của các nhà phê bình hậu cấu trúc chủ nghĩa, họ dùng khái niệm “tính liên văn bản” trong tranh luận rằng nghĩa của bất kỳ văn bản nào cũng được đặt trong sự liên quan của nó với nội dung trước đó. Để có cái nhìn tổng quan về tính liên văn bản, xem Graham Allen,
*Intertextuality *(London: Routledge, 2000).
[9] “Khi mọi người kể chuyện đời,” George Rosenwald quan sát, “họ bắt chước những hình mẫu cụ thể dễ hiểu đối với nền văn hóa đó.” Xem George C. Rosenwald, “Conclusion: Reflections on Narrative Self-understanding,” [Tổng kết: Những phản ánh về sự tự lĩnh hội trong tự sự] trong
*Storied Lives: The Cultural Politics of Self-understanding* [Những cuộc đời thành truyện: Những quan điểm chính trị văn hóa của việc tự lĩnh hội], biên tập George C. Rosenwald và Richard L. Ochberg (New Haven, CT: Yale University Press, 1992), 265.
[10] Ruth Behar, “Rage and Redemption: Reading the Life Story of a Mexican Marketing Woman,” [Căm giận và Cứu chuộc: Đọc chuyện đời của một phụ nữ làm tiếp thị Mêhicô]
*Feminist Studies *16, no. 2 (Summer 1990),http://web.ebscohost.com.ezproxy.humboldt.edu (truy cập 29.11.2008).
[11] William H. Sewell, “A Theory of Structure: Duality, Agency, and Transformation,” [Một lý thuyết cấu trúc: Tính hai mặt, Tự vận động và Biến đổi]
*American Journal of Sociology *98, no. 1 (July 1992): 1–29 (20).
[12] Xem Roland Barthes, “The Death of the Author,” [Cái chết của tác giả] trong
*Image – Music—Text*, [Hình ảnh – Âm nhạc – Văn bản] Stephen Heath dịch (New York: Hill and Wang, 1977), 142–148.
[13] George C. Rosenwald và Richard L. Ochberg,
*Storied Lives*, 7.
[14] Xem Philip Taylor,
*Fragments of the Present: Searching for Modernity in Vietnam’s South *[Những mảnh của Hiện tại: Tìm kiếm tính hiện đại ở miền Nam Việt Nam] (Honolulu: University of Hawai‘i Press, 2001).
[15] Xem Rukmalie Jayakody và Vu Tuan Huy, “Family Change in Vietnam’s Red River Delta,” [Thay đổi về gia đình ở đồng bằng sông Hồng của Việt Nam] trong
*Reconfiguring Families in Contemporary Vietnam*, [Cấu hình lại gia đình ở Việt Nam đương đại] Magali Barbieri và Danièle Bélanger chủ biên (Stanford, CA: Stanford University Press, 2009), 204.
[16] Xem Công Huyền Tôn Nữ Nha Trang (sau đây viết là CHTN Nha Trang), “The Traditional Roles of Women as Reflected in Oral and Written Vietnamese Literature” [Những vai trò truyền thống của phụ nữ phản ánh trong văn học truyền miệng và văn học viết tiếng Việt] (Luận án tiến sĩ, University of California, Berkeley, 1973), 90.
[17] Sách đã dẫn, 173.
[18] Roland Barthes,
*Image—Music—Text*, 160.
[19] Xem Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 89.
[20] Sđd., 52.
[21] Sđd., 53–54.
[22] Sđd., 53.
[23] Cách dịch sát của “Người ấy” sẽ là “That Person,” nhưng “This Person” [Người này] có vẻ thích hợp hơn trong tiếng Anh. Để tránh sự khó hiểu này, từ đây trở đi tôi sẽ dùng chính từ “Người ấy” để gọi người tình đầu của Lê Vân.
[24] Xem Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 153.
[25] Sđd., 158–159.
[26] Sđd., 162.
[27] Cho nên ông đã phá vỡ giao ước hôn nhân mà Lê Vân đề cập đến ở trang 52 khi nói về việc ngoại tình của cha mình. Người ấy có một bạn gái (Lê Vân) nhưng theo Lê Vân, ông không hề chu cấp tài chính đầy đủ cho vợ con. Xem Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 52.
[28] Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 140.
[29] Sđd., 357. Mỗi khi Lê Vân dùng thuật ngữ này—
*cởi trói*—cô đặt nó trong ngoặc kép (xem trang 109, 140 và 357) bởi vì cô có ý dẫn lại theo lời của nguyên Tổng bí thư Đảng Cộng sản Nguyễn Văn Linh, người mà trong một cuộc họp triệu tập ngay trước sự bắt đầu chính thức của Đổi mới, đã đề xuất rằng đảng nên cởi trói cho văn nghệ sĩ. Cụm từ được dùng thành thói quen trong nhiều đoàn thể kể từ khi Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh khởi xướng dùng nó. Xem phần tôi viết mang đầu đề “Tự vận động.”
[30] Lê Vân and Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 229.
[31] Sđd., 220.
[32] Sđd., 229.
[33] Chàng lãng tử đang chủ động ly dị vợ ở Canada.
[34] Mẹ của người tình thứ ba của Lê Vân là người Hà Lan và cha của anh ta là người Indonesia. Anh là công dân Hà Lan. Anh này chắc hẳn làm việc cho Chương trình Lương thực Thế giới của Liên hợp quốc, nhưng Lê Vân không đưa ra tên chính xác của tổ chức đó.
[35] Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 359.
[36] George Coedès đưa ra khái niệm này và nó đã được các học giả đương đại Đông Nam Á thảo luận. Xem Georges Coedès,
*The Indianized States of Southeast Asia*, [Các nhà nước Ấn Độ hóa ở Đông Nam Á] Walter F. Vella biên tập, Susan Brown Cowing dịch (Honolulu: East-West Center, University of Hawai‘i Press, 1968), 9; và Nhung Tuyet Tran, “Gender, Property, and the ‘Autonomy Thesis’ in Southeast Asia: The Endowment of Local Succession in Early Modern Vietnam,” [Giới, Sở hữu và ‘Luận điểm tự chủ’ ở Đông Nam Á: Việc chu cấp cho sự thành công mang tính địa phương ở Việt Nam đầu thời hiện đại] *Journal of Asian Studies *67, số 1 (tháng Hai 2008): 43–72.
[37] Judy L. Ledgerwood, “Khmer Kinship: The Matriliny/Matriarchy Myth,” [Quan hệ họ hàng Khmer: Huyền thoại Mẫu hệ/Mẫu quyền]
*Journal of Anthropological Research *51, số 3 (tháng Tám 1995): 247–261 (256). Cũng xem Jane Monnig Atkinson và Shelly Errington biên soạn, *Power and Difference: Gender in Island Southeast Asia*[Quyền lực và Sự khác biệt: Giới ở đảo Đông Nam Á]
[38] Nguyễn Từ Chi, “Nhận xét bước đầu về gia đinh của người Việt” [Preliminary Observations Concerning the Vietnamese Family], trong tập
*Những nghiên cứu xã hội học về gia đinh Việt Nam *[Social Science Research on the Vietnamese Family], Rita Liljestrom và Tương Lai chủ biên (Hà Nội: Khoa học Xã hội, 1991), 67. Cũng xem Wendy Duong, “Gender Equality and Women’s Issues in Vietnam: The Vietnamese Woman—Warrior and Poet,” [Bình đẳng giới và những vấn đề phụ nữ ở Việt Nam: Phụ nữ Việt – Chiến binh và Nhà thơ] *Pacific Rim Law & Policy Journal *10 (tháng Ba 2001): 1–108 (14). Truy cập tại:http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=964659 (truy cập 9 tháng Mười 2008); Neil Jamieson, “The Traditional Family in Vietnam,” [Gia đình truyền thống ở Việt Nam] *Vietnam Forum *8 (Summer-Fall 1986):113; và CHTN Nha Trang, “The Traditional Roles of Women,” [Những vai trò truyền thống của phụ nữ] 139.
[39] Xem chú thích trước.
[40] Judy Ledgerwood nói rằng những người phụ nữ Đông Nam Á “thường quản lý tiền bạc trong việc nhà và quyết định các khoản chi của gia đình.” Xem Ledgerwood, “Khmer Kinship,” 256.
[41] CHTN Nha Trang, “Traditional Roles of Woman,” 131.
[42] Duong, “Gender Equality and Women’s Issues,” 14.
[43] Stephen O’Harrow, “Vietnamese Women and Confucianism: Creating Spaces from Patriarchy,” [Phụ nữ Việt Nam và Nho giáo: Tạo ra không gian từ chế độ phụ hệ] trong
*“Male” and “Female” in Developing Southeast Asia*, [Nam và Nữ ở Đông Nam Á đang phát triển] Wazar Jahan Karim chủ biên (Oxford: Berg Publishers, 1995), 165.
[44] Xem Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 52.
[45] Sđd., 53.
[46] Sđd., 238.
[47] Sđd., 240 và 241.
[48] Sđd, 242.
[49] Xem Lê Vân và Bùi Mai Hạnh,
*Lê Vân: Yêu và Sống*, 70 và 151.
[50] Đặng Nguyên Anh, “Vai trò và vị trí của phụ nữ nông thôn trong gia đình: Một nghiên cứu cộng đồng”, trong
*Những nghiên cứu xã hội học *(xem chú thích 38), 159. Khuất Thu Hồng, “Nghiên cứu xã hội học gia đình ở Việt Nam”, in *Những nghiên cứu xã hội học*, 165–180.
[51] Barbieri và Bélanger,
*Reconfiguring Families*, 31–32.
[52] Xem Insun Yu, “Bilateral Social Pattern and the Status of Women in Traditional Vietnam,” [Hình thái xã hội song phương và địa vị phụ nữ truyền thống ở Việt Nam]
*South East Asia Research *7, số 2 (tháng Bảy 1999), 216.
[53] Ví dụ, xem Lê Thị Nhâm Tuyết,
*Phụ nữ Việt Nam qua các thời đại* (Hà Nội: Khoa Học Xã Hội, 1975); Ta Van Tai, “The Status of Women in Traditional Vietnam: A Comparison of the Code of the Lê Dynasty (1428–1788) with the Chinese Codes,” [Địa vị phụ nữ truyền thống Việt Nam: Một so sánh giữa Luật triều Lê với Luật Trung Quốc] *Journal of Asian History *15, số 2 (1981): 45–97; và Insun Yu, “Bilateral Social Pattern and the Status of Women,” 215–231.
[54] Nhung Tuyet Tran, “Gender, Property, and the ‘Autonomy Thesis,’” 46, 68.
[55] Xem Keith Weller Taylor,
*The Birth of Vietnam *[Sự ra đời của nước Việt Nam] (Berkeley: University of California Press, 1983), 90.
[56] Bộ luật triều Lê cũng xác định nhiều quyền cho phụ nữ hơn Luật triều Nguyễn, vốn sau thời Lê. Luật triều Nguyễn, như Ta Van Tai nhận xét, “là một bản sao trung thành với hầu hết các điều khoản của Luật nhà Thanh.” Xem Ta Van Tai, “The Status of Women in Traditional Vietnam,” 99.
[57] Lê Thị Nhâm Tuyết,
*Hình ảnh người Phụ nữ Việt Nam trước thềm thế kỷ XXI *[Images of Vietnamese Women on the Threshold of the Twenty-first Century] (Hà Nội: Thế Giới, 2000), 32.
[58] Duong, “Gender Equality and Women’s Issues,” 26.
**Nguồn**: Bản dịch rút gọn đã đăng trên tạp chí *Nghiên cứu Văn học,* số 8-2013, của Viện Văn học (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) với tên gọi: “Những quan niệm đương đại về giới nữ ở Việt Nam (Nhìn từ các văn bản văn hóa quy chiếu quá trình sáng tạo và tiếp nhận tự truyện *Lê Vân: Yêu và Sống*)”. Bản đầy đủ đăng trên Phê bình văn học đã được sự đồng ý của dịch giả.

Link: <http://phebinhvanhoc.com.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=10764>; rel=shortlink

Connection: Upgrade, close


markdown:
[TIN TỨC - SỰ KIỆN»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/tin-tuc-su-kien/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/hoi-thao-nghien-cuu-va-day-hoc-ngu-van-trong-nha-truong-tu-truyen-thong-den-hien-dai/)
[Hội thảo “Nghiên cứu và dạy học ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”](http://phebinhvanhoc.com.vn/hoi-thao-nghien-cuu-va-day-hoc-ngu-van-trong-nha-truong-tu-truyen-thong-den-hien-dai/)
Tiếp theo Thư mời và thông báo số 1 về hội thảo “Nghiên cứu và dạy học ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”, khoa Ngữ văn, trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh trân trọng gởi đến các đơn vị, cá nhân những thông tin chính thức về hội thảo như sau
-
[Thông báo Hội nghị Ngữ văn 2015 Văn học Việt Nam: bản sắc và hội nhập](http://phebinhvanhoc.com.vn/thong-bao-hoi-nghi-ngu-van-2015-van-hoc-viet-nam-ban-sac-va-hoi-nhap/)
Theo kế hoạch, Viện Văn học sẽ tổ chức Hội nghị khoa học Ngữ văn 2015 với chủ đề Văn học Việt Nam: Bản sắc và hội nhập. Đây là hoạt động khoa học thường niên của Viện Văn học, tạo diễn đàn cho các nhà khoa học trong và ngoài Viện, đặc biệt là các nhà khoa học trẻ có điều kiện công bố kết quả nghiên cứu khoa học mới nhất trong năm
-
[Thư mời viết bài Hội thảo “Nghiên cứu và dạy học Ngữ văn trong nhà trường – từ truyền thống đến hiện đại”](http://phebinhvanhoc.com.vn/thu-moi-viet-bai-hoi-thao-nghien-cuu-va-day-hoc-ngu-van-trong-nha-truong-tu-truyen-thong-den-hien-dai/)
Hội thảo hướng đến những chủ đề sau: Giới thiệu những khuynh hướng lí thuyết mới của các lĩnh vực ngôn ngữ, văn học, giáo dục; Phát hiện, nghiên cứu, tổng kết những vấn đề nghiên cứu và dạy học ngữ văn từ quá khứ đến hiện tại; Nhận thức, đánh giá, đề xuất giải pháp cho tình hình nghiên cứu và dạy học ngữ văn hiện nay.
-
[Giải thưởng Hội Nhà văn Hà Nội 2015](http://phebinhvanhoc.com.vn/giai-thuong-hoi-nha-van-ha-noi-2015/)
Kết quả 6 tác phẩm được Hội Nhà văn Hà Nội trao năm 2015 gồm: Mình và Họ (tiểu thuyết – Nguyễn Bình Phương, Nxb Trẻ), Sẹo độc lập (tập thơ – Phan Huyền Thư, Nhã Nam & Nxb Lao Động), Trên đường biên của lý luận văn học (tập phê bình của Trần Đình Sử, Nxb Văn Học), Kiên ngạnh như thủy (tiểu thuyết của Diêm Liên Khoa – Trung Quốc, Minh Thương dịch từ tiếng Trung, Trung tâm Văn hóa Đông Tây & Nxb Hội Nhà văn), Trúc Thông thơ (Nxb Hội Nhà văn, giải thưởng thành tựu về thơ) và Những người vũ công Memphis (tập thơ của Đào Quốc Minh, Nxb Hội Nhà văn, giải thưởng tác giả trẻ).
[LÝ THUYẾT PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/ly-thuyet-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/ly-thuyet-truyen-ke-cua-y-m-lotman/)
[Lý thuyết truyện kể của Y.M.Lotman](http://phebinhvanhoc.com.vn/ly-thuyet-truyen-ke-cua-y-m-lotman/)
Khác với nhiều học giả Y.M. Lotman không xem kí hiệu học văn hoá là một phân môn của kí hiệu học, trong đó, văn hoá là đối tượng nghiên cứu, còn kí hiệu học là phương pháp tiếp cận đối tượng.
-
[Lịch sử tiếp nhận các tác phẩm văn học](http://phebinhvanhoc.com.vn/lich-su-tiep-nhan-cac-tac-pham-van-hoc/)
Việc nhận xét các tác phẩm văn học từ quan điểm của các tư tưởng tôn giáo, xã hội, luân lý v.v. có thể được nhấn mạnh trong chuẩn mực văn học đến mức làm cho chức năng thẩm mỹ của tác phẩm chỉ còn có thể được cảm nhận một cách sinh động ở chỗ mà nó được ủng hộ bởi một sự định hướng tư tưởng thống nhất (chúng ta nhớ lại quan điểm tôn giáo trong văn học trung cổ).
-
[Ngôn ngữ học và văn chương](http://phebinhvanhoc.com.vn/ngon-ngu-hoc-va-van-chuong/)
Trong nhiều thế kỉ, ở phương Tây, từng có một ngành học rộng lớn chịu trách nhiệm xử lý những mối quan hệ giữa tác phẩm và ngôn ngữ: đó là Tu từ học. Nhưng Tu từ học, dù phát triển thế nào đi nữa vẫn không hề có cái đích ngắm khoa học phân tích tính, mang tính phê bình.
-
[Bài dẫn nhập: Hình thức, phong cách và thể loại văn chương](http://phebinhvanhoc.com.vn/bai-dan-nhap-hinh-thuc-phong-cach-va-the-loai-van-chuong/)
Thể loại là một quy ước diễn ngôn. Ít ra dưới cái nghĩa đó – tôi xin thông báo ngay – mà thể loại được phục quyền trong những nghiên cứu văn chương sau một thời kỳ dài nó ít có mặt, ít được xem xét, trong thời kỳ đó, giữa tác phẩm hay văn bản với văn chương, có thể nói là không có những trung gian nào
[THỂ TÀI PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/the-tai-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/nha-tho-nam-gioi-hu-cau-giong-nu/)
[Nhà thơ Nam giới hư cấu giọng nữ](http://phebinhvanhoc.com.vn/nha-tho-nam-gioi-hu-cau-giong-nu/)
Theo chúng tôi, hiện tượng nhà thơ nam giới trong văn học Việt Nam hư cấu giọng nữ có thể lý giải bằng một số lý luận khác nhau.
-
[Tính phổ biến và tính đặc thù của văn luận phương Đông –phương Tây](http://phebinhvanhoc.com.vn/tinh-pho-bien-va-tinh-dac-thu-cua-van-luan-phuong-dong-phuong-tay/)
Nói về tính phổ biến, tính toàn nhân loại của văn hóa (trong đó có văn học) và tính đặc thù riêng của từng khu vực văn hóa, từng dân tộc thì giới nghiên cứu đã nói nhiều. Nhưng trong lĩnh vực nghiên cứu so sánh văn luận phương Đông –phương Tây thì vấn đề này hiện còn gây ra những băn khoăn, những tranh luận. Để hình dung rõ điều này, chúng tôi xin chọn phân tích từ góc nhìn so sánh Đông-Tây một phạm trù lý luận của phương Tây-mimesis (mô phỏng) như một nghiên cứu trường hợp.
-
[Thủ pháp tự sự mới về nhân vật của Nho Lâm Ngoại Sử](http://phebinhvanhoc.com.vn/thu-phap-tu-su-moi-ve-nhan-vat-cua-nho-lam-ngoai-su/)
Ngô Kính Tử là một phong cách hiện thực độc đáo trong tiểu thuyết cổ điển Trung Quốc. Phong cách đó khiến ta nghĩ đến chủ nghĩa hiện thực kiểu Trekhov trong văn học cổ điển Nga trăm năm sau. Chủ nghĩa hiện thực của Ngô Kính Tử là một chủ nghĩa hiện thực tỏ ra càng “đáng tin”, càng gần gũi với cuộc đời hơn
-
[Tác giả, tác phẩm, độc giả trong thị trường văn học](http://phebinhvanhoc.com.vn/tac-gia-tac-pham-doc-gia-trong-thi-truong-van-hoc/)
Bên cạnh việc phê phán mạnh mẽ những tác phẩm có nội dung trụy lạc, không lành mạnh, không có giá trị nghệ thuật cũng cần nhận thấy rằng nhu cầu giải trí, nhu cầu đọc những tác phẩm giản dị, ngắn gọn, có nội dung lành mạnh, hấp dẫn, phù hợp với nhu cầu và thị hiếu của giới công chúng đôc giả đông đảo luôn bận rôn, ít thời dian rỗi, chưa được nâng cao về trình độ văn hóa hiện nay cũng cần được tính đến
[LỊCH SỬ PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/lich-su-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-hoc-so-sanh-o-viet-nam-tu-1986-den-nay/)
[Văn học so sánh ở Việt Nam từ 1986 đến nay](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-hoc-so-sanh-o-viet-nam-tu-1986-den-nay/)
Trên thế giới, văn học so sánh – một phân nhánh của nghiên cứu văn học đã xuất hiện vào cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX ở châu Âu (năm 1886 được coi là năm khai sinh ra bộ môn Văn học so sánh). Những nước có phong trào nghiên cứu văn học so sánh phát triển mạnh nhất thời bấy giờ là Pháp, Đức, Anh, Mỹ, Thụy Sĩ
-
[Phác thảo lịch sử hình thành xã hội học văn học](http://phebinhvanhoc.com.vn/phac-thao-lich-su-hinh-thanh-xa-hoi-hoc-van-hoc/)
Thuật ngữ “văn học” (littérature) hiểu theo nghĩa hiện đại chỉ mới xuất hiện vào thế kỷ XVII và được sử dụng một cách rộng rãi ở châu Âu vào thế kỷ XVIII
-
[Việt Nam thế kỷ XX và những xu hướng lựa chọn tư tưởng văn nghệ nước ngoài](http://phebinhvanhoc.com.vn/viet-nam-the-ky-xx-va-nhung-xu-huong-lua-chon-tu-tuong-van-nghe-nuoc-ngoai/)
Sau hơn một trăm năm, tính từ đầu thế kỉ XX, Việt Nam đã tiếp nhận dường như toàn bộ các hệ thống tư tưởng văn nghệ của nhân loại. Nền lí luận văn nghệ Việt Nam được kiến tạo trên nền tảng của kho tri thức khổng lồ đó
-
[Văn học các nước thế giới thứ ba trong kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản đa quốc gia](http://phebinhvanhoc.com.vn/13629-2/)
Một đánh giá từ các cuộc trao đổi gần đây giữa giới trí thức tại các nước thế giới thứ ba đó là: hiện nay đang có một sự trở lại đầy ám ảnh của bản thân vị thế dân tộc. Tên của các quốc gia trở đi trở lại như một hồi chiêng, đánh động tới “chúng ta” và đặt ra cho chúng ta những câu hỏi – chúng ta phải làm gì và làm như thế nào, những gì chúng ta không thể làm và những gì chúng ta làm tốt hơn quốc gia này hay quốc gia kia, đâu là những đặc điểm riêng biệt của chúng ta?
[CHÂN DUNG PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/chan-dung-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/do-lai-thuy-va-phe-binh-phan-tam-hoc-viet-nam/)
[Đỗ Lai Thúy và phê bình phân tâm học Việt nam](http://phebinhvanhoc.com.vn/do-lai-thuy-va-phe-binh-phan-tam-hoc-viet-nam/)
Trong khoa học, không có lời nói cuối cùng. Những công trình khoa học đích thực bao giờ cũng gợi dậy ở người đọc cảm hứng tranh luận. Đây cũng chính là điểm thành công trong phê bình phân tâm học của Đỗ Lai Thúy. Tác phẩm của ông gợi dậy ở độc giả hứng thú tranh luận ngay ở một vài luận điểm cốt yếu mà ông tỏ ra tâm đắc nhất
-
-
[Thiếu Sơn, nhà văn chính trực (1908 – 1978)](http://phebinhvanhoc.com.vn/thieu-son-nha-van-chinh-truc-1908-1978/)
Từ bỏ một vị trí ổn định mà nhiều người mơ ước, Thiếu Sơn chọn sống cuộc đời đạm bạc, dành hết tâm lực và thì giờ vào sự nghiệp đấu tranh cho độc lập dân tộc bằng ngòi bút. Những bài báo của ông trong thời gian này được tập hợp trong tập tiểu luận chính trị Giữa hai cuộc cách mạng (Nxb. Mạch Sống, 1947). Năm 1948, Thiếu Sơn đã từ chối lời mời làm Bộ trưởng Bộ thông tin cho chính phủ Nguyễn Văn Xuân.
-
[Thi pháp học, một số vấn đề lý thuyết và ứng dụng [*]](http://phebinhvanhoc.com.vn/thi-phap-hoc-mot-so-van-de-ly-thuyet-va-ung-dung/)
Năm 1993, khi cuốn phê bình đầu tiên của Đỗ Đức Hiểu ra đời, tôi có viết bài khẳng định ông là một trong những người
*đổi mới phê bình văn học*. Đổi mới, theo tôi không phải là “đổi ngược” (Nguyễn Đình Thi) hay “lộn trái” (Chế Lan Viên), mà là *thay đổi hệ hình*. Phê bình trước đấy thường đến với tác phẩm bằng đại lộ tiểu sử học, hoàn cảnh kinh tế – xã hội, hoặc thành phần giai cấp của người viết…như là cái đã – biết để loại suy ra cái chưa – biết là tác phẩm theo quy luật nhân quả.
[NHỮNG VẤN ĐỀ HIỆN THỜI CỦA PHÊ BÌNH»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/nhung-van-de-hien-thoi-cua-phe-binh/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/nghien-cuu-van-hoc-phai-tro-thanh-khoa-hoc/)
[Nghiên cứu văn học phải trở thành khoa học](http://phebinhvanhoc.com.vn/nghien-cuu-van-hoc-phai-tro-thanh-khoa-hoc/)
Từ trong bản chất, điều duy nhất mà khoa học có thể phục vụ con người ấy là làm cho nó thỏa mãn nhu cầu tìm kiếm chân lí.
-
[Trả lời nhà báo Thụy Khuê](http://phebinhvanhoc.com.vn/tra-loi-nha-bao-thuy-khue/)
“Không dễ dàng, cũng không dễ chịu, khi phải từ bỏ sự ngưỡng mộ [dành cho Bakhtin] từng được chia sẻ bởi cả một thế hệ, nhất là khi rất nhiều tên tuổi lớn đã tham gia vào việc xây dựng nên sự ngưỡng mộ ấy, và khi sự ngưỡng mộ đó đã tạo cảm hứng cho biết bao nhiêu công trình. Tuy nhiên, các thông tin tích lũy được mà ngày nay chúng ta có đang buộc chúng ta phải từ bỏ, vì sự trung thực của trí thức và vì sự thật” .
-
[Vấn đề đánh giá văn học Việt Nam thời kỳ Đổi mới](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-de-danh-gia-van-hoc-viet-nam-thoi-ky-doi-moi/)
Từ 1986 trở đi, khi đã được cởi trói và tự cởi trói nền văn học đã vận hành theo hướng tự do hơn, dân chủ hơn. Các năng lực sang tạo có cơ hội được giải phóng, đánh thức, các tìm kiếm cá nhân được kích thích, tôn trọng. Đó là tiền đề để đổi mới toàn diện nền văn học từ hệ thống quan niệm đến cảm hứng sáng tác, hệ thống thi pháp thể loại, phương thức tiếp cận và phong cách cá nhân.
-
[Văn xuôi thế hệ các nhà văn nữ sau 1975- từ diễn ngôn giới](http://phebinhvanhoc.com.vn/van-xuoi-the-he-cac-nha-van-nu-sau-1975-tu-dien-ngon-gioi/)
Trong tiến trình văn học Việt Nam, ở những giai đoạn trước, sự có mặt của nữ giới không chiếm ưu thế. Những năm 60/thế kỉ XX, một số cây bút nữ đã khẳng định vị thế trên văn đàn nhưng chưa thành một lực lượng chủ yếu. Đặc biệt, ở bộ phần văn học miền Nam, đội ngũ nhà văn nữ bắt đầu gây ấn tượng ở số lượng cũng như chất lượng. Dẫu còn nhiều chỗ cực đoan, sai lệch, nhưng văn học miền Nam Việt Nam đương thời ghi nhận sự đóng góp của nữ giới trong thành tựu chung không thể chối cãi
[THIẾT CHẾ XÃ HỘI CỦA VĂN HỌC»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/thiet-che-xa-hoi-cua-van-hoc/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/13629-2/)
[Văn học các nước thế giới thứ ba trong kỷ nguyên của chủ nghĩa tư bản đa quốc gia](http://phebinhvanhoc.com.vn/13629-2/)
Một đánh giá từ các cuộc trao đổi gần đây giữa giới trí thức tại các nước thế giới thứ ba đó là: hiện nay đang có một sự trở lại đầy ám ảnh của bản thân vị thế dân tộc. Tên của các quốc gia trở đi trở lại như một hồi chiêng, đánh động tới “chúng ta” và đặt ra cho chúng ta những câu hỏi – chúng ta phải làm gì và làm như thế nào, những gì chúng ta không thể làm và những gì chúng ta làm tốt hơn quốc gia này hay quốc gia kia, đâu là những đặc điểm riêng biệt của chúng ta?
-
[Nhân ngày thơ Việt Nam, nhớ lại một bản thảo bị mất](http://phebinhvanhoc.com.vn/nhan-ngay-tho-viet-nam-nho-lai-mot-ban-thao-bi-mat/)
Các nguồn tài liệu trên hợp thành tập bản thảo mà tôi đặt tên là
*“Các hội nghị văn hóa toàn quốc, 1946, 1948. Sưu tập tư liệu”, Nguyễn Thành và Lại Nguyên Ân sưu tầm; Lại Nguyên Ân biên soạn*. Bản đánh máy chữ dày trên 300 trang giấy khổ A4.Bản thảo được biên tập rồi đưa đọc duyệt, tất cả đều trôi chảy. Chỉ có khâu in ra sách là thành vấn đề. Thời kỳ ấy các NXB đã có loại “sách nhà nước đặt hàng”, làm bằng kinh phí do ngân sách cấp, sách in ra phải dành phần lớn để chuyển cho hệ thống thư viện thuộc các sở văn hóa các tỉnh, hầu như không được bán. Nếu muốn làm sách để bán, NXB phải chịu toàn bộ kinh phí in ấn.
-
[Ghi chép từ Hội nghị nhà văn đảng viên 6-1979](http://phebinhvanhoc.com.vn/ghi-chep-tu-hoi-nghi-nha-van-dang-vien-6-1979/)
Cuối cùng, Chế Lan Viên còn ngoặc được vào cái ý là nghiên cứu văn học đến đâu chưa nói, nhưng văn viết ra phải có văn. Nếu không, tôi đề nghị lập một cái hội lý luận riêng, chứ không để như thế này mãi được, không để cho các nhà lý luận thô thiển thao túng cả văn chương… Một đề nghị rất hợp lý đấy. Đến mức, sau khi ông Chế Lan Viên nói xong, trong hội nghị thấy truyền tay nhau một cái giấy cáo phó, ý như thể là Chế Lan Viên đã làm một công việc sinh phúc là khai tử cho Vũ Đức Phúc
-
[Đề cương Đề dẫn thảo luận ở Hội nghị đảng viên bàn về sáng tác văn học (năm 1979)](http://phebinhvanhoc.com.vn/de-cuong-de-dan-thao-luan-o-hoi-nghi-dang-vien-ban-ve-sang-tac-van-hoc-nam-1979/)
Gần đây trên trang web của nhà phê bình Vương Trí Nhàn có đăng 2 kỳ Ghi chép về Hội nghị nhà văn đảng viên ( 6 -1979). Theo Vương Trí Nhàn, ” Sự kiện 6- 1979 chính là báo trước sự kiện 1986 -1990, một bước đổi mới tự phát rồi đến giữa chừng đảo […]
[TƯ TƯỞNG - TRIẾT HỌC - VĂN HÓA»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/tu-tuong-triet-hoc-van-hoa/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/dich-phong-dich-va-phong-tac-loi-bai-hat-nuoc-ngoai-mot-khao-sat-so-bo/)
[Dịch, phỏng dịch và phóng tác lời bài hát nước ngoài: Một khảo sát sơ bộ](http://phebinhvanhoc.com.vn/dich-phong-dich-va-phong-tac-loi-bai-hat-nuoc-ngoai-mot-khao-sat-so-bo/)
Lời các bài hát nước ngoài được Việt hóa qua ba con đường: dịch sát nghĩa, phỏng dịch và phóng tác lời mới – cả ba đều có lịch sử lâu dài, và đều có những khía cạnh đáng nghiên cứu. Nói chung, xu hướng dịch sát nghĩa luôn luôn chiếm một tỷ lệ nhỏ, có lẽ vì những khó khăn của công việc dịch thuật – dịch ca từ chính là dịch thơ trong điều kiện bó buộc của giai điệu của bài hát và thanh điệu tiếng Việt.
-
[Nguyên tắc “văn nghệ phục vụ chính trị” và phương pháp sáng tác hiện thực xã hội chủ nghĩa trong mỹ thuật Việt Nam giai đoạn 1945-1985](http://phebinhvanhoc.com.vn/nguyen-tac-van-nghe-phuc-vu-chinh-tri-va-phuong-phap-sang-tac-hien-thuc-xa-hoi-chu-nghia-trong-my-thuat-viet-nam-giai-doan-1945-1985/)
Cũng như ở Liên Xô, Trung Quốc và nhiều nước Đông Âu, ngay từ đầu mĩ thuật hiện thực xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam đã khước từ mục đích tự thân, tự nguyện gánh vác chức năng phục vụ chính trị và đường lối cách mạng của chính đảng cộng sản.
-
[Người trí thức trong thời đại toàn cầu hóa](http://phebinhvanhoc.com.vn/nguoi-tri-thuc-trong-thoi-dai-toan-cau-hoa/)
Trong việc thực hiện vai trò là lương tri, lương tâm của dân tộc, sự phản biện là một trong những phẩm chất quan trọng nhất của người trí thức chân chính. Sự phản biện này được thể hiện ở hai phương diện: Năng lực phản biện và tinh thần dám phản biện
-
[Triết học như là nghệ thuật chết](http://phebinhvanhoc.com.vn/triet-hoc-nhu-la-nghe-thuat-chet/)
Triết học đôi khi được hiểu như là “nghệ thuật sống” và quả thật, điều này đúng. Nhưng cũng có những lý do để tin rằng triết học có thể còn là “nghệ thuật chết”.
[DIỄN NGÔN (VĂN HỌC)»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/dien-ngon-van-hoc/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/dien-ngon-nhu-mot-pham-tru-cua-tu-tu-hoc-va-thi-phap-hoc-hien-dai/)
[Diễn ngôn như một phạm trù của tu từ học và thi pháp học hiện đại](http://phebinhvanhoc.com.vn/dien-ngon-nhu-mot-pham-tru-cua-tu-tu-hoc-va-thi-phap-hoc-hien-dai/) *Giờ đây “diễn ngôn” đã trở thành khái niệm của khoa học liên ngành và khoa học đa ngành. Theo dõi quá trình hình thành và phát triển của thuật ngữ “diễn ngôn”, tôi nhận thấy: nếu các học giả Âu – Mĩ có công hoàn thiện thuật ngữ này như một phạm trù của ngôn ngữ học và xã hội học, thì M.M. Bakhtin và các nhà nghiên cứu Nga lại đặt nền móng để xây dựng khái niệm ấy thành một phạm trù của thi pháp học và tu từ học hiện đại. *
-
[Các lý thuyết diễn ngôn hiện đại: Kinh nghiệm phân loại](http://phebinhvanhoc.com.vn/cac-ly-thuyet-dien-ngon-hien-dai-kinh-nghiem-phan-loai/)
Suốt cả thế kỉ XX, các khoa học nhân văn bị hiện tượng ngôn ngữ hút hồn. Nói theo Richard Rorty, “ngôn ngữ chiêu mộ thế giới” và, tất nhiên, tri thức đáng tin cậy nhất về thế giới đã được mã hoá trong ngôn ngữ. Nghiên cứu ngôn ngữ là chìa khoá để nghiên cứu con người và thế giới. Định đề này được ghi nhớ như là cơ sở phương pháp luận của các khoa học xã hội khác nhau và được trao cho danh hiệu “bước ngoặt ngôn ngữ học”. Từ cuối những năm 1960, trước tiên, nhờ hệ thống thuật ngữ và tư tưởng của chủ nghĩa hậu hiện đại và kí hiệu học được quảng bá rộng rãi trong giới học thuật, “bước ngoặt ngôn ngữ học” biến thành “bước ngoặt diễn ngôn”.
-
[Khái niệm diễn ngôn trong nghiên cứu văn học hôm nay](http://phebinhvanhoc.com.vn/khai-niem-dien-ngon-trong-nghien-cuu-van-hoc-hom-nay/)
Thời gian gần đây khái niệm diễn ngôn đẫ xuất hiện rất nhiều trong các bài nghiên cứu đủ loại, nhiều đến mức không sao có thể định nghĩa thông suốt hết. Đã có rất nhiều định nghĩa về diễn ngôn, theo các góc độ khác nhau, ngôn ngữ, văn hóa, song về lí luận văn hoc thì còn rất ít.… Nhiều định nghĩa được đưa ra trong cuốn sách Diễn ngôn học ở Nga năm 2006, hoàn toàn không thấy vấn đề văn học.
[[1]](http://postto.wordpress.com/?abpost&bid=47099983#_edn1)Nhiều nhà khoa học xác nhận đó là khái niệm còn bỏ ngỏ, mỗi người nghiên cứu sử dụng theo cách hiểu riêng, nhưng phần nhiều đi theo ngữ học và văn hóa học. Vì thế, mặc dù văn học rất hấp dẫn, trong bài viết này tôi muốn lưu ý đến diễn ngôn trong nghiên cứu văn học.
-
[Ngôn ngữ trong hoạt động](http://phebinhvanhoc.com.vn/ngon-ngu-trong-hoat-dong/) *Con Quạ*là một bài thơ được viết cho đám đông tiêu dùng (consommation de masse), hoặc giả – để lấy lại lời nói của Poe, là một bài thơ được sáng tạo “cốt để tìm hiểu thời thượng” (connaitre la vogue). Và quả thật, bài thơ đã có được “sự ưa chuộng đương thời”. Trong diễn từ mang tính thi ca này hướng đến đám đông, lời nói của con chim – con chim vừa là đầu đề của bài thơ vừa là nhân vật chính nữa – là cái trục trên đó toàn bộ cỗ máy phải quay, như tác giả đã hoàn toàn nhận thức đầy đủ.
[GIỚI THIỆU TÁC PHẨM»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/gioi-thieu-tac-pham/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/nghe-thuat-ke-chuyen-cua-nha-van-tove-jansson/)
[Nghệ thuật kể chuyện của nhà văn Tove Jansson](http://phebinhvanhoc.com.vn/nghe-thuat-ke-chuyen-cua-nha-van-tove-jansson/)
Truyện của Tove Jansson cho ta cảm giác rằng quả thật cuốn sách bà viết sẽ chẳng bao giờ xong được, bởi có quá nhiều điều hấp dẫn để kể, và bởi với người kể chuyện này thì phía trước luôn luôn sẽ là “Một cánh cổng mới dẫn vào một ngày mới khó tin đầy cơ hội, khi mọi điều có thể xảy ra nếu bạn không từ chối nó.” (Những cuộc phiêu lưu li kì của Mumi Bố, trang 207). Hay nói như như một triết gia nhỏ bé Too-ticky (trong một truyện khác của bà) thì “Tất cả mọi thứ đều rất không chắc chắn, và đó chính xác là điều khiến cho tôi cảm thấy thật an tâm.”
-
[Truyện ngắn “Lolita” (Heinz Von Likhberg)](http://phebinhvanhoc.com.vn/truyen-ngan-lolita-heinz-von-likhberg/)
Tờ
*Tin tức Frankfurt*có đăng bài báo của nhà nghiên cứu văn học người Đức Mikhail Maar về Nabokov (“Nabokov đã biết gì?”, 3/2004), trong đó kể lại, vào khoảng năm 1916, 40 năm trước sự ra đời tiểu thuyết *Lolita*của Nabokov, “nhà văn Berlin ngày nay bị lãng quên” Heinz Von Likhberg đã công bố câu chuyện *Lolita*, tác phẩm được coi là “phác thảo cho tiểu thuyết nổi tiếng thế giới”. Bài báo của M.Maar đã gây ra chấn động lớn, khiến cho hầu như tất cả những người trước kia không đọc Likhberg, thì nay, ai cũng đọc tác phẩm này, và họ đều nhận ra, qua cốt truyện, ý tưởng chính tiểu thuyết của Nabokov có nét tương đồng với câu chuyện của Likhberg.
-
[Thơ Ngô Tự Lập: Những vì sao đen](http://phebinhvanhoc.com.vn/tho-ngo-tu-lap-nhung-vi-sao-den/)
Many months have passed, drenched in sweat
But I have returned
To boldly place on the table
Two hands, two five-pointed stars
Stories of war and shipwreck don’t attract me
When I close my eyes, two stars fly into the darkness
-
[Màu tự do của đất (giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam năm 2012)](http://phebinhvanhoc.com.vn/mau-tu-do-cua-dat-giai-thuong-hoi-nha-van-viet-nam-nam-2012/) **Nhà thơ Trần Quang Quý quê Thanh Thủy, Phú Thọ. Hiện công tác tại Nxb. Hội Nhà văn.** **Tác phẩm chính:** *Viết tặng em trong ngôi nhà chật*(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 1990); *Mắt thắm*(thơ, Nxb. Lao động, 1993), *Giấc mơ hình chiếc thớt*(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2003), *Siêu thị mặt*(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2006), *Cánh đồng người*(thơ song ngữ Việt – Anh, Nxb. Hội Nhà văn, 2010), *Bờ sông trăng sáng*(truyện ngắn, Nxb. Hội Nhà văn, 2010), *Màu tự do của đất*(thơ, Nxb. Hội Nhà văn, 2012)
[EBOOKS VÀ CHUYÊN ĐỀ»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/ebooks-va-chuyen-de/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/chuyen-de-giao-su-dinh-gia-khanh-voi-su-nghiep-nghien-cuu-va-dao-tao-ve-van-hoa-van-hoc-truyen-thong/)
[Chuyên đề: Giáo sư Đinh Gia Khánh với sự nghiệp nghiên cứu và đào tạo về văn hóa – văn học truyền thống](http://phebinhvanhoc.com.vn/chuyen-de-giao-su-dinh-gia-khanh-voi-su-nghiep-nghien-cuu-va-dao-tao-ve-van-hoa-van-hoc-truyen-thong/)
Ngày 14-10, Trường ĐH KHXH&NV (ĐH Quốc gia Hà Nội) phối hợp với Hội Văn nghệ dân gian Việt Nam tổ chức hội thảo “
**Giáo sư Đinh Gia Khánh với sự nghiệp nghiên cứu và đào tạo văn học – văn hóa truyền thống Việt Nam**“. Ban Tổ chức Hội thảo nhận được hơn 40 tham luận của các nhà khoa học, trong đó đa số là học trò nhiều thế hệ của Giáo sư Đinh Gia Khánh. Nội dung các bài viết thể hiện sự tưởng kính, tri ân, khẳng định và tôn vinh Giáo sư Đinh Gia Khánh trên nhiều phương diện
-
[Cây bút, đời người (Tập chân dung văn học,Nxb. Hội Nhà văn, 2005)](http://phebinhvanhoc.com.vn/cay-but-doi-nguoi-tap-chan-dung-van-hoc-nxb-hoi-nha-van-2005/) *Lần này, xin phép được kính trình bạn đọc và các đồng nghiệp một tập chân dung đầy đặn hơn. Có những người tôi đã thử viết một hai lần, lần này xin tiếp tục đưa ra những cách giải thích mới. Tôi biết các hoạ sĩ vẽ chân dung có thói quen trở đi trở lại với những khuôn mặt đã quen, mỗi lần đưa ra một phác thảo khác. Tôi mong những bài viết này của tôi cũng được đối xử như vậy. Và trên hết cả, tôi hy vọng không chỉ những người được tôi nói tới mà các bạn văn khác và nói chung tất cả những ai quan tâm đến đời sống văn học đương đại có thể tìm thấy ở những trang sách sau đây những điều bổ ích.*
-
[Mênh mông chật chội (tiểu luận-phê bình,Nhà xuất bản Tri Thức,Hà Nội, 2009)](http://phebinhvanhoc.com.vn/menh-mong-chat-choi-tieu-luan-phe-binh-nha-xuat-ban-tri-thuc-ha-noi-2009/) *Khi bắt tay tập hợp bài vở cho cuốn sách này, người viết thoáng nhớ lại tình cảnh tương tự của mình cách nay chừng mươi năm: chốc chốc lại phải xem những cái mình đã viết là viết về văn chương hiện tại hay về văn chương quá khứ, để đưa vào tập* *Sống với văn học cùng thời thay vì đưa vào tập Đọc lại người trước đọc lại người xưa, hoặc ngược lại .*
-
[Nhà văn tiền chiến và quá trình hiện đại hoá trong văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX cho tới 1945](http://phebinhvanhoc.com.vn/nha-van-tien-chien-va-qua-trinh-hien-dai-hoa-trong-van-hoc-viet-nam-tu-dau-the-ky-xx-cho-toi-1945/)
Theo ý chúng tôi trong nghiên cứu văn học đây là cách hiểu nên được thống nhất sử dụng. Nó hợp lý bởi lẽ nó không đặt văn học trong sự phụ thuộc một cách máy móc vào các sự kiện lịch sử mà có chú ý tới tính độc lập tương đối của văn học. Nói cách khác nó xem xét văn học dưới góc độ văn hoá, tức là những yếu tố có tính chất lặp đi lặp lại trong sáng tác và phổ biến bao gồm môi trường hoạt động, chủ thể, nguyên tắc chỉ đạo sáng tác (thi pháp), thể loại… – đây là những đặc điểm chúng tôi sẽ trở lại ở đoạn dưới. Và bởi lẽ, những đặc điểm của văn học Việt Nam từ đầu thế kỷ XX đã tồn tại liên tục, nên hai chữ hiện đại với nội dung xác định của nó đến nay vẫn dùng được. Đặt bên cạnh hàng chục thế kỷ của văn học trung đại, thì thời gian của văn học hiện đại chưa phải là dài, những quy luật chủ yếu của nó đang phát huy tác dụng.
[HỒ SƠ VĂN HỌC»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/ho-so-van-hoc/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/ve-thoi-diem-ra-doi-bai-tho-nam-quoc-son-ha/)
[Về thời điểm ra đời bài thơ Nam quốc sơn hà](http://phebinhvanhoc.com.vn/ve-thoi-diem-ra-doi-bai-tho-nam-quoc-son-ha/)
Gần đây, đã có thêm những ý kiến mới về tác giả cũng như thời điểm ra đời của bài thơ. Có lẽ người đầu tiên đặt lại vấn đề tác giả của bài thơ này là Hà Văn Tấn. Ông cho rằng: “Không có một nhà sử học nào có thể chứng minh được rằng bài thơ Nam quốc sơn hà Nam đế cư là của Lý Thường Kiệt
-
[Diện mạo văn học Việt Nam Pháp ngữ](http://phebinhvanhoc.com.vn/dien-mao-van-hoc-viet-nam-phap-ngu/)
Nhìn nhận văn học như một di sản và có chức năng chuyển tiếp lịch sử còn có ý nghĩa thực hành một ý thức mang tính nhân bản. Những nhà văn hay các tác phẩm chúng tôi trình bày ở đây có thể không phải là những con người xuất chúng hay nổi danh, hoặc cũng không phải là những kiệt tác
-
[Mục lục tuần báo “Cười”, Huế, 1934](http://phebinhvanhoc.com.vn/muc-luc-tuan-bao-cuoi-hue-1934/) *“Cười”,*báo trào phúng, văn chương; ra hàng tuần. Năm thứ nhất, số 1 ra ngày 1/10/1937; số cuối cùng: s. 5 (22/4/1938). Sáng lập: Lê Thanh Cảnh; Chủ bút: Trần Thanh Mại; Tòa soạn: 58 Rue de Gia Long, Huế; sau là 47 Rue de Gia Hội, Huế.
-
[Chứng từ Thanh Tâm Tuyền (1 và 2)](http://phebinhvanhoc.com.vn/chung-tu-thanh-tam-tuyen-1-va-2/)
Còn lại chút gì là văn chương.
Đó không còn phải là một tham vọng nữa. Mọi tham vọng chìm lặn tuyệt tích. Hết ngoi ngóp. Trên mặt hồ buổi sáng phẳng lặng không cả dấu sóng của bất cứ vật gì rớt. Tất không thể có bàn tay chết đuối chới với đã khuấy. Chỉ nổi là những búp khói trắng ùn trùng trùng như một đám vườn trồng.
Văn chương không thể còn là tham vọng.
[VĂN HỌC NHÀ TRƯỜNG»](http://phebinhvanhoc.com.vn/category/van-hoc-nha-truong/) [](http://phebinhvanhoc.com.vn/bai-ca-ngat-nguong-tu-van-ban-den-huong-tiep-can/)
[Bài ca ngất ngưởng: Từ văn bản đến hướng tiếp cận](http://phebinhvanhoc.com.vn/bai-ca-ngat-nguong-tu-van-ban-den-huong-tiep-can/)
Nói đến thơ hát nói Nguyễn Công Trứ, người ta lại không thể không nhắc đến Bài ca ngất ngưởng. Đây là tác phẩm tiêu biểu cho cá tính và phong cách văn chương (thơ ca) Nguyễn Công Trứ.
-
[Thảo luận: Vấn đề “văn bản nhật dụng” trong Chương trình Ngữ văn Trung học](http://phebinhvanhoc.com.vn/thao-luan-van-de-van-ban-nhat-dung-trong-chuong-trinh-ngu-van-trung-hoc/)
“Văn bản nhật dụng” là một vấn đề mới trong Chương trình Ngữ văn Trung học. Bài viết này tập trung trao đổi với các tác giả sách giáo khoa Ngữ Văn 12 về cách đặt vấn đề “văn bản nhật dụng” và cách diễn giải của nhà làm sách về vấn đề gọi là “văn bản nhật dụng”.
-
[Về cách đặt vấn đề “văn bản nhật dụng” trong chương trình dạy học Ngữ văn THCS](http://phebinhvanhoc.com.vn/ve-cach-dat-van-de-van-ban-nhat-dung-trong-chuong-trinh-day-hoc-ngu-van-thcs/)
Nội dung cập nhật-thời sự, đề cập vấn đề bức thiết có thể được nhấn mạnh thích đáng khi học kiểu văn bản nghị luận hay tác phẩm văn học chính luận là phù hợp với thực tiễn tạo lập văn bản. Không cần đề xuất cái gọi là “VBND” gây rối rắm trong nhận thức hệ thống và lúng túng trong thao tác nhận diện văn bản
-
[Phác thảo chương trình Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực](http://phebinhvanhoc.com.vn/phac-thao-chuong-trinh-ngu-van-theo-dinh-huong-phat-trien-nang-luc/)
Bài viết phác thảo những nét lớn của một chương trình Ngữ văn theo định hướng phát triển năng lực. Đây có thể là phương án thích hợp cho chương trình Ngữ văn của Việt Nam sau năm 2015. Bản phác thảo này đề xuất đổi mới căn bản và toàn diện chương trình: từ quan niệm về đặc trưng môn học đến mục tiêu, nội dung, phương pháp dạy học và đánh giá kết quả học tập. Đó phải là một chương trình tích hợp triệt để, lấy học sinh làm trung tâm và chú trọng giúp học sinh phát triển các kỹ năng giao tiếp theo hệ thống các chuẩn cần đạt thay cho việc cung cấp nhiều kiến thức cho người học.
### Recent Articles
[Quá trình cách tân và những giới hạn trong sự nghiệp sáng tác văn xuôi của Tản Đà Nguyễn Khắc Hiếu](http://phebinhvanhoc.com.vn/qua-trinh-cach-tan-va-nhung-gioi-han-trong-su-nghiep-sang-tac-van-xuoi-cua-tan-da-nguyen-khac-hieu/)
Chúng ta hầu như không biết gì về quãng thời gian bảy năm cuối đời của Tản Đà (1932-1939), ngoại trừ lời kể của những nhân chứng còn lại. Ông suy nghĩ, băn khoăn, tìm kiếm gì, không một tài liệu, nhật ký, giấy tờ đủ sức khẳng định. Chỉ biết một trong những công trình lớn cuối đời của ông là dịch
*Liêu trai chí dị*. Tản Đà là người kế thừa của một mỹ học tự sự mà những bậc tiền bối xuất sắc phải kể đến Nguyễn Dữ, Lê Thánh Tông (nếu quả thực ông là người viết *Thánh Tông di thảo*). Họ đại diện cho một con đuờng khác đến với những tầng sâu và bản chất của hiện thực vượt qua lớp vỏ “giống như thật” bề ngoài.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: Apache

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Bạn sẽ được phí từ việc giới thiệu nhà trọ mà bạn biết cho người khác với điều kiện nêu rõ thông tin cá nhân, một phần thông tin nhà trọ và đặc biệt rõ ràng phí môi giới, để TRÁNH CÒ MỒI LỪA ĐẢO NHÉ !
|
|
|Cung cấp | Quận Bình Thạnh||07.11.2013, 10:05 PM|
|
|
Tham gia cộng đồng Tìm phòng trọ miễn phí = Nhấn Like !
mình đang cần cho thuê 1 phòng ở tối đa 3 người, phòng rộng, sạch sẽ, có cửa sổ nên rất thoáng, có tủ quần áo âm tường lớn, ban công, nhà bếp, internet, cáp, giờ giấc tự do.
Giá: 1.600.000đ
Đ/c: 206 lô 6 cư xá Thanh Đa F27 Bình Thạnh gần Hutech, chợ Thanh Đa, bến xe Miền Đông.
L/h: 01234.636.828
Họ tên người đăng : 01234636828 Điện thoại liên hệ : 01234636828 Chỗ ở hiện tại : 206 lô 6 cư xá Thanh Đa F27 Bình Thạnh
Diện tích + Số người có thể ở : 17 3 Điều kiện vệ sinh : sạch sẽ Yêu cầu khác : Giá cả : 1600000 Ngày phải chuyển đi/ Ngày hết hạn cho thuê : 07.12.2013 Bạn đang học trường/ Công việc bạn đang làm : sinh viên Hutech
Tham gia cộng đồng Tìm phòng trọ miễn phí = Nhấn Like !
01234636828 01234636828
|Xem: |240
| HẠN ĐĂNG: 07.12.2013
| Xếp hạng: 0.0/ 0
Bình luận, đánh giá : 0
|
|

Connection: close

Set-Cookie: ucvid=M1qD83cvuj; domain=ucoz.com; path=/; expires=Sat, 18-Aug-2018 06:53:06 GMT

Cache-Control: private

Pragma: no-cache

Vary: host


markdown:
Bản quyền CTY TNHH SONG TẠO
GPĐKKD số 0301943985 do Sở KHĐT TP.HCM cấp ngày 10/03/2000, chịu trách nhiệm chính:
Giám đốc CTY TNHH SONG TẠO

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
Date Created: 14/11/2014
Date Modified: 14/11/2014
Country:
[China](/filter?category=5)
Genre:
[Action](/filter?genre=72)
Year:
[2014](/filter?year=17985)
Runtime: 90 phút -
[Movies](/filter?length=7111)
Quality:
[TS](/filter?quality=13405)
Director:
[Wang Tao](/name/wang-tao)
Bộ phim tập trung vào câu chuyện một người đàn ông luôn tìm kiếm vị hôn phu của mình bị mất tích, mà anh phải đối diện với 2 con người giữa thiện và ác ......

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Language: en

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Cache: MISS


markdown:
2015.06.11 Thursday
映画撮影等(ロケ)でお店を使用する時のマナーや注意事項について。
JUGEMテーマ：
[コラム](http://jugem.jp/theme/c2/534/)
こんにちわ〜♪
CAFE&BAR 1-Pointてんちょ〜のMakoichiです(=ﾟωﾟ)ﾉ
当店はたま〜に映画の撮影なんかで使われる事があったりします。
ロケ地って事ですね〜。ウチの店を気に入って撮影に使って頂けるのはとっても嬉しく光栄な事です♪
![ ](http://img-cdn.jg.jugem.jp/77a/15048/20150612_1601057.jpg)
私自身、芝居の世界に興じていた事もあり、こういう作品作りは大好きで、協力＆応援を惜しまないつもりでいます！
撮影においては制作側もロケ地として提供するお店側も気持ちの良い関係でお仕事したいですよね？
コレはウチの店に限らず、いろんな場所をロケ地として使う映像制作者さんに向けたお話です。
『現状復帰』…コレは制作側が店等をロケ地として借りる場合、最も気を配らないといけないマナーです。
借りたモノはなるべく元の状態を維持して返す。これは映画制作にかかわらず、
__一般的なマナー__でもありますｗ **【現状復帰やマナーの悪い例】**
以下は当店で実際に行なわれた『ロケにおける制作側のマナー』の悪い見本ですｗｗ
①テーブルの戻し方がいい加減
微妙な配置などは店側にしかわからないのでそこまではうるさく言わないのですが、置き方そのものが雑な事があります。テーブルが斜めになっていたり、メニュー表や箸立てなんかが、各テーブルに１つずつ置かれてなかったり…。揚句、使ってもいいように台布巾をひとつ置いといたのにテーブルが拭かれてなくて汚いまんまでしたｗ
②使った食器類を雑に洗う
「コップや食器を使わせて欲しい」と言われたので了承しましたが、ちゃんと洗って返すのがお約束。おそらく洗ってくれたのだと思いますが、汚れ（くもり）がヒドイ。形だけ洗えばいいんだろ？的ないい加減な感じでした。結局私が全部洗い直しました〜(- -；)
③店内の時計が狂ったまま
映画のシーンに合わせて時計の針を動かすのはよくある事です。でも最終的には戻して返すのが原則。とある撮影の終了後、店内の時計２台ともあらぬ時間を指したままでした。それを帰り際のスタッフに指摘したところ…「あ、ホントだ」的な顔をしただけで、直してくれませんでした。
④電子レンジにカレーを放置
一日撮影でお店を貸した翌日、電子レンジを開けてみると中からカレーが…。おそらく、シーンの中で使う為にカレーを温めたのでしょうが、残ったカレーが電子レンジの中にそのまま入っていました。しかも貸した食器で…ｗ 食器を洗う以前の問題ですよね〜。
⑤棚を隠すために画鋲を刺す！
店内にある本棚(ゲームが置いてある棚)を、撮影で見せないように布をかけて隠してたのですが、その布を画鋲でとめてました。つまり無断で店の備品に穴を開けたって事です。腰にぶら下げてる養生テープは何の為にあるのですか〜？(>_<)/
⑥ゴミを置いていく
厨房に大きなゴミ箱が設置されていてゴミ箱はカラの状態で貸してるのですが、撮影が入った後、チェックしてみるとゴミ箱が満タン！撮影で出たゴミは持ち帰るのがマナーだと思います。結局、撮影で出た事業ゴミを店側がお金を払って捨てる羽目に…(T_T)
⑦お店の前の通りを広く使い、通行人の邪魔をする
撮影機材など、お店の外に設置する場合がありますが、なるべくコンパクトにして通行人の邪魔にならないようにするのがマナーです。しかし、事前に注意したにもかかわらず、いろんなモノを置き、テーブルまで置いて差し入れの食べ物を広げる。待機中の役者さんがたむろして一般の方の通行を妨げる。撮影の翌日、お客さんに通行しづらかったと指摘されてしまった事もあります（−−；）
⑧無許可で天井にバトンを這わせる
バトンとは天井に照明などを吊るす為のパイプの事。当然普通のお店にはないわけですが、無ければ照明スタンドを利用するのがほとんど。たまに突っ張り棒などで簡易バトンを作る事がありますが、重い照明を吊るす為、強度の強い突っ張り棒になる訳です。天井や壁の構造などを知らないまま設置すると壁や天井の破損に繋がるかもしれませんし、突っ張りの跡がつく事もあります。なので、コレは店側ではあまりしてほしくない行為。まして許可を得ずに勝手にやってしまうのは絶対にＮＧです。
⑨スモーク効果を狙って煙草をふかす
お店側はなるべく店内を綺麗に保とうと喫煙者がいる場合、換気扇などで換気しています。お客様が不快にならないようにと言うのももちろんありますが、壁や備品などにヤニがなるべくつかないようにする為でもあります。とある撮影では煙草の煙が充満した怪しい店の雰囲気を演出するために、実際に換気扇もつけずにみんなで煙草をふかしていました。店内は霞がかるほどの煙と強烈なタバコの臭い…。もちろん店側にはなんの説明もされてません。撮影終了後、必死に換気しましたが翌日の営業でも店内にはタバコの臭いが残ってました。ここまでくると営業妨害クラスですね〜(--;)
以上、実際にウチの店であった特に酷いマナー違反を並べてみました。
皆さんはど〜思いますか？（＾＾；）
も〜これはサンドウィッチマンの「まぁまぁマイク」で宥めて欲しいレベルですねｗｗｗ
もちろん、これはごく一部の撮影スタッフさんであって、中にはマナーを守るしっかりとした撮影チームさんもいらっしゃいます。
ただ、残念なのがこの様なマナーの悪い方が経験の多いベテランのチームに多くみられるという事。
逆に自主制作などの若手チームの方がマナーのしっかりした人が多かったのです。
まさしく経験者(ベテラン)の驕りでもありますね。（−−；）
撮影場所を『使わせて貰っている』と『使ってやってる』の違いかもしれませんｗ
ベテランであるほど自分の作品に自信を持ってます。それはいい事ではあるのですが、お店側に対しても「俺の素晴らしい作品に使ってやってるんだから感謝しろよ！」的な態度でこられてもなんのありがたみもないのです！
大ヒット映画であろうが学生の自主制作だろうが、お店側としては関係はなく『お互いに気持ちの良い仕事』をしたいものです。
撮影チームのマナーが悪くてロケ地提供しなくなったお店さんも実際に存在します。
そのような一部の悪い制作さんによってロケ地提供場所が減ったり、映画制作全体が悪い印象を持たれてしまう場合もあります。巡り巡って、ちゃんとマナーを守っている制作さんにも活動しづらい状況を作る事にもなります。
映画制作に携わっているみなさん！
映画を愛しているならば映画業界を汚すような事はしないでください！
これはロケ地提供する店側の意見と共に、一人の映画ファンとしての切なる願いでもあります。
撮影スタッフさん！マナーを守り「お客さん」も「関わった方達」も誰もが心から楽しめるエンターテイメントを期待します！
最後に…
映画大好きです♪
がんばってくださいっ！o(≧▽≦)o
当店はこれからもロケ地提供を続けてまいりますっ！
|

p3p: CP="ALL DSP COR PSAa PSDa OUR NOR ONL UNI COM NAV"

pragma: cache

Content-Type: text/html


markdown:
## Tin nhắn hệ thống
[Chọn nhanh](javascript://)
- Khu vực riêng
[Thiếp lập](usercp.php?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Tin nhắn riêng](private.php?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Các theo dõi](subscription.php?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Đang trực tuyến](online.php?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Tìm diễn đàn](search.php?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Trang chính](forum.php?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea)
- Diễn đàn
[Trung tâm xử lý sự cố](forums/4-Trung-tam-xu-ly-su-co.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [GÓC CÔNG NGHỆ](forums/17-GOC-CONG-NGHE.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Tin tức công nghệ](forums/18-Tin-tuc-cong-nghe.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Hệ điều hành](forums/30-He-dieu-hanh.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Windows 10](forums/31-Windows-10.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Windows 8](forums/32-Windows-8.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Windows 7](forums/33-Windows-7.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Mac OS - English Room](forums/34-Mac-OS-English-Room.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Linux](forums/35-Linux.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Android](forums/37-Android.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [1Kho](forums/40-1Kho.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [[Android] Phần mềm & Ứng dụng](forums/41-Android-Phan-mem-Ung-dung.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [[Win] Phần Mềm](forums/42-Win-Phan-Mem.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Bảo mật - Diệt Virus](forums/43-Bao-mat-Diet-Virus.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Internet & Mạng](forums/44-Internet-Mang.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Tiện ích & Hệ thống](forums/46-Tien-ich-He-thong.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Âm thanh & Phim ảnh](forums/47-Am-thanh-Phim-anh.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Thiết kế đồ họa](forums/48-Thiet-ke-do-hoa.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Hình nền & Công cụ Desktop](forums/49-Hinh-nen-Cong-cu-Desktop.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Ứng dụng văn phòng](forums/50-Ung-dung-van-phong.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Ghi chép & Chuyển đổi](forums/51-Ghi-chep-Chuyen-doi.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Portable & AIO](forums/52-Portable-AIO.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Quản lý ứng dụng](forums/53-Quan-ly-ung-dung.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Study - Học tập](forums/54-Study-Hoc-tap.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [Kho phần mềm cũ](forums/55-Kho-phan-mem-cu.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea)
-
[HANDHELD DEVICE](forums/69-HANDHELD-DEVICE.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea)
-
[Tuts Windows (English)](forums/68-Tuts-Windows-English.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea)
-
-
[GÓC SÁNG TẠO](forums/71-GOC-SANG-TAO.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea) [GÓC GIẢI TRÍ](forums/95-GOC-GIAI-TRI.html?s=45e7571ce6fe828e16227b40d0c0c6ea)
Bạn là chủ đại lý bán bánh hóa? Bạn muốn tìm một nơi cung cấp bánh bao giá sỉ ko chỉ rẻ mà còn chất lượng? Cần gia – cửa hàng bán bánh bao chuyên phân phối bánh bao giá sỉ ưu đãi, được hình thành lâu...
## Tìm nơi phân phối bánh bao sỉ ?

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Pragma: private

Cache-Control: private, must-revalidate

Set-Cookie: vb_lastactivity=0; expires=Sat, 18-Aug-2018 06:32:52 GMT; Max-Age=31536000; path=/


markdown:
- Đăng tin ưu tiên
-
__Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay__
-
__Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên__ [Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp](http://rongbay.com/su-dung-tai-khoan-chuyen-nghiep.html)
-
__Ðăng tin thu hút khách hàng__ [Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng](http://rongbay.com/Cach-viet-tieu-de-than-thien-loi-cuon-khach-hang-fp39.html)
-
[Hỏi & đáp](http://rongbay.com/faqs.html)
- Hỗ trợ
- Nếu bạn cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ
-
Điện thoại : **(024) 73095555**(ext: 497 / 496 / 495) Hotline : **0936 194 226**(Nội dung, tin đăng) **0932 223 656**(Liên hệ quảng cáo) : [lienhe@rongbay.com](mailto:lienhe@rongbay.com) Skype : [cskh.rongbay](skype:cskh.rongbay?chat)
-
[Mua quảng cáo](http://rongbay.com/mua-quang-cao.html) [Đăng ký](javascript:void(0);) [Đăng nhập](javascript:void(0);)

Server: Zamba VCCorp

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0


markdown:
**Sách luật sỹ quan quân đội nhân dân Việt Nam 2015 (sửa đổi, bổ sung), các chế độ chính sách mới dành cho chiến sỹ quan, chiến sỹ quan đội nhân dân Việt Nam 2015**
Ngày 27-11 tại Kỳ họp thứ 8, Quốc hội Khóa XIII đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật sỹ quan Quân đội nhân dân Việt Nam số 72/2014/QH13. Luật sỹ quan Quân đội nhân dân Việt Nam đã tập trung giải quyết những khó khăn, vướng mắc, bất hợp lý của luật hiện hành, tuân thủ Hiến pháp năm 2013 và Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội, hướng tới mục tiêu xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại.
Thời gian qua, Chính phủ và Bộ Quốc phòng cũng đã ban hành nhiều văn bản pháp quy mới về chế độ chính sách, tổ chức hoạt động của cán bộ, chiến sỹỉ quân đội nhân dân Việt nam như TT 131/2014/TT-BQP ngày 04-10-2014 Ban hành quy chế quản lý kho vật chứng trong quân đội, TT 110/2014/TT-BQP ngày 22-8-2014 Ban hành quy chế quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ internet trong Quân Đội Nhân Dân Việt Nam, TT 96/2014/TT-BQP ngày07-7-2014 Hướng dẫn về hồ sơ, quy trình và trách nhiệm giải quyết hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội trong quân đội….
Để sỹ quan quân đội, cán bộ, chiến sỹ quân đội nhân dân có các văn bản mới nói trên, NXB Hồng Đức cho biên soạn & phát hành cuốn sách:
“TÌM HIỂU LUẬT SỸ QUAN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM (SỬA ĐỔI, BỔ SUNG) & CÁC CHẾ ĐỘ CHÍNH SÁCH MỚI DÀNH CHO SỸ QUAN, CHIẾN SỸ QUÂN ĐỘI DÂN NHÂN VIỆT NAM”
Nội dung cuốn sách bao gồm những phần chính sau:
Phần thứ nhất. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sỹ quan quân đội nhân dân Việt Nam năm 2014.
Phần thứ hai. Chế độ chính sách với quân nhân, công nhân viên chức quốc phòng.
Phần thứ ba. Các quy định về tổ chức hoạt động trong quân đội.
Phần thứ tư. Giải quyết tố cáo và thi hành án dân sự trong quân đội nhân dân.
Phần thứ năm. Khen thưởng và xử phạt.
Phần thứ sáu. Quy định liên quan biên giới đất liền, biển đảo, thềm lục địa Việt Nam.
**Sách dày 450 trang, Bìa mềm, khổ 20×28 Giá bìa 350.000 đ/ cuốn** **GIAO SÁCH SAU 30 PHÚT ĐẶT HÀNG TẠI HÀ NỘI VÀ TP.HCM.**
**Vui lòng liên hệ: Ms.Mai Phương**
**ĐT: 0978.718.705 — 0945 982 986**

Link: <http://sachluat.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://wp.me/p8auLa-DD>; rel=shortlink


markdown:
|
|
|top eyal eliraz אייל אלירז|
|
|![]()
|
|
כן, אנחנו שניים
האויב שהוא חבר
אני זה התחפושת
ובפנים אדם אחר
צועק אל הירח
בוכה ומקלל
מסתובב כמו כלב
מוכה ומיילל.
זה כמו מכת חשמל
וזה זורם ומעוות
את חוש הזמן לאט
אני הולך ומסתבך.
ניצוצות של הבנה
שוב חולפים כמו סרט נע
כמו רוח סערה
הם מקלפים אותך לקיר
מהקליפה.
הפחד מטפטף כמו רעל
ונספג כמו נשיקה
אני זה המלכודת
שבוי ללא תקווה.
רוצה לפתוח דלת
נסגר ולא יוצא
מנסה לברוח
ותמיד, תמיד אני חוזר.
זה כמו לרקוד עם שד
שמחבק ולא עוזב
כן הוא תמיד רעב
אני נודד ומתרחק.
ניצוצות של הבנה
שוב חולפים כמו סרט נע
כמו רוח סערה
הם מקלפים אותך לקיר
מהקליפה.
שוב חולפים כמו סרט נע
כמו רוח סערה
הם מקלפים אותך לקיר
מהקליפה.
|
|האתר ניראה במיטבו עם כוס
קפה (2 סוכר), עוגייה בצד ואקספלורר או נטסקייפ ברזולוציה 600x800 ומעלה

P3P: policyref="http://www.lycos.com/w3c/p3p.xml", CP="IDC DSP COR CURa ADMa DEVa CUSa PSAa IVAa CONo OUR IND UNI STA"


markdown:
(ĐTTCO) - Khung mức phí cần được tính toán phù hợp cùng việc kiểm soát thu phí bằng công nghệ mới giảm khả năng thất thoát để tăng hiệu quả các dự án BOT.
| |![]()
Đánh giá về thực trạng công tác thu phí hoàn vốn dự án giao thông đầu tư theo hình thức BOT thời gian qua, ông Lê Quốc Đạt, Phó Chánh Thanh tra Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) cho rằng, hoạt động thu phí hoàn vốn còn nhiều bất cập, thiếu sót và chưa hoàn thiện. Mức thu phí cao gây bức xúc dư luận, có thể dẫn đến bóp méo, làm sai lệch chủ trương về phát triển hạ tầng giao thông.
**Tiềm ẩn nhiều nguy cơ thất thoát doanh thu**
Ông Đạt cho biết, hầu hết các dự án BOT giao thông hiện nay không phải xây dựng tuyến mới, chỉ là nâng cấp, cải tạo trên các tuyến đường hiện hữu vốn có nhiều giao cắt đồng mức. Do đó, chỉ có thể áp dụng hình thức thu phí hở (thu phí theo lượt), không thể áp dụng hình thức thu phí kín (thu phí theo chiều dài quãng đường thực đi).
“Hình thức thu phí hở này vừa không đảm bảo kiểm soát được lưu lượng thực tế, vừa gây khó khăn cho địa phương nơi trạm thu phí được lắp đặt. Trên thực tế, người dân sống gần trạm thu phí là những đối tượng dễ bị tổn thương nhất do họ có xu hướng bị nộp phí nhiều hơn và gánh chịu chi phí hàng hóa đắt đỏ hơn. Vì vậy, cần có giải pháp đối với người dân địa phương sống gần trạm thu phí để tránh những bức xúc như hiện nay”, ông Đạt chỉ rõ những bất cập.
Bên cạnh đó, ông Đạt cũng chỉ rõ, hiện nay Bộ Tài chính ban hành Thông tư riêng về mức thu phí cho từng dự án để áp dụng trên cơ sở phù hợp với khung mức phí được quy định tại Thông tư số 159/2013/TT-BTC. Tuy nhiên, độ dao động trong khung mức phí này đối với từng loại xe là tương đối cao. Cụ thể, đối với loại xe dưới 12 ghế ngồi, xe tải có tải trọng dưới 2 tấn; các loại xe buýt vận tải khách công cộng hiện có khung mức phí dao động từ 15.000 - 52.000 đồng/lượt.
Chính vì mức độ dao động lớn như vậy nên các trạm thu phí khác nhau trên cùng tuyến quốc lộ có mức thu rất khác nhau. Hơn nữa, việc ban hành từng Thông tư riêng về mức phí vừa phức tạp thêm thủ tục hành chính, vừa thiếu minh bạch về cơ sở xác định mức thu phí, hình thành cơ chế xin - cho, dễ phát sinh tiêu cực.
Bên cạnh đó, các thông số như thời gian thu phí và giá vé được nêu trong Thông tư riêng cho từng dự án được tính toán dựa trên tổng mức đầu tư được phê duyệt tại bước lập dự án đầu tư. Tuy nhiên, tổng mức đầu tư là khái toán, thường có giá trị lớn hơn nhiều so với giá trị quyết toán vốn đầu tư dẫn đến thời gian thu phí quy định trong hợp đồng BOT thường dài hơn nhiều so với thực tế. Chưa kể đến việc nhà đầu tư thường cố tình chậm quyết toán để trước mắt tận hưởng thời gian thu phí dài hơn và mức phí cao hơn.
Phó Chánh Thanh tra Bộ KH&ĐT cũng cảnh báo rằng, việc kiểm soát doanh thu thực tế còn gặp nhiều khó khăn do chưa có một tiêu chuẩn chung nào quy định về công nghệ thu phí dẫn đến hiện trạng các trạm thu phí được xây dựng với hệ thống thiết bị, phần mềm khác nhau. Hiện tất cả các trạm thu phí đều là một dừng và phần lớn trong số đó xé vé bằng tay, chỉ có số ít trạm thu phí có kết hợp sử dụng thẻ từ.
“Việc xé vé bằng tay tiềm ẩn nhiều nguy cơ thất thoát doanh thu thu phí khi có sự vô tình giúp sức từ chính những khách hàng không lấy cuống vé, hoặc với sự thông đồng giữa nhân viên thu phí và khách hàng về thỏa thuận một mức phí thấp hơn quy định nếu không lấy cuống vé”, ông Đạt cho hay.
**Sớm áp dụng công nghệ thu phí không dừng**
Để tránh thất thu đối với các dự án giao thông BOT, ông Đạt cho rằng, cần làm rõ cơ sở xây dựng khung mức phí theo Thông tư số 159/2013/TT-BTC và cơ sở ban hành các Thông tư riêng về mức thu phí cho từng trạm thu phí để hạn chế cơ chế xin - cho. Bắt buộc nhà đầu tư phải hoàn thành xong công tác quyết toán tổng vốn đầu tư mới được thu phí. Khi đó, thời gian thu phí và mức thu phí tính theo tổng vốn đầu tư được quyết toán sẽ phản ánh chính xác hơn hiệu quả đầu tư.
“Các giải pháp này nhằm tránh gây bức xúc dư luận, có thể dẫn đến tụ tập đông người, chặn xe phản đối như tại một số trạm thu phí trong thời gian qua làm tê liệt hoạt động thu phí, gây thất thu phí”, ông Đạt chỉ rõ.
Ngoài ra, các dự án BOT cần đẩy mạnh áp dụng công nghệ tiên tiến, hạn chế công tác thủ công trong thu phí sẽ góp phần giảm thất thoát doanh thu thu phí. Cần sớm có lộ trình áp dụng công nghệ thu phí không dừng. Với công nghệ này, việc trả phí được thực hiện qua tài khoản thu phí giao thông của khách hàng và mọi giao dịch sẽ được quản lý qua ngân hàng. Do đó vừa tiết kiệm chi phí trong tổng vốn đầu tư dự án BOT, vừa nâng cao tính minh bạch, chống thất thoát phí.
Nhà nước khi giao nhà đầu tư thực hiện thu phí, dù đã thực hiện tốt về quy hoạch, về chính sách pháp luật hay về công nghệ, các cơ quan chức năng vẫn cần nâng cao năng lực để có thể quản lý, giám sát chặt chẽ và tháo gỡ vướng mắc trong quá trình thu phí hoàn vốn. Chỉ có như vậy, việc thu phí mới đảm bảo khách quan, liên tục và hiệu quả, tránh thất thoát phí…
Hình thức đầu tư BOT trong lĩnh vực giao thông thời tới sẽ còn tiếp tục được thực hiện. Tuy nhiên, với những bất cập trong công tác thu phí và kiểm soát thu phí hoàn vốn dự án như hiện nay, rất cần phải có những điều chỉnh về chế tài, chính sách kịp thời và hợp lý. Có như vậy việc kiểm soát, tránh thất thu thu phí tại các dự án BOT mới được thực hiện triệt để, làm tăng hiệu quả của chủ trương xã hội hóa phát đầu tư triển hạ tầng giao thông.
#### Các tin, bài viết khác
[Không giao quyền sử dụng lâu dài loại hình condotel](/bat-dong-san/khong-giao-quyen-su-dung-lau-dai-loai-hinh-condotel-48351.html) [Văn phòng đăng ký đất đai được quyền cấp giấy tờ nhà đất](/bat-dong-san/van-phong-dang-ky-dat-dai-duoc-quyen-cap-giay-to-nha-dat-48337.html) [Kinh doanh bất động sản: Cho phép lấy lãi bù lỗ](/bat-dong-san/kinh-doanh-bat-dong-san-cho-phep-lay-lai-bu-lo-48288.html) [“Chọn mặt gửi tiền” khi mua nhà](/bat-dong-san/chon-mat-gui-tien-khi-mua-nha-48287.html) [Hà Nội nhận trách nhiệm sai phạm của Mường Thanh](/bat-dong-san/ha-noi-nhan-trach-nhiem-sai-pham-cua-muong-thanh-48297.html) [Khan hiếm nguồn cung căn hộ](/bat-dong-san/khan-hiem-nguon-cung-can-ho-48277.html) [Quy định mới về hệ số K](/bat-dong-san/quy-dinh-moi-ve-he-so-k-48265.html) [Luật Thuế tài sản, tạo nguồn ngân sách](/bat-dong-san/luat-thue-tai-san-tao-nguon-ngan-sach-48158.html) [Thí điểm bỏ giấy phép xây dựng nhà riêng lẻ](/bat-dong-san/thi-diem-bo-giay-phep-xay-dung-nha-rieng-le-48152.html) [Bảo lãnh nhà dự án có khiến hoàn toàn hết lo?](/bat-dong-san/bao-lanh-nha-du-an-co-khien-hoan-toan-het-lo-48149.html)

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=JzGwE5Hniup1x3zDHzTlobiYaJjytcY0Dc63SJeHxRdoyK52JG3UXvzz4CtelIi3Xffn_KPkGQ3aMaahkbUUuTFOwB9AfDstkorxFIFF7GoOWedjbi-j2JiKevimyuPKkPXQAWr1TkZDfF6gzmmb0g2; domain=sggp.org.vn; expires=Thu, 26-Oct-2017 17:25:31 GMT; path=/; HttpOnly

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

X-Cache: MISS from cache13


markdown:
**Hiện nay, BVH (Bảo Việt), GAS (PVGas), MSN (Masan) và VNM (Vinamilk) là những CP tác động mạnh nhất đến cục diện của VN Index. “bộ tứ” blue chip này là tác nhân chính gây ra hiện tượng “xanh vỏ, đỏ lòng” hay “bóp méo VN Index” trong một số phiên giao dịch. Đâu là quyền lực đứng sau “bộ tứ”?** **Bạo tay mới dám mua**
Nhiều người cho rằng, 4 CP nêu trên là “hàng hiệu” dành cho đại gia, tức các quỹ đầu tư hoặc CTCK lớn, chứ không phổ biến với các NĐT cá nhân. Điều này có thể bắt nguồn từ thị giá cao, MSN hay VNM đều có giá trên 10.0 nên phải có tiền khủng mới có thể mua hoặc nắm giữ, hoặc suy nghĩ không thích chơi “blue” do CP vốn hóa lớn nên chạy chậm.
Hiện nay, các quan điểm nêu trên vẫn có những mặt hợp lý, nhưng cũng cần lưu ý những sự thay đổi mang tính bước ngoặt.
![]()
Những NĐT cá nhân bình thường rất khó nhận diện được những CP “có vấn đề”.
Đơn cử như trường hợp của BVH, theo một nhân viên môi giới kỳ cựu, CP này hiện không còn là blue chip “hàng hiệu” nữa mà đã trở thành “hàng nóng” hoặc “hàng chợ”. Tham gia lướt BVH giờ đây không chỉ có các ETF như 2-3 năm trước mà còn rất nhiều NĐT cá nhân.
Có những thời điểm các giao dịch tại BVH mang nặng tính đầu cơ chứ không phải đầu tư giá trị hay dài hạn. Khoảng 1 năm gần đây, BVH mới bắt đầu có những động thái cởi mở hơn trong việc công bố thông tin ra thị trường như củng cố chất lượng báo cáo thường niên, gặp gỡ báo giới, các tổ chức tài chính… Nhưng vẫn cần có nhiều thời gian hơn nữa để thị trường “ngấm” được những thông tin về BVH.
Sẽ có người mua vào BVH không cần biết hoạt động như thế nào, lãi ở mảng nào, minh bạch ra sao, mà chỉ cần nhận thấy CP này vẫn có khả năng tăng giá mạnh. Chuyện đúng/sai, an toàn/rủi ro ở đây không bàn đến vì nó thuộc về quan điểm cá nhân.
Có tin đồn rằng, một nhóm NĐT cá nhân tại CTCK có thị phần lớn trong thời gian qua đã “thắng đậm” khi BVH tăng từ 3.0 (tháng 12-2012) lên 6.0 (tháng 2-2013). Cán cân NĐT nội/ngoại tại BVH giờ đây là cân bằng, thậm chí có nhiều phiên giao dịch của NĐT trong nước còn lấn át cả khối ngoại. Ngày 4-4, GAS khớp hơn 1,3 triệu CP, giảm 2.500 đồng/CP còn 52.500 đồng/CP.
Trong phiên này NĐTNN mua vào gần 105.000 CP và bán ra 285.000 CP, tổng lượng mua và bán xấp xỉ 400.000 CP, chiếm khoảng 30% tổng KLGD. Ở đây có thể nhận định rằng, do khối ngoại chiếm tỷ trọng lớn trong giao dịch, nên khi “xả hàng” là GAS giảm giá.
Nhưng ở góc độ khác, cũng có thể nói khối ngoại “xả” như vậy mà NĐT trong nước vẫn mua vào cả triệu CP cho thấy sự chủ động nhất định. Thanh khoản của GAS hiện đang đạt mức cao và với biến động như vậy khả năng sẽ thu hút NĐT cá nhân là khả thi.
**Ai đứng đằng sau?**
Có thể nói, NĐT cá nhân ngày càng chịu chơi và chịu chi hơn với các blue chip “hạng nhất” của thị trường. Nhưng một vấn đề cũng cần mổ xẻ thêm ở đây là tính chủ động của “người chơi” bởi nó là yếu tố quan trọng để tạo nên ảnh hưởng. Hiện nay, có những NĐT sẵn sàng bỏ ra từ vài trăm triệu đến vài tỷ đồng để mua VNM và nắm giữ để hưởng cổ tức và chênh lệch giá, xem đó như khoản tiền gửi tiết kiệm.
Ý định này đã thành công trong những năm gần đây bởi giá của VNM vẫn đang tăng theo sự phát triển của công ty. Đây là thí dụ cho thấy sự chủ động của NĐT trong chiến lược giao dịch. Nhưng VNM vốn không phải là CP có biến động mạnh hay mang tính đầu cơ để có thể thường xuyên tác động trực tiếp đến diễn biến của VN Index.
MSN mặc dù vốn hóa lớn, nhưng thanh khoản lại khá thấp, một số phiên gần đây khối lượng khớp lệnh chỉ trên dưới 50.000 CP mỗi phiên và cũng không thường xuyên nổi sóng. Cả MSN lẫn VNM vẫn sẽ có vai trò ở một thời điểm nhất định nào đó nên dòng tiền của NĐT cá nhân cũng sẽ lựa thời điểm để tham gia.
Như vậy, trận địa chính hiện giờ nằm ở BVH và GAS. Nếu thống kê chi tiết tại một số thời điểm sẽ thấy được không phải lúc nào khối ngoại nói chung hay ETF nói riêng “đánh” BVH cũng có lãi, thua lỗ là chuyện bình thường. Vấn đề ở đây là một số quỹ vẫn sẵn sàng chấp nhận lỗ, nếu CP giảm quá thì xả hàng cắt lỗ, hoặc lỗ đợt này sẽ kiếm đợt khác bù đắp lại.
Vốn lớn là một trong những nguyên nhân tạo nên sự chủ động này. Nhưng với NĐT cá nhân lại là câu chuyện khác. Một CP tầm trung hoặc nhỏ, việc một nhóm các NĐT bỏ ra chục tỷ đồng để đánh lên đánh xuống không phải là chuyện hiếm. Nhưng cũng số tiền đó, bảo các NĐT cá nhân “ăn thua đủ” với BVH và GAS, chưa nói đến chuyện “đấu” với khối ngoại, thì phải xem lại.
Giả sử một đại gia bỏ khoảng 6 tỷ đồng để mua 100.000 CP GAS với giá hiện nay (gần 6.0), thì chỉ cần 2 phiên “nằm sàn” (giảm 7% mỗi phiên) cũng “bay hơi” ngót nghét 1 tỷ đồng, trường hợp sử dụng margin thì còn nặng hơn. Liệu rằng các NĐT cá nhân có đủ bình tĩnh và tự tin đợi khi CP giảm về đáy, gom hàng lại rồi đánh lên không?
Sự chủ động của NĐT là có, nhưng chỉ phát huy tối đa tại những thời điểm TTCK thuận lợi. Tức là tin vĩ mô tốt, kỳ vọng lên cao, tất nhiên thị trường cũng sẽ diễn biến tích cực nên có cơ sở để tự tin. Nhưng với những thời điểm thị trường diễn biến theo kiểu “hên xui” hay “5 ăn 5 thua”, việc NĐT không trường vốn lại cố giữ giá CP hay kìm hãm đà giảm chẳng khác nào tự sát.
Sự chủ động lại thuộc về bên nhiều tiền hơn. Vai trò của NĐT trong nước, đặc biệt là NĐT cá nhân với những CP có vốn hóa lớn nhất đang ngày một rõ nét, qua đó cũng gia tăng ảnh hưởng với diễn biến của VN Index. Nhưng để giành được sự chủ động thực sự với các quỹ ngoại nhiều tiền vẫn cần có thêm một khoảng thời gian.
#### Các tin, bài viết khác
[Phát triển bền vững để thu hút nhà đầu tư bỏ vốn](/chung-khoan/phat-trien-ben-vung-de-thu-hut-nha-dau-tu-bo-von-48347.html) [1,33 tỷ cổ phiếu VPB chính thức niêm yết sàn HOSE](/chung-khoan/133-ty-co-phieu-vpb-chinh-thuc-niem-yet-san-hose-48320.html) [M&A và khoảng trống startup](/chung-khoan/ma-va-khoang-trong-startup-48284.html) [HAX “hãm phanh” tăng trưởng?](/chung-khoan/hax-ham-phanh-tang-truong-48283.html) [Thêm 5 mã CK không được margin trên sàn HOSE](/chung-khoan/them-5-ma-ck-khong-duoc-margin-tren-san-hose-48317.html) [Giữ nguyên diện cảnh báo với ICF](/chung-khoan/giu-nguyen-dien-canh-bao-voi-icf-48314.html) [Thông tin đầu tư ngày 17-8](/chung-khoan/thong-tin-dau-tu-ngay-178-48315.html) [Hợp tác cung cấp thông tin chứng khoán và thuế](/chung-khoan/hop-tac-cung-cap-thong-tin-chung-khoan-va-thue-48303.html) [Ngân hàng đẳng cấp, cổ phiếu chất lượng](/chung-khoan/ngan-hang-dang-cap-co-phieu-chat-luong-48300.html) [VNPT thoái vốn 102,6 tỷ đồng tại Bưu chính Viễn thông Sài Gòn](/chung-khoan/vnpt-thoai-von-1026-ty-dong-tai-buu-chinh-vien-thong-sai-gon-48257.html)

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=B4Nib-AFIleLgGUjPoNcWcrkjiVsrrQnqmFq-WRhXoAv0j0ZIsHFH4-cF7XFGmP4jAqJWZ2YMOhrz2Pt2tw0PewWXDUBs0KMyL6k1ICH29mI2dbvPA0TC7pN7NQVExgLMg493W0eJ3Rw8efX45w0Gw2; domain=sggp.org.vn; expires=Thu, 26-Oct-2017 17:33:42 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from xCache11-02