text:
Quan niệm nghệ thuật và “Triết lý sáng tác” của Edgar Allan Poe
Hoàng Kim Oanh
1.Mở đầu
Giới nghiên cứu lâu nay vẫn cho Edgar Poe là một nhà thơ chủ trương “Nghệ thuật vị nghệ thuật”, là “lý thuyết gia” đầu tiên của thi phái này. Có lẽ bởi sáng tác của ông không quan tâm đến những vấn đề chính trị, xã hội, mà chỉ hướng về nội tâm con người. Và có thể bởi Poe quá chú trọng đến hình thức nghệ thuật sáng tác. Thực ra vấn đề này không phải không có những tranh cãi, phủ định, xuất phát từ nhiều điểm nhìn khác nhau. Có người cho rằng sáng tác của ông có ý đồ kỹ thuật quá đậm, nhà thơ chỉ là một “thợ văn” hơn là một thiên tài nghệ thuật đích thực. Thậm chí còn đánh giá tác phẩm của ông“chỉ là những mảnh ráp nối từ cuộc đời ông”, “chỉ là sản phẩm của một kẻ loạn thần kinh, đầu óc bệnh hoạn, thiếu thăng bằng” (Baym Nina, 1989,1355). Thế nhưng, ngày nay, đã có nhiều bài báo, công trình đặt lại vấn đề này, thậm chí còn đề cao “nhà thơ điên” Edgar Allan Poe là “thiên tài bí ẩn, kì lạ nhất” của văn học Mỹ và thế giới, người để lại nhiều ảnh hưởng nhất ở các nền văn học Đông – Tây thế kỉ XIX đến nay. Bài viết này tập trung tìm hiểu quan niệm thẩm mỹ độc đáo của Poe về Cái Đẹp và những cách tân độc đáo của ông trong việc sáng tạo ra “triết lý” sáng tác thơ, thiết lập các nguyên tắc thẩm mỹ trong truyện ngắn, để lại nhiều dấu ấn trong nghệ thuật sáng tác văn chương Việt Nam.
2. Quan niệm nghệ thuật về Cái Đẹp của Edgar Allan Poe
2.1. Cái Đẹp thuần khiết – Tự nó
“Trước Poe chưa có nền văn học Hoa Kỳ” (J. Cabau, 2009, 35), thế hệ của Poe chính là người khai sinh nó. Edgar Allan Poe được coi là người mở đường cho trường phái thơ tượng trưng, là “lý thuyết gia” đầu tiên của quan điểm “Nghệ thuật vị nghệ thuật” với quan niệm độc đáo, khác lạ về sáng tác so với những tác gia cùng thời. Trong các tiểu luận phê bình tiêu biểu của Poe, nhiều lần ông khẳng định bản chất của thơ là phải Đẹp. Dù muốn tả một cảm xúc, một tâm trạng hay một chân lý thì những thứ đó cũng phải được bao phủ bởi Cái Đẹp, nếu không thì không thể thành thơ. Theo Poe, Cái Đẹp thuần khiết trong sáng vốn không ràng buộc bởi bất kỳ yếu tố khách quan nào, hoàn toàn nằm trong tưởng tượng của nhà thơ. Nếu tách tưởng tượng ra khỏi vạn vật thì cũng có nghĩa là đi ngược với quy luật của tự nhiên, làm cho hiện thực cuộc sống trở nên nghèo nàn trần trụi đi, và, sẽ không còn Cái Đẹp (Sonnet –To Science). Quan niệm này rất được các nhà tượng trưng Pháp đề cao. Với Poe, “Cái Đẹp là lĩnh vực chính đáng duy nhất của thi ca. Đó là một niềm vui thích rất mãnh liệt, rất cao cả, và cũng rất thuần khiết mà con người chỉ có thể tìm thấy trong sự chiêm ngưỡng Cái Đẹp”.[1] (Baym Nina, 1989,1322). Có lẽ Poe cũng là người đầu tiên sớm phân biệt rõ Cái Đẹp với Chân lý và Sự đam mê: “Trong thực tế, Chân lý đòi hỏi sự chính xác còn Đam mê thường là thô thiển (những người thực sự đam mê sẽ thông cảm với tôi), mà cả hai điều này (sự chính xác và thô thiển) lại hoàn toàn đối lập với cái Đẹp”[2]. Và thơ của Poe đã thuần túy đi vào Cái Đẹp bởi cái đẹp của chính nó, chính mục đích của Thi ca.
Trong tiểu luận khá nổi tiếng khác, Nguyên lý thơ (The Poetic Principle) Poe đã định nghĩa bổ sung: “Thơ ca như là sự sáng tạo nhịp điệu của cái Đẹp. Trọng tài duy nhất của nó là Thẩm mỹ. Với Trí tuệ hoặc Lương tâm, nó chỉ có mối tương quan phụ. Trừ phi ngẫu nhiên, nó không có mối liên hệ gì với Trách nhiệm hay Sự thật.” [3]. Poe cũng nhấn mạnh: “bản thân của nguyên lý thơ – nói một cách đơn giản và chặt chẽ – là sự Khát khao của Con người về cái Đẹp cao cả, sự biểu lộ của nguyên lý này luôn luôn căn cứ vào việc nâng cao sự phấn chấn của tâm hồn, hoàn toàn độc lập với Cảm xúc là sự say sưa của Trái tim, hoặc với Sự thật là sự thỏa mãn của Lý trí”[4].
2.2. Nỗi buồn là giọng điệu phù hợp nhất của thơ ca
Mặt thứ hai trong quan niệm về Cái Đẹp của Poe cũng khác hẳn những quan niệm quen thuộc thông thường khi ông cho rằng: “Cái Đẹp ở bất cứ kiểu loại nào, khi đạt tới cực độ thì bao giờ cũng làm người ta phải nhỏ lệ, do đó giọng thơ phải buồn. Vì thế, u buồn chính là giọng điệu phù hợp nhất của thi ca.”[5] (Baym Nina, 1989, tr.1323). Và ông chọn: “Cái chết của người phụ nữ đẹp (trẻ) là đề tài thơ mộng nhất” (The Philosophy of Composition). Hình tượng trung tâm trong nhiều tác phẩm của ông đều có nhân vật nữ chính hoặc điên loạn chết, hoặc ốm yếu và tàn tạ đến chết bởi một căn bệnh quái ác: lao phổi. (Ligeia, Moreilla, Berenice, Sự sụp đổ của ngôi nhà dòng họ Usher, Bức chân dung hình ô-van…). Chính vì luôn tự dày vò trong suy nghĩ đau đớn về cái chết, nhiều bài thơ của Poe mang trạng thái tuyệt vọng – một thứ khoái cảm trong sự tự hành hạ dày vò chính mình, một kiểu bệnh tâm lý (sadism). Bài thơ Con quạ (The Raven) với điệp khúc “Nevermore- không bao giờ nữa” vì vậy đã trở thành một kiệt tác làm nên tên tuổi của Poe và quan niệm về Cái Đẹp của ông: Cái Đẹp là cái u sầu. Nỗi – đau- mất- người -phụ – nữ – yêu – dấu đã trở thành kiểu đề tài “độc quyền” của Edgar Poe. “Và con quạ vẫn không bay đi, còn đậu đó (…), ánh sáng đèn giội lên nó, rọi bóng nó trên đất, và tâm hồn tôi không bao giờ thoát lên khỏi cái bóng chập chờn trên đất ấy, không bao giờ nữa!” (Nguyễn Hiến Lê, 1957, 29).
Song, cũng cần phân biệt đề tài Cái chết của Poe không nhằm miêu tả bản thân cái chết mà là quá trình con người nhận thức về cái chết và kiểu chết. Suy nghĩ và phản ứng của con người ra sao trước cái chết. Đối mặt hay sợ hãi, chạy trốn? Poe thường miêu tả thật chi tiết những cảm nhận của con người khi đang dần chết đi và những nỗ lực vùng vẫy của họ để được trở về dương thế. Theo Poe, nhận thức quy luật về cái chết không phải là sự yếu đuối mà chính qua đối mặt với cái chết, sức mạnh con người lại được khẳng định. Trong nhiều truyện huyễn tưởng kì ảo của Poe, nhân vật của ông đều trở về từ cái chết. “Không có sự đổi mới nào tránh được cái chết. Con người, như một cuộc chạy đua, không nên mất hết hy vọng, anh ta phải được sống lần nữa.”[6] (E. Poe, 1984, 597). Và gia tài nghệ thuật của Poe ngoài những thông điệp về Cái chết, còn mang nặng những trăn trở giằng xé phản thân của con người khi tự đối bóng để đi tìm cái bản ngã đích thực của mình (William Wilson, Con người của đám đông, Trái tim thú tội, Con mèo đen…)
2.3. Nghệ thuật vị linh hồn con người
Có thể nói một cách khách quan hơn, theo cách dùng từ của Eric Calson, tuy đề cao cái Đẹp, cho trọng tài duy nhất của thơ ca là Thẩm mỹ và đối lập nó với Đạo Đức, Lương tâm…, Poe không hoàn toàn chủ trương “Nghệ thuật vị nghệ thuật” (Art for Art’s Sake) mà đúng hơn là đi theo quan điểm “Nghệ thuật vì linh hồn con người “(Art for the Soul ‘s Sake) (Eric Calson, 1973, 3). Có lẽ điều này mới thật phù hợp với quan điểm nghệ thuật của Edgar Poe. Nghệ thuật trước hết vì chính bản thân việc thoả mãn những cảm xúc thuần túy của con người trước Cái Đẹp, đồng thời cũng là sự khám phá thế giới tâm hồn đa dạng phức tạp của con người. Đó cũng là con đường tuy không trực tiếp nhưng cũng phục vụ cuộc sống, phục vụ nhân sinh chăng? Hiểu được, hiểu đúng về con người phải chăng cũng chính là mục đích mà thơ ca nói riêng và văn chương nói chung luôn hướng tới để làm cho cuộc sống này, thế giới này ngày một tốt đẹp hơn. Chính nhà văn Mỹ Emerson, người hoàn toàn không theo quan niệm “nghệ thuật vị nghệ thuật” cũng thấy rằng: “bao giờ cái đẹp cũng phục vụ cho tư tưởng và sự nâng cao tinh thần” (Nguyễn Đức Đàn, 1997, 126).
Những quan điểm thẩm mỹ tưởng như kì lạ này của Poe về Cái Đẹp, Cái Chết và Kiểu trở về từ cái chết, cũng như sự nhận thức về cái chết đã được tiếp nhận và tiếp biến trong văn chương Việt Nam. Thơ lãng mạn Việt Nam từ những năm 30 cũng đầy ám ảnh về cái chết, có lẽ không chỉ đơn thuần là cái nhìn bi quan yếu đuối mà còn ẩn một thông điệp của sự phản kháng, phủ định thực tại đen tối và khẳng định sức mạnh con người? Còn “cái chết của người con gái đẹp- người yêu dấu” của Poe, cho đến nay, đã trở thành một trong những chủ đề được nhiều cây bút tài hoa ưa thích và khai thác thành công nhất. Quan niệm nghệ thuật của Poe đã được Thế Lữ, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Bích Khê và một số nhà thơ mới khác tiếp nhận trong tâm thế khao khát cách tân văn học nước nhà theo con đường hiện đại hoá phương Tây. Chính thức hoặc không chính thức, các nhà thơ Mới này đều có những tuyên ngôn độc đáo về thơ và vai trò của người nghệ sĩ. Có lẽ, với họ, Cái Đẹp tuyệt đối, cái Đẹp thuần khiết, không chịu ảnh hưởng của đạo đức, luân lý ràng buộc, khát khao giải phóng cái Tôi ở mọi cung bậc cũng chính là “khát vọng thành thực” phá vỡ xích xiềng lạc hậu sáo mòn của văn học ảnh hưởng văn hoá Hán ngàn năm trước, trong những năm đen tối ngột ngạt nô lệ của đất nước, tìm một hướng đi mới cho văn học dân tộc. Nghĩa là, đã phục vụ nhân sinh?
3. Quan điểm sáng tác: “Nghệ thuật là sản phẩm của trí tuệ”
Edgar Poe rất tôn thờ Nghệ thuật, coi đó là nữ hoàng cao cả nhất. Và nhà thơ, như một thiên mệnh, là người trung gian giữa ý tưởng của Thượng Đế và khát vọng của con người. Ông tự ví tâm hồn mình “như một dây đàn”, chỉ rung lên bởi cảm xúc mãnh liệt mà Nàng Nghệ thuật mang đến. Những giấc mơ xa xôi với những “Nàng Thơ”, “Nàng Tiên” – thường được Poe đề cao với một vẻ đẹp thiên thần, bất tử – như là một phương tiện, một phương thuốc nhiệm màu “Để giải thoát trái tim tôi, và những hy vọng sắp tàn”. Bởi vì hễ khi nào: “Còn tin vào những giấc mơ. Tôi còn bị quyến rũ bởi Nàng thơ.”(Gửi nàng Louise Olivia Hunter)[7] Mà như chúng ta biết, cuộc đời lẫn thơ của Poe luôn đầy những giấc mơ. Đó là chuỗi kiếm tìm trong vô vọng “thiên đường đã mất” (Paradise Lost), là sự trốn lánh “thực tại đau buồn đầy hỗn loạn và dục vọng đua chen”. Giấc mơ là một phần đời của Poe. Bởi, với nhà thơ bất hạnh này:
“Tôi chỉ hạnh phúc trong giấc mơ.
Tôi hạnh phúc.
Và tôi yêu điều đó.[8]
(Những giấc mơ)
Tuy nhiên, cần hiểu rõ hơn những tuyên ngôn tưởng chừng như đầy mâu thuẫn của Poe. Có lẽ Poe là người đầu tiên có ý thức phân định rạch ròi: Bản chất của thơ ca là Cái Đẹp thuần khiết, còn quá trình sáng tạo ra bài thơ lại hoàn toàn là vấn đề của lý trí. Đề cao lý trí, “Etga Pô đã quan niệm sáng tác thơ ca không phải là một hoạt động thần bí, hoặc có tính may rủi ngẫu nhiên mà chịu sự chỉ đạo chặt chẽ của lý trí.” (Hà Minh Đức, 1997, 147). Trong tiểu luận Nguyên lý thơ (The Poetic Principle), Poe viết: “Chia thế giới trí óc thành ba phần khác biệt rõ ràng, chúng ta có Trí tuệ thuần tuý, Thẩm mỹ, và Ý thức Đạo đức. Tôi đặt Thẩm mỹ ở vị trí giữa, bởi nó chỉ có thể chiếm vị trí này trong trí óc.” (Baym Nina, 1989, 1334)[9] Từ những “tuyên ngôn” của Poe, Nguyễn Hiến Lê cũng rút ra kinh nghiệm sáng tác: “hứng thú “chỉ quan trọng có 5%, còn chín mươi lăm phần trăm nữa là công phu” (Nguyễn Hiến Lê, 1957, 38). Việc chọn bài thơ ‘Con quạ’ để giải thích quá trình sáng tác của Poe có lẽ cũng là việc làm độc nhất vô nhị thời bấy giờ. Poe đã chứng minh “không có một điểm nào trong bố cục của bài thơ có thể quy cho sự ngẫu nhiên hay trực giác, mà tác phẩm đã phát triển từng bước cho đến khi hoàn thành với kết quả chính xác và nghiêm ngặt của một bài toán”[10] (Baym Nina, 1989, 1321). Dù còn dè dặt, Hà Minh Đức cũng đánh giá trường hợp cá biệt của Poe mang ý nghĩa tích cực bởi thể hiện được “ý thức của nhà thơ chỉ đạo chặt chẽ quá trình sáng tác” và đã “nói lên được một cái gì chung cho hoạt động thơ ca.” (Hà Minh Đức, 1997,148). Nghệ thuật là sản phẩm của trí tuệ. Quan điểm sáng tác rất lạ, rất mới so với kinh nghiệm thẩm mỹ sẵn có từ trước này của Poe đã vượt ra khỏi tầm đón đợi của thời đại ông sống, từng khiến thời đại của ông lúng túng, chưa chấp nhận ngay được nên không ít nhà phê bình đã phản ứng, coi ông là ‘kẻ điên rồ”!
Ở Việt Nam cũng không ngoại lệ, diễn trình tiếp nhận quan điểm này vẫn còn nhiều ý kiến đối thoại, tranh cãi, bất đồng. Ngay chính Nguyễn Hiến Lê, người dịch và phê bình đầu tiên tiểu luận này, tuy thán phục tài năng nhưng cũng không coi đó là mẫu mực cho sáng tác thơ ca vì theo ông: “phương pháp của Edgar Poe chỉ có thể dùng để sáng tác những tiểu phẩm khéo mà không hồn.” (Nguyễn Hiến Lê, 1957, 32). Ngược lại, nhà thơ Nguyên Sa thì đồng tình: “sáng tạo không phải lên đồng hay cầu cơ và nghệ sĩ ngồi đó như cái xác không hồn để cho ngọn gió từ phương xa, tinh thần từ thế giới khác nhập vào”, mà ý thức về nghệ thuật sáng tạo thể hiện qua sự trăn trở tìm tòi về kĩ thuật sáng tạo, bởi ý thức này “có mặt trước khi, trong khi và sau khi cấu tạo tác phẩm” (Nguyên Sa, 1967,120). Điều này cũng tương đồng với quan niệm quen thuộc của E. Poe về lối thơ duy lý, óc suy luận trong nhiều truyện ngắn của ông.
Đến những năm đầu thế kỉ XXI, quan điểm sáng tác kì lạ của Poe lại được thế hệ những nhà văn mới khẳng định. Tiếp cận nhiều tác phẩm của Poe từ tiếng Nga, kinh nghiệm đọc E.A.Poe của nhà văn – nhà nghiên cứu- dịch giả Ngô Tự Lập lại đưa đến một sự đồng cảm sâu sắc với quan điểm khác thường của Edgar Poe. “Ngay từ trước khi viết văn, tôi vẫn nghĩ rằng viết văn là giải một loại bài toán”. Quan điểm “Nghệ thuật là sản phẩm của trí tuệ” của Edgar Poe đã trở thành lời động viên quý báu cho con đường nghệ thuật của nhà văn. Đây là một sự tiếp nhận chủ động và rất ý thức, bởi với tác giả, ý tưởng của Poe đã giúp ông khẳng định chuẩn thẩm mỹ của mình, vì cho dù: “Poe có mô tả đúng những gì diễn ra trong quá trình sáng tác bài thơ nổi tiếng của ông hay không, nhưng có một điều chắc chắn: sự ra đời văn học hư cấu cũng đồng thời là sự lên ngôi của trí tuệ.” (Ngô Tự Lập, 2005, 32).
4. “Triết lý sáng tác” trong truyện và thơ
4.1. “Triết lý” về kĩ thuật xây dựng truyện
Hầu hết truyện của Poe đều là thể loại truyện ngắn. Poe cũng chính là người khai sinh lý thuyết về truyện ngắn qua nhiều bài báo, phê bình tiểu luận của ông. Trong Triết lý về sáng tác (Philosophy of Composition), kĩ thuật xây dựng cốt truyện được Poe nói rõ: “Mọi cốt truyện đúng như tên gọi là cốt truyện phải được xây dựng nhằm vào sự mở nút của nó trước khi ngòi bút động đến những vấn đề khác”. Và phải làm sao cho “những tình tiết và đặc biệt là những giọng điệu ở mọi điểm đều hướng về sự phát triển của ý đồ.”[11]. Poe cũng nhấn mạnh nên “bắt đầu bằng sự cân nhắc một hiệu quả cho tác phẩm.” Nhất là “luôn phải giữ quan điểm về sự độc đáo – bởi vì những ai liều lĩnh sử dụng nguồn hứng thú quá rõ và quá dễ dàng đạt được vì có sẵn thì sẽ lâm vào tình trạng giả dối với chính mình”[12]. Ngoài ra, dung lượng của tác phẩm được Poe cho là cần xem xét đầu tiên, bởi theo ông “Nếu như một tác phẩm văn học quá dài, không thể đọc được một mạch (one sitting), chúng ta sẽ bỏ mất hiệu quả quan trọng phát sinh từ sự thống nhất ấn tượng (unity of impression) – bởi vì, nếu như phải đọc làm hai lượt, những công việc sự vụ trên đời này sẽ xen vào và cái tổng thể lập tức bị phá huỷ” [13]. Điểm này cũng được ông nêu cụ thể hơn trong tiểu luận Phê bình những truyện kể hai lần của Hawthorne (Review of Hawthorne Twice Told Tales). Muốn đạt hiệu quả ấy, nhà văn phải cân nhắc, tính toán trước những hiệu ứng nào sẽ gây ra nơi người đọc rồi mới chọn lựa, kết hợp các biến cố, các tình tiết để xây dựng thành tác phẩm, phải tạo ra những phương tiện biểu hiện làm tăng hiệu quả của sự rùng rợn và khiếp sợ. Và cũng có thể nói thiên tài của Poe là ở chỗ phát hiện rất sớm vai trò người đọc trong thời điểm bấy giờ. Nguyên tắc viết truyện ngắn này đã được Poe thử nghiệm trong nhiều tác phẩm của ông. Poe thường đặt bối cảnh truyện vào ban đêm, trong bóng tối; tập trung miêu tả những hình ảnh tưởng tượng ghê rợn đến kì lạ vốn không có trong hiện thực như trong Mặt nạ tử thần đỏ, Sự sụp đổ của ngôi nhà Usher, Cuộc trò chuyện với một xác ướp, Linh hồn, Con quỷ trên gác chuông, Con mèo đen…chuyện “nhập xác” trong Ligeria, chuyện Egaeus vì quá thương tiếc người yêu mà trong cơn mộng du đã đào huyệt…mang về 32 cái răng nhỏ trắng của nàng trong Berenice…. Bản thân những hình ảnh ấy đã gợi trí tò mò và sự kinh hãi nơi người đọc. Tính biểu tượng về màu sắc, ánh sáng, âm thanh cũng góp phần tạo nên hiệu ứng khiếp sợ này. Poe đã miêu tả được trạng thái đặc biệt của tâm hồn con người qua tâm lý trái ngược lạ lùng, càng sợ hãi, người ta càng bị sự tò mò thôi thúc và muốn chiến thắng nỗi sợ hãi bằng cách khám phá nó đến cùng.
Cách kể chuyện trong hầu hết các truyện của Poe thường đi theo thời gian hồi tưởng, nhân vật trần thuật thường là ngôi thứ nhất nên truyện của Poe mang dáng dấp những tự thuật, tự thú, dằn vặt, gợi liên tưởng đến những giá trị phê phán xã hội, kinh tởm sự độc ác của con người, dù Poe tuyên bố tách rời văn chương với luân lý, đạo đức…. Giọng người trần thuật Ngôn ngữ độc thoại do chính nhân vật – cũng là người kể chuyện tự kể lại những câu chuyện kì dị, khủng khiếp của mình là chọn lựa khá phù hợp của Poe. Kĩ thuật này góp phần phơi bày những giằng xé nội tâm của nhân vật, hoặc tự phân tích nguyên nhân gây ra tội ác và khiến người đọc như chứng kiến được toàn bộ quá trình phạm tội và cảm thông, sợ hãi, kinh hoàng hay tự đưa ra những phán xét. Những lý thuyết truyện ngắn trên đã tạo nên phong cách tiêu biểu cho truyện ngắn của Poe mà ngày nay đã trở thành khuôn mẫu của thể loại.
4.2. “Triết lý sáng tác” trong thơ ca
Trong tiểu luận nổi tiếng “Triết lý về sáng tác”, Poe đã kể lại cách mình sáng tác bài thơ ‘Con quạ’ như thế nào. Những luận điểm cơ bản về quan niệm nghệ thuật của Poe trong tiểu luận trên chúng tôi đã giới thiệu (phần 2.1.) nên không lặp lại, chỉ nhấn mạnh kĩ thuật xây dựng cấu trúc và ngôn ngữ thơ của Poe bởi các bước sáng tác của ông khá trái ngược với lối thông thường. Trước tiên, Poe cân nhắc độ dài của bài thơ không nên dài quá vì sẽ làm người đọc không thể đọc liền một mạch. Bước thứ hai là chọn lựa cảm xúc định gây nơi người đọc, mà theo Poe, cảm xúc đó phải là sự thích thú, và giọng thơ phải buồn đến ảo não, bi thảm. Thứ ba, điều căn bản nhất là “bài thơ phải có một điểm làm điệu chính, có tính cách nghệ thuật, kích thích. Điểm đó sẽ là điệp khúc (refrain). Nhưng điệp khúc chỉ được lặp lại về âm thanh, chứ không được đơn điệu về ý tưởng.” (Nguyễn Hiến Lê, 1957, 15). Để tránh sự nhàm chán, trong mỗi điệp khúc, âm thanh không thay đổi mà ý tưởng thì phải thay đổi để gây cảm xúc mới cho người đọc. Tất nhiên, điệp khúc cũng không nên dài quá, tốt nhất là những từ đơn, đặt ở cuối mỗi đoạn. Điệp khúc ở cuối mỗi khổ thơ, điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc, điệp đầu câu, điệp vòng tròn… đều có mặt trong hầu hết các bài thơ kiệt xuất của ông. Điệp khúc này, theo Poe, phải có âm vang và dài. Đó là bước thứ tư. Rồi ông xét hết thảy các âm tiếng Anh và chọn kết hợp âm O và R thành điệp khúc “nevermore”. Thủ pháp này gần như là thủ pháp nghệ thuật chính trong thơ ông. Điệp khúc được sử dụng ở cuối mỗi khổ thơ, và điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc, điệp đầu câu, điệp vòng tròn… đều có mặt trong hầu hết các bài thơ của ông. Đơn cử một vài thí dụ như:
- Nothing more (6 lần), Nevermore (11 lần), my chamber door (7 lần ) his chamber door (2 lần) – (The Raven)
- Not all (6 lần) our power, our fame,
the magic, the wonder,
the mysteries, the memories (The Coliseum)
- Keeping time, time, time (4 lần) (The Bells)
- From the bells, bells, bells, bells,
Bells, bells, bells-
Of the bells, bells,bells, bells
Bells, bells, bells- (7 lần) – (The Bells)
- In a kingdom by the sea (5 lần), my Annabel Lee (3 lần), the beautiful Annabel Lee (3) (Annabel Lee)
Với ý thức chọn lựa âm thanh công phu, đúng là Poe đã tạo nên những âm thanh kì diệu bởi ngôn từ. Có thể thấy, chỉ riêng từ “bells” đã xuất hiện 61 lần/112 dòng thơ của bài ‘Những tiếng chuông’. Các từ thính giác và thị giác được liên kết tạo thành một giai điệu bất tận, lan tỏa, diễn tả sự tương hợp xúc cảm giữa con người và vũ trụ. Thủ pháp điệp khúc độc đáo này đã làm tăng nhạc tính cho thơ mà không bị cùn mòn về nghĩa. Rimbaud, Verlaine và nhiều nhà thơ Pháp rất ngưỡng mộ kĩ thuật này.
Bấy giờ mới đến bước thứ năm là tìm ý chính cho toàn bài. Chọn được đại ý rồi ông bắt đầu kiếm ý cho mỗi khổ và viết ngay khổ kết là khổ buồn thảm nhất và lấy khổ ấy làm chuẩn để viết các khổ trước nó. Cuối cùng ông mới chọn khung cảnh phù hợp cho bài thơ để làm tăng cảm xúc bi thảm đã định. Có thể thấy, Poe đã tính toán hết sức tỉ mỉ các yếu tố hình thức của một bài thơ từ âm thanh, từ ngữ, số câu, số đoạn đến hình ảnh và cảm xúc theo phương pháp hình thức quyết định nội dung. Giới phê bình Âu Mỹ và cả Việt Nam chúng ta đã có biết bao tranh cãi, hoài nghi về các bước hình thành bài thơ của Poe dù không phủ nhận tiểu luận này là tư liệu quý giá cho các nhà nghiên cứu như đã nêu ở mục 3.
Tính nhạc chính là luận điểm quan trọng xuyên suốt nhiều tiểu luận phê bình của Poe và sau này trở thành nguyên tắc quan trọng của thơ tượng trưng. Âm nhạc giúp thơ mở ra những chân trời mới không cùng cho tưởng tượng của người nghệ sĩ. Trong “Thư gửi B” (Letter to B), Poe khẳng định: “Âm nhạc mà không có ý tưởng chỉ đơn thuần là âm nhạc, còn ý tưởng mà không có âm nhạc thì chỉ là văn xuôi”[14] (Baym Nina, 1989, 872). Mặc dù một số nhà phê bình Mỹ cho rằng “cái đẹp trong nhịp điệu và âm thanh của Poe thường chỉ có một nội dung trống rỗng” (Nguyễn Đức Đàn, 1996, 69), hoặc do ý đồ kỹ thuật quá đậm nên thơ của ông thiếu sự hồn nhiên, thành thực. Nhưng nếu đã đọc từng bước tỉ mỉ, cẩn thận theo logic mà Poe giải thích quá trình hình thành một bài thơ trong Triết lý về sáng tác, hẳn có thể thấy Poe là một nhà thơ lao động nghiêm túc đến độ tận tuỵ khi khổ công tính toán, chọn lựa hình ảnh, kết cấu, nhịp điệu cho thơ.
Về ngôn ngữ, Poe thường dùng nhiều định ngữ nghệ thuật mang tính tráng lệ pha lẫn khoa trương tạo ấn tượng mạnh về cảm xúc. Các nhà “Poe học” (Poe scholars) Mỹ và thế giới đã có nhiều công trình khảo sát diễn ngôn nghệ thuật của Poe và đề cao ông là một nhà tu từ học, phong cách học, người sáng tạo ngôn từ bởi sự tinh thông của ông về các phong cách đa dạng của ngôn ngữ văn chương và sự sử dụng từ ngữ, âm thanh khéo léo, tài tình đầy sáng tạo của ông. Burton R. Pollin đã liệt kê những từ đơn, từ ghép và danh từ riêng tiếng Anh do Poe sáng tạo hoặc sử dụng đầu tiên trong công trình Poe, Creator of Words của ông gồm 1143 từ mới xuất hiện trong văn học, nhiều hơn cả Melville 200 từ. Trong Bản chất của thơ ca (The Rationale of Verse), Poe nhắc lời Goold Brown định nghĩa: “Phép làm thơ là nghệ thuật sắp xếp từ ngữ vào những dòng thơ có chiều dài tương ứng, phù hợp để tạo sự hài hòa bởi sự thay đổi luân phiên của các âm tiết khác nhau (dài – ngắn) về số lượng”[15] (E.Poe, 1850, 217) theo một sự tính toán chặt chẽ. Mọi sự sắp xếp này, nếu đo lường được, có thể tìm thấy mối quan hệ toán học chính xác. Theo ông, “nguyên tắc sơ đẳng của thơ có lẽ chỉ tìm được trong nhịp spondee, và mọi mầm mống của ý tưởng đều có thể tìm được trong sự cân bằng của một nhịp có hai âm tiết”[16] (E.Poe, 1850, 223). Poe cũng đòi hỏi phải có sự hài hòa, tính chất du dương tạo nên bởi tiết tấu trong từng vần thơ. Và, tính chất ấy chỉ có thể được tạo nên bởi Âm nhạc. Nhiều bài thơ của ông đã chứng minh quan niệm này. The Raven, The Bells, A Dream within a Dream, The City in the Sea, Annabel Lee…là những đỉnh cao nghệ thuật của thơ Poe không chỉ qua hình tượng nghệ thuật tượng trưng ám dụ, âm điệu u hoài mà còn là sức rung động của từ ngữ, nhất là những từ tượng thanh, cách dùng các phụ âm, hiệp vần, điệp khúc…, với một sự thấu hiểu kỳ lạ về nhiều chức năng của sự giao tiếp bằng ngôn từ.
Trên đây là khái lược những nét cơ bản nhất về quan niệm nghệ thuật kì lạ, mới mẻ về Cái Đẹp, quan điểm sáng tác, triết lý và những nguyên tắc sáng tác một bài thơ, truyện ngắn của E.A.Poe thể hiện qua các tiểu luận phê bình độc đáo và thực tiễn sáng tác của ông. Thời đại Poe sống đã chỉ trích, phê phán, cho là điên rồ, nhảm nhí, chỉ một số rất ít đồng nghiệp của Poe tiếp nhận, bởi nó cách quá xa những kinh nghiệm họ từng đọc, từng biết trước đó. Oái oăm thay, cũng chính những tác phẩm bị nước Mỹ quê hương Poe ruồng bỏ lại được Châu Âu nồng nhiệt yêu mến, tôn thờ. Nga, Pháp, Ý là những nước đầu tiên phát hiện và tôn vinh thiên tài Edgar Poe. Và, một thế kỉ sau, từ các nhà tượng trưng Pháp, Poe lại được sự đồng cảm lạ lùng bởi các nhà văn, nhà thơ lãng mạn Việt Nam.
Sài Gòn, 7. 10. 2011
Chú thích:
[1] “Beauty is the sole legitimate province of the poem…That pleasure which is at once the most intense, the most elevating, and the most pure, is, I believe, found in the contemplation of the beautiful. [1, 1323]
[2] “Truth, in fact, demands a precision, and Passion, a homeliness (the truly passionate will comprehend me) which are absolutely antagonistic to that Beauty” [1, 1322]
[3] “In brief, the Poetry of words as The Rhythmical Creation of Beauty. Its sole arbiter is Taste. With the Intellect or with the Conscience, it has only collateral relations. Unless incidentally, it has no concern whatever either with Duty or with Truth.” (The Poetic Principle).
[4] “this Principle itself is, strictly and simply, the Human Aspiration for Supernal Beauty, the manifestation of the Principle is always found in an elevating excitement of the Soul — quite independent of that passion which is the intoxication of the Heart — or of that Truth which is the satisfaction of the Reason” [1,1347]
[5] “Beauty of whatever kind, in its supreme development, invariably excites the sensitive soul to tears. Melancholy is thus the most legitimate of all the poetical tones” [1,1323]
[6] “I could anticipate no regeneration save in death. That man, as a race, should not become extinct…he must be born again” (Cuộc trò chuyện của Monos và Una– The Colloquy of Monos and Una).
[7] “While, on dreams relying, I am spelled by art.” (To Miss Louise Olivia Hunter)
[8] “I have been happy, tho’ in a dream. I have been happy- and I love the theme” (Dreams)
[9] “Dividing the world of mind into its three most immediately obvious distinctions, we have the Pure Intellect, Taste, and the Moral Sense. I place Taste in the middle, because it is just this position which, in the mind, it occupies.” (The Poetic Principle) [1,1334]
[10] I select “The Raven”, as most generally known. It is my design to render it manifest that no one point in its composition is referrible either to accident or intuition — that the work proceeded, step by step, to its completion with the precision and rigid consequence of a mathematical problem. (The Philosophy of Composition), [1, 1321]
[11]“Nothing is more clear than that every plot, worth the name, must be elaborated to its dénouement before any thing be attempt with the pen. It is only with the dénouement constantly in view that we can give a plot its indispensable air of consequence, or causation, by making the incidents, and especially the tone at all points, tend to the developmentof the intention” (Philosophy of Composition) [1, 1319]
[12] “Keeping originality always in view- for he is false to himself who ventures to dispense with so obvious and so easily attainable a source of interest” [1, 1320]
[13] “If any literary work is too long to be read at one sitting, we must be content to dispense with the immensely important effect derivable from unity of impression – for, if two sittings be required, the affairs of the world interfere, and every thing like totality is at once destroyed.” [1, 1321]
[14] “…Music without the idea is simply music; the idea without the music is prose…”(Letter to B)
[15] “Versification is the art of arranging words into lines of correspondent length, so as to produce harmony by the regular alternation of syllables differing in quantity.”
[16] “The rudiment of verse may possibly be found in the spondee. The very germ of a thought seeking satisfaction in equality of sound would result in the construction of words of two syllables, equally accented. In corroboration of this idea we find that spondees most abound in the most ancient tongues.” (The Rational of Verse). Spondee: một nhịp được dùng nhiều nhất trong thơ cổ, gồm hai âm tiết mạnh, có nhấn giọng – tạm hiểu tương đương như vần trắc như trong luật thơ tiếng Việt).
TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Baym, Nina. 1989. The Norton anthology of American literature, NewYork – Lond: W.W.Norton.
- Cabau, Jacques. 2009. Edgar Poe, khát khao sáng tạo và huỷ diệt, Khổng Đức dịch, H : Nxb. Thời đại.
- Carlson, Eric W. 1973. Poe on the soul of man, Baltimore: Edgar Allan Poe society of Baltimore. S:1 – PSM, 1973.Hà Minh Đức. 1997. Thơ và mấy vấn đề trong thơ hiện đại, H:Nxb GD.
- Jakobson. 2008. Thi học và Ngữ học – Lý luận văn học phương Tây hiện đại, Trần Duy Châu biên khảo. H: Nxb. Văn học, Trung tâm nghiên cứu quốc học.
- Lê Huy Bắc. 2003. Cần chủ động hơn nữa trong việc tiếp cận văn học Mỹ. Trả lời phỏng vấn. Việt Báo. Đăng ngày 14-3-2003. Nguồn: http://vietbao.vn/Giai-tri/Can-chu-dong-hon-trong-viec-tiep-can-van-hoc-My/20005513/235/
- Ngô Tự Lập. 2002. Tuyển tập Edgar Allan Poe. H : Nxb. Văn học.
- Ngô Tự Lập. 2005. Minh triết của giới hạn. H : Nxb. Hội nhà văn.
- Nguyên Sa. 1967. Một bông hồng cho văn nghệ. S: Trình bầy.
- Nguyễn Hiến Lê. 1957. Luyện văn. SG: Nxb. Nguyễn Hiến Lê.
- Nguyễn Đức Đàn. 1996. Hành trình văn học Mỹ, H: Nxb Văn học.
- Poe, Edgar Allan, 1984. Complete Stories s and poems of Edgar Allan Poe, USA: Publisher. Doubleday; Book Club edition (August 15, 1984)
- Poe, Edgar Allan. 1850. “The Rationale of Verse”, The Works of the Late Edgar Allan Poe, edited by Rufus Wilmot Griswold. Vol.II. Poems and Miscellanies, New York: J. S. Redfield,Clinton Hall. 1850, page 215-258.
- Pollin, Burton R. (1973), (1998), Poe, Creator of Words. Bài tham luận kỉ niệm 50 năm thành lập The Edgar Allan Poe Society ở Baltimore, nguồn: http://www.eapoe.org/PAPERS/psblctrs/pl19741.htm.
***
Nguồn: Bài đã đăng lần đầu trên: Tạp chí Khoa học Xã hội- Viện Phát triển bền vững vùng Nam bộ, số 10 (158) 2011, trang 26-35. Bản đăng trên Phê bình văn học do tác giả gửi. Copyright © 2013 – PHÊ BÌNH VĂN HỌC

markdown:
[Quan niệm nghệ thuật và “Triết lý sáng tác” của Edgar Allan Poe](http://phebinhvanhoc.com.vn/quan-niem-nghe-thuat-va-triet-ly-sang-tac-cua-edgar-allan-poe/) **Hoàng Kim Oanh** **1.Mở đầu**
Giới nghiên cứu lâu nay vẫn cho Edgar Poe là một nhà thơ chủ trương “
*Nghệ thuật vị nghệ thuật*”, là “ *lý thuyết gia*” đầu tiên của thi phái này. Có lẽ bởi sáng tác của ông không quan tâm đến những vấn đề chính trị, xã hội, mà chỉ hướng về nội tâm con người. Và có thể bởi Poe quá chú trọng đến hình thức nghệ thuật sáng tác. Thực ra vấn đề này không phải không có những tranh cãi, phủ định, xuất phát từ nhiều điểm nhìn khác nhau. Có người cho rằng sáng tác của ông có ý đồ kỹ thuật quá đậm, nhà thơ chỉ là một “ *thợ văn”* hơn là một thiên tài nghệ thuật đích thực. Thậm chí còn đánh giá tác phẩm của ông *“*chỉ là những mảnh ráp nối từ cuộc đời ông”, “chỉ là sản phẩm của một kẻ loạn thần kinh, đầu óc bệnh hoạn, thiếu thăng bằng *”* (Baym Nina, 1989,1355) *.* **2. Quan niệm nghệ thuật về Cái Đẹp của Edgar Allan Poe** *2.1. Cái Đẹp thuần khiết – Tự nó*
“Trước Poe chưa có nền văn học Hoa Kỳ” (J. Cabau, 2009, 35), thế hệ của Poe chính là người khai sinh nó. Edgar Allan Poe được coi là người mở đường cho trường phái thơ tượng trưng, là “
*lý thuyết gia*” đầu tiên của quan điểm “ *Nghệ thuật vị nghệ thuật*” với quan niệm độc đáo, khác lạ về sáng tác so với những tác gia cùng thời. Trong các tiểu luận phê bình tiêu biểu của Poe, nhiều lần ông khẳng định **. Dù muốn tả một cảm xúc, một tâm trạng hay một chân lý thì những thứ đó cũng phải được bao phủ bởi Cái Đẹp, nếu không thì không thể thành thơ. Theo Poe, Cái Đẹp thuần khiết trong sáng vốn không ràng buộc bởi bất kỳ yếu tố khách quan nào, hoàn toàn nằm trong tưởng tượng của nhà thơ. Nếu tách tưởng tượng ra khỏi vạn vật thì cũng có nghĩa là đi ngược với quy luật của tự nhiên, làm cho hiện thực cuộc sống trở nên nghèo nàn trần trụi đi, và, sẽ không còn Cái Đẹp ( bản chất của thơ là phải Đẹp** *Sonnet –* *T* *o Science*). Quan niệm này rất được các nhà tượng trưng Pháp đề cao. Với Poe, “Cái Đẹp là lĩnh vực chính đáng duy nhất của thi ca. Đó là một niềm vui thích rất mãnh liệt, rất cao cả, và cũng rất thuần khiết mà con người chỉ có thể tìm thấy trong sự chiêm ngưỡng Cái Đẹp” *.*(Baym Nina, 1989,1322). Có lẽ Poe cũng là người đầu tiên sớm phân biệt rõ Cái Đẹp với Chân lý và Sự đam mê: “Trong thực tế, Chân lý đòi hỏi sự chính xác còn Đam mê thường là thô thiển (những người thực sự đam mê sẽ thông cảm với tôi), mà cả hai điều này (sự chính xác và thô thiển) lại hoàn toàn đối lập với cái Đẹp”[2]. Và thơ của Poe đã thuần túy đi vào Cái Đẹp bởi cái đẹp của chính nó, chính mục đích của Thi ca. **[1]**
Trong tiểu luận khá nổi tiếng khác,
*Nguyên lý thơ* ( *The Poetic Principle*) Poe đã định nghĩa bổ sung: “Thơ ca như là sự *sáng tạo nhịp điệu của* *cái Đẹp. Trọng tài duy nhất của nó là Thẩm mỹ. Với Trí tuệ hoặc Lương tâm, nó chỉ có mối tương quan phụ. Trừ phi ngẫu nhiên, nó không có mối liên hệ gì với Trách nhiệm hay Sự thật.” *[3] *.* *2.2. Nỗi buồn là giọng điệu phù hợp nhất của thơ ca*
Mặt thứ hai trong quan niệm về Cái Đẹp của Poe cũng khác hẳn những quan niệm quen thuộc thông thường khi ông cho rằng: “Cái Đẹp ở bất cứ kiểu loại nào, khi đạt tới cực độ thì bao giờ cũng làm người ta phải nhỏ lệ, do đó
**. Vì thế, u buồn chính là giọng điệu phù hợp nhất của thi ca.”[5] (Baym Nina, 1989, tr.1323). Và ông chọn: “Cái chết của người phụ nữ đẹp (trẻ) là đề tài thơ mộng nhất” ( giọng thơ phải buồn** *The Philosophy of Composition*). Hình tượng trung tâm trong nhiều tác phẩm của ông đều có nhân vật nữ chính hoặc điên loạn chết, hoặc ốm yếu và tàn tạ đến chết bởi một căn bệnh quái ác: lao phổi. ( *Ligeia, Moreilla, Berenice, Sự sụp đổ của ngôi nhà dòng họ Usher, Bức chân dung hình ô-van*…). Chính vì luôn tự dày vò trong suy nghĩ đau đớn về cái chết, nhiều bài thơ của Poe mang trạng thái tuyệt vọng – một thứ khoái cảm trong sự tự hành hạ dày vò chính mình, một kiểu bệnh tâm lý (sadism). Bài thơ *Con quạ*( *The Raven*) với điệp khúc “Nevermore- không bao giờ nữa” vì vậy đã trở thành một kiệt tác làm nên tên tuổi của Poe và quan niệm về Cái Đẹp của ông: Cái Đẹp là cái u sầu. Nỗi – đau- mất- người -phụ – nữ – yêu – dấu đã trở thành kiểu đề tài “độc quyền” của Edgar Poe. “Và con quạ vẫn không bay đi, còn đậu đó (…), ánh sáng đèn giội lên nó, rọi bóng nó trên đất, và tâm hồn tôi không bao giờ thoát lên khỏi cái bóng chập chờn trên đất ấy, không bao giờ nữa!” (Nguyễn Hiến Lê, 1957, 29).
Song, cũng cần phân biệt đề tài Cái chết của Poe không nhằm miêu tả bản thân cái chết mà là quá trình con người nhận thức về cái chết và kiểu chết. Suy nghĩ và phản ứng của con người ra sao trước cái chết. Đối mặt hay sợ hãi, chạy trốn? Poe thường miêu tả thật chi tiết những cảm nhận của con người khi đang dần chết đi và những nỗ lực vùng vẫy của họ để được trở về dương thế. Theo Poe, nhận thức quy luật về cái chết không phải là sự yếu đuối mà chính qua đối mặt với cái chết, sức mạnh con người lại được khẳng định. Trong nhiều truyện huyễn tưởng kì ảo của Poe, nhân vật của ông đều trở về từ cái chết. “Không có sự đổi mới nào tránh được cái chết. Con người, như một cuộc chạy đua, không nên mất hết hy vọng, anh ta phải được sống lần nữa.”[6] (E. Poe, 1984, 597).
*William Wilson, Con người của đám đông, Trái tim thú tội, Con mèo đen…*) *2.3. Nghệ thuật vị linh hồn con người*
Có thể nói một cách khách quan hơn, theo cách dùng từ của Eric Calson, tuy đề cao cái Đẹp, cho trọng tài duy nhất của thơ ca là Thẩm mỹ và đối lập nó với Đạo Đức, Lương tâm…, Poe không hoàn toàn chủ trương “
*Nghệ thuật vị nghệ thuật”* (Art for Art’s Sake) mà đúng hơn là đi theo quan điểm “ *Nghệ thuật vì linh hồn con người* “(Art for the Soul ‘s Sake) (Eric Calson, 1973, 3). Có lẽ điều này mới thật phù hợp với quan điểm nghệ thuật của Edgar Poe. Nghệ thuật trước hết vì chính bản thân việc thoả mãn những cảm xúc thuần túy của con người trước Cái Đẹp, đồng thời cũng là sự khám phá thế giới tâm hồn đa dạng phức tạp của con người. Đó cũng là con đường tuy không trực tiếp nhưng cũng phục vụ cuộc sống, phục vụ nhân sinh chăng? Hiểu được, hiểu đúng về con người phải chăng cũng chính là mục đích mà thơ ca nói riêng và văn chương nói chung luôn hướng tới để làm cho cuộc sống này, thế giới này ngày một tốt đẹp hơn. Chính nhà văn Mỹ Emerson, người hoàn toàn không theo quan niệm “nghệ thuật vị nghệ thuật” cũng thấy rằng: “ *bao giờ cái đẹp cũng phục vụ cho tư tưởng và sự nâng cao tinh thần*” (Nguyễn Đức Đàn, 1997, 126).
Những quan điểm thẩm mỹ tưởng như kì lạ này của Poe về Cái Đẹp, Cái Chết và Kiểu trở về từ cái chết, cũng như sự nhận thức về cái chết đã được tiếp nhận và tiếp biến trong văn chương Việt Nam. Thơ lãng mạn Việt Nam từ những năm 30 cũng đầy ám ảnh về cái chết, có lẽ không chỉ đơn thuần là cái nhìn bi quan yếu đuối mà còn ẩn một thông điệp của sự phản kháng, phủ định thực tại đen tối và khẳng định sức mạnh con người? Còn “cái chết của người con gái đẹp- người yêu dấu” của Poe, cho đến nay, đã trở thành một trong những chủ đề được nhiều cây bút tài hoa ưa thích và khai thác thành công nhất. Quan niệm nghệ thuật của Poe đã được Thế Lữ, Hàn Mặc Tử, Chế Lan Viên, Bích Khê và một số nhà thơ mới khác tiếp nhận trong tâm thế khao khát cách tân văn học nước nhà theo con đường hiện đại hoá phương Tây. Chính thức hoặc không chính thức, các nhà thơ Mới này đều có những tuyên ngôn độc đáo về thơ và vai trò của người nghệ sĩ. Có lẽ, với họ, Cái Đẹp tuyệt đối, cái Đẹp thuần khiết, không chịu ảnh hưởng của đạo đức, luân lý ràng buộc, khát khao giải phóng cái Tôi ở mọi cung bậc cũng chính là “khát vọng thành thực” phá vỡ xích xiềng lạc hậu sáo mòn của văn học ảnh hưởng văn hoá Hán ngàn năm trước, trong những năm đen tối ngột ngạt nô lệ của đất nước, tìm một hướng đi mới cho văn học dân tộc. Nghĩa là, đã phục vụ nhân sinh?
**3. Quan điểm sáng tác: “Nghệ thuật là sản phẩm của trí tuệ”**
Edgar Poe rất
*:* “Còn tin vào những giấc mơ. Tôi còn bị quyến rũ bởi Nàng thơ.”( *Gửi nàng Louise Olivia Hunter*) **[7]** ** là một phần đời của Poe. Bởi, với nhà thơ bất hạnh này: Giấc mơ**
“Tôi chỉ hạnh phúc trong giấc mơ.
Tôi hạnh phúc.
Và tôi yêu điều đó.[8]
(Những
* giấc mơ*)
Tuy nhiên, cần hiểu rõ hơn những tuyên ngôn tưởng chừng như đầy mâu thuẫn của Poe. Có lẽ Poe là người đầu tiên có ý thức phân định rạch ròi: Bản chất của thơ ca là Cái Đẹp thuần khiết, còn quá trình sáng tạo ra bài thơ lại hoàn toàn là vấn đề của lý trí. Đề cao lý trí, “Etga Pô đã quan niệm sáng tác thơ ca không phải là một hoạt động thần bí, hoặc có tính may rủi ngẫu nhiên mà chịu sự chỉ đạo chặt chẽ của lý trí.” (Hà Minh Đức, 1997, 147). Trong tiểu luận
*Nguyên lý thơ *( *The Poetic Principle*), Poe viết: “Chia thế giới trí óc thành ba phần khác biệt rõ ràng, chúng ta có Trí tuệ thuần tuý, Thẩm mỹ, và Ý thức Đạo đức. Tôi đặt Thẩm mỹ ở vị trí giữa, bởi nó chỉ có thể chiếm vị trí này trong trí óc.” (Baym Nina, 1989, 1334)[9] Từ những “tuyên ngôn” của Poe, Nguyễn Hiến Lê cũng rút ra kinh nghiệm sáng tác: “hứng thú “chỉ quan trọng có 5%, còn chín mươi lăm phần trăm nữa là công phu” (Nguyễn Hiến Lê, 1957, 38). Việc chọn bài thơ ‘ *Con quạ’* để giải thích quá trình sáng tác của Poe có lẽ cũng là việc làm độc nhất vô nhị thời bấy giờ. Poe đã chứng minh “không có một điểm nào trong bố cục của bài thơ có thể quy cho sự ngẫu nhiên hay trực giác, mà tác phẩm đã phát triển từng bước cho đến khi hoàn thành với kết quả chính xác và nghiêm ngặt của một bài toán”[10] (Baym Nina, 1989, 1321). Dù còn dè dặt, Hà Minh Đức cũng đánh giá trường hợp cá biệt của Poe mang ý nghĩa tích cực bởi thể hiện được “ý thức của nhà thơ chỉ đạo chặt chẽ quá trình sáng tác” và đã “nói lên được một cái gì chung cho hoạt động thơ ca.” (Hà Minh Đức, 1997,148). Nghệ thuật là sản phẩm của trí tuệ. Quan điểm sáng tác rất lạ, rất mới so với kinh nghiệm thẩm mỹ sẵn có từ trước này của Poe đã vượt ra khỏi tầm đón đợi của thời đại ông sống, từng khiến thời đại của ông lúng túng, chưa chấp nhận ngay được nên không ít nhà phê bình đã phản ứng, coi ông là ‘kẻ điên rồ”!
Ở Việt Nam cũng không ngoại lệ, diễn trình tiếp nhận quan điểm này vẫn còn nhiều ý kiến đối thoại, tranh cãi, bất đồng. Ngay chính Nguyễn Hiến Lê, người dịch và phê bình đầu tiên tiểu luận này, tuy thán phục tài năng nhưng cũng không coi đó là mẫu mực cho sáng tác thơ ca vì theo ông: “phương pháp của Edgar Poe chỉ có thể dùng để sáng tác những tiểu phẩm khéo mà không hồn.” (Nguyễn Hiến Lê, 1957, 32). Ngược lại, nhà thơ Nguyên Sa thì đồng tình: “sáng tạo không phải lên đồng hay cầu cơ và nghệ sĩ ngồi đó như cái xác không hồn để cho ngọn gió từ phương xa, tinh thần từ thế giới khác nhập vào”, mà ý thức về nghệ thuật sáng tạo thể hiện qua sự trăn trở tìm tòi về kĩ thuật sáng tạo, bởi ý thức này “có mặt trước khi, trong khi và sau khi cấu tạo tác phẩm” (Nguyên Sa, 1967,120). Điều này cũng tương đồng với quan niệm quen thuộc của E. Poe về lối thơ duy lý, óc suy luận trong nhiều truyện ngắn của ông.
Đến những năm đầu thế kỉ XXI, quan điểm sáng tác kì lạ của Poe lại được thế hệ những nhà văn mới khẳng định. Tiếp cận nhiều tác phẩm của Poe từ tiếng Nga, kinh nghiệm đọc E.A.Poe của nhà văn – nhà nghiên cứu- dịch giả Ngô Tự Lập lại đưa đến một sự đồng cảm sâu sắc với quan điểm khác thường của Edgar Poe. “Ngay từ trước khi viết văn, tôi vẫn nghĩ rằng viết văn là giải một loại bài toán”. Quan điểm “Nghệ thuật là sản phẩm của trí tuệ” của Edgar Poe đã trở thành lời động viên quý báu cho con đường nghệ thuật của nhà văn. Đây là một sự tiếp nhận chủ động và rất ý thức, bởi với tác giả, ý tưởng của Poe đã giúp ông khẳng định chuẩn thẩm mỹ của mình, vì cho dù: “Poe có mô tả đúng những gì diễn ra trong quá trình sáng tác bài thơ nổi tiếng của ông hay không, nhưng có một điều chắc chắn: sự ra đời văn học hư cấu cũng đồng thời là sự lên ngôi của trí tuệ.” (Ngô Tự Lập, 2005, 32).
**4. “Triết lý sáng tác” trong truyện và thơ** **“ 4.1. ** *Triết lý” về kĩ thuật xây dựng truyện*
Hầu hết truyện của Poe đều là thể loại truyện ngắn. Poe cũng chính là người khai sinh lý thuyết về truyện ngắn qua nhiều bài báo, phê bình tiểu luận của ông. Trong
*Triết lý về sáng tác (Philosophy of Composition*), kĩ thuật xây dựng cốt truyện được Poe nói rõ: “Mọi ** đúng như tên gọi là cốt truyện phải được xây dựng nhằm vào sự mở nút của nó trước khi ngòi bút động đến những vấn đề khác”. Và phải làm sao cho “những tình tiết và đặc biệt là những giọng điệu ở mọi điểm đều hướng về sự phát triển của ý đồ.”[11]. Poe cũng nhấn mạnh nên “bắt đầu bằng sự cốt truyện** **cho tác phẩm.” Nhất là “luôn phải giữ quan điểm về** *cân nhắc một hiệu quả* **– bởi vì những ai liều lĩnh sử dụng nguồn hứng thú quá rõ và quá dễ dàng đạt được vì có sẵn thì sẽ lâm vào tình trạng giả dối với chính mình”[12]. Ngoài ra,** *sự độc đáo* **của tác phẩm được Poe cho là cần xem xét đầu tiên, bởi theo ông “Nếu như một tác phẩm văn học quá dài, không thể đọc được một mạch (one sitting), chúng ta sẽ bỏ mất hiệu quả quan trọng phát sinh từ sự** *dung lượng* **(unity of impression)** *thống nhất ấn tượng* **– bởi vì, nếu như phải đọc làm hai lượt, những công việc sự vụ trên đời này sẽ xen vào và cái tổng thể lập tức bị phá huỷ” [13]. Điểm này cũng được ông nêu cụ thể hơn trong tiểu luận** *Phê bình những truyện kể hai lần của Hawthorne*( *Review of Hawthorne Twice Told Tales)*. Muốn đạt hiệu quả ấy, nhà văn phải **những hiệu ứng nào sẽ gây ra nơi người đọc rồi mới chọn lựa, kết hợp các biến cố, các tình tiết để xây dựng thành tác phẩm, phải tạo ra những phương tiện biểu hiện làm tăng hiệu quả của sự rùng rợn và khiếp sợ. Và cũng có thể nói thiên tài của Poe là ở chỗ phát hiện rất sớm vai trò người đọc trong thời điểm bấy giờ. Nguyên tắc viết truyện ngắn này đã được Poe thử nghiệm trong nhiều tác phẩm của ông. Poe thường đặt bối cảnh truyện vào ban đêm, trong bóng tối; tập trung miêu tả những** *cân nhắc, tính toán trước* **ghê rợn đến kì lạ vốn không có trong hiện thực như trong** *hình ảnh tưởng tượng* *Mặt nạ tử thần đỏ*, *Sự sụp đổ của ngôi nhà Usher*, *Cuộc trò chuyện với một xác ướp*, *Linh hồn, Con quỷ trên gác chuông, Con mèo đen*…chuyện “nhập xác” trong *Ligeria,*chuyện Egaeus vì quá thương tiếc người yêu mà trong cơn mộng du đã đào huyệt…mang về 32 cái răng nhỏ trắng của nàng trong *Berenice*…. Bản thân những hình ảnh ấy đã gợi trí tò mò và sự kinh hãi nơi người đọc. Tính biểu tượng về màu sắc, ánh sáng, âm thanh cũng góp phần tạo nên hiệu ứng khiếp sợ này. Poe đã miêu tả được trạng thái đặc biệt của tâm hồn con người qua tâm lý trái ngược lạ lùng, càng sợ hãi, người ta càng bị sự tò mò thôi thúc và muốn chiến thắng nỗi sợ hãi bằng cách khám phá nó đến cùng. ** trong hầu hết các truyện của Poe thường đi theo thời gian hồi tưởng, nhân vật trần thuật thường là ngôi thứ nhất nên truyện của Poe mang dáng dấp những tự thuật, tự thú, dằn vặt, gợi liên tưởng đến những giá trị phê phán xã hội, kinh tởm sự độc ác của con người, dù Poe tuyên bố tách rời văn chương với luân lý, đạo đức…. Giọng người trần thuật Ngôn ngữ độc thoại do chính nhân vật – cũng là Cách kể chuyện** [người kể chuyện](http://phebinhvanhoc.com.vn/nguoi-ke-chuyen/)tự kể lại những câu chuyện kì dị, khủng khiếp của mình là chọn lựa khá phù hợp của Poe. Kĩ thuật này góp phần phơi bày những giằng xé nội tâm của nhân vật, hoặc tự phân tích nguyên nhân gây ra tội ác và khiến người đọc như chứng kiến được toàn bộ quá trình phạm tội và cảm thông, sợ hãi, kinh hoàng hay tự đưa ra những phán xét. Những lý thuyết truyện ngắn trên đã tạo nên phong cách tiêu biểu cho truyện ngắn của Poe mà ngày nay đã trở thành khuôn mẫu của thể loại. *4.2. “Triết lý sáng tác” trong thơ ca*
Trong tiểu luận nổi tiếng “
*Triết lý về sáng tác”*, Poe đã kể lại cách mình sáng tác bài thơ ‘ *Con quạ’* như thế nào. Những luận điểm cơ bản về quan niệm nghệ thuật của Poe trong tiểu luận trên chúng tôi đã giới thiệu (phần 2.1.) nên không lặp lại, chỉ nhấn mạnh kĩ thuật xây dựng cấu trúc và ngôn ngữ thơ của Poe bởi các bước sáng tác của ông khá trái ngược với lối thông thường. Trước tiên, Poe cân nhắc ** của bài thơ không nên dài quá vì sẽ làm người đọc không thể đọc liền một mạch. Bước thứ hai là chọn lựa độ dài** **định gây nơi người đọc, mà theo Poe, cảm xúc đó phải là sự thích thú, và giọng thơ phải buồn đến ảo não, bi thảm. Thứ ba, điều căn bản nhất là “bài thơ phải có một điểm làm** *cảm xúc* **, có tính cách nghệ thuật, kích thích. Điểm đó sẽ là** *điệu chính* **(refrain). Nhưng điệp khúc chỉ được lặp lại về âm thanh, chứ không được đơn điệu về ý tưởng.” (Nguyễn Hiến Lê, 1957, 15). Để tránh sự nhàm chán, trong mỗi điệp khúc, âm thanh không thay đổi mà ý tưởng thì phải thay đổi để gây cảm xúc mới cho người đọc. Tất nhiên, điệp khúc cũng không nên dài quá, tốt nhất là những từ đơn, đặt ở cuối mỗi đoạn.** *điệp khúc* *Điệp khúc*ở cuối mỗi khổ thơ, điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc, điệp đầu câu, điệp vòng tròn *…*đều có mặt trong hầu hết các bài thơ kiệt xuất của ông. Điệp khúc này, theo Poe, phải có âm vang và dài. Đó là bước thứ tư. Rồi ông xét hết thảy các âm tiếng Anh và chọn kết hợp âm O và R thành điệp khúc “nevermore”. Thủ pháp này gần như là thủ pháp nghệ thuật chính trong thơ ông. *Điệp khúc*được sử dụng ở cuối mỗi khổ thơ, và *điệp từ, điệp ngữ, điệp cấu trúc, điệp đầu câu, điệp vòng tròn…*đều có mặt trong hầu hết các bài thơ của ông. Đơn cử một vài thí dụ như: **Nothing more**(6 lần), **Nevermore**(11 lần), my chamber door (7 lần ) his chamber door (2 lần) – ( *The Raven*) **Not all** *(6 lần) our power, our fame,* *the magic, the wonder, * *the mysteries, the memories* ( *The Coliseum*) **Keeping time, time, time**(4 lần) ( *The Bells*) *From the* **bells, bells, bells, bells,**
Bells, bells, bells-
* Of the bells, bells,bells, bells*
Bells, bells, bells- (7 lần) – (The Bells)
**In a kingdom by the sea**(5 lần), *my Annabel Lee*(3 lần), *the beautiful Annabel Lee*(3) ( *Annabel Lee*)
Với ý thức
** công phu, đúng là Poe đã tạo nên những âm thanh kì diệu bởi ngôn từ. Có thể thấy, chỉ riêng từ chọn lựa âm thanh** *“bells*” đã xuất hiện 61 lần/112 dòng thơ của bài ‘ *Những tiếng chuông*’. Các từ thính giác và thị giác được liên kết tạo thành một giai điệu bất tận, lan tỏa, diễn tả sự tương hợp xúc cảm giữa con người và vũ trụ. Thủ pháp điệp khúc độc đáo này đã làm tăng nhạc tính cho thơ mà không bị cùn mòn về nghĩa. Rimbaud, Verlaine và nhiều nhà thơ Pháp rất ngưỡng mộ kĩ thuật này.
Bấy giờ mới đến bước thứ năm là
** cho toàn bài. Chọn được đại ý rồi ông bắt đầu tìm ý chính** **và** *kiếm ý cho mỗi khổ* **là khổ buồn thảm nhất và lấy khổ ấy làm chuẩn để viết các khổ trước nó. Cuối cùng ông mới** *viết ngay khổ kết* **phù hợp cho bài thơ để làm tăng cảm xúc bi thảm đã định. Có thể thấy, Poe đã tính toán hết sức tỉ mỉ các yếu tố hình thức của một bài thơ từ âm thanh, từ ngữ, số câu, số đoạn đến hình ảnh và cảm xúc theo phương pháp hình thức quyết định nội dung. Giới phê bình Âu Mỹ và cả Việt Nam chúng ta đã có biết bao tranh cãi, hoài nghi về các bước hình thành bài thơ của Poe dù không phủ nhận tiểu luận này là tư liệu quý giá cho các nhà nghiên cứu như đã nêu ở mục 3.** *chọn khung cảnh* ** chính là luận điểm quan trọng xuyên suốt nhiều tiểu luận phê bình của Poe và sau này trở thành nguyên tắc quan trọng của thơ tượng trưng. Âm nhạc giúp thơ mở ra những chân trời mới không cùng cho tưởng tượng của người nghệ sĩ. Trong “ Tính nhạc** *Thư gửi B*” ( *Letter to B*) *,*Poe khẳng định: “Âm nhạc mà không có ý tưởng chỉ đơn thuần là âm nhạc, còn ý tưởng mà không có âm nhạc thì chỉ là văn xuôi”[14] (Baym Nina, 1989, 872). Mặc dù một số nhà phê bình Mỹ cho rằng “cái đẹp trong nhịp điệu và âm thanh của Poe thường chỉ có một nội dung trống rỗng” (Nguyễn Đức Đàn, 1996, 69), hoặc do ý đồ kỹ thuật quá đậm nên thơ của ông thiếu sự hồn nhiên, thành thực. Nhưng nếu đã đọc từng bước tỉ mỉ, cẩn thận theo logic mà Poe giải thích quá trình hình thành một bài thơ trong *Triết lý về sáng tác*, hẳn có thể thấy Poe là một nhà thơ lao động nghiêm túc đến độ tận tuỵ khi khổ công tính toán, chọn lựa hình ảnh, kết cấu, nhịp điệu cho thơ. ** Poe thường dùng nhiều định ngữ nghệ thuật mang tính tráng lệ pha lẫn khoa trương tạo ấn tượng mạnh về cảm xúc. Các nhà “Poe học” (Poe scholars) Mỹ và thế giới đã có nhiều công trình khảo sát diễn ngôn nghệ thuật của Poe và đề cao ông là một Về ngôn ngữ,** *nhà tu từ* *học, phong cách học, người sáng tạo ngôn từ*bởi sự tinh thông của ông về các phong cách đa dạng của ngôn ngữ văn chương và sự sử dụng từ ngữ, âm thanh khéo léo, tài tình đầy sáng tạo của ông. *Burton R. Pollin đã liệt kê những từ đơn, từ ghép và danh từ riêng tiếng Anh do Poe sáng tạo hoặc sử dụng đầu tiên trong công trình* *Poe, Creator of Words*của ông gồm 1143 từ mới xuất hiện trong văn học, nhiều hơn cả Melville 200 từ. Trong *Bản chất của thơ ca*( *The Rationale of Verse*), Poe nhắc lời Goold Brown định nghĩa: “Phép làm thơ là nghệ thuật sắp xếp từ ngữ vào những dòng thơ có chiều dài tương ứng, phù hợp để tạo sự hài hòa bởi sự thay đổi luân phiên của các âm tiết khác nhau (dài – ngắn) về số lượng”[15] (E.Poe, 1850, 217) theo một sự tính toán chặt chẽ. Mọi sự sắp xếp này, nếu đo lường được, có thể tìm thấy mối quan hệ toán học chính xác. Theo ông, “nguyên tắc sơ đẳng của thơ có lẽ chỉ tìm được trong nhịp *spondee*, và mọi mầm mống của ý tưởng đều có thể tìm được trong sự cân bằng của một nhịp có hai âm tiết”[16] (E.Poe, 1850, 223). Poe cũng đòi hỏi phải có *sự*tính chất **hài hòa**, **tạo nên bởi tiết tấu trong từng vần thơ. Và, tính chất ấy chỉ có thể được tạo nên bởi** *du dương* **. Nhiều bài thơ của ông đã chứng minh quan niệm này.** *Âm nhạc* *The Raven, The Bells, A Dream within a Dream, The City in the Sea,* *Annabel Lee*…là những đỉnh cao nghệ thuật của thơ Poe không chỉ qua hình tượng nghệ thuật tượng trưng ám dụ, âm điệu u hoài mà còn là sức rung động của từ ngữ, nhất là những từ tượng thanh, cách dùng các phụ âm, hiệp vần, điệp khúc…, với một sự thấu hiểu kỳ lạ về nhiều chức năng của sự giao tiếp bằng ngôn từ.
Trên đây là khái lược những nét cơ bản nhất về quan niệm nghệ thuật kì lạ, mới mẻ về Cái Đẹp, quan điểm sáng tác, triết lý và những nguyên tắc sáng tác một bài thơ, truyện ngắn của E.A.Poe thể hiện qua các tiểu luận phê bình độc đáo và thực tiễn sáng tác của ông. Thời đại Poe sống đã chỉ trích, phê phán, cho là điên rồ, nhảm nhí, chỉ một số rất ít đồng nghiệp của Poe tiếp nhận, bởi nó cách quá xa những kinh nghiệm họ từng đọc, từng biết trước đó. Oái oăm thay, cũng chính những tác phẩm bị nước Mỹ quê hương Poe ruồng bỏ lại được Châu Âu nồng nhiệt yêu mến, tôn thờ. Nga, Pháp, Ý là những nước đầu tiên phát hiện và tôn vinh thiên tài Edgar Poe. Và, một thế kỉ sau, từ các nhà tượng trưng Pháp, Poe lại được sự đồng cảm lạ lùng bởi các nhà văn, nhà thơ lãng mạn Việt Nam.
Sài Gòn, 7. 10. 2011
Chú thích:
[1] “Beauty is the sole legitimate province of the poem…That pleasure which is at once the most intense, the most elevating, and the most pure, is, I believe, found in the contemplation of the beautiful. [1, 1323]
[2] “Truth, in fact, demands a precision, and Passion, a homeliness (the truly passionate will comprehend me) which are absolutely antagonistic to that Beauty” [1, 1322]
[3] “In brief, the Poetry of words as The Rhythmical Creation of Beauty. Its sole arbiter is Taste. With the Intellect or with the Conscience, it has only collateral relations. Unless incidentally, it has no concern whatever either with Duty or with Truth.” (
*The* *Poetic Principle*).
[4] “this Principle itself is, strictly and simply, the Human Aspiration for Supernal Beauty, the manifestation of the Principle is always found in
*an elevating excitement of the Soul *— quite independent of that passion which is the intoxication of the Heart — or of that Truth which is the satisfaction of the Reason” [1,1347]
[5] “Beauty of whatever kind, in its supreme development, invariably excites the sensitive soul to tears. Melancholy is thus the most legitimate of all the poetical tones” [1,1323]
[6] “I could anticipate no regeneration save in death. That man, as a race, should not become extinct…he must be born again” (
*Cuộc trò chuyện của Monos và Una*– The Colloquy of Monos and Una).
[7] “While, on dreams relying, I am spelled by art.” (To Miss Louise Olivia Hunter)
[8] “I have been happy, tho’ in a dream. I have been happy- and I love the theme” (Dreams)
[9] “Dividing the world of mind into its three most immediately obvious distinctions, we have the Pure Intellect, Taste, and the Moral Sense. I place Taste in the middle, because it is just this position which, in the mind, it occupies.” (The Poetic Principle) [1,1334]
[10] I select “The Raven”, as most generally known. It is my design to render it manifest that no one point in its composition is referrible either to accident or intuition — that the work proceeded, step by step, to its completion with the precision and rigid consequence of a mathematical problem. (
*The Philosophy of Composition*), [1, 1321]
[11]“Nothing is more clear than that every plot, worth the name, must be elaborated to its
*dénouement* before any thing be attempt with the pen. It is only with the *dénouement *constantly in view that we can give a plot its indispensable air of consequence, or causation, by making the incidents, and especially the tone at all points, tend to the developmentof the intention” ( *Philosophy of Composition*) [1, 1319]
[12] “Keeping originality always in view- for he is false to himself who ventures to dispense with so obvious and so easily attainable a source of interest” [1, 1320]
[13] “If any literary work is too long to be read at one sitting, we must be content to dispense with the immensely important effect derivable from unity of impression – for, if two sittings be required, the affairs of the world interfere, and every thing like totality is at once destroyed.” [1, 1321]
[14] “…Music without the idea is simply music; the idea without the music is prose…”(
*Letter to B*)
[15] “Versification is the art of arranging words into lines of correspondent length, so as to produce harmony by the regular alternation of syllables differing in quantity.”
[16]
* “*The rudiment of verse may possibly be found in the *spondee*. The very germ of a thought seeking satisfaction in equality of sound would result in the construction of words of two syllables, equally accented. In corroboration of this idea we find that spondees most abound in the most ancient tongues.” ( *The Rational of Verse*). * Spondee*: một nhịp được dùng nhiều nhất trong thơ cổ, gồm hai âm tiết mạnh, có nhấn giọng – tạm hiểu tương đương như vần trắc như trong luật thơ tiếng Việt). **TÀI LIỆU THAM KHẢO**
- Baym, Nina. 1989.
*The Norton anthology of American literature*, NewYork – Lond: W.W.Norton.
- Cabau, Jacques. 2009.
*Edgar Poe, khát khao sáng tạo và huỷ diệt*, Khổng Đức dịch, H : Nxb. Thời đại.
- Carlson, Eric W. 1973.
*Poe on the soul of man*, Baltimore: Edgar Allan Poe society of Baltimore. S:1 – PSM, 1973.Hà Minh Đức. 1997. *Thơ và mấy vấn đề trong thơ hiện đại*, H:Nxb GD.
- Jakobson. 2008.
*Thi học và Ngữ học – Lý luận văn học phương Tây hiện đại*, Trần Duy Châu biên khảo. H: Nxb. Văn học, Trung tâm nghiên cứu quốc học.
- Lê Huy Bắc. 2003. Cần chủ động hơn nữa trong việc tiếp cận văn học Mỹ. Trả lời phỏng vấn. Việt Báo. Đăng ngày 14-3-2003. Nguồn: http://vietbao.vn/Giai-tri/Can-chu-dong-hon-trong-viec-tiep-can-van-hoc-My/20005513/235/
- Ngô Tự Lập. 2002.
*Tuyển tập Edgar Allan Poe*. H : Nxb. Văn học.
- Ngô Tự Lập. 2005.
*Minh triết của giới hạn*. H : Nxb. Hội nhà văn.
- Nguyên Sa. 1967.
*Một bông hồng cho văn nghệ.*S: Trình bầy.
- Nguyễn Hiến Lê. 1957.
*Luyện văn*. SG: Nxb. Nguyễn Hiến Lê.
- Nguyễn Đức Đàn. 1996.
*Hành trình văn học Mỹ*, H: Nxb Văn học.
- Poe, Edgar Allan, 1984.
*Complete Stories s and poems of Edgar Allan Poe*,
- Poe, Edgar Allan. 1850. “The Rationale of Verse”,
*The Works of the Late Edgar Allan Poe*, edited by Rufus Wilmot Griswold. Vol.II. Poems and Miscellanies, New York: J. S. Redfield,Clinton Hall. 1850, page 215-258.
- Pollin, Burton R. (1973), (1998), Poe, Creator of Words. Bài tham luận kỉ niệm 50 năm thành lập The Edgar Allan Poe Society ở Baltimore, nguồn: http://www.eapoe.org/PAPERS/psblctrs/pl19741.htm.
***** **Nguồ**n: Bài đã đăng lần đầu trên: Tạp chí *Khoa học Xã hội- Viện Phát triển bền vững vùng Nam bộ*, số 10 (158) 2011, trang 26-35. Bản đăng trên Phê bình văn học do tác giả gửi. Copyright © 2013 – [PHÊ BÌNH VĂN HỌC](http://phebinhvanhoc.com.vn/)

Server: Apache

Link: <http://phebinhvanhoc.com.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://phebinhvanhoc.com.vn/?p=7734>; rel=shortlink


text:
-
Kết quả Event Ghost 2016Dưới đây là danh sách những thành viên đoạt giải thưởng trong Event Ghost 2016
Nhóm New Upload KMPlayer 3.6.0.87 Final - Xem Phim HD "Chuẩn Mực"
Thảo luận trong 'Multimedia' bắt đầu bởi thebest4iu, 17 Tháng tư 2013.
Thảo luận trong 'Multimedia' bắt đầu bởi thebest4iu, 17 Tháng tư 2013.

markdown:
-
# Dưới đây là danh sách những thành viên đoạt giải thưởng trong Event Ghost 2016
[Kết quả Event Ghost 2016](http://phienbanmoi.com/threads/ket-qua-event-ghost-2016-thoi-bung-ngon-lua-dam-me.154572)
# Nhóm New Upload KMPlayer 3.6.0.87 Final - Xem Phim HD "Chuẩn Mực"
Thảo luận trong '
[Multimedia](forums/multimedia.95/)' bắt đầu bởi [thebest4iu](members/thebest4iu.7500/), [17 Tháng tư 2013](threads/kmplayer-3-6-0-87-final-xem-phim-hd-chuan-muc.13003/).

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Cache-control: private, max-age=0

Connection: close

Server: LiteSpeed

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
phim teen 18 nhat ban
Xem phim phim teen 18 nhat ban, phim phim teen 18 nhat ban chất lượng cao, Download phim phim teen 18 nhat ban HD, phim phim teen 18 nhat ban DVD zip, phim phim teen 18 nhat ban vietsub, xem phim phim teen 18 nhat ban lồng tiếng, các bộ phim phim teen 18 nhat ban hay nhất và liên tục cập nhật.
- - Xem phim
8 phim đáng xem cuối tuần này
- "Abraham Lincoln: Vampire Hunter", "The Bourne Legacy", "The Legend Of A Rabbit", "Lối sống sai lầm", "Tình án"... là những phim hay được chiếu trong các ngày nghỉ để bạn lựa chọn.
1 . Abraham Lincoln: Vampire Hunter
Abraham Lincoln: Vampire Hunter với độ dài 145...
Phim ‘Bẫy cấp 3’ nhận quyết định cấm phát hành
- Cục Điện ảnh vừa đưa ra quyết định cấm chiếu bộ phim kinh dị học đường của đạo diễn Việt kiều Lê Văn Kiệt do có nội dung không phù hợp.
Hôm qua (8/5), MegaStar - đơn vị phát hành của phim Bẫy cấp 3 - nhận được quyết định của Cục Điện ảnh về...
4 phim truyền hình đáng xem trong tháng 8
- Đó là các phim "Chúng ta là anh em" (Trung Quốc), "Ngôi sao 31", "Mình cưới nhau thật nhé" (Việt Nam) và "Trò đùa của số phận" (Philippines).
Chúng ta là anh em - trên VTV1
...
Phim Takizawa Laura 18+ HD Thiên Thần Hot Girl Sa Ngã
- Xem Phim Cấp 3 Takazawa Laura một hot girl xinh đẹp của nhật bản trắng đến không tì vết nhưng Takizawa Laura đã quyết định đầu quân cho làng JAV Nhật, quyết định của Takizawa Laura gây sốc đối với vô số trai trẻ Nhật
Takizawa Laura ...
Sex Hot Girl Nhật Bản Takizawa Laura 18+
- Xem phim sex nhat ban, phim sex mới nhất 2012 của hot girl nhật bản Takizawa Laura quốc bảo mỹ nữ của Nhật, thiên thần đã gây shock khi đóng phim người lớn
Xem phim sex của hot girl Nhật Bản Takizawa Laura (Takizawa Rola)-Quốc bảo Mỹ nữ của Nhật Bản đã cho ra bộ phim...
Những mỹ nhân nổi tiếng sát cánh bên Người Dơi
- Nicole Kidman, Uma Thurman, Anne Hathaway hay Katie Holmes đều là những minh tinh từng xuất hiện trong các bộ phim nói về siêu anh hùng đa tình của truyện tranh DC Comics.
1. Kim Basinger trong “Batman” (1989)
Vicki Vale của Kim Basinger là một trong những mỹ...
Điện ảnh thế giới tuần qua – Ảnh nóng diễn viên Trung Quốc
- Cùng ngắm loạt ảnh Huỳnh Thánh Y và Thái Trác Nghiên bán nude trong Truyền thuyết Bạch Xà. Ngoài ra, Vua sư tử 3D "làm mưa, làm gió" rạp chiếu Bắc Mỹ.
1. Lee Ji Ah trở lại sau scandal ly hôn
Sau những lùm xùm xung quanh chuyện ly hôn với Seo Taiji, người đẹp Lee Ji Ah sẽ...

markdown:
![adv 26x8 xem phim](http://lh3.googleusercontent.com/-kAzzwacd7bs/VJfPC2TAmAI/AAAAAAAAAk4/kSgbuPdRdXg/s684/xemphim1.jpg)
![adv 26x8 xem phim](http://lh3.googleusercontent.com/-kAzzwacd7bs/VJfPC2TAmAI/AAAAAAAAAk4/kSgbuPdRdXg/s684/xemphim1.jpg)
![ ads](http://lh5.googleusercontent.com/-AEaFlCDY7uA/U7fQcotL_0I/AAAAAAAAAhc/4la3Fjn8xhc/s500/girlxinh-01.jpg)
![ ads](http://lh5.googleusercontent.com/-AEaFlCDY7uA/U7fQcotL_0I/AAAAAAAAAhc/4la3Fjn8xhc/s500/girlxinh-01.jpg)
# phim teen 18 nhat ban
Xem phim
**phim teen 18 nhat ban**,
phim **phim teen 18 nhat ban** chất lượng cao,
Download phim **phim teen 18 nhat ban** HD,
phim **phim teen 18 nhat ban** DVD zip,
phim **phim teen 18 nhat ban** vietsub,
xem phim **phim teen 18 nhat ban** lồng tiếng,
các bộ phim **phim teen 18 nhat ban** hay nhất và liên tục cập nhật.
-
[Xem phim](http://phim.xinh88.com/phim/sex-hot-girl-nhat-ban-takizawa-laura-18.html)
[8 phim đáng xem cuối tuần này](http://phim.xinh88.com/8-phim-dang-xem-cuoi-tuan-nay.html)
- "Abraham Lincoln: Vampire Hunter", "The Bourne Legacy", "The Legend Of A Rabbit", "Lối sống sai lầm", "Tình án"... là những phim hay được chiếu trong các ngày nghỉ để bạn lựa chọn.
1 . Abraham Lincoln: Vampire Hunter
Abraham Lincoln: Vampire Hunter với độ dài 145...
[Phim ‘Bẫy cấp 3’ nhận quyết định cấm phát hành](http://phim.xinh88.com/phim-bay-cap-3-nhan-quyet-dinh-cam-phat-hanh.html)
- Cục Điện ảnh vừa đưa ra quyết định cấm chiếu bộ phim kinh dị học đường của đạo diễn Việt kiều Lê Văn Kiệt do có nội dung không phù hợp.
Hôm qua (8/5), MegaStar - đơn vị phát hành của phim Bẫy cấp 3 - nhận được quyết định của Cục Điện ảnh về...
[4 phim truyền hình đáng xem trong tháng 8](http://phim.xinh88.com/4-phim-truyen-hinh-dang-xem-trong-thang-8.html)
- Đó là các phim "Chúng ta là anh em" (Trung Quốc), "Ngôi sao 31", "Mình cưới nhau thật nhé" (Việt Nam) và "Trò đùa của số phận" (Philippines).
Chúng ta là anh em - trên VTV1
...
[Phim Takizawa Laura 18+ HD Thiên Thần Hot Girl Sa Ngã](http://phim.xinh88.com/phim-takizawa-laura-18-hd-thien-than-hot-girl-sa-nga.html)
- Xem Phim Cấp 3 Takazawa Laura một hot girl xinh đẹp của nhật bản trắng đến không tì vết nhưng Takizawa Laura đã quyết định đầu quân cho làng JAV Nhật, quyết định của Takizawa Laura gây sốc đối với vô số trai trẻ Nhật
Takizawa Laura ...
[Sex Hot Girl Nhật Bản Takizawa Laura 18+](http://phim.xinh88.com/phim/sex-hot-girl-nhat-ban-takizawa-laura-18.html)
- Xem phim sex nhat ban, phim sex mới nhất 2012 của hot girl nhật bản Takizawa Laura quốc bảo mỹ nữ của Nhật, thiên thần đã gây shock khi đóng phim người lớn
Xem phim sex của hot girl Nhật Bản Takizawa Laura (Takizawa Rola)-Quốc bảo Mỹ nữ của Nhật Bản đã cho ra bộ phim...
[Những mỹ nhân nổi tiếng sát cánh bên Người Dơi](http://phim.xinh88.com/nhung-my-nhan-noi-tieng-sat-canh-ben-nguoi-doi.html)
- Nicole Kidman, Uma Thurman, Anne Hathaway hay Katie Holmes đều là những minh tinh từng xuất hiện trong các bộ phim nói về siêu anh hùng đa tình của truyện tranh DC Comics.
1. Kim Basinger trong “Batman” (1989)
Vicki Vale của Kim Basinger là một trong những mỹ...
[Điện ảnh thế giới tuần qua – Ảnh nóng diễn viên Trung Quốc](http://phim.xinh88.com/dien-anh-the-gioi-tuan-qua-anh-nong-dien-vien-trung-quoc.html)
- Cùng ngắm loạt ảnh Huỳnh Thánh Y và Thái Trác Nghiên bán nude trong Truyền thuyết Bạch Xà. Ngoài ra, Vua sư tử 3D "làm mưa, làm gió" rạp chiếu Bắc Mỹ.
1. Lee Ji Ah trở lại sau scandal ly hôn
Sau những lùm xùm xung quanh chuyện ly hôn với Seo Taiji, người đẹp Lee Ji Ah sẽ...

Server: nginx

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,Cookie,User-Agent


text:
Phim47.Com
Tìm
Nhấn CTRL + F5 nếu bạn thấy dòng chữ này
Thể Loại
Hành Động
Hài Hước
Hoạt Hình
Võ Thuật
Tâm Lý
Viễn Tưởng
Chiến Tranh
Kinh Dị
Phiêu Lưu
Thần Thoại
Truyền Hình
Thể Thao
Âm Nhạc
Tình Cảm
Lãng mạn
Cổ Trang
Hình Sự
Huyền Bí
Ma Quỷ
Bí ẩn
Gia đình
Tài liệu
Tội phạm
Lịch Sử
Quốc Gia
Mỹ
Hàn Quốc
Việt Nam
Trung Quốc
Hồng Kong
Đài Loan
Nhật Bản
Thái Lan
Pháp
Ấn Độ
Châu Á
Châu Âu
Khác
Phim Lẻ
Phim Bộ
Phim HD
Phim chiếu rạp
Phim Lẻ
Phim Bộ
Phim HD
Phim chiếu rạp
Thể loại
Hành Động
Hài Hước
Hoạt Hình
Võ Thuật
Tâm Lý
Viễn Tưởng
Chiến Tranh
Kinh Dị
Phiêu Lưu
Thần Thoại
Truyền Hình
Thể Thao
Âm Nhạc
Tình Cảm
Lãng mạn
Cổ Trang
Hình Sự
Huyền Bí
Ma Quỷ
Bí ẩn
Gia đình
Tài liệu
Tội phạm
Lịch Sử
TOP xem nhiều
Top Phim Lẻ
Top Phim Bộ
Quốc Gia
Mỹ
Hàn Quốc
Việt Nam
Trung Quốc
Hồng Kong
Đài Loan
Nhật Bản
Thái Lan
Pháp
Ấn Độ
Châu Á
Châu Âu
Khác
Tìm Phim "aladin"
Đang tải dữ liệu....
Phim Lẻ Xem Nhiều
Nhục Dục
Bound 2015
Lượt xem: 35394
Lượt thích: 10
Thiên Cơ Biến
The Twins Effect 2003
Lượt xem: 12238
Lượt thích: 0
Trai Bao 2
The Gigolo 2 2016
Lượt xem: 54298
Lượt thích: 75
Yêu Không Ràng Buộc
No Strings Attached 2011
Lượt xem: 6558
Lượt thích: 4
Nàng Thơ
Eungyo 2012
Lượt xem: 20740
Lượt thích: 9
Warcraft: Đại Chiến Hai Thế Giới
Warcraft: The Beginning 2016
Lượt xem: 22533
Lượt thích: 18
Thái Giám Siêu Năng Lực
Super Eunuch 2016
Lượt xem: 27249
Lượt thích: 9
Trọng Phạm
Felon 2008
Lượt xem: 14235
Lượt thích: 7
Đảo Tình Yêu
Palm Trees In The Snow 2015
Lượt xem: 10393
Lượt thích: 6
Siêu Mẫu
Fashion 2008
Lượt xem: 9227
Lượt thích: 1
Phim Bộ Xem Nhiều
Tiên Hồ Truyền Kỳ [Tập 32/40]
Legend Of Nine Tails Fox 2016
Lượt xem: 14171
Lượt thích: 7
Truy Lùng - Cuộc Chơi Kinh Hoàng [Tập 16/16]
Wanted 2016
Lượt xem: 12041
Lượt thích: 17
Thư Sinh Bóng Đêm [Tập 20/20]
Scholar Who Walks The Night 2015
Lượt xem: 16853
Lượt thích: 22
Hoạt Sắc Sinh Hương [Tập 44/44]
Legend Of Fragrance 2014
Lượt xem: 24879
Lượt thích: 87
Trái Tim Yêu Thương [Tập 23/23]
New Heart 2007
Lượt xem: 18112
Lượt thích: 59
Lương Y - Bước Ngoặt Cuộc Đời [Tập 20/20]
Doctors 2016
Lượt xem: 14670
Lượt thích: 7
Sổ Tay Tử Thần [Tập 9/11]
Death Note 2015
Lượt xem: 2268
Lượt thích: 1
Bùa Yêu [Tập 16/16]
Lucky Romance 2016
Lượt xem: 5998
Lượt thích: 1
Quý Cô Xảo Quyệt [Tập 16/16]
Cunning Single Lady 2014
Lượt xem: 16828
Lượt thích: 63
Tân Ỷ Thiên Đồ Long Ký [Tập 40/40]
Heaven Sword And Dragon Sabre 2009
Lượt xem: 11521
Lượt thích: 37
TAG CLOUD
Cổ Kiếm Kỳ Đàm
,
Kim Bình Mai
,
Sungkyunkwan Scandal
,
bắn tỉa
,
88
,
Thần Điêu Đại Hiệp
,
Bằng Chứng Thép
,
Gia Đình Vui Vẻ
,
Sát Thủ Nikita
,
Lan Quế Phường
,
G.i. Joe: The Rise Of Cobra
,
007
,
Giải Mã Nhân Tâm
,
The Butterfly Effect 3: Revelations
,
Lưỡi Hái Tử Thần
,
Trò Chơi Vương Quyền
,
Anh Hùng Xạ Điêu
,
Ngã Rẽ Tử Thần
,
Nhục Bồ Đoàn
,
Xạ Thủ Bắn Tỉa
,
Hoa Điền Hỷ Sự
,
Thu Hương Và Đường Bá Hổ
,
Thái Vương Tứ Thần Ký
,
Thiên Long Bát Bộ
,
Ỷ Thiên Đồ Long Ký
,
Tên Trộm May Mắn
,
Game Of Thrones
,
Life Is Beautiful
,
The Haunting In Connecticut
,
Chị Kế Của Lọ Lem
,
Thiết Mã Gặp Chiến Xa
,
Cướp Biển Vùng Caribê 1: Lời Nguyền Của Tàu Ngọc Trai Đen
,
Anacondas: The Hunt For The Blood Orchid
,
Lính Thủy Đánh Bộ 3: Đối Mặt Từ Thần
,
Yêu Thêm Lần Nữa
,
Thanh Kiếm Tiềm Long
,
Cẩm Y Vệ
,
Nữ Ninja Gợi Cảm
,
Người Khổng Lồ Xanh
,
Cô Nàng Lắm Chiêu
,
Quý Cô Văn Phòng
,
Q (desire)
,
Kẻ Cướp Lăng Mộ
,
Vô Gian Đạo
,
One Piece
,
The Lord of The Rings
,
Hostel
,
Địch Nhân Kiệt: Bí Ẩn Ngọn Lửa Ma
,
Chotto Kawaii Aian Meiden
,
Sniper
Sitemap
|
RSS
|
Mẹo vặt cuộc sống
|
Hoạt Hình Doremon HTV (Tiếng Việt)

WARC-Truncated: length

Set-Cookie: __cfduid=d6b7c79a672cb57b126a4ff7ed20ef0d21480970282; expires=Tue, 05-Dec-17 20:38:02 GMT; path=/; domain=.phim47.com; HttpOnly

Server: cloudflare-nginx

Cache-Control: public, max-age=1800

CF-Cache-Status: MISS


text:
1
Naruto Phần 2Naruto Shippuuden View Day: 528
2
Tay Trong TayTay Trong Tay Thvl1 View Day: 428
3
Bảy Viên Ngọc Rồng ZDragon Ball Z View Day: 386
4
Tân Bao Thanh ThiênTan Bao Thanh Thien View Day: 385
5
Lửa Hận Tình ThùTodaytv View Day: 299
6
Naruto Phần 1Naruto Season 1 View Day: 272
7
Đảo Hải Tặc | Vua Hải Tặc | Hải Tặc Mũ RơmOne Piece View Day: 270
8
Tân Bao Thanh Thiên 2008Tan Bao Thanh Thien 2008 View Day: 264
9
Nhất đỏ nhì đen View Day: 250
10
Khi Người Ta Yêu Phần 2The Spirits Of Love View Day: 243

markdown:
1
![ Naruto Phần 2 - Naruto Shippuuden](http://img.phim76.net/2015/img/9-2015/EEZxvnKHgb.jpg)
[Naruto Phần 2](http://phim76.net/phim/naruto-phan-2/m5700.html)Naruto Shippuuden View Day: 528
2
![ Tay Trong Tay - Tay Trong Tay Thvl1](http://img.phim76.net/2013/img/9-2013/KVS59LyPoM.jpg)
[Tay Trong Tay](http://phim76.net/phim/tay-trong-tay/m6696.html)Tay Trong Tay Thvl1 View Day: 428
3
![ Bảy Viên Ngọc Rồng Z - Dragon Ball Z](http://3.bp.blogspot.com/-KkvbMgu_iFE/UJXDJFDaclI/AAAAAAAAN7w/kicFVLODfD4/s1600/Phim-Bay-Vien-Ngoc-Rong-Z-Dragon-Ball-Z-2000_PhimSV.Com.jpg)
[Bảy Viên Ngọc Rồng Z](http://phim76.net/phim/bay-vien-ngoc-rong-z/m5795.html)Dragon Ball Z View Day: 386
4
![ Tân Bao Thanh Thiên - Tan Bao Thanh Thien](http://4.bp.blogspot.com/-EFOWfzhDUJo/UFA6RkCke1I/AAAAAAAAG1I/VK-r23Wmwm8/s320/Phim-Tan-Bao-Thanh-Thien-1996_PhimSV.Com.gif)
[Tân Bao Thanh Thiên](http://phim76.net/phim/tan-bao-thanh-thien/m5830.html)Tan Bao Thanh Thien View Day: 385
5
![ Lửa Hận Tình Thù - Todaytv](http://img.phim76.net/2015/img/9-2015/Ju3XPCGH2p.jpg)
[Lửa Hận Tình Thù](http://phim76.net/phim/lua-han-tinh-thu/m5988.html)Todaytv View Day: 299
6
![ Naruto Phần 1 - Naruto Season 1](images/film/1fsdfpds318339045.jpg)
[Naruto Phần 1](http://phim76.net/phim/naruto-phan-1/m4000.html)Naruto Season 1 View Day: 272
7
![ Đảo Hải Tặc | Vua Hải Tặc | Hải Tặc Mũ Rơm - One Piece](http://img.phim76.net/2015/img/9-2015/pfGBWDf4pE.jpg)
[Đảo Hải Tặc | Vua Hải Tặc | Hải Tặc Mũ Rơm](http://phim76.net/phim/dao-hai-tac-vua-hai-tac-hai-tac-mu-rom/m5705.html)One Piece View Day: 270
8
![ Tân Bao Thanh Thiên 2008 - Tan Bao Thanh Thien 2008](http://1.bp.blogspot.com/-fAh_w7cQVU0/UGD7j6fNRSI/AAAAAAAAIEM/M8z3zeqsGFs/s320/Phim-Tan-Bao-Thanh-Thien-2008_PhimSV.Com.jpg)
[Tân Bao Thanh Thiên 2008](http://phim76.net/phim/tan-bao-thanh-thien-2008/m5841.html)Tan Bao Thanh Thien 2008 View Day: 264
9
![ Nhất đỏ nhì đen - ](http://2.bp.blogspot.com/-nog5f25rEMQ/UobyvkzL5tI/AAAAAAAABpg/tqRHrqJBQRs/s320/doden.jpg)
[Nhất đỏ nhì đen](http://phim76.net/phim/nhat-do-nhi-den/m11015.html)View Day: 250
10
![ Khi Người Ta Yêu Phần 2 - The Spirits Of Love](http://2.bp.blogspot.com/-TgwmpQYI-3s/UcipZAEZDtI/AAAAAAAAFC8/t-mivvZzfrc/s220/xemphimon_khi-nguoi-ta-yeu.gif)
[Khi Người Ta Yêu Phần 2](http://phim76.net/phim/khi-nguoi-ta-yeu-phan-2/m9342.html)The Spirits Of Love View Day: 243

Cache-Control: private, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


text:
Phim8k.Net
Trang chủ
Thể loại
Phim Hành Động
Phim Viễn Tưởng
Phim Chiến Tranh
Phim Hình Sự
Phim Phiêu Lưu
Phim Hài Hước
Phim Võ Thuật
Phim Hoạt Hình
Phim Kinh Dị
Phim Thần Thoại
Phim Tâm Lý
Phim Âm Nhạc
Phim Tình Cảm
Phim Tội Phạm
Phim 18+
Quốc gia
Việt Nam
Trung Quốc
Mỹ
Hàn Quốc
Nhật Bản
Hồng Kông
Ấn Độ
Thái Lan
Đài Loan
Pháp
Xem phim mới
Phim 2016
Phim 2015
Phim 2014
Phim 2013
Phim 2012
Phim 2011
Phim 2010
Phim 2009
Phim 2008
Phim 2007
Phim 2006
Phim 2005
Phim 2004
Phim 2003
Phim 2002
Phim 2001
Phim 2000
Phim 1999
Phim 1998
Phim 1997
Phim 1996
Phim lẻ
Phim lẻ 2016
Phim lẻ 2015
Phim lẻ 2014
Phim lẻ 2013
Phim lẻ 2012
Phim lẻ 2011
Phim lẻ 2010
Phim lẻ 2009
Phim lẻ 2008
Phim lẻ 2007
Phim lẻ 2006
Phim lẻ 2005
Phim lẻ 2004
Phim lẻ 2003
Phim lẻ 2002
Phim lẻ 2001
Phim lẻ 2000
Phim bộ
Phim chiếu rạp
Diễn Viên
Hài Tết
Hài Tết 2016
Trang chủ
Diễn viên
Poj Arnon
Poj Arnon
Tên khác:
Ngày sinh:
Nghề nghiệp:
Diễn viên
Quốc gia:
Chiều cao:
Cân nặng:
Chưa có thông tin
Nhóm máu:
Chưa có thông tin
Ngôn ngữ:
Chưa có thông tin
Sở trường:
Chưa có thông tin
Sở thích:
Chưa có thông tin
Tiểu sử
Một số phim đã tham gia
Phim8k.Net
Trailer phim mới
Dòng Dõi Sát Thủ
Assassins Creed
Lượt xem: 22297
Nữ Siêu Nhân
Wonder Woman
Lượt xem: 21636
Liên Minh Công Lý
Justice League
Lượt xem: 11350
Hộ Vệ
Guardians (zashchitniki)
Lượt xem: 3813
Vùng Đất Quỷ Dữ 6
Resident Evil 6: The Final Chapter
Lượt xem: 3434
Chiếc Xe Tải Quái Vật
Monster Trucks
Lượt xem: 2088
Phù Thủy Tối Thượng
Dr. Strange
Lượt xem: 2026
Stonewall
Stonewall
Lượt xem: 2492
Đại Ngọc Nhi Truyền Kỳ
The Legend Of Da Yu Er
Lượt xem: 4197
Phim xem nhiều trong ngày
Nữ Tay Đua Gợi Cảm
Riding Girl
Lượt xem: 782
Đời Sống Tình Dục Của Giới Trẻ Và Người Trưởng Thành
Rouge Sex Life Of Young And Mature Housing Complex Wives
Lượt xem: 705
Tất Cả Cho Em
Anything For You
Lượt xem: 639
Nghề Làm Điếm
Prostitution
Lượt xem: 604
Tân Kim Bình Mai 3d
Tan Kim Binh Mai 3d
Lượt xem: 355
Kim Bình Mai 1
Jin Pin Mei 1
Lượt xem: 286
Nhục Bồ Đoàn 2
Sex And Zen 2
Lượt xem: 256
Ngoại Tình
Affair
Lượt xem: 236
Giá Trị Của Tình Yêu
The Look Of Love
Lượt xem: 236
Sex Để Giảm Cân
The Influence Of Sex On Dieting
Lượt xem: 230
Phim lẻ hot trong tuần
Nữ Tay Đua Gợi Cảm
Riding Girl
Lượt xem: 8525
Đời Sống Tình Dục Của Giới Trẻ Và Người Trưởng Thành
Rouge Sex Life Of Young And Mature Housing Complex Wives
Lượt xem: 7898
Tất Cả Cho Em
Anything For You
Lượt xem: 7366
Nghề Làm Điếm
Prostitution
Lượt xem: 6115
Tân Kim Bình Mai 3d
Tan Kim Binh Mai 3d
Lượt xem: 1192674
Giá Trị Của Tình Yêu
The Look Of Love
Lượt xem: 2882
Kim Bình Mai 1
Jin Pin Mei 1
Lượt xem: 300971
Ngoại Tình
Affair
Lượt xem: 425759
Nhục Bồ Đoàn 2
Sex And Zen 2
Lượt xem: 443576
Sex Để Giảm Cân
The Influence Of Sex On Dieting
Lượt xem: 52481
Phim bộ hot trong tuần
Yêu (phần 1)
Love (season 1)
Lượt xem: 29913
Khuyển Dạ Xoa
Inuyasha
Lượt xem: 53161
Võ Tắc Thiên Truyền Kỳ
The Empress Of China
Lượt xem: 28034
Khoai To (phần 2)
Hung Season 2
Lượt xem: 80848
Khoai To (phần 1)
Hung (season 1)
Lượt xem: 129139
Thế Giới Viễn Tây (phần 1)
Westworld (season 1)
Lượt xem: 817
Nhất Đại Võ Thần
God Of War
Lượt xem: 44991
Bóng Tối Trái Tim
Ngao Jai
Lượt xem: 39798
Tình Yêu Hoa Hồng
Rosy Lovers
Lượt xem: 14987
Bảy Viên Ngọc Rồng Siêu Cấp
Dragon Ball Super
Lượt xem: 12686
Hồ sơ diễn viên
Jimmy Gardner
Tony Skarberg

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff


text:
Đường Tới Những Vì Sao - Maps To The Stars - 2014
- Thể loại: Phim Tâm Lý, Phim Tình Cảm
- Quốc gia: Âu Mỹ
- Năm phát hành: 2014
- Đạo diễn: David Cronenberg
- Diễn viên: Julianne Moore, Mia Wasikowska, Robert Pattinson
- Thời lượng: 111 phút
- Lượt Xem: 411 9411 411 lượt đánh giá

markdown:
![Đường Tới Những Vì Sao - Maps To The Stars](http://img.phimhot.info/i/GZRdLWL)
## Đường Tới Những Vì Sao - Maps To The Stars - 2014
**Thể loại:** [Phim Tâm Lý](http://phimhot.info/the-loai/phim-tam-ly.html), [Phim Tình Cảm](http://phimhot.info/the-loai/phim-tinh-cam.html) **Quốc gia:** [Âu Mỹ](http://phimhot.info/quoc-gia/phim-au-my.html) **Năm phát hành:**2014 **Đạo diễn:** [David Cronenberg](http://phimhot.info/dao-dien/david-cronenberg.html) **Diễn viên:** [Julianne Moore](http://phimhot.info/dien-vien/julianne-moore.html), [Mia Wasikowska](http://phimhot.info/dien-vien/mia-wasikowska.html), [Robert Pattinson](http://phimhot.info/dien-vien/robert-pattinson.html) **Thời lượng:**111 phút **Lượt Xem:**411 9411 **411**lượt đánh giá

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
- Tham gia ngày:
- 4 Tháng sáu 2013
- Bài viết:
- 42
- Đã được thích:
- 1
Đang theo dõi 3
Người theo dõi 2
- Giới tính:
- Nam
- Nơi ở:
- linh nam ,hanoi
Chia sẻ trang này
minhhien508
tim chi gai hanoi giup do, Nam, from linh nam ,hanoi
-
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Giới tính:
- Nam
- Nơi ở:
- linh nam ,hanoi
chào cac chi ,em nam nay 25t ,cao 1m73 ,nang 60 ,than hinh to cao vam vo ,
- Hôn nhân:
- Đang độc thân
Tương tác

markdown:
![ minhhien508](http://phunuvn.net/styles/brivium/argon/xenforo/avatars/avatar_male_l.png)
- Tham gia ngày:
- 4 Tháng sáu 2013
- Bài viết:
- 42
- Đã được thích:
- 1
###
Đang theo dõi
[3](members/minhhien508.16895/following)
###
Người theo dõi
[2](members/minhhien508.16895/followers)
- Giới tính:
- Nam
- Nơi ở:
[linh nam ,hanoi](misc/location-info?location=linh+nam+%2Chanoi)
### Chia sẻ trang này
# minhhien508
tim chi gai hanoi giup do, Nam, from
[linh nam ,hanoi](misc/location-info?location=linh+nam+%2Chanoi)
-
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Giới tính:
- Nam
- Nơi ở:
[linh nam ,hanoi](misc/location-info?location=linh+nam+%2Chanoi)
chào cac chi ,em nam nay 25t ,cao 1m73 ,nang 60 ,than hinh to cao vam vo ,
- Hôn nhân:
- Đang độc thân
### Tương tác


text:
Theo Vietnam+, Sở TN&MT tỉnh Đồng Nai đã kiểm tra tổng số nhân khẩu trong vùng dự án có gần 15.000 người. Tổng diện tích đất của các hộ gia đình, cá nhân sử dụng trong vùng dự án là 1.970/5.000 ha, chiếm 59% diện tích đất bị thu hồi… Tỉnh Đồng Nai cũng tính toán tổng phí thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư là hơn 13.100 tỉ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ về đất hơn 7.500 tỉ đồng, giá trị bồi thường nhà và vật kiến trúc trên 1.000 tỉ đồng và kinh phí áp dụng các chính sách hỗ trợ là trên 2.100 tỉ đồng.
Cũng theo Sở TN&MT, qua thăm dò ở các hộ dân trong vùng dự án trước đây có 25 hộ dân chưa đồng tình với dự án với lý do đã sinh sống tại nơi đây lâu năm nên không muốn di chuyển đi nơi khác và cũng chưa rõ chính sách bồi thường. Tuy vậy, sau khi được các cán bộ của huyện Long Thành giải thích kỹ, đến nay tất cả hộ dân trong vùng dự án đã ủng hộ dự án xây dựng sân bay Long Thành.
PV

markdown:
Theo
* Vietnam+, *Sở TN&MT tỉnh Đồng Nai đã kiểm tra tổng số nhân khẩu trong vùng dự án có gần 15.000 người. Tổng diện tích đất của các hộ gia đình, cá nhân sử dụng trong vùng dự án là 1.970/5.000 ha, chiếm 59% diện tích đất bị thu hồi… Tỉnh Đồng Nai cũng tính toán tổng phí thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ tái định cư là hơn 13.100 tỉ đồng. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ về đất hơn 7.500 tỉ đồng, giá trị bồi thường nhà và vật kiến trúc trên 1.000 tỉ đồng và kinh phí áp dụng các chính sách hỗ trợ là trên 2.100 tỉ đồng.
Cũng theo Sở TN&MT, qua thăm dò ở các hộ dân trong vùng dự án trước đây có 25 hộ dân chưa đồng tình với dự án với lý do đã sinh sống tại nơi đây lâu năm nên không muốn di chuyển đi nơi khác và cũng chưa rõ chính sách bồi thường. Tuy vậy, sau khi được các cán bộ của huyện Long Thành giải thích kỹ, đến nay tất cả hộ dân trong vùng dự án đã ủng hộ dự án xây dựng sân bay Long Thành.
**PV**

Cache-Control: private

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=AOPKXEoKk6cgdX0xv7RfXcqhYjW8Ke6m7UTG9yOwbS6F9Me9c4PxT-ReKg696Du4bHD3Mc9vTyJ7NMaZBqnhvRCHIr-75n6Wh0fTC6I9WcXy7LxIddA7_x29GP67KnFfLa9KibLchpMm0a6HF1rq3w2; domain=plo.vn; expires=Mon, 13-Feb-2017 07:31:41 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from xCache11-02


text: Thêm gia vị vào món ăn Các nghiên cứu mới đây của các nhà khoa học đã chỉ ra rằng khi thêm một số loại gia vị đậm như ớt, tiêu có thể thúc đẩy quá trình trao đổi chất. Ngoài ra, bạn có thể bổ sung một số gia vị từ quế, tiêu đen quế, rau thì là,nghệ, gừng… để hỗ trợ quá trình tiêu hoá được diễn ra thuận lợi hơn. Nếu các bạn bổ sung được cho mình các thực phẩm chức năng hỗ trợ giảm cân an toàn hiệu quả như sữa herbalife, trà giảm cân herbalife Uống nác ấm nước ấm khiến bạn cảm giác mau no hơn khi uống nước lạnh . Thế bởi thế các bạn sẽ không ăn quá nhiều. Các bạn có thể cho một ít trà thảo dược để ly nước ấm của mình có mùi dễ chịu, thơm vừa và hấp dẫn hơnUống thêm rượu Đối với những người nghiện rượu nặng có nhiều khả năng bị tăng cân và mắc các bệnh về dạ dày. Tuy nhiên, với những người uống rượu ở mức độ vừa phải thì rượu lại trở thành một loại “thần dược” giúp giảm cân và ngăn nguy cơ mắc bệnh tiểu đường đó các bạn nhé

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)


text:
- Đăng tin ưu tiên
-
Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay
-
Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên
Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp
-
Ðăng tin thu hút khách hàng
Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng
-
Rồng bay ra mắt ứng dụng mới cho Người đăng tinTừ App store Từ Google play
-
- Hỏi & đáp
- Hỗ trợ
- Mua quảng cáo
- Đăng ký
- Đăng nhập

markdown:
- Đăng tin ưu tiên
-
__Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay__
-
__Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên__ [Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp](http://rongbay.com/su-dung-tai-khoan-chuyen-nghiep.html)
-
__Ðăng tin thu hút khách hàng__ [Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng](http://rongbay.com/Cach-viet-tieu-de-than-thien-loi-cuon-khach-hang-fp39.html)
-
Rồng bay ra mắt ứng dụng mới cho Người đăng tin
[Từ App store](https://itunes.apple.com/us/app/rong-bay-cong-cu-quan-ly-tin/id1099691034?ls=1&mt=8) [Từ Google play](https://play.google.com/store/apps/details?id=vn.vccorp.rongbay)
-
[Hỏi & đáp](http://rongbay.com/faqs.html)
- Hỗ trợ
- Nếu bạn cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ
-
Điện thoại : **(04) 73095555**(ext: 497 / 496 / 495) Hotline : **0936 194 226**(Dành cho cá nhân) **0926 863 922**(Dành cho doanh nghiệp) : [lienhe@rongbay.com](mailto:lienhe@rongbay.com) Skype : [cskh.rongbay](skype:cskh.rongbay?chat)
-
[Mua quảng cáo](http://rongbay.com/mua-quang-cao.html) [Đăng ký](javascript:void(0);) [Đăng nhập](javascript:void(0);)

Server: zamba

Set-Cookie: cityOtherRBName=Ha-Nam; expires=Tue, 05-Dec-2017 21:05:10 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.rongbay.com


Set-Cookie: cityOtherRBName=Hung-Yen; expires=Tue, 05-Dec-2017 21:47:39 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.rongbay.com

Cache-Control: private, max-age=0, pre-check=0


text:
Sàn Đất Việt - Trân trọng gửi tới quý khách hàng thông tin dự án căn hộ giá rẻ Chung cư VP7 Linh Đàm. Giá bán rẻ từ 13-15.5 triệu/m2 (Chỉ từ 550 triệu/căn). Diện tích 45-82 m2. Hỗ trợ vay 30 nghìn tỷ. Dự kiến sẽ được chủ đầu tư Cty xây dựng tư nhân số 1 tỉnh Điện Biên (tập đoàn khách sạn Mường Thanh - đại gia Lê Thanh Thản) mở bán vào tháng 10/2015.
Chung cư VP7 Linh Đàm - Một dự án nhà ở chung cư thương mại giá rẻ được triển khai xây dựng tiếp sau chuỗi dự án HH Linh Đàm với những ưu điểm đặc biệt hơn khi là tòa độc lập tọa lạc bên hồ Linh Đàm. Với những khách hàng băn khoăn về mật độ dân số tại tổ hợp HH Linh Đàm thì Dự án VP7 Linh Đàm là sự lựa chọn tối ưu nhất.
Dự án VP7 Linh Đàm là tòa nhà hỗn hợp gồm văn phòng cho thuê và nhà ở thương mại với quy mô gồm 2 tòa tháp đôi mỗi tòa cao 41 tầng, với mỗi tầng gồm 20 căn hộ được thiết kế đa dạng về diện tích và phù hợp với nhu cầu sử dụng của từng khách hàng.
I. THÔNG TIN TỔNG QUAN:
Tên dự án: Chung cư VP7 Linh Đàm
Địa chỉ: Lô VP7 - Khu đô thị Linh Đàm-P.Hoàng Liệt - Q.Hoàng Mai - TP.Hà Nội
Tổng diện tích xây dựng: N/A
Tổng diện tích sử dụng: N/A
Tổng mức đầu tư: N/A
Chủ đầu tư: Công ty xây dựng tư nhân số 1 tỉnh Điện Biên (Tập đoàn Mường Thanh)
Năm xây dựng: 2015 - 2016
Bàn giao: Tháng 11/2016
Vị trí Chung cư VP7 Linh Đàm
Chung cư VP7 Linh Đàm có vị trí đẹp, nằm trọn vẹn trong bán đảo Linh Đàm thuộc Khu đô thị Linh Đàm - Là Khu đô thị kiểu mẫu đầu tiên tại Hà Nội với 70 ha diện tích là cây xanh và mặt nước hồ điều hòa bể bơi, spa, Thể dục thể thao, Trường học, Công Viên...
Được tận hưởng đầy đủ hạ tầng và các tiện ích xã hội sẵn có trong Khu đô thị, Chung cư VP7 với thiết kế hiện đại, đa dạng về diện tích, hợp lý về giá cả, là một không gian sống lý tưởng và bình yên nhất tại Hà nội.
Tiện ích có sẵn trong Khu đô thị Linh Đàm
Tòa nhà VP7 Linh Đàm với tầm nhìn 4 hướng như sau:
Với vị trí địa lý được ưu đãi về thiên nhiên và tiếp giáp với các huyết mạch giao thông chính của thủ đô thì việc di chuyển đến các vị trí trung tâm của thủ đô là điều hết sức thuận lợi:
VP7 Linh Đàm được thiết kế làm 2 tòa riêng biệt với mỗi tòa cao 41 tầng gồm tầng 1,2,3,4 là tầng thương mại, văn phòng cho thuê. Từ tầng 5-40 là chung cư thương mại giá rẻ với mỗi mặt sàn gồm 20 căn hộ được thiết kế thành 2 dạng: Căn hộ 1 phòng ngủ, căn hộ 2 phòng ngủ, căn hộ 3 phòng ngủ
Cụ thế diện tích như sau:
Demo 1 mẫu thiết kế 3D căn hộ VP7 Linh Đàm
(Quý khách lưu ý: diện tích ghi trên là diện tích xây dựng và tất cả các dự án của Mường Thanh đều tính giá trị căn hộ theo diện tích xây dựng)
Giá bán căn hộ được tính như sau:
Tổng giá trị căn hộ = Giá gốc * diện tích xây dựng + Chênh ( Riêng các căn góc giá gốc bằng giá gốc theo tầng nhân hệ số 1.03)
Trong đó giá gốc được định giá theo khoảng tầng cụ thể:
Tầng Kiot: giá gốc 28 triệu/m2
Tầng 2-3-4: giá gốc 15 triệu/m2
Tầng 5-16: giá gốc 15.5 triệu/m2 ( Trừ tầng 12A giá 15 triệu/m2)
Tầng 17-20: giá gốc 15 triệu/m2
Tầng 21-28: giá gốc 14.5 triệu/m2
Tầng 29-35: giá gốc 14 triệu/m2
Tầng 36-40 : giá gốc 13.5 triệu/m2
(Giá gốc đã bao gồm VAT)
Giá chênh tùy tầng tùy căn hộ. Vui lòng liên hệ nhân viên để biết giá chênh từng căn hộ.
Dự án VP7 Linh Đàm được linh hoạt thanh toán theo hình thức trả góp được chia thành 5 đợt thanh toán. Mỗi đợt đóng 20% giá trị căn hộ đóng theo tiến độ dự án.
Dự án Chung cư VP7 Linh Đàm nằm trong các dự án được hỗ trợ vay vốn 30.000 tỷ nên với mức thu nhập từ 9 triệu/tháng, quý khách hàng có thể lựa chọn mua căn hộ tại dự án theo hình thức vay vốn với lãi suất ưu đãi 5%/năm trả góp trong 15 năm.
Sàn Đất Việt liên kết các ngân hàng lớn như: BIDV, VietcomBank, VPBank, TienphongBank.....Chúng tôi cam kết hỗ trợ mọi quý khách hàng làm thủ tục vay vốn nhanh chóng nhất.
Quý khách hàng tìm hiểu dự án, lựa chọn tầng, căn hộ phù hợp , tiến hành đặt cọc giữ căn hộ từ 20 triệu. Sau 3-7 ngày quý khách vui lòng chuẩn bị 20% số tiền đợt 1 và tiền chênh để thanh toán trực tiếp với kế toán chủ đầu tư, nhân viên pháp lý Sàn Đất Việt sẽ hướng dẫn quý khách hàng cụ thể.
Pháp lý: Khi đặt cọc, quý khách hàng nhận hợp đồng đặt cọc thưởng phạt có dấu công ty. Sau khi thanh toán đợt 1 quý khách vào tên phiếu thu và sau khi đóng đợt 2 sẽ vào tên hợp đồng mua bán.
Quý khách có nhu cầu tìm hiểu thông tin về dự án Chung cư Vp7 Linh Đàm hoặc đặt mua căn hộ, xin vui lòng liên hệ Hotline của chúng tôi. Xin cảm ơn!
©2009 - 2015 BẢN QUYỀN THUỘC VỀ SANDATVIET.VN
Địa chỉ: Phòng 1407, Tòa nhà 18T2, Đường Lê Văn Lương, Khu đô thị Trung Hòa Nhân Chính, Cầu Giấy, Hà Nội
Tel: (04).6281.8284 - Fax: (04).6281.8284
Website: www.sandatviet.vn - Email: [email protected]
Cổng Thông tin và Rao vặt Bất động sản - Công ty Cổ phần Tư vấn Bất động sản Đất Việt
www.sandatviet.vn
www.chungculinhdam.vn
Sàn Đất Việt - Phân phối Chung cư Hà Nội giá rẻ |
chung cư Vinhomes Gardenia Mỹ Đình |
Chung cư HH2 Linh Đàm |
Chung cư Kim Văn Kim Lũ CT12 |
Chung cư Xa La |
Chung cư Đại Thanh |
Khu đô thị Đại Thanh |
Chung cư Times City | Dự án Chung cư Star Tower |
Biệt thự Ba Đình |
Bột sắn dây |
Rao vặt Nhà đất - SEO tin bất động sản |

markdown:
|Bạn đang xem tin tại: Hà Nội
|
|
|
|
## Dự Án Chung Cư Vp7 Linh Đàm
HOTLINE:
Anh Hồng 0979 454 784 ♦♦♦
Mr Đạt 097 575 0169 ♦♦♦
Anh Thư 0934 6565 92 ♦♦♦
![]()
|Các Tin khác|
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|Hỗ trợ trực tuyến|
|
|![]()
![]()
0975 456 503
**0975 456 503** [](#)
Quang Sáng
![](images/logo_sp.png)
0945 0606 85
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0945 0606 85
**0945 0606 85** [](#)
Lê Đức
![](images/logo_sp.png)
0971 93 8668
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0971 93 8668
**0971 93 8668** [](#)
Anh Vũ
![](images/logo_sp.png)
0981 969 960
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0981 969 960
**0981 969 960** [](#)
Ngọc Anh
![](images/logo_sp.png)
0986 719 108
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0986 719 108
**0986 719 108** [](#)
Nguyên Ngọc
![](images/logo_sp.png)
0989 759 434
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0989 759 434
**0989 759 434** [](#)
Anh Thư
![](images/logo_sp.png)
0934 6565 92
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0934 6565 92
**0934 6565 92** [](#)
Mr Đạt
![](images/logo_sp.png)
097 575 0169
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
097 575 0169
**097 575 0169** [](#)
Huy Hiển
![](images/logo_sp.png)
0971 669 667
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0971 669 667
**0971 669 667** [](#)
Anh Hồng
![](images/logo_sp.png)
0979 454 784
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0979 454 784
**0979 454 784** [](#)
Thanh Mai
![](images/logo_sp.png)
0987 606 311
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0987 606 311
**0987 606 311** [](#)
Lê Tuấn
![](images/logo_sp.png)
0903 440 151
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0903 440 151
**0903 440 151** [](#)
Phương Uyên
![](images/logo_sp.png)
0909 647 986
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0909 647 986
**0909 647 986** [](#)
Hoàng Hảo
![](images/logo_sp.png)
0904 33 58 79
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0904 33 58 79
**0904 33 58 79** [](#)
Thanh Hằng
![](images/logo_sp.png)
0977 610 491
![](images/cuoi.png)
![](images/logo_sp.png)
0977 610 491
**0977 610 491**
|Thống kê|
|
|![]()
|
|![]()
|
|![]()
|
|
©
|
|[](http://www.alexa.com/siteinfo/www.sandatviet.vn) ** | Sàn Đất Việt - Phân phối Chung cư Hà Nội giá rẻ** **|** [chung cư Vinhomes Gardenia Mỹ Đình](http://sandatviet.vn/Du-an-Vinhomes-Gardenia-My-Dinh-Cau-Dien_c2_269_279_903.html) **|** [Chung cư HH2 Linh Đàm](http://chungculinhdam.vn/Mo-ban-Chung-cu-HH1-HH2-Linh-Dam-Gia-re-Chenh-thap_n_315_439_269_389599.html) **|** [Chung cư Kim Văn Kim Lũ CT12](http://sandatviet.vn/CHUNG-CU-CT11-KHU-DO-THI-KIM-VAN-KIM-LU_c2_269_279_674.html) **** [Chung cư Xa La](http://sandatviet.vn/-HOT-PHAN-PHOI-CHUNG-CU-XA-LA-TANG-PENTHOUSE-400-TR-CAN_n_315_319_269_175804.html)| [Chung cư Đại Thanh](http://sandatviet.vn/Chung-cu-Dai-Thanh-CT8-Xa-La-gia-re-600tr-can_n_315_319_269_196433.html)| [Khu đô thị Đại Thanh](http://sandatviet.vn/KHU-DO-THI-DAI-THANH-THANH-TRI_c2_269_279_574.html)| [Chung cư Times City](http://sandatviet.vn/CHUNG-CU-CC-TIMES-CITY-460-MINH-KHAI_c2_269_279_446.html)| [Dự án Chung cư Star Tower](http://sandatviet.vn/CHUNG-CU-STAR-TOWER-CAU-GIAY_c2_269_279_480.html)| [Biệt thự Ba Đình](http://sandatviet.vn/BIET-THU-BA-DINH-SUAT-NGOAI-GIAO-CAN-GOC-DUONG-48M-GIA-CUC-RE_n_315_320_269_169447.html)| [Bột sắn dây](http://bot-sanday.com)| [Rao vặt Nhà đất - SEO tin bất động sản](http://sandatviet.vn/raovat.php)| [](http://www.dmca.com/Protection/Status.aspx?ID=d36fd897-4f35-4dc3-98e1-fd41debd7f69) ![ DMCA.com Protection Status](//images.dmca.com/Badges/_dmca_premi_badge_4.png?ID=d36fd897-4f35-4dc3-98e1-fd41debd7f69)
![ DMCA.com Protection Status](http://images.dmca.com/Badges/_dmca_premi_badge_4.png?ID=d36fd897-4f35-4dc3-98e1-fd41debd7f69)

Set-Cookie: tongsosim=31013; expires=Mon, 05-Dec-2016 23:42:52 GMT

Content-Type: text/html


text:
Diễn đàn rao vặt nhà đất miễn phí
Diễn đàn (Forum) - đăng tin, rao vặt, miễn phí
Index
Calendar
Trợ giúp
Tìm kiếm
Tìm kiếm
Display results as :
Số bài
Chủ đề
Advanced Search
Thành viên
Nhóm
Đăng ký
Đăng Nhập
Tìm kiếm
Inside
G
o
o
g
l
e
Display results as :
Posts
Topics
Advanced Search
Similar topics
»
Con Lưu Ngọc Tuấn, Lê Hữu Sang, và Phan Nguyễn quốc Tú
»
Hỏi về các phương tiện thủy nội địa
»
Nhờ dịch từ Tiếng Anh sang Tiếng Việt
»
[GRI House] - Ngôi Nhà Chung của couple siu nhắng ! !
»
[NOTE] Kêu gọi các VIP vote cho BIGBANG tại vòng chung kết Fan Army trên Billboard
»
Hệ thống báo động trực ca hàng hải (Bridge Navigation Watch Alarm System - BNWAS)
»
Vô hình ...
»
VỀ LẠI MÁI NHÀ XƯA - 20 - 11 - 2010
»
Đi karaoke hát bài nào
»
Vấn đề thi sỹ quan vận hành?
Latest topics
»
Gợi ý địa chỉ bán giày tăng chiều cao cho phái mạnh tại Hà Nội
Yesterday at 5:27 pm by
giaycaoads
»
máy làm đẹp uy tín nhất từ trước tới nay
Yesterday at 1:53 pm by
vvpbaonam
»
Nhà phân phối taicera, chuyên phân phối những sản phẩm chất lượng
Yesterday at 10:35 am by
vimark
»
Tìm hiểu về sàn gỗ Malaysia chất lượng cao nhất
Yesterday at 9:33 am by
dogophuongnam
»
Bạn đã biết sử dụng lò quay vịt
Sun Dec 04, 2016 9:58 am by
aothuat
»
Bán Chung cư số 2 Kim Giang – tòa G5, căn 06, diện tích 84 m2, giá 27 triệu/m2
Sat Dec 03, 2016 4:13 pm by
bds.pvk
»
Bán căn hộ cc Thông Tấn Xã, căn 06, diện tích 83 m2, giá 20 triệu/m2
Sat Dec 03, 2016 4:13 pm by
bds.pvk
»
Chính chủ bán cc 75 Tam Trinh -B, căn 01, diện tích 81 m2, giá 26 triệu/m2
Sat Dec 03, 2016 4:13 pm by
bds.pvk
»
Bán Chung cư số 2 Kim Giang – tòa G2, căn 10, diện tích 80 m2, giá 26 triệu/m2
Sat Dec 03, 2016 4:12 pm by
bds.pvk
Top posters
datphat191
luyen1210
hienbt1110
suaxesaigon
mrchung89
uyen.sandatviet
nhadat88
banle68
mikkey
mohip613
December 2016
Mon
Tue
Wed
Thu
Fri
Sat
Sun
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
Calendar
Keywords
lang
giang
phong
chung
Biệt
xanh
dang
thịnh
sống
giao
decal
thiết
hoang
PRIDE
dinh
lien
hanh
cong
phat
minh
innova
linh
thanh
tươi
30m2
nghe
Diễn đàn rao vặt nhà đất miễn phí
::
Siêu Thị Nhà Đất
::
Mua Bán Nhà
Share
|
Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT
Tác giả
Thông điệp
datphat191
Chủ Tịch Xã
Tổng số bài gửi
:
1724
Join date
:
12/10/2011
Tiêu đề: Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT
Wed Mar 14, 2012 11:28 am
Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m -S=80-120m2
[SIZE="1"]Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT, Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT[/SIZE]
[SIZE="4"]
Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m -S=80-120m2
Hiện nay tôi cần sang tên một số căn hộ chung cư cao cấp RainBow Văn Quán Hà Đông giá rất rẻ.
Vơi các căn hộ tại các các tầng 7, 8, 9, 10, 12, 14, 20, 23, 24… Với các loại diện tích 80,31m2, 86m2, 101m2, 120 m2, Thiết kế 3 phòng ngủ, 2 phụ, 1 khách, 1 bếp, hướng ban công rất đẹp nhìn ra vườn hoa và sân chơi trẻ em.
- Giá Bán: 27- 29tr/m2 ( giá rất hợp lý)
- Chung cư Rainbow văn Quán – Hà Đông cao 27 Tâng và 2 tầng hầm do công Ty Cổ Phần BIC Việt Nam làm chủ đầu tư:
- Chung cư RAINBOW Văn Quán-Hà Đông đang trong giai đoạn bàn giao nhà
__________________
Quý khách có nhu cầu vui lòng liên hệ:
Ms Bảo Vy: 0932.362.566 - Ms Minh Anh: 0983.338.268
[/SIZE]
<miễn trung gian>
[SIZE="1"]Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT, Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT[/SIZE]
Copyright© 2011- datphat191
Chung Cư RAINBOW Văn Quán, sang tên 27tr/m tầng 7, 8…24, nhiều DT
Trang
1
trong tổng số
1
trang
Similar topics
Similar topics
»
Phim mới của Chung Tử Đơn cực hay_Legend Of The Fist: The Return Of Chen Zhen 2010-Huyền Thoại Trần Chân
»
Tổn thất chung - General Average
»
Bài tập phân chia tổn thất chung
»
[Show][Vietsub] BIGBANG - KBS Sang Sang Plus (23/12/2008)
»
[30.08.14][News] Honey Lee tiết lộ phản ứng của bạn trai Yoon Kye Sang với cảnh yêu đương cùng TOP
Permissions in this forum:
Bạn
không có quyền
trả lời bài viết
Diễn đàn rao vặt nhà đất miễn phí
::
Siêu Thị Nhà Đất
::
Mua Bán Nhà
Diễn đàn rao vặt nhà đất miễn phí
::
Siêu Thị Nhà Đất
::
Mua Bán Nhà
Chuyển đến
:
Chọn Diễn Đàn
|
|--Siêu Thị Nhà Đất
| |--Mua Bán Nhà
| |--Mua Bán Đất
|
|--Quảng Cáo - Rao Vặt
|--Giới Thiệu Website, Blog
|--Rao Vặt
Free forum
|
©
phpBB
|
Free forum support
|
Liên hệ
|
Report an abuse
|
Free blog

Cache-Control: post-check=0, pre-check=0

Vary: User-Agent

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"


text:
thuc-pham-tot-nhat-cho-tocat 550 × 413 in Nuôi dưỡng tóc đẹp hơn từ 6 loại thực phẩm bổ dưỡng.
http://spermabekkies.com/nuoi-duong-toc-dep-hon-tu-6-loai-thuc-pham-bo-duong/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc/http://spermabekkies.com/wp-content/uploads/2016/08/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc.jpghttp://spermabekkies.com/wp-content/uploads/2016/08/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc-150x150.jpgVũ DiễmDiễm Vũvuthidiemhvnh@gmail.comAdministratorCung Cấp Hàng Ngoại Nhập
Trả lời

markdown:
# thuc-pham-tot-nhat-cho-tocat
[550 × 413](http://spermabekkies.com/wp-content/uploads/2016/08/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc.jpg)in [Nuôi dưỡng tóc đẹp hơn từ 6 loại thực phẩm bổ dưỡng](http://spermabekkies.com/nuoi-duong-toc-dep-hon-tu-6-loai-thuc-pham-bo-duong/). ![ thuc-pham-tot-nhat-cho-toc](http://spermabekkies.com/wp-content/uploads/2016/08/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc.jpg)
![ thuc-pham-tot-nhat-cho-toc](http://spermabekkies.com/wp-content/uploads/2016/08/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc.jpg)
[http://spermabekkies.com/nuoi-duong-toc-dep-hon-tu-6-loai-thuc-pham-bo-duong/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc/](http://spermabekkies.com/nuoi-duong-toc-dep-hon-tu-6-loai-thuc-pham-bo-duong/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc/)http://spermabekkies.com/wp-content/uploads/2016/08/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc.jpghttp://spermabekkies.com/wp-content/uploads/2016/08/thuc-pham-tot-nhat-cho-toc-150x150.jpgVũ Diễm [Diễm Vũvuthidiemhvnh@gmail.comAdministratorCung Cấp Hàng Ngoại Nhập](?rel=author)
## Trả lời Hủy

Link: <http://spermabekkies.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://spermabekkies.com/?p=107>; rel=shortlink


text:
-
THÔNG BÁO TUYỂN ADMIN DIỄN ĐÀN 2013
Tìm kiếm nhà trọ - Ở ghép
THÔNG BÁO BÁN ÁO SPKT.NET CHO THÀNH VIÊN DIỄN ĐÀN
HÃY TÌM KIẾM Ở ĐÂY TRƯỚC KHI ĐẶT CÂU HỎI{xen:phrase loading}
Yêu một người, là khi...
Thảo luận trong 'Tình bạn Tình Yêu Lời Trái Tim Muốn Nói' bắt đầu bởi vm_v2005, 25 Tháng chín 2010.

markdown:
-
[THÔNG BÁO TUYỂN ADMIN DIỄN ĐÀN 2013](http://spkt.net/threads/thong-bao-tuyen-02-admin-cho-4rum.32345/)
[Tìm kiếm nhà trọ - Ở ghép](http://www.spkt.net/forums/thong-tin-nha-tro.138/)
[THÔNG BÁO BÁN ÁO SPKT.NET CHO THÀNH VIÊN DIỄN ĐÀN](http://spkt.net/threads/thong-bao-ban-ao-dien-dan-spkt-2013.27570/)
**HÃY TÌM KIẾM Ở ĐÂY TRƯỚC KHI ĐẶT CÂU HỎI**{xen:phrase loading}
# Yêu một người, là khi...
Thảo luận trong '
[Tình bạn Tình Yêu Lời Trái Tim Muốn Nói](forums/tinh-ban-tinh-yeu-loi-trai-tim-muon-noi.245/)' bắt đầu bởi [vm_v2005](members/vm_v2005.15071/), [25 Tháng chín 2010](threads/yeu-mot-nguoi-la-khi.8831/).


text: Máy Phun Sương Giá Rẻ quận bình tân/// 0932 784 636 Máy Phun Sương Giá Rẻ quận bình tân/// 0932 784 636 Máy Phun Sương Giá Rẻ quận bình tân/// 0932 784 636 Máy phun sương có mặt tại Việt nam từ cuối năm 2007 nhưng mãi tới năm 2014 trở lại đây thì máy phun sương mới trở nên rầm rộ, đặc biệt nhất là đầu năm nay có những lúc cháy hàng tới vài tuần. Cháy hàng tại sao? Vì thời tiết ngày một nóng lên, nhu cầu sử dụng tăng cao, vì mặt hàng này trong nước không tự sinh sản được, mà có sản xuất được đi chăng nữa thì giá thành cũng độn lên rất nhiều…. Năm 2016 là một bước ngoặt lớn cho ngành phun sương làm mát do nhu cầu tăng cao vậy mà có nhiều đơn vị nhỏ và vừa đổ ra buôn bán mặt hàng này lại nâng giá lên rất cao. Nhưng HỆ THỐNG PHUN SƯƠNG ĐẠI PHÁT luôn là nơi bình ổn giá nhất. Cho dù cháy hàng thì ĐẠI PHÁT cũng không vì thế mà nâng giá.Bộ máy phun sương giá chỉ 750.000VNĐ hãy nhanh tay đến với ĐẠI PHÁT. Còn do dự gì nữa, hãy gọi ngay 0932784 636 - 0978 12 69 13 để được tham mưu tận tâm và có một sản phẩm tốt nhất, giá thành rẻ nhất Địa chỉ :478/2 Kim Dương Vương - Bình Tân -TPHCM

Vietnix-Cache: HIT from backend