text:
Lớp Thú
Bản mẫu:Bảng phân loại Lớp Thú (danh pháp khoa học: Mammalia /[[en:Wikipedia:IPA for English#Key|m]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|ə]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|ˈ]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|m]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|eɪ]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|l]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|i]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|.]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|ə]]/, còn được gọi là Động vật có vú hoặc Động vật hữu nhũ) là một nhánh động vật có màng ối nội nhiệt được phân biệt với chim bởi sự xuất hiện của lông mao,Bản mẫu:Efn ba xương tai giữa, tuyến vú, và vỏ não mới (neocortex, một khu vực của não). Não bộ điều chỉnh thân nhiệt và hệ tuần hoàn, bao gồm cả một trái tim bốn ngăn. Lớp Thú bao gồm các động vật lớn nhất còn sinh tồn (như cá voi xanh và một vài loài cá voi khác), cũng như những động vật thông minh nhất - như voi, vài loài linh trưởng và cá voi. Kích thước cơ thể động vật có vú dao động từ Bản mẫu:Convert dơi ong nghệ tới Bản mẫu:Convert cá voi xanh.
Tên khoa học Mammalia được đặt bởi Carl Linnaeus năm 1758, xuất phát từ tiếng Latin mamma ("vú"). Tất cả con cái cho con bú bằng sữa tiết ra từ tuyến vú. Theo Mammal Species of the World, 5.416 loài được biết đến vào năm 2006. Lớp Thú được phân thành 1.229 chi, 153 họ và 29 bộ.[1] Năm 2008, IUCN đã hoàn thành việc khảo sát đánh giá động vật có vú toàn cầu kéo dài 5 năm với sự tham gia của 1.700 nhà khoa học để lập Sách đỏ IUCN, trong đó ghi nhận 5.488 loài được công nhận vào cuối thời kỳ đó.[2]
Trừ 5 loài thú đơn huyệt (đẻ trứng), tất cả động vật có vú còn lại đều đẻ con. Ba bộ đa dạng và giàu số lượng loài nhất là Bộ Gặm nhấm (chuột, chuột cống, hải ly, chuột lang nước, chuột lang, và các loài khác), Bộ Dơi (dơi), và Bộ Chuột chù (chuột chù, chuột chũi và solenodon). Các bộ đa dạng khác là Bộ Linh trưởng, Bộ Guốc chẵn, và Bộ Ăn thịt (mèo, chó, chồn, gấu, hải cẩu và họ hàng).[1] Trong khi việc phân loại các động vật có vú ở cấp độ họ đã tương đối ổn định, phương pháp phân loại khác nhau ở các cấp độ cao hơn-subclass, infraclass, order-xuất hiện trong sách vở đương thời, đặc biệt là cho các loài thú có túi. Thay đổi nhiều trong thời gian gần đây đã phản ánh kết quả phân tích cladistic và di truyền phân tử. Kết quả từ di truyền phân tử đã dẫn đến việc áp dụng các nhóm mới như Afrotheria và việc từ bỏ các nhóm truyền thống như sâu bọ.
Các tổ tiên động vật có vú đầu synapsid là pelycosaurs sphenacodont, một nhóm bao gồm cả Dimetrodon. Vào cuối kỷ Cacbon, nhóm này tách ra từ dòng sauropsid và phát triển thành loài bò sát và các loài chim ngày nay. Dẫn trước bởi nhiều nhóm đa dạng của động vật có vú không synapsids (đôi khi được gọi là bò sát giống động vật có vú), các động vật có vú đầu tiên xuất hiện trong đầu thời đại Trung Sinh. Các loài động vật có vú hiện đại xuất hiện trong các giai đoạn của kỷ Paleogen và Neogen, sau sự tuyệt chủng của loài khủng long 66 triệu năm trước đây.
Mục lục
Phân loại[sửa]
- Xem chi tiết: Phân loại lớp Thú
"Principles of Classification and a Classification of Mammals" (AMNH Bulletin v. 85, 1945) của George Gaylord Simpson là nguồn cơ bản của phân loại liệt kê trong bài này. Simpson đã vạch ra hệ thống học của nguồn gốc thú và các mối quan hệ nói chung được giảng dạy rộng khắp cho tới cuối thế kỷ 20. Kể từ phân loại của Simpson, các hồ sơ hóa thạch cổ sinh vật học đã được điều chỉnh lại, và trong những năm qua người ta đã chứng kiến nhiều tranh luận và tiến bộ liên quan tới những kiến thức cột trụ lý thuyết của chính việc hệ thống hóa, một phần là thông qua các khái niệm mới của miêu tả theo nhánh học. Mặc dù các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này đã dần dần làm cho hệ thống phân loại của Simpson trở nên lỗi thời, nhưng nó vẫn là điều gần gũi nhất với phân loại chính thức của động vật có vú.
Phân loại McKenna/Bell[sửa]
Năm 1997, Malcolm C. McKenna và Susan K. Bell đã đưa ra sửa đổi tổng thể cho phân loại động vật có vú, bằng việc tạo ra phân loại McKenna/Bell. Cuốn sách Classification of Mammals above the Species Level,[3] xuất bản năm 1997 của họ là công trình bao hàm toàn diện nhất tới nay về hệ thống học, các mối quan hệ và sự phát sinh của tất cả các đơn vị phân loại thú đã biết khi đó, dù còn sinh tồn hay đã tuyệt chủng, xuống tới cấp chi, mặc dù các dữ liệu phân tử gần đây đã và đang thách thức một vài kiểu gộp nhóm ở các cấp cao hơn. McKenna thừa hưởng dự án từ Simpson và cùng với Bell đã xây dựng một hệ thống cấu trúc thứ bậc được cập nhật trọn vẹn, bao gồm toàn bộ các đơn vị phân loại còn sinh tồn hoặc tuyệt chủng đã biết vào thời điểm đó, phản ánh phả hệ lịch sử của lớp Mammalia.
Phân loại McKenna/Bell tóm tắt như sau: Lớp Mammalia
- Phân lớp Prototheria: Thú đơn huyệt: thú lông nhím và thú mỏ vịt.
- Phân lớp Theriiformes: Các loài thú sinh con và các họ hàng tuyệt chủng của chúng.
- Phân thứ lớp †Allotheria: multituberculates
- Phân thứ lớp †Triconodonta: triconodonts
- Phân thứ lớp Holotheria: Các loài thú sinh con hiện đại và các họ hàng tuyệt chủng của chúng.
- Superlegion †Kuehneotheria
- Supercohort Theria: Các loài thú sinh con.
- Cohort Marsupialia: Thú có túi
- Đại bộ Australidelphia: Thú có túi Australia và monito del monte (Dromiciops gliroides).
- Đại bộ Ameridelphia: Thú có túi Tân thế giới.
- Cohort Placentalia: Thú có nhau thai
- Đại bộ Xenarthra: Thú ăn kiến, lười cây.
- Đại bộ Epitheria:
- Liên bộ Anagalida: thú dạng thỏ, động vật gặm nhấm, và chuột chù voi.
- Liên bộ Ferae: thú ăn thịt, tê tê, †creodont, và các họ hàng.
- Liên bộ Lipotyphla: thú ăn sâu bọ
- Liên bộ Archonta: dơi, linh trưởng, chồn bay và đồi.
- Liên bộ Ungulata: động vật móng guốc.
- Bộ Tubulidentata incertae sedis: lợn đất
- Tiểu bộ Eparctocyona: †condylarth, cá voi và artiodactyla (động vật guốc chẵn)
- Tiểu bộ †Meridiungulata: động vật móng guốc Nam Mỹ.
- Tiểu bộ Altungulata: perissodactyla (động vật guốc lẻ), voi, lợn biển, bò biển và đa man.
- Cohort Marsupialia: Thú có túi
Phân loại phân tử của thú có nhau thai[sửa]
Các nghiên cứu phân tử dựa trên phân tích ADN trong vòng vài năm qua đã gợi ý các mối quan hệ mới giữa các họ thú. Phần lớn các phát hiện này đã được xác nhận độc lập bằng sự có mặt hay thiếu vắng dữ liệu retrotransposon[4]. Các hệ thống phân loại dựa trên các nghiên cứu phân tử tiết lộ 3 nhóm chính hay 3 dòng dõi của thú có nhau thai là Afrotheria, Xenarthra và Boreoeutheria – đã rẽ nhánh ra từ các tổ tiên chung ban đầu trong kỷ Creta. Mối quan hệ giữa ba nhánh này vẫn chưa được thiết lập chắc chắn và người ta đưa ra ba giả thuyết khác nhau liên quan tới việc nhánh nào là cơ sở trong mối tương quan với phần còn lại của thú có nhau thai. Ba giả thuyết này được gọi là Atlantogenata (Boreoeutheria là cơ sở), Epitheria (Xenarthra là cơ sở) và Exafroplacentalia (Afrotheria là cơ sở)[5]. Tới lượt mình, Boreoeutheria chứa hai nhánh chính làEuarchontoglires và Laurasiatheria.
Các ước tính về thời gian rẽ nhánh giữa 3 nhóm thú có nhau thai này dao động trong khoảng từ 105 tới 120 triệu năm trước, phụ thuộc vào kiểu ADN (chẳng hạn ADN nhân hay ADN ty thể)[6] và các diễn giải có biến động về thời gian của các dữ liệu cổ địa lý học[5].
Nhóm I: Afrotheria
- Nhánh Afroinsectiphilia
- Bộ Macroscelidea: chuột chù voi (Châu Phi)
- Bộ Afrosoricida: tenrecs và golden moles (Châu Phi)
- Bộ Tubulidentata: lợn đất (Châu Phi, nam Sahara)
- Nhánh Paenungulata
- Bộ Hyracoidea: đa man (Châu Phi, bán đảo Ả Rập)
- Bộ Proboscidea: voi (Châu Phi, Nam và Đông Nam Á)
- Bộ Sirenia: bò biển và lợn biển (nhiệt đới toàn cầu)
Nhóm II: Xenarthra
- Bộ Pilosa: lười và thú ăn kiến (Trung và Nam Mỹ)
- Bộ Cingulata: ta tu và các họ hàng tuyệt chủng (Châu Mỹ)
Nhóm III: Boreoeutheria
- Nhánh: Euarchontoglires (Supraprimates)
- Liên bộ Euarchonta
- Bộ Scandentia: đồi (Đông Nam Á).
- Bộ Dermoptera: chồn bay/cầy bay (Đông Nam Á)
- Bộ Primates: linh trưởng như khỉ, vượn, người (toàn cầu).
- Liên bộ Glires
- Bộ Lagomorpha: thỏ (Đại lục Á - Âu, châu Phi, châu Mỹ)
- Bộ Rodentia: động vật gặm nhấm như chuột, sóc (toàn cầu)
- Liên bộ Euarchonta
- Nhánh Laurasiatheria
- Bộ Erinaceomorpha: nhím chuột
- Bộ Soricomorpha: chuột chù
- Nhánh Ferungulata
- Nhánh Cetartiodactyla
- Bộ Cetacea: cá voi, cá heo
- Bộ Artiodactyla: động vật guốc chẵn, như lợn, hà mã, lạc đà, hươu cao cổ, hươu, linh dương, trâu, bò, cừu, dê.
- Nhánh Pegasoferae
- Bộ Chiroptera: dơi (toàn cầu)
- Nhánh Zooamata
- Bộ Perissodactyla: động vật guốc lẻ, như ngựa, lừa, ngựa vằn, lợn vòi và tê giác.
- Nhánh Ferae
- Nhánh Cetartiodactyla
Đặc điểm nổi bật[sửa]
Các động vật có vú có thể được xác định bởi sự hiện diện của các tuyến mồ hôi, bao gồm cả những tuyến chuyên sản xuất sữa để nuôi con. Tuy nhiên trong phân loại hóa thạch, các đặc điểm khác phải được sử dụng, vì các tuyến mô mềm và nhiều đặc điểm khác không thể nhìn thấy được trong các hóa thạch.
Nhiều đặc điểm chung của tất cả các động vật có vú đã xuất hiện trong những thành viên đầu tiên của các động vật này:
- Khớp xương hàm - Các xương hàm dưới có chứa răng và xương sọ nhỏ gặp nhau để hình thành khớp. Trong hầu hết các gnathostomes, bao gồm các therapsids đầu, khớp bao gồm các khớp (xương nhỏ ở mặt sau của hàm dưới) và vuông (xương nhỏ ở mặt sau của hàm trên).
- Tai giữa - Trong động vật có vú nhóm crown, âm thanh được mang tới màng nhĩ bởi một chuỗi ba xương, xương búa, xương đe các, và xương bàn đạp. Theo tiến hóa, xương búa và xương đe được bắt nguồn từ các khớp và xương vuông điều đó tạo nên khớp xương hàm của các therapsids đầu.
- Răng thay thế - Răng được thay thế một lần hoặc (như trong cá voi có răng và động vật gặm nhấm murid) hoặc không thay lần nào, chứ không phải được thay thế liên tục trong suốt cuộc đời[7].
- Men răng - Các lớp men trên bề mặt của răng gồm canxi, vững chắc, cấu trúc giống hình que dài từ ngà đến bề mặt của răng.
- Condyles chẩm - Hai điểm nối ở cuối hộp sọ vừa khít với cổ đốt sống trên cùng; hầu hết động vật bốn chân, ngược lại, chỉ có một điểm nối như vậy.
Hầu hết các đặc điểm trên đã không có mặt trong các tổ tiên của động vật có vú ở kỷ Trias.
Đối với nhà cổ sinh học, để xác định loài có vú theo loài, không có giới hạn đặc điểm nào có thể được sử dụng để phân biệt các nhóm. Bất kỳ đặc điểm nào đều có thể liên quan đến đặc điểm loài của một hóa thạch. Mặt khác cổ sinh vật học xác định động vật có vú bằng các đặc điểm thì cần phải chỉ xem xét những tính năng xuất hiện trong định nghĩa. Các khớp xương hàm nối răng và xương sọ thường xuyên được nhắc đến.
Phát sinh chủng loài[sửa]
Phát sinh chủng loài,[8] xem Mammalia là nhóm chỏm cây.
Một phát sinh chủng loài do Mikko Haaramo tạo ra dựa trên các phát sinh chủng loài riêng rẽ của Rowe 1988; Luo, Crompton & Sun 2001; Luo, Cifelli & Kielan-Jaworowska 2001, Luo, Kielan-Jaworowska & Cifelli 2002, Kielan-Jaworowska, Cifelli & Luo 2004, and Luo & Wible 2005.[9]
Tiến hóa từ amniote trong Paleozoi[sửa]
Các loài động vật có xương sống sống trên cạn hoàn toàn thuộc nhóm amniote. Giống như tổ tiên lưỡng cư của nó, chúng có phổi và chi. Trứng của amniote có các màng bên trong cho phép phôi phát triển chúng triển thở nhưng vẫn ở trong nước. Do vậy, amniote có thể đẻ trứng trên cạn, trong khi lưỡng cư nhìn chung cần đẻ trứng trong nước.
Amniote đầu tiên xuất hiện vào cuối kỷ Cacbon. Chúng bắt nguồn từ lưỡng cư reptiliomorph trước đó,[10] nhóm này sống trên cạn ăn côn trùng và các loài động vật không xương sống khác cũng như dương xỉ, rêu và các loại thực vật khác. Trong vòng vài triệu năm, hai dòng chính của amniot đã bị tuyệt chủng gồm synapsida, bao gồm lớp Thú; và sauropsida, bao gồm rùa, thằn lằn, rắn, cá sấu, khủng long và chim.[11] Synapsida có một lỗ nằm thấp trên mỗi mặt của hộp sọ.
Một nhóm synapsida là pelycosaur, bao gồm các loài động vật lớn nhất và ác liệt nhất vào đầu kỷ Pecmi.[12]
Therapsida tách nhánh từ pelycosaur trong Permi giữa, cách nay 265 triệu năm, và sau đó trở thành nhóm động vật có xương sống trên cạn phổ biến.[13] chúng khác với các pelycosaur nhiều đặc điểm như hộp sọ và hàm như: temporal fenestrae lớn hơn và incisor bằng nhau về kích thước.[14] Therapsida đã tiến hóa thành thú qua nhiều giai đoạn, bắt đầu với nhóm thú rất giống với tổ tiên pelycosaur của chúng và kết thúc bằng nhóm probainognathian cynodont, một số trong chúng dễ bị nhầm lẫn với thú. Các giai đoạn này đặc trưng bởi:
- Sự phát triển liên tục của palate xương thứ cấp.[15]
- Tiến trình hướng đến tư thế đứng thẳng chân tay, làm tăng khả năng chịu đựng của con vật bằng cách tránh Carrier's constraint. nhưng quá trình này diễn ra chậm: ví dụ tất cả các động vật therapsida ăn cỏ không có dạng thú vẫn giữ các chi; Therapsida ănn thị trong Pecmi đã có chi trước sprawling, và một số trong cuối Pecmi cũng có chi sau semisprawling. Thực tế, các monotreme hiện đại vẫn có các chi semisprawling.
- Các dentary dân dần trở thành xương chính của hàm dưới, vào Trias, dần tiến đến hàm thú hoàn toàn và tai giữa được cấu tạo từ xương mà trước đây cấu tạo nên hàm của bò sát).
Synapsida không thuộc nhóm thú được gọi là bò sát giống thú.[13][16]
Chú thích[sửa]
- ↑ 1,0 1,1 Bản mẫu:MSW3
- ↑ “Initiatives”. The IUCN Red List of Threatened Species. IUCN (Lỗi khi kêu gọi {{Chú thích web}}: hai tham số url và title phải được chỉ định.).
- ↑ McKenna, Malcolm C.; Bell, Susan Groag (1997). Classification of Mammals above the Species Level. Columbia University Press. ISBN 0-231-11013-8.
- ↑ Kriegs, Jan Ole; Churakov, Gennady; Kiefmann, Martin; Jordan, Ursula; Brosius, Jürgen; Schmitz, Jürgen (2006). "Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals". PLoS Biology 4 (4): e91. doi:10.1371/journal.pbio.0040091. PMC 1395351. PMID 16515367. http://www.plosbiology.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pbio.0040091.
- ↑ 5,0 5,1 Nishihara, H.; Maruyama, S.; Okada, N. (2009). "Retroposon analysis and recent geological data suggest near-simultaneous divergence of the three superorders of mammals". Proceedings of the National Academy of Sciences 106 (13): 5235–5240. doi:10.1073/pnas.0809297106.
- ↑ Springer Mark S.; Murphy William J.; Eizirik Eduardo; O'Brien Stephen J. (2003). "Placental mammal diversification and the Cretaceous–Tertiary boundary". Proceedings of the National Academy of Sciences 100 (3): 1056–1061. DOI. PMC 298725. PMID 12552136
- ↑ van Nievelt, Alexander F. H.; Smith, Kathleen K. (2005). "To replace or not to replace: the significance of reduced functional tooth replacement in marsupial and placental mammals". Paleobiology 31 (2): 324–346. doi:10.1666/0094-8373(2005)031[0324:trontr]2.0.co;2.
- ↑ Jin Meng, Yuanqing Wang and Chuankui Li (2011). "Transitional mammalian middle ear from a new Cretaceous Jehol eutriconodont". Nature 472 (7342): 181–185. Bibcode 2011Natur.472..181M. doi:10.1038/nature09921. PMID 21490668. http://www.nature.com/nature/journal/v472/n7342/full/nature09921.html?WT.ec_id=NATURE-20110414#/supplementary-information.
- ↑ Haaramo, Mikko. "Mammaliaformes– mammals and near-mammals". Mikko's Phylogeny Archive. http://www.helsinki.fi/~mhaaramo/metazoa/deuterostoma/chordata/synapsida/basal_mammalia/mammaliaformes_2.html#Holotheria_2.
- ↑ Ahlberg, P. E. and Milner, A. R. (April 1994). "The Origin and Early Diversification of Tetrapods". Nature 368 (6471): 507–514. Bibcode 1994Natur.368..507A. doi:10.1038/368507a0. http://www.nature.com/nature/journal/v368/n6471/abs/368507a0.html. Retrieved ngày 6 tháng 9 năm 2008.
- ↑ “Amniota – Palaeos”. Bản chính lưu trữ Lỗi khi kêu gọi {{Chú thích web}}: hai tham số url và title phải được chỉ định..
- ↑ “Synapsida overview – Palaeos”. Bản chính lưu trữ Lỗi khi kêu gọi {{Chú thích web}}: hai tham số url và title phải được chỉ định..
- ↑ 13,0 13,1 Kemp, T. S. (2006). "The origin and early radiation of the therapsid mammal-like reptiles: a palaeobiological hypothesis". Journal of Evolutionary Biology 19 (4): 1231–47. doi:10.1111/j.1420-9101.2005.01076.x. PMID 16780524. http://users.ox.ac.uk/~tskemp/pdfs/jeb2006.pdf.
- ↑ “Therapsida – Palaeos”.
- ↑ Kermack, D.M.; Kermack, K.A. (1984). The evolution of mammalian characters. Croom Helm. ISBN 0-7099-1534-9.
- ↑ Bennett, A. F. and Ruben, J. A. (1986) "The metabolic and thermoregulatory status of therapsids"; các trang 207–218 in N. Hotton III, P. D. MacLean, J. J. Roth and E. C. Roth (eds), "The ecology and biology of mammal-like reptiles", Smithsonian Institution Press, Washington.
Tham khảo[sửa]
- Bergsten, Johannes. February 2005. "A review of long-branch attraction". Cladistics 21:163–193. (pdf version)
- Brown, W.M. (2001). Natural selection of mammalian brain components. Trends in Ecology and Evolution, 16, 471–473.
- Khalaf-von Jaffa, Norman Ali Bassam Ali Taher (2006). Mammalia Palaestina: The Mammals of Palestine. Gazelle: The Palestinian Biological Bulletin. Number 55, July 2006. pp. 1–46.
- McKenna, Malcolm C., and Bell, Susan K. 1997. Classification of Mammals Above the Species Level. Columbia University Press, New York, 631 pp. ISBN 0-231-11013-8
- Nowak, Ronald M. 1999. Walker's Mammals of the World, 6th edition. Johns Hopkins University Press, 1936 pp. ISBN 0-8018-5789-9
- Simpson, George Gaylord (1945). "The principles of classification and a classification of mammals". Bulletin of the American Museum of Natural History 85: 1–350.
- William J. Murphy, Eduardo Eizirik, Mark S. Springer et al., Resolution of the Early Placental Mammal Radiation Using Bayesian Phylogenetics,Science, Vol 294, Issue 5550, 2348–2351, ngày 14 tháng 12 năm 2001.
- Springer, Mark S., Michael J. Stanhope, Ole Madsen, and Wilfried W. de Jong. 2004. "Molecules consolidate the placental mammal tree". Trends in Ecology and Evolution, 19:430–438. (PDF version)
- Vaughan, Terry A., James M. Ryan, and Nicholas J. Capzaplewski. 2000. Mammalogy: Fourth Edition. Saunders College Publishing, 565 pp. ISBN 0-03-025034-X (Brooks Cole, 1999)
- Jan Ole Kriegs, Gennady Churakov, Martin Kiefmann, Ursula Jordan, Juergen Brosius, Juergen Schmitz. (2006) Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals. PLoS Biol 4(4): e91.“PLoS Biology – Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals”. Biology.plosjournals.org. Truy cập Lỗi khi kêu gọi {{Chú thích web}}: hai tham số url và title phải được chỉ định..
- David MacDonald, Sasha Norris. 2006. The Encyclopedia of Mammals, 3rd edition. Printed in China, 930 pp. ISBN 0-681-45659-0.
Đọc thêm[sửa]
- Brown W.M. (2001). "Natural selection of mammalian brain components" (PDF). Trends in Ecology and Evolution 16 (9): 471–473. doi:10.1016/S0169-5347(01)02246-7. http://www.rci.rutgers.edu/~wmbrown/BROWN.TREE.pdf.
- Khalaf-von Jaffa, Norman Ali Bassam Ali Taher (2006). Mammalia Palaestina: The Mammals of Palestine. Gazelle: The Palestinian Biological Bulletin. Number 55, July 2006. pp. 1–46.
- McKenna, Malcolm C., and Bell, Susan K. 1997. Classification of Mammals Above the Species Level. Columbia University Press, New York, 631 pp. ISBN 0-231-11013-8
- Nowak, Ronald M. 1999. Walker's Mammals of the World, 6th edition. Johns Hopkins University Press, 1936 pp. ISBN 0-8018-5789-9
- Simpson, George Gaylord (1945). "The principles of classification and a classification of mammals". Bulletin of the American Museum of Natural History 85: 1–350.
- William J. Murphy, Eduardo Eizirik, Mark S. Springer et al., Resolution of the Early Placental Mammal Radiation Using Bayesian Phylogenetics,Science, Vol 294, Issue 5550, 2348–2351, ngày 14 tháng 12 năm 2001.
- Springer, Mark S., Michael J. Stanhope, Ole Madsen, and Wilfried W. de Jong. 2004. "Molecules consolidate the placental mammal tree". Trends in Ecology and Evolution, 19:430–438. (PDF version)
- Vaughan, Terry A., James M. Ryan, and Nicholas J. Capzaplewski. 2000. Mammalogy: Fourth Edition. Saunders College Publishing, 565 pp. ISBN 0-03-025034-X (Brooks Cole, 1999)
- Jan Ole Kriegs, Gennady Churakov, Martin Kiefmann, Ursula Jordan, Juergen Brosius, Juergen Schmitz. (2006) Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals. PLoS Biol 4(4): e91.Lỗi khi kêu gọi {{Chú thích web}}: hai tham số url và title phải được chỉ định. Biology.plosjournals.org.
- David MacDonald, Sasha Norris. 2006. The Encyclopedia of Mammals, 3rd edition. Printed in China, 930 pp. ISBN 0-681-45659-0
Liên kết ngoài[sửa]
- Bản mẫu:Britannica
- BBC Wildlife Finder - video clips from the BBC's natural history archive
- GlobalTwitcher.com – All species in the world with distribution maps and images
- Paleocene Mammals, a site covering the rise of the mammals, paleocene-mammals.de
- Evolution of Mammals, a brief introduction to early mammals, enchantedlearning.com
- Tree of Life poster – Shows mammals' evolutionary relation to other organisms, tellapallet.com
- The Evolution of Mesozoic Mammals, a Rough Sketch, an informal introduction, home.arcor.de
- Carnegie Museum of Natural History, some discoveries of early mammal fossils, carnegiemnh.org
- High-Resolution Images of various Mammalian Brains, brainmaps.org
- Mammal Species, collection of information sheets about various mammal species, learnanimals.com
- Summary of molecular support for Epitheria, biology.plosjournals.org
- Mikko's Phylogeny Archive, fmnh.helsinki.fi
- European Mammal Atlas EMMA from Societas Europaea Mammalogica, european-mammals.org
- Marine Mammals of the World—An overview of all marine mammals, including descriptions, multimedia and a key, eti.uva.nl
- Mammalogy.org The American Society of Mammalogists was established in 1919 for the purpose of promoting the study of mammals, and this website includes a mammal image library
Bản mẫu:Động vật có dây sống Bản mẫu:Động vật hữu nhũ
Liên kết đến đây
- Xem thêm liên kết đến trang này.

markdown:
![ Bulbgraph.png](https://tusach.thuvienkhoahoc.com/images/thumb/6/60/Bulbgraph.png/32px-Bulbgraph.png)
**Chủ đề nóng:** [Phương pháp kỷ luật tích cực](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_k%E1%BB%B7_lu%E1%BA%ADt_t%C3%ADch_c%E1%BB%B1c)- [Cổ học tinh hoa](/wiki/C%E1%BB%95_h%E1%BB%8Dc_tinh_hoa._Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Ng%E1%BB%8Dc,_Tr%E1%BA%A7n_L%C3%AA_Nh%C3%A2n)- [Những thói hư tật xấu của người Việt](/wiki/Nh%E1%BB%AFng_th%C3%B3i_h%C6%B0_t%E1%BA%ADt_x%E1%BA%A5u_c%E1%BB%A7a_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t)- [Công lý: Việc đúng nên làm](/wiki/C%C3%B4ng_l%C3%BD:_Vi%E1%BB%87c_%C4%91%C3%BAng_n%C3%AAn_l%C3%A0m)- [Giáo án Điện tử](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%C3%A1o_%C3%A1n_%C4%90i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD)- [Sách giáo khoa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C3%A1ch_gi%C3%A1o_khoa)- [Học tiếng Anh](/wiki/H%E1%BB%8Dc_ti%E1%BA%BFng_Anh_tr%E1%BB%B1c_tuy%E1%BA%BFn_v%E1%BB%9Bi_Mr_Duncan)- [Bài giảng trực tuyến](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_gi%E1%BA%A3ng_tr%E1%BB%B1c_tuy%E1%BA%BFn)- [Món ăn bài thuốc](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%C3%B3n_%C4%83n_b%C3%A0i_thu%E1%BB%91c)- [Chăm sóc bà bầu](/wiki/Ch%C4%83m_s%C3%B3c_b%C3%A0_b%E1%BA%A7u)- [Môi trường](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:200_c%C3%A2u_h%E1%BB%8Fi_%C4%91%C3%A1p_v%E1%BB%81_m%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng)- [Tiết kiệm điện](/wiki/C%C3%A1c_ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_ti%E1%BA%BFt_ki%E1%BB%87m_%C4%91i%E1%BB%87n_hi%E1%BB%87u_qu%E1%BA%A3)- [Nhi khoa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nhi_khoa)- [Ung thư](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ung_th%C6%B0)- [Tác hại của thuốc lá](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%A1c_h%E1%BA%A1i_c%E1%BB%A7a_thu%E1%BB%91c_l%C3%A1)- [Các kỹ thuật dạy học tích cực](/wiki/C%C3%A1c_k%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_d%E1%BA%A1y_h%E1%BB%8Dc_t%C3%ADch_c%E1%BB%B1c)- [Dạy học phát triển năng lực](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:D%E1%BA%A1y_h%E1%BB%8Dc_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_n%C4%83ng_l%E1%BB%B1c)
# Lớp Thú
[Bản mẫu:Bảng phân loại](/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:B%E1%BA%A3ng_ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1)
**Lớp Thú** ( [danh pháp khoa học](/index.php?title=Danh_ph%C3%A1p_khoa_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1): **Mammalia** [/](http://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English)[[en:Wikipedia:IPA for English#Key|m]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|ə]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|ˈ]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|m]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|eɪ]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|l]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|i]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|.]][[en:Wikipedia:IPA for English#Key|ə]] [/](http://en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English), còn được gọi là **Động vật có vú** hoặc **Động vật hữu nhũ**) là một nhánh [động vật có màng ối](/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_m%C3%A0ng_%E1%BB%91i&action=edit&redlink=1) [nội nhiệt](/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_n%E1%BB%99i_nhi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) được phân biệt với chim bởi sự xuất hiện của [lông mao](/index.php?title=L%C3%B4ng_mao&action=edit&redlink=1), [Bản mẫu:Efn](/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Efn&action=edit&redlink=1) ba xương tai giữa, tuyến vú, và [vỏ não mới](/index.php?title=V%E1%BB%8F_n%C3%A3o_m%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1) (neocortex, một khu vực của não). Não bộ điều chỉnh thân nhiệt và [hệ tuần hoàn](/wiki/H%E1%BB%87_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n), bao gồm cả một trái [tim](/wiki/Tim) bốn ngăn. Lớp Thú bao gồm các động vật lớn nhất còn sinh tồn (như [cá voi xanh](/index.php?title=C%C3%A1_voi_xanh&action=edit&redlink=1) và một vài loài [cá voi](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_voi) khác), cũng như những động vật [thông minh](/index.php?title=Th%C3%B4ng_minh&action=edit&redlink=1) nhất - như [voi](/wiki/Voi), vài loài [linh trưởng](/index.php?title=Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) và [cá voi](/index.php?title=C%C3%A1_voi&action=edit&redlink=1). Kích thước cơ thể động vật có vú dao động từ [Bản mẫu:Convert](/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Convert&action=edit&redlink=1) [dơi ong nghệ](/index.php?title=Craseonycteris_thonglongyai&action=edit&redlink=1) tới [Bản mẫu:Convert](/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Convert&action=edit&redlink=1) [cá voi xanh](/index.php?title=C%C3%A1_voi_xanh&action=edit&redlink=1).
Tên khoa học
*Mammalia* được đặt bởi [Carl Linnaeus](/wiki/Carl_Linnaeus) năm 1758, xuất phát từ [tiếng Latin](/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Latin&action=edit&redlink=1) * ("vú"). Tất cả con cái cho con bú bằng sữa tiết ra từ tuyến vú. Theo mamma* *, 5.416 loài được biết đến vào năm 2006. Lớp Thú được phân thành 1.229* [Mammal Species of the World](/index.php?title=Mammal_Species_of_the_World&action=edit&redlink=1) [chi](/index.php?title=Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1), 153 [họ](/index.php?title=H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1)và 29 [bộ](/index.php?title=B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1). Năm 2008, [[1]](#cite_note-MSW3intro-1) [IUCN](/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_B%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)đã hoàn thành việc khảo sát đánh giá động vật có vú toàn cầu kéo dài 5 năm với sự tham gia của 1.700 nhà khoa học để lập [Sách đỏ IUCN](/index.php?title=S%C3%A1ch_%C4%91%E1%BB%8F_IUCN&action=edit&redlink=1), trong đó ghi nhận 5.488 loài được công nhận vào cuối thời kỳ đó. [[2]](#cite_note-2)
Trừ 5 loài
[thú đơn huyệt](/index.php?title=B%E1%BB%99_%C4%90%C6%A1n_huy%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) (đẻ trứng), tất cả động vật có vú còn lại đều đẻ con. Ba bộ đa dạng và giàu số lượng loài nhất là [Bộ Gặm nhấm](/wiki/B%E1%BB%99_G%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m) ( [chuột](/wiki/Chu%E1%BB%99t), [chuột cống](/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_c%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1), [hải ly](/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ly&action=edit&redlink=1), [chuột lang nước](/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_lang_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1), [chuột lang](/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_lang&action=edit&redlink=1), và các loài khác), [Bộ Dơi](/index.php?title=B%E1%BB%99_D%C6%A1i&action=edit&redlink=1) (dơi), và [Bộ Chuột chù](/index.php?title=B%E1%BB%99_Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9&action=edit&redlink=1) ( [chuột chù](/index.php?title=H%E1%BB%8D_Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9&action=edit&redlink=1), [chuột chũi](/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_ch%C5%A9i&action=edit&redlink=1) và [solenodon](/index.php?title=Solenodon&action=edit&redlink=1)). Các bộ đa dạng khác là [Bộ Linh trưởng](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng), [Bộ Guốc chẵn](/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&action=edit&redlink=1), và [Bộ Ăn thịt](/index.php?title=B%E1%BB%99_%C4%82n_th%E1%BB%8Bt&action=edit&redlink=1) ( [mèo](/wiki/M%C3%A8o), [chó](/wiki/Ch%C3%B3), [chồn](/index.php?title=Ch%E1%BB%93n&action=edit&redlink=1), [gấu](/index.php?title=G%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1), [hải cẩu](/index.php?title=H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u&action=edit&redlink=1) và họ hàng). Trong khi việc phân loại các động vật có vú ở cấp độ họ đã tương đối ổn định, phương pháp phân loại khác nhau ở các cấp độ cao hơn-subclass, infraclass, order-xuất hiện trong sách vở đương thời, đặc biệt là cho các loài thú có túi. Thay đổi nhiều trong thời gian gần đây đã phản ánh kết quả phân tích cladistic và di truyền phân tử. Kết quả từ di truyền phân tử đã dẫn đến việc áp dụng các nhóm mới như Afrotheria và việc từ bỏ các nhóm truyền thống như sâu bọ.
[1]
Các tổ tiên động vật có vú đầu synapsid là pelycosaurs sphenacodont, một nhóm bao gồm cả Dimetrodon. Vào cuối
[kỷ Cacbon](/index.php?title=K%E1%BB%B7_Cacbon&action=edit&redlink=1), nhóm này tách ra từ dòng sauropsid và phát triển thành loài bò sát và các loài chim ngày nay. Dẫn trước bởi nhiều nhóm đa dạng của động vật có vú không synapsids (đôi khi được gọi là bò sát giống động vật có vú), các động vật có vú đầu tiên xuất hiện trong đầu thời [đại Trung Sinh](/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Trung_Sinh&action=edit&redlink=1). Các loài động vật có vú hiện đại xuất hiện trong các giai đoạn của [kỷ Paleogen](/index.php?title=K%E1%BB%B7_Paleogen&action=edit&redlink=1) và [Neogen](/index.php?title=K%E1%BB%B7_Neogen&action=edit&redlink=1), sau sự tuyệt chủng của loài khủng long 66 triệu năm trước đây.
## Mục lục
## Phân loại[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=1)] *Xem chi tiết:* [Phân loại lớp Thú](/index.php?title=Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_l%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit&redlink=1) [Tập tin:Mammal species pie chart.png](/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=Mammal_species_pie_chart.png) [Rodentia](/index.php?title=Rodentia&action=edit&redlink=1)(lam), [Chiroptera](/index.php?title=Chiroptera&action=edit&redlink=1)(đỏ) và [Soricomorpha](/index.php?title=Soricomorpha&action=edit&redlink=1)(vàng) chiếm trên 70% các loài động vật có vú.
"Principles of Classification and a Classification of Mammals" (AMNH
*Bulletin* v. 85, 1945) của [George Gaylord Simpson](/index.php?title=George_Gaylord_Simpson&action=edit&redlink=1) là nguồn cơ bản của phân loại liệt kê trong bài này. Simpson đã vạch ra hệ thống học của nguồn gốc thú và các mối quan hệ nói chung được giảng dạy rộng khắp cho tới cuối thế kỷ 20. Kể từ phân loại của Simpson, các hồ sơ hóa thạch cổ sinh vật học đã được điều chỉnh lại, và trong những năm qua người ta đã chứng kiến nhiều tranh luận và tiến bộ liên quan tới những kiến thức cột trụ lý thuyết của chính việc hệ thống hóa, một phần là thông qua các khái niệm mới của [miêu tả theo nhánh học](/index.php?title=Mi%C3%AAu_t%E1%BA%A3_theo_nh%C3%A1nh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1). Mặc dù các công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này đã dần dần làm cho hệ thống phân loại của Simpson trở nên lỗi thời, nhưng nó vẫn là điều gần gũi nhất với phân loại chính thức của động vật có vú.
### Phân loại McKenna/Bell[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=2)]
Năm 1997,
[Malcolm C. McKenna](/index.php?title=Malcolm_McKenna&action=edit&redlink=1) và Susan K. Bell đã đưa ra sửa đổi tổng thể cho phân loại động vật có vú, bằng việc tạo ra phân loại McKenna/Bell. Cuốn sách *Classification of Mammals above the Species Level*, xuất bản năm 1997 của họ là công trình bao hàm toàn diện nhất tới nay về hệ thống học, các mối quan hệ và sự phát sinh của tất cả các đơn vị phân loại thú đã biết khi đó, dù còn sinh tồn hay đã tuyệt chủng, xuống tới cấp chi, mặc dù các dữ liệu phân tử gần đây đã và đang thách thức một vài kiểu gộp nhóm ở các cấp cao hơn. McKenna thừa hưởng dự án từ Simpson và cùng với Bell đã xây dựng một hệ thống cấu trúc thứ bậc được cập nhật trọn vẹn, bao gồm toàn bộ các đơn vị phân loại còn sinh tồn hoặc tuyệt chủng đã biết vào thời điểm đó, phản ánh phả hệ lịch sử của lớp Mammalia.
[3]
Phân loại McKenna/Bell tóm tắt như sau:
**Lớp Mammalia**
-
**Phân lớp**: Thú đơn huyệt: [Prototheria](/index.php?title=Prototheria&action=edit&redlink=1) [thú lông nhím](/index.php?title=Tachyglossidae&action=edit&redlink=1)và [thú mỏ vịt](/index.php?title=Th%C3%BA_m%E1%BB%8F_v%E1%BB%8Bt&action=edit&redlink=1).
-
**Phân lớp Theriiformes**: Các loài thú sinh con và các họ hàng tuyệt chủng của chúng.
- Phân thứ lớp †
[Allotheria](/index.php?title=Allotheria&action=edit&redlink=1): multituberculates
- Phân thứ lớp †
[Triconodonta](/index.php?title=Triconodonta&action=edit&redlink=1): triconodonts
- Phân thứ lớp
[Holotheria](/index.php?title=Holotheria&action=edit&redlink=1): Các loài thú sinh con hiện đại và các họ hàng tuyệt chủng của chúng.
- Superlegion †
[Kuehneotheria](/index.php?title=Kuehneotheria&action=edit&redlink=1)
- Supercohort
[Theria](/index.php?title=Theria&action=edit&redlink=1): Các loài thú sinh con.
- Cohort
[Marsupialia](/index.php?title=Marsupialia&action=edit&redlink=1): Thú có túi
- Đại bộ
[Australidelphia](/index.php?title=Australidelphia&action=edit&redlink=1): Thú có túi Australia và [monito del monte](/index.php?title=Monito_del_monte&action=edit&redlink=1)( *Dromiciops gliroides*).
- Đại bộ
[Ameridelphia](/index.php?title=Ameridelphia&action=edit&redlink=1): Thú có túi Tân thế giới.
- Đại bộ
- Cohort
[Placentalia](/index.php?title=Placentalia&action=edit&redlink=1): Thú có nhau thai
- Đại bộ
[Xenarthra](/index.php?title=Xenarthra&action=edit&redlink=1): Thú ăn kiến, lười cây.
- Đại bộ
[Epitheria](/index.php?title=Epitheria&action=edit&redlink=1):
- Liên bộ
[Anagalida](/index.php?title=Anagalida&action=edit&redlink=1): [thú dạng thỏ](/index.php?title=Lagomorpha&action=edit&redlink=1), [động vật gặm nhấm](/index.php?title=B%E1%BB%99_g%E1%BA%B7m_nh%E1%BA%A5m&action=edit&redlink=1), và [chuột chù voi](/index.php?title=Chu%E1%BB%99t_ch%C3%B9_voi&action=edit&redlink=1).
- Liên bộ
[Ferae](/index.php?title=Ferae&action=edit&redlink=1): [thú ăn thịt](/index.php?title=B%E1%BB%99_%C4%82n_th%E1%BB%8Bt&action=edit&redlink=1), [tê tê](/index.php?title=T%C3%AA_t%C3%AA&action=edit&redlink=1), † [creodont](/index.php?title=Creodonta&action=edit&redlink=1), và các họ hàng.
- Liên bộ
[Lipotyphla](/index.php?title=Lipotyphla&action=edit&redlink=1): [thú ăn sâu bọ](/index.php?title=B%E1%BB%99_%C4%82n_s%C3%A2u_b%E1%BB%8D&action=edit&redlink=1)
- Liên bộ
[Archonta](/index.php?title=Archonta&action=edit&redlink=1): [dơi](/index.php?title=B%E1%BB%99_D%C6%A1i&action=edit&redlink=1), [linh trưởng](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng), [chồn bay](/index.php?title=H%E1%BB%8D_Ch%E1%BB%93n_bay&action=edit&redlink=1)và [đồi](/index.php?title=B%E1%BB%99_Nhi%E1%BB%81u_r%C4%83ng&action=edit&redlink=1).
- Liên bộ
[Ungulata](/index.php?title=Ungulata&action=edit&redlink=1): động vật móng guốc.
- Bộ
[Tubulidentata](/index.php?title=Tubulidentata&action=edit&redlink=1) *:* [incertae sedis](/index.php?title=Incertae_sedis&action=edit&redlink=1) [lợn đất](/index.php?title=L%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)
- Tiểu bộ
[Eparctocyona](/index.php?title=Eparctocyona&action=edit&redlink=1): † [condylarth](/index.php?title=Condylarthra&action=edit&redlink=1), [cá voi](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1_voi)và [artiodactyla](/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_ch%E1%BA%B5n&action=edit&redlink=1)(động vật guốc chẵn)
- Tiểu bộ †
[Meridiungulata](/index.php?title=Meridiungulata&action=edit&redlink=1): động vật móng guốc Nam Mỹ.
- Tiểu bộ
[Altungulata](/index.php?title=Altungulata&action=edit&redlink=1): [perissodactyla](/index.php?title=B%E1%BB%99_Gu%E1%BB%91c_l%E1%BA%BB&action=edit&redlink=1)(động vật guốc lẻ), [voi](/wiki/Voi), [lợn biển](/index.php?title=L%E1%BB%A3n_bi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1), [bò biển](/index.php?title=B%E1%BB%99_B%C3%B2_bi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)và [đa man](/index.php?title=B%E1%BB%99_%C4%90a_man&action=edit&redlink=1).
- Bộ
- Liên bộ
- Đại bộ
- Cohort
- Superlegion †
- Phân thứ lớp †
### Phân loại phân tử của thú có nhau thai[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=3)]
Các nghiên cứu phân tử dựa trên phân tích
[ADN](/index.php?title=ADN&action=edit&redlink=1) trong vòng vài năm qua đã gợi ý các mối quan hệ mới giữa các họ thú. Phần lớn các phát hiện này đã được xác nhận độc lập bằng [sự có mặt hay thiếu vắng dữ liệu](/index.php?title=Retrotransposon_marker&action=edit&redlink=1) [retrotransposon](/index.php?title=Retrotransposon&action=edit&redlink=1) . Các hệ thống phân loại dựa trên các nghiên cứu phân tử tiết lộ 3 nhóm chính hay 3 dòng dõi của thú có nhau thai là [4] [Afrotheria](/index.php?title=Afrotheria&action=edit&redlink=1), [Xenarthra](/index.php?title=Xenarthra&action=edit&redlink=1)và [Boreoeutheria](/index.php?title=Boreoeutheria&action=edit&redlink=1)– đã rẽ nhánh ra từ các tổ tiên chung ban đầu trong [kỷ Creta](/index.php?title=K%E1%BB%B7_Creta&action=edit&redlink=1). Mối quan hệ giữa ba nhánh này vẫn chưa được thiết lập chắc chắn và người ta đưa ra ba giả thuyết khác nhau liên quan tới việc nhánh nào là cơ sở trong mối tương quan với phần còn lại của thú có nhau thai. Ba giả thuyết này được gọi là [Atlantogenata](/index.php?title=Atlantogenata&action=edit&redlink=1)(Boreoeutheria là cơ sở), [Epitheria](/index.php?title=Epitheria&action=edit&redlink=1)(Xenarthra là cơ sở) và [Exafroplacentalia](/index.php?title=Exafroplacentalia&action=edit&redlink=1)(Afrotheria là cơ sở) . Tới lượt mình, Boreoeutheria chứa hai nhánh chính là [[5]](#cite_note-Nishiharaetal2009-5) [Euarchontoglires](/index.php?title=Euarchontoglires&action=edit&redlink=1)và [Laurasiatheria](/index.php?title=Laurasiatheria&action=edit&redlink=1).
Các ước tính về thời gian rẽ nhánh giữa 3 nhóm thú có nhau thai này dao động trong khoảng từ 105 tới 120 triệu năm trước, phụ thuộc vào kiểu
[ADN](/index.php?title=ADN&action=edit&redlink=1) (chẳng hạn [ADN](/index.php?title=ADN&action=edit&redlink=1) [nhân](/index.php?title=Nh%C3%A2n_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit&redlink=1) hay [ADN ty thể](/index.php?title=ADN_ty_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1)) và các diễn giải có biến động về thời gian của các dữ liệu [6] [cổ địa lý học](/index.php?title=C%E1%BB%95_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) . [[5]](#cite_note-Nishiharaetal2009-5) **Nhóm I: Afrotheria**
- Nhánh
[Afroinsectiphilia](/index.php?title=Afroinsectiphilia&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Macroscelidea](/index.php?title=Macroscelidea&action=edit&redlink=1): chuột chù voi (Châu Phi)
- Bộ
[Afrosoricida](/index.php?title=Afrosoricida&action=edit&redlink=1): tenrecs và golden moles (Châu Phi)
- Bộ
[Tubulidentata](/index.php?title=Tubulidentata&action=edit&redlink=1): lợn đất (Châu Phi, nam Sahara)
- Bộ
- Nhánh
[Paenungulata](/index.php?title=Paenungulata&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Hyracoidea](/index.php?title=Hyracoidea&action=edit&redlink=1): đa man (Châu Phi, bán đảo Ả Rập)
- Bộ
[Proboscidea](/index.php?title=Proboscidea&action=edit&redlink=1): voi (Châu Phi, Nam và Đông Nam Á)
- Bộ
[Sirenia](/index.php?title=Sirenia&action=edit&redlink=1): bò biển và lợn biển (nhiệt đới toàn cầu)
- Bộ
**Nhóm II: Xenarthra**
- Bộ
[Pilosa](/index.php?title=Pilosa&action=edit&redlink=1): lười và thú ăn kiến (Trung và Nam Mỹ)
- Bộ
[Cingulata](/index.php?title=Cingulata&action=edit&redlink=1): ta tu và các họ hàng tuyệt chủng (Châu Mỹ) **Nhóm III: Boreoeutheria**
**Nhánh:** [Euarchontoglires](/index.php?title=Euarchontoglires&action=edit&redlink=1)( [Supraprimates](/index.php?title=Supraprimates&action=edit&redlink=1))
- Liên bộ
[Euarchonta](/index.php?title=Euarchonta&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Scandentia](/index.php?title=Scandentia&action=edit&redlink=1): đồi (Đông Nam Á).
- Bộ
[Dermoptera](/index.php?title=Dermoptera&action=edit&redlink=1): chồn bay/cầy bay (Đông Nam Á)
- Bộ
[Primates](/index.php?title=Primates&action=edit&redlink=1): linh trưởng như khỉ, vượn, người (toàn cầu).
- Bộ
- Liên bộ
[Glires](/index.php?title=Glires&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Lagomorpha](/index.php?title=Lagomorpha&action=edit&redlink=1): thỏ (Đại lục Á - Âu, châu Phi, châu Mỹ)
- Bộ
[Rodentia](/index.php?title=Rodentia&action=edit&redlink=1): động vật gặm nhấm như chuột, sóc (toàn cầu)
- Bộ
- Liên bộ
**Nhánh** [Laurasiatheria](/index.php?title=Laurasiatheria&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Erinaceomorpha](/index.php?title=Erinaceidae&action=edit&redlink=1): nhím chuột
- Bộ
[Soricomorpha](/index.php?title=Soricomorpha&action=edit&redlink=1): chuột chù
- Nhánh
[Ferungulata](/index.php?title=Ferungulata&action=edit&redlink=1)
- Nhánh
[Cetartiodactyla](/index.php?title=Cetartiodactyla&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Cetacea](/index.php?title=Cetacea&action=edit&redlink=1): cá voi, cá heo
- Bộ
[Artiodactyla](/index.php?title=Artiodactyla&action=edit&redlink=1): động vật guốc chẵn, như lợn, hà mã, lạc đà, hươu cao cổ, hươu, linh dương, trâu, bò, cừu, dê.
- Bộ
- Nhánh
[Pegasoferae](/index.php?title=Pegasoferae&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Chiroptera](/index.php?title=Chiroptera&action=edit&redlink=1): dơi (toàn cầu)
- Nhánh
[Zooamata](/index.php?title=Zooamata&action=edit&redlink=1)
- Bộ
[Perissodactyla](/index.php?title=Perissodactyla&action=edit&redlink=1): động vật guốc lẻ, như ngựa, lừa, ngựa vằn, lợn vòi và tê giác.
- Nhánh
[Ferae](/index.php?title=Ferae&action=edit&redlink=1)
- Bộ
- Bộ
- Nhánh
- Bộ
## Đặc điểm nổi bật[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=4)]
Các động vật có vú có thể được xác định bởi sự hiện diện của các tuyến mồ hôi, bao gồm cả những tuyến chuyên sản xuất sữa để nuôi con. Tuy nhiên trong phân loại hóa thạch, các đặc điểm khác phải được sử dụng, vì các tuyến mô mềm và nhiều đặc điểm khác không thể nhìn thấy được trong các hóa thạch.
Nhiều đặc điểm chung của tất cả các động vật có vú đã xuất hiện trong những thành viên đầu tiên của các động vật này:
- Khớp xương hàm - Các xương hàm dưới có chứa răng và xương sọ nhỏ gặp nhau để hình thành khớp. Trong hầu hết các gnathostomes, bao gồm các therapsids đầu, khớp bao gồm các khớp (xương nhỏ ở mặt sau của hàm dưới) và vuông (xương nhỏ ở mặt sau của hàm trên).
- Tai giữa - Trong động vật có vú nhóm crown, âm thanh được mang tới màng nhĩ bởi một chuỗi ba xương, xương búa, xương đe các, và xương bàn đạp. Theo tiến hóa, xương búa và xương đe được bắt nguồn từ các khớp và xương vuông điều đó tạo nên khớp xương hàm của các therapsids đầu.
- Răng thay thế - Răng được thay thế một lần hoặc (như trong cá voi có răng và động vật gặm nhấm murid) hoặc không thay lần nào, chứ không phải được thay thế liên tục trong suốt cuộc đời
. [[7]](#cite_note-7)
- Men răng - Các lớp men trên bề mặt của răng gồm canxi, vững chắc, cấu trúc giống hình que dài từ ngà đến bề mặt của răng.
- Condyles chẩm - Hai điểm nối ở cuối hộp sọ vừa khít với cổ đốt sống trên cùng; hầu hết động vật bốn chân, ngược lại, chỉ có một điểm nối như vậy.
Hầu hết các đặc điểm trên đã không có mặt trong các tổ tiên của động vật có vú ở
[kỷ Trias](/index.php?title=K%E1%BB%B7_Trias&action=edit&redlink=1).
Đối với nhà
[cổ sinh học](/index.php?title=C%E1%BB%95_sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1), để xác định loài có vú theo loài, không có giới hạn đặc điểm nào có thể được sử dụng để phân biệt các nhóm. Bất kỳ đặc điểm nào đều có thể liên quan đến đặc điểm loài của một hóa thạch. Mặt khác cổ sinh vật học xác định động vật có vú bằng các đặc điểm thì cần phải chỉ xem xét những tính năng xuất hiện trong định nghĩa. Các khớp xương hàm nối răng và xương sọ thường xuyên được nhắc đến.
## Phát sinh chủng loài[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=5)]
Phát sinh chủng loài,
xem Mammalia là nhóm chỏm cây.
[8]
Một phát sinh chủng loài do Mikko Haaramo tạo ra dựa trên các phát sinh chủng loài riêng rẽ của Rowe 1988; Luo, Crompton & Sun 2001; Luo, Cifelli & Kielan-Jaworowska 2001, Luo, Kielan-Jaworowska & Cifelli 2002, Kielan-Jaworowska, Cifelli & Luo 2004, and Luo & Wible 2005.
[[9]](#cite_note-9)
| Phân loại |
- Mammaliaformes
- †
*von Huene 1933 [? Chiniquodontoidea phi-Mammaliaformes]* [Tricuspes](/index.php?title=Tricuspes&action=edit&redlink=1)
- †
*Li et al. 2001 {Repenomamidae Li et al. 2001} [?Gobiconodonta]* [Repenomamus](/index.php?title=Repenomamus&action=edit&redlink=1)
- †
- Mammalia Linnaeus 1758
*sensu stricto*Rowe 1988 (động vật có vú thật sự)
- †
*Bonaparte 1990 {Reigitheriidae Bonaparte 1990}* [Reigitherium bunodontum](/index.php?title=Reigitherium&action=edit&redlink=1)
- †
*Datta 2005* [Tikitherium copei](/index.php?title=Tikitherium&action=edit&redlink=1)
- †
- Trechnotheria
- †
*Rougier et al. 2007* [Argentoconodon fariasorum](/index.php?title=Argentoconodon&action=edit&redlink=1)
- †
*Bonaparte 1986 {* [Austrotriconodon mckennai](/index.php?title=Austrotriconodon&action=edit&redlink=1) [Austrotriconodontidae](/index.php?title=Austrotriconodontidae&action=edit&redlink=1)Bonaparte 1990}
- †
*Sigogneau-Russell 1995* [Dyskritodon](/index.php?title=Dyskritodon&action=edit&redlink=1)
- †
*Clemens 1980* [Hallautherium schalchi](/index.php?title=Hallautherium&action=edit&redlink=1)
- †
*Zhou, Cheng & Wang 1991* [Liaotherium gracile](/index.php?title=Liaotherium&action=edit&redlink=1)
- †
[Jeholodentidae](/index.php?title=Jeholodentidae&action=edit&redlink=1)Luo et al. 2007
- †
- Symmetrodonta Simpson 1925 (
[cận ngành](/index.php?title=C%E1%BA%ADn_ng%C3%A0nh&action=edit&redlink=1))
- †
*Sigogneau-Russell 1989 [Dryolestida, hoặc Zatheria* [Thereuodon](/index.php?title=Thereuodon&action=edit&redlink=1) *indet.*, milk tooth (Averianov, 2002)]
- †
*Sigogneau-Russell 1991 [Dryolestida, hoặc Zatheria* [Atlasodon](/index.php?title=Atlasodon&action=edit&redlink=1) *indet.*, milk tooth (Averianov, 2002)]
- †
[Eurylambda aequicrurius](/index.php?title=Eurylambda&action=edit&redlink=1)
- †
[Peralestes longirostris](/index.php?title=Peralestes&action=edit&redlink=1)
- †
*Sigogneau-Russell, Hooker & Ensom 2001* [Tribactonodon bonfieldi](/index.php?title=Tribactonodon&action=edit&redlink=1)
- †
### Tiến hóa từ amniote trong
[Paleozoi](/index.php?title=Paleozoi&action=edit&redlink=1)[ [sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=6)] [Tập tin:Skull synapsida 1.png](/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn&wpDestFile=Skull_synapsida_1.png) [temporal opening](/index.php?title=Temporal_fenestrae&action=edit&redlink=1)đằng sau hốc mắt, có vị trí hơi thấp trên hộp sọ (góc phải bên dưới của hình). This opening might have assisted in containing the jaw muscles of these organisms which could have increased their biting strength.
Các loài động vật có xương sống sống trên cạn hoàn toàn thuộc nhóm
[amniote](/index.php?title=Amniote&action=edit&redlink=1). Giống như tổ tiên lưỡng cư của nó, chúng có phổi và chi. Trứng của amniote có các màng bên trong cho phép phôi phát triển chúng triển thở nhưng vẫn ở trong nước. Do vậy, amniote có thể đẻ trứng trên cạn, trong khi lưỡng cư nhìn chung cần đẻ trứng trong nước.
Amniote đầu tiên xuất hiện vào cuối
[kỷ Cacbon](/index.php?title=K%E1%BB%B7_Cacbon&action=edit&redlink=1). Chúng bắt nguồn từ lưỡng cư reptiliomorph trước đó, nhóm này sống trên cạn ăn côn trùng và các loài động vật không xương sống khác cũng như [10] [dương xỉ](/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_x%E1%BB%89&action=edit&redlink=1), [rêu](/index.php?title=R%C3%AAu&action=edit&redlink=1)và các loại thực vật khác. Trong vòng vài triệu năm, hai dòng chính của amniot đã bị tuyệt chủng gồm [synapsida](/index.php?title=Synapsida&action=edit&redlink=1), bao gồm lớp Thú; và [sauropsida](/index.php?title=Sauropsida&action=edit&redlink=1), bao gồm [rùa](/index.php?title=R%C3%B9a&action=edit&redlink=1), [thằn lằn](/index.php?title=Th%E1%BA%B1n_l%E1%BA%B1n&action=edit&redlink=1), [rắn](/wiki/R%E1%BA%AFn), [cá sấu](/index.php?title=C%C3%A1_s%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1), [khủng long](/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_long)và [chim](/wiki/Chim). Synapsida có một lỗ nằm thấp trên mỗi mặt của hộp sọ. [[11]](#cite_note-11)
Một nhóm synapsida là
[pelycosaur](/index.php?title=Pelycosaur&action=edit&redlink=1), bao gồm các loài động vật lớn nhất và ác liệt nhất vào đầu [kỷ Pecmi](/index.php?title=K%E1%BB%B7_Pecmi&action=edit&redlink=1). [[12]](#cite_note-12) [Therapsida](/index.php?title=Therapsida&action=edit&redlink=1) tách nhánh từ pelycosaur trong Permi giữa, cách nay 265 triệu năm, và sau đó trở thành nhóm động vật có xương sống trên cạn phổ biến. chúng khác với các pelycosaur nhiều đặc điểm như hộp sọ và hàm như: [13] [temporal fenestrae](/index.php?title=Temporal_fenestrae&action=edit&redlink=1)lớn hơn và [incisor](/index.php?title=Incisor&action=edit&redlink=1)bằng nhau về kích thước. Therapsida đã tiến hóa thành thú qua nhiều giai đoạn, bắt đầu với nhóm thú rất giống với tổ tiên pelycosaur của chúng và kết thúc bằng nhóm [[14]](#cite_note-14) [probainognathian](/index.php?title=Probainognathia&action=edit&redlink=1) [cynodont](/index.php?title=Cynodont&action=edit&redlink=1), một số trong chúng dễ bị nhầm lẫn với thú. Các giai đoạn này đặc trưng bởi:
- Sự phát triển liên tục của
[palate](/index.php?title=Hard_palate&action=edit&redlink=1)xương thứ cấp. [[15]](#cite_note-Kermack1984-15)
- Tiến trình hướng đến tư thế đứng thẳng chân tay, làm tăng khả năng chịu đựng của con vật bằng cách tránh
[Carrier's constraint](/index.php?title=Carrier%27s_constraint&action=edit&redlink=1). nhưng quá trình này diễn ra chậm: ví dụ tất cả các động vật therapsida ăn cỏ không có dạng thú vẫn giữ các chi; Therapsida ănn thị trong Pecmi đã có chi trước sprawling, và một số trong cuối Pecmi cũng có chi sau semisprawling. Thực tế, các monotreme hiện đại vẫn có các chi semisprawling.
- Các
[dentary](/index.php?title=Dentary&action=edit&redlink=1)dân dần trở thành xương chính của hàm dưới, vào Trias, dần tiến đến hàm thú hoàn toàn và tai giữa được cấu tạo từ xương mà trước đây cấu tạo nên hàm của bò sát).
Synapsida không thuộc nhóm thú được gọi là bò sát giống thú.
[[13]](#cite_note-Kemp2006-13) [[16]](#cite_note-Bennett1986-16)
## Chú thích[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=7)]
- ↑
[1,0](#cite_ref-MSW3intro_1-0) [1,1](#cite_ref-MSW3intro_1-1) [Bản mẫu:MSW3](/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:MSW3&action=edit&redlink=1) [↑](#cite_ref-2) [“Initiatives”](http://www.iucnredlist.org/initiatives). *The IUCN Red List of Threatened Species*. IUCN (Lỗi khi kêu gọi {{ [Chú thích web](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_web)}}: hai tham số **url**và **title**phải được chỉ định.). [↑](#cite_ref-McKennaBell1997_3-0)McKenna, Malcolm C.; Bell, Susan Groag (1997). *Classification of Mammals above the Species Level*. Columbia University Press. [ISBN 0-231-11013-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0231110138). [↑](#cite_ref-Kriegs2006_4-0)Kriegs, Jan Ole; Churakov, Gennady; Kiefmann, Martin; Jordan, Ursula; Brosius, Jürgen; Schmitz, Jürgen (2006). ["Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals"](http://www.plosbiology.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pbio.0040091). *PLoS Biology* **4**(4): e91. [doi](/index.php?title=Digital_object_identifier&action=edit&redlink=1): [10.1371/journal.pbio.0040091](http://dx.doi.org/10.1371%2Fjournal.pbio.0040091). [PMC](/index.php?title=PubMed_Central&action=edit&redlink=1) [1395351](http://www.pubmedcentral.gov/articlerender.fcgi?tool=pmcentrez&artid=1395351). [PMID](/index.php?title=PubMed_Identifier&action=edit&redlink=1) [16515367](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16515367). [http://www.plosbiology.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pbio.0040091](http://www.plosbiology.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pbio.0040091).
- ↑
[5,0](#cite_ref-Nishiharaetal2009_5-0) Nishihara, H.; Maruyama, S.; Okada, N. (2009). "Retroposon analysis and recent geological data suggest near-simultaneous divergence of the three superorders of mammals". [5,1](#cite_ref-Nishiharaetal2009_5-1) *Proceedings of the National Academy of Sciences* **106**(13): 5235–5240. [doi](/index.php?title=Digital_object_identifier&action=edit&redlink=1): [10.1073/pnas.0809297106](http://dx.doi.org/10.1073%2Fpnas.0809297106). [↑](#cite_ref-6)Springer Mark S.; Murphy William J.; Eizirik Eduardo; O'Brien Stephen J. (2003). "Placental mammal diversification and the Cretaceous–Tertiary boundary". Proceedings of the National Academy of Sciences 100 (3): 1056–1061. [DOI](http://dx.doi.org/10.1073/pnas.0334222100). PMC 298725. [PMID 12552136](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12552136?dopt=Abstract) [↑](#cite_ref-7)van Nievelt, Alexander F. H.; Smith, Kathleen K. (2005). "To replace or not to replace: the significance of reduced functional tooth replacement in marsupial and placental mammals". *Paleobiology* **31**(2): 324–346. [doi](/index.php?title=Digital_object_identifier&action=edit&redlink=1): [10.1666/0094-8373(2005)031[0324:trontr]2.0.co;2](http://dx.doi.org/10.1666%2F0094-8373%282005%29031%5B0324%3Atrontr%5D2.0.co%3B2). [↑](#cite_ref-Liaoconodon2011_8-0)Jin Meng, Yuanqing Wang and Chuankui Li (2011). ["Transitional mammalian middle ear from a new Cretaceous Jehol eutriconodont"](http://www.nature.com/nature/journal/v472/n7342/full/nature09921.html?WT.ec_id=NATURE-20110414#/supplementary-information). *Nature* **472**(7342): 181–185. [Bibcode](/index.php?title=Bibcode&action=edit&redlink=1) [2011Natur.472..181M](http://adsabs.harvard.edu/abs/2011Natur.472..181M). [doi](/index.php?title=Digital_object_identifier&action=edit&redlink=1): [10.1038/nature09921](http://dx.doi.org/10.1038%2Fnature09921). [PMID](/index.php?title=PubMed_Identifier&action=edit&redlink=1) [21490668](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/21490668). [http://www.nature.com/nature/journal/v472/n7342/full/nature09921.html?WT.ec_id=NATURE-20110414#/supplementary-information](http://www.nature.com/nature/journal/v472/n7342/full/nature09921.html?WT.ec_id=NATURE-20110414#/supplementary-information). [↑](#cite_ref-9)Haaramo, Mikko. ["Mammaliaformes– mammals and near-mammals"](http://www.helsinki.fi/~mhaaramo/metazoa/deuterostoma/chordata/synapsida/basal_mammalia/mammaliaformes_2.html#Holotheria_2). *Mikko's Phylogeny Archive*. [http://www.helsinki.fi/~mhaaramo/metazoa/deuterostoma/chordata/synapsida/basal_mammalia/mammaliaformes_2.html#Holotheria_2](http://www.helsinki.fi/~mhaaramo/metazoa/deuterostoma/chordata/synapsida/basal_mammalia/mammaliaformes_2.html#Holotheria_2). [↑](#cite_ref-AhlbergMilner1994OriginOfTetrapods_10-0)Ahlberg, P. E. and Milner, A. R. (April 1994). ["The Origin and Early Diversification of Tetrapods"](http://www.nature.com/nature/journal/v368/n6471/abs/368507a0.html). *Nature* **368**(6471): 507–514. [Bibcode](/index.php?title=Bibcode&action=edit&redlink=1) [1994Natur.368..507A](http://adsabs.harvard.edu/abs/1994Natur.368..507A). [doi](/index.php?title=Digital_object_identifier&action=edit&redlink=1): [10.1038/368507a0](http://dx.doi.org/10.1038%2F368507a0). [http://www.nature.com/nature/journal/v368/n6471/abs/368507a0.html](http://www.nature.com/nature/journal/v368/n6471/abs/368507a0.html). Retrieved ngày 6 tháng 9 năm 2008. [↑](#cite_ref-11) [“Amniota – Palaeos”](http://palaeos.com/Vertebrates/Units/190Reptilomorpha/190.400.html#Amniota). [Bản chính](http://web.archive.org/web/20101220194106/http://palaeos.com/Vertebrates/Units/190Reptilomorpha/190.400.html#Amniota)lưu trữ Lỗi khi kêu gọi {{ [Chú thích web](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_web)}}: hai tham số **url**và **title**phải được chỉ định.. [↑](#cite_ref-12) [“Synapsida overview – Palaeos”](http://palaeos.com/Vertebrates/Units/390Synapsida/390.000.html). [Bản chính](http://web.archive.org/web/20101220193822/http://palaeos.com/Vertebrates/Units/390Synapsida/390.000.html)lưu trữ Lỗi khi kêu gọi {{ [Chú thích web](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_web)}}: hai tham số **url**và **title**phải được chỉ định..
- ↑
[13,0](#cite_ref-Kemp2006_13-0) Kemp, T. S. (2006). [13,1](#cite_ref-Kemp2006_13-1) ["The origin and early radiation of the therapsid mammal-like reptiles: a palaeobiological hypothesis"](http://users.ox.ac.uk/~tskemp/pdfs/jeb2006.pdf). *Journal of Evolutionary Biology* **19**(4): 1231–47. [doi](/index.php?title=Digital_object_identifier&action=edit&redlink=1): [10.1111/j.1420-9101.2005.01076.x](http://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1420-9101.2005.01076.x). [PMID](/index.php?title=PubMed_Identifier&action=edit&redlink=1) [16780524](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16780524). [http://users.ox.ac.uk/~tskemp/pdfs/jeb2006.pdf](http://users.ox.ac.uk/~tskemp/pdfs/jeb2006.pdf). [↑](#cite_ref-14) [“Therapsida – Palaeos”](http://www.palaeos.com/Vertebrates/Units/400Therapsida/100.html). [↑](#cite_ref-Kermack1984_15-0)Kermack, D.M.; Kermack, K.A. (1984). *The evolution of mammalian characters*. Croom Helm. [ISBN 0-7099-1534-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0709915349). [↑](#cite_ref-Bennett1986_16-0)Bennett, A. F. and Ruben, J. A. (1986) "The metabolic and thermoregulatory status of therapsids"; các trang 207–218 in N. Hotton III, P. D. MacLean, J. J. Roth and E. C. Roth (eds), "The ecology and biology of mammal-like reptiles", Smithsonian Institution Press, Washington.
## Tham khảo[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=8)]
- Bergsten, Johannes. February 2005. "A review of long-branch attraction".
*Cladistics* **21**:163–193. ( [pdf version](http://www.usp.br/mz/forum/pdf/Bergsten_2005_long_branch_attraction.pdf))
- Brown, W.M. (2001).
[Natural selection of mammalian brain components.](http://www.rci.rutgers.edu/~wmbrown/BROWN.TREE.pdf) *Trends in Ecology and Evolution, 16,*471–473.
-
[Khalaf-von Jaffa, Norman Ali Bassam Ali Taher (2006). Mammalia Palaestina: The Mammals of Palestine.](http://www.webcitation.org/query?url=http://www.geocities.com/jaffacity/Mammalia_Palaestina.html&date=2009-10-26+00:38:56)Gazelle: The Palestinian Biological Bulletin. Number 55, July 2006. pp. 1–46.
- McKenna, Malcolm C., and Bell, Susan K. 1997.
*Classification of Mammals Above the Species Level.*Columbia University Press, New York, 631 pp. [ISBN 0-231-11013-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0231110138)
- Nowak, Ronald M. 1999.
*Walker's Mammals of the World*, 6th edition. Johns Hopkins University Press, 1936 pp. [ISBN 0-8018-5789-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0801857899)
- Simpson, George Gaylord (1945). "The principles of classification and a classification of mammals".
*Bulletin of the American Museum of Natural History* **85**: 1–350.
- William J. Murphy, Eduardo Eizirik, Mark S. Springer et al.,
*Resolution of the Early Placental Mammal Radiation Using Bayesian Phylogenetics*,Science, Vol 294, Issue 5550, 2348–2351, ngày 14 tháng 12 năm 2001.
- Springer, Mark S., Michael J. Stanhope, Ole Madsen, and Wilfried W. de Jong. 2004. "Molecules consolidate the placental mammal tree".
*Trends in Ecology and Evolution,* **19**:430–438. ( [PDF version](http://www.zi.ku.dk/evolbiology/courses/ME04/7_9/springer200-phyl.pdf))
- Vaughan, Terry A., James M. Ryan, and Nicholas J. Capzaplewski. 2000.
*Mammalogy: Fourth Edition*. Saunders College Publishing, 565 pp. [ISBN 0-03-025034-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/003025034X)(Brooks Cole, 1999)
- Jan Ole Kriegs, Gennady Churakov, Martin Kiefmann, Ursula Jordan, Juergen Brosius, Juergen Schmitz. (2006) Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals. PLoS Biol 4(4): e91.
[“PLoS Biology – Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals”](http://biology.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371/journal.pbio.0040091). Biology.plosjournals.org. Truy cập Lỗi khi kêu gọi {{ [Chú thích web](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_web)}}: hai tham số **url**và **title**phải được chỉ định..
- David MacDonald, Sasha Norris. 2006.
*The Encyclopedia of Mammals*, 3rd edition. Printed in China, 930 pp. [ISBN 0-681-45659-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0681456590).
## Đọc thêm[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=9)]
- Brown W.M. (2001).
["Natural selection of mammalian brain components"](http://www.rci.rutgers.edu/~wmbrown/BROWN.TREE.pdf)(PDF). *Trends in Ecology and Evolution* **16**(9): 471–473. [doi](/index.php?title=Digital_object_identifier&action=edit&redlink=1): [10.1016/S0169-5347(01)02246-7](http://dx.doi.org/10.1016%2FS0169-5347%2801%2902246-7). [http://www.rci.rutgers.edu/~wmbrown/BROWN.TREE.pdf](http://www.rci.rutgers.edu/~wmbrown/BROWN.TREE.pdf). [Khalaf-von Jaffa, Norman Ali Bassam Ali Taher (2006). Mammalia Palaestina: The Mammals of Palestine.](http://www.webcitation.org/query?url=http://www.geocities.com/jaffacity/Mammalia_Palaestina.html&date=2009-10-26+00:38:56)Gazelle: The Palestinian Biological Bulletin. Number 55, July 2006. pp. 1–46.
- McKenna, Malcolm C., and Bell, Susan K. 1997.
*Classification of Mammals Above the Species Level.*Columbia University Press, New York, 631 pp. [ISBN 0-231-11013-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0231110138)
- Nowak, Ronald M. 1999.
*Walker's Mammals of the World*, 6th edition. Johns Hopkins University Press, 1936 pp. [ISBN 0-8018-5789-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0801857899)
- Simpson, George Gaylord (1945). "The principles of classification and a classification of mammals".
*Bulletin of the American Museum of Natural History* **85**: 1–350.
- William J. Murphy, Eduardo Eizirik, Mark S. Springer et al.,
*Resolution of the Early Placental Mammal Radiation Using Bayesian Phylogenetics*,Science, Vol 294, Issue 5550, 2348–2351, ngày 14 tháng 12 năm 2001.
- Springer, Mark S., Michael J. Stanhope, Ole Madsen, and Wilfried W. de Jong. 2004. "Molecules consolidate the placental mammal tree".
*Trends in Ecology and Evolution,* **19**:430–438. ( [PDF version](http://www.zi.ku.dk/evolbiology/courses/ME04/7_9/springer200-phyl.pdf))
- Vaughan, Terry A., James M. Ryan, and Nicholas J. Capzaplewski. 2000.
*Mammalogy: Fourth Edition*. Saunders College Publishing, 565 pp. [ISBN 0-03-025034-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/003025034X)(Brooks Cole, 1999)
- Jan Ole Kriegs, Gennady Churakov, Martin Kiefmann, Ursula Jordan, Juergen Brosius, Juergen Schmitz. (2006) Retroposed Elements as Archives for the Evolutionary History of Placental Mammals. PLoS Biol 4(4): e91.Lỗi khi kêu gọi {{
[Chú thích web](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_web)}}: hai tham số **url**và **title**phải được chỉ định. Biology.plosjournals.org.
- David MacDonald, Sasha Norris. 2006.
*The Encyclopedia of Mammals*, 3rd edition. Printed in China, 930 pp. [ISBN 0-681-45659-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0681456590)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA&action=edit§ion=10)]
|
|[Wikibook](/index.php?title=Wikibooks&action=edit&redlink=1) *có một trang* [Dichotomous Key](http://en.wikibooks.org/wiki/Dichotomous_Key) [Mammalia](/index.php?title=B:Dichotomous_Key/Mammalia&action=edit&redlink=1)
-
[Bản mẫu:Britannica](/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Britannica&action=edit&redlink=1)
-
[BBC Wildlife Finder - video clips from the BBC's natural history archive](http://www.bbc.co.uk/nature/class/Mammal)
-
[GlobalTwitcher.com – All species in the world with distribution maps and images](http://www.globaltwitcher.com/taxa_order.asp?classid=3)
-
[Paleocene Mammals](http://paleocene-mammals.de/), a site covering the rise of the mammals, paleocene-mammals.de
-
[Evolution of Mammals](http://www.enchantedlearning.com/subjects/mammals/Evolution.shtml), a brief introduction to early mammals, enchantedlearning.com
-
[Tree of Life poster](http://tellapallet.com/tree_of_life.htm)– Shows mammals' evolutionary relation to other organisms, tellapallet.com
-
[The Evolution of Mesozoic Mammals, a Rough Sketch](http://home.arcor.de/ktdykes/mesomamm.htm), an informal introduction, home.arcor.de
-
[Carnegie Museum of Natural History](http://www.carnegiemnh.org/research/news.html), some discoveries of early mammal fossils, carnegiemnh.org
-
[High-Resolution Images of various Mammalian Brains](http://brainmaps.org/index.php?p=datasets-species), brainmaps.org
-
[Mammal Species](http://www.learnanimals.com/mammals.php), collection of information sheets about various mammal species, learnanimals.com
-
[Summary of molecular support for Epitheria](http://biology.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&doi=10.1371/journal.pbio.0040111), biology.plosjournals.org
-
[Mikko's Phylogeny Archive](http://www.fmnh.helsinki.fi/users/haaramo/Metazoa/Deuterostoma/Chordata/Synapsida/Basal_Mammalia/Mammaliaformes_2.htm#Australophenida), fmnh.helsinki.fi
-
[European Mammal Atlas EMMA](http://www.european-mammals.org/php/mapmaker.php)from Societas Europaea Mammalogica, european-mammals.org
-
[Marine Mammals of the World](http://nlbif.eti.uva.nl/bis/marine_mammals.php)—An overview of all marine mammals, including descriptions, multimedia and a key, eti.uva.nl
-
[Mammalogy.org](http://www.mammalogy.org)The American Society of Mammalogists was established in 1919 for the purpose of promoting the study of mammals, and this website includes a mammal image library [Bản mẫu:Động vật có dây sống](/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng&action=edit&redlink=1)
[Bản mẫu:Động vật hữu nhũ](/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%AFu_nh%C5%A9&action=edit&redlink=1)
## Liên kết đến đây
*Xem* [thêm liên kết](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BA%BFn_%C4%91%C3%A2y/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)đến trang này.


text:
Cũng như những quốc gia khác, khách du lịch Việt muốn đến Nhật Bản phục vụ mục đích tham quan, du lịch cần phải có visa đi Nhật Bản. Tuy nhiên Nhật Bản không phải là đất nước dễ cấp visa cho nên bạn cần phải tìm hiểu thật kỹ về thông tin cũng như […]
Visa
Xin visa du lịch Hàn Quốc nhanh chóng
Bạn đang có nhu cầu xin visa Hàn Quốc với mục đích du lịch, thưởng ngoạn miền đất thú vị này. Đất nước này là nơi hội tụ tinh hoa của Châu Á về sự giàu có, thịnh vượng cùng cảnh quan đẹp mê hồn và rất nhiều những địa điểm tham quan hấp dẫn. […]
Hướng dẫn cách xin visa Ấn Độ nhanh chóng
Ấn Độ là một trong những điểm đến thu hút khách du lịch thập phương không chỉ bởi cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp, những bãi biển trải dài, những khu chợ sầm uất mà còn bởi sự đa dạng bởi văn hóa và tôn giáo. Đến Ấn Độ với mục đích gì đi nữa […]
Hồ sơ xin visa đi công tác Trung Quốc đầy đủ và chi tiết
Trung Quốc được biết đến là một trong những đất nước kinh tế trên thế giới và là đối tác thương mại lớn của Việt Nam. Với visa Trung Quốc công tác bạn sẽ có cơ hội được tìm hiểu rõ hơn về tốc độ phát triển kinh tế cũng như tìm kiếm được nhiều […]
Hồ sơ xin visa đi Hong Kong cần chuẩn bị
Hong Kong là một điểm đến được đông đảo khách du lịch lựa chọn để du lịch, công tác, thăm người thân…. Để đến Hong Kong thì việc đầu tiên bạn cần phải làm đó là tìm hiểu thông tin và hoàn tất thủ tục xin visa. Vậy xin visa Hong Kong mất bao lâu […]
Xin visa Đài Loan du lịch cần những gì?
Hiện nay có rất nhiều người muốn sang Đài Loan du lịch, nhưng vẫn chưa nắm bắt được những thông tin cũng như thủ tục để xin visa như thế nào? Dưới đây, phòng vé máy bay Cathay Pacific sẽ cung cấp cho bạn thông tin xin visa Đài Loan du lịch cần những gì để việc […]
Xin công văn nhập cảnh cho người nước ngoài
Công văn xin nhập cảnh là một văn bản do cục quản lý xuất nhập cảnh đồng ý cho người nước ngoài nhập cảnh một lần vào Việt Nam. Bài viết này phòng vé máy bay Cathay Pacific sẽ cung cấp một số thông tin cũng như thủ tục xin công văn nhập cảnh Việt Nam. […]
Gia hạn visa Việt Nam
Khi thời hạn của visa Việt Nam sắp hết hạn thì người nước ngoài cần phải thực hiện thủ tục xin gia hạn visa tại Việt Nam. Để đơn giản hóa thủ tục để tiết kiệm thời gian của bạn thì bạn có thể đến ngay phòng vé máy bay Cathay Pacific để được hướng dẫn chi […]
Thủ tục xin visa Trung Quốc
Nếu bạn đang muốn đến Trung Quốc với mục đích du lịch, công tác, thăm người thân, bạn bè, du học…thì điều kiện bắt buộc để có thể nhập cảnh vào đất nước này đó là phải có visa. Việc xin visa không có gì khó khăn những nếu như không nắm được những quy […]
Những giấy tờ cần thiết để xin visa Hong Kong
Hong Kong được biết đến là một trong những đặc khu hành chính của Trung Quốc, nơi đây được xem là một thiên đường mua sắm bậc nhất Châu Á. Ngày nay Hong Kong là một điểm đến thú vị của rất nhiều người. Chính vì vậy công dân Việt Nam muốn nhập cảnh vào Hong Kong […]

markdown:
[](https://vemaybaycathaypacific.com/cac-giay-to-can-thiet-de-lam-ho-so-xin-visa-nhat-ban/)
![ ](https://vemaybaycathaypacific.com/wp-content/uploads/2018/03/cac-giay-to-can-thiet-de-lam-ho-so-xin-visa-nhat-ban-600x410.jpg)
Cũng như những quốc gia khác, khách du lịch Việt muốn đến Nhật Bản phục vụ mục đích tham quan, du lịch cần phải có visa đi Nhật Bản. Tuy nhiên Nhật Bản không phải là đất nước dễ cấp visa cho nên bạn cần phải tìm hiểu thật kỹ về thông tin cũng như […]

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Crawler-Transfer-Encoding: chunked

Connection: keep-alive

Vary: Accept-Encoding

X-Powered-By: PleskLin

X-Crawler-Content-Encoding: gzip


text:
Tiết kiệm hơn với Giá Bí mật.
Tiết kiệm ngay với Giá Bí mật
Xem khách sạn tại Saint-Aubin trên bản đồ
Đăng ký nhận thông tin khuyến mãi mới nhất của chúng tôi
Tải app và đặt phòng mọi lúc, mọi nơi
Tham gia ngay! Tích lũy 10 đêm, nhận 1 đêm miễn phí*
© 2018 Hotels.com, L.P. Mọi quyền được bảo lưu.
Hotels.com và logo Hotels.com là thương hiệu hoặc thương hiệu đã đăng ký bảo hộ của Hotels.com, LP tại Mỹ và/hoặc các quốc gia khác. Mọi thương hiệu khác thuộc quyền sở hữu của các chủ sở hữu tương ứng.
* Tìm hiểu thêm về Hotels.com™ Rewards

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Application-Server

Content-Language: vi-VN

X-Hcom-Rendered-With: release

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Pragma: no-cache

Set-Cookie: bm_sz=BBCA5CEB322F672D99E72BF8B170C2F2~QAAQdCcwF4kAePllAQAABHV6/sJkwO04Wr7OFcFEEcZ3oDmcchFPRkassVLpLQ4Ty267glltyENiHHwXqiQv9VqR6LnKs5mFKp8pbI/d86rr40WU3I3k4OZ5tI+UhnvtpnXYp+w4s0gGoO4GMWvoA/8mDhRsOLxzBmXAJYclG5ChQwtxPnKTfhL6XX+doJw=; Domain=.hotels.com; Path=/; Expires=Sat, 22 Sep 2018 03:32:42 GMT; Max-Age=14400; HttpOnly

Content-Security-Policy: default-src 'unsafe-inline' data: about: hcom: blob: callback: chrome-error: *; script-src 'unsafe-eval' 'unsafe-inline' data: about: blob: asset: *; report-uri https://525fade5ca1b22e6c3c9f4504b6b3f68.report-uri.com/r/d/csp/enforce

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Content-Type-Options: nosniff


text:
Tiết kiệm hơn với Giá Bí mật.
Tiết kiệm ngay với Giá Bí mật
Xem khách sạn tại Olginate trên bản đồ
Đăng ký nhận thông tin khuyến mãi mới nhất của chúng tôi
Tải app và đặt phòng mọi lúc, mọi nơi
Tham gia ngay! Tích lũy 10 đêm, nhận 1 đêm miễn phí*
© 2018 Hotels.com, L.P. Mọi quyền được bảo lưu.
Hotels.com và logo Hotels.com là thương hiệu hoặc thương hiệu đã đăng ký bảo hộ của Hotels.com, LP tại Mỹ và/hoặc các quốc gia khác. Mọi thương hiệu khác thuộc quyền sở hữu của các chủ sở hữu tương ứng.
* Tìm hiểu thêm về Hotels.com™ Rewards

Set-Cookie: bm_sz=5DDB67519EFDBF8392E4ADA33D5D51EA~QAAQdCcwF3bzd/llAQAA6zhz/qtlBCrWQJ2y5F7DY2J6ov1bAy2fM1vszM6HZgjQLJEiUCVZGO0AiX0/NSX7IJct+tJmHyXbrTj8E9X8RyDTo97LsaHk82PXp/49rrK1pGZjjBqNKemd+iqUrkDyHy219qRYR244SKxV6hOhEVgBKcmOJvPX7mTKH3qlFuk=; Domain=.hotels.com; Path=/; Expires=Sat, 22 Sep 2018 03:24:48 GMT; Max-Age=14400; HttpOnly


text:
merlon
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
merlon /ˈmɜː.lən/
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# merlon
[Buớc tưới chuyển hướng](#mw-head) [Bước tới tìm kiếm](#p-search)
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **merlon** [/ˈmɜː.lən/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP)) **merlon** [/ˈmɜː.lən/](/wiki/Wiktionary:IPA)

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-language: vi

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp2004 miss, cp2001 miss

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate


text:
Tuyển nhân viên CNTT
Công ty TNHH Trường Khang Kon Tum
Hạn nộp hồ sơ: 30-09-2018
Nơi làm việc: Tp. Kon Tum
Tuyển Cộng Tác Viên
Công ty TNHH Trường Khang Kon Tum
Chi tiết liên hệ:02603856119
Nơi làm việc: Tp. Kon Tum
Tuyển Nhân Viên Bán Hàng
Ngày đăng: 21-09-2018
67 lượt xem
Tuyển Thợ Sơn
Ngày đăng: 21-09-2018
15 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Kinh Doanh
Ngày đăng: 21-09-2018
26 lượt xem
Tuyển Nhân Viên
Ngày đăng: 21-09-2018
48 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Kinh Doanh
Ngày đăng: 21-09-2018
43 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Phục Vụ
Ngày đăng: 21-09-2018
37 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Phục Vụ
Ngày đăng: 20-09-2018
21 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Nam Phục Vụ
Ngày đăng: 20-09-2018
73 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Nữ Bán Hàng
Ngày đăng: 20-09-2018
182 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Chăm Sóc Khách Hàng Đại Lý
Công ty TNHH TM VIVO Tây Nguyên
Ngày đăng: 19-09-2018
89 lượt xem
Cần Tuyển Nữ Điều Dưỡng
Phòng Khám Đa Khoa Hà Nội - Kon Tum
Ngày đăng: 19-09-2018
291 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Thị Trường
Tổng Công Ty CP Bảo Hiểm Hàng Không
Ngày đăng: 19-09-2018
151 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Nữ Bán Hàng
Ngày đăng: 19-09-2018
93 lượt xem
Cần Tuyển Kế Toán Nhà Hàng
Ngày đăng: 19-09-2018
85 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Lễ Tân Khách Sạn
Ngày đăng: 18-09-2018
99 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Kế Toán Tổng Hợp
Ngày đăng: 18-09-2018
128 lượt xem
Tuyển Nhân Viên Kinh Doanh
Ngày đăng: 18-09-2018
203 lượt xem
Tuyển Thợ Phun PU
Ngày đăng: 18-09-2018
55 lượt xem
Tuyển Gấp Nhân Viên Phục Vụ
Ngày đăng: 17-09-2018
96 lượt xem
Tuyển Gấp Nhân Viên Xử Lý Dữ Liệu Online
Công Ty TNHH Trường Khang Kon Tum
Ngày đăng: 17-09-2018
288 lượt xem
Bán Máy Iphone 5C
Ngày đăng: 21-09-2018
3 lượt xem
Cần Bán Iphone 5s
Ngày đăng: 21-09-2018
4 lượt xem
Cần bán hoặc giao lưu Iphone 6s plus
Ngày đăng: 21-09-2018
5 lượt xem
Bán đất đường Lê Thới Hiền - Lê Lợi - Kon Tum
Ngày đăng: 21-09-2018
2 lượt xem
Bán đất ở xã Đăk xú - Ngọc Hồi - Kon Tum
Ngày đăng: 21-09-2018
2 lượt xem
Ưu Đãi Lớn Khi Chụp Ảnh Tại Binstudio
Ngày đăng: 19-09-2018
14 lượt xem
Nhận Đóng Tủ Gỗ Gia Đình Rẻ Đẹp
Ngày đăng: 19-09-2018
5 lượt xem
Cần nhượng lại nhà chính chủ phố Lê Lai
Ngày đăng: 18-09-2018
16 lượt xem
Bán Gấp Nhà Mặt Tiền Đường Nguyễn Viết Xuân
Ngày đăng: 17-09-2018
33 lượt xem
Thanh Lý Nhanh Bàn Bida
Ngày đăng: 17-09-2018
14 lượt xem
Thanh Lý Máy Giặt Sanyo 8kg
Ngày đăng: 17-09-2018
17 lượt xem
Cần tìm thợ THÊU TRANH CHỮ THẬP tại nhà
Ngày đăng: 14-09-2018
18 lượt xem
Thanh lý tủ gỗ Pơ Mu còn mới giá rẻ
Ngày đăng: 14-09-2018
50 lượt xem
Tuyển Gấp Giúp Việc Nhà - Trông trẻ
Ngày đăng: 13-09-2018
49 lượt xem
Sim Vietnammobile
Ngày đăng: 11-09-2018
34 lượt xem
Bán Đất
Ngày đăng: 11-09-2018
43 lượt xem
Cần Bán Đất Nội Thị
Ngày đăng: 08-09-2018
57 lượt xem
Bán Nhà Và Đất
Ngày đăng: 08-09-2018
46 lượt xem
Tìm Người Giúp Việc Quán Nhậu
Ngày đăng: 08-09-2018
68 lượt xem
Tìm Người Phụ Quán Ăn
Ngày đăng: 08-09-2018
67 lượt xem

markdown:
[Tuyển nhân viên CNTT](http://vieclamkontum.com/vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-cntt-3417.html) ![ sales](images/emergif.gif)
[Công ty TNHH Trường Khang Kon Tum](#)
Hạn nộp hồ sơ: 30-09-2018
Nơi làm việc: Tp. Kon Tum
[Tuyển Cộng Tác Viên](http://vieclamkontum.com/vieclam/chitiet/tuyen-cong-tac-vien-3675.html) ![ sales](images/emergif.gif)
[Công ty TNHH Trường Khang Kon Tum](#)
Chi tiết liên hệ:02603856119
Nơi làm việc: Tp. Kon Tum
[Tuyển Nhân Viên Bán Hàng](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-ban-hang-3761.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
67 lượt xem
[Tuyển Thợ Sơn](vieclam/chitiet/tuyen-tho-son-3760.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
15 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Kinh Doanh](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-kinh-doanh-3759.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
26 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-3758.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
48 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Kinh Doanh](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-kinh-doanh-3757.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
43 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Phục Vụ](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-phuc-vu-3756.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
37 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Phục Vụ](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-phuc-vu-3755.html)
Ngày đăng: 20-09-2018
21 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Nam Phục Vụ](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-nam-phuc-vu-3754.html)
Ngày đăng: 20-09-2018
73 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Nữ Bán Hàng](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-nu-ban-hang-3753.html)
Ngày đăng: 20-09-2018
182 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Chăm Sóc Khách Hàng Đại Lý](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-cham-soc-khach-hang-dai-ly-3752.html) [Công ty TNHH TM VIVO Tây Nguyên](#)
Ngày đăng: 19-09-2018
89 lượt xem
[Cần Tuyển Nữ Điều Dưỡng](vieclam/chitiet/can-tuyen-nu-dieu-duong-3751.html) [Phòng Khám Đa Khoa Hà Nội - Kon Tum](#)
Ngày đăng: 19-09-2018
291 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Thị Trường](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-thi-truong-3750.html) [Tổng Công Ty CP Bảo Hiểm Hàng Không](#)
Ngày đăng: 19-09-2018
151 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Nữ Bán Hàng](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-nu-ban-hang-3749.html)
Ngày đăng: 19-09-2018
93 lượt xem
[Cần Tuyển Kế Toán Nhà Hàng](vieclam/chitiet/can-tuyen-ke-toan-nha-hang-3748.html)
Ngày đăng: 19-09-2018
85 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Lễ Tân Khách Sạn](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-le-tan-khach-san-3746.html)
Ngày đăng: 18-09-2018
99 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Kế Toán Tổng Hợp](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-ke-toan-tong-hop-3744.html)
Ngày đăng: 18-09-2018
128 lượt xem
[Tuyển Nhân Viên Kinh Doanh](vieclam/chitiet/tuyen-nhan-vien-kinh-doanh-3745.html)
Ngày đăng: 18-09-2018
203 lượt xem
[Tuyển Thợ Phun PU](vieclam/chitiet/tuyen-tho-phun-pu-3743.html)
Ngày đăng: 18-09-2018
55 lượt xem
[Tuyển Gấp Nhân Viên Phục Vụ](vieclam/chitiet/tuyen-gap-nhan-vien-phuc-vu-3742.html)
Ngày đăng: 17-09-2018
96 lượt xem
[Tuyển Gấp Nhân Viên Xử Lý Dữ Liệu Online](vieclam/chitiet/tuyen-gap-nhan-vien-xu-ly-du-lieu-online-3741.html) [Công Ty TNHH Trường Khang Kon Tum](#)
Ngày đăng: 17-09-2018
288 lượt xem
[Bán Máy Iphone 5C](raovat/chitiet/ban-may-iphone-5c-325.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
3 lượt xem
[Cần Bán Iphone 5s](raovat/chitiet/can-ban-iphone-5s-324.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
4 lượt xem
[Cần bán hoặc giao lưu Iphone 6s plus](raovat/chitiet/can-ban-hoac-giao-luu-iphone-6s-plus-323.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
5 lượt xem
[Bán đất đường Lê Thới Hiền - Lê Lợi - Kon Tum](raovat/chitiet/ban-dat-duong-le-thoi-hien-le-loi-kon-tum-322.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
2 lượt xem
[Bán đất ở xã Đăk xú - Ngọc Hồi - Kon Tum](raovat/chitiet/ban-dat-o-xa-dak-xu-ngoc-hoi-kon-tum-321.html)
Ngày đăng: 21-09-2018
2 lượt xem
[Ưu Đãi Lớn Khi Chụp Ảnh Tại Binstudio](raovat/chitiet/uu-dai-lon-khi-chup-anh-tai-binstudio-319.html)
Ngày đăng: 19-09-2018
14 lượt xem
[Nhận Đóng Tủ Gỗ Gia Đình Rẻ Đẹp](raovat/chitiet/nhan-dong-tu-go-gia-dinh-re-dep-318.html)
Ngày đăng: 19-09-2018
5 lượt xem
[Cần nhượng lại nhà chính chủ phố Lê Lai](raovat/chitiet/can-nhuong-lai-nha-chinh-chu-pho-le-lai-317.html)
Ngày đăng: 18-09-2018
16 lượt xem
[Bán Gấp Nhà Mặt Tiền Đường Nguyễn Viết Xuân](raovat/chitiet/ban-gap-nha-mat-tien-duong-nguyen-viet-xuan-316.html)
Ngày đăng: 17-09-2018
33 lượt xem
[Thanh Lý Nhanh Bàn Bida](raovat/chitiet/thanh-ly-nhanh-ban-bida-315.html)
Ngày đăng: 17-09-2018
14 lượt xem
[Thanh Lý Máy Giặt Sanyo 8kg](raovat/chitiet/thanh-ly-may-giat-sanyo-8kg-314.html)
Ngày đăng: 17-09-2018
17 lượt xem
[Cần tìm thợ THÊU TRANH CHỮ THẬP tại nhà](raovat/chitiet/can-tim-tho-theu-tranh-chu-thap-tai-nha-313.html)
Ngày đăng: 14-09-2018
18 lượt xem
[Thanh lý tủ gỗ Pơ Mu còn mới giá rẻ](raovat/chitiet/thanh-ly-tu-go-po-mu-con-moi-gia-re-312.html)
Ngày đăng: 14-09-2018
50 lượt xem
[Tuyển Gấp Giúp Việc Nhà - Trông trẻ](raovat/chitiet/tuyen-gap-giup-viec-nha-trong-tre-311.html)
Ngày đăng: 13-09-2018
49 lượt xem
[Sim Vietnammobile](raovat/chitiet/sim-vietnammobile-307.html)
Ngày đăng: 11-09-2018
34 lượt xem
[Bán Đất](raovat/chitiet/ban-dat-310.html)
Ngày đăng: 11-09-2018
43 lượt xem
[Cần Bán Đất Nội Thị](raovat/chitiet/can-ban-dat-noi-thi-303.html)
Ngày đăng: 08-09-2018
57 lượt xem
[Bán Nhà Và Đất](raovat/chitiet/ban-nha-va-dat-302.html)
Ngày đăng: 08-09-2018
46 lượt xem
[Tìm Người Giúp Việc Quán Nhậu](raovat/chitiet/tim-nguoi-giup-viec-quan-nhau-301.html)
Ngày đăng: 08-09-2018
68 lượt xem
[Tìm Người Phụ Quán Ăn](raovat/chitiet/tim-nguoi-phu-quan-an-300.html)
Ngày đăng: 08-09-2018
67 lượt xem

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0