text:
KH√ÅI NI·ªÜM S·ª∞ KI·ªÜN TRONG VƒÇN T·ª∞ S·ª∞
ƒê·ªëi t∆∞·ª£ng nghi√™n c·ª©u c·ªßa t·ª± s·ª± h·ªçc l√Ý vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª±. Theo G. Genette: ‚ÄúT·ª± s·ª± l√Ý tr√¨nh b√Ýy m·ªôt s·ª± ki·ªán hay m·ªôt chu·ªói s·ª± ki·ªán c√≥ th·ª±c hay h∆∞ c·∫•u, b·∫±ng ph∆∞∆°ng ti·ªán ng√¥n ng·ªØ, ƒë·∫∑c bi·ªát l√Ý ng√¥n ng·ªØ t·ª± s·ª±.‚Äù[1] Nh∆∞ th·∫ø, vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± c√≥ ba ƒë·∫∑c ƒëi·ªÉm. M·ªôt l√Ý c√≥ ng∆∞·ªùi k·ªÉ, c√≥ h√Ýnh ƒë·ªông t·ª± s·ª± v√Ý ba l√Ý c√≥ s·ª± ki·ªán ƒë∆∞·ª£c k·ªÉ ra. S·ª± ki·ªán l√Ý m·ªôt n·ªÅn t·∫£ng c·ªßa t·ª± s·ª±, n√≥ t·∫°o n√™n chuy·ªán, c√¢u chuy·ªán, c·ªët chuy·ªán (truy·ªán); kh√¥ng c√≥ s·ª± ki·ªán th√¨ kh√¥ng c√≥ t·ª± s·ª±. ƒê√≥ l√Ý m·ªôt nh·∫≠n th·ª©c ƒë√£ th√Ýnh ƒë·ªãnh l·ªá. Nh√Ý vƒÉn Anh E. M. Forster trong s√°ch C√°c b√¨nh di·ªán c·ªßa ti·ªÉu thuy·∫øt, trong ch∆∞∆°ng 2: C√¢u chuy·ªán ƒë√£ vi·∫øt: ‚ÄúVi·∫øt ti·ªÉu thuy·∫øt l√Ý ƒë·ªÉ k·ªÉ chuy·ªán. C√¢u chuy·ªán l√Ý n·ªÅn t·∫£ng c·ªßa ti·ªÉu thuy·∫øt, kh√¥ng c√≥ chuy·ªán th√¨ kh√¥ng c√≥ ti·ªÉu thuy·∫øt.‚Äù[2]ƒê·ªß th·∫•y t·∫ßm quan tr·ªçng c·ªßa c√¢u chuy·ªán trong t·ª± s·ª±. Kh√¥ng c√≥ s√°ch n√Ýo b√Ýn v·ªÅ t·ª± s·ª± m√Ý kh√¥ng n√≥i ƒë·∫øn s·ª± ki·ªán t·ª©c l√Ý chuy·ªán. Tuy nhi√™n s·ª± ki·ªán l√Ý g√¨ th√¨ nhi·ªÅu s√°ch ch·ªâ n√≥i chung chung, nhi·ªÅu t·ª´ ƒëi·ªÉn thu·∫≠t ng·ªØ vƒÉn h·ªçc h·∫ßu nh∆∞ kh√¥ng c√≥ m·ª•c t·ª´ ƒë√≥[3]. S·ªü dƒ© th·∫ø l√Ý v√¨ ng∆∞·ªùi ta ch∆∞a quan t√¢m ƒë·∫øn c·∫•u tr√∫c ng·ªØ nghƒ©a c·ªßa s·ª± ki·ªán trong vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª±. M·ªôt th·ªùi gian d√Ýi sau ƒë√≥ s·ª± ki·ªán kh√¥ng ƒë∆∞·ª£c nghi√™n c·ª©u s√¢u trong l√≠ thuy·∫øt t·ª± s·ª±. C·∫•u tr√∫c ng·ªØ nghƒ©a c·ªßa s·ª± ki·ªán ch·ªâ m·ªõi ƒë∆∞·ª£c nh·∫≠n th·ª©c c√πng v·ªõi t·ª± s·ª± h·ªçc hi·ªán ƒë·∫°i ·ªü ph∆∞∆°ng T√¢y v√Ý Nga (Li√™n X√¥ c≈©) nh·ªØng nƒÉm 70 v√Ý g·∫ßn ƒë√¢y m·ªõi tr·ªü th√Ýnh m·ªôt v·∫•n ƒë·ªÅ ƒë∆∞·ª£c ch√∫ √Ω r·ªông r√£i.
Th·∫≠t v·∫≠y, ngay t·ª´ trong t√°c ph·∫©m Nh√Ý n∆∞·ªõc c·ªßa Plato, Thi ph√°p h·ªçc (Ngh·ªá thu·∫≠ th∆° ca) c·ªßa Aristote ƒë·ªÅu ƒë√£ n√≥i s·ª± ki·ªán, nh∆∞ng coi nh∆∞ ƒë√£ hi·ªÉu. Tr∆∞·ªõc h·∫øt c·∫ßn l∆∞u √Ω l√Ý trong s√°ch Aristote thu·∫≠t ng·ªØ chuy·ªán, h√Ýnh ƒë·ªông, s·ª± ki·ªán, s·ª± th·∫≠t , c·ªët truy·ªán (fabula, skazanie, deistvie, sobytie, fakt) nhi·ªÅu khi nh∆∞ l√Ý ƒë·ªìng nghƒ©a. Tuy n√≥i c√¢u chuy·ªán l√Ý ‚Äús·ª± k·∫øt h·ª£p c·ªßa c√°c s·ª± ki·ªán (s·ª± th·ª±c)‚Äù, ‚Äút√≠nh ch·∫•t c·ªßa s·ª± ki·ªán‚Äù(ch. 6, ch. 7), hi·ªÉu s·ª± ki·ªán nh∆∞ l√Ý m·ªôt b·ªô ph·∫≠n c·ªßa h√Ýnh ƒë·ªông n√≥i chung, nh∆∞ng ch∆∞a ph√¢n bi·ªát ch√∫ng v·ªõi nhau. √îng xem ngh·ªá thu·∫≠t m√¥ ph·ªèng h√Ýnh ƒë·ªông kh·∫£ nhi√™n, c√≥ th·ªÉ c√≥ (kh√¥ng ph·∫£i h√Ýnh ƒë·ªông ƒë√£ c√≥ nh∆∞ l·ªãch s·ª≠), t·ª©c l√Ý c√°c c√¢u chuy·ªán huy·ªÅn tho·∫°i, truy·ªÅn thuy·∫øt nh∆∞ c√°i to√Ýn th·ªÉ, do ƒë√≥ c≈©ng ch∆∞a ƒëi s√¢u v√Ýo s·ª± ki·ªán. √îng l√Ý ng∆∞·ªùi ƒë·∫ßu ti·∫øn neu ra c·∫•u tr√∫c c·ªßa h√Ýnh ƒë·ªông, c√¢u chuy·ªán.c·ªët truy·ªán c√≥ ba ph·∫ßn: ph·∫ßn ƒë·∫ßu,ph·∫ßn gi·ªØa v√Ý ph·∫ßn k·∫øt, c∆° s·ªü cho c√¥ng th·ª©c c·ªët truy·ªán nƒÉm th√Ýnh ph·∫ßn sau n√Ýy. Trong Mƒ© h·ªçc Hegel c≈©ng n√≥i ƒë·∫øn s·ª± ki·ªán trong s·ª≠ thi, ph√¢n bi·ªát s·ª± vi·ªác x·∫£y ra (nh∆∞ s√©t ƒë√°nh) v·ªõi s·ª± ki·ªán c√≥ m·ª•c ƒë√≠ch c·ªßa con ng∆∞·ªùi, √¥ng v·∫´n xem s·ª± ki·ªán nh∆∞ l√Ý m·ªôt hi·ªán t∆∞·ª£ng c·ªßa th·∫ø gi·ªõi. S·ªü dƒ© th·∫ø l√Ý v√¨ c·∫£ Aristote l·∫´n Hegel ƒë·ªÅu ch·ªâ bi·∫øt k·ªãch, s·ª≠ thi m√Ý ch∆∞a bi·∫øt ti·ªÉu thuy·∫øt. ƒê·∫øn cu·ªëi th·∫ø k·ªâ XX, sau m·∫•y trƒÉm nƒÉm ph√°t tri·ªÉn th·ªÉ lo·∫°i ti·ªÉu thuy·∫øt, l√≠ thuy·∫øt t·ª± s·ª± ƒë√£ c√≥ m·ªôt s·ª± chuy·ªÉn bi·∫øn quan tr·ªçng, ƒë√≥ l√Ý chuy·ªÉn sang nghi√™n c·ª©u truy·ªán k·ªÉ v·ªõi t√≠nh ch·∫•t k√≠ hi·ªáu, ng√¥n ng·ªØ c·ªßa n√≥. Nh√Ý nghi√™n c·ª©u Nga A. Veselovski trong ch∆∞∆°ng nghi√™n c·ª©u Thi ph√°p truy·ªán k·ªÉ (Thi ph√°p h·ªçc l·ªãch s·ª≠) ch·ªâ nghi√™n c·ª©u motiv nh∆∞ l√Ý ƒë∆°n v·ªã nh·ªè nh·∫•t c·∫•u t·∫°o n√™n truy·ªán k·ªÉ. ƒê·∫øn V. Propp trong H√¨nh th√°i h·ªçc truy·ªán c·ªï t√≠ch th·∫ßn k√¨ (1928) l·∫°i chuy·ªÉn sang nghi√™n c·ª©u ch·ª©c nƒÉng. Ch·ª©c nƒÉng ·ªü ƒë√¢y l√Ý ch·ª©c nƒÉng t·∫°o h√¨nh th·ª©c truy·ªán, gi·ªëng nh∆∞ quy t·∫Øc ng·ªØ ph√°p c·ªßa truy·ªán. Nghƒ©a m√Ý √¥ng ch·ªâ ra l√Ý nghƒ©a c·ªßa ng√¥n ng·ªØ truy·ªán k·ªÉ, ch∆∞ skhoong ph·∫£i nghƒ©a c·ªßa truy·ªán. Ch·ªß nghƒ©a h√¨nh th·ª©c Nga m√Ý ti√™u bi·ªÉu l√Ý V. Shklovski l√Ý ƒë·∫°i bi·ªÉu, ph√°t tri·ªÉn h∆∞·ªõng c·ªßa Veselovski, t·∫≠p trung ch√∫ √Ω truy·ªán k·ªÉ (siuzhet) v√Ý b·∫Øt ƒë·∫ßu ph√¢n bi·ªát truy·ªán k·ªÉ v·ªõi c√¢u chuy·ªán (fabula). √îng xem truy·ªán k·ªÉ l√Ý s·ª± c·∫•u t·∫°o l·∫°i c√¢u chuy·ªán theo c√°c th·ªß ph√°p k·∫øt c·∫•u, c√°c th·ªß ph√°p l·∫° h√≥a, ch√¥ng l·ªëi nh·∫≠n th·ª©c t·ª± ƒë·ªông h√≥a. C·ªët chuy·ªán (fabula), s·ª± ki·ªán tuy ƒë∆∞·ª£c nh·∫Øc ƒë·∫øn song ƒë√£ b·ªã h√≤a tan v√Ýo truy·ªán k·ªÉ, t√≠nh li√™n t·ª•c, t√≠nh nh√¢n qu·∫£ c·ªßa n√≥ b·ªã l√Ým lu m·ªù. C√°c nh√Ý t·ª± s·ª± h·ªçc c·∫•u tr√∫c xem t·ª± s·ª± nh∆∞ m·ªôt c·∫•u tr√∫c giao ti·∫øp, coi t·ª± s·ª± nh∆∞ m·ªôt di·ªÖn ng√¥n, ƒëi t√¨m ng·ªØ ph√°p c·ªßa di·ªÖn ng√¥n ·∫•y. Tz. Todorov, trongNg·ªØ ph√°p c·ªßa Truy·ªán M∆∞·ªùi ng√Ýy, nghi√™n c·ª©u m·ªánh ƒë·ªÅ nh∆∞ l√Ý ƒë∆°n v·ªã nh·ªè nh·∫•t c·ªßa t·ª± s·ª±. R. Barthes trong D·∫´n lu·∫≠n ph√¢n t√≠ch c·∫•u tr√∫c truy·ªán k·ªÉ nghi√™n c·ª©u c·∫•u tr√∫c t·ª± s·ª± theo c√°c t·∫ßng b·∫≠c, g·ªìm ch·ª©c nƒÉng, t√¨nh ti·∫øt v√Ý di·ªÖn ng√¥n. Trong ch·ª©c nƒÉng g·ªìm ch·ª©c nƒÉng h·∫°t nh·∫≠n, ch·ª©c nƒÉng v·ªá tinh, d·∫•u hi·ªáu, x√∫c t√°c. G. Genette t·∫≠p trung v√Ýo c·∫•u tr√∫c di·ªÖn ng√¥n. ƒê·ªìng th·ªùi, theo ph√¢n t√≠ch c·ªßa Schmid, trong c√°c vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± theo quan ni·ªám c·ªßa ch·ªß nghƒ©a c·∫•u tr√∫c c√≤n th·ªÉ hi·ªán m·ªôt c√¢u chuy·ªán, t·ª©c l√Ý m·ªôt s·ª± ki·ªán[4]. S·ª± ki·ªán, theo nh·∫≠n th·ª©c c·ªßa c√°c nh√Ý c·∫•u tr√∫c ch·ªß nghƒ©a l√Ý m·ªôt s·ª± thay ƒë·ªïi c·ªßa t√¨nh hu·ªëng xu·∫•t ph√°t: ho·∫∑c l√Ý t√¨nh hu·ªëng b√™n ngo√Ýi c·ªßa th·∫ø gi·ªõi truy·ªán k·ªÉ (c√°c s·ª± ki·ªán t·ª± nhi√™n, s·ª± ki·ªán h√Ýnh ƒë·ªông, s·ª± ki·ªán t∆∞∆°ng t√°c) hay t√¨nh hu·ªëng b√™n trong c·ªßa m·ªôt nh√¢n v·∫≠t n√Ýo ƒë√≥ (s·ª± ki·ªán t√¢m tr√≠ ‚Äì mental‚Äônoe). Nh∆∞ v·∫≠y, theo quan ni·ªám c·ªßa ch·ªß nghƒ©a c·∫•u tr√∫c, t·ª©c t·ª± s·ª± h·ªçc kinh ƒëi·ªÉn, th√¨ vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± l√Ý vƒÉn b·∫£n k·ªÉ nh·ªØng c√¢u chuy·ªán, t·ª©c l√Ý k·ªÉ c√°c s·ª± ki·ªán. Th·∫ø nh∆∞ng ngo√Ýi t√≠nh logic nh√¢n qu·∫£, li√™n t·ª•c, ƒë·ªëi l·∫≠p, kh√°c bi·ªát, b·ªï sung, ƒë∆∞·ª£c n√™u trong c√°c c√¥ng tr√¨nh c·ªßa Greimas, Bremond, Todorov, quy ch·∫ø c·ªßa s·ª± ki·ªán ch∆∞a ƒë∆∞·ª£c n√™u r√µ.
T·ª´ nƒÉm 1970 Ju. Lotman ƒë√£ n√™u v·∫•n ƒë·ªÅ s·ª± ki·ªán c·ªßa truy·ªán k·ªÉ nh∆∞ m·ªôt ph∆∞∆°ng di·ªán t·∫°o nghƒ©a ƒë·ªëi v·ªõi nh·∫≠n th·ª©c th·∫ø gi·ªõi. Trong c√¥ng tr√¨nh C·∫•u tr√∫c vƒÉn b·∫£n ngh·ªá thu·∫≠t nƒÉm 1970 √¥ng ƒë√£ x√°c ƒë·ªãnh, s·ª± ki·ªán l√Ý c∆° s·ªü c·ªßa truy·ªán k·ªÉ, coi s·ª± ki·ªán l√Ý ti√™u ch√≠ ph√¢n bi·ªát vƒÉn vƒÉn b·∫£n c√≥ chuy·ªán (c·ªët truy·ªán) v·ªõi vƒÉn b·∫£n kh√¥ng c√≥ chuy·ªán ( c√≥ s·ª± ki·ªán hay kh√¥ng c√≥ s·ª± ki·ªán)[5]. Ju. Lotman n√™u ƒë·ªãnh nghƒ©a ‚Äús·ª± ki·ªán trong vƒÉn h·ªçc nh∆∞ l√Ý vi·ªác nh√¢n v·∫≠t di chuy·ªÉn qua ranh gi·ªõi c·ªßa tr∆∞·ªùng nghƒ©a‚Äù trong t√°c ph·∫©m. T√°c ph·∫©m nh∆∞ m·ªôt m√¥ h√¨nh v·ªÅ th·∫ø gi·ªõi, ch·ªãu s·ª± chi ph·ªëi c·ªßa b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi, t·ª± chia kh√¥ng gian c·ªßa n√≥ th√Ýnh c√°c tr∆∞·ªùng ƒë·ªëi l·∫≠p v·ªÅ √Ω nghƒ©a v·ªõi c√°c ƒë∆∞·ªùng ranh gi·ªõi: ng∆∞·ªùi gi√Ýu, k·∫ª ngh√®o, c·ªßa m√¨nh, c·ªßa ng∆∞·ªùi, ch√≠nh ƒë·∫°o, t√Ý ƒë·∫°o, vƒÉn minh v√Ý d√£ man, t·ª± nhi√™n v√Ý x√£ h·ªôi, b·∫°n v√Ý th√π, t·ªët v√Ý x·∫•u‚Ä¶Ranh gi·ªõi n√Ýy c√≥ th√™ c√≥ √Ω nghƒ©a kh√¥ng gian, ƒë·∫°o ƒë·ª©c, t√¢m l√≠, nh·∫≠n th·ª©c, th·ª±c d·ª•ng. N·∫øu m·ªôt nh√¢n v·∫≠t tuy c√≥ nhi·ªÅu h√Ýnh ƒë·ªông, nh∆∞ng kh√¥ng c√≥ h√Ýnh ƒë·ªông ƒë·ªông ch·∫°m t·ªõi c√°c ranh gi·ªõi c√≥ s·∫µn, th√¨ nh√¢n v·∫≠t ·∫•y kh·∫≥ng ƒë·ªãnh th·∫ø gi·ªõi ·∫•y, kh√¥ng c√≥ s·ª± ki·ªán n√Ýo x·∫£y ra, kh√¥ng c√≥ chuy·ªán. M·ªôt nh√¢n v·∫≠t l√Ým sai l·ªách, v∆∞·ª£t qua ranh gi·ªõi, th√¨ c√≥ s·ª± ki·ªán, v√Ý s·ª± ki·ªán ƒë∆∞·ª£c coi l√Ý tin m·ªõi, chuy·ªán l·∫°, l√Ý nh√¢n t·ªë c√≥ t√≠nh ‚Äúc√°ch m·∫°ng‚Äù, nghƒ©a l√Ý l√Ým thay ƒë·ªïi tr·∫≠t t·ª± theo nghƒ©a t√≠ch c·ª±c hay ti√™u c·ª±c[6]. C√°m l·∫•y tr·ªôm gi·ªè t√©p c·ªßa T·∫•m, vi ph·∫°m nguy√™n t·∫Øc th√Ýnh th·ª±c t·ªìn t·∫°i ti·ªÅm ·∫©n, tr·ªü th√Ýnh k·∫ª ƒÉn c·∫Øp, k·∫ª ch·ªëng l·∫°i ƒë·ªìng lo·∫°i, v√Ý s·∫Ω b·ªã tr·ª´ng tr·ªã. C√¥ng lao c·ªßa Lotman l√Ý n√™u ƒë·ªãnh nghƒ©a v·ªÅ logich ng·ªØ nghƒ©a c·ªßa s·ª± ki·ªán v√Ý x√°c l·∫≠p m·ªëi quan h·ªá s·ª± ki·ªán v·ªõi m√¥ h√¨nh vƒÉn h√≥a, b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi. T·ª´ ƒë√≥ c√≥ th·ªÉ ti·∫øn h√Ýnh lo·∫°i h√¨nh h√≥a s·ª± ki·ªán theo b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi. Nh∆∞ng c·∫£ ƒë·ªãnh nghƒ©a c·ªßa Hegel l·∫´n ƒë·ªãnh nghƒ©a c·ªßa Lotman ƒë·ªÅu ƒë·ªÅu ·ªü b√¨nh di·ªán l·ªõn, kh√°i qu√°t. N. Tamarchenco l√Ý ng∆∞·ªùi ƒë·ªãnh nghƒ©a s·ª± ki·ªán truy·ªán k·ªÉ tr√™n c∆° s·ªü √Ω ki·∫øn c·ªßa Hegel v√Ý Lotman[7]. ‚ÄúS·ª± ki·ªán truy·ªán k·ªÉ l√Ý s·ª± d·ªãch chuy·ªÉn b√™n ngo√Ýi hay b√™n trong c·ªßa nh√¢n v·∫≠t (chuy·∫øn ƒëi, h√Ýnh ƒë·ªông, h√Ýnh vi tinh th·∫ßn) v∆∞·ª£t qua c√°i ranh gi·ªõi ph√¢n chia kh√¥ng gian ƒë∆∞·ª£c mi√™u t·∫£ th√Ýnh t·ª´ng ph·∫ßn hay ph·∫°m vi, t·ª´ng th·ªùi ƒëi·ªÉm c·ªßa th·ªùi gian ngh·ªá thu·∫≠t, nh·∫±m th·ª±c hi·ªán m·ª•c ƒëich hay t·ª´ b·ªè n√≥ ho·∫∑c kh·∫Øc ph·ª•c c√°c tr·ªü ng·∫°i.‚Äù Tamarchenco ƒë√£ m·ªü r·ªông h∆°n kh√°i ni·ªám c·ªßa Lotman. T·ª´ ch·ªëi v∆∞·ª£t qua tr∆∞·ªùng nghƒ©a c≈©ng l√Ý s·ª± ki·ªán, v√≠ nh∆∞ nh√¢n v·∫≠t Ho√Ýng trong ƒê√¥i m·∫Øt t·ª´ ch·ªëi ƒëi theo ƒê·ªô ra v√πng t·ª± do. V∆∞·ª£t qua s·ª± r·ª•t r√® ƒë·ªÉ b√Ýy t·ªè t√¨nh y√™u nh∆∞ trong truy·ªán Th·∫ßy gi√°o d·∫°y vƒÉn c·ªßa Tshekhov c≈©ng l√Ý s·ª± ki·ªán. Quan ni·ªám s·ª± ki·ªán g·∫Øn v·ªõi m·ª•c ƒë√≠ch nh∆∞ Hegel kh√¥ng nh·∫•t thi·∫øt c√≥ t√≠nh ph·ªï qu√°t, c√≤n Ju. Lotman n√™u ƒë·ªãnh nghƒ©a s·ª± ki·ªán n√≥i chung, kh√¥ng g·∫Øn v·ªõi s·ª± ki·ªán c·ªßa vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± ngh·ªá thu·∫≠t.
Mu·ªën x√°c l·∫≠p t√≠nh s·ª± ki·ªán ngh·ªá thu·∫≠t trong vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± Whol Schmid trong s√°ch T·ª± s·ª± h·ªçc (2003) v√Ý trong t√°c ph·∫©m sau ƒë√≥[8] n√™u ƒë·ªãnh nghƒ©a s·ª± ki·ªán, xu·∫•t ph√°t t·ª´ c√°ch hi·ªÉu chung s·ª± ki·ªán nh∆∞ l√Ý s·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi c·ªßa t√¨nh hu·ªëng ban ƒë·∫ßu c·ªßa th·∫ø gi·ªõi ngh·ªá thu·∫≠t. T√¨nh hu·ªëng ban ƒë·∫ßu l√Ý t√¨nh hu·ªëng khi ch∆∞a x·∫£y ra s·ª± ki·ªán. Nh∆∞ng th·∫ø n√Ýo l√Ý s·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi? Theo quan ƒëi·ªÉm c·ªßa Lotman, s·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi ·∫•y l√Ý s·ª± vi ph·∫°m, s·ª± v∆∞·ª£t qua ranh gi·ªõi c·ªßa c√°c quy lu·∫≠t, quy ph·∫°m, quy t·∫Øc c·ªßa th·∫ø gi·ªõi ngh·ªá thu·∫≠t, vi ph·∫°m c√°c ƒëi·ªÅu c·∫•m c·ªßa th·∫ø gi·ªõi, ph√° v·ª° tr·∫≠t t·ª± c·ªßa n√≥ m√Ý c√°c nh√¢n v·∫≠t th·ª±c hi·ªán. Nh∆∞ng b·∫£n th√¢n s·ª± vi ph·∫°m ch∆∞a t·ª± n√≥ t·∫°o n√™n s·ª± ki·ªán, n·∫øu nh∆∞ ch∆∞a c√≥ ng∆∞·ªùi ch·ª©ng ki·∫øn. ƒê√≥ l√Ý v√¨ s·ª± ki·ªán kh√¥ng ch·ªâ l√Ý vi·ªác x·∫£y ra, m√Ý l√Ý vi·ªác x·∫£y ra c√≥ nghƒ©a, m√Ý s·ª± ki·ªán c√≥ nghƒ©a ch·ªâ di·ªÖn ra ƒë·ªëi v·ªõi nh·ªØng ch·ªß th·ªÉ ch·ª©ng ki·∫øn, nh·∫≠n th·ª©c nh·∫•t ƒë·ªãnh. N√≥i nh∆∞ V. Tiupa, s·ª± ki·ªán trong t·ª± s·ª± c√≥ t√≠nh ch·∫•t √Ω h∆∞·ªõng (intentionality)[9]. ƒêi·ªÅu n√Ýy ph√π h·ª£p v·ªõi vi·ªác x√°o tr·ªôn s·ª± ki·ªán, ph√° v·ª° t√≠nh li√™n t·ª•c v√Ý t√≠nh nh√¢n qu·∫£ c·ªßa c√¢u chuy·ªán ƒë·ªÉ t·∫°o th√Ýnh truy·ªán k·ªÉ. S·ª± ki·ªán g·∫Øn li·ªÅn v·ªõi m·ªôt quan ni·ªám v·ªÅ s·ª± ki·ªán hay quan ni·ªám v·ªÅ s·ª± ki·ªán. Trong ƒë·ªùi s·ªëng, vi·ªác tr·∫ª con n√≥i h·ªón v√Ý n√≥i t·ª•c l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªëi v·ªõi ng∆∞·ªùi l√Ým c√¥ng t√°c vƒÉn h√≥a, gi√°o d·ª•c nh∆∞ gi√°o vi√™n, nh∆∞ng kh√¥ng c√≥ √Ω nghƒ©a ƒë·ªëi v·ªõi c√¥ng an, n·∫øu n√≥ kh√¥ng g√¢y m·∫•t tr·∫≠t t·ª± c√¥ng c·ªông. Ng∆∞·ª£c l·∫°i ng∆∞·ªùi v∆∞·ª£t ƒë√®n ƒë·ªè l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªëi v·ªõi c·∫£nh s√°t giao th√¥ng, nh∆∞ng kh√¥ng ph·∫£i s·ª± ki·ªán quan t√¢m c·ªßa c·∫£nh s√°t h√¨nh s·ª±. Nh√Ý s·ª≠ h·ªçc ch·ªâ quan t√¢m c√°c s·ª± ki·ªán c√≥ t·∫ßm qu·ªëc gia, bang giao, nh∆∞ng kh√¥ng quan t√¢m c√°c s·ª± ki·ªán c·ªßa ƒë·ªùi th∆∞·ªùng, v√≠ nh∆∞ v·ª• m·∫•t g√Ý hay ngo·∫°i t√¨nh trong x√≥m. Nh√Ý vƒÉn l·∫°i quan t√¢m c√°c s·ª± ki·ªán c√≥ √Ω nghƒ©a nh√¢n c√°ch c·ªßa con ng∆∞·ªùi. Nh∆∞ v·∫≠y s·ª± ki·ªán trong vƒÉn h·ªçc kh√°c s·ª± ki·ªán c·ªßa s·ª≠ h·ªçc kh√¥ng ch·ªâ ·ªü m·ªôt b√™n l√Ý s·ª± th·∫≠t l·ªãch s·ª≠, m·ªôt b√™n l√Ý h∆∞ c·∫•u, m√Ý c√≤n ·ªü ch·ªó vƒÉn h·ªçc quan t√¢m s·ª± ki·ªán thu·ªôc nh√¢n c√°ch, tr·∫°ng th√°i vƒÉn h√≥a, tinh th·∫ßn c·ªßa con ng∆∞·ªùi. S·ª± ki·ªán ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c m·ªôt √Ω th·ª©c c·ªßa ch·ªß th·ªÉ n√Ýo ƒë√≥ x√°c nh·∫≠n, nh·∫≠n ra. Ch·ªß th·ªÉ ƒë√≥ trong vƒÉn b·∫£n l√Ý nh√¢n v·∫≠t, ng∆∞·ªùi k·ªÉ chuy·ªán v√Ý qua ƒë√≥ l√Ý ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc x√°c nh·∫≠n v√Ý nh·∫≠n ra. V√≠ d·ª• ch√Ýng Tr∆∞∆°ng trong Ng∆∞·ªùi con g√°i Nam X∆∞∆°ng nghi oan cho v·ª£ l√Ý m·ªôt s·ª± ki·ªán d·∫´n ƒë·∫øn c√°i ch·∫øt oan khu·∫•t c·ªßa ng∆∞·ªùi v·ª£. Nghi oan l√Ý vi ph·∫°m quy t·∫Øc t√¥n tr·ªçng s·ª± th·∫≠t, l√Ý nguy√™n t·∫Øc t·∫°o n√™n tr·∫≠t t·ª± ƒë·ªùi s·ªëng. Ng∆∞·ªùi v·ª£, nh∆∞·ªùi k·ªÉ chuy·ªán v√Ý ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc bi·∫øt ch√Ýng Tr∆∞∆°ng sai l·∫ßm, ch·ªâ Tr∆∞∆°ng kh√¥ng bi·∫øt, n√™n m·ªõi t·∫°o th√Ýnh bi k·ªãch. Sau t√¨nh c·ªù m·ªõi t·ª± gi√°c ng·ªô. Paul Ricoeur cho r·∫±ng s·ª± ki·ªán l√Ý c√°i x·∫£y ra ‚Äúkh√°c v·ªõi ƒëi·ªÅu ta ch·ªù ƒë·ª£i‚Äù l√Ý ch·ªâ c√°c s·ª± ki·ªán lo·∫°i n√Ýy. Tuy v·∫≠y ƒë√≥ l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªùi th∆∞·ªùng, ch∆∞a ph·∫£i s·ª± ki·ªán c√≥ t√≠nh th·ªùi ƒë·∫°i, nh∆∞ quan ni·ªám c·ªßa Goethe, cho r·∫±ng s·ª± ki·ªán l√Ý ƒëi·ªÅu x·∫£y ra ‚Äúch∆∞a t·ª´ng bi·∫øt‚Äù. Nh∆∞ v·∫≠y, g·∫Øn v·ªõi lo·∫°i h√¨nh ch·ªß th·ªÉ ti·∫øp nh·∫≠n v√Ý lo·∫°i h√¨nh b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi ta s·∫Ω c√≥ c√°c ki·ªÉu lo·∫°i h√¨nh h√≥a s·ª± ki·ªán trong t·ª± s·ª±.
Theo W. Schmid t√≠nh s·ª± ki·ªán trong t·ª± s·ª± th·ªÉ hi·ªán d∆∞·ªõi nhi·ªÅu m·ª©c ƒë·ªô kh√°c nhau. T√≠nh s·ª± ki·ªán cao nh·∫•t, ƒë·∫ßy ƒë·ªß nh·∫•t khi s·ª± ƒë·ªïi thay t√¨nh hu·ªëng trong truy·ªán th·ª±c s·ª± x·∫£y ra v√Ý c√≥ k·∫øt qu·∫£ th·ª±c t·∫ø trong th·∫ø gi·ªõi h∆∞ c·∫•u. N·∫øu nh√¢n v·∫≠t ch·ªâ m·ªõi nghƒ© ƒë·∫øn s·ª± ƒë·ªïi thay t√¨nh hu·ªëng, ∆∞·ªõc m∆° ƒë·ªïi thay, t∆∞·ªüng t∆∞·ª£ng ra n√≥, m√Ý ch∆∞a c√≥ h√Ýnh ƒë·ªông, ch∆∞a c√≥ k·∫øt qu·∫£ l√Ým thay ƒë·ªïi th·ª±c s·ª±, th√¨ ch∆∞a coi l√Ý c√≥ s·ª± ki·ªán. ƒê√≥ ch·ªâ l√Ý h√Ýnh vi ∆∞·ªõc mu·ªën, tuy c≈©ng c√≥ nghƒ©a nh∆∞ng t√≠nh s·ª± ki·ªán y·∫øu. N·∫øu ch·ªâ m·ªõi mu·ªën h√Ýnh ƒë·ªông m√Ý ch∆∞a h√Ýnh ƒë·ªông, chu·∫©n b·ªã h√Ýnh ƒë·ªông ho·∫∑c ƒëang th·ª±c hi·ªán m√Ý ch∆∞a c√≥ k·∫øt qu·∫£, c≈©ng coi nh∆∞ ch∆∞a c√≥ s·ª± ki·ªán. K·∫øt qu·∫£ s·ª± ki·ªán ph·∫£i ti·∫øn h√Ýnh cho ƒë·∫øn h·∫øt t·ª± s·ª± m·ªõi coi l√Ý c√≥ k·∫øt qu·∫£, v√≠ nh∆∞ s·ª± ki·ªán trong truy·ªán c·ªï t√≠ch, truy·ªán trung ƒë·∫°i hay ti·ªÉu thuy·∫øt l√£ng m·∫°n v√Ý ti·ªÉu thuy·∫øt ch·ªß nghƒ©a hi·ªán th·ª±c c·ªï ƒëi·ªÉn, nh∆∞ V. Hugo, Balzac, Standhal, Zola, Maupassant, V≈© Tr·ªçng Ph·ª•ng, Kh√°i H∆∞ng, Nh·∫•t Linh. Ch√≠nh v√¨ th·∫ø m√Ý c√°c s·ª± ki·ªán ch∆∞a x·∫£y ra, ch∆∞a c√≥ k·∫øt qu·∫£ th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c xem l√Ý kh√¥ng c√≥ s·ª± ki·ªán, ‚Äúkh√¥ng c√≥ chuy·ªán‚Äù ho·∫∑c t√≠nh s·ª± ki·ªán y·∫øu, l√Ý ƒë·∫∑c ƒëi·ªÉm c·ªßa sang t√°c ki·ªÉu ‚Äúh·∫≠u hi·ªán th·ª±c ch·ªß nghƒ©a‚Äù (postrealizm) c·ªßa Tshekhov. V√≠ d·ª• trong truy·ªán ng·∫Øn c·ªßa Tshekhov Ng∆∞·ªùi ƒë√Ýn b√Ý v√Ý con ch√≥ nh·ªè, nh√¢n v·∫≠t Gurov ch√°n ƒë·ªùi ra b·ªù bi·ªÉn gi·∫£i khu√¢y g·∫∑p ng∆∞·ªùi ƒë√Ýn b√Ý c≈©ng th·∫•t v·ªçng v·ªÅ t√¨nh duy√™n, h·ªç y√™u nhau v√Ý h·ª©a s·∫Ω li d·ªã h√¥n nh√¢n c≈© ƒë·ªÉ ƒë∆∞·ª£c l·∫•y nhau. Nh∆∞ng sau khi tr·ªü v·ªÅ ch·∫≥ng ai t·ª´ b·ªè gia ƒë√¨nh c≈© c·ªßa m√¨nh, h·ªç v·∫´n s·ªëng trong c√°i th·∫ø gi·ªõi c≈© m√Ý h·ªç ƒë√£ ch√°n. Ho·∫∑c nh∆∞ trong truy·ªán Ng√¥i nh√Ý c√≥ cƒÉn g√°c nh·ªè, ƒë·ªânh cao xung ƒë·ªôt l√Ý cu·ªôc tranh c√£i c√≥ t√≠nh ch√≠nh lu·∫≠n gi·ªØa ng∆∞·ªùi h·ªça sƒ© v√Ý n·ªØ nh√¢n v·∫≠t, song kh√¥ng ƒëi ƒë·∫øn k·∫øt qu·∫£ n√Ýo, coi nh∆∞ kh√¥ng c√≥ chuy·ªán. M·ªôt truy·ªán kh√°c c·ªßa Tshekhov k·ªÉ m·ªôt ng∆∞·ªùi ch·ªìng b·∫Øt ƒë∆∞·ª£c qu·∫£ tang th∆∞ h√≤ h·∫πn c·ªßa v·ª£ v·ªõi t√¨nh nh√¢n, n·ªïi c∆°n ghen, ƒë·ªãnh b·ª•ng s·∫Ω l√Ým to chuy·ªán. Nh∆∞ng khi ng∆∞·ªùi v·ª£ ƒë·∫øn h·∫πn y√™u c·∫ßu ch·ªìng ƒë∆∞a ti·ªÅn, ng∆∞·ªùi ch·ªìng l·∫°i ƒë∆∞a ti·ªÅn cho v·ª£. Th·∫ø l√Ý kh√¥ng c√≥ s·ª± g√¨ x·∫£y ra, kh√¥ng c√≥ k·∫øt qu·∫£. ƒê√≥ c≈©ng l√Ý truy·ªán kh√¥ng c√≥ chuy·ªán[10]. Nh∆∞ng x√©t t·ª´ m·ªôt ph√≠a kh√°c, s·ª± ki·ªán r√∫t lui im l·∫∑ng (t·ª©c t·ª´ ch·ªëi) c·ªßa ng∆∞·ªùi ch·ªìng, c√°i s·ª± ph·∫£n ·ª©ng l·∫Ω ra ph·∫£i c√≥ ƒë√£ kh√¥ng c√≥, ƒë·ªëi v·ªõi √Ω th·ª©c th√¥ng th∆∞·ªùng c·ªßa ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc, l√Ý m·ªôt chuy·ªán l·∫°, n√≥ c≈©ng l√Ý s·ª± ki·ªán. ƒê√¢y l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªëi v·ªõi √Ω th·ª©c ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc. Nh∆∞ th·∫ø t√≠nh s·ª± ki·ªán c·ªßa vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± ƒë·∫°t ƒë∆∞·ª£c m·ª©c ƒë·ªô t·ªëi ƒëa khi s·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi t√¨nh hu·ªëng ƒë∆∞·ª£c x·∫£y ra trong quy m√¥ to√Ýn t√°c ph·∫©m h∆∞ c·∫•u. C√°c bi·∫øn ƒë·ªïi nh·ªè, kh√¥ng ƒë√°ng k·ªÉ kh√¥ng l√Ým n√™n t√≠nh s·ª± ki·ªán. Vi·ªác xem m·ªôt thay ƒë·ªïi t√¨nh hu·ªëng n√Ýo ƒë√≥ l√Ý s·ª± ki·ªán ph·ª• thu·ªôc v√Ýo b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi c·ªßa ki·ªÉu vƒÉn h√≥a theo quan ni·ªám Lotman v√Ý ph·ª• thu·ªôc v√Ýo h·ªá gi√° tr·ªã c·ªßa nh√¢n v·∫≠t ho·∫∑c c·ªßa ch·ªß th·ªÉ ti·∫øp nh·∫≠n t·ª± s·ª±.
S·ª± ki·ªán th·ª±c t·∫ø th∆∞·ªùng c√≥ hai lo·∫°i. Lo·∫°i bi·∫øn ƒë·ªïi trong kh√¥ng gian th·ªùi gian v√Ý lo·∫°i thay ƒë·ªïi trong t√¢m tr√≠. ƒê√≥ l√Ý s·ª± thay ƒë·ªïi trong nh·∫≠n th·ª©c, t√¢m h·ªìn nh√¢n v·∫≠t nh∆∞ l√Ý s·ª± b·ª´ng ng·ªô, s·ª± th·ª©c t·ªânh. Trong Thi ph√°p h·ªçc Aristote vi·∫øt: To√Ýn b·ªô vui bu·ªìn c·ªßa nh√¢n sinh ƒë·ªÅu th·ªÉ hi·ªán trong h√Ýnh ƒë·ªông c·ªßa nh√¢n v·∫≠t. ƒêi·ªÅu ƒë√≥ kh√¥ng ho√Ýn to√Ýn ƒë√∫ng, b·ªüi vui bu·ªìn c·ªßa nh√¢n sinh th·ªÉ hi·ªán trong t√¢m t√¨nh, suy nghƒ© th·∫ßm k√≠n, trong ho·∫°t ƒë·ªông n·ªôi t√¢m. Trong th·ªùi c·ªßa m√¨nh Aristote ch∆∞a h·ªÅ th·∫•y ti·ªÉu thuy·∫øt. V√¨ v·∫≠y ph·∫£i t√≠nh ƒë·∫øn s·ª± ki·ªán t√¢m tr√≠. V√≠ nh∆∞ s·ª± ki·ªán ‚Äúph·ª•c sinh t√¢m h·ªìn‚Äù c·ªßa Raskolnikov trong T·ªôi √°c v√Ý tr·ª´ng ph√°t c·ªßa Dostoievski, s·ª± ‚Äúb·ª´ng ng·ªô‚Äù v·ªÅ √Ω nghƒ©a cu·ªôc s·ªëng ·ªü Pie Bezukhov trong Chi·∫øn tranh v√Ý h√≤a b√¨nh c·ªßa Tolstoi, hay s·ª± t·ª± nh√¢n ra t·ªôi l·ªói c·ªßa anh em nh√Ý Karamazov trong ti·ªÉu thuy·∫øt c√πng t√™n c·ªßa Dostoievski. Truy·ªán ng·∫Øn c·ªßa Tshekhov ch·ªß y·∫øu l√Ý th·ªÉ hi·ªán c√°c s·ª± ki·ªán t√¢m tr√≠ c·ªßa nh√¢n v·∫≠t ho·∫∑c c·ªßa ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc. Nh√¢n v·∫≠t ch∆∞a v∆∞·ª£t qua ranh gi·ªõi c·ªßa tr∆∞·ªùng nghƒ©a, song ƒë√£ nh·∫≠n ra m·ªôt ch√¢n tr·ªùi kh√°c t·ªët ƒë·∫πp h∆°n, song kh√¥ng c√≥ s·ª©c m·∫°nh ƒë·ªÉ v∆∞∆°n t·ªõi v√Ý v∆∞·ª£t qua n√≥. ƒê·∫∑c ƒëi·ªÉm n√Ýy khi·∫øn cho ta th·∫•y sang t√°c c·ªßa Nam Cao c√≥ ph·∫ßn gi·ªëng v·ªõi nh√Ý vƒÉn h·∫≠u hi·ªán th·ª±c ch·ªß nghƒ©a Nga A. Tshekhov.
Schmid n√™u ra nƒÉm ƒëi·ªÅu ki·ªán th·ªÉ hi·ªán m·ª©c ƒë·ªô c·ªßa t√≠nh s·ª± ki·ªán. T√≠nh t∆∞∆°ng ƒë·ªëi c·ªßa s·ª± ki·ªán trong t∆∞∆°ng quan v·ªõi c√°c ch·ªß th·ªÉ, v·ªõi ng·ªØ c·∫£nh l√Ý r·∫•t r√µ r·ªát. S·ª± ki·ªán x·∫£y ra x√©t trong t∆∞∆°ng quan v·ªõi c√°c ch·ªß th·ªÉ trong truy·ªán. Trong truy·ªán ng·∫Øn c·ªßa Tshekhov c√≥ t√™n S·ª± ki·ªán k·ªÉ chuy·ªán con m√®o ƒë·∫ª m·ªôt b·∫ßy m√®o con, r·ªìi con ch√≥ Nero ƒÉn c·∫£ b·∫ßy m√®o con ·∫•y. ƒê·ªëi v·ªõi ng∆∞·ªùi l·ªõn trong nh√Ý, ƒë√≥ ch·ªâ l√Ý chuy·ªán v·∫∑t, ƒë√Ýnh ch·ªãu ƒë·ª±ng, ch·ªâ ng·∫°c nhi√™n l√Ý con ch√≥ ph√Ým ƒÉn, c√≤n hai ƒë·ª©a tr·∫ª trong chuy·ªán, Vanhia s√°u tu·ªïi v√Ý Nina b·ªën tu·ªïi, th√¨ v·ª´a t·ª©c, v·ª´a ti·∫øc, t·∫°i sao con ch√≥ √°c th·∫ø l·∫°i kh√¥ng b·ªã tr·ª´ng ph·∫°t. Nh∆∞ th·∫ø vi·ªác con ch√≥ ƒÉn l≈© m√®o con l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªëi v·ªõi hai ƒë·ª©a tr·∫ª, m√Ý kh√¥ng ph·∫£i s·ª± ki√™n ƒë·ªëi v·ªõi ng∆∞·ªùi l·ªõn.
M·ªôt ƒëi·ªÅu ki·ªán quan tr·ªçng c·ªßa s·ª± ki·ªán trong truy·ªán k·ªÉ l√Ý t√≠nh ch·∫•t kh√¥ng th·ªÉ ƒëo√°n tr∆∞·ªõc. T√≠nh s·ª± ki·ªán c√Ýng cao khi s·ª± ki·ªán kh√¥ng th·ªÉ ƒëo√°n tr∆∞·ªõc, b·∫•t ng·ªù ƒë·ªëi v·ªõi ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc. T√≠nh b·∫•t ng·ªù, ngh·ªãch l√≠ l√Ý do s·ª± ƒë·ªïi thay m√¢u thu·∫´n v·ªõi d∆∞ lu·∫≠n, √Ω ki·∫øn chung c·ªßa nh√¢n v·∫≠t v√Ý ch·ªß th·ªÉ ti·∫øp nh·∫≠n, m√¢u thu·∫´n v·ªõi ti·∫øn tr√¨nh di·ªÖn bi·∫øn. M·ªôt bi·∫øn ƒë·ªïi ƒë√£ bi·∫øt tr∆∞·ªõc th√¨ kh√¥ng th·ªÉ tr·ªü th√Ýnh s·ª± ki·ªán. T·∫•t c·∫£ s·ª± ki·ªán trong c√°c t√°c ph·∫©m hay ƒë·ªÅu kh√¥ng th·ªÉ ƒëo√°n tr∆∞·ªõc. V√≠ d·ª• c√°c s·ª± ki·ªán trong truy·ªán Ch√≠ Ph√®o, V·ª£ ch·ªìng A Ph·ªß ƒë·ªÅu kh√¥ng th·ªÉ ƒëo√°n tr∆∞·ªõc ƒë∆∞·ª£c[11]. S·ª± ki·ªán trong c√°c t√°c ph·∫©m vƒÉn h·ªçc trung ƒë·∫°i nh∆∞ Truy·ªán Ki·ªÅu, L·ª•c V√¢n Ti√™n do ch∆∞a tho√°t kh·ªèi m√¥ h√¨nh t∆∞ duy huy·ªÅn tho·∫°i, t√≠nh c√¥ng th·ª©c, t√≠nh l·∫∑p l·∫°i, s·ª≠ d·ª•ng l·∫°i, m·ª©c ƒë·ªô kh√¥ng ƒëo√°n tr∆∞·ªõc c√≥ gi·∫£m s√∫t, trong tr∆∞·ªùng h·ª£p ƒë√≥ t√¢m l√≠ ch·ªß th·ªÉ ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c mi√™u t·∫£, t√¥ ƒë·∫≠m, b·ªï sung chi ti·∫øt ƒë·ªÉ tƒÉng c∆∞·ªùng t√≠nh kh√¥ng ƒëo√°n tr∆∞·ªõc.
Th·ª© ba l√Ý t√≠nh li√™n t·ª•c. S·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi t√¨nh hu·ªëng di·ªÖn ra trong m·ªôt qu√° tr√¨nh, m·ªôt chu·ªói c√°c t√¨nh ti·∫øt, c√°i n√Ýy ti·∫øp theo c√°i tr∆∞·ªõc, do ƒë√≥ c√≥ t√≠nh li√™n t·ª•c. Th√¥ng th∆∞·ªùng t√≠nh li√™n t·ª•c g√¢y ch·ªù ƒë·ª£i, tr·∫£ l·ªùi c√¢u h·ªèi s·ª± vi·ªác r·ªìi s·∫Ω ra sao? R·ªìi sao n·ªØa? S·ª± ch·ªù ƒë·ª£i g√¢y h·∫•p d·∫´n nh∆∞ trongNgh√¨n l·∫ª m·ªôt ƒë√™m, c·ª©u s·ªëng n√Ýng Sheherazad kh·ªèi l∆∞·ª°i g∆∞∆°m c·ªßa b·∫°o ch√∫a. Thi·∫øu t√≠nh li√™n t·ª•c truy√™n kh√¥ng th√Ýnh truy·ªán.
ƒêi·ªÅu ki·ªán th·ª© t∆∞ l√Ý t√≠nh kh√¥ng ƒë·∫£o ng∆∞·ª£c. T√≠nh s·ª± ki·ªán c√Ýng cao khi kh·∫£ nƒÉng bi·∫øn ƒë·ªïi ƒë·∫£o ng∆∞·ª£c c√Ýng √≠t. C√°c s·ª± ki·ªán ph·ª•c sinh, ch·∫øt ƒëi s·ªëng l·∫°i nh∆∞ trong truy·ªán c·ªï t√≠ch th·∫ßn k√¨, truy·ªán trung ƒë·∫°i l√Ým gi·∫£m s√∫t t√≠nh truy·ªán. Trong c√°c truy·ªán ph√°t tri·ªÉn theo nguy√™n t·∫Øc tuy·∫øn t√≠nh s·ª± ki·ªán ƒë·ªïi thay l√Ý cho t√¨nh hu·ªëng v√Ý tr·∫°ng th√°i nh√¢n v·∫≠t m·ªôt khi ƒë√£ thay ƒë·ªïi th√¨ kh√¥ng th·ªÉ tr·ªü v·ªÅ t√¨nh hu·ªëng ban ƒë·∫ßu. C√°c truy·ªán b·ª´ng ng·ªô, ph·ª•c sinh t√¢m h·ªìn, nh√¢n v·∫≠t ph·∫£i ti·∫øn h√≥a, ·ªü v√Ýo m·ªôt l·∫≠p tr∆∞·ªùng t∆∞ t∆∞·ªüng kh√°c tr∆∞·ªõc.
ƒêi·ªÅu ki·ªán th·ª© nƒÉm l√Ý s·ª± ki·ªán kh√¥ng l·∫∑p l·∫°i. M·ªói s·ª± ki·ªán ch·ªâ di·ªÖn ra m·ªôt l·∫ßn, kh√¥ng l·∫∑p l·∫°i s·ª± ki·ªán ƒë√£ x·∫£y ra tr∆∞·ªõc ƒë√≥. T·∫•m l·∫ßn ƒë·∫ßu bi·∫øn th√Ýnh chim v√Ýng anh, l·∫ßn hai bi·∫øn th√Ýnh c√¢y xoan ƒë√Ýo, th√¨ l·∫ßn ba ph·∫£i bi·∫øn th√Ýnh c·∫≠y th·ªã ch·ª© kh√¥ng th·ªÉ l·∫∑p l·∫°i. Nh√¢n v·∫≠t Olia Plemianikova trong truy·ªán ng·∫Øn Dushechka c·ªßa Tshekhov qua c√°c cu·ªôc h√¥n nh√¢n kh√°c nhau ƒë√£ thay ƒë·ªïi v·ªÅ nh√¢n sinh quan. N·∫øu s·ª± ki·ªán m√Ý l·∫∑p l·∫°i th√¨ n√≥ bi·∫øn th√Ýnh s·ª± mi√™u t·∫£, ƒë√°nh m·∫•t t√≠nh truy·ªán. T√≠nh kh√¥ng l·∫∑p lai l√Ým n√™n s·ª± di·ªÖn ti·∫øn trong t·ª± s·ª±.
X√©t ·ªü b√¨nh di·ªán giao ti·∫øp Valeri Tiupa trong b√Ýi T√≠nh ch·∫•t c·ªßa s·ª± ki·ªán v√Ý c√°c h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n n√™u ra ba t√≠nh ch·∫•t c·ªßa s·ª± ki·ªán. 1. T√≠nh ch·∫•t duy nh·∫•t, m·ªôt l·∫ßn, t·ª©c l√Ý s·ª± xu·∫•t hi·ªán c√°c s·ª± th·∫≠t (h∆∞ c·∫•u ho·∫∑c kh√¥ng) kh√¥ng c√≥ ti·ªÅn l·ªá. Ti√™u ch√≠ n√Ýy t∆∞·ª£ng t·ª± nh∆∞ ƒëi·ªÅu Schmid ƒë√£ n√≥i. 2. T√≠nh gi√°n ƒëo·∫°n.S·ª± ki·ªán ph·∫£i t√°ch kh·ªèi t√≠nh li√™n t·ª•c c·ªßa t·ªìn t·∫°i nh∆∞ l√Ý m·ªôt m·∫∑t c·∫Øt c·ªßa ƒë·ªùi s·ªëng, ƒë·∫øn l∆∞·ª£t m√¨nh, t·ª± s·ª± l·∫°i chia nh·ªè n√≥ ra th√Ýnh c√°c t√¨nh ti·∫øt ƒë·ªÉ t·∫°o th√Ýnh c√¢u chuy·ªán. Nh∆∞ng ch√∫ng c≈©ng c√≥ t√≠nh gi√°n ƒëo·∫°n, n·∫øu ch√∫ng li√™n t·ª•c, kh√¥ng t√°ch r·ªùi nhau th√¨ t√≠nh s·ª± ki·ªán c≈©ng b·ªã th·ªß ti√™u. B·ªüi v√¨ m·ªói s·ª± ki·ªán ƒë·ªÅu c√≥ m·ªü ƒë·∫ßu v√Ý k·∫øt th√∫c, n√≥ do ƒë√≥ c√≥ t√≠nh gi√°n ƒëo·∫°n. Nh∆∞ng x√©t t√≠nh li√™n k·∫øt c√°c s·ª± ki·ªán t·∫°o n√™n c√¢u chuy·ªán th√¨ n√≥ l·∫°i c√≥ t√≠nh li√™n t·ª•c. S·ª± ki·ªán v√Ý c√¢u chuy·ªán kh√°c nhau, song th·ªëng nh·∫•t v·ªõi nhau trong t√≠nh s·ª± ki·ªán. T√≠nh ch·∫•t n√Ýy c√≥ v·∫ª m√¢u thu·∫´n v·ªõi ti√™u ch√≠ t√≠nh li√™n t·ª•c c·ªßa Schmid, nh∆∞ng th·ª±c ch·∫•t l√Ý m·ªôt s·ª± b·ªï sung c·∫ßn thi·∫øt. 3. T√≠nh √Ω h∆∞·ªõng, t·ª©c l√Ý t√≠nh kh√¥ng t√°ch r·ªùi s·ª± ki·ªán v·ªõi √Ω th·ª©c t·ª± s·ª±. C√°c s∆∞ ki·ªán nh∆∞ nh·ªØng bi·ªÉu hi·ªán kh√°ch quan (b·∫±ng ch·ª©ng) cho c√°c √Ω th·ª©c ch·ªß quan. T√≠nh √Ω h∆∞·ªõng c·ªßa s·ª± ki·ªán l√Ým cho c√°c s·ª± ki·ªán c·ªßa t·ª± s·ª± ph·ª• thu·ªôc v√Ýo c√°c h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n trong x√£ h·ªôi, nghƒ©a l√Ý trong m·ªói h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n, ng∆∞·ªùi ta ch·ªâ c√≥ th·ªÉ cho ph√©p n√≥i ƒë·∫øn nh·ªØng ki·ªÉu lo·∫°i s·ª± ki·ªán nh·∫•t ƒë·ªãnh, c√≥ nh·ªØng s·ª± ki·ªán kh√¥ng ƒë∆∞·ª£c ph√©p n√≥i ƒë·∫øn ho·∫∑c kh√¥ng th·ª´a nh·∫≠n l√Ý s·ª± ki·ªán. Ju. Lotman ƒë√£ n√≥i, ‚ÄúB·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi s·∫Ω cung c·∫•p m·ªôt quy m√¥ cho nh·ªØng g√¨ ƒë∆∞·ª£c coi l√Ý s·ª± ki·ªán.‚Äù[12] Nh∆∞ th·∫ø trong t·ª± s·ª± v·∫•n ƒë·ªÅ s·ª± ki·ªán kh√¥ng th·ªÉ t√°ch r·ªùi v·ªõi di·ªÖn ng√¥n bi·ªÉu hi·ªán n√≥. S·ª± ki·ªán ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c k·ªÉ ra, n√≥i l√™n, mi√™u t·∫£ ra, v√Ý gi·ªØa th·∫ø gi·ªõi ƒë∆∞·ª£c mi√™u t·∫£ v√Ý th·∫ø gi·ªõi mi√™u t·∫£ c√≥ m·ªëi li√™n h·ªá kh√¥ng th·ªÉ t√°ch r·ªùi, v√Ý h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n t√°c ƒë·ªông ƒë·∫øn h·ªá th·ªëng s·ª± ki·ªán trong vƒÉn h·ªçc. V√Ý ƒë·ªëi v·ªõi c√°c tr√Ýo l∆∞u vƒÉn h·ªçc kh√°c nhau c√≥ c√°c h·ªá th·ªëng s·ª± ki·ªán kh√°c nhau. V√≠ nh∆∞ h·ªá th·ªëng s·ª± ki·ªán truy·ªán trung ƒë·∫°i, s·ª± ki·ªán trong vƒÉn h·ªçc l√£ng m·∫°n, vƒÉn h·ªçc hi·ªán th·ª±c, vƒÉn h·ªçc hi·ªán sinh, vƒÉn h·ªçc hi·ªán th·ª±c x√£ h·ªôi ch·ªß nghƒ©a. M·ªëi quan h·ªá s·ª± ki·ªán v√Ý di·ªÖn ng√¥n n√Ýy l√Ým nh·ªõ t·ªõi lu·∫≠n ƒëi·ªÉm quan tr·ªçng c·ªßa M. Bakhtin, ‚Äútr∆∞·ªõc m·∫Øt ta c√≥ hai s·ª± ki·ªán ‚Äì s·ª± ki·ªán ƒë∆∞·ª£c n√≥i ƒë·∫øn v√Ý s·ª± ki·ªán n√≥i (v√Ý trong s·ª± ki·ªán sau c·∫£ ch√∫ng ta c√πng tham gia v√Ýo nh∆∞ l√Ý ng∆∞·ªùi nghe, ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc)‚Äù[13]Nh∆∞ v·∫≠y v·∫•n ƒë·ªÅ s·ª± ki·ªán kh√¥ng th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c xem x√©t t√°ch r·ªùi v·ªõi di·ªÖn ng√¥n t·ª± s·ª±.
V·∫•n ƒë·ªÅ s·ª± ki·ªán ƒëang m·ªü ra nh·ªØng kh·∫£ nƒÉng cho nghi√™n c·ª©u l√≠ thuy·∫øt t·ª± s·ª± v√Ý lo·∫°i h√¨nh h√≥a t·ª± s·ª± trong vƒÉn h·ªçc.
(C√¥ng tr√¨nh ho√Ýn th√Ýnh v·ªõi t√Ýi tr·ª£ c·ªßa qu·ªπ Nafosted, B·ªô Khoa h·ªçc v√Ý c√¥ng ngh·ªá Vi·ªát Nam)
[1] G. Genette. Bi√™n gi·ªõi c·ªßa t·ª± s·ª±. Trong s√°ch Nh·ªØng v·∫•n ƒë·ªÅ l√≠ lu·∫≠n vƒÉn h·ªçc ph∆∞∆°ng T√¢y hi·ªán ƒë·∫°i-T·ª± s·ª± h·ªçc kinh ƒëi·ªÉn, nxb VƒÉn h·ªçc, H√Ý N·ªôi, 2010, tr. 41. Ch√∫ng t√¥i c√≥ ƒëi·ªÅu ch·ªânh theo b·∫£n ti·∫øng Nga v√Ý ti·∫øng Trung.
[2] E. M. Forster. C√°c b√¨nh di·ªán c·ªßa ti·ªÉu thuy·∫øt. T√¥ B·ªânh VƒÉn d·ªãch, nxb. Hoa Th√Ýnh.. Qu·∫£ng Ch√¢u, 1984. B·∫£n s√°ch ƒëi·ªán t·ª≠.
[3] V√≠ d·ª•: T·ª´ ƒëi·ªÉn thu·∫≠t ng·ªØ nghi√™n c·ª©u vƒÉn h·ªçc c·ªßa L. I. Timoffeev (ch·ªß bi√™n 1974), T·ª´ ƒëi·ªÉn hu·∫≠t ng·ªØ vƒÉn h·ªçc c·ªßa ch√∫ng t√¥i ch·ªß bi√™n (1992, 2005).
[4] W. Schmid. T·ª± s·ª± h·ªçc. Matscva, 2003, B·∫£n ƒëi·ªán t·ª≠ c·ªßa th∆∞ vi·ªán Yanko. Lib. Ru. Tr. 10.
[5] Lotman Ju. M. C·∫•u tr√∫c vƒÉn b·∫£n ngh·ªá thu·∫≠t, nxb. Ngh·ªá thu·∫≠t, M., 1970, tr. 280 ‚Äì 289, ti·∫øng Nga.
[6] Lotman Ju. M. Xem b·∫£n d·ªãch K·∫øt c·∫•u c·ªßa t√°c ph·∫©m vƒÉn h·ªçc c·ªßa L√£ Nguy√™n trong s√°chL√≠ lu·∫≠n vƒÉn h·ªçc nh·ªØng v·∫•n ƒë·ªÅ hi·ªán ƒë·∫°i. ƒêHSP, 2012.
[7] Tamarchenco N. Thi ph√°p h·ªçc. T·ª´ ƒëi·ªÉn thu·∫≠t ng·ªØ v√Ý kh√°i ni·ªám th∆∞·ªùng dung, M., Intrada Kulagin, 2008.tr. 239.
[8] Xem. S∆∞ ki·ªán v√Ý t√≠nh s·ª± ki·ªán, V. markovich v√Ý W. Schmid ch·ªß bi√™n, nxb. Kulagina Intrada, Moscva 2010.
[9] V. Tiupa. Tr·∫°ng th√°i t√≠nh s·ª± ki·ªán v√Ý h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n. Trong s√°ch S·ª± ki·ªán v√Ý T√≠nh s·ª± ki·ªán. T√Ýi li·ªáu ƒë√£ d·∫´n, tr.
[10] Nh√Ý nghi√™n c·ª©u Trung Qu·ªëc √în Nho M·∫´n trong s√°ch Nghi√™n c·ª©u c√°c hi√™n t∆∞·ª£ng vƒÉn h·ªçc nh·ªØng nƒÉm 80, ƒê·∫°i h·ªçc B·∫Øc Kinh, 1988, khi n√≥i ƒë·∫øn hi·ªán t∆∞·ª£ng truy·ªán kh√¥ng c√≥ chuy·ªán trong vƒÉn h·ªçc Trung Qu·ªëc ƒë∆∞∆°ng ƒë·∫°i ƒë√£ nh·∫≠n x√©t r·∫±ng, siwr dƒ© ‚Äútruy·ªán kh√¥ng c√≥ chuy·ªán‚Äù l√Ý v√¨ c√≥ ba ƒë·∫Øc ƒëi·ªÉm sau. M·ªôt l√Ý t√¨nh ti·∫øt kh√¥ng c√≥ ƒë·ªô d√Ýi, kh√¥ng t·∫°o c·∫£m gi√°c ph·ª©c t·∫°p; hai l√Ý ƒë·ªô d·ªëc c·ªßa s·ª± ki·ªán √≠t, kho·∫£ng c√°ch cao th·∫•p kh√¥ng ƒë√°ng k·ªÉ; ba l√Ý kh√¥ng c√≥ c√°c s·ª± ki·ªán va ƒë·∫≠p b√™n ngo√Ýi nh∆∞ chi·∫øn ƒë·∫•u, ƒë·∫•u tranh x·ªßng xo·∫£ng. C√°c nh·∫≠n x√©t ƒë√∫ng , nh∆∞ng thi√™n v·ªÅ c·∫£m t√≠nh. Nh∆∞ng √¥ng kh·∫≥ng ƒë·ªãnh hi·ªán t∆∞·ª£ng tr√™n l√Ý phong c√°ch, tr√™n th·ª±c t·∫ø, kh√¥ng th·ªÉ c√≥ truy·ªán m√Ý kh√¥ng c√≥ chuy·ªán ƒë∆∞·ª£c. Trong s√°ch M√¥n ti·ªÉu thuy·∫øt, nxb T√°c gia, B·∫Øc Kinh, 2002, t√°c gi·∫£ n√Ýy kh·∫≥ng ƒë·ªãnh: c√¢u chuy·ªán l√Ý thu·ªôc t√≠nh b·∫•t bi·∫øn c·ªßa t∆∞ s·ª±. Quan ƒëi·ªÉm n√Ýy th·ªëng nh·∫•t v·ªõi quan ƒëi·ªÉm c·ªßa Forster..
[11] Xem c√°c b√Ýi ph√¢n t√≠ch lien quan trong ƒê·ªçc vƒÉn h·ªçc vƒÉn c·ªßa Tr·∫ßn ƒê√¨nh S·ª≠, nxb Gi√°o d·ª•c, H√Ý N·ªôi, 2001.
[12] Ju. Lotman. C·∫•u tr√∫c vƒÉn b·∫£n ngh·ªá thu·∫≠t, Matscova, 1970, tr. 283.
[13] M. Bakhtin. Nh·ªØng v·∫•n ƒë·ªÅ vƒÉn h·ªçc v√Ý mƒ© h·ªçc, nxb. VƒÉn h·ªçc ngh·ªá thu·∫≠t, Matscova, 1975, tr. 403., trong b√Ýi C√°c h√¨nh th·ª©c th·ªùi gian v√Ý kh√¥ng th·ªùi gian trong ti·ªÉu thuy·∫øt.

markdown:
**KH√ÅI NI·ªÜM S·ª∞ KI·ªÜN TRONG VƒÇN T·ª∞ S·ª∞**
ƒê·ªëi t∆∞·ª£ng nghi√™n c·ª©u c·ªßa t·ª± s·ª± h·ªçc l√Ý vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª±. Theo G. Genette: ‚ÄúT·ª± s·ª± l√Ý tr√¨nh b√Ýy m·ªôt s·ª± ki·ªán hay m·ªôt chu·ªói s·ª± ki·ªán c√≥ th·ª±c hay h∆∞ c·∫•u, b·∫±ng ph∆∞∆°ng ti·ªán ng√¥n ng·ªØ, ƒë·∫∑c bi·ªát l√Ý ng√¥n ng·ªØ t·ª± s·ª±.‚Äù[1] Nh∆∞ th·∫ø, vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± c√≥ ba ƒë·∫∑c ƒëi·ªÉm. M·ªôt l√Ý c√≥ ng∆∞·ªùi k·ªÉ, c√≥ h√Ýnh ƒë·ªông t·ª± s·ª± v√Ý ba l√Ý c√≥ s·ª± ki·ªán ƒë∆∞·ª£c k·ªÉ ra. S·ª± ki·ªán l√Ý m·ªôt n·ªÅn t·∫£ng c·ªßa t·ª± s·ª±, n√≥ t·∫°o n√™n chuy·ªán, c√¢u chuy·ªán, c·ªët chuy·ªán (truy·ªán); kh√¥ng c√≥ s·ª± ki·ªán th√¨ kh√¥ng c√≥ t·ª± s·ª±. ƒê√≥ l√Ý m·ªôt nh·∫≠n th·ª©c ƒë√£ th√Ýnh ƒë·ªãnh l·ªá. Nh√Ý vƒÉn Anh E. M. Forster trong s√°ch
*C√°c b√¨nh di·ªán c·ªßa ti·ªÉu thuy·∫øt*, trong ch∆∞∆°ng 2: C√¢u chuy·ªán ƒë√£ vi·∫øt: ‚ÄúVi·∫øt ti·ªÉu thuy·∫øt l√Ý ƒë·ªÉ k·ªÉ chuy·ªán. C√¢u chuy·ªán l√Ý n·ªÅn t·∫£ng c·ªßa ti·ªÉu thuy·∫øt, kh√¥ng c√≥ chuy·ªán th√¨ kh√¥ng c√≥ ti·ªÉu thuy·∫øt.‚Äù[2]ƒê·ªß th·∫•y t·∫ßm quan tr·ªçng c·ªßa c√¢u chuy·ªán trong t·ª± s·ª±. Kh√¥ng c√≥ s√°ch n√Ýo b√Ýn v·ªÅ t·ª± s·ª± m√Ý kh√¥ng n√≥i ƒë·∫øn s·ª± ki·ªán t·ª©c l√Ý chuy·ªán. Tuy nhi√™n s·ª± ki·ªán l√Ý g√¨ th√¨ nhi·ªÅu s√°ch ch·ªâ n√≥i chung chung, nhi·ªÅu t·ª´ ƒëi·ªÉn thu·∫≠t ng·ªØ vƒÉn h·ªçc h·∫ßu nh∆∞ kh√¥ng c√≥ m·ª•c t·ª´ ƒë√≥[3]. S·ªü dƒ© th·∫ø l√Ý v√¨ ng∆∞·ªùi ta ch∆∞a quan t√¢m ƒë·∫øn c·∫•u tr√∫c ng·ªØ nghƒ©a c·ªßa s·ª± ki·ªán trong vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª±. M·ªôt th·ªùi gian d√Ýi sau ƒë√≥ s·ª± ki·ªán kh√¥ng ƒë∆∞·ª£c nghi√™n c·ª©u s√¢u trong l√≠ thuy·∫øt t·ª± s·ª±. C·∫•u tr√∫c ng·ªØ nghƒ©a c·ªßa s·ª± ki·ªán ch·ªâ m·ªõi ƒë∆∞·ª£c nh·∫≠n th·ª©c c√πng v·ªõi t·ª± s·ª± h·ªçc hi·ªán ƒë·∫°i ·ªü ph∆∞∆°ng T√¢y v√Ý Nga (Li√™n X√¥ c≈©) nh·ªØng nƒÉm 70 v√Ý g·∫ßn ƒë√¢y m·ªõi tr·ªü th√Ýnh m·ªôt v·∫•n ƒë·ªÅ ƒë∆∞·ª£c ch√∫ √Ω r·ªông r√£i.
Th·∫≠t v·∫≠y, ngay t·ª´ trong t√°c ph·∫©m
*Nh√Ý n∆∞·ªõc* c·ªßa Plato, *Thi ph√°p h·ªçc* (Ngh·ªá thu·∫≠ th∆° ca) c·ªßa Aristote ƒë·ªÅu ƒë√£ n√≥i s·ª± ki·ªán, nh∆∞ng coi nh∆∞ ƒë√£ hi·ªÉu. Tr∆∞·ªõc h·∫øt c·∫ßn l∆∞u √Ω l√Ý trong s√°ch Aristote thu·∫≠t ng·ªØ chuy·ªán, h√Ýnh ƒë·ªông, s·ª± ki·ªán, s·ª± th·∫≠t , c·ªët truy·ªán (fabula, skazanie, deistvie, sobytie, fakt) nhi·ªÅu khi nh∆∞ l√Ý ƒë·ªìng nghƒ©a. Tuy n√≥i c√¢u chuy·ªán l√Ý ‚Äús·ª± k·∫øt h·ª£p c·ªßa c√°c s·ª± ki·ªán (s·ª± th·ª±c)‚Äù, ‚Äút√≠nh ch·∫•t c·ªßa s·ª± ki·ªán‚Äù(ch. 6, ch. 7), hi·ªÉu s·ª± ki·ªán nh∆∞ l√Ý m·ªôt b·ªô ph·∫≠n c·ªßa h√Ýnh ƒë·ªông n√≥i chung, nh∆∞ng ch∆∞a ph√¢n bi·ªát ch√∫ng v·ªõi nhau. √îng xem ngh·ªá thu·∫≠t m√¥ ph·ªèng h√Ýnh ƒë·ªông kh·∫£ nhi√™n, c√≥ th·ªÉ c√≥ (kh√¥ng ph·∫£i h√Ýnh ƒë·ªông ƒë√£ c√≥ nh∆∞ l·ªãch s·ª≠), t·ª©c l√Ý c√°c c√¢u chuy·ªán huy·ªÅn tho·∫°i, truy·ªÅn thuy·∫øt nh∆∞ c√°i to√Ýn th·ªÉ, do ƒë√≥ c≈©ng ch∆∞a ƒëi s√¢u v√Ýo s·ª± ki·ªán. √îng l√Ý ng∆∞·ªùi ƒë·∫ßu ti·∫øn neu ra c·∫•u tr√∫c c·ªßa h√Ýnh ƒë·ªông, c√¢u chuy·ªán.c·ªët truy·ªán c√≥ ba ph·∫ßn: ph·∫ßn ƒë·∫ßu,ph·∫ßn gi·ªØa v√Ý ph·∫ßn k·∫øt, c∆° s·ªü cho c√¥ng th·ª©c c·ªët truy·ªán nƒÉm th√Ýnh ph·∫ßn sau n√Ýy. Trong *Mƒ© h·ªçc* Hegel c≈©ng n√≥i ƒë·∫øn s·ª± ki·ªán trong s·ª≠ thi, ph√¢n bi·ªát s·ª± vi·ªác x·∫£y ra (nh∆∞ s√©t ƒë√°nh) v·ªõi s·ª± ki·ªán c√≥ m·ª•c ƒë√≠ch c·ªßa con ng∆∞·ªùi, √¥ng v·∫´n xem s·ª± ki·ªán nh∆∞ l√Ý m·ªôt hi·ªán t∆∞·ª£ng c·ªßa th·∫ø gi·ªõi. S·ªü dƒ© th·∫ø l√Ý v√¨ c·∫£ Aristote l·∫´n Hegel ƒë·ªÅu ch·ªâ bi·∫øt k·ªãch, s·ª≠ thi m√Ý ch∆∞a bi·∫øt ti·ªÉu thuy·∫øt. ƒê·∫øn cu·ªëi th·∫ø k·ªâ XX, sau m·∫•y trƒÉm nƒÉm ph√°t tri·ªÉn th·ªÉ lo·∫°i ti·ªÉu thuy·∫øt, l√≠ thuy·∫øt t·ª± s·ª± ƒë√£ c√≥ m·ªôt s·ª± chuy·ªÉn bi·∫øn quan tr·ªçng, ƒë√≥ l√Ý chuy·ªÉn sang nghi√™n c·ª©u truy·ªán k·ªÉ v·ªõi t√≠nh ch·∫•t k√≠ hi·ªáu, ng√¥n ng·ªØ c·ªßa n√≥. Nh√Ý nghi√™n c·ª©u Nga A. Veselovski trong ch∆∞∆°ng nghi√™n c·ª©u Thi ph√°p truy·ªán k·ªÉ ( *Thi ph√°p h·ªçc l·ªãch s·ª≠*) ch·ªâ nghi√™n c·ª©u motiv nh∆∞ l√Ý ƒë∆°n v·ªã nh·ªè nh·∫•t c·∫•u t·∫°o n√™n truy·ªán k·ªÉ. ƒê·∫øn V. Propp trong *H√¨nh th√°i h·ªçc truy·ªán c·ªï t√≠ch th·∫ßn k√¨* (1928) l·∫°i chuy·ªÉn sang nghi√™n c·ª©u ch·ª©c nƒÉng. Ch·ª©c nƒÉng ·ªü ƒë√¢y l√Ý ch·ª©c nƒÉng t·∫°o h√¨nh th·ª©c truy·ªán, gi·ªëng nh∆∞ quy t·∫Øc ng·ªØ ph√°p c·ªßa truy·ªán. Nghƒ©a m√Ý √¥ng ch·ªâ ra l√Ý nghƒ©a c·ªßa ng√¥n ng·ªØ truy·ªán k·ªÉ, ch∆∞ skhoong ph·∫£i nghƒ©a c·ªßa truy·ªán. Ch·ªß nghƒ©a h√¨nh th·ª©c Nga m√Ý ti√™u bi·ªÉu l√Ý V. Shklovski l√Ý ƒë·∫°i bi·ªÉu, ph√°t tri·ªÉn h∆∞·ªõng c·ªßa Veselovski, t·∫≠p trung ch√∫ √Ω truy·ªán k·ªÉ (siuzhet) v√Ý b·∫Øt ƒë·∫ßu ph√¢n bi·ªát truy·ªán k·ªÉ v·ªõi c√¢u chuy·ªán (fabula). √îng xem truy·ªán k·ªÉ l√Ý s·ª± c·∫•u t·∫°o l·∫°i c√¢u chuy·ªán theo c√°c th·ªß ph√°p k·∫øt c·∫•u, c√°c th·ªß ph√°p l·∫° h√≥a, ch√¥ng l·ªëi nh·∫≠n th·ª©c t·ª± ƒë·ªông h√≥a. C·ªët chuy·ªán (fabula), s·ª± ki·ªán tuy ƒë∆∞·ª£c nh·∫Øc ƒë·∫øn song ƒë√£ b·ªã h√≤a tan v√Ýo truy·ªán k·ªÉ, t√≠nh li√™n t·ª•c, t√≠nh nh√¢n qu·∫£ c·ªßa n√≥ b·ªã l√Ým lu m·ªù. C√°c nh√Ý t·ª± s·ª± h·ªçc c·∫•u tr√∫c xem t·ª± s·ª± nh∆∞ m·ªôt c·∫•u tr√∫c giao ti·∫øp, coi t·ª± s·ª± nh∆∞ m·ªôt di·ªÖn ng√¥n, ƒëi t√¨m ng·ªØ ph√°p c·ªßa di·ªÖn ng√¥n ·∫•y. Tz. Todorov, trong *Ng·ªØ ph√°p c·ªßa Truy·ªán M∆∞·ªùi ng√Ýy*, nghi√™n c·ª©u m·ªánh ƒë·ªÅ nh∆∞ l√Ý ƒë∆°n v·ªã nh·ªè nh·∫•t c·ªßa t·ª± s·ª±. R. Barthes trong *D·∫´n lu·∫≠n ph√¢n t√≠ch c·∫•u tr√∫c truy·ªán k·ªÉ* nghi√™n c·ª©u c·∫•u tr√∫c t·ª± s·ª± theo c√°c t·∫ßng b·∫≠c, g·ªìm ch·ª©c nƒÉng, t√¨nh ti·∫øt v√Ý di·ªÖn ng√¥n. Trong ch·ª©c nƒÉng g·ªìm ch·ª©c nƒÉng h·∫°t nh·∫≠n, ch·ª©c nƒÉng v·ªá tinh, d·∫•u hi·ªáu, x√∫c t√°c. G. Genette t·∫≠p trung v√Ýo c·∫•u tr√∫c di·ªÖn ng√¥n. ƒê·ªìng th·ªùi, theo ph√¢n t√≠ch c·ªßa Schmid, trong c√°c vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± theo quan ni·ªám c·ªßa ch·ªß nghƒ©a c·∫•u tr√∫c c√≤n th·ªÉ hi·ªán m·ªôt c√¢u chuy·ªán, t·ª©c l√Ý m·ªôt s·ª± ki·ªán[4]. S·ª± ki·ªán, theo nh·∫≠n th·ª©c c·ªßa c√°c nh√Ý c·∫•u tr√∫c ch·ªß nghƒ©a l√Ý m·ªôt s·ª± thay ƒë·ªïi c·ªßa t√¨nh hu·ªëng xu·∫•t ph√°t: ho·∫∑c l√Ý t√¨nh hu·ªëng b√™n ngo√Ýi c·ªßa th·∫ø gi·ªõi truy·ªán k·ªÉ (c√°c s·ª± ki·ªán t·ª± nhi√™n, s·ª± ki·ªán h√Ýnh ƒë·ªông, s·ª± ki·ªán t∆∞∆°ng t√°c) hay t√¨nh hu·ªëng b√™n trong c·ªßa m·ªôt nh√¢n v·∫≠t n√Ýo ƒë√≥ (s·ª± ki·ªán t√¢m tr√≠ ‚Äì mental‚Äônoe). Nh∆∞ v·∫≠y, theo quan ni·ªám c·ªßa ch·ªß nghƒ©a c·∫•u tr√∫c, t·ª©c t·ª± s·ª± h·ªçc kinh ƒëi·ªÉn, th√¨ vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± l√Ý vƒÉn b·∫£n k·ªÉ nh·ªØng c√¢u chuy·ªán, t·ª©c l√Ý k·ªÉ c√°c s·ª± ki·ªán. Th·∫ø nh∆∞ng ngo√Ýi t√≠nh logic nh√¢n qu·∫£, li√™n t·ª•c, ƒë·ªëi l·∫≠p, kh√°c bi·ªát, b·ªï sung, ƒë∆∞·ª£c n√™u trong c√°c c√¥ng tr√¨nh c·ªßa Greimas, Bremond, Todorov, quy ch·∫ø c·ªßa s·ª± ki·ªán ch∆∞a ƒë∆∞·ª£c n√™u r√µ.
T·ª´ nƒÉm 1970 Ju. Lotman ƒë√£ n√™u v·∫•n ƒë·ªÅ s·ª± ki·ªán c·ªßa truy·ªán k·ªÉ nh∆∞ m·ªôt ph∆∞∆°ng di·ªán t·∫°o nghƒ©a ƒë·ªëi v·ªõi nh·∫≠n th·ª©c th·∫ø gi·ªõi. Trong c√¥ng tr√¨nh
*C·∫•u tr√∫c vƒÉn b·∫£n ngh·ªá thu·∫≠t *nƒÉm 1970 √¥ng ƒë√£ x√°c ƒë·ªãnh, s·ª± ki·ªán l√Ý c∆° s·ªü c·ªßa truy·ªán k·ªÉ, coi s·ª± ki·ªán l√Ý ti√™u ch√≠ ph√¢n bi·ªát vƒÉn vƒÉn b·∫£n c√≥ chuy·ªán (c·ªët truy·ªán) v·ªõi vƒÉn b·∫£n kh√¥ng c√≥ chuy·ªán ( c√≥ s·ª± ki·ªán hay kh√¥ng c√≥ s·ª± ki·ªán)[5]. Ju. Lotman n√™u ƒë·ªãnh nghƒ©a ‚Äús·ª± ki·ªán trong vƒÉn h·ªçc nh∆∞ l√Ý vi·ªác nh√¢n v·∫≠t di chuy·ªÉn qua ranh gi·ªõi c·ªßa tr∆∞·ªùng nghƒ©a‚Äù trong t√°c ph·∫©m. T√°c ph·∫©m nh∆∞ m·ªôt m√¥ h√¨nh v·ªÅ th·∫ø gi·ªõi, ch·ªãu s·ª± chi ph·ªëi c·ªßa b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi, t·ª± chia kh√¥ng gian c·ªßa n√≥ th√Ýnh c√°c tr∆∞·ªùng ƒë·ªëi l·∫≠p v·ªÅ √Ω nghƒ©a v·ªõi c√°c ƒë∆∞·ªùng ranh gi·ªõi: ng∆∞·ªùi gi√Ýu, k·∫ª ngh√®o, c·ªßa m√¨nh, c·ªßa ng∆∞·ªùi, ch√≠nh ƒë·∫°o, t√Ý ƒë·∫°o, vƒÉn minh v√Ý d√£ man, t·ª± nhi√™n v√Ý x√£ h·ªôi, b·∫°n v√Ý th√π, t·ªët v√Ý x·∫•u‚Ä¶Ranh gi·ªõi n√Ýy c√≥ th√™ c√≥ √Ω nghƒ©a kh√¥ng gian, ƒë·∫°o ƒë·ª©c, t√¢m l√≠, nh·∫≠n th·ª©c, th·ª±c d·ª•ng. N·∫øu m·ªôt nh√¢n v·∫≠t tuy c√≥ nhi·ªÅu h√Ýnh ƒë·ªông, nh∆∞ng kh√¥ng c√≥ h√Ýnh ƒë·ªông ƒë·ªông ch·∫°m t·ªõi c√°c ranh gi·ªõi c√≥ s·∫µn, th√¨ nh√¢n v·∫≠t ·∫•y kh·∫≥ng ƒë·ªãnh th·∫ø gi·ªõi ·∫•y, kh√¥ng c√≥ s·ª± ki·ªán n√Ýo x·∫£y ra, kh√¥ng c√≥ chuy·ªán. M·ªôt nh√¢n v·∫≠t l√Ým sai l·ªách, v∆∞·ª£t qua ranh gi·ªõi, th√¨ c√≥ s·ª± ki·ªán, v√Ý s·ª± ki·ªán ƒë∆∞·ª£c coi l√Ý tin m·ªõi, chuy·ªán l·∫°, l√Ý nh√¢n t·ªë c√≥ t√≠nh ‚Äúc√°ch m·∫°ng‚Äù, nghƒ©a l√Ý l√Ým thay ƒë·ªïi tr·∫≠t t·ª± theo nghƒ©a t√≠ch c·ª±c hay ti√™u c·ª±c[6]. C√°m l·∫•y tr·ªôm gi·ªè t√©p c·ªßa T·∫•m, vi ph·∫°m nguy√™n t·∫Øc th√Ýnh th·ª±c t·ªìn t·∫°i ti·ªÅm ·∫©n, tr·ªü th√Ýnh k·∫ª ƒÉn c·∫Øp, k·∫ª ch·ªëng l·∫°i ƒë·ªìng lo·∫°i, v√Ý s·∫Ω b·ªã tr·ª´ng tr·ªã. C√¥ng lao c·ªßa Lotman l√Ý n√™u ƒë·ªãnh nghƒ©a v·ªÅ logich ng·ªØ nghƒ©a c·ªßa s·ª± ki·ªán v√Ý x√°c l·∫≠p m·ªëi quan h·ªá s·ª± ki·ªán v·ªõi m√¥ h√¨nh vƒÉn h√≥a, b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi. T·ª´ ƒë√≥ c√≥ th·ªÉ ti·∫øn h√Ýnh lo·∫°i h√¨nh h√≥a s·ª± ki·ªán theo b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi. Nh∆∞ng c·∫£ ƒë·ªãnh nghƒ©a c·ªßa Hegel l·∫´n ƒë·ªãnh nghƒ©a c·ªßa Lotman ƒë·ªÅu ƒë·ªÅu ·ªü b√¨nh di·ªán l·ªõn, kh√°i qu√°t. N. Tamarchenco l√Ý ng∆∞·ªùi ƒë·ªãnh nghƒ©a s·ª± ki·ªán truy·ªán k·ªÉ tr√™n c∆° s·ªü √Ω ki·∫øn c·ªßa Hegel v√Ý Lotman[7]. ‚ÄúS·ª± ki·ªán truy·ªán k·ªÉ l√Ý s·ª± d·ªãch chuy·ªÉn b√™n ngo√Ýi hay b√™n trong c·ªßa nh√¢n v·∫≠t (chuy·∫øn ƒëi, h√Ýnh ƒë·ªông, h√Ýnh vi tinh th·∫ßn) v∆∞·ª£t qua c√°i ranh gi·ªõi ph√¢n chia kh√¥ng gian ƒë∆∞·ª£c mi√™u t·∫£ th√Ýnh t·ª´ng ph·∫ßn hay ph·∫°m vi, t·ª´ng th·ªùi ƒëi·ªÉm c·ªßa th·ªùi gian ngh·ªá thu·∫≠t, nh·∫±m th·ª±c hi·ªán m·ª•c ƒëich hay t·ª´ b·ªè n√≥ ho·∫∑c kh·∫Øc ph·ª•c c√°c tr·ªü ng·∫°i.‚Äù Tamarchenco ƒë√£ m·ªü r·ªông h∆°n kh√°i ni·ªám c·ªßa Lotman. T·ª´ ch·ªëi v∆∞·ª£t qua tr∆∞·ªùng nghƒ©a c≈©ng l√Ý s·ª± ki·ªán, v√≠ nh∆∞ nh√¢n v·∫≠t Ho√Ýng trong ƒê√¥i m·∫Øt t·ª´ ch·ªëi ƒëi theo ƒê·ªô ra v√πng t·ª± do. V∆∞·ª£t qua s·ª± r·ª•t r√® ƒë·ªÉ b√Ýy t·ªè t√¨nh y√™u nh∆∞ trong truy·ªán *Th·∫ßy gi√°o d·∫°y vƒÉn* c·ªßa Tshekhov c≈©ng l√Ý s·ª± ki·ªán. Quan ni·ªám s·ª± ki·ªán g·∫Øn v·ªõi m·ª•c ƒë√≠ch nh∆∞ Hegel kh√¥ng nh·∫•t thi·∫øt c√≥ t√≠nh ph·ªï qu√°t, c√≤n Ju. Lotman n√™u ƒë·ªãnh nghƒ©a s·ª± ki·ªán n√≥i chung, kh√¥ng g·∫Øn v·ªõi s·ª± ki·ªán c·ªßa vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± ngh·ªá thu·∫≠t.
Mu·ªën x√°c l·∫≠p t√≠nh s·ª± ki·ªán ngh·ªá thu·∫≠t trong vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± Whol Schmid trong s√°ch
*T·ª± s·ª± h·ªçc* (2003) v√Ý trong t√°c ph·∫©m sau ƒë√≥[8] n√™u ƒë·ªãnh nghƒ©a s·ª± ki·ªán, xu·∫•t ph√°t t·ª´ c√°ch hi·ªÉu chung s·ª± ki·ªán nh∆∞ l√Ý s·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi c·ªßa t√¨nh hu·ªëng ban ƒë·∫ßu c·ªßa th·∫ø gi·ªõi ngh·ªá thu·∫≠t. T√¨nh hu·ªëng ban ƒë·∫ßu l√Ý t√¨nh hu·ªëng khi ch∆∞a x·∫£y ra s·ª± ki·ªán. Nh∆∞ng th·∫ø n√Ýo l√Ý s·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi? Theo quan ƒëi·ªÉm c·ªßa Lotman, s·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi ·∫•y l√Ý s·ª± vi ph·∫°m, s·ª± v∆∞·ª£t qua ranh gi·ªõi c·ªßa c√°c quy lu·∫≠t, quy ph·∫°m, quy t·∫Øc c·ªßa th·∫ø gi·ªõi ngh·ªá thu·∫≠t, vi ph·∫°m c√°c ƒëi·ªÅu c·∫•m c·ªßa th·∫ø gi·ªõi, ph√° v·ª° tr·∫≠t t·ª± c·ªßa n√≥ m√Ý c√°c nh√¢n v·∫≠t th·ª±c hi·ªán. Nh∆∞ng b·∫£n th√¢n s·ª± vi ph·∫°m ch∆∞a t·ª± n√≥ t·∫°o n√™n s·ª± ki·ªán, n·∫øu nh∆∞ ch∆∞a c√≥ ng∆∞·ªùi ch·ª©ng ki·∫øn. ƒê√≥ l√Ý v√¨ s·ª± ki·ªán kh√¥ng ch·ªâ l√Ý vi·ªác x·∫£y ra, m√Ý l√Ý vi·ªác x·∫£y ra c√≥ nghƒ©a, m√Ý s·ª± ki·ªán c√≥ nghƒ©a ch·ªâ di·ªÖn ra ƒë·ªëi v·ªõi nh·ªØng ch·ªß th·ªÉ ch·ª©ng ki·∫øn, nh·∫≠n th·ª©c nh·∫•t ƒë·ªãnh. N√≥i nh∆∞ V. Tiupa, s·ª± ki·ªán trong t·ª± s·ª± c√≥ *t√≠nh ch·∫•t √Ω h∆∞·ªõng* (intentionality)[9]. ƒêi·ªÅu n√Ýy ph√π h·ª£p v·ªõi vi·ªác x√°o tr·ªôn s·ª± ki·ªán, ph√° v·ª° t√≠nh li√™n t·ª•c v√Ý t√≠nh nh√¢n qu·∫£ c·ªßa c√¢u chuy·ªán ƒë·ªÉ t·∫°o th√Ýnh truy·ªán k·ªÉ. S·ª± ki·ªán g·∫Øn li·ªÅn v·ªõi m·ªôt quan ni·ªám v·ªÅ s·ª± ki·ªán hay quan ni·ªám v·ªÅ s·ª± ki·ªán. Trong ƒë·ªùi s·ªëng, vi·ªác tr·∫ª con n√≥i h·ªón v√Ý n√≥i t·ª•c l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªëi v·ªõi ng∆∞·ªùi l√Ým c√¥ng t√°c vƒÉn h√≥a, gi√°o d·ª•c nh∆∞ gi√°o vi√™n, nh∆∞ng kh√¥ng c√≥ √Ω nghƒ©a ƒë·ªëi v·ªõi c√¥ng an, n·∫øu n√≥ kh√¥ng g√¢y m·∫•t tr·∫≠t t·ª± c√¥ng c·ªông. Ng∆∞·ª£c l·∫°i ng∆∞·ªùi v∆∞·ª£t ƒë√®n ƒë·ªè l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªëi v·ªõi c·∫£nh s√°t giao th√¥ng, nh∆∞ng kh√¥ng ph·∫£i s·ª± ki·ªán quan t√¢m c·ªßa c·∫£nh s√°t h√¨nh s·ª±. Nh√Ý s·ª≠ h·ªçc ch·ªâ quan t√¢m c√°c s·ª± ki·ªán c√≥ t·∫ßm qu·ªëc gia, bang giao, nh∆∞ng kh√¥ng quan t√¢m c√°c s·ª± ki·ªán c·ªßa ƒë·ªùi th∆∞·ªùng, v√≠ nh∆∞ v·ª• m·∫•t g√Ý hay ngo·∫°i t√¨nh trong x√≥m. Nh√Ý vƒÉn l·∫°i quan t√¢m c√°c s·ª± ki·ªán c√≥ √Ω nghƒ©a nh√¢n c√°ch c·ªßa con ng∆∞·ªùi. Nh∆∞ v·∫≠y s·ª± ki·ªán trong vƒÉn h·ªçc kh√°c s·ª± ki·ªán c·ªßa s·ª≠ h·ªçc kh√¥ng ch·ªâ ·ªü m·ªôt b√™n l√Ý s·ª± th·∫≠t l·ªãch s·ª≠, m·ªôt b√™n l√Ý h∆∞ c·∫•u, m√Ý c√≤n ·ªü ch·ªó vƒÉn h·ªçc quan t√¢m s·ª± ki·ªán thu·ªôc nh√¢n c√°ch, tr·∫°ng th√°i vƒÉn h√≥a, tinh th·∫ßn c·ªßa con ng∆∞·ªùi. S·ª± ki·ªán ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c m·ªôt √Ω th·ª©c c·ªßa ch·ªß th·ªÉ n√Ýo ƒë√≥ x√°c nh·∫≠n, nh·∫≠n ra. Ch·ªß th·ªÉ ƒë√≥ trong vƒÉn b·∫£n l√Ý nh√¢n v·∫≠t, [ng∆∞·ªùi k·ªÉ chuy·ªán](http://phebinhvanhoc.com.vn/nguoi-ke-chuyen/) v√Ý qua ƒë√≥ l√Ý ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc x√°c nh·∫≠n v√Ý nh·∫≠n ra. V√≠ d·ª• ch√Ýng Tr∆∞∆°ng trong *Ng∆∞·ªùi con g√°i Nam X∆∞∆°ng* nghi oan cho v·ª£ l√Ý m·ªôt s·ª± ki·ªán d·∫´n ƒë·∫øn c√°i ch·∫øt oan khu·∫•t c·ªßa ng∆∞·ªùi v·ª£. Nghi oan l√Ý vi ph·∫°m quy t·∫Øc t√¥n tr·ªçng s·ª± th·∫≠t, l√Ý nguy√™n t·∫Øc t·∫°o n√™n tr·∫≠t t·ª± ƒë·ªùi s·ªëng. Ng∆∞·ªùi v·ª£, nh∆∞·ªùi k·ªÉ chuy·ªán v√Ý ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc bi·∫øt ch√Ýng Tr∆∞∆°ng sai l·∫ßm, ch·ªâ Tr∆∞∆°ng kh√¥ng bi·∫øt, n√™n m·ªõi t·∫°o th√Ýnh bi k·ªãch. Sau t√¨nh c·ªù m·ªõi t·ª± gi√°c ng·ªô. Paul Ricoeur cho r·∫±ng s·ª± ki·ªán l√Ý c√°i x·∫£y ra ‚Äúkh√°c v·ªõi ƒëi·ªÅu ta ch·ªù ƒë·ª£i‚Äù l√Ý ch·ªâ c√°c s·ª± ki·ªán lo·∫°i n√Ýy. Tuy v·∫≠y ƒë√≥ l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªùi th∆∞·ªùng, ch∆∞a ph·∫£i s·ª± ki·ªán c√≥ t√≠nh th·ªùi ƒë·∫°i, nh∆∞ quan ni·ªám c·ªßa Goethe, cho r·∫±ng s·ª± ki·ªán l√Ý ƒëi·ªÅu x·∫£y ra ‚Äúch∆∞a t·ª´ng bi·∫øt‚Äù. Nh∆∞ v·∫≠y, g·∫Øn v·ªõi lo·∫°i h√¨nh ch·ªß th·ªÉ ti·∫øp nh·∫≠n v√Ý lo·∫°i h√¨nh b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi ta s·∫Ω c√≥ c√°c ki·ªÉu lo·∫°i h√¨nh h√≥a s·ª± ki·ªán trong t·ª± s·ª±.
Theo W. Schmid t√≠nh s·ª± ki·ªán trong t·ª± s·ª± th·ªÉ hi·ªán d∆∞·ªõi nhi·ªÅu m·ª©c ƒë·ªô kh√°c nhau. T√≠nh s·ª± ki·ªán cao nh·∫•t, ƒë·∫ßy ƒë·ªß nh·∫•t khi s·ª± ƒë·ªïi thay t√¨nh hu·ªëng trong truy·ªán th·ª±c s·ª± x·∫£y ra v√Ý c√≥ k·∫øt qu·∫£ th·ª±c t·∫ø trong th·∫ø gi·ªõi h∆∞ c·∫•u. N·∫øu nh√¢n v·∫≠t ch·ªâ m·ªõi nghƒ© ƒë·∫øn s·ª± ƒë·ªïi thay t√¨nh hu·ªëng, ∆∞·ªõc m∆° ƒë·ªïi thay, t∆∞·ªüng t∆∞·ª£ng ra n√≥, m√Ý ch∆∞a c√≥ h√Ýnh ƒë·ªông, ch∆∞a c√≥ k·∫øt qu·∫£ l√Ým thay ƒë·ªïi th·ª±c s·ª±, th√¨ ch∆∞a coi l√Ý c√≥ s·ª± ki·ªán. ƒê√≥ ch·ªâ l√Ý h√Ýnh vi ∆∞·ªõc mu·ªën, tuy c≈©ng c√≥ nghƒ©a nh∆∞ng t√≠nh s·ª± ki·ªán y·∫øu. N·∫øu ch·ªâ m·ªõi mu·ªën h√Ýnh ƒë·ªông m√Ý ch∆∞a h√Ýnh ƒë·ªông, chu·∫©n b·ªã h√Ýnh ƒë·ªông ho·∫∑c ƒëang th·ª±c hi·ªán m√Ý ch∆∞a c√≥ k·∫øt qu·∫£, c≈©ng coi nh∆∞ ch∆∞a c√≥ s·ª± ki·ªán. K·∫øt qu·∫£ s·ª± ki·ªán ph·∫£i ti·∫øn h√Ýnh cho ƒë·∫øn h·∫øt t·ª± s·ª± m·ªõi coi l√Ý c√≥ k·∫øt qu·∫£, v√≠ nh∆∞ s·ª± ki·ªán trong truy·ªán c·ªï t√≠ch, truy·ªán trung ƒë·∫°i hay ti·ªÉu thuy·∫øt l√£ng m·∫°n v√Ý ti·ªÉu thuy·∫øt ch·ªß nghƒ©a hi·ªán th·ª±c c·ªï ƒëi·ªÉn, nh∆∞ V. Hugo, Balzac, Standhal, Zola, Maupassant, V≈© Tr·ªçng Ph·ª•ng, Kh√°i H∆∞ng, Nh·∫•t Linh. Ch√≠nh v√¨ th·∫ø m√Ý c√°c s·ª± ki·ªán ch∆∞a x·∫£y ra, ch∆∞a c√≥ k·∫øt qu·∫£ th∆∞·ªùng ƒë∆∞·ª£c xem l√Ý kh√¥ng c√≥ s·ª± ki·ªán, ‚Äúkh√¥ng c√≥ chuy·ªán‚Äù ho·∫∑c t√≠nh s·ª± ki·ªán y·∫øu, l√Ý ƒë·∫∑c ƒëi·ªÉm c·ªßa sang t√°c ki·ªÉu ‚Äúh·∫≠u hi·ªán th·ª±c ch·ªß nghƒ©a‚Äù (postrealizm) c·ªßa Tshekhov. V√≠ d·ª• trong truy·ªán ng·∫Øn c·ªßa Tshekhov
*Ng∆∞·ªùi ƒë√Ýn b√Ý v√Ý con ch√≥ nh·ªè,* nh√¢n v·∫≠t Gurov ch√°n ƒë·ªùi ra b·ªù bi·ªÉn gi·∫£i khu√¢y g·∫∑p ng∆∞·ªùi ƒë√Ýn b√Ý c≈©ng th·∫•t v·ªçng v·ªÅ t√¨nh duy√™n, h·ªç y√™u nhau v√Ý h·ª©a s·∫Ω li d·ªã h√¥n nh√¢n c≈© ƒë·ªÉ ƒë∆∞·ª£c l·∫•y nhau. Nh∆∞ng sau khi tr·ªü v·ªÅ ch·∫≥ng ai t·ª´ b·ªè gia ƒë√¨nh c≈© c·ªßa m√¨nh, h·ªç v·∫´n s·ªëng trong c√°i th·∫ø gi·ªõi c≈© m√Ý h·ªç ƒë√£ ch√°n. Ho·∫∑c nh∆∞ trong truy·ªán *Ng√¥i nh√Ý c√≥ cƒÉn g√°c nh·ªè*, ƒë·ªânh cao xung ƒë·ªôt l√Ý cu·ªôc tranh c√£i c√≥ t√≠nh ch√≠nh lu·∫≠n gi·ªØa ng∆∞·ªùi h·ªça sƒ© v√Ý n·ªØ nh√¢n v·∫≠t, song kh√¥ng ƒëi ƒë·∫øn k·∫øt qu·∫£ n√Ýo, coi nh∆∞ kh√¥ng c√≥ chuy·ªán. M·ªôt truy·ªán kh√°c c·ªßa Tshekhov k·ªÉ m·ªôt ng∆∞·ªùi ch·ªìng b·∫Øt ƒë∆∞·ª£c qu·∫£ tang th∆∞ h√≤ h·∫πn c·ªßa v·ª£ v·ªõi t√¨nh nh√¢n, n·ªïi c∆°n ghen, ƒë·ªãnh b·ª•ng s·∫Ω l√Ým to chuy·ªán. Nh∆∞ng khi ng∆∞·ªùi v·ª£ ƒë·∫øn h·∫πn y√™u c·∫ßu ch·ªìng ƒë∆∞a ti·ªÅn, ng∆∞·ªùi ch·ªìng l·∫°i ƒë∆∞a ti·ªÅn cho v·ª£. Th·∫ø l√Ý kh√¥ng c√≥ s·ª± g√¨ x·∫£y ra, kh√¥ng c√≥ k·∫øt qu·∫£. ƒê√≥ c≈©ng l√Ý truy·ªán kh√¥ng c√≥ chuy·ªán[10]. Nh∆∞ng x√©t t·ª´ m·ªôt ph√≠a kh√°c, s·ª± ki·ªán r√∫t lui im l·∫∑ng (t·ª©c t·ª´ ch·ªëi) c·ªßa ng∆∞·ªùi ch·ªìng, c√°i s·ª± ph·∫£n ·ª©ng l·∫Ω ra ph·∫£i c√≥ ƒë√£ kh√¥ng c√≥, ƒë·ªëi v·ªõi √Ω th·ª©c th√¥ng th∆∞·ªùng c·ªßa ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc, l√Ý m·ªôt chuy·ªán l·∫°, n√≥ c≈©ng l√Ý s·ª± ki·ªán. ƒê√¢y l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªëi v·ªõi √Ω th·ª©c ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc. Nh∆∞ th·∫ø t√≠nh s·ª± ki·ªán c·ªßa vƒÉn b·∫£n t·ª± s·ª± ƒë·∫°t ƒë∆∞·ª£c m·ª©c ƒë·ªô t·ªëi ƒëa khi s·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi t√¨nh hu·ªëng ƒë∆∞·ª£c x·∫£y ra trong quy m√¥ to√Ýn t√°c ph·∫©m h∆∞ c·∫•u. C√°c bi·∫øn ƒë·ªïi nh·ªè, kh√¥ng ƒë√°ng k·ªÉ kh√¥ng l√Ým n√™n t√≠nh s·ª± ki·ªán. Vi·ªác xem m·ªôt thay ƒë·ªïi t√¨nh hu·ªëng n√Ýo ƒë√≥ l√Ý s·ª± ki·ªán ph·ª• thu·ªôc v√Ýo b·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi c·ªßa ki·ªÉu vƒÉn h√≥a theo quan ni·ªám Lotman v√Ý ph·ª• thu·ªôc v√Ýo h·ªá gi√° tr·ªã c·ªßa nh√¢n v·∫≠t ho·∫∑c c·ªßa ch·ªß th·ªÉ ti·∫øp nh·∫≠n t·ª± s·ª±.
S·ª± ki·ªán th·ª±c t·∫ø th∆∞·ªùng c√≥ hai lo·∫°i. Lo·∫°i bi·∫øn ƒë·ªïi trong kh√¥ng gian th·ªùi gian v√Ý lo·∫°i thay ƒë·ªïi trong t√¢m tr√≠. ƒê√≥ l√Ý s·ª± thay ƒë·ªïi trong nh·∫≠n th·ª©c, t√¢m h·ªìn nh√¢n v·∫≠t nh∆∞ l√Ý s·ª± b·ª´ng ng·ªô, s·ª± th·ª©c t·ªânh. Trong
*Thi ph√°p h·ªçc* Aristote vi·∫øt: To√Ýn b·ªô vui bu·ªìn c·ªßa nh√¢n sinh ƒë·ªÅu th·ªÉ hi·ªán trong h√Ýnh ƒë·ªông c·ªßa nh√¢n v·∫≠t. ƒêi·ªÅu ƒë√≥ kh√¥ng ho√Ýn to√Ýn ƒë√∫ng, b·ªüi vui bu·ªìn c·ªßa nh√¢n sinh th·ªÉ hi·ªán trong t√¢m t√¨nh, suy nghƒ© th·∫ßm k√≠n, trong ho·∫°t ƒë·ªông n·ªôi t√¢m. Trong th·ªùi c·ªßa m√¨nh Aristote ch∆∞a h·ªÅ th·∫•y ti·ªÉu thuy·∫øt. V√¨ v·∫≠y ph·∫£i t√≠nh ƒë·∫øn s·ª± ki·ªán t√¢m tr√≠. V√≠ nh∆∞ s·ª± ki·ªán ‚Äúph·ª•c sinh t√¢m h·ªìn‚Äù c·ªßa Raskolnikov trong *T·ªôi √°c v√Ý tr·ª´ng ph√°t* c·ªßa Dostoievski, s·ª± ‚Äúb·ª´ng ng·ªô‚Äù v·ªÅ √Ω nghƒ©a cu·ªôc s·ªëng ·ªü Pie Bezukhov trong *Chi·∫øn tranh v√Ý h√≤a b√¨nh* c·ªßa Tolstoi, hay s·ª± t·ª± nh√¢n ra t·ªôi l·ªói c·ªßa anh em nh√Ý Karamazov trong ti·ªÉu thuy·∫øt c√πng t√™n c·ªßa Dostoievski. Truy·ªán ng·∫Øn c·ªßa Tshekhov ch·ªß y·∫øu l√Ý th·ªÉ hi·ªán c√°c s·ª± ki·ªán t√¢m tr√≠ c·ªßa nh√¢n v·∫≠t ho·∫∑c c·ªßa ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc. Nh√¢n v·∫≠t ch∆∞a v∆∞·ª£t qua ranh gi·ªõi c·ªßa tr∆∞·ªùng nghƒ©a, song ƒë√£ nh·∫≠n ra m·ªôt ch√¢n tr·ªùi kh√°c t·ªët ƒë·∫πp h∆°n, song kh√¥ng c√≥ s·ª©c m·∫°nh ƒë·ªÉ v∆∞∆°n t·ªõi v√Ý v∆∞·ª£t qua n√≥. ƒê·∫∑c ƒëi·ªÉm n√Ýy khi·∫øn cho ta th·∫•y sang t√°c c·ªßa Nam Cao c√≥ ph·∫ßn gi·ªëng v·ªõi nh√Ý vƒÉn h·∫≠u hi·ªán th·ª±c ch·ªß nghƒ©a Nga A. Tshekhov.
Schmid n√™u ra nƒÉm ƒëi·ªÅu ki·ªán th·ªÉ hi·ªán m·ª©c ƒë·ªô c·ªßa t√≠nh s·ª± ki·ªán. T√≠nh t∆∞∆°ng ƒë·ªëi c·ªßa s·ª± ki·ªán trong t∆∞∆°ng quan v·ªõi c√°c ch·ªß th·ªÉ, v·ªõi ng·ªØ c·∫£nh l√Ý r·∫•t r√µ r·ªát. S·ª± ki·ªán x·∫£y ra x√©t trong t∆∞∆°ng quan v·ªõi c√°c ch·ªß th·ªÉ trong truy·ªán. Trong truy·ªán ng·∫Øn c·ªßa Tshekhov c√≥ t√™n
*S·ª± ki·ªán* k·ªÉ chuy·ªán con m√®o ƒë·∫ª m·ªôt b·∫ßy m√®o con, r·ªìi con ch√≥ Nero ƒÉn c·∫£ b·∫ßy m√®o con ·∫•y. ƒê·ªëi v·ªõi ng∆∞·ªùi l·ªõn trong nh√Ý, ƒë√≥ ch·ªâ l√Ý chuy·ªán v·∫∑t, ƒë√Ýnh ch·ªãu ƒë·ª±ng, ch·ªâ ng·∫°c nhi√™n l√Ý con ch√≥ ph√Ým ƒÉn, c√≤n hai ƒë·ª©a tr·∫ª trong chuy·ªán, Vanhia s√°u tu·ªïi v√Ý Nina b·ªën tu·ªïi, th√¨ v·ª´a t·ª©c, v·ª´a ti·∫øc, t·∫°i sao con ch√≥ √°c th·∫ø l·∫°i kh√¥ng b·ªã tr·ª´ng ph·∫°t. Nh∆∞ th·∫ø vi·ªác con ch√≥ ƒÉn l≈© m√®o con l√Ý s·ª± ki·ªán ƒë·ªëi v·ªõi hai ƒë·ª©a tr·∫ª, m√Ý kh√¥ng ph·∫£i s·ª± ki√™n ƒë·ªëi v·ªõi ng∆∞·ªùi l·ªõn.
M·ªôt ƒëi·ªÅu ki·ªán quan tr·ªçng c·ªßa s·ª± ki·ªán trong truy·ªán k·ªÉ l√Ý t√≠nh ch·∫•t kh√¥ng th·ªÉ ƒëo√°n tr∆∞·ªõc. T√≠nh s·ª± ki·ªán c√Ýng cao khi s·ª± ki·ªán kh√¥ng th·ªÉ ƒëo√°n tr∆∞·ªõc, b·∫•t ng·ªù ƒë·ªëi v·ªõi ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc. T√≠nh b·∫•t ng·ªù, ngh·ªãch l√≠ l√Ý do s·ª± ƒë·ªïi thay m√¢u thu·∫´n v·ªõi d∆∞ lu·∫≠n, √Ω ki·∫øn chung c·ªßa nh√¢n v·∫≠t v√Ý ch·ªß th·ªÉ ti·∫øp nh·∫≠n, m√¢u thu·∫´n v·ªõi ti·∫øn tr√¨nh di·ªÖn bi·∫øn. M·ªôt bi·∫øn ƒë·ªïi ƒë√£ bi·∫øt tr∆∞·ªõc th√¨ kh√¥ng th·ªÉ tr·ªü th√Ýnh s·ª± ki·ªán. T·∫•t c·∫£ s·ª± ki·ªán trong c√°c t√°c ph·∫©m hay ƒë·ªÅu kh√¥ng th·ªÉ ƒëo√°n tr∆∞·ªõc. V√≠ d·ª• c√°c s·ª± ki·ªán trong truy·ªán
*Ch√≠ Ph√®o, V·ª£ ch·ªìng A Ph·ªß* ƒë·ªÅu kh√¥ng th·ªÉ ƒëo√°n tr∆∞·ªõc ƒë∆∞·ª£c[11]. S·ª± ki·ªán trong c√°c t√°c ph·∫©m vƒÉn h·ªçc trung ƒë·∫°i nh∆∞ *Truy·ªán Ki·ªÅu, L·ª•c V√¢n Ti√™n* do ch∆∞a tho√°t kh·ªèi m√¥ h√¨nh t∆∞ duy huy·ªÅn tho·∫°i, t√≠nh c√¥ng th·ª©c, t√≠nh l·∫∑p l·∫°i, s·ª≠ d·ª•ng l·∫°i, m·ª©c ƒë·ªô kh√¥ng ƒëo√°n tr∆∞·ªõc c√≥ gi·∫£m s√∫t, trong tr∆∞·ªùng h·ª£p ƒë√≥ t√¢m l√≠ ch·ªß th·ªÉ ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c mi√™u t·∫£, t√¥ ƒë·∫≠m, b·ªï sung chi ti·∫øt ƒë·ªÉ tƒÉng c∆∞·ªùng t√≠nh kh√¥ng ƒëo√°n tr∆∞·ªõc.
Th·ª© ba l√Ý t√≠nh li√™n t·ª•c. S·ª± bi·∫øn ƒë·ªïi t√¨nh hu·ªëng di·ªÖn ra trong m·ªôt qu√° tr√¨nh, m·ªôt chu·ªói c√°c t√¨nh ti·∫øt, c√°i n√Ýy ti·∫øp theo c√°i tr∆∞·ªõc, do ƒë√≥ c√≥ t√≠nh li√™n t·ª•c. Th√¥ng th∆∞·ªùng t√≠nh li√™n t·ª•c g√¢y ch·ªù ƒë·ª£i, tr·∫£ l·ªùi c√¢u h·ªèi s·ª± vi·ªác r·ªìi s·∫Ω ra sao? R·ªìi sao n·ªØa? S·ª± ch·ªù ƒë·ª£i g√¢y h·∫•p d·∫´n nh∆∞ trong
*Ngh√¨n l·∫ª m·ªôt ƒë√™m*, c·ª©u s·ªëng n√Ýng Sheherazad kh·ªèi l∆∞·ª°i g∆∞∆°m c·ªßa b·∫°o ch√∫a. Thi·∫øu t√≠nh li√™n t·ª•c truy√™n kh√¥ng th√Ýnh truy·ªán.
ƒêi·ªÅu ki·ªán th·ª© t∆∞ l√Ý t√≠nh kh√¥ng ƒë·∫£o ng∆∞·ª£c. T√≠nh s·ª± ki·ªán c√Ýng cao khi kh·∫£ nƒÉng bi·∫øn ƒë·ªïi ƒë·∫£o ng∆∞·ª£c c√Ýng √≠t. C√°c s·ª± ki·ªán ph·ª•c sinh, ch·∫øt ƒëi s·ªëng l·∫°i nh∆∞ trong truy·ªán c·ªï t√≠ch th·∫ßn k√¨, truy·ªán trung ƒë·∫°i l√Ým gi·∫£m s√∫t t√≠nh truy·ªán. Trong c√°c truy·ªán ph√°t tri·ªÉn theo nguy√™n t·∫Øc tuy·∫øn t√≠nh s·ª± ki·ªán ƒë·ªïi thay l√Ý cho t√¨nh hu·ªëng v√Ý tr·∫°ng th√°i nh√¢n v·∫≠t m·ªôt khi ƒë√£ thay ƒë·ªïi th√¨ kh√¥ng th·ªÉ tr·ªü v·ªÅ t√¨nh hu·ªëng ban ƒë·∫ßu. C√°c truy·ªán b·ª´ng ng·ªô, ph·ª•c sinh t√¢m h·ªìn, nh√¢n v·∫≠t ph·∫£i ti·∫øn h√≥a, ·ªü v√Ýo m·ªôt l·∫≠p tr∆∞·ªùng t∆∞ t∆∞·ªüng kh√°c tr∆∞·ªõc.
ƒêi·ªÅu ki·ªán th·ª© nƒÉm l√Ý s·ª± ki·ªán kh√¥ng l·∫∑p l·∫°i. M·ªói s·ª± ki·ªán ch·ªâ di·ªÖn ra m·ªôt l·∫ßn, kh√¥ng l·∫∑p l·∫°i s·ª± ki·ªán ƒë√£ x·∫£y ra tr∆∞·ªõc ƒë√≥. T·∫•m l·∫ßn ƒë·∫ßu bi·∫øn th√Ýnh chim v√Ýng anh, l·∫ßn hai bi·∫øn th√Ýnh c√¢y xoan ƒë√Ýo, th√¨ l·∫ßn ba ph·∫£i bi·∫øn th√Ýnh c·∫≠y th·ªã ch·ª© kh√¥ng th·ªÉ l·∫∑p l·∫°i. Nh√¢n v·∫≠t Olia Plemianikova trong truy·ªán ng·∫Øn
*Dushechka *c·ªßa Tshekhov qua c√°c cu·ªôc h√¥n nh√¢n kh√°c nhau ƒë√£ thay ƒë·ªïi v·ªÅ nh√¢n sinh quan. N·∫øu s·ª± ki·ªán m√Ý l·∫∑p l·∫°i th√¨ n√≥ bi·∫øn th√Ýnh s·ª± mi√™u t·∫£, ƒë√°nh m·∫•t t√≠nh truy·ªán. T√≠nh kh√¥ng l·∫∑p lai l√Ým n√™n s·ª± di·ªÖn ti·∫øn trong t·ª± s·ª±.
X√©t ·ªü b√¨nh di·ªán giao ti·∫øp Valeri Tiupa trong b√Ýi
*T√≠nh ch·∫•t c·ªßa s·ª± ki·ªán v√Ý c√°c h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n* n√™u ra ba t√≠nh ch·∫•t c·ªßa s·ª± ki·ªán. 1. T√≠nh ch·∫•t duy nh·∫•t, m·ªôt l·∫ßn, t·ª©c l√Ý s·ª± xu·∫•t hi·ªán c√°c s·ª± th·∫≠t (h∆∞ c·∫•u ho·∫∑c kh√¥ng) kh√¥ng c√≥ ti·ªÅn l·ªá. Ti√™u ch√≠ n√Ýy t∆∞·ª£ng t·ª± nh∆∞ ƒëi·ªÅu Schmid ƒë√£ n√≥i. 2. T√≠nh gi√°n ƒëo·∫°n.S·ª± ki·ªán ph·∫£i t√°ch kh·ªèi t√≠nh li√™n t·ª•c c·ªßa t·ªìn t·∫°i nh∆∞ l√Ý m·ªôt m·∫∑t c·∫Øt c·ªßa ƒë·ªùi s·ªëng, ƒë·∫øn l∆∞·ª£t m√¨nh, t·ª± s·ª± l·∫°i chia nh·ªè n√≥ ra th√Ýnh c√°c t√¨nh ti·∫øt ƒë·ªÉ t·∫°o th√Ýnh c√¢u chuy·ªán. Nh∆∞ng ch√∫ng c≈©ng c√≥ t√≠nh gi√°n ƒëo·∫°n, n·∫øu ch√∫ng li√™n t·ª•c, kh√¥ng t√°ch r·ªùi nhau th√¨ t√≠nh s·ª± ki·ªán c≈©ng b·ªã th·ªß ti√™u. B·ªüi v√¨ m·ªói s·ª± ki·ªán ƒë·ªÅu c√≥ m·ªü ƒë·∫ßu v√Ý k·∫øt th√∫c, n√≥ do ƒë√≥ c√≥ t√≠nh gi√°n ƒëo·∫°n. Nh∆∞ng x√©t t√≠nh li√™n k·∫øt c√°c s·ª± ki·ªán t·∫°o n√™n c√¢u chuy·ªán th√¨ n√≥ l·∫°i c√≥ t√≠nh li√™n t·ª•c. S·ª± ki·ªán v√Ý c√¢u chuy·ªán kh√°c nhau, song th·ªëng nh·∫•t v·ªõi nhau trong t√≠nh s·ª± ki·ªán. T√≠nh ch·∫•t n√Ýy c√≥ v·∫ª m√¢u thu·∫´n v·ªõi ti√™u ch√≠ t√≠nh li√™n t·ª•c c·ªßa Schmid, nh∆∞ng th·ª±c ch·∫•t l√Ý m·ªôt s·ª± b·ªï sung c·∫ßn thi·∫øt. 3. T√≠nh √Ω h∆∞·ªõng, t·ª©c l√Ý t√≠nh kh√¥ng t√°ch r·ªùi s·ª± ki·ªán v·ªõi √Ω th·ª©c t·ª± s·ª±. C√°c s∆∞ ki·ªán nh∆∞ nh·ªØng bi·ªÉu hi·ªán kh√°ch quan (b·∫±ng ch·ª©ng) cho c√°c √Ω th·ª©c ch·ªß quan. T√≠nh √Ω h∆∞·ªõng c·ªßa s·ª± ki·ªán l√Ým cho c√°c s·ª± ki·ªán c·ªßa t·ª± s·ª± ph·ª• thu·ªôc v√Ýo c√°c h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n trong x√£ h·ªôi, nghƒ©a l√Ý trong m·ªói h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n, ng∆∞·ªùi ta ch·ªâ c√≥ th·ªÉ cho ph√©p n√≥i ƒë·∫øn nh·ªØng ki·ªÉu lo·∫°i s·ª± ki·ªán nh·∫•t ƒë·ªãnh, c√≥ nh·ªØng s·ª± ki·ªán kh√¥ng ƒë∆∞·ª£c ph√©p n√≥i ƒë·∫øn ho·∫∑c kh√¥ng th·ª´a nh·∫≠n l√Ý s·ª± ki·ªán. Ju. Lotman ƒë√£ n√≥i, ‚ÄúB·ª©c tranh th·∫ø gi·ªõi s·∫Ω cung c·∫•p m·ªôt quy m√¥ cho nh·ªØng g√¨ ƒë∆∞·ª£c coi l√Ý s·ª± ki·ªán.‚Äù[12] Nh∆∞ th·∫ø trong t·ª± s·ª± v·∫•n ƒë·ªÅ s·ª± ki·ªán kh√¥ng th·ªÉ t√°ch r·ªùi v·ªõi di·ªÖn ng√¥n bi·ªÉu hi·ªán n√≥. S·ª± ki·ªán ph·∫£i ƒë∆∞·ª£c k·ªÉ ra, n√≥i l√™n, mi√™u t·∫£ ra, v√Ý gi·ªØa th·∫ø gi·ªõi ƒë∆∞·ª£c mi√™u t·∫£ v√Ý th·∫ø gi·ªõi mi√™u t·∫£ c√≥ m·ªëi li√™n h·ªá kh√¥ng th·ªÉ t√°ch r·ªùi, v√Ý h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n t√°c ƒë·ªông ƒë·∫øn h·ªá th·ªëng s·ª± ki·ªán trong vƒÉn h·ªçc. V√Ý ƒë·ªëi v·ªõi c√°c tr√Ýo l∆∞u vƒÉn h·ªçc kh√°c nhau c√≥ c√°c h·ªá th·ªëng s·ª± ki·ªán kh√°c nhau. V√≠ nh∆∞ h·ªá th·ªëng s·ª± ki·ªán truy·ªán trung ƒë·∫°i, s·ª± ki·ªán trong vƒÉn h·ªçc l√£ng m·∫°n, vƒÉn h·ªçc hi·ªán th·ª±c, vƒÉn h·ªçc hi·ªán sinh, vƒÉn h·ªçc hi·ªán th·ª±c x√£ h·ªôi ch·ªß nghƒ©a. M·ªëi quan h·ªá s·ª± ki·ªán v√Ý di·ªÖn ng√¥n n√Ýy l√Ým nh·ªõ t·ªõi lu·∫≠n ƒëi·ªÉm quan tr·ªçng c·ªßa M. Bakhtin, ‚Äútr∆∞·ªõc m·∫Øt ta c√≥ hai s·ª± ki·ªán ‚Äì s·ª± ki·ªán ƒë∆∞·ª£c n√≥i ƒë·∫øn v√Ý s·ª± ki·ªán n√≥i (v√Ý trong s·ª± ki·ªán sau c·∫£ ch√∫ng ta c√πng tham gia v√Ýo nh∆∞ l√Ý ng∆∞·ªùi nghe, ng∆∞·ªùi ƒë·ªçc)‚Äù[13]Nh∆∞ v·∫≠y v·∫•n ƒë·ªÅ s·ª± ki·ªán kh√¥ng th·ªÉ ƒë∆∞·ª£c xem x√©t t√°ch r·ªùi v·ªõi di·ªÖn ng√¥n t·ª± s·ª±.
V·∫•n ƒë·ªÅ s·ª± ki·ªán ƒëang m·ªü ra nh·ªØng kh·∫£ nƒÉng cho nghi√™n c·ª©u l√≠ thuy·∫øt t·ª± s·ª± v√Ý lo·∫°i h√¨nh h√≥a t·ª± s·ª± trong vƒÉn h·ªçc.
(C√¥ng tr√¨nh ho√Ýn th√Ýnh v·ªõi t√Ýi tr·ª£ c·ªßa qu·ªπ Nafosted, B·ªô Khoa h·ªçc v√Ý c√¥ng ngh·ªá Vi·ªát Nam)
[1] G. Genette.
*Bi√™n gi* *·ªõi c·ªßa t·ª± s·ª±*. Trong s√°ch *Nh·ªØng v·∫•n ƒë·ªÅ l√≠ lu·∫≠n vƒÉn h·ªçc ph∆∞∆°ng T√¢y hi·ªá* *n* * ƒë·∫°i-T·ª± s·ª± h·ªçc kinh ƒëi·ªÉn*, nxb VƒÉn h·ªçc, H√Ý N·ªôi, 2010, tr. 41. Ch√∫ng t√¥i c√≥ ƒëi·ªÅu ch·ªânh theo b·∫£n ti·∫øng Nga v√Ý ti·∫øng Trung.
[2] E. M. Forster
*. C√°c b√¨nh di·ªán c·ªßa ti·ªÉu thuy·∫øt. *T√¥ B·ªânh VƒÉn d·ªãch, nxb. Hoa Th√Ýnh.. Qu·∫£ng Ch√¢u, 1984. B·∫£n s√°ch ƒëi·ªán t·ª≠.
[3] V√≠ d·ª•:
*T·ª´ ƒëi·ªÉn thu·∫≠t ng·ªØ nghi√™n c·ª©u vƒÉn h·ªçc* c·ªßa L. I. Timoffeev (ch·ªß bi√™n 1974), T·ª´ ƒëi·ªÉn hu·∫≠t ng·ªØ vƒÉn h·ªçc c·ªßa ch√∫ng t√¥i ch·ªß bi√™n (1992, 2005).
[4] W. Schmid
*. T·ª± s·ª± h·ªçc. *Matscva, 2003, B·∫£n ƒëi·ªán t·ª≠ c·ªßa th∆∞ vi·ªán Yanko. Lib. Ru. Tr. 10.
[5] Lotman Ju. M.
*C·∫•u tr√∫c vƒÉn b·∫£n ngh·ªá thu·∫≠t*, nxb. Ngh·ªá thu·∫≠t, M., 1970, tr. 280 ‚Äì 289, ti·∫øng Nga.
[6] Lotman Ju. M. Xem b·∫£n d·ªãch
*K·∫øt c·∫•u c·ªßa t√°c ph·∫©m vƒÉn h·ªçc* c·ªßa L√£ Nguy√™n trong s√°ch *L√≠ lu·∫≠n vƒÉn h·ªçc nh·ªØng v·∫•n ƒë·ªÅ hi·ªán ƒë·∫°i.* ƒêHSP, 2012.
[7] Tamarchenco N.
*Thi ph√°p h·ªçc. T·ª´ ƒëi·ªÉn thu·∫≠t ng·ªØ v√Ý kh√°i ni·ªám th∆∞·ªùng dung*, M., Intrada Kulagin, 2008.tr. 239.
[8] Xem.
*S* *∆∞ ki·ªán v√Ý t√≠nh s·ª± ki·ªán*, V. markovich v√Ý W. Schmid ch·ªß bi√™n, nxb. Kulagina Intrada, Moscva 2010.
[9] V. Tiupa.
*Tr·∫°ng th√°i t√≠nh s·ª± ki·ªán v√Ý h√¨nh th√°i di·ªÖn ng√¥n*. Trong s√°ch *S·ª± ki·ªán v√Ý T√≠nh s·ª± ki·ªán*. T√Ýi li·ªáu ƒë√£ d·∫´n, tr.
[10] Nh√Ý nghi√™n c·ª©u Trung Qu·ªëc √în Nho M·∫´n trong s√°ch Nghi√™n c·ª©u c√°c hi√™n t∆∞·ª£ng vƒÉn h·ªçc nh·ªØng nƒÉm 80, ƒê·∫°i h·ªçc B·∫Øc Kinh, 1988, khi n√≥i ƒë·∫øn hi·ªán t∆∞·ª£ng truy·ªán kh√¥ng c√≥ chuy·ªán trong vƒÉn h·ªçc Trung Qu·ªëc ƒë∆∞∆°ng ƒë·∫°i ƒë√£ nh·∫≠n x√©t r·∫±ng, siwr dƒ© ‚Äútruy·ªán kh√¥ng c√≥ chuy·ªán‚Äù l√Ý v√¨ c√≥ ba ƒë·∫Øc ƒëi·ªÉm sau. M·ªôt l√Ý t√¨nh ti·∫øt kh√¥ng c√≥ ƒë·ªô d√Ýi, kh√¥ng t·∫°o c·∫£m gi√°c ph·ª©c t·∫°p; hai l√Ý ƒë·ªô d·ªëc c·ªßa s·ª± ki·ªán √≠t, kho·∫£ng c√°ch cao th·∫•p kh√¥ng ƒë√°ng k·ªÉ; ba l√Ý kh√¥ng c√≥ c√°c s·ª± ki·ªán va ƒë·∫≠p b√™n ngo√Ýi nh∆∞ chi·∫øn ƒë·∫•u, ƒë·∫•u tranh x·ªßng xo·∫£ng. C√°c nh·∫≠n x√©t ƒë√∫ng , nh∆∞ng thi√™n v·ªÅ c·∫£m t√≠nh. Nh∆∞ng √¥ng kh·∫≥ng ƒë·ªãnh hi·ªán t∆∞·ª£ng tr√™n l√Ý phong c√°ch, tr√™n th·ª±c t·∫ø, kh√¥ng th·ªÉ c√≥ truy·ªán m√Ý kh√¥ng c√≥ chuy·ªán ƒë∆∞·ª£c. Trong s√°ch
*M√¥n ti·ªÉu thuy·∫øt,* nxb T√°c gia, B·∫Øc Kinh, 2002, t√°c gi·∫£ n√Ýy kh·∫≥ng ƒë·ªãnh: c√¢u chuy·ªán l√Ý thu·ªôc t√≠nh b·∫•t bi·∫øn c·ªßa t∆∞ s·ª±. Quan ƒëi·ªÉm n√Ýy th·ªëng nh·∫•t v·ªõi quan ƒëi·ªÉm c·ªßa Forster..
[11] Xem c√°c b√Ýi ph√¢n t√≠ch lien quan trong
*ƒê·ªçc vƒÉn h·ªçc vƒÉn* c·ªßa Tr·∫ßn ƒê√¨nh S·ª≠, nxb Gi√°o d·ª•c, H√Ý N·ªôi, 2001.
[12] Ju. Lotman.
*C·∫•u tr√∫c vƒÉn b·∫£n ngh·ªá thu·∫≠t*, Matscova, 1970, tr. 283.
[13] M. Bakhtin.
*Nh* *·ªØng v·∫•n ƒë·ªÅ vƒÉn h·ªçc v√Ý mƒ© h·ªçc*, nxb. VƒÉn h·ªçc ngh·ªá thu·∫≠t, Matscova, 1975, tr. 403., trong b√Ýi *C√°c h√¨nh th·ª©c th·ªùi gian v√Ý kh√¥ng th·ªùi gian trong ti·ªÉu thuy·∫øt.*

X-Content-Type-Options: nosniff

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv3c_Ocrtu_nvvithemever=lg%2C%2C; expires=Sun, 16-Jun-2019 04:13:21 GMT; path=/; domain=.thpt.daytot.vn; httponly

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
ĐƠN VỊ CHỦ QUẢN: Trường THPT Trần Thị Tâm
Địa chỉ: Hải Quế - Hải Lăng - Quảng Trị
Điện thoại: 02333860207 - Fax: - Email: thpttranthitamqt@quangtri.edu.vn
Thiết kế & Phát triển bởi VIETTELSTUDY

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Transfer-Encoding: chunked

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate

Pragma: no-cache


text:
-
Luận tuổi hợp kết hôn:
Nhân gian này, sinh sinh hóa hóa đời này kếp sau là do có đạo vợ chồng. Yêu nhau thương nhau nhưng có duyên không có số thì cũng chẳng nên. Vì thế việc kết hôn nam nữ là việc quan trọng của trời đất cũng là việc quan trọng của con người. Hiện nay, Việc chọn tuổi hợp kết hôn, chọn vợ chọn chồng được dựa theo yếu tố quan trọng nhất đó là Bản mệnh của tuổi: Ngũ Hành Nạp Âm.
-
Áp dụng Ngũ hành nạp âm luận tuổi kết hôn như thế nào?
Ngũ Hành Nạp Âm là một hệ thống lấy Thể Chất mỗi người sinh ra trong một năm có Can Chi nhất định (Nam Nữ như nhau) để tạo thành năm yếu tố căn bản gồm : Kim- Thủy- Mộc - Hỏa- Thổ . Như vậy, tất cả các năm sinh đều thuộc một trong 5 yếu tố này.
ví dụ: Sinh năm 1995 tức năm can chi là Ất Hợi: thuộc mệnh Hỏa.
Năm yếu tố này tác động đến nhau tạo ra các hiệu ứng, tạo ra các hệ lụy khác nhau, cả tốt cả xấu. Nguồn gốc và giải thích về Hệ Thống Nạp Âm Ngũ Hành 60 Hoa Giáp (60 tuổi Can Chi) hiện còn nhiều tranh luận và chưa rõ ràng... Tuy nhiên trải qua thực tế kiểm nghiệm nó đã xác thực về độ chính xác ...Vì vậy chúng tôi xin cung cấp tới các bạn phần mềm tra tuổi kết hôn.
Phần mềm Xem tuổi kết hôn: công cụ xem tuổi kết hôn - chọn vợ chọn chồng hợp tuổi được lập nên dựa trên năm sinh tra bản mệnh, thiên can địa chi từ đó so sánh, đối chiếu sự hợp khắc với các tuổi khác xuất kết quả tuổi đó hợp vơi những tuổi nào trong hôn nhân vợ chồng.
-
Phần mềm xem tuổi kết hôn chính xác nhất:
Hãy nhập lại thông tin về năm sinh ( dương lịch) và giới tính để nhận kết quả chính xác nhất
Phần mềm xem tuổi kết hôn phù hợp với các dạng câu hỏi: xem tuổi kết hôn theo ngày tháng năm sinh, bói tuổi kết hôn qua ngày sinh, bói tuổi kết hôn qua ngày sinh,...
-
Thông tin liên quan đến tuổi hợp kết hôn nên xem:
Để đưa ra được kết quả cuối cần thông qua rất nhiều bước phân tích, bình giải. Vì thế, tiện cho việc tra cứu và theo dõi. Chúng tôi chỉ truy xuất các thông tin quan trọng và kết quả cuối cùng, nếu quý bạn đọc muốn được phân tích cho tuổi của bạn và một tuổi cụ thể, Xin mời bình luận phía dưới để được tư vấn trực tiếp hoặc tra cứu tại phần mềm xem tuổi hợp nhau để nhận kết quả.
Phần mềm xem tuổi kết hôn thuộc chuyên mục Xem tử vi được cung cấp bởi thuatxemtuong.vn
Xem bói nốt ruồi trên mặt
Xem nốt ruồi trên cơ thể nam
Xem nốt ruồi trên cơ thể nữ
Xem chỉ tay
Xem tướng mặt đàn ông
Xem tướng mặt phụ nữ
Xem tướng khuôn mặt
Xem tướng trán
Xem tướng lông mày
Xem tướng đôi mắt
Xem tướng mũi
Xem tướng miệng
Xem tướng tai
Xem tướng cằm
Xem tướng đi
Xem chữ ký
Xem hoa tay
Tôi là thầy tướng số
Xem ngày tốt xấu theo tuổi
Xem ngày khai trương hợp tuổi
Xem ngày xuất hành theo tuổi
xem ngày cưới theo tuổi
Xem ngày tốt mua xe theo tuổi
Xem ngày động thổ theo tuổi
Xem ngày làm nhà theo tuổi
Xem ngày tốt đổ trần theo tuổi
Xem ngày nhập trạch về nhà mới
Xem ngày tốt mua nhà
Xem ngày hoàng đạo
Hôm nay là ngày gì?
Xem ngày ký hợp đồng
Xem ngày nhận chức
Xem ngày an táng
Đổi ngày âm dương
Bình giải

markdown:
-
**Luận tuổi hợp kết hôn:**
Nhân gian này, sinh sinh hóa hóa đời này kếp sau là do có đạo vợ chồng. Yêu nhau thương nhau nhưng có duyên không có số thì cũng chẳng nên. Vì thế việc kết hôn nam nữ là việc quan trọng của trời đất cũng là việc quan trọng của con người. Hiện nay, Việc chọn tuổi hợp kết hôn, chọn vợ chọn chồng được dựa theo yếu tố quan trọng nhất đó là Bản mệnh của tuổi: Ngũ Hành Nạp Âm.
-
*Áp dụng Ngũ hành nạp âm luận tuổi kết hôn như thế nào?*
Ngũ Hành Nạp Âm là một hệ thống lấy Thể Chất mỗi người sinh ra trong một năm có Can Chi nhất định (Nam Nữ như nhau) để tạo thành năm yếu tố căn bản gồm : Kim- Thủy- Mộc - Hỏa- Thổ . Như vậy, tất cả các năm sinh đều thuộc một trong 5 yếu tố này.
ví dụ: Sinh năm 1995 tức năm can chi là Ất Hợi: thuộc mệnh Hỏa.
Năm yếu tố này tác động đến nhau tạo ra các hiệu ứng, tạo ra các hệ lụy khác nhau, cả tốt cả xấu. Nguồn gốc và giải thích về Hệ Thống Nạp Âm Ngũ Hành 60 Hoa Giáp (60 tuổi Can Chi) hiện còn nhiều tranh luận và chưa rõ ràng... Tuy nhiên trải qua thực tế kiểm nghiệm nó đã xác thực về độ chính xác ...Vì vậy chúng tôi xin cung cấp tới các bạn phần mềm tra tuổi kết hôn.
**Phần mềm Xem tuổi kết hôn**: công cụ xem tuổi kết hôn - chọn vợ chọn chồng hợp tuổi được lập nên dựa trên năm sinh tra bản mệnh, thiên can địa chi từ đó so sánh, đối chiếu sự hợp khắc với các tuổi khác xuất kết quả tuổi đó hợp vơi những tuổi nào trong hôn nhân vợ chồng.
-
**Phần mềm xem tuổi kết hôn chính xác nhất:**
Hãy
__ về năm sinh ( dương lịch) và giới tính để nhận kết quả chính xác nhất nhập lại thông tin__
![](http://thuatxemtuong.vn/templates/site//images/zip/head-input.png)
![](http://thuatxemtuong.vn/templates/site//images/zip/foot-input.png)
**Phần mềm xem tuổi kết hôn** phù hợp với các dạng câu hỏi: xem tuổi kết hôn theo ngày tháng năm sinh, bói tuổi kết hôn qua ngày sinh, bói tuổi kết hôn qua ngày sinh,...
-
**Thông tin liên quan đến tuổi hợp kết hôn nên xem:**
Để đưa ra được kết quả cuối cần thông qua rất nhiều bước phân tích, bình giải. Vì thế, tiện cho việc tra cứu và theo dõi. Chúng tôi chỉ truy xuất các thông tin quan trọng và kết quả cuối cùng, nếu quý bạn đọc muốn được phân tích cho tuổi của bạn và một tuổi cụ thể, Xin mời bình luận phía dưới để được tư vấn trực tiếp hoặc tra cứu tại phần mềm
[xem tuổi hợp nhau](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuoi-hop-nhau.html)
*Phần mềm xem tuổi kết hôn thuộc chuyên mục * [Xem tử vi](http://thuatxemtuong.vn/xem-tu-vi.html)được cung cấp bởi [thuatxemtuong.vn](http://thuatxemtuong.vn) ![ ảnh zip](http://thuatxemtuong.vn/templates/site//images/zip/xzbk_6.png)
[Xem bói nốt ruồi trên mặt](http://thuatxemtuong.vn/boi-tuong-not-ruoi-tren-khuon-mat.html) [Xem nốt ruồi trên cơ thể nam](http://thuatxemtuong.vn/boi-tuong-not-ruoi-tren-co-the-nam.html) [Xem nốt ruồi trên cơ thể nữ](http://thuatxemtuong.vn/boi-tuong-not-ruoi-tren-co-the-nu.html) [Xem chỉ tay](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-chi-tay.html) [Xem tướng mặt đàn ông](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-mat-dan-ong.html) [Xem tướng mặt phụ nữ](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-mat-phu-nu.html) [Xem tướng khuôn mặt](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-khuon-mat.html) [Xem tướng trán](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-tran.html) [Xem tướng lông mày](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-long-may.html) [Xem tướng đôi mắt](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-doi-mat.html) [Xem tướng mũi](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-mui.html) [Xem tướng miệng](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-mieng.html) [Xem tướng tai](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-tai.html) [Xem tướng cằm](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-cam.html) [Xem tướng đi](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-di.html) [Xem chữ ký](http://thuatxemtuong.vn/xem-chu-ky.html) [Xem hoa tay](http://thuatxemtuong.vn/xem-tuong-hoa-tay.html) [Tôi là thầy tướng số](http://thuatxemtuong.vn/toi-la-thay-tuong-so.html) [Xem ngày tốt xấu theo tuổi](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-tot-xau-theo-tuoi.html) [Xem ngày khai trương hợp tuổi](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-khai-truong-theo-tuoi.html) [Xem ngày xuất hành theo tuổi](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-xuat-hanh-theo-tuoi.html) [xem ngày cưới theo tuổi](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-cuoi-theo-tuoi.html) [Xem ngày tốt mua xe theo tuổi](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-mua-xe-theo-tuoi.html) [Xem ngày động thổ theo tuổi](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-dong-tho-theo-tuoi.html) [Xem ngày làm nhà theo tuổi](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-lam-nha-theo-tuoi.html) [Xem ngày tốt đổ trần theo tuổi](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-do-tran-theo-tuoi.html) [Xem ngày nhập trạch về nhà mới](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-nhap-trach-theo-tuoi.html) [Xem ngày tốt mua nhà](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-tot-mua-nha-theo-tuoi.html) [Xem ngày hoàng đạo](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-hoang-dao-theo-tuoi.html) [Hôm nay là ngày gì?](http://thuatxemtuong.vn/tra-lich-tu-vi-hang-ngay.html) [Xem ngày ký hợp đồng](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-ky-hop-dong-theo-tuoi.html) [Xem ngày nhận chức](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-tot-nhan-chuc-theo-tuoi.html) [Xem ngày an táng](http://thuatxemtuong.vn/xem-ngay-an-tang-theo-tuoi.html) [Đổi ngày âm dương](http://thuatxemtuong.vn/doi-ngay-am-duong.html) ![ ảnh zip](http://thuatxemtuong.vn/templates/site//images/zip/xzbk_8.jpg)
Bình giải

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: thuatxemtuong_session=58f3ec75a74fb35cb47443626ffb67aa607e78fa; expires=Thu, 21-Jun-2018 06:51:28 GMT; Max-Age=7200; path=/; domain=thuatxemtuong.vn; HttpOnly


text:
MENU
HOTLINE : 0914597168
Biên Hòa
0937935365
Long Thành
0903119797
HCM
0898 77 0123
Trang Chủ
Giới Thiệu
Dịch Vụ Thuê Xe
Thuê Xe Tháng
Thuê Xe Du Lịch
Thuê Xe Đám Cưới
Thuê Xe Theo Giờ
Thuê Xe Tự Lái
Dịch Vụ Vận Tải
Cho Thuê Xe Nâng
Vận Tải Hàng Hóa Đường Bộ
Vận Tải Hàng Hóa Đường Thủy
Bốc Xếp Hàng Hóa
Đưa đón sân bay
Bảng Giá Dịch Vụ
Tin Tức
Liên Hệ
Biên Hòa
0914597168
Long Thành
0903119797
TPHCM
0898 77 0123
Home
Thuê Xe Theo Giờ
DANH MỤC DỊCH VỤ
DỊCH VỤ ĐƯA ĐÓN SÂN BAY
DỊCH VỤ THUÊ XE THÁNG
DỊCH VỤ THUÊ XE DU LỊCH
DỊCH VỤ THUÊ XE ĐÁM CƯỚI
DỊCH VỤ THUÊ XE THEO GIỜ
DỊCH VỤ THUE XE TỰ LÁI
VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG BỘ
VẬN TẢI HÀNG HÓA ĐƯỜNG THỦY
VẬN TẢI CONTAINER
BỐC XẾP HÀNG HÓA
HỔ TRỢ TRỰC TUYẾN
Chi Nhánh Hồ Chí Minh
0914597168
ngvan.tuan@huytuanphat.com
Chi Nhánh Biên Hòa
0937935365
ngvan.tuan@huytuanphat.com

Server: Apache

Set-Cookie: qtrans_front_language=vi; expires=Fri, 21-Jun-2019 04:19:17 GMT; Max-Age=31536000; path=/


text:
I. MỤC TIÊU:
Sau bài học, HS cần:
1. Kiến thức
- Biết sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế – xã hội của các nhóm nước: phát triển, đang phát triển, các nước công nghiệp mới ( NIC)
- Trình bày được đặc điểm nổi bật của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại.
- Trình bày được tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại tới sự phát triển kinh tế: xuất hiện các ngành kinh tế mới, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hình thành nền kinh tế tri thức.
2. Kĩ năng:
- Nhận xét sự phân bố các nước theo mức GDP bình quân đầu người ở hình 1.
- Phân tích bảng số liệu về kinh tế – xã hội của từng nhóm nước.
3. Thái độ:
- Xác định trách nhiệm học tập để thích ứng với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại.
Chương trình chuẩn A. Khái quát Nền kinh tế – xã hội thế giới. Tiết 1 Bài 1 . Sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế - xã hội của các nhóm nước. Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại. I. Mục tiêu: Sau bài học, HS cần: 1. Kiến thức - Biết sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế – xã hội của các nhóm nước: phát triển, đang phát triển, các nước công nghiệp mới ( NIC) - Trình bày được đặc điểm nổi bật của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại. - Trình bày được tác động của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại tới sự phát triển kinh tế: xuất hiện các ngành kinh tế mới, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, hình thành nền kinh tế tri thức. 2. Kĩ năng: - Nhận xét sự phân bố các nước theo mức GDP bình quân đầu người ở hình 1. - Phân tích bảng số liệu về kinh tế – xã hội của từng nhóm nước. 3. Thái độ: - Xác định trách nhiệm học tập để thích ứng với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại. II. Thiết bị dạy học - Phóng to các bảng 1.1, 1.2 trong SGK (nếu có điều kiện) - Bản đồ các nước trên thế giới. - Chuẩn bị phiếu học tập. III. Hoạt động dạy và học Mở bài: ở lớp 10 các em đã được học đại lí đại cương tự nhiên và địa lý kinh tế – xã hộ đại cương. Năm nay các em sẽ được học cụ thể hơn về tự nhiên và kinh tế – xã hội của các nhóm nước và các nước. Hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu về các nhóm nước và cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại. Giáo viên ghi tên bài lên bảng. Hoạt động của thầy và trò Nội dung chính HĐ1: Cá nhân/cặp + HS tự đọc mục I trong SGK và quan sát hình I hãy nhận xét sự phân bố các nước và vùng lãnh thổ trên thế giới theo mức GDP bình quân đầu người (USD/người). Hoặc có thể cho học sinh tiếp tục làm việc cá nhân, hoàn thành phiếu học tập (phần phụ lục). + Đại diện HS trình bày. GV chuẩn xác kiến thức và giải thích các khái niệm ..................................................................... HĐ 2: Thảo luận nhóm + Chia lớp thành 4 nhóm, nhiệm vụ của mỗi nhóm như sau: Nhóm 1: Làm việc với bảng 1.1, nhận xét tỉ trọng GDP của 2 nhóm nước: phát triển và đang phát triển. Nhóm 2: Làm việc với bảng 1.2, nhận xét cơ cấu GDP phân theo khu vực kinh tế của các nhóm nước. Nhóm 3+4: Làm việc với bảng 1.3 và bảng thông tin ở ô chữ, nhận xét sự khác biệt về chỉ số HDI và tuổi thọ bình quân giữa nhóm nước phát triển và đang phát triển. + Đại diện các nhóm lên bảng trình bày GV bổ sung và chuẩn kiến thức ............................................................. Hoạt động 3: Cả lớp + HS nghiên cứu nội dung SGK trả lời * Hãy so sánh cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại với cuộc cách mạng kĩ thuật trước đây? * Nêu một số thành tựu do bốn công nghệ trụ cột tạo ra. * Hãy chứng minh cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại đã làm xuất hiện nhiều ngành mới. * Kể tên một số ngành dịch vụ cần nhiều tri thức. * Em biết gì về nền kinh tế tri thức? I. Sự phân chia thành các nhóm nước - Trên 200 quốc gia và vùng lãnh thổ khác nhau của thế giới được chia làm 2 nhóm nước: phát triển và đang phát triển - Các nước phát triển có GDP lớn, FDI nhiều, HDI cao - Các nước đang phát triển thì ngược lại ........................................................ II. Sự tương phản về trình độ phát triển kinh tế – xã hội của các nhóm nước Thông tin phản hồi phiếu học tập 2 (phần phụ lục) ........................................................ III. Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại - Xuất hiện vào cuối TK XX - Bùng nổ công nghệ cao - Bốn công nghệ trụ cột: Sinh học, Vật liệu, Năng lượng, Thông tin - Xuất hiện nhiều ngành mới, đặc biệt trong lĩnh vực công nghệ và dịch vụ → chuyển dịch cơ cấu mạnh mẽ → Nên kinh tế tri thức: nền kinh tế dựa trên tri thức, kĩ thuật, công nghệ cao. IV. Đánh giá A. Trắc nghiệm : Hãy chọn câu trả lời đúng. Nhân tố tác động mạnh mẽ đến nền kinh tế thế giới, chuyển nền kinh tế thế giới sang giai đoạn phát triển nền kinh tế tri thức là: A. Cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật. B. Cuộc cách mạng khoa học. C. Cuộc cách mạng công nghệ hiện đại. D. Cuộc cách mạng khoa học và công nghệ hiện đại. B. Tự luận 1. Trình bày những điểm tương phản về trình độ phát triển kinh tế – xã hội của nhóm phát triển và nhóm nước đang phát triển. 2. Dựa vào hình 1, nêu nhận xét về sự phân bố của các nước có mức GDP bình quân đầu người cao nhất và các nước có mức GDP bình quân đầu người thấp nhất V. Hoạt động nối tiếp. Làm các câu hỏi và bài tập trang 9. SGK. VI. Phụ lục: Phiếu học tập 1 GDP/người Một số nước tiêu biểu Mức thấp: < 725 Trung Quốc, Việt Nam... Mức trung bình dưới: 725 – 2895 Liên bang Nga... Mức trung bình cao: 2896 – 8955 Braxin, Iran... Mức cao: > 8955 Hoa Kỳ, Canađa... Phiếu học tập 2 Bảng ghi kết quả thảo luận của các nhóm Các chỉ số Nhóm nước phát triển Nhóm nước đang phát triển GDP (2004 - %) 79, 3 20, 7 Tỉ trọng GDP phân theo khu vực kinh tế (2004) KV I KV II KV III KV I KV II KV III Tuổi thọ bình quân (2005) HDI (2003) thông tin phản hồi Phiếu học tập 1 GDP/người Một số nước tiêu biểu Mức thấp: < 725 Trung Quốc, Việt Nam, Mông Cổ, Lào, Camphuchia... Mức trung bình dưới: 725 – 2895 Liên bang Nga, Ucraina, Thái Lan, Malaixia, Angiêri... Mức trung bình cao: 2896 – 8955 Braxin, Iran, Paragoay, Nam Phi, Mehicô, Libi... Mức cao: > 8955 Hoa Kỳ, Canađa, Pháp, Đức, Ôxtrâylia... thông tin phản hồi Phiếu học tập 2 Bảng ghi kết quả thảo luận của các nhóm Các chỉ số Nhóm nước phát triển Nhóm nước đang phát triển GDP (2004 - %) 79, 3 20, 7 Tỉ trọng GDP phân theo khu vực kinh tế (2004) KV I KV II KV III KV I KV II KV III 2 27 71 25 32 43 Tuổi thọ bình quân (2005) 76 65 HDI (2003) 0,855 0,694 Giỏo ỏn Địa lý 11 Lờ Văn Đỉnh THPT Đụng sơn I
Tài liệu đính kèm:

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Khi bé mới bắt đầu học ngoại ngữ, chúng ta thường dạy trẻ nhận diện và đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em đầu tiên. Bởi vì, nắm được mặt chữ trẻ mới có thể học tốt tiếng Anh. Hôm nay, tienganhtreem123.net xin giới thiệu tới phụ huynh những bí quyết hay giúp trẻ đọc thông viết thạo bảng chữ cái tiếng Anh. Hãy cùng tham khảo nhé!
1. Cho trẻ nhận diện với bảng chữ cái
Để giúp trẻ phát âm chuẩn và đọc thông viết thạo bảng chữ cái tiếng anh đầu tiên bạn cần cho bé nhận diện bảng chữ cái. Bố mẹ nên chọn mua những bảng chữ cái tiếng Anh cho trẻ em có phiên âm thật màu sắc, sinh động và bắt mắt để bé cảm thấy yêu thích việc học tiếng Anh hơn. Trong quá trình nhận diện chữ cái, bạn nên chia các chữ cái theo nhóm để trẻ dễ nhớ và tiếp thu nhanh hơn.
2. Đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em thông qua bài hát
Một phương pháp nữa giúp bé đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em hiệu quả đó là thông qua các bài hát. Bởi vì, trẻ nhỏ vốn phản ứng tự nhiên với âm thanh nên việc sử dụng bài hát để giúp bé học bảng chữ cái sẽ giúp bé thích thú và hào hứng hơn.
Các bài hát vui nhộn về bảng chữ cái tiếng Anh kèm theo các hình ảnh ngộ nghĩnh, âm thanh sống động không chỉ giúp bé dễ dàng thuộc lòng bảng chữ cái tiếng anh mà còn giúp não bộ của trẻ phát triển hơn.
3. Dùng bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em có phiên âm
Để giúp con có thể phát âm chuẩn chữ cái tiếng anh ngay từ đầu bạn nên chọn mua loại bảng chữ cái có phiên âm đầy đủ. Khi bé phát âm chuẩn chữ cái sẽ là nền tảng để bé phát âm đúng các từ ngữ tiếng Anh trẻ em và đồng thời qua đó cha mẹ cũng trực tiếp sửa được lỗi phát âm của chính mình.
4. Nhận biết chữ cái thông qua đồ vật và biển báo
Trên thực tế bé rất hiếu kỳ và thích khám phá thế giới xung quanh. Vì vậy, việc sử dụng những hình ảnh thực tế vào việc nhận biết và đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em sẽ vô cùng hiệu quả.
Ví dụ: Khi đưa trẻ đến cửa hàng gà rán Lotteria, bạn hãy với trẻ rằng Lotteria bắt đầu bằng chữ L… Từ đó, trẻ sẽ hiểu rằng ở khắp mọi nơi xung quanh bé đều có thể xuất hiện những chữ cái tiếng Anh. Thông qua đó, trẻ sẽ dễ dàng ghi nhớ chữ cái hơn.
5. Hãy tạo thói quen đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em
Khi dạy đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em cha mẹ nên hình thành cho bé thói quen kiên nhẫn và học hàng ngày. Đối với những trẻ hiếu động, ham chơi thì việc học sẽ khó khăn hơn, vì vậy bạn nên hình thành cho trẻ thói quen kiên nhẫn và chăm chỉ khi học. Một lưu ý cha cha mẹ đó là dù bạn dạy tiếng anh cho trẻ em theo phương pháp nào thì trong quá trình học đừng quên động viên, tạo những sân chơi vui nhộn để bé cảm thấy không bị sợ hãi khi học tiếng Anh.
6. Dạy thói quen đọc to khi học bảng chữ cái tiếng Anh
Bên cạnh việc dạy bảng chữ cái tiếng Anh cho trẻ em có phiên âm, bạn nên dạy cho bé thói quen đọc thật to. Mỗi 1 lần trẻ đọc to là thêm 1 lần nữa trẻ ghi nhớ bảng chữ cái. Hơn nữa, việc đọc to giúp cha mẹ theo dõi con mình phát âm đúng hay sai để kịp thời sửa cho bé.
7. Nên tạo một môi trường học tiếng Anh tốt nhất cho bé
Bên cạnh những phương pháp dạy đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em trên, để giúp bé có nền tảng tiếng Anh tốt nhất cha mẹ nên chọn cho bé 1 môi trường học chuyên nghiệp nhất. Chỉ khi đến lớp bé được tiếp dạy bởi các thầy cô giáo có chuyên môn, trẻ được giao lưu với bạn bè như vậy bé mới có thể học tốt toàn diện được.
Hy vọng rằng những gợi ý trên đây sẽ giúp trẻ đọc thông viết thạo bảng chữ cái tiếng Anh. Chúc các bậc phụ huynh luôn có phương phái dạy tiếng Anh tốt nhất cho con.
Leave a Reply

markdown:
![doc_bang_chu_cai_tieng_anh_cho_tre_em Bí quyết “vàng” giúp bé đọc bảng chữ cái tiếng anh thông thạo](http://tienganhtreem123.net/wp-content/uploads/2018/05/doc_bang_chu_cai_tieng_anh_cho_tre_em-678x381.png)
*Khi bé mới bắt đầu học ngoại ngữ, chúng ta thường dạy trẻ nhận diện và đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em đầu tiên. Bởi vì, nắm được mặt chữ trẻ mới có thể học tốt tiếng Anh. Hôm nay, tienganhtreem123.net xin giới thiệu tới phụ huynh những bí quyết hay giúp trẻ đọc thông viết thạo bảng chữ cái tiếng Anh. Hãy cùng tham khảo nhé!*
**1. Cho trẻ nhận diện với bảng chữ cái**
Để giúp trẻ phát âm chuẩn và đọc thông viết thạo bảng chữ cái tiếng anh đầu tiên bạn cần cho bé nhận diện bảng chữ cái. Bố mẹ nên chọn mua những bảng chữ cái
[ có phiên âm thật màu sắc, sinh động và bắt mắt để bé cảm thấy yêu thích việc học tiếng Anh hơn. Trong quá trình nhận diện chữ cái, bạn nên chia các chữ cái theo nhóm để trẻ dễ nhớ và tiếp thu nhanh hơn.tiếng Anh cho trẻ em](http://tienganhtreem123.net/tieng-anh-tre-em)
**2. Đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em thông qua bài hát**
Một phương pháp nữa giúp bé
[ hiệu quả đó là thông qua các bài hát. Bởi vì, trẻ nhỏ vốn phản ứng tự nhiên với âm thanh nên việc sử dụng bài hát để giúp bé học bảng chữ cái sẽ giúp bé thích thú và hào hứng hơn. đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em](http://tienganhtreem123.net/bi-quyet-vang-giup-be-doc-bang-chu-cai-tieng-anh-thong-thao.html)
Các bài hát vui nhộn về
**bảng chữ cái tiếng Anh** kèm theo các hình ảnh ngộ nghĩnh, âm thanh sống động không chỉ giúp bé dễ dàng thuộc lòng bảng chữ cái tiếng anh mà còn giúp não bộ của trẻ phát triển hơn.
**3. Dùng bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em có phiên âm**
Để giúp con có thể phát âm chuẩn chữ cái tiếng anh ngay từ đầu bạn nên chọn mua loại bảng chữ cái có phiên âm đầy đủ. Khi bé phát âm chuẩn chữ cái sẽ là nền tảng để bé phát âm đúng các từ ngữ
[ và đồng thời qua đó cha mẹ cũng trực tiếp sửa được lỗi phát âm của chính mình.tiếng Anh trẻ em](http://tienganhtreem123.net/tieng-anh-tre-em)
##### 4. Nhận biết chữ cái thông qua đồ vật và biển báo
Trên thực tế bé rất hiếu kỳ và thích khám phá thế giới xung quanh. Vì vậy, việc sử dụng những hình ảnh thực tế vào việc nhận biết và
**đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em** sẽ vô cùng hiệu quả.
Ví dụ: Khi đưa trẻ đến cửa hàng gà rán Lotteria, bạn hãy với trẻ rằng Lotteria bắt đầu bằng chữ L… Từ đó, trẻ sẽ hiểu rằng ở khắp mọi nơi xung quanh bé đều có thể xuất hiện những chữ cái tiếng Anh. Thông qua đó, trẻ sẽ dễ dàng ghi nhớ chữ cái hơn.
**5. Hãy tạo thói quen đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em**
Khi dạy
**đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em **cha mẹ nên hình thành cho bé thói quen kiên nhẫn và học hàng ngày. Đối với những trẻ hiếu động, ham chơi thì việc học sẽ khó khăn hơn, vì vậy bạn nên hình thành cho trẻ thói quen kiên nhẫn và chăm chỉ khi học. Một lưu ý cha cha mẹ đó là dù bạn **theo phương pháp nào thì trong quá trình học đừng quên động viên, tạo những sân chơi vui nhộn để bé cảm thấy không bị sợ hãi khi học tiếng Anh. dạy tiếng anh cho trẻ em ** **6. Dạy thói quen đọc to khi học bảng chữ cái tiếng Anh**
Bên cạnh việc dạy bảng chữ cái
** có phiên âm, bạn nên dạy cho bé thói quen đọc thật to. Mỗi 1 lần trẻ đọc to là thêm 1 lần nữa trẻ ghi nhớ bảng chữ cái. Hơn nữa, việc đọc to giúp cha mẹ theo dõi con mình phát âm đúng hay sai để kịp thời sửa cho bé. tiếng Anh cho trẻ em**
**7. Nên tạo một môi trường học tiếng Anh tốt nhất cho bé**
Bên cạnh những phương pháp dạy
[trên, để giúp bé có nền tảng tiếng Anh tốt nhất cha mẹ nên chọn cho bé 1 môi trường học chuyên nghiệp nhất. Chỉ khi đến lớp bé được tiếp dạy bởi các thầy cô giáo có chuyên môn, trẻ được giao lưu với bạn bè như vậy bé mới có thể học tốt toàn diện được. đọc bảng chữ cái tiếng anh cho trẻ em ](http://tienganhtreem123.net/bi-quyet-vang-giup-be-doc-bang-chu-cai-tieng-anh-thong-thao.html)
Hy vọng rằng những gợi ý trên đây sẽ giúp trẻ đọc thông viết thạo bảng chữ cái tiếng Anh. Chúc các bậc phụ huynh luôn có phương phái dạy tiếng Anh tốt nhất cho con.
## Leave a Reply Hủy

Connection: Upgrade, close

Link: <http://tienganhtreem123.net/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://tienganhtreem123.net/?p=460>; rel=shortlink


text:
Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) hiện đang kinh doanh mặt hàng khí đốt hóa lỏng (gas) có quy cách phẩm chất - yêu cầu kỹ thuật Công ty cổ phần Gas Petrolimex (PGAS) đã công bố tại Bộ Tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa ban hành ngày 12 tháng 8 năm 2005.
Bộ Tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa Khí đốt hóa lỏng PGAS như sau:
http://pgas.petrolimex.com.vn/nd/tintuc-sukien/tieu-chuan-co-so-ve-khi-dot-hoa-longtcvn-6548-1999/default.aspx

markdown:
**Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) hiện đang kinh doanh mặt hàng khí đốt hóa lỏng (gas) có quy cách phẩm chất - yêu cầu kỹ thuật Công ty cổ phần Gas Petrolimex (PGAS) đã công bố tại Bộ Tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa ban hành ngày 12 tháng 8 năm 2005.**
Bộ Tiêu chuẩn chất lượng hàng hóa Khí đốt hóa lỏng PGAS như sau:
[http://pgas.petrolimex.com.vn/nd/tintuc-sukien/tieu-chuan-co-so-ve-khi-dot-hoa-longtcvn-6548-1999/default.aspx](//pgas.petrolimex.com.vn/nd/tintuc-sukien/tieu-chuan-co-so-ve-khi-dot-hoa-longtcvn-6548-1999/default.aspx)

Server: VIE Portal NG

X-Response-Times: 0.516 second(s)

Set-Cookie: .VIEPortal-User=VIEPortalNG|KSK6+RZax3Y=; expires=Thu, 28-Jun-2018 04:49:35 GMT; path=/; HttpOnly

X-Powered-By: VIE Portal NG - CopyrightÃÂ© 2010 - 2018 VIEPortal.net - Quynh Nguyen (Mr.) - vieportal.net