text:
Milla Jovovich
Milla Jovovich (Tiếng Ukraina: Мі́лла Йо́вович, tiếng Nga: Ми́лица Йо́вович) tên đầy đủ là Milla Natashã Jovovich là một nữ người mẫu, diễn viên, ca sĩ, nhạc sĩ và là nhà thiết kế thời trang người Ukraina. Cô đã xuất hiện trong rất nhiều những bộ phim khoa học viễn tưởng và chủ đề hành động.
Mục lục
Sự nghiệp người mẫu[sửa | sửa mã nguồn]
Milla jovovich bắt đầu sự nghiệp người mẫu năm 11 tuổi và tiếp tục sự nghiệp với những chiến dịch quảng cáo danh tiếng cho L'Oréal cosmetics, Banana Republic, Christian Dior, Donna Karan và Versace. năm 2004 cô đứng đầu danh sách Những Siêu Mẫu Giàu Nhất Thế Giới do tạp chí Forbes bình chọn với số tiền kiếm được là 10.5 triệu USD/ năm. Cũng trong năm đó cô xếp hạng 69 trong top 100 của tạp chí Maxim.
Sự nghiệp diễn xuất[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1988 cô có vai diễn chuyên nghiệp đầu tiên trong bộ phim truyền hình The Night Train to Kathmandu. Sau đó một năm, vào năm 1989 cô có vai diễn trong bộ phim điện ảnh đầu tiên của mình Two Moon Junction, theo sau là nhiều lần xuất hiện trên truyền hình trong bộ phim truyền hình Married with Children. Cô nhận được nhiều sự chú ý từ sau bộ phim tình cảm lãng mạn Return to the blue lagoon (1991). năm 1997 Milla diễn cùng tài tử Bruce willis trong bộ phim khoa học viễn tưởng The Fifth Element và năm 1999 cô vào vai Joan Of Arc trong bộ phim The Messenger: The Story of Joan of Arc. Vào năm 2002, cô vào vai chính trong bộ phim dược chuyển thể từ trò chơi điện tử cùng tên Resident evil - một trò chơi rất ăn khách trên hệ máy Playstation, bộ phim có ba phần tiếp theo là Resident Evil: Apocalypse (2004), Resident evil: Extinction (2007) và Resident Evil: Afterlife (2010), năm 2009 là một năm bận rộn của cô với 2 bộ phim sắp ra mắt (A perfect getaway và The 4th Kind) và 2 bộ phim đang trong giai đoạn sản xuất (Azazel và stone). trong suốt cả sự nghiệp diễn xuất của mình cô đã có tổng cộng tám đề cử tuy nhiên cô chưa thắng được đề cử nào.
Sự nghiệp thiết kế thời trang[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2003 cô và siêu mẫu Carmen Hawk đã thành lập một công ty thời trang mang tên Jovovich-Hawk với vai trò là nhà thiết kế chính.
Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]
Hiện cô đang sống chung với chồng - đạo diễn nhà viết kịch bản nổi tiếng Paul W. S. Anderson (người là đạo diễn và cũng là nhà viết kịch cho seri phim Resident Evil mà cô thủ vai chính) tại L.A và New York. 3/11/2007 cô hạ sinh một bé gái - con của cô và Paul W. S. Anderson - tên là Ever Gabo Anderson.
Cô tập yoga, võ thuật và ngồi thiền, cô thích chơi ghita, viết nhật kí, thơ và viết lời cho các bài hát.
Cô nói được 4 thứ tiếng tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nga và tiếng Serbi.
Các phim đã tham gia[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Milla Jovovich tại Internet Movie Database
- Milla Jovovich official website [1]
- Millaj forum [2]

markdown:
# Milla Jovovich
|Milla Jovovich|
|
|![]()
[17 tháng 12](/wiki/17_th%C3%A1ng_12), [1975](/wiki/1975) [Kiev](/wiki/Kiev), [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4), nay là [Ukraina](/wiki/Ukraina) [Shawn Andrews](/w/index.php?title=Shawn_Andrews_(di%E1%BB%85n_vi%C3%AAn)&action=edit&redlink=1)(1992-1992) [Luc Besson](/w/index.php?title=Luc_Besson&action=edit&redlink=1)(1997-1999) [Paul W.S. Anderson](/w/index.php?title=Paul_W.S._Anderson&action=edit&redlink=1) [http://www.millaj.com](http://www.millaj.com)
|Giải thưởng điện ảnh|**Milla Jovovich** ( [Tiếng Ukraina](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ukraina): Мі́лла Йо́вович, [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): Ми́лица Йо́вович) tên đầy đủ là Milla Natashã Jovovich là một nữ người mẫu, diễn viên, ca sĩ, nhạc sĩ và là nhà thiết kế thời trang người [Ukraina](/wiki/Ukraina). Cô đã xuất hiện trong rất nhiều những bộ phim khoa học viễn tưởng và chủ đề hành động.
|Bài viết này cần thêm
|
## Mục lục
## Sự nghiệp người mẫu[
[sửa](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|
|Bài hoặc đoạn này cần được
Xin hãy giúp
Milla jovovich bắt đầu sự nghiệp người mẫu năm 11 tuổi và tiếp tục sự nghiệp với những chiến dịch quảng cáo danh tiếng cho
[L'Oréal cosmetics](/w/index.php?title=L%27Or%C3%A9al_cosmetics&action=edit&redlink=1), [Banana Republic](/w/index.php?title=Banana_Republic&action=edit&redlink=1), [Christian Dior](/wiki/Christian_Dior), [Donna Karan](/w/index.php?title=Donna_Karan&action=edit&redlink=1) và [Versace](/wiki/Versace). năm 2004 cô đứng đầu danh sách Những Siêu Mẫu Giàu Nhất Thế Giới do tạp chí [Forbes](/wiki/Forbes) bình chọn với số tiền kiếm được là 10.5 triệu USD/ năm. Cũng trong năm đó cô xếp hạng 69 trong top 100 của tạp chí [Maxim](/w/index.php?title=Maxim&action=edit&redlink=1).
## Sự nghiệp diễn xuất[
[sửa](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&action=edit§ion=2)]
Năm 1988 cô có vai diễn chuyên nghiệp đầu tiên trong bộ phim truyền hình
[The Night Train to Kathmandu](/w/index.php?title=The_Night_Train_to_Kathmandu&action=edit&redlink=1). Sau đó một năm, vào năm 1989 cô có vai diễn trong bộ phim điện ảnh đầu tiên của mình [Two Moon Junction](/w/index.php?title=Two_Moon_Junction&action=edit&redlink=1), theo sau là nhiều lần xuất hiện trên truyền hình trong bộ phim truyền hình [Married with Children](/wiki/Married..._with_Children). Cô nhận được nhiều sự chú ý từ sau bộ phim tình cảm lãng mạn [Return to the blue lagoon](/w/index.php?title=Return_to_the_blue_lagoon&action=edit&redlink=1) (1991). năm 1997 Milla diễn cùng tài tử [Bruce willis](/w/index.php?title=Bruce_willis&action=edit&redlink=1) trong bộ phim khoa học viễn tưởng [The Fifth Element](/w/index.php?title=The_Fifth_Element&action=edit&redlink=1) và năm 1999 cô vào vai [Joan Of Arc](/w/index.php?title=Joan_Of_Arc&action=edit&redlink=1) trong bộ phim [The Messenger: The Story of Joan of Arc](/w/index.php?title=The_Messenger:_The_Story_of_Joan_of_Arc&action=edit&redlink=1). Vào năm 2002, cô vào vai chính trong bộ phim dược chuyển thể từ trò chơi điện tử cùng tên [Resident evil](/w/index.php?title=Resident_evil&action=edit&redlink=1) - một trò chơi rất ăn khách trên hệ máy [Playstation](/w/index.php?title=Playstation&action=edit&redlink=1), bộ phim có ba phần tiếp theo là [Resident Evil: Apocalypse](/w/index.php?title=Resident_Evil:_Apocalypse&action=edit&redlink=1) (2004), [Resident evil: Extinction](/w/index.php?title=Resident_evil:_Extinction&action=edit&redlink=1) (2007) và [Resident Evil: Afterlife](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%E1%BA%A5t_d%E1%BB%AF) (2010), năm 2009 là một năm bận rộn của cô với 2 bộ phim sắp ra mắt ( [A perfect getaway](/wiki/A_Perfect_Getaway) và [The 4th Kind](/w/index.php?title=The_4th_Kind&action=edit&redlink=1)) và 2 bộ phim đang trong giai đoạn sản xuất ( [Azazel](/w/index.php?title=Azazel&action=edit&redlink=1) và [stone](/w/index.php?title=Stone&action=edit&redlink=1)). trong suốt cả sự nghiệp diễn xuất của mình cô đã có tổng cộng tám đề cử tuy nhiên cô chưa thắng được đề cử nào.
## Sự nghiệp thiết kế thời trang[
[sửa](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&action=edit§ion=3)]
Năm 2003 cô và siêu mẫu
[Carmen Hawk](/w/index.php?title=Carmen_Hawk&action=edit&redlink=1) đã thành lập một công ty thời trang mang tên [Jovovich-Hawk](/w/index.php?title=Jovovich-Hawk&action=edit&redlink=1) với vai trò là nhà thiết kế chính.
## Đời tư[
[sửa](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&action=edit§ion=4)]
Hiện cô đang sống chung với chồng - đạo diễn nhà viết kịch bản nổi tiếng
[Paul W. S. Anderson](/w/index.php?title=Paul_W._S._Anderson&action=edit&redlink=1) (người là đạo diễn và cũng là nhà viết kịch cho seri phim [Resident Evil](/w/index.php?title=Resident_Evil&action=edit&redlink=1) mà cô thủ vai chính) tại [L.A](/w/index.php?title=L.A&action=edit&redlink=1) và [New York](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York). 3/11/2007 cô hạ sinh một bé gái - con của cô và [Paul W. S. Anderson](/w/index.php?title=Paul_W._S._Anderson&action=edit&redlink=1) - tên là Ever Gabo Anderson.
Cô tập
[yoga](/wiki/Yoga), võ thuật và ngồi thiền, cô thích chơi [ghita](/wiki/Ghi-ta), viết nhật kí, thơ và viết lời cho các bài hát.
Cô nói được 4 thứ tiếng tiếng
[Anh](/wiki/Anh), tiếng [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), tiếng [Nga](/wiki/Nga) và tiếng [Serbi](/w/index.php?title=Serbi&action=edit&redlink=1).
## Các phim đã tham gia[
[sửa](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&action=edit§ion=5)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&action=edit§ion=6)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Milla_Jovovich&action=edit§ion=7)]
|Năm||Phim||VAi diễn||chú ý|
|
|[The Night Train to Kathmandu](/w/index.php?title=The_Night_Train_to_Kathmandu_(1988_TV_Movie)&action=edit&redlink=1) [Two Moon Junction](/w/index.php?title=Two_Moon_Junction&action=edit&redlink=1) [Paradise](/w/index.php?title=Paradise_(TV_series)&action=edit&redlink=1) [Married... with Children](/wiki/Married..._with_Children) [Parker Lewis Can't Lose](/w/index.php?title=Parker_Lewis_Can%27t_Lose&action=edit&redlink=1) [1991](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_1991&action=edit&redlink=1) [Return to the Blue Lagoon](/w/index.php?title=Return_to_the_Blue_Lagoon&action=edit&redlink=1) [1992](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_1992&action=edit&redlink=1) [Kuffs](/w/index.php?title=Kuffs&action=edit&redlink=1) [Chaplin](/w/index.php?title=Chaplin_(1992_film)&action=edit&redlink=1) [Mildred Harris](/w/index.php?title=Mildred_Harris&action=edit&redlink=1) [1993](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_1993&action=edit&redlink=1) [Dazed and Confused](/w/index.php?title=Dazed_and_Confused_(film)&action=edit&redlink=1) [1997](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_1997&action=edit&redlink=1) [The Fifth Element](/w/index.php?title=The_Fifth_Element&action=edit&redlink=1) [Leeloo](/w/index.php?title=Leeloo&action=edit&redlink=1) [1998](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_1998&action=edit&redlink=1) [He Got Game](/w/index.php?title=He_Got_Game&action=edit&redlink=1) [1999](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_1999&action=edit&redlink=1) [The Messenger: The Story of Joan of Arc](/w/index.php?title=The_Messenger:_The_Story_of_Joan_of_Arc&action=edit&redlink=1) [Joan of Arc](/wiki/Jeanne_d%27Arc) [2000](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2000&action=edit&redlink=1) [The Claim](/w/index.php?title=The_Claim&action=edit&redlink=1) [2001](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2001&action=edit&redlink=1) [The Million Dollar Hotel](/w/index.php?title=The_Million_Dollar_Hotel&action=edit&redlink=1) [Zoolander](/w/index.php?title=Zoolander&action=edit&redlink=1) [2002](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2002&action=edit&redlink=1) [Resident Evil](/wiki/Resident_Evil_(phim)) [Alice](/w/index.php?title=Alice_(Resident_Evil)&action=edit&redlink=1) [You Stupid Man](/w/index.php?title=You_Stupid_Man&action=edit&redlink=1) [2003](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2003&action=edit&redlink=1) [Dummy](/w/index.php?title=Dummy_(film)&action=edit&redlink=1) [No Good Deed](/w/index.php?title=No_Good_Deed&action=edit&redlink=1) [2004](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2004&action=edit&redlink=1) [Resident Evil: Apocalypse](/w/index.php?title=Resident_Evil:_Apocalypse&action=edit&redlink=1) [Alice](/w/index.php?title=Alice_(Resident_Evil)&action=edit&redlink=1) [2005](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2005&action=edit&redlink=1) *Trailer for a Remake of Gore Vidal's Caligula* [Drusilla](/w/index.php?title=Drusilla_(sister_of_Caligula)&action=edit&redlink=1) [2006](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2006&action=edit&redlink=1) [Ultraviolet](/wiki/Ultraviolet) [2007](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2007&action=edit&redlink=1) [.45](/w/index.php?title=.45_(film)&action=edit&redlink=1) [Resident Evil: Extinction](/wiki/Resident_Evil:_Extinction) [Alice](/w/index.php?title=Alice_(Resident_Evil)&action=edit&redlink=1) [2008](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2008&action=edit&redlink=1) [The Palermo Shooting](/w/index.php?title=The_Palermo_Shooting&action=edit&redlink=1) [2009](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2009&action=edit&redlink=1) [A perfect getaway](/wiki/A_Perfect_Getaway) [The 4th Kind](/w/index.php?title=The_4th_Kind&action=edit&redlink=1) *Azazel* *Stone* [2010](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2010&action=edit&redlink=1) [Resident Evil: Afterlife](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%E1%BA%A5t_d%E1%BB%AF) [Alice](/w/index.php?title=Alice_(Resident_Evil)&action=edit&redlink=1) [2011](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2011&action=edit&redlink=1) [Ba chàng lính ngự lâm](/wiki/Ba_ch%C3%A0ng_l%C3%ADnh_ng%E1%BB%B1_l%C3%A2m) [Milady](/wiki/Milady) [2012](/w/index.php?title=%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh_n%C4%83m_2012&action=edit&redlink=1) [Resident evil: retribution](/w/index.php?title=Resident_evil:_retribution&action=edit&redlink=1)] [Alice](/w/index.php?title=Alice_(Resident_Evil)&action=edit&redlink=1) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/30px-Commons-logo.svg.png)
[Milla Jovovich](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Milla_Jovovich?uselang=vi) [tại](http://www.imdb.com/title/ttnm0000170/) *Milla Jovovich* [Internet Movie Database](/wiki/Internet_Movie_Database)
- Milla Jovovich official website
[[1]](http://www.millaj.com/home.shtml)
- Millaj forum
[[2]](http://dan.chodusov.com/millajforum.com/)

X-Cache: cp1055 hit (2), cp1052 frontend miss (0)


text:
Philoponella vicina
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Philoponella vicina là một loài nhện trong họ Uloboridae.[1]
Loài này thuộc chi Philoponella. Philoponella vicina được Octavius Pickard-Cambridge miêu tả năm 1899.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Platnick, Norman I. (2010): The world spider catalog, version 10.5. American Museum of Natural History.

markdown:
# Philoponella vicina
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Philoponella vicina
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Chelicerata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_k%C3%ACm) [Arachnomorpha](/wiki/Arachnomorpha) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Arachnida](/wiki/L%E1%BB%9Bp_H%C3%ACnh_nh%E1%BB%87n) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Araneae](/wiki/Nh%E1%BB%87n) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Uloboridae](/wiki/Uloboridae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Philoponella](/wiki/Philoponella) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. vicina** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Philoponella vicina* [Pickard-Cambridge](/w/index.php?title=Octavius_Pickard-Cambridge&action=edit&redlink=1), 1899 [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Uloborus vicinus* * là một loài Philoponella vicina* [nhện](/wiki/Nh%E1%BB%87n)trong họ [Uloboridae](/wiki/Uloboridae). [[1]](#cite_note-1)
Loài này thuộc chi
*. Philoponella* *Philoponella vicina*được [Octavius Pickard-Cambridge](/w/index.php?title=Octavius_Pickard-Cambridge&action=edit&redlink=1)miêu tả năm 1899.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Philoponella_vicina&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Philoponella_vicina&action=edit§ion=1)] **Platnick, Norman I. (2010):** [^](#cite_ref-1) [The world spider catalog](http://research.amnh.org/entomology/spiders/catalog/), version 10.5. *American Museum of Natural History*.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1052 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=04-Oct-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Thu, 05 Nov 2015 12:00:00 GMT


text:
Thể loại:Colostethus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bài chính thể loại: Colostethus
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
Các trang trong thể loại “Colostethus”
130 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 130 trang.
C
- Colostethus chalcopis
- Colostethus
- Colostethus alacris
- Colostethus alessandroi
- Colostethus anthracinus
- Colostethus argyrogaster
- Colostethus atopoglossus
- Colostethus awa
- Colostethus ayarzaguenai
- Colostethus baeobatrachus
- Colostethus beebei
- Colostethus betancuri
- Colostethus bocagei
- Colostethus borjai
- Colostethus brachistriatus
- Colostethus breviquartus
- Colostethus bromelicola
- Colostethus brunneus
- Colostethus caeruleodactylus
- Colostethus capixaba
- Colostethus capurinensis
- Colostethus carioca
- Colostethus cepedai
- Colostethus cevallosi
- Colostethus chocoensis
- Colostethus conspicuus
- Colostethus crombiei
- Colostethus degranvillei
- Colostethus delatorreae
- Colostethus dunni
- Colostethus dysprosium
- Colostethus edwardsi
- Colostethus elachyhistus
- Colostethus erasmios
- Colostethus exasperatus
- Colostethus excisus
- Colostethus fallax
- Colostethus fascianiger
- Colostethus fraterdanieli
- Colostethus fratisenescus
- Colostethus fugax
- Colostethus fuliginosus
- Colostethus furviventris
- Colostethus fuscellus
- Colostethus gasconi
- Colostethus goianus
- Colostethus guanayensis
- Colostethus humilis
- Colostethus idiomelas
- Colostethus imbricolus
- Colostethus infraguttatus
- Colostethus inguinalis
- Colostethus insperatus
- Colostethus jacobuspetersi
- Colostethus juanii
- Colostethus latinasus
- Colostethus lehmanni
- Colostethus lynchi
- Colostethus maquipucuna
- Colostethus marchesianus
- Colostethus marmoreoventris
- Colostethus masniger
- Colostethus mcdiarmidi
- Colostethus melanolaemus
- Colostethus mittermeieri
- Colostethus murisipanensis
- Colostethus mystax
- Colostethus nexipus
- Colostethus nidicola
- Colostethus nubicola
- Colostethus olfersioides
- Colostethus ornatus
- Colostethus palmatus
- Colostethus panamansis
- Colostethus parimae
- Colostethus parkerae
- Colostethus patitae
- Colostethus peculiaris
- Colostethus peruvianus
- Colostethus picacho
- Colostethus pinguis
- Colostethus pittieri
- Colostethus poecilonotus
- Colostethus praderioi
- Colostethus pratti
- Colostethus pseudopalmatus
- Colostethus pumilus
- Colostethus ramirezi
- Colostethus ramosi
- Colostethus ranoides
- Colostethus roraima
- Colostethus ruizi
- Colostethus ruthveni
- Colostethus saltuarius
- Colostethus saltuensis
- Colostethus sanmartini
- Colostethus sauli
- Colostethus shrevei
- Colostethus shuar
- Colostethus stepheni
- Colostethus sumtuosus
- Colostethus sylvaticus
- Colostethus talamancae
- Colostethus tamacuarensis
- Colostethus tepuyensis
- Colostethus thorntoni
- Colostethus toachi
- Colostethus trilineatus
- Colostethus triunfo
- Colostethus undulatus
- Colostethus vanzolinius
- Colostethus vergeli
- Colostethus vertebralis
- Colostethus whymperi
- Colostethus wothuja
- Colostethus yaguara

markdown:
# Thể loại:Colostethus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Colostethus](/wiki/Colostethus)
|
|![]()
[Colostethus](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Colostethus?uselang=vi)
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Colostethus](//species.wikimedia.org/wiki/Colostethus?uselang=vi)
Danh sách dưới đây được xếp theo tên khoa học của chúng.
|
|
Mục lục
## Các trang trong thể loại “Colostethus”
130 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 130 trang.
### C
[Colostethus chalcopis](/wiki/Colostethus_chalcopis) [Colostethus](/wiki/Colostethus) [Colostethus alacris](/wiki/Colostethus_alacris) [Colostethus alessandroi](/wiki/Colostethus_alessandroi) [Colostethus anthracinus](/wiki/Colostethus_anthracinus) [Colostethus argyrogaster](/wiki/Colostethus_argyrogaster) [Colostethus atopoglossus](/wiki/Colostethus_atopoglossus) [Colostethus awa](/wiki/Colostethus_awa) [Colostethus ayarzaguenai](/wiki/Colostethus_ayarzaguenai) [Colostethus baeobatrachus](/wiki/Colostethus_baeobatrachus) [Colostethus beebei](/wiki/Colostethus_beebei) [Colostethus betancuri](/wiki/Colostethus_betancuri) [Colostethus bocagei](/wiki/Colostethus_bocagei) [Colostethus borjai](/wiki/Colostethus_borjai) [Colostethus brachistriatus](/wiki/Colostethus_brachistriatus) [Colostethus breviquartus](/wiki/Colostethus_breviquartus) [Colostethus bromelicola](/wiki/Colostethus_bromelicola) [Colostethus brunneus](/wiki/Colostethus_brunneus) [Colostethus caeruleodactylus](/wiki/Colostethus_caeruleodactylus) [Colostethus capixaba](/wiki/Colostethus_capixaba) [Colostethus capurinensis](/wiki/Colostethus_capurinensis) [Colostethus carioca](/wiki/Colostethus_carioca) [Colostethus cepedai](/wiki/Colostethus_cepedai) [Colostethus cevallosi](/wiki/Colostethus_cevallosi) [Colostethus chocoensis](/wiki/Colostethus_chocoensis) [Colostethus conspicuus](/wiki/Colostethus_conspicuus) [Colostethus crombiei](/wiki/Colostethus_crombiei) [Colostethus degranvillei](/wiki/Colostethus_degranvillei) [Colostethus delatorreae](/wiki/Colostethus_delatorreae) [Colostethus dunni](/wiki/Colostethus_dunni) [Colostethus dysprosium](/wiki/Colostethus_dysprosium) [Colostethus edwardsi](/wiki/Colostethus_edwardsi) [Colostethus elachyhistus](/wiki/Colostethus_elachyhistus) [Colostethus erasmios](/wiki/Colostethus_erasmios) [Colostethus exasperatus](/wiki/Colostethus_exasperatus) [Colostethus excisus](/wiki/Colostethus_excisus) [Colostethus fallax](/wiki/Colostethus_fallax) [Colostethus fascianiger](/wiki/Colostethus_fascianiger) [Colostethus fraterdanieli](/wiki/Colostethus_fraterdanieli) [Colostethus fratisenescus](/wiki/Colostethus_fratisenescus) [Colostethus fugax](/wiki/Colostethus_fugax) [Colostethus fuliginosus](/wiki/Colostethus_fuliginosus) [Colostethus furviventris](/wiki/Colostethus_furviventris) [Colostethus fuscellus](/wiki/Colostethus_fuscellus) [Colostethus gasconi](/wiki/Colostethus_gasconi) [Colostethus goianus](/wiki/Colostethus_goianus) [Colostethus guanayensis](/wiki/Colostethus_guanayensis) [Colostethus humilis](/wiki/Colostethus_humilis) [Colostethus idiomelas](/wiki/Colostethus_idiomelas) [Colostethus imbricolus](/wiki/Colostethus_imbricolus) [Colostethus infraguttatus](/wiki/Colostethus_infraguttatus) [Colostethus inguinalis](/wiki/Colostethus_inguinalis) [Colostethus insperatus](/wiki/Colostethus_insperatus) [Colostethus jacobuspetersi](/wiki/Colostethus_jacobuspetersi) [Colostethus juanii](/wiki/Colostethus_juanii) [Colostethus latinasus](/wiki/Colostethus_latinasus) [Colostethus lehmanni](/wiki/Colostethus_lehmanni) [Colostethus lynchi](/wiki/Colostethus_lynchi) [Colostethus maquipucuna](/wiki/Colostethus_maquipucuna) [Colostethus marchesianus](/wiki/Colostethus_marchesianus) [Colostethus marmoreoventris](/wiki/Colostethus_marmoreoventris) [Colostethus masniger](/wiki/Colostethus_masniger) [Colostethus mcdiarmidi](/wiki/Colostethus_mcdiarmidi) [Colostethus melanolaemus](/wiki/Colostethus_melanolaemus) [Colostethus mittermeieri](/wiki/Colostethus_mittermeieri) [Colostethus murisipanensis](/wiki/Colostethus_murisipanensis) [Colostethus mystax](/wiki/Colostethus_mystax) [Colostethus nexipus](/wiki/Colostethus_nexipus) [Colostethus nidicola](/wiki/Colostethus_nidicola) [Colostethus nubicola](/wiki/Colostethus_nubicola) [Colostethus olfersioides](/wiki/Colostethus_olfersioides) [Colostethus ornatus](/wiki/Colostethus_ornatus) [Colostethus palmatus](/wiki/Colostethus_palmatus) [Colostethus panamansis](/wiki/Colostethus_panamansis) [Colostethus parimae](/wiki/Colostethus_parimae) [Colostethus parkerae](/wiki/Colostethus_parkerae) [Colostethus patitae](/wiki/Colostethus_patitae) [Colostethus peculiaris](/wiki/Colostethus_peculiaris) [Colostethus peruvianus](/wiki/Colostethus_peruvianus) [Colostethus picacho](/wiki/Colostethus_picacho) [Colostethus pinguis](/wiki/Colostethus_pinguis) [Colostethus pittieri](/wiki/Colostethus_pittieri) [Colostethus poecilonotus](/wiki/Colostethus_poecilonotus) [Colostethus praderioi](/wiki/Colostethus_praderioi) [Colostethus pratti](/wiki/Colostethus_pratti) [Colostethus pseudopalmatus](/wiki/Colostethus_pseudopalmatus) [Colostethus pumilus](/wiki/Colostethus_pumilus) [Colostethus ramirezi](/wiki/Colostethus_ramirezi) [Colostethus ramosi](/wiki/Colostethus_ramosi) [Colostethus ranoides](/wiki/Colostethus_ranoides) [Colostethus roraima](/wiki/Colostethus_roraima) [Colostethus ruizi](/wiki/Colostethus_ruizi) [Colostethus ruthveni](/wiki/Colostethus_ruthveni) [Colostethus saltuarius](/wiki/Colostethus_saltuarius) [Colostethus saltuensis](/wiki/Colostethus_saltuensis) [Colostethus sanmartini](/wiki/Colostethus_sanmartini) [Colostethus sauli](/wiki/Colostethus_sauli) [Colostethus shrevei](/wiki/Colostethus_shrevei) [Colostethus shuar](/wiki/Colostethus_shuar) [Colostethus stepheni](/wiki/Colostethus_stepheni) [Colostethus sumtuosus](/wiki/Colostethus_sumtuosus) [Colostethus sylvaticus](/wiki/Colostethus_sylvaticus) [Colostethus talamancae](/wiki/Colostethus_talamancae) [Colostethus tamacuarensis](/wiki/Colostethus_tamacuarensis) [Colostethus tepuyensis](/wiki/Colostethus_tepuyensis) [Colostethus thorntoni](/wiki/Colostethus_thorntoni) [Colostethus toachi](/wiki/Colostethus_toachi) [Colostethus trilineatus](/wiki/Colostethus_trilineatus) [Colostethus triunfo](/wiki/Colostethus_triunfo) [Colostethus undulatus](/wiki/Colostethus_undulatus) [Colostethus vanzolinius](/wiki/Colostethus_vanzolinius) [Colostethus vergeli](/wiki/Colostethus_vergeli) [Colostethus vertebralis](/wiki/Colostethus_vertebralis) [Colostethus whymperi](/wiki/Colostethus_whymperi) [Colostethus wothuja](/wiki/Colostethus_wothuja) [Colostethus yaguara](/wiki/Colostethus_yaguara)

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
Tiếng Pashtun
Tiếng Pashtun (پښتو - [paʂˈto]; có thể chuyển tự thành Pakhto, Pushto, Pukhto, Pashtu, hay Pushtu), cũng được gọi là tiếng Afghani. và tiếng Pathani là một ngôn ngữ thuộc Nhóm Đông Iran của Ngữ hệ Ấn-Âu được sử dụng chủ yếu ở Afghanistan và phía tây Pakistan. Hiến pháp Afghanistan công nhận tiếng Pashtun là một ngôn ngữ quốc gia và chính thức của đất nước.
Phân bổ địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Tại Afghanistan, tiếng Pashto chủ yếu được nói ở miền đông, nam và tây nam nhưng cũng xuất hiện một số nơi ở miền bắc và tây bắc do quá trình di cư. Không có chính xá số liệu về số người sử dụng ngôn ngữ này nhưng có ước tính cho rằng tiếng Pashto là ngôn ngữ thứ nhất của 40% dân số Afghanistan. CIA World Factbook 2009 ước tính trên 50% dân cứ Afghanistan nói tiếng Dari (tiếng Ba Tư) như ngôn ngữ thứ nhất trong khi 35% nói tiếng Pashto như là ngôn ngữ thứ nhất.
Tại Pakistan, tiếng Pashto được 17% dân số nước này (xấp xỉ 25,6 triệu) sử dụng tại các tỉnh và lãnh thổ phía tây. Các cộng đồng nói tiếng Pashto cũng hiện diện tại các thành phố như Karachi và Hyderabad ơt tỉnh Sind. Với 7 triệu người theo một số ước tính, thành phố Karachi là nơi có nhiều người nói tiếng Pashto nhất trên thế giới.
Ngoài ra tiếng Pashto cũng hiện diện cùng với những người nhập cư Pashto tại một số nơi trên thế giới.
Chữ viết[sửa | sửa mã nguồn]
Tiếng Pashto sử dụng chữ Pashto, một dạng cải biên của chữ Ả Rập. Từ thế kỷ 17, tiếng Pashto đã chủ yếu được viết bằng chữ Ả Rập Naskh, sớm hơn chữ Nasta’liq của các ngôn ngữ Urdu và Ba Tư láng giềng. Chữ Pashto gồm 44 chữ cái và 4 dấu. Chữ Pashto viết từ phải sang trái.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Pashto Language & Identity Formation in Pakistan
- Henry George Raverty. A Dictionary of the Puk'hto, Pus'hto, or Language of the Afghans. Second edition, with considerable additions. London: Williams and Norgate, 1867.
- D. N. MacKenzie, "A Standard Pashto", Khyber.org
- Freeware Online Pashto Dictionaries
- A Pashto Word List

markdown:
# Tiếng Pashtun
|Tiếng Pashto
|
پښتو
|
|[Bản mẫu:IPA-ps](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:IPA-ps&action=edit&redlink=1) [Afghanistan](/wiki/Afghanistan), [Pakistan](/wiki/Pakistan), [Iran](/wiki/Iran)(thiểu số) và người Pashtun theo Do Thái giáo trên thế giới [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81)- [Trung Á](/wiki/Trung_%C3%81) [Ngữ hệ](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF) [Hệ ngôn ngữ Ấn-Âu](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_%E1%BA%A4n-%C3%82u) [Indo-Iranian](/w/index.php?title=Indo-Iranian_languages&action=edit&redlink=1) [Iranian](/w/index.php?title=Iranian_languages&action=edit&redlink=1) [Eastern Iranian](/w/index.php?title=Eastern_Iranian_languages&action=edit&redlink=1)
- Northeastern
**Tiếng Pashto**
-
- Northeastern
-
-
- —
[chữ cái Pashtun](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_c%C3%A1i_Pashtun&action=edit&redlink=1) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Flag_of_Afghanistan.svg/22px-Flag_of_Afghanistan.svg.png)
[Afghanistan](/wiki/Afghanistan) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/Flag_of_Pakistan.svg/22px-Flag_of_Pakistan.svg.png)
[Pakistan](/wiki/Pakistan)(ngôn ngữ cấp tỉnh tại [Khyber Pakhtunkhwa.](/wiki/Khyber_Pakhtunkhwa)và [FATA](/w/index.php?title=Federally_Administered_Tribal_Areas&action=edit&redlink=1)) [Quy định bởi](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_t%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_quy_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF) [Academy of Sciences of Afghanistan](/w/index.php?title=Academy_of_Sciences_of_Afghanistan&action=edit&redlink=1) [ISO 639-1](/wiki/ISO_639-1) `ps` [ISO 639-2](/wiki/ISO_639-2) `pus` [ISO 639-3](/wiki/ISO_639-3)
– Central Pashto
[pst]
– Northern Pashto
[pbu]
– Southern Pashto
[pbt] **Tiếng Pashtun** (پښتو - [paʂˈto]; có thể chuyển tự thành Pakhto, Pushto, Pukhto, Pashtu, hay Pushtu), cũng được gọi là **tiếng Afghani**. và **tiếng Pathani** là một ngôn ngữ thuộc Nhóm Đông Iran của [Ngữ hệ Ấn-Âu](/wiki/H%E1%BB%87_ng%C3%B4n_ng%E1%BB%AF_%E1%BA%A4n-%C3%82u) được sử dụng chủ yếu ở [Afghanistan](/wiki/Afghanistan) và phía tây [Pakistan](/wiki/Pakistan). Hiến pháp Afghanistan công nhận tiếng Pashtun là một ngôn ngữ quốc gia và chính thức của đất nước.
## Phân bổ địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Pashtun&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Pashtun&action=edit§ion=1)]
Tại
[Afghanistan](/wiki/Afghanistan), tiếng Pashto chủ yếu được nói ở miền đông, nam và tây nam nhưng cũng xuất hiện một số nơi ở miền bắc và tây bắc do quá trình di cư. Không có chính xá số liệu về số người sử dụng ngôn ngữ này nhưng có ước tính cho rằng tiếng Pashto là ngôn ngữ thứ nhất của 40% dân số Afghanistan. CIA World Factbook 2009 ước tính trên 50% dân cứ Afghanistan nói tiếng Dari ( [tiếng Ba Tư](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ba_T%C6%B0)) như ngôn ngữ thứ nhất trong khi 35% nói tiếng Pashto như là ngôn ngữ thứ nhất.
Tại
[Pakistan](/wiki/Pakistan), tiếng Pashto được 17% dân số nước này (xấp xỉ 25,6 triệu) sử dụng tại các tỉnh và lãnh thổ phía tây. Các cộng đồng nói tiếng Pashto cũng hiện diện tại các thành phố như [Karachi](/wiki/Karachi) và [Hyderabad](/w/index.php?title=Hyderabad,_Pakistan&action=edit&redlink=1) ơt tỉnh [Sind](/w/index.php?title=Sind&action=edit&redlink=1). Với 7 triệu người theo một số ước tính, thành phố [Karachi](/wiki/Karachi) là nơi có nhiều người nói tiếng Pashto nhất trên thế giới.
Ngoài ra tiếng Pashto cũng hiện diện cùng với những người nhập cư Pashto tại một số nơi trên thế giới.
## Chữ viết[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Pashtun&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Pashtun&action=edit§ion=2)]
Tiếng Pashto sử dụng chữ Pashto, một dạng cải biên của chữ Ả Rập. Từ thế kỷ 17, tiếng Pashto đã chủ yếu được viết bằng chữ Ả Rập Naskh, sớm hơn chữ Nasta’liq của các ngôn ngữ
[Urdu](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Urdu) và [Ba Tư](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ba_T%C6%B0) láng giềng. Chữ Pashto gồm 44 chữ cái và 4 dấu. Chữ Pashto viết từ phải sang trái.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Pashtun&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Pashtun&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Pashtun&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Pashtun&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
[Tiếng Pashtun](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Pashto_language?uselang=vi) [Pashto Language & Identity Formation in Pakistan](http://www.khyber.org/publications/001-005/pashtolangformation.shtml) [Henry George Raverty](/w/index.php?title=Henry_George_Raverty&action=edit&redlink=1). [A Dictionary of the Puk'hto, Pus'hto, or Language of the Afghans.](http://dsal.uchicago.edu/dictionaries/raverty/)Second edition, with considerable additions. London: Williams and Norgate, 1867.
- D. N. MacKenzie, "A Standard Pashto",
[Khyber.org](http://www.khyber.org/publications/026-030/standardpashto.shtml) [Freeware Online Pashto Dictionaries](http://www.qamosona.com/) [A Pashto Word List](http://www.yorku.ca/twainweb/troberts/pashto/pashlex1.html)

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
Trần Quyết
Trần Quyết (1922 - 2010) là một cựu chính khách Việt Nam. Ông từng là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII (1987-1992); nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV, V, VI, nguyên Bí thư Trung ương Đảng khóa VI (từ năm 1986 đến 1991), nguyên Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao.
Mục lục
Thân thế và bước đầu hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]
Ông tên thật là Phạm Văn Côn, sinh ngày 12 tháng 2 năm 1922 tại thôn Ngọc Động, xã Hoàng Đông, huyện Duy Tiên, tỉnh Hà Nam.
Tuổi trưởng thành, ông thường xuyên đến trông nhà cho người chú ruột, một người Cộng sản, ở Gia Viễn, Ninh Bình. Ông sớm chịu ảnh hưởng của người chú ruột, bấy giờ đang hoạt động trong phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương. Năm 1939, khi phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương bị chính quyền thực dân đàn áp, ông đã nhận tội tàng trữ tài liệu để cứu người chú đã bị bắt trước đó nhưng chưa đủ bằng chứng kết tội.[1]
Do chưa đủ tuổi thành niên, ông chỉ bị giam một thời gian ngắn. Sau khi được trả tự do, ông trở về Duy Tiên tìm cách bắt liên lạc để hoạt động[1]. Năm 1940, ông tham gia Đoàn Thanh niên Phản đế Đông Dương[2]. Nhà ông trở thành trạm liên lạc của các lãnh đạo Xứ ủy Bắc kỳ. Do những hoạt động tích cực trong việc xây dựng cơ sở, tổ chức rải truyền đơn, dán khẩu hiệu, treo cờ Việt Minh để tuyên truyền gây thanh thế ở ga Đồng Văn, cầu Nhật Tựu, hội Chùa Hương..., năm 1941, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.[1]
Tháng 4 năm 1942, do bị lộ, ông cùng một số đồng chí bị bắt, đưa về Sở Mật thám Nam Định giam và thẩm vấn trong 2 tháng, sau đưa về Hà Nam để xét xử. Tòa sơ thẩm kết án 3 năm tù, 5 năm quản thúc. Ông cùng các đồng chí chống án và được tòa thượng thẩm xử trắng án do chứng cứ chưa rõ ràng.[1]
Tuy nhiên, ông vẫn không được trả tự do mà vẫn bị quản thúc chặt chẽ. Sau ông bị đưa ông lên Sở Mật thám Hà Nội và đưa đi an trí (tù không số) ở căng Bá Vân (nay thuộc xã Bình Sơn, thị xã Sông Công, tỉnh Thái Nguyên). Tại đây, ông gặp lại người chú ruột bị bắt từ năm 1939. Trong thời gian này, ông được tiếp xúc với một số cán bộ Cộng sản có tên tuổi như Trần Huy Liệu, Vương Thừa Vũ, Hà Kế Tấn... Tháng 4 năm 1943, ông được ông Trần Huy Liệu giới thiệu kết nạp Đảng lần thứ hai tại căng[3] Bá Vân.[1]
Cuối năm 1944, phong trào Việt Minh ở Thái Nguyên, Đình Cả, Tràng Xá, Bắc Sơn lên cao. Lo ngại sự liên lạc giữa các chính trị phạm với bên ngoài, chính quyền thực dân Pháp đã cho di chuyển trại từ căng Bá Vân lên Nghĩa Lộ (nay thuộc huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái) và siết chặt kỷ luật, đề phòng trốn trại. Tháng 3 năm 1945, nhiều chính trị phạm tham gia bạo động phá căng Nghĩa Lộ, nhưng sự việc bất thành. Dù có một số tù nhân đào thoát được, nhưng hầu hết đều bị bắt lại, 7 người bị bắn chết. Do sự che chở của một bà cụ nghèo người Tày, được gọi là mẹ Thanh, nên ông thoát khỏi sự truy lùng và còn được bà chia sẻ phần cơm ít ỏi.[4]
Sau khi vượt ngục, ông tìm cách về lại Hà Nam hoạt động, tham gia lãnh đạo cướp chính quyền tại tỉnh Hà Nam. Sau Cách mạng tháng 8, ông được phân công tham gia Thường vụ Tỉnh ủy Hà Nam, phụ trách quân sự và an ninh (bao gồm liêm phóng và cảnh sát) với tên mới Phạm Văn Biên.[1]
Gắn bó với vùng Tây Bắc[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 6 năm 1946, ông được phân công lên Sơn La, làm Chủ nhiệm Việt Minh tỉnh. Năm 1947, ông làm Bí thư Tỉnh ủy Sơn La, Ủy viên Khu ủy Khu 14. Năm 1948, Khu 14 sáp nhập vào Khu 10 thành Liên khu 10, ông được cử làm Ủy viên Liên khu ủy. Năm 1949, Liên khu Việt Bắc được thành lập, ông làm Ủy viên Liên khu ủy.
Năm 1952, để chuẩn bị cho Chiến dịch Tây Bắc, Trung ương quyết định lập lại Khu ủy Tây Bắc. Ông được phân công làm Khu ủy viên với bí danh Trần Quyết, cùng với các ông Bùi Quang Tạo (Bí thư), Bằng Giang, Vũ Nhất. Sau chiến dịch, ông được phân công giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Sơn La lần thứ 2[1]. Đầu năm 1953, ông được ông Trần Quốc Hoàn cử sang làm Giám đốc Khu Công an Tây Bắc, có bốn Ty Công an trực thuộc là Sơn La, Lai Châu, Lào Cai, Nghĩa Lộ, với nhiệm vụ tiếp quản vùng giải phóng, ngăn chặn đề phòng các hoạt động gây phỉ, nổi loạn ở biên giới Việt - Trung, biên giới Việt - Lào[1]. Trên những cương vị này, ông đã góp nhiều công sức tạo được ảnh hưởng của Việt Minh tại vùng Tây Bắc, tạo điều kiện cho sự ủng hộ của dân chúng vùng Tây Bắc với chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông được đồng chí Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn giao nhiệm vụ là Trưởng ban Bảo vệ chiến dịch, góp phần không nhỏ trong việc bảo đảm an toàn cho sở chỉ huy cũng như các tuyến giao thông chi viện.[5]
Năm 1955, ông được phân công làm Thường vụ Khu ủy, Giám đốc Công an Khu Tây Bắc, đến năm 1958, là Phó bí thư Khu ủy. Trên cương vị này, ông là một trong những chỉ huy chính trong những chiến dịch tiễu phỉ, cũng như các chiến dịch phản gián, câu nhử, truy bắt các toán điệp viên, biệt kích của người Mỹ và Việt Nam Cộng hòa tung ra miền Bắc.[5]
Công tác lãnh đạo lực lượng Công an[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1963, ông được điều về Bộ Công an, làm Cục trưởng Cục Bảo vệ nội bộ, Bộ Công an. Năm 1967, ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Công an, phụ trách tổ chức cán bộ, hậu cần và tới năm 1972 được giao phụ trách lực lượng cảnh sát. Từ năm 1967 đến năm 1974 ông làm Bí thư Đảng ủy cơ quan Bộ Công an.
Cuối năm 1975, Bộ Nội vụ mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất Bộ Công an và một số bộ phận của Bộ Nội vụ cũ. Ông là Thứ trưởng Bộ Nội vụ, được phân công làm Trưởng Ban đại diện của Bộ Nội vụ ở miền Nam. Tháng 12 năm 1976, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 4, ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Tháng 7 năm 1977, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh kiêm Chính ủy Lực lượng Công an Nhân dân Vũ trang và được phong quân hàm Trung tướng (cấp bậc cao nhất theo quy định của Pháp lệnh Công an Nhân dân Vũ trang bấy giờ). Với những cương vị này, ông là chỉ huy cao nhất của lực lượng công an, chỉ đạo điều tra nhiều vụ án hình sự quan trọng tại miền Nam như Vụ án Thanh Nga, Vụ án Hồ Con Rùa..., đồng thời chỉ đạo công tác an ninh như trấn áp lực lượng FULRO, phản gián, truy lùng các điệp viên của Mỹ cài lại Việt Nam thời hậu chiến..., cũng như các hoạt động biên phòng chống lại sự xâm nhập của lực lượng Khmer Đỏ.
Năm 1980, Lực lượng Công an Nhân dân Vũ trang được chuyển thuộc Bộ Quốc phòng. Ông tiếp tục giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Nội vụ, phụ trách lực lượng Cảnh sát và Cảnh vệ.[6]. Tháng 3 năm 1982, ông tái cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Thời gian này, do Bộ trưởng đương nhiệm là ông Phạm Hùng tập trung vào nhiệm vụ của Ủy viên Bộ Chính trị và Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, có lúc phải đi chữa bệnh ở nước ngoài nhiều tháng, vì vậy mà công việc của Bộ tập trung vào ông và một Thứ trưởng khác là ông Trần Đông.[6]
Lãnh đạo Viện Kiển sát Nhân dân Tối cao[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 12 năm 1986, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 6, ông lại tái cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được bầu làm Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng. Tháng 6 năm 1987, trên cương vị Đại biểu Quốc hội khóa VIII, ông được bầu là Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao. Ông giữ chức vụ đến tháng 10 năm 1992 thì nghỉ hưu.[7]
- Ngày 1 tháng 3 năm 2010 ông từ trần tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 vào hồi 0 giờ 39 phút. Thi hài được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.[8]
Vinh danh[sửa | sửa mã nguồn]
Do những đóng góp của mình, ông được Nhà nước Việt Nam và Đảng Cộng sản Việt Nam trao tặng:
- Huân chương Sao Vàng[9]
- Huân chương Hồ Chí Minh
- Huân chương Kháng chiến hạng Nhất,
- Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất
- Huân chương Quân công hạng Nhất
- Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng
... và nhiều Huân, Huy chương cao quý khác.
Đầu năm 2011, một quyển sách với tựa đề "Trung tướng Trần Quyết - người cộng sản trung kiên"' do Nhà Xuất bản Văn hóa - Thông tin ấn hành nhân một năm ngày mất của ông.[10]
Gia đình[sửa | sửa mã nguồn]
Ông lập gia đình với bà Điều Thị Hảo, dân tộc Thái. Chức vụ cuối cùng trước khi về hưu của bà là Vụ trưởng Ủy ban Dân tộc Trung ương.
Ông bà có với nhau 4 người con, về sau đều là cán bộ chính quyền. Một người con trai của ông bà là Phạm Ngọc Quảng nối nghiệp cha, hiện là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục V, Bộ Công an, hàm Trung tướng.[4]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă â b c d đ e Trung tướng Trần Quyết - người của một thời
- ^ [1]
- ^ Việt hóa từ camp trong tiếng Pháp, nghĩa là "trại". Ở đây có ý nghĩa là "trại giam".
- ^ a ă Hai cha con, hai vị tướng
- ^ a ă Đồng chí Trần Quyết, người Cộng sản kiên trung
- ^ a ă Anh Trần Quyết, người đồng chí, người anh em, người bạn trung thực, chân thành và thủy chung của chúng tôi
- ^ "Tóm tắt tiểu sử đồng chí Trần Quyết" - Báo Công an nhân dân điện tử, 08:22:38 05/03/2010.
- ^ Theo báo Quân đội nhân dân số 17557 ra ngày 4-3-2010, trang 1-2
- ^ "Ông Trần Quyết được trao tặng Huân chương Sao Vàng" - Thanh Niên Online, 29/05/2007 0:21.
- ^ Trung tướng Trần Quyết: Một lòng vì nước, vì dân
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Đồng chí Trần Quyết
- "Đồng chí Trần Quyết, người Cộng sản kiên trung" - Báo Công an nhân dân điện tử, 08:04:00 04/03/2010.
- Trần Quyết - người chỉ huy nhạy bén, kiên quyết, sắc sảo và thực tiễn
- Đồng chí Trần Quyết từ trần
- Sinh 1922
- Mất 2010
- Người Hà Nam
- Huân chương Sao Vàng
- Huân chương Hồ Chí Minh
- Huân chương Kháng chiến
- Huân chương Quân công
- Thứ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)
- Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
- Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 8
- Bí thư Tỉnh ủy Sơn La
- Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (Việt Nam)
- Trung tướng Công an Nhân dân Việt Nam

markdown:
# Trần Quyết
|Trần Quyết|
|
|![]()
[1987](/wiki/1987)– tháng 10, [1992](/wiki/1992) [Trần Lê](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_L%C3%AA) [Lê Thanh Đạo](/wiki/L%C3%AA_Thanh_%C4%90%E1%BA%A1o) [1977](/wiki/1977)– [1981](/wiki/1981) [Phạm Kiệt](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ki%E1%BB%87t) [Đinh Văn Tuy](/wiki/%C4%90inh_V%C4%83n_Tuy) *(lần thứ nhì)* *tái lập* *giải thể* *(lần thứ nhất)* *không có* *giải thể* [Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [12 tháng 2](/wiki/12_th%C3%A1ng_2), [1922](/wiki/1922) [Duy Tiên](/wiki/Duy_Ti%C3%AAn), [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam) [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) **Trần Quyết** ( [1922](/wiki/1922) - [2010](/wiki/2010)) là một cựu chính khách Việt Nam. Ông từng là Đại biểu [Quốc hội Việt Nam](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam) khóa VIII ( [1987](/wiki/1987)- [1992](/wiki/1992)); nguyên Ủy viên [Ban Chấp hành Trung ương](/wiki/Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng) Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV, V, VI, nguyên Bí thư Trung ương Đảng khóa VI (từ năm 1986 đến 1991), nguyên Viện trưởng [Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao](/wiki/Vi%E1%BB%87n_Ki%E1%BB%83m_s%C3%A1t_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_T%E1%BB%91i_cao_(Vi%E1%BB%87t_Nam)).
## Mục lục
## Thân thế và bước đầu hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&action=edit§ion=1)]
Ông tên thật là
**Phạm Văn Côn**, sinh ngày [12 tháng 2](/wiki/12_th%C3%A1ng_2) năm [1922](/wiki/1922) tại thôn Ngọc Động, xã Hoàng Đông, huyện [Duy Tiên](/wiki/Duy_Ti%C3%AAn), tỉnh [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam).
Tuổi trưởng thành, ông thường xuyên đến trông nhà cho người chú ruột, một người Cộng sản, ở
[Gia Viễn](/wiki/Gia_Vi%E1%BB%85n), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh). Ông sớm chịu ảnh hưởng của người chú ruột, bấy giờ đang hoạt động trong phong trào [Mặt trận Dân chủ Đông Dương](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_Th%E1%BB%91ng_nh%E1%BA%A5t_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng). Năm 1939, khi phong trào Mặt trận Dân chủ Đông Dương bị chính quyền thực dân đàn áp, ông đã nhận tội tàng trữ tài liệu để cứu người chú đã bị bắt trước đó nhưng chưa đủ bằng chứng kết tội. [[1]](#cite_note-catphcm-1)
Do chưa đủ tuổi thành niên, ông chỉ bị giam một thời gian ngắn. Sau khi được trả tự do, ông trở về
[Duy Tiên](/wiki/Duy_Ti%C3%AAn) tìm cách bắt liên lạc để hoạt động . Năm [1] [1940](/wiki/1940), ông tham gia [Đoàn Thanh niên Phản đế Đông Dương](/wiki/%C4%90o%C3%A0n_Thanh_ni%C3%AAn_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) . Nhà ông trở thành trạm liên lạc của các lãnh đạo [[2]](#cite_note-2) [Xứ ủy Bắc kỳ](/w/index.php?title=X%E1%BB%A9_%E1%BB%A7y_B%E1%BA%AFc_k%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1). Do những hoạt động tích cực trong việc xây dựng cơ sở, tổ chức rải truyền đơn, dán khẩu hiệu, treo cờ [Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh)để tuyên truyền gây thanh thế ở ga Đồng Văn, cầu Nhật Tựu, hội Chùa Hương..., năm 1941, ông được kết nạp vào [Đảng Cộng sản Đông Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam). [[1]](#cite_note-catphcm-1)
Tháng 4 năm 1942, do bị lộ, ông cùng một số đồng chí bị bắt, đưa về Sở Mật thám
[Nam Định](/wiki/Nam_%C4%90%E1%BB%8Bnh) giam và thẩm vấn trong 2 tháng, sau đưa về Hà Nam để xét xử. Tòa sơ thẩm kết án 3 năm tù, 5 năm quản thúc. Ông cùng các đồng chí chống án và được tòa thượng thẩm xử trắng án do chứng cứ chưa rõ ràng. [[1]](#cite_note-catphcm-1)
Tuy nhiên, ông vẫn không được trả tự do mà vẫn bị quản thúc chặt chẽ. Sau ông bị đưa ông lên Sở Mật thám Hà Nội và đưa đi an trí (tù không số) ở
[căng Bá Vân](/w/index.php?title=C%C4%83ng_B%C3%A1_V%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (nay thuộc xã [Bình Sơn](/wiki/B%C3%ACnh_S%C6%A1n,_S%C3%B4ng_C%C3%B4ng), thị xã [Sông Công](/wiki/S%C3%B4ng_C%C3%B4ng_(th%E1%BB%8B_x%C3%A3)), tỉnh [Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn)). Tại đây, ông gặp lại người chú ruột bị bắt từ năm 1939. Trong thời gian này, ông được tiếp xúc với một số cán bộ Cộng sản có tên tuổi như [Trần Huy Liệu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Huy_Li%E1%BB%87u), [Vương Thừa Vũ](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%ABa_V%C5%A9), [Hà Kế Tấn](/wiki/H%C3%A0_K%E1%BA%BF_T%E1%BA%A5n)... Tháng 4 năm 1943, ông được ông [Trần Huy Liệu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Huy_Li%E1%BB%87u) giới thiệu kết nạp Đảng lần thứ hai tại căng Bá Vân. [3] [[1]](#cite_note-catphcm-1)
Cuối năm 1944, phong trào
[Việt Minh](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) ở [Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn), [Đình Cả](/wiki/%C4%90%C3%ACnh_C%E1%BA%A3), [Tràng Xá](/wiki/Tr%C3%A0ng_X%C3%A1), [Bắc Sơn](/wiki/B%E1%BA%AFc_S%C6%A1n) lên cao. Lo ngại sự liên lạc giữa các chính trị phạm với bên ngoài, chính quyền thực dân Pháp đã cho di chuyển trại từ căng Bá Vân lên [Nghĩa Lộ](/wiki/Ngh%C4%A9a_L%E1%BB%99) (nay thuộc huyện [Văn Chấn](/wiki/V%C4%83n_Ch%E1%BA%A5n), tỉnh [Yên Bái](/wiki/Y%C3%AAn_B%C3%A1i)) và siết chặt kỷ luật, đề phòng trốn trại. Tháng 3 năm [1945](/wiki/1945), nhiều chính trị phạm tham gia bạo động phá [căng Nghĩa Lộ](/w/index.php?title=C%C4%83ng_Ngh%C4%A9a_L%E1%BB%99&action=edit&redlink=1), nhưng sự việc bất thành. Dù có một số tù nhân đào thoát được, nhưng hầu hết đều bị bắt lại, 7 người bị bắn chết. Do sự che chở của một bà cụ nghèo người [Tày](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_T%C3%A0y), được gọi là mẹ Thanh, nên ông thoát khỏi sự truy lùng và còn được bà chia sẻ phần cơm ít ỏi. [[4]](#cite_note-cand-4)
Sau khi vượt ngục, ông tìm cách về lại
[Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam) hoạt động, tham gia lãnh đạo cướp chính quyền tại [tỉnh Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam). Sau [Cách mạng tháng 8](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_th%C3%A1ng_T%C3%A1m), ông được phân công tham gia Thường vụ Tỉnh ủy Hà Nam, phụ trách quân sự và an ninh (bao gồm liêm phóng và cảnh sát) với tên mới **Phạm Văn Biên**. [[1]](#cite_note-catphcm-1)
## Gắn bó với vùng Tây Bắc[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&action=edit§ion=2)]
Tháng 6 năm
[1946](/wiki/1946), ông được phân công lên [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La), làm Chủ nhiệm Việt Minh tỉnh. Năm [1947](/wiki/1947), ông làm Bí thư Tỉnh ủy Sơn La, Ủy viên Khu ủy [Khu 14](/w/index.php?title=Khu_14&action=edit&redlink=1). Năm [1948](/wiki/1948), Khu 14 sáp nhập vào Khu 10 thành [Liên khu 10](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_khu_10&action=edit&redlink=1), ông được cử làm Ủy viên Liên khu ủy. Năm 1949, [Liên khu Việt Bắc](/wiki/Vi%E1%BB%87t_B%E1%BA%AFc) được thành lập, ông làm Ủy viên Liên khu ủy.
Năm
[1952](/wiki/1952), để chuẩn bị cho [Chiến dịch Tây Bắc](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc), Trung ương quyết định lập lại Khu ủy Tây Bắc. Ông được phân công làm Khu ủy viên với bí danh **Trần Quyết**, cùng với các ông [Bùi Quang Tạo](/wiki/B%C3%B9i_Quang_T%E1%BA%A1o) (Bí thư), [Bằng Giang](/wiki/B%E1%BA%B1ng_Giang), [Vũ Nhất](/w/index.php?title=V%C5%A9_Nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1). Sau chiến dịch, ông được phân công giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Sơn La lần thứ 2 . Đầu năm [1] [1953](/wiki/1953), ông được ông [Trần Quốc Hoàn](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Qu%E1%BB%91c_Ho%C3%A0n)cử sang làm Giám đốc Khu Công an Tây Bắc, có bốn Ty Công an trực thuộc là [Sơn La](/wiki/S%C6%A1n_La), [Lai Châu](/wiki/Lai_Ch%C3%A2u), [Lào Cai](/wiki/L%C3%A0o_Cai), [Nghĩa Lộ](/wiki/Ngh%C4%A9a_L%E1%BB%99), với nhiệm vụ tiếp quản vùng giải phóng, ngăn chặn đề phòng các hoạt động gây phỉ, nổi loạn ở biên giới Việt - Trung, biên giới Việt - Lào . Trên những cương vị này, ông đã góp nhiều công sức tạo được ảnh hưởng của Việt Minh tại vùng Tây Bắc, tạo điều kiện cho sự ủng hộ của dân chúng vùng Tây Bắc với chính phủ [[1]](#cite_note-catphcm-1) [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a). Trong [Chiến dịch Điện Biên Phủ](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7), ông được đồng chí Bộ trưởng Trần Quốc Hoàn giao nhiệm vụ là Trưởng ban Bảo vệ chiến dịch, góp phần không nhỏ trong việc bảo đảm an toàn cho sở chỉ huy cũng như các tuyến giao thông chi viện. [[5]](#cite_note-cand2-5)
Năm
[1955](/wiki/1955), ông được phân công làm Thường vụ Khu ủy, Giám đốc Công an Khu Tây Bắc, đến năm [1958](/wiki/1958), là Phó bí thư Khu ủy. Trên cương vị này, ông là một trong những chỉ huy chính trong những chiến dịch tiễu phỉ, cũng như các chiến dịch phản gián, câu nhử, truy bắt các toán điệp viên, biệt kích của người [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) tung ra miền Bắc. [[5]](#cite_note-cand2-5)
## Công tác lãnh đạo lực lượng Công an[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&action=edit§ion=3)]
Năm
[1963](/wiki/1963), ông được điều về [Bộ Công an](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%B4ng_an), làm Cục trưởng Cục Bảo vệ nội bộ, [Bộ Công an](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%B4ng_an). Năm [1967](/wiki/1967), ông được bổ nhiệm làm Thứ trưởng Bộ Công an, phụ trách tổ chức cán bộ, hậu cần và tới năm 1972 được giao phụ trách lực lượng cảnh sát. Từ năm [1967](/wiki/1967) đến năm [1974](/wiki/1974) ông làm Bí thư Đảng ủy cơ quan Bộ Công an.
Cuối năm 1975, Bộ Nội vụ mới được thành lập trên cơ sở hợp nhất Bộ Công an và một số bộ phận của Bộ Nội vụ cũ. Ông là Thứ trưởng Bộ Nội vụ, được phân công làm Trưởng Ban đại diện của Bộ Nội vụ ở miền Nam. Tháng 12 năm
[1976](/wiki/1976), tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 4, ông được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Tháng 7 năm 1977, ông được bổ nhiệm làm Tư lệnh kiêm Chính ủy [Lực lượng Công an Nhân dân Vũ trang](/w/index.php?title=L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_C%C3%B4ng_an_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_V%C5%A9_trang&action=edit&redlink=1) và được phong quân hàm [Trung tướng](/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) (cấp bậc cao nhất theo quy định của Pháp lệnh Công an Nhân dân Vũ trang bấy giờ). Với những cương vị này, ông là chỉ huy cao nhất của lực lượng công an, chỉ đạo điều tra nhiều vụ án hình sự quan trọng tại miền Nam như Vụ án [Thanh Nga](/wiki/Thanh_Nga), Vụ án [Hồ Con Rùa](/wiki/H%E1%BB%93_Con_R%C3%B9a)..., đồng thời chỉ đạo công tác an ninh như trấn áp lực lượng [FULRO](/wiki/FULRO), phản gián, truy lùng các điệp viên của Mỹ cài lại Việt Nam thời hậu chiến..., cũng như các hoạt động biên phòng chống lại sự xâm nhập của lực lượng [Khmer Đỏ](/wiki/Khmer_%C4%90%E1%BB%8F).
Năm 1980, Lực lượng Công an Nhân dân Vũ trang được chuyển thuộc
[Bộ Quốc phòng](/wiki/B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_(Vi%E1%BB%87t_Nam)). Ông tiếp tục giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Nội vụ, phụ trách lực lượng Cảnh sát và Cảnh vệ. . Tháng 3 năm [6] [1982](/wiki/1982), ông tái cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Thời gian này, do Bộ trưởng đương nhiệm là ông [Phạm Hùng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_H%C3%B9ng)tập trung vào nhiệm vụ của Ủy viên Bộ Chính trị và Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, có lúc phải đi chữa bệnh ở nước ngoài nhiều tháng, vì vậy mà công việc của Bộ tập trung vào ông và một Thứ trưởng khác là ông [Trần Đông](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_%C4%90%C3%B4ng). [[6]](#cite_note-cand3-6)
## Lãnh đạo Viện Kiển sát Nhân dân Tối cao[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&action=edit§ion=4)]
Tháng 12 năm
[1986](/wiki/1986), tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ 6, ông lại tái cử Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng và được bầu làm Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng. Tháng 6 năm [1987](/wiki/1987), trên cương vị Đại biểu Quốc hội khóa VIII, ông được bầu là Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao. Ông giữ chức vụ đến tháng 10 năm [1992](/wiki/1992) thì nghỉ hưu. [[7]](#cite_note-7)
- Ngày
[1 tháng 3](/wiki/1_th%C3%A1ng_3)năm [2010](/wiki/2010)ông từ trần tại [Bệnh viện Trung ương Quân đội 108](/wiki/B%E1%BB%87nh_vi%E1%BB%87n_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_108)vào hồi 0 giờ 39 phút. Thi hài được an táng tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội. [[8]](#cite_note-8)
## Vinh danh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&action=edit§ion=5)]
Do những đóng góp của mình, ông được Nhà nước Việt Nam và Đảng Cộng sản Việt Nam trao tặng:
[Huân chương Sao Vàng](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Sao_v%C3%A0ng_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [[9]](#cite_note-9) [Huân chương Hồ Chí Minh](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) [Huân chương Kháng chiến](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Kh%C3%A1ng_chi%E1%BA%BFn)hạng Nhất,
- Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất
[Huân chương Quân công](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Qu%C3%A2n_c%C3%B4ng)hạng Nhất
- Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng
... và nhiều Huân, Huy chương cao quý khác.
Đầu năm 2011, một quyển sách với tựa đề
*"Trung tướng Trần Quyết - người cộng sản trung kiên"' do Nhà Xuất bản Văn hóa - Thông tin ấn hành nhân một năm ngày mất của ông.* [[10]](#cite_note-10)
## Gia đình[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&action=edit§ion=6)]
Ông lập gia đình với bà Điều Thị Hảo, dân tộc Thái. Chức vụ cuối cùng trước khi về hưu của bà là Vụ trưởng Ủy ban Dân tộc Trung ương.
Ông bà có với nhau 4 người con, về sau đều là cán bộ chính quyền. Một người con trai của ông bà là Phạm Ngọc Quảng nối nghiệp cha, hiện là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục V, Bộ Công an, hàm Trung tướng.
[[4]](#cite_note-cand-4)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&action=edit§ion=7)]
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** **d** **đ** **e** [Trung tướng Trần Quyết - người của một thời](http://www.congan.com.vn/?mod=detnews&catid=708&id=49481) [^](#cite_ref-2) [[1]](http://www.sggp.org.vn/xahoi/2010/3/220011/) **Việt hóa từ** [^](#cite_ref-3) *camp*trong tiếng Pháp, nghĩa là "trại". Ở đây có ý nghĩa là "trại giam".
- ^
**a** **ă** [Hai cha con, hai vị tướng](http://antgct.cand.com.vn/News/PrintView.aspx?ID=51820)
- ^
**a** **ă** [Đồng chí Trần Quyết, người Cộng sản kiên trung](http://www.cand.com.vn/vi-VN/trongmatdan/2010/3/127024.cand)
- ^
**a** **ă** [Anh Trần Quyết, người đồng chí, người anh em, người bạn trung thực, chân thành và thủy chung của chúng tôi](http://cand.com.vn/vi-VN/trongmatdan/2009/8/118808.cand) [^](#cite_ref-7) ["Tóm tắt tiểu sử đồng chí Trần Quyết"](http://www.cand.com.vn/vi-VN/thoisu/2010/3/127079.cand)- Báo Công an nhân dân điện tử, 08:22:38 05/03/2010. **Theo báo Quân đội nhân dân số 17557 ra ngày 4-3-2010, trang 1-2** [^](#cite_ref-8) [^](#cite_ref-9) ["Ông Trần Quyết được trao tặng Huân chương Sao Vàng"](http://www.thanhnien.com.vn/2007/Pages/200722/194688.aspx)- Thanh Niên Online, 29/05/2007 0:21. [^](#cite_ref-10) [Trung tướng Trần Quyết: Một lòng vì nước, vì dân](http://vnca.cand.com.vn/vi-vn/truyenthong/2011/2/55777.cand)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Quy%E1%BA%BFt&action=edit§ion=8)] [Đồng chí Trần Quyết](http://123.30.190.43:8080/tiengviet/tulieuvankien/banchaphanh/details.asp?topic=105&subtopic=211&leader_topic=&id=BT431076852) ["Đồng chí Trần Quyết, người Cộng sản kiên trung"](http://www.cand.com.vn/vi-VN/trongmatdan/2010/3/127024.cand)- Báo Công an nhân dân điện tử, 08:04:00 04/03/2010. [Trần Quyết - người chỉ huy nhạy bén, kiên quyết, sắc sảo và thực tiễn](http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-vn/61/43/4/230/232/104980/Default.aspx) [Đồng chí Trần Quyết từ trần](http://www.anninhthudo.vn/Thoi-su/Dong-chi-Tran-Quyet-tu-tran/368318.antd) [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1922](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1922) [Mất 2010](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_2010) [Người Hà Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A0_Nam) [Huân chương Sao Vàng](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Sao_V%C3%A0ng) [Huân chương Hồ Chí Minh](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) [Huân chương Kháng chiến](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Kh%C3%A1ng_chi%E1%BA%BFn) [Huân chương Quân công](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Qu%C3%A2n_c%C3%B4ng) [Thứ trưởng Bộ Công an (Việt Nam)](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%A9_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_B%E1%BB%99_C%C3%B4ng_an_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%E1%BB%A6y_vi%C3%AAn_Ban_B%C3%AD_th%C6%B0_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 8](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1i_bi%E1%BB%83u_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam_kh%C3%B3a_8) [Bí thư Tỉnh ủy Sơn La](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%AD_th%C6%B0_T%E1%BB%89nh_%E1%BB%A7y_S%C6%A1n_La) [Viện trưởng Viện Kiểm sát Nhân dân Tối cao (Việt Nam)](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vi%E1%BB%87n_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Vi%E1%BB%87n_Ki%E1%BB%83m_s%C3%A1t_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_T%E1%BB%91i_cao_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) [Trung tướng Công an Nhân dân Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_C%C3%B4ng_an_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)


text:
Trận Vĩnh Long
Trong quá trình xâm lược Việt Nam nửa cuối thế kỷ 19, quân Pháp đánh chiếm thành Vĩnh Long cả thảy hai lần. Trận đầu diễn ra từ ngày 20 cho đến ngày 23 tháng 3 năm 1862[1], thì thành thất thủ. Sau khi Hòa ước Nhâm Tuất (1862) được ký kết, ngày 25 tháng 5 năm 1863, tòa thành này lại trở về với nhà Nguyễn. Trận thứ hai diễn ra vào ngày 20 tháng 6 năm 1867, nhưng mãi đến năm 1945, nơi từng có tòa thành này (vì nó đã bị đối phương phá hủy) mới trở về với dân tộc Việt Nam.
Mục lục
Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi Đại đồn Chí Hòa thất thủ (tháng 2 năm 1861), mặc cho quân triều đình rút chạy, các đạo quân ứng nghĩa vẫn tìm cách cản ngăn quân Pháp. Đến khi Định Tường thất thủ, phong trào kháng chiến của nhân dân càng bùng lên dữ dội, và làm chủ được nhiều làng xã. Vậy nên, theo GS. Nguyễn Phan Quang, mặc dù quân Pháp chiếm được Định Tường, nhưng chỉ đóng được ba đồn là Gia Thạnh, Chợ Gạo và Gò Công. Nổi bật trong số những đạo quân ứng nghĩa, có Trương Định với khoảng 6.000 quân, làm chủ vùng Tây Nam Gò Công; Đỗ Trình Thoại ở vùng Tân Hòa, Gò Công; Phủ Cậu ở vùng Rạch Chanh (Mỹ Tho); Võ Duy Dương ở vùng Tây Bắc tỉnh Định Tường và của Quản Tu (người đã bắn chết Trung tá Bourdais trên sông Bảo Định) ở hữu ngạn sông Vàm Cỏ Tây.
Bất lực trước sức đề kháng của nhân dân Việt, Đề đốc Hải quân Charner đã xin từ chức. Tháng 10 năm 1861, Đô đốc L. Bonard được cử sang thay, quyết tâm thực hiện lệnh của Bộ trưởng Hải quân Pháp là phải giữ vững sự đô hộ của chúng ta ở Sài Gòn...ở đó chúng có thể ở lại lâu dài[2].
Rút kinh nghiệm thất bại của Charne, tướng Bonard chủ trương chưa đánh sâu vào các làng xã mà khẩn trương đánh chiếm những tỉnh thành. Theo đó, kế hoạch đánh chiếm Biên Hòa và Vĩnh Long liền được thảo ra, và nhanh chóng thực hiện nhằm mở rộng khả năng càn quét, bao vây, tiêu diệt các lực lượng chống đối trên một địa bàn rộng lớn từ sông Đồng Nai đến sông Tiền, sông Hậu.
Thất thủ lần đầu[sửa | sửa mã nguồn]
Trước đó, khi nghe tin quân Pháp sắp đánh Biên Hòa và Vĩnh Long, triều đình Huế sai tướng Nguyễn Tri Phương đem hai vệ quân phối hợp với hai ngàn đã phái đi trước, đang đóng ở Khánh Hòa, vào cấp cứu. Nhưng quân chưa đến nơi, thì tướng Nguyễn Bá Nghi đã chạy về Bình Thuận, sau khi để thành Biên Hòa thất thủ (18 tháng 12 năm 1861).
Thừa thắng, vào nửa tháng 3 năm 1862, 11 chiến thuyền của Pháp từ Định Tường kéo sang tấn công hai đồn lũy ở Vĩnh Long là Vĩnh Tùng (do Lãnh binh Tôn Thất Tuấn, Nguyễn Thái, Lê Đình Cửu trấn giữ), Thanh Mỹ (do Lãnh binh Hồ Lực, Ngô Thành, Trương Văn Thành trấn giữ). Bắn phá luôn hai ngày đêm, thì hai đồn trên đều vỡ.
Ngày 20 tháng 3 năm 1862, đoàn chiến thuyền của Pháp đã áp sát thành Vĩnh Long, rồi bắt đầu nổ súng. Quân triều đình chống cự kịch liệt trên các ngọn rạch và chung quanh thành. Trận đánh kéo dài đến tối ngày 22 tháng 3, thì các ổ đại bác của quân Việt đều bị phá. Đêm đó, Tổng đốc Trương Văn Uyển cho lệnh đốt hết kho tàng, dinh thự rồi rút chạy về đồn Thị Bảo, rồi chạy thẳng lên huyện Duy Minh. Cho nên, sáng hôm sau (23 tháng 2), quân Pháp ung dung tiến vào chiếm đoạt thành, mà không gặp bất kỳ sự kháng cự nào nữa. Vào thành, quân Pháp thu được 68 cổ đại bác.
Nghe tin thành Vĩnh Long đã mất, vua Tự Đức trách Trương Văn Uyển là không biết chọn chỗ hiểm yếu mà đặt đồn, làm thành cái thế không thể bị đánh bật, mà chỉ chuyên dựa vào hai nơi là Thanh Mỹ và Vĩnh Tùng. Xét tội, các quan tỉnh thành có trách nhiệm đều bị cách lưu, nhưng vẫn phải lo việc thu tập binh dũng, khí giới, lương thực...để hỗ trợ cho các quan quân và nghĩa dân còn đang hoạt động ở các nơi khác.
Đầu tháng 5 năm 1862, sau khi cùng các đình thần bàn bạc, vua Tự Đức sai quan thông báo cho phía Pháp đề nghị "giảng hòa". Đề cập sự việc này, GS. Trần Văn Giàu viết:
- Lúc Vĩnh Long thất thủ (lần đầu), đó chính là lúc nghĩa quân hoạt động rất mạnh ở các nơi. Làm cho quân Pháp lan rộng từ Bà Rịa tới Vĩnh Long, nhưng họ mất rất nhiều căn cứ ở bên trong, bị tập kích khắp nơi khi họ ló ra, tình thế rất là nguy khốn. Thomazi chép: "Người Pháp đã bắt đầu thấy cần phải chinh phục lại những tỉnh đã chinh phục. Nhưng trong lúc không ngờ rằng vua Tự Đức lại xin giảng hòa". Giảng hòa, là gián tiếp giúp Pháp tàn sát nghĩa quân, bội phản quyền lợi của nhân dân, của Tổ quốc.[3]
Lập tức, Đô đốc Bonard sai Simon đáp thuyền máy đến Huế đưa ra ba yêu sách...Cuối cùng, ngày 5 tháng 6 năm 1862, Hòa ước Nhâm Tuất (1862) được ký kết, mà phần thua thiệt thuộc về nhà nguyễn. Theo hòa ước trên, thực dân Pháp phải sớm trao trả thành Vĩnh Long, nhưng lấy cớ chưa dẹp yên "giặc giã", nên mãi đến ngày 25 tháng 5 năm 1863, họ mới thực hiện.
Thất thủ lần hai[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi Hiệp ước Nhâm Tuất được phê chuẩn, vua Tự Đức cử Phan Thanh Giản cầm đầu phái bộ sang Pháp, xin chuộc ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ. Đề cập đến giai đoạn này, sách Việt Nam sử lược chép:
- ...Hai nước cứ bàn đi bàn lại mãi không xong, mà ở bên Pháp thì có nhiều người không muốn trả lại đất Nam Kỳ. Cuối năm Giáp Tý (1864) quan thượng thư Hải quân bộ là hầu tước De Chasseloup Laubat dâng sớ tâu với Pháp Hoàng nhất định xin không cho nước Nam chuộc ba tỉnh. Pháp Hoàng nghe lời ấy bèn xuống chỉ truyền cứ chiếu tờ hòa ước năm Nhâm Tuất (1862) mà thi hành. [4]
Năm Giáp Dần niên hiệu Tự Đức thứ 17 (1864), thực dân Pháp đã chiếm xong Cam Bốt, ba tỉnh miền Đông mà họ đánh chiếm được, cũng dần được ổn định. song, ở ba tỉnh miền Tây, thì phong trào kháng Pháp vẫn còn khá mạnh mẽ. Chính vì vậy, chừng nào chưa chiếm được ba tỉnh thành trên, thì họ còn chưa yên.
Năm Ất Sửu (1865), De Chasseloup Laubat triệu tướng De la Grandière về Pháp để hiểu rõ thêm tình hình ở Nam Kỳ. Cuối cùng, việc đánh chiếm ba tỉnh miền Tây là Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên đã được chấp thuận. Về lại Nam Kỳ, lấy cớ triều đình Huế bất lực trong việc đàn áp quân "phiến loạn", La Grandière thảo ngay kế hoạch đánh chiếm ba tỉnh miền Tây [5].
Diễn biến[sửa | sửa mã nguồn]
- Theo sách Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX), thì:
Ngày 18 tháng 6 năm 1867, quân Pháp gồm 1.200 lính cùng với 400 lính tập người Việt tập họp ở Mỹ Tho. Ngày 19, từ Sài Gòn, De la Grandière chỉ huy một đội tàu gồm 16 chiếc cũng tới Mỹ Tho, và rồi cho hành quân ngay trong đêm. Sáng ngày 20, đoàn quân thủy bộ của Pháp đã tới trước thành Vĩnh Long. La Grandière cho quân đổ bộ, và đưa thư đòi kinh lược Phan Thanh Giản giao nộp thành không điều kiện.
Trước sức mạnh áp đảo của Pháp về mặt quân sự, biết thế không thể giữ nổi, Phan Thanh Giản đã quyết định trao thành, tránh đổ máu vô ích, với yêu cầu người Pháp đừng quấy nhiễu dân chúng, và được giữ lại kho tiền để chi trả chiến phí theo Hiệp ước Nhâm Tuất...De La Grandière bằng lòng, nhưng ngay khi Phan Thanh Giản vừa bước khỏi tàu chiến Pháp ra về thì viên tướng này cho bộ binh nối gót theo sau rồi chia làm bốn cánh vào chiếm đóng thành. Tiếp đó, De la Grandière còn yêu cầu Phan Thanh Giản viết thư khuyên quan quân ở hai tỉnh còn lại là An Giang và Hà Tiên phải hạ khí giới, giao nộp thành trì...
Sau khi làm theo yêu cầu của đối phương, Kinh lược Phan Thanh Giản tuyệt thực suốt 17 ngày, rồi uống thuốc độc tự tử vào ngày 4 tháng 8 năm 1867, sau khi dặn dò con cái phải làm ruộng mà ăn, chứ không được nhận chức quan gì của Pháp. Ngày 21 tháng 6 năm 1867, quân Pháp chiếm gọn tỉnh An Giang. Ba ngày sau (24 tháng 6), quân Pháp chiếm luôn Hà Tiên. Từ đó toàn cõi Nam Kỳ trở thành thuộc địa của Pháp. Thuế má, luật lệ, điều gì cũng do súy phủ ở Sài Gòn quyết định.
- Theo Nam Bộ Chiến Sử của Nguyễn Bảo Hóa, được Phạm Văn Sơn thuật trong lại Việt sử toàn thư thì:
Bấy giờ tại Pháp đình Napoléon III thấy trong các triều thần phái thì chủ hòa, phái thì chủ chiến, lấy làm hoang mang về vấn đề Việt Nam. Cho nên đầu năm 1867 nhà vua phái Trung tướng De Varannes sang Nam Kỳ điều tra tình hình. Rồi khi phái đoàn trở về Pháp, sau đó mới có lệnh xâm lăng ba tỉnh thuộc vùng Hậu Giang. Lúc này, De la Grandière cũng đã sửa soạn xong chiến sự miền Tây (sắp đặt lệnh hành quân, việc bố phòng các vị trí hiện hữu, tuyển mộ người cho bộ máy hành chính mới, lấy lính bản xứ để đưa đến các vùng sắp chiếm đóng).
Ngày 17 và 18 tháng 6 năm 1867, quân Pháp lên đường gồm 1.000 người Âu Châu và 4.000 lính tập. Ngày 20 De la Grandière có mặt trong trận đánh Vĩnh Long. Hạm đội của Pháp gồm có các pháo thuyền "Mitraille, Bourdais, Alom Frah, Espignole, Glaive, Fanconneau, Hallebarde, Arc" và một đoàn tàu vận tải. Nhờ có sa mù của buổi sớm mai, đoàn tàu chiến của Pháp tiến đến đậu trước thành Vĩnh Long mà bên Việt không hay chi hết. Rồi họ đổ bộ, binh sĩ chĩa súng vào thành. Quá bảy giờ sáng thành bị vây hoàn toàn, quan quân Việt mới biết.
Đến nơi, Bộ tham mưu Pháp phái Legrand de la Liraye đem một tối hậu thư vào thành buộc Phan Thanh Giản phải nhượng Vĩnh Long, An Giang và Hà Tiên; nếu không quá hai giờ sau Pháp sẽ công phá thành. Quan Kinh lược Phan cùng án sát Võ Doãn Thanh hết sức lúng túng, xin hội kiến với De la Grandière và xin khoan hạn để hỏi ý kiến triều đình vì biết rằng không thể đối phó nổi bằng quân sự với Pháp. Nhưng cuộc hội kiến vô kết quả. Hai người trở ra về thì thành đã bị mất. Hôm ấy là ngày 20 tháng 6 năm 1867 [6].
Sau khi thất thủ[sửa | sửa mã nguồn]
Khi quân Pháp một lần nữa lại ung dung tiến vào chiếm đóng thành Vĩnh Long, thì ở đây đang chuẩn bị kỳ thi Hương. Sách Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX) chép: Ba vị đốc học đang lo tổ chức kỳ thi rất phẫn uất vì sao quân Pháp ngang nhiên tiến vào mà không hề gặp sự kháng cự nào, bèn cùng nhau bỏ ra thành, xuống thuyền cố chèo đi Châu Đốc để tổ chức kháng Pháp. Biết được, quân Pháp xuống thuyền đuổi theo bắt lại, một vị đốc học già đã tự sát. [7]
Tiếp đó là một phong trào "tị địa"[8] lần thứ hai của các sĩ phu Vĩnh–An–Hà. Một số nhà nho yêu nước đã tìm đường ra Bình Thuận, lập Đồng Châu Xã và căn cứ ở Tánh Linh nhằm mưu cuộc kháng chiến lâu dài.
Sau khi thành Vĩnh Long thất thủ và bị chiếm đóng, nhân dân ở nhiều nơi vẫn tiếp tục phất cao ngọn cờ kháng chiến, tuy điều kiện không còn thuận lợi như trước nữa. Bởi lúc này, các quan tỉnh đã được lệnh bãi binh theo Hòa ước Nhâm Tuất.
Tuy nhiên, ở Bến Tre, Vĩnh Long...Phan Tôn cùng Phan Liêm (đều là con Phan Thanh Giản) vẫn cương quyết đứng lên khởi nghĩa (1867-1868). Ở Rạch Giá (Kiên Giang), Nguyễn Trung Trực cũng đã tổ chức đánh chiếm tỉnh thành này và làm chủ được 5 ngày (16 tháng 6 năm 1868 -21 tháng 6 năm 1868). Thủ Khoa Huân, sau khi bị đày rồi được tha (tháng 2, năm 1869), lại tiếp tục kháng Pháp...
Cùng với các cuộc nổi dậy khác, tất cả đã làm cho thực dân Pháp phải lao đao. Sử Pháp thú nhận: Những cuộc thất bại của quân đội triều đình Đại Nam, không có ảnh hưởng chút nào đến tình hình ứng nghĩa của các vùng đã bị chiếm đóng.[9]
Thơ cảm hoài[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi thành Vĩnh Long thất thủ lần đầu, tiếp theo là Hòa ước Nhâm Tuất (1862) ra đời, danh sĩ Phan Văn Trị đã làm một bài thơ như sau:
-
- Thất tỉnh Vĩnh Long
- Tò te kèn thổi tiếng năm ba,
- Nghe lọt vào tai, dạ xót xa.
- Uốn khúc sông rồng mù mịt khói,
- Vắng hoe thành phụng ủ sầu hoa
- Tan nhà cám nỗi câu ly hận,
- Cắt đất thương thay cuộc giảng hòa
- Gió bụi đòi cơn xiêu ngã cỏ,
- Ngậm cười hết nói nỗi quan ta.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Ngày thành Vĩnh Long thất thủ lần đầu ghi theo GS. Trần Văn Giàu, Tổng tập (tr. 101) & Hỏi đáp lịch sử (Tập 4, tr. 79). Sách Việt Nam thế kỷ XIX (1802-1884) và Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX) đều ghi là: "ngày 23, tổng đốc Uyển cho đốt kho tàng, ngày 24 quân Pháp tiến vào thành", tức muộn hơn một ngày.
- ^ Việt Nam thế kỷ XIX (1802-1884), tr. 278- 279.
- ^ Trần Văn Giàu, Tổng tập (tr. 100). Rõ ràng, vua quan nhà Nguyễn biết rất ít về đối phương.
- ^ Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược: [1]
- ^ Dựa theo Hỏi đáp về cuộc khởi nghĩa Trương Định (Nhiều tác giả. Nxb QĐND, 2008, tr. 82).
- ^ Lược theo Phạm Văn Sơn, Việt sử toàn thư, bản điện tử, tr. 2052-2053.
- ^ Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX), tr. 101.
- ^ Tị địa: Đây là trào lưu bất hợp tác với Pháp sau khi Pháp chiếm đóng Sài Gòn và ba tỉnh Miền Đông Nam Kỳ của tầng lớp quan lại, nho sĩ, những người yêu nước Việt Nam. Họ lánh khỏi các vùng bị Pháp chiếm đóng, đến lập nghiệp tại các nơi khác ở Nam Kỳ và Nam Trung Kỳ chờ thời cơ xây dựng lực lượng chống Pháp sau này. Phong trào "tị địa" lần thứ nhất xảy ra ngay sau khi triều đình Huế thuận giao ba tỉnh miền Đông cho thực dân Pháp (tháng 6 năm 1862).
- ^ Dẫn theo Lịch sử Việt Nam (1858- cuối XIX), tr. 54. Xem thêm: [2].
Tham khảo chính[sửa | sửa mã nguồn]
- Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
- Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên(Quyển 5, Tập thượng). Sài Gòn, 1962.
- Huỳnh Minh, Vĩnh Long xưa. Nhà xuất bản Thanh Niên in lại năm 2002.
- Trần Văn Giàu, Tổng tập. Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 2006.
- Nguyễn Phan Quang, Việt Nam thế kỷ XIX (1802- 1884). Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 2002.
- Hoàng Văn Lân & Ngô Thị Chính, Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX) (Quyển 3, Tập 1, Phần 1). Nhà xuất bản Giáo dục, 1979.
- Nhóm Nhân Văn Trẻ, Hỏi đáp lịch sử (Tập 4). Nhà xuất bản Trẻ, 2007.

markdown:
# Trận Vĩnh Long
Trong quá trình xâm lược
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) nửa cuối [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), quân [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) đánh chiếm [thành Vĩnh Long](/wiki/Th%C3%A0nh_V%C4%A9nh_Long) cả thảy hai lần. Trận đầu diễn ra từ ngày 20 cho đến ngày 23 [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm [1862](/wiki/1862) , thì thành thất thủ. Sau khi [1] [Hòa ước Nhâm Tuất](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Nh%C3%A2m_Tu%E1%BA%A5t_(1862))( [1862](/wiki/1862)) được ký kết, ngày 25 [tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m)năm [1863](/wiki/1863), tòa thành này lại trở về với [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n). Trận thứ hai diễn ra vào ngày 20 [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u)năm [1867](/wiki/1867), nhưng mãi đến năm [1945](/wiki/1945), nơi từng có tòa thành này (vì nó đã bị đối phương phá hủy) mới trở về với dân tộc [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam).
## Mục lục
## Bối cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&action=edit§ion=1)]
Sau khi
[Đại đồn Chí Hòa](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%93n_Ch%C3%AD_H%C3%B2a) thất thủ ( [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai) năm [1861](/wiki/1861)), mặc cho quân triều đình rút chạy, các đạo quân ứng nghĩa vẫn tìm cách cản ngăn quân Pháp. Đến khi [Định Tường thất thủ](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_%C4%90%E1%BB%8Bnh_T%C6%B0%E1%BB%9Dng_(1861)), phong trào kháng chiến của nhân dân càng bùng lên dữ dội, và làm chủ được nhiều làng xã. Vậy nên, theo GS. Nguyễn Phan Quang, mặc dù quân Pháp chiếm được Định Tường, nhưng chỉ đóng được ba đồn là [Gia Thạnh](/w/index.php?title=Gia_Th%E1%BA%A1nh&action=edit&redlink=1), [Chợ Gạo](/wiki/Ch%E1%BB%A3_G%E1%BA%A1o) và [Gò Công](/wiki/G%C3%B2_C%C3%B4ng). Nổi bật trong số những đạo quân ứng nghĩa, có [Trương Định](/wiki/Tr%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BB%8Bnh) với khoảng 6.000 quân, làm chủ vùng Tây Nam Gò Công; [Đỗ Trình Thoại](/wiki/%C4%90%E1%BB%97_Tr%C3%ACnh_Tho%E1%BA%A1i) ở vùng [Tân Hòa](/wiki/T%C3%A2n_H%C3%B2a), Gò Công; [Phủ Cậu](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A7_C%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1) ở vùng Rạch Chanh (Mỹ Tho); [Võ Duy Dương](/wiki/V%C3%B5_Duy_D%C6%B0%C6%A1ng) ở vùng [Tây Bắc](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc) tỉnh [Định Tường](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_T%C6%B0%E1%BB%9Dng) và của Quản Tu (người đã bắn chết Trung tá Bourdais trên [sông Bảo Định](/wiki/S%C3%B4ng_B%E1%BA%A3o_%C4%90%E1%BB%8Bnh)) ở hữu ngạn [sông Vàm Cỏ Tây](/wiki/S%C3%B4ng_V%C3%A0m_C%E1%BB%8F_T%C3%A2y).
Bất lực trước sức đề kháng của nhân dân Việt, Đề đốc Hải quân Charner đã xin từ chức.
[Tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di) năm [1861](/wiki/1861), Đô đốc L. Bonard được cử sang thay, quyết tâm thực hiện lệnh của Bộ trưởng Hải quân Pháp là phải *giữ vững sự đô hộ của chúng ta ở Sài Gòn...ở đó chúng có thể ở lại lâu dài* . [[2]](#cite_note-2)
Rút kinh nghiệm thất bại của Charne, tướng Bonard chủ trương chưa đánh sâu vào các làng xã mà khẩn trương đánh chiếm những tỉnh thành. Theo đó, kế hoạch đánh chiếm
[Biên Hòa](/wiki/Bi%C3%AAn_H%C3%B2a) và [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long) liền được thảo ra, và nhanh chóng thực hiện nhằm mở rộng khả năng càn quét, bao vây, tiêu diệt các lực lượng chống đối trên một địa bàn rộng lớn từ [sông Đồng Nai](/wiki/S%C3%B4ng_%C4%90%E1%BB%93ng_Nai) đến [sông Tiền](/wiki/S%C3%B4ng_Ti%E1%BB%81n), [sông Hậu](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%ADu).
## Thất thủ lần đầu[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&action=edit§ion=2)]
Trước đó, khi nghe tin quân Pháp sắp đánh
[Biên Hòa](/wiki/Bi%C3%AAn_H%C3%B2a) và [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long), triều đình [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) sai tướng [Nguyễn Tri Phương](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Tri_Ph%C6%B0%C6%A1ng) đem hai vệ quân phối hợp với hai ngàn đã phái đi trước, đang đóng ở [Khánh Hòa](/wiki/Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a), vào cấp cứu. Nhưng quân chưa đến nơi, thì tướng [Nguyễn Bá Nghi](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%C3%A1_Nghi) đã chạy về [Bình Thuận](/wiki/B%C3%ACnh_Thu%E1%BA%ADn), sau khi để thành [Biên Hòa](/wiki/Bi%C3%AAn_H%C3%B2a) thất thủ (18 [tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_hai) năm [1861](/wiki/1861)).
Thừa thắng, vào nửa
[tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm [1862](/wiki/1862), 11 chiến thuyền của Pháp từ [Định Tường](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_T%C6%B0%E1%BB%9Dng) kéo sang tấn công hai đồn lũy ở [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long) là Vĩnh Tùng (do Lãnh binh Tôn Thất Tuấn, Nguyễn Thái, Lê Đình Cửu trấn giữ), Thanh Mỹ (do Lãnh binh Hồ Lực, Ngô Thành, Trương Văn Thành trấn giữ). Bắn phá luôn hai ngày đêm, thì hai đồn trên đều vỡ.
Ngày 20
[tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) năm [1862](/wiki/1862), đoàn chiến thuyền của Pháp đã áp sát thành Vĩnh Long, rồi bắt đầu nổ súng. Quân triều đình chống cự kịch liệt trên các ngọn rạch và chung quanh thành. Trận đánh kéo dài đến tối ngày 22 [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba), thì các ổ đại bác của quân Việt đều bị phá. Đêm đó, Tổng đốc [Trương Văn Uyển](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_V%C4%83n_Uy%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) cho lệnh đốt hết kho tàng, dinh thự rồi rút chạy về đồn Thị Bảo, rồi chạy thẳng lên huyện Duy Minh. Cho nên, sáng hôm sau (23 [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai)), quân Pháp ung dung tiến vào chiếm đoạt thành, mà không gặp bất kỳ sự kháng cự nào nữa. Vào thành, quân Pháp thu được 68 cổ đại bác.
Nghe tin thành Vĩnh Long đã mất, vua
[Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c) trách Trương Văn Uyển là *không biết chọn chỗ hiểm yếu mà đặt đồn, làm thành cái thế không thể bị đánh bật, mà chỉ chuyên dựa vào hai nơi là Thanh Mỹ và Vĩnh Tùng*. Xét tội, các quan tỉnh thành có trách nhiệm đều bị cách lưu, nhưng vẫn phải lo việc thu tập binh dũng, khí giới, lương thực...để hỗ trợ cho các quan quân và nghĩa dân còn đang hoạt động ở các nơi khác.
Đầu
[tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m) năm [1862](/wiki/1862), sau khi cùng các đình thần bàn bạc, vua [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c) sai quan thông báo cho phía Pháp đề nghị "giảng hòa". Đề cập sự việc này, GS. [Trần Văn Giàu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_Gi%C3%A0u) viết: *Lúc Vĩnh Long thất thủ (lần đầu), đó chính là lúc nghĩa quân hoạt động rất mạnh ở các nơi. Làm cho quân Pháp lan rộng từ* [Bà Rịa](/wiki/B%C3%A0_R%E1%BB%8Ba)tới Vĩnh Long, nhưng họ mất rất nhiều căn cứ ở bên trong, bị tập kích khắp nơi khi họ ló ra, tình thế rất là nguy khốn. Thomazi chép: "Người [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p)đã bắt đầu thấy cần phải chinh phục lại những tỉnh đã chinh phục. Nhưng trong lúc không ngờ rằng vua [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c)lại xin giảng hòa". Giảng hòa, là gián tiếp giúp Pháp tàn sát nghĩa quân, bội phản quyền lợi của nhân dân, của Tổ quốc. [[3]](#cite_note-3)
Lập tức, Đô đốc Bonard sai Simon đáp thuyền máy đến
[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) đưa ra ba yêu sách...Cuối cùng, ngày 5 [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) năm [1862](/wiki/1862), [Hòa ước Nhâm Tuất](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Nh%C3%A2m_Tu%E1%BA%A5t_(1862)) ( [1862](/wiki/1862)) được ký kết, mà phần thua thiệt thuộc về nhà nguyễn. Theo hòa ước trên, thực dân Pháp phải sớm trao trả thành Vĩnh Long, nhưng lấy cớ chưa dẹp yên "giặc giã", nên mãi đến ngày 25 [tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m) năm [1863](/wiki/1863), họ mới thực hiện.
## Thất thủ lần hai[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&action=edit§ion=3)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/T%E1%BB%A5y_V%C4%83n_L%C3%A2u_%28V%C4%83n_Th%C3%A1nh_Mi%E1%BA%BFu_V%C4%A9nh_Long%29.jpg/200px-T%E1%BB%A5y_V%C4%83n_L%C3%A2u_%28V%C4%83n_Th%C3%A1nh_Mi%E1%BA%BFu_V%C4%A9nh_Long%29.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c5/T%E1%BB%A5y_V%C4%83n_L%C3%A2u_%28V%C4%83n_Th%C3%A1nh_Mi%E1%BA%BFu_V%C4%A9nh_Long%29.jpg/200px-T%E1%BB%A5y_V%C4%83n_L%C3%A2u_%28V%C4%83n_Th%C3%A1nh_Mi%E1%BA%BFu_V%C4%A9nh_Long%29.jpg)
[Văn Thánh Miếu Vĩnh Long](/wiki/V%C4%83n_Th%C3%A1nh_Mi%E1%BA%BFu_V%C4%A9nh_Long)
Sau khi Hiệp ước Nhâm Tuất được phê chuẩn, vua Tự Đức cử
[Phan Thanh Giản](/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n) cầm đầu phái bộ sang [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p), xin chuộc ba tỉnh miền Đông [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3). Đề cập đến giai đoạn này, sách * chép: Việt Nam sử lược* *...Hai nước cứ bàn đi bàn lại mãi không xong, mà ở bên Pháp thì có nhiều người không muốn trả lại đất* [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3). Cuối năm [Giáp Tý](/wiki/Gi%C3%A1p_T%C3%BD)(1864) quan thượng thư Hải quân bộ là hầu tước De Chasseloup Laubat dâng sớ tâu với Pháp Hoàng nhất định xin không cho nước Nam chuộc ba tỉnh. Pháp Hoàng nghe lời ấy bèn xuống chỉ truyền cứ chiếu tờ hòa ước năm Nhâm Tuất (1862) mà thi hành. [[4]](#cite_note-4)
Năm
[Giáp Dần](/wiki/Gi%C3%A1p_D%E1%BA%A7n) niên hiệu [Tự Đức](/wiki/T%E1%BB%B1_%C4%90%E1%BB%A9c) thứ 17 ( [1864](/wiki/1864)), thực dân Pháp đã chiếm xong [Cam Bốt](/wiki/Campuchia), ba tỉnh miền Đông mà họ đánh chiếm được, cũng dần được ổn định. song, ở ba tỉnh miền Tây, thì phong trào kháng Pháp vẫn còn khá mạnh mẽ. Chính vì vậy, chừng nào chưa chiếm được ba tỉnh thành trên, thì họ còn chưa yên.
Năm
[Ất Sửu](/wiki/%E1%BA%A4t_S%E1%BB%ADu) ( [1865](/wiki/1865)), De Chasseloup Laubat triệu tướng De la Grandière về Pháp để hiểu rõ thêm tình hình ở Nam Kỳ. Cuối cùng, việc đánh chiếm ba tỉnh miền Tây là [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long), [An Giang](/wiki/An_Giang), [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn) đã được chấp thuận. Về lại [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3), lấy cớ triều đình Huế bất lực trong việc đàn áp quân "phiến loạn", La Grandière thảo ngay kế hoạch đánh chiếm ba tỉnh miền Tây . [5]
### Diễn biến[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&action=edit§ion=4)]
- Theo sách
*Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX)*, thì:
Ngày 18
[tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) năm [1867](/wiki/1867), quân Pháp gồm 1.200 lính cùng với 400 lính tập [người Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) tập họp ở [Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho). Ngày 19, từ Sài Gòn, De la Grandière chỉ huy một đội tàu gồm 16 chiếc cũng tới [Mỹ Tho](/wiki/M%E1%BB%B9_Tho), và rồi cho hành quân ngay trong đêm. Sáng ngày 20, đoàn quân thủy bộ của Pháp đã tới trước thành [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long). La Grandière cho quân đổ bộ, và đưa thư đòi kinh lược [Phan Thanh Giản](/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n) giao nộp thành không điều kiện.
Trước sức mạnh áp đảo của Pháp về mặt quân sự, biết thế không thể giữ nổi,
[Phan Thanh Giản](/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n) đã quyết định trao thành, tránh đổ máu vô ích, với yêu cầu người Pháp *đừng quấy nhiễu dân chúng*, và được giữ lại kho tiền để chi trả chiến phí theo [Hiệp ước Nhâm Tuất](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Nh%C3%A2m_Tu%E1%BA%A5t_(1862))...De La Grandière bằng lòng, nhưng ngay khi Phan Thanh Giản vừa bước khỏi tàu chiến Pháp ra về thì viên tướng này cho bộ binh nối gót theo sau rồi chia làm bốn cánh vào chiếm đóng thành. Tiếp đó, De la Grandière còn yêu cầu Phan Thanh Giản viết thư khuyên quan quân ở hai tỉnh còn lại là [An Giang](/wiki/An_Giang) và [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn) phải hạ khí giới, giao nộp thành trì...
Sau khi làm theo yêu cầu của đối phương, Kinh lược
[Phan Thanh Giản](/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n) tuyệt thực suốt 17 ngày, rồi uống thuốc độc tự tử vào ngày 4 [tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m) năm [1867](/wiki/1867), sau khi dặn dò con cái phải làm ruộng mà ăn, chứ không được nhận chức quan gì của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Ngày 21 [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) năm [1867](/wiki/1867), quân Pháp chiếm gọn tỉnh An Giang. Ba ngày sau (24 [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u)), quân Pháp chiếm luôn [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn). Từ đó toàn cõi [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3) trở thành thuộc địa của [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Thuế má, luật lệ, điều gì cũng do súy phủ ở Sài Gòn quyết định.
- Theo
*Nam Bộ Chiến Sử*của Nguyễn Bảo Hóa, được [Phạm Văn Sơn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_S%C6%A1n)thuật trong lại *Việt sử toàn thư*thì:
Bấy giờ tại Pháp đình
[Napoléon III](/wiki/Napol%C3%A9on_III) thấy trong các triều thần phái thì chủ hòa, phái thì chủ chiến, lấy làm hoang mang về vấn đề Việt Nam. Cho nên đầu năm 1867 nhà vua phái Trung tướng De Varannes sang Nam Kỳ điều tra tình hình. Rồi khi phái đoàn trở về Pháp, sau đó mới có lệnh xâm lăng ba tỉnh thuộc vùng [Hậu Giang](/wiki/H%E1%BA%ADu_Giang). Lúc này, De la Grandière cũng đã sửa soạn xong chiến sự miền Tây (sắp đặt lệnh hành quân, việc bố phòng các vị trí hiện hữu, tuyển mộ người cho bộ máy hành chính mới, lấy lính bản xứ để đưa đến các vùng sắp chiếm đóng).
Ngày 17 và 18
[tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) năm [1867](/wiki/1867), quân Pháp lên đường gồm 1.000 người [Âu Châu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) và 4.000 lính tập. Ngày 20 De la Grandière có mặt trong trận đánh Vĩnh Long. Hạm đội của Pháp gồm có các pháo thuyền "Mitraille, Bourdais, Alom Frah, Espignole, Glaive, Fanconneau, Hallebarde, Arc" và một đoàn tàu vận tải. Nhờ có sa mù của buổi sớm mai, đoàn tàu chiến của Pháp tiến đến đậu trước thành Vĩnh Long mà bên Việt không hay chi hết. Rồi họ đổ bộ, binh sĩ chĩa súng vào thành. Quá bảy giờ sáng thành bị vây hoàn toàn, quan quân Việt mới biết.
Đến nơi, Bộ tham mưu Pháp phái Legrand de la Liraye đem một tối hậu thư vào thành buộc Phan Thanh Giản phải nhượng Vĩnh Long,
[An Giang](/wiki/An_Giang) và [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn); nếu không quá hai giờ sau Pháp sẽ công phá thành. Quan Kinh lược Phan cùng án sát Võ Doãn Thanh hết sức lúng túng, xin hội kiến với De la Grandière và xin khoan hạn để hỏi ý kiến triều đình vì biết rằng không thể đối phó nổi bằng quân sự với Pháp. Nhưng cuộc hội kiến vô kết quả. Hai người trở ra về thì thành đã bị mất. Hôm ấy là ngày 20 tháng 6 năm 1867 . [6]
### Sau khi thất thủ[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&action=edit§ion=5)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/%C4%90%E1%BA%A1i_b%C3%A1c_C%C3%B4ng_Th%E1%BA%A7n_Mi%E1%BA%BFu_2.jpg/200px-%C4%90%E1%BA%A1i_b%C3%A1c_C%C3%B4ng_Th%E1%BA%A7n_Mi%E1%BA%BFu_2.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/%C4%90%E1%BA%A1i_b%C3%A1c_C%C3%B4ng_Th%E1%BA%A7n_Mi%E1%BA%BFu_2.jpg/200px-%C4%90%E1%BA%A1i_b%C3%A1c_C%C3%B4ng_Th%E1%BA%A7n_Mi%E1%BA%BFu_2.jpg)
[Công Thần Miếu Vĩnh Long](/wiki/C%C3%B4ng_Th%E1%BA%A7n_Mi%E1%BA%BFu_V%C4%A9nh_Long)
Khi quân Pháp một lần nữa lại ung dung tiến vào chiếm đóng
[thành Vĩnh Long](/wiki/Th%C3%A0nh_V%C4%A9nh_Long), thì ở đây đang chuẩn bị kỳ [thi Hương](/wiki/Thi_H%C6%B0%C6%A1ng). Sách *Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX) chép:* Ba vị đốc học đang lo tổ chức kỳ thi rất phẫn uất vì sao quân Pháp ngang nhiên tiến vào mà không hề gặp sự kháng cự nào, bèn cùng nhau bỏ ra thành, xuống thuyền cố chèo đi [Châu Đốc](/wiki/Ch%C3%A2u_%C4%90%E1%BB%91c) để tổ chức kháng Pháp. Biết được, quân Pháp xuống thuyền đuổi theo bắt lại, một vị đốc học già đã tự sát. [[7]](#cite_note-7)
Tiếp đó là một phong trào "tị địa"
lần thứ hai của các sĩ phu Vĩnh–An–Hà. Một số nhà nho yêu nước đã tìm đường ra [8] [Bình Thuận](/wiki/B%C3%ACnh_Thu%E1%BA%ADn), lập *Đồng Châu Xã*và căn cứ ở Tánh Linh nhằm mưu cuộc kháng chiến lâu dài.
Sau khi
[thành Vĩnh Long](/wiki/Th%C3%A0nh_V%C4%A9nh_Long) thất thủ và bị chiếm đóng, nhân dân ở nhiều nơi vẫn tiếp tục phất cao ngọn cờ kháng chiến, tuy điều kiện không còn thuận lợi như trước nữa. Bởi lúc này, các quan tỉnh đã được lệnh bãi binh theo [Hòa ước Nhâm Tuất](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Nh%C3%A2m_Tu%E1%BA%A5t_(1862)).
Tuy nhiên, ở
[Bến Tre](/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre), [Vĩnh Long](/wiki/V%C4%A9nh_Long)... [Phan Tôn](/w/index.php?title=Phan_T%C3%B4n&action=edit&redlink=1) cùng [Phan Liêm](/wiki/Phan_Li%C3%AAm) (đều là con [Phan Thanh Giản](/wiki/Phan_Thanh_Gi%E1%BA%A3n)) vẫn cương quyết đứng lên khởi nghĩa ( [1867](/wiki/1867)- [1868](/wiki/1868)). Ở [Rạch Giá](/wiki/R%E1%BA%A1ch_Gi%C3%A1) ( [Kiên Giang](/wiki/Ki%C3%AAn_Giang)), [Nguyễn Trung Trực](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Trung_Tr%E1%BB%B1c) cũng đã tổ chức đánh chiếm tỉnh thành này và làm chủ được 5 ngày (16 tháng 6 năm 1868 -21 [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) năm [1868](/wiki/1868)). [Thủ Khoa Huân](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_Hu%C3%A2n), sau khi bị đày rồi được tha ( [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai), năm [1869](/wiki/1869)), lại tiếp tục kháng Pháp...
Cùng với các cuộc nổi dậy khác, tất cả đã làm cho thực dân Pháp phải lao đao. Sử Pháp thú nhận:
*Những cuộc thất bại của quân đội triều đình Đại Nam, không có ảnh hưởng chút nào đến tình hình ứng nghĩa của các vùng đã bị chiếm đóng*. [[9]](#cite_note-9)
## Thơ cảm hoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&action=edit§ion=6)]
Sau khi
[thành Vĩnh Long](/wiki/Th%C3%A0nh_V%C4%A9nh_Long) thất thủ lần đầu, tiếp theo là [Hòa ước Nhâm Tuất](/wiki/H%C3%B2a_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Nh%C3%A2m_Tu%E1%BA%A5t_(1862)) ( [1862](/wiki/1862)) ra đời, danh sĩ [Phan Văn Trị](/wiki/Phan_V%C4%83n_Tr%E1%BB%8B) đã làm một bài thơ như sau:
-
**Thất tỉnh Vĩnh Long**
-
*Tò te kèn thổi tiếng năm ba,* *Nghe lọt vào tai, dạ xót xa.* *Uốn khúc sông rồng mù mịt khói,* *Vắng hoe thành phụng ủ sầu hoa* *Tan nhà cám nỗi câu ly hận,* *Cắt đất thương thay cuộc giảng hòa* *Gió bụi đòi cơn xiêu ngã cỏ,* *Ngậm cười hết nói nỗi quan ta.*
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&action=edit§ion=7)] **Ngày** [^](#cite_ref-1) [thành Vĩnh Long](/wiki/Th%C3%A0nh_V%C4%A9nh_Long)thất thủ lần đầu ghi theo GS. Trần Văn Giàu, *Tổng tập*(tr. 101) & *Hỏi đáp lịch sử*(Tập 4, tr. 79). Sách *Việt Nam thế kỷ XIX (*và [1802](/wiki/1802)- [1884](/wiki/1884)) *Lịch sử Việt Nam (*đều ghi là: "ngày 23, tổng đốc Uyển cho đốt kho tàng, ngày 24 quân Pháp tiến vào thành", tức muộn hơn một ngày. [1858](/wiki/1858)-cuối XIX) [^](#cite_ref-2) *Việt Nam thế kỷ XIX*(1802-1884), tr. 278- 279. **Trần Văn Giàu,** [^](#cite_ref-3) *Tổng tập*(tr. 100). Rõ ràng, vua quan [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n)biết rất ít về đối phương. [^](#cite_ref-4) [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *Việt Nam sử lược*: [[1]](http://www.vietnameseculture.org/index.php?option=com_content&view=article&id=223:vit-nam-s-lc-trn-trng-kim-nc-phap-ly-t-nam-k&catid=38:lichsu&Itemid=76) **Dựa theo** [^](#cite_ref-5) *Hỏi đáp về cuộc khởi nghĩa Trương Định*(Nhiều tác giả. Nxb QĐND, 2008, tr. 82). **Lược theo** [^](#cite_ref-6) [Phạm Văn Sơn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_S%C6%A1n), *Việt sử toàn thư*, bản điện tử, tr. 2052-2053. [^](#cite_ref-7) *Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX), tr. 101.* **Tị địa: Đây là trào lưu bất hợp tác với Pháp sau khi Pháp chiếm đóng Sài Gòn và ba tỉnh Miền Đông** [^](#cite_ref-8) [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3)của tầng lớp quan lại, nho sĩ, những người yêu nước [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Họ lánh khỏi các vùng bị Pháp chiếm đóng, đến lập nghiệp tại các nơi khác ở [Nam Kỳ](/wiki/Nam_K%E1%BB%B3)và Nam [Trung Kỳ](/wiki/Trung_K%E1%BB%B3)chờ thời cơ xây dựng lực lượng chống Pháp sau này. Phong trào "tị địa" lần thứ nhất xảy ra ngay sau khi triều đình [Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF)thuận giao ba tỉnh miền Đông cho thực dân Pháp ( [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u)năm [1862](/wiki/1862)). **Dẫn theo** [^](#cite_ref-9) *Lịch sử Việt Nam (1858- cuối XIX), tr. 54. Xem thêm:* [[2]](http://www.bentre.gov.vn/index.php?option=com_content&task=view&id=278&Itemid=47).
## Tham khảo chính[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_V%C4%A9nh_Long&action=edit§ion=8)] [Trần Trọng Kim](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Tr%E1%BB%8Dng_Kim), *. Nhà xuất bản Tân Việt,* [Việt Nam sử lược](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_s%E1%BB%AD_l%C6%B0%E1%BB%A3c) [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 1968. [Phạm Văn Sơn](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_S%C6%A1n), *(Quyển 5, Tập thượng). Sài Gòn, 1962.* [Việt sử tân biên](/wiki/Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_t%C3%A2n_bi%C3%AAn)
- Huỳnh Minh,
*Vĩnh Long xưa*. Nhà xuất bản Thanh Niên in lại năm 2002. [Trần Văn Giàu](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_Gi%C3%A0u), *Tổng tập*. Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, 2006.
- Nguyễn Phan Quang,
*Việt Nam thế kỷ XIX (1802- 1884*). Nhà xuất bản [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh), 2002.
- Hoàng Văn Lân & Ngô Thị Chính,
*Lịch sử Việt Nam (1858-cuối XIX) (Quyển 3, Tập 1, Phần 1). Nhà xuất bản Giáo dục, 1979.*
- Nhóm Nhân Văn Trẻ,
*Hỏi đáp lịch sử (Tập 4)*. Nhà xuất bản Trẻ, 2007.
|
|
Vĩnh Long (lần 1)
•
Vĩnh Long (lần 2) • |Các hiệp ước Pháp - Nguyễn
||Các hiệp ước Pháp - Thanh
|
|
|
|Các phong trào của nhân dân
||Các đảng phái
|


text: Bác nào đã đi du lịch Campuchia bằng xe bus từ Sài gòn cho hỏi thăm là nên đi xe của hãng nào là nhanh nhất và tiện nghi nhất Tôi hỏi 1080 thì biết có 3 hãng là: Sapaco khởi hành lúc 6.30 giờ sáng từ 309 Phạm Ngũ Lão, 6 giờ sau mới đến Phnom Penh, giá vé 190.000vnd; Mai Linh khởi hành lúc 7 giờ sáng từ 520 Lê Hồng Phong, 6 giờ sau mới đến Phnom Penh, giá vé 11US$; Sinhcafe khởi hành lúc 9.00 giờ sáng ở Đề Thám, 7 giờ sau mới đến Phnom Penh, giá vé 12 US$. Các bác cho hỏi thăm luôn là nên nhờ hãng xe bus làm visa nhập cảnh ngay từ ở Saigon hay đến cửa khẩu hãy làm, mất bao nhiều xiền? Thanks các bác nhiều

Cache-control: private, max-age=0

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: xf_session=f4f8a8b0dfe3dca79d4ebfd72b4531b7; path=/; secure; httponly