text:
Chủ Nhật, 6 tháng 12, 2009
"Như chưa hề có cuộc chia ly" số 25
Thứ Năm, 3 tháng 12, 2009
Tiễn Đặng Ngọc Khoa
Hơn 3 tháng trước, anh Lê Đức Hùng, Phó trưởng Văn phòng đại diện Báo Thanh Niên tại Đà Nẵng gọi điện bảo “Đặng Ngọc Khoa bị ung thư, giai đoạn cuối rồi”. Cái tin khiến cho mọi người ở Báo Thanh Niên và bạn bè, đồng nghiệp bàng hoàng.
Nhưng chính Khoa thì bình tĩnh, bình tĩnh một cách đáng kinh ngạc, vẫn đều đặn viết bài đăng báo, vẫn tiếp tục gom góp tiền làm học bổng cho trẻ em nghèo, gửi đến cứu giúp bà con hoạn nạn trong bão lũ.
Tối hôm 19.11, anh Hùng nhắn tin “Mấy anh em đang ở bệnh viện với Đặng Ngọc Khoa, buồn quá bạn ơi”. Gọi điện cho anh Hùng, anh nói bác sĩ bảo “chỉ còn dăm bảy ngày nữa”. Biết là hết rồi, nhưng khi về thăm Khoa tôi vẫn hy vọng người tốt sẽ được Trời thương. Tối hôm 1.12, Khoa đã được đưa về nhà, tôi vẫn mong biết đâu còn có phép lạ. Giờ mới biết ông Trời thật không công bằng.
Khoa suốt ngày đi lo cho người khác, lại quá vô tình với bản thân, đến phiên mình nằm xuống thì không còn ai có thể cứu được.
Tôi thân với Đặng Ngọc Khoa từ nhỏ, chính xác là từ khi tôi đọc tập san Ý Nghĩ của nhóm Quảng Văn - một nhóm văn nghệ “tự phát” của những đứa học trò miệng còn hôi sữa ở Đà Nẵng trước năm 1975. Trong tâm trí tôi cho đến bây giờ, Ý Nghĩ là một tờ báo có đẳng cấp, mặc dù nó chỉ ra được 3 số. Đặng Ngọc Khoa, Mai Đức Lộc, Nguyễn Khoa Chiến, Hoàng Chương... là những “đứa” khởi xướng và thực hiện bằng tay tờ báo đó. Chính luận, thơ, truyện, ký, tranh... rất bài bản. Dấu ấn Đặng Ngọc Khoa in đậm nét trong tờ báo này với bút danh Vũ An Trạch, Khoa cũng là người trình bày và vẽ tranh minh họa cho tờ báo. Tờ báo được làm bí mật trong một ngôi chùa, Mai Đức Lộc là người đánh máy. Tạp chí Văn nghệ giải phóng Trung Trung bộ xuất bản trên chiến khu tháng 10.1973 trong một bài giới thiệu tập san Ý Nghĩ đã viết: “Anh chị em chúng tôi chuyền tay nhau, nâng niu, trân trọng chào đón những cánh chim non từ cửa sông Hàn bay về. Có bạn gọi đó là tia lửa nhỏ mới nhen sau một trận mưa bão, có bạn trẻ trong đoàn còn cho đó là tiếng chim gọi bình minh trên bến cảng của thành phố anh hùng...”. Hồi ấy Đài phát thanh Hà Nội nhiều lần sang sảng đọc những bài đăng trên Ý Nghĩ, tôi nghe mà sung sướng ngất ngây. Đặng Ngọc Khoa khi ấy mới... 16 tuổi.
17 tuổi, Khoa vào chiến khu tham gia kháng chiến. Người dắt Khoa đi giới thiệu cho Quận đội 1 thành phố Đà Nẵng chính là Nguyễn Khoa Chiến, phóng viên Báo Thanh Niên bây giờ.
Giải phóng xong, Khoa rời quân ngũ. Đất nước hòa bình, nhưng Khoa lại bắt đầu một thời thanh niên lênh đênh. Về quê sinh sống, chiến tranh biên giới nổ ra, Khoa đi thanh niên xung phong trên chiến trường Đông Bắc Campuchia, lên Tây Nguyên phát rẫy rồi lại “hạ sơn” đi làm ruộng. Trở lại quê nhà, tham gia đội thông tin hợp tác xã, Khoa viết kịch, dựng kịch, cải biên dân ca, làm nhạc công, làm phát thanh viên đài truyền thanh và tất nhiên là tiếp tục làm thơ. Thơ Khoa bắt đầu xuất hiện trên tạp chí Đất Quảng. Anh Phan Duy Nhân, vốn là thần tượng của bọn trẻ chúng tôi lúc đó, “kiến nghĩa bất vi vô dũng giả”, đã âm thầm can thiệp với Sở Văn hóa - Thông tin để xin Khoa về đó. Khoa được gọi ra Đà Nẵng đi làm ở Sở, lần đầu tiên chính thức có việc làm và lấy vợ. Làm ở Đà Nẵng được một năm, cơ quan điều động lên tăng cường ở huyện miền núi Hiệp Đức, 3 năm về lại thì không ai chịu cho nhập lại hộ khẩu. Mất việc, lại về quê vác cần đi câu cá.
Vào cuối những năm 1980, tôi làm ở Hội Liên hiệp Thanh niên của tỉnh, xin ra được một tờ báo - tờ Diễn đàn Thanh Niên, rủ Khoa về làm tờ báo đó. Khoa trở thành nhà báo bắt đầu từ tờ báo này. Cùng với Ngô Thị Kim Cúc, Hồ Trung Tú, Phan Tấn Tu, Đoàn Bích Hồng, Huỳnh Ngọc Chênh..., Khoa vừa làm phóng viên, vừa làm tòa soạn, vừa đi nhà in, vừa đi bán báo. Ăn ngủ luôn tại 30 Bạch Đằng. Những phóng sự nóng bỏng từ chiến trường Campuchia, những bài viết đậm tình người, những tiểu phẩm sắc sảo dí dỏm của Đặng Ngọc Khoa đến bây giờ bạn bè vẫn không quên được. Tờ báo “khí thế” được 9 tháng rồi... nghỉ. Tôi ra Hà Nội. Khoa lại lênh đênh kiếm sống, rồi khăn gói cùng vợ con vào Nam, đến Đồng Nai làm rẫy, sau đó được một người quen giới thiệu đi dạy thể dục - dạy võ ở trường cấp 2.
Phát hiện ra Khoa ở Đồng Nai, anh Nguyễn Công Khế, anh Đặng Thanh Tịnh gọi Khoa lên Sài Gòn làm Báo Thanh Niên. Lúc đó là năm 1991. Thanh Niên là nơi tri ngộ, là chỗ phát huy sở trường, là chốn đi về sinh sống của Khoa từ bấy đến giờ.
Hơn mười năm lặn lội trên các nẻo đường đông và tây Nam Bộ, lại về Đà Nẵng tiếp tục lặn lội trên các nẻo đường miền Trung hơn 7 năm qua, Khoa đã để lại những phóng sự nóng hổi trên các trang Báo Thanh Niên. Làm bạn với người tốt, xa lánh kẻ xấu, chia sẻ với những cuộc đời bất hạnh. Từ những bài viết của Khoa, đã có nhiều oan trái được phân minh, đã có biết bao số phận ngặt nghèo được cứu giúp. Khi ở Đồng Nai, Khoa khởi xướng xây dựng một trường tình thương cho trẻ em bất hạnh, mang tên “Trường Tích Thiện”, tồn tại cho đến bây giờ. Cái trường đầy ý nghĩa đó ra đời từ phóng sự Những đứa trẻ trong rừng cao su của Khoa đăng trên Thanh Niên.
Trên blog của Khoa (khoavietnam.vnweblogs.com) ngày 12.11.2009 mới đây vẫn còn cập nhật những khoản tiền cứu trợ mà Khoa và bạn hữu đã quyên góp giúp đỡ đồng bào bị lũ ở xã Đại Cường (Đại Lộc, Quảng Nam), gửi tiền giúp chị Nguyễn Thị Nhung có chồng bị chết cóng đêm lũ về Phú Yên trong cơn bão số 11... Anh Lê Đức Hùng bảo, mấy năm nay chính Khoa đã âm thầm cùng bạn bè tích góp giúp dân ở vùng rốn lũ thôn 7 Đại Cường 8 căn nhà gác chạy lũ và giúp đỡ nhiều người cơ cực vượt qua hiểm nghèo. Bởi vậy mà Khoa theo dõi chăm chú nhất “đường đi nước bước” của từng cơn bão, từng trận lũ. Diễn biến bão được Khoa cập nhật từng giờ từng phút trên blog của mình từ những dự báo trong nước và thế giới.
Gần 20 năm làm Báo Thanh Niên, Khoa là một trong số ít những nhà báo có khả năng viết đủ mọi đề tài, từ chính trị, kinh tế, xã hội đến hôn nhân gia đình, văn chương nghệ thuật, thể thao. Cái gì Khoa cũng viết một cách chuyên nghiệp, cái gì Khoa cũng viết bằng một tấm lòng trong trẻo và thái độ nhất quán. Đọc những bài viết của Khoa, người ta tin vào những điều tốt đẹp.
Mấy chục năm, từ Ý Nghĩ cho đến Thanh Niên, tôi có thể cam đoan rằng, chưa có bất cứ bài viết nào, chưa có bất cứ mẩu tin nào mà khi viết Khoa bẻ cong ngòi bút. Có thể có một vài thông tin nhầm lẫn, nhưng bẻ cong ngòi bút thì không bao giờ.
Khoa sống một cuộc đời trong veo không tì vết. Trong những ngày qua, tất cả bạn bè đồng nghiệp ở miền Trung, nhiều bạn bè đồng nghiệp ở TP.HCM đã đến với Khoa bên giường bệnh. Tôi viết những dòng này giữa lúc bạn bè đồng nghiệp đang khóc Khoa. Và tôi bất giác nhận rõ hơn bao giờ hết điều này: Đặng Ngọc Khoa, bằng ngòi bút và bằng cuộc sống của mình, là người thầm lặng nhưng kiên trì nhất trong nỗ lực biến báo chí trở nên có ích và gần gũi hơn với công chúng. Khoa đã làm tất cả những gì Khoa có thể.
Bởi vậy, tiễn Đặng Ngọc Khoa về nơi an nghỉ cuối cùng nhưng tôi sẽ không nói lời vĩnh biệt. Vì tôi sẽ còn học mãi điều đó ở Khoa cho đến khi tôi vẫn còn là một nhà báo.
HOÀNG HẢI VÂN
Thứ Bảy, 7 tháng 11, 2009
"Như chưa hề có cuộc chia ly" số 24
Update : XEM CHƯƠNG TRÌNH TẠI ĐÂY
Tối nay, như thường lệ, "Như chưa hề có cuộc chia ly" phát sóng trực tiếp lần thứ 24 trên VTV1, VTV4 và VTV9 vào lúc 20 giờ. Như vậy là chương trình đã đi một chặng đường tròn 2 năm, kết nối được 150 cuộc đoàn tụ.
Thứ Năm, 22 tháng 10, 2009
Cấp lại thẻ nhà báo cho Nguyễn Quốc Phong, Hoàng Hải Vân
Sáng nay tôi đã nhận được thẻ mới.
Gọi điện hỏi Bùi Thanh, anh nói anh và Dương Đức Đà Trang vẫn chưa được cấp lại thẻ, có lẽ do phải chờ thủ tục xem xét đề nghị từ cơ quan chủ quản của Báo Tuổi trẻ.
Riêng anh Nguyễn Việt Chiến và anh Nguyễn Văn Hải, do "có án" nên phải chờ thêm một thời gian nữa. Theo luật, người bị thủ thẻ nhà báo mà không bị tòa kết án thì sau 1 năm sẽ được xem xét cấp lại, người bị tòa kết án thì sau 3 năm kể từ ngày thi hành án xong mới được xem xét cấp lại. Rất mong anh Chiến, anh Hải cũng sớm được cấp lại thẻ hành nghề.
Điều đáng mừng là anh Chiến giờ đây vẫn viết và bài của anh vẫn được đăng trên Thanh Niên, nhưng không có thẻ hành nghề vẫn bị một số giới hạn, vì có nơi phải xuất trình thẻ hành nghề thì mới tiếp cận được thông tin.
Thứ Ba, 6 tháng 10, 2009
Giá vàng cao nhất mọi thời đại
Giá vàng nhảy vọt lên sau khi những dấu hiệu phục hồi kinh tế chưa bền vững của nước Mỹ khiến cho FED dường như sẽ kéo dài thêm việc nới lỏng chính sách tiền tệ, tiếp tục bơm tiền vỗ vào nền kinh tế lâu hơn nữa.
Từ sau khi bản vị vàng bị phế bỏ, vàng một thời bị cấm tàng trữ (ở Mỹ), rồi bị khống chế, bị gạt ra khỏi kinh tế học và từ lâu các kinh tế gia đã không quan tâm đến thứ kim loại kỳ diệu, thứ tiền tệ chân chính này. Nay thì vàng như con thú sổng chuồng, đang đòi lại vị trí của mình...
Thứ Bảy, 3 tháng 10, 2009
"Như chưa hề có cuộc chia ly" số 23
"Như chưa hề có cuộc chia ly" số 23 phát sóng (truyền hình trực tiếp trên VTV1, VTV4 và VTV9) sớm hơn 1 ngày và chậm hơn 1 giờ, diễn ra lúc 21 giờ, ngày thứ Sáu, 2-10-2009.
Hai cuộc đoàn tụ lần này có sự trùng hợp kỳ lạ : cả hai đều đoàn tụ sau 47 năm chia ly và cả hai đều là cuộc đoàn tụ "không biên giới".
Sau 23 lần phát sóng, mỗi lần đều có những cuộc đoàn tụ không thể tưởng tượng được. Lần này cũng vậy, chắn chắn là họ không bao giờ có cơ hội gặp được nhau nếu không có "Như chưa hề có cuộc chia ly".
XEM CHƯƠNG TRÌNH TẠI ĐÂY
Update : Đoàn tụ không biên giới
Thứ Ba, 8 tháng 9, 2009
Giá vàng vượt 1000 USD/ounce
Giá vàng sau khi vượt 1000 USD, các nhà đầu tư sẽ bán chốt lời, vì vậy có khả năng sẽ tạm thời giảm xuống, cũng có thể tăng tới đâu nữa chưa biết. Giá vàng đã lần thứ 3 vượt khỏi mốc lịch sử 1000 USD, mỗi lần như vậy sẽ thiết lập một mặt bằng mới theo đà quyết tiến không lùi.
Loạt bài liên quan :
Chiến sĩ bảo vệ tự do
Nhà nước mạnh, Nhà nước yếu
Thứ Hai, 7 tháng 9, 2009
Nhân sự mới bổ nhiệm ở Báo Thanh Niên
Hôm nay 7-9, cấp trên xuống công bố các quyết định bổ nhiệm và điều động nhân sự cho Báo Thanh Niên (theo thứ tự công bố) :
+ Anh Nguyễn Quang Thông, Phó Tổng biên tập được bổ nhiệm làm Tổng Biên tập.
+ Chị Đặng Thị Phương Thảo, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Đoàn, được điều động về Báo Thanh Niên và được bổ nhiệm làm Phó Tổng Biên tập.
+ Anh Đặng Việt Hoa, Tổng Thư ký tòa soạn được bổ nhiệm làm Phó Tổng Biên tập.
Phó Tổng Biên tập như cũ.
Thứ Bảy, 5 tháng 9, 2009
"Như chưa hề có cuộc chia ly" số 22
Update : Xem chương trình tại đây
Trên website của chương trình, số trường hợp tìm được đến hôm nay đã nhảy lên con số 130. Để có những cuộc đoàn tụ diễn ra mỗi tháng một lần trên truyền hình, những người làm chương trình đã hoạt động liên tục hàng ngày và nhiều khi cả ban đêm : tiếp nhận và kiểm tra thông tin, lập hồ sơ, lập kế hoạch tìm kiếm, lắp ráp các mỗi quan hệ phối hợp, lên đường tìm kiếm, quay phim, dựng phim quá trình tìm kiếm, tìm được rồi còn phải xác minh cho chắc chắn, rồi tổ chức những cuộc đoàn tụ diễn ra trên trường quay để phát sóng trực tiếp ... cùng vô số những công việc âm thầm khác nữa. Và cũng có nhiều cuộc đoàn tụ mà không có dịp được lên truyền hình.
"Như chưa hề có cuộc chia ly" số 22 sẽ nói về "Những chuyến đi" mà một phần kết quả của những chuyến đi đó là các cuộc đoàn tụ bất ngờ, đẫm nước mắt tối nay.
________
*Xem tất cả các chương trình đã phát có thể bấm vào đây.
Đọc Bùi Giáng (III)
Đọc cuốn sách này (cũng như những cuốn sách khác của Bùi Giáng) nếu như không cố hiểu, bạn sẽ thấy thú vị như nhìn trẻ con nô đùa, như nhìn phố xá nhộn nhịp, như nghe cây lá chim chóc véo von như thấy chuồn chuồn bay phấp phới.
Trong “Tái bút” của cuốn sách, Bùi Giáng rất ý tứ : “Ngày Tháng Ngao Du đi bước ngu dao nghiêm mật phiêu bồng trong toàn thể phiêu bồng của nó. Không thể tách rời một bài nào ra, để công kích hay tán dương theo lối hồ đồ bác học”. Ông còn bảo “đành rằng ngao du là ngao du với bước đi của ngôn ngữ thượng thừa, nhưng thỉnh thoảng cũng phải chịu chơi giấn thân vào cuộc với ngôn ngữ hạ thừa”.
Thế nào là thượng thừa ? Và thế nào là hạ thừa ?
Khoan nói đến những ngôn ngữ kỳ lạ kiểu như “cô Kim Cương hãy đi tiểu trên nấm mồ tại hạ” đầy dẫy trong cuốn sách. Hãy nghe Bùi Giáng nói về kinh Phật trong một bài viết về cuốn sách của Kimura Taiken trước đã. Kimuara Taiken là một học giả uyên bác người Nhật, tác giả cuốn “Đại thừa Phật giáo tư tưởng luận”, thượng tọa Thích Quảng Độ dịch ra tiếng Việt từ một bản dịch chữ Hán, xuất bản trước năm 1975. Bùi Giáng ngao du vào cuốn sách đó và nhìn ông Taiken không phải bằng nửa con mắt mà bằng 1/10 con mắt. Bùi Giáng cho rằng :
“Ông (Taiken) viết sách thông thái tót vời, nhưng ông vẫn chưa biết cách tư tưởng. Ông bỏ lạc mất cái mạch ngầm ẩn mật trong những bộ kinh. Lời tại đây mà ý tại kia… Ngón tay Phật đưa lên từ chỗ nọ, mà cõi bờ bát ngát được chỉ dẫn ở tại đâu ?”.
Chỉ cho người đọc những “lệch lạc, thiếu căn bản tinh mật” trong lập luận cũng như những lời “mang tính chất giáo sư phê bình bài vở nhà trường”, trong đó ông Taiken nhận xét rằng các bộ kinh Hoa Nghiêm, Duy Ma “gạt bỏ Thanh Văn, bài xích Nhị Thừa” (tôi đã đọc cuốn sách của Taiken theo chỉ dẫn của Bùi Giáng và thấy Taiken nói rằng những tư tưởng của các bộ Kinh này tuy phát huy chân ý của Đức Phật nhưng chỉ giới hạn vào một “giai cấp đặc quyền nào đó thôi” và nếu xét theo tinh thần Bồ Tát cứu độ tất cả chúng sinh thì các kinh đó “vẫn còn có điểm khiếm khuyết, thiếu sót đáng tiếc”), Bùi Giáng viết tiếp :
“Lời nói đó (của Taiken), dù được hạn chế thế nào, vẫn không phải là lời của con người biết tự trọng. Vì sao ? Vì con người biết tự trọng là kẻ biết lặng thinh lúc đứng trước trùng khơi trí hải, lúc đối diện với giáp trĩ sơn lâm.
Nếu có gì khiếm khuyết, thiếu sót đáng tiếc, thì ấy là ở tại nơi ta, chớ không ở tại nơi rừng biển. Lòng ta không đủ rộng để đón nhận núi rừng. Những âm thanh phát ra là những diệu ngôn, những xảo-mật-ngữ trong phương-tiện-lực của biện tài thần thông tam muội. Một chút vi vu thoang thoảng đối với kẻ biết nghe, rất có thể mang đầy những vô lượng thế giới xa vắng về gạ gẫm bên làn da hiu hắt, nơi một lỗ chân long. Thì đáng tiếc thiếu sót cái gì ?”.
Theo Bùi Giáng thì lời lời trong các bộ kinh đó “tưởng như “gạt bỏ” mà thật ra là “dìu về”, bài xích mà chở che – chẳng riêng gì với Nhị Thừa với Thanh Văn, mà rộng ra khắp chúng sinh lạc loài suốt những a tăng kỳ kiếp”.
“Đừng nệ ở miền mà quên mất cõi. Đừng chấp ở cõi mà lạc mất mép rìa. Đừng nắm cái lời mà lệch cái điệu. Đừng nắm cái điệu mà bỏ mất cái heo hút hòa âm.
Người ta cứ tưởng Kinh Duy Ma đã đem những Xá Lợi Phất, Ma Ha Ca Chiên Diên ra mà chế giễu. Đâu có gì như thế. Bồ Tát vốn lắm phen thị hiện theo lối nghịch hành. Vì chúng sinh, họ có thể mở trận đùa rỡn từng cơn cơn cuộc cuộc. Và thảy thảy cùng man mác nằm ở giữa lòng mênh mông hiu hắt Như Lai”.
Một thiền sư thuyết pháp về kinh Phật, lời dù thâm sâu cũng đến thế là cùng.
Nhưng ngôn ngữ mà Bùi Giáng dùng để nói với ông Taiken là ngôn ngữ thựợng thừa chăng ? Không. Đó là ngôn ngữ hạ thừa, dù điều này chắc là trái với thước ngọc khuôn vàng của đa số các văn nhân học giả.
Giờ hãy đọc bài “Ở giữa rừng Thệ Đa” để thấy ông nhảy vọt một bước từ hạ thừa lên thượng thừa trong trận ngao du ngôn ngữ. Rừng Thệ Đa là “đất Phật”, là nơi Đức Phật ở sau khi đắc đạo, là nơi Đức Phật hội tụ với 500 đại Bồ Tát. Bùi Giáng lai rai :
“Mặc dù ở trong rừng Thệ Đa, mà vẫn …
“Tuy tại Thệ Đa trung, bất kiến Như Lai tự tại thần lực…”.
Tình trạng đó, đâu phải chỉ riêng của hàng Thanh Văn.
Mà rừng Thệ Đa, đâu chỉ duy là rừng Thệ Đa.
Mà thần lực tự tại của Như Lai, đâu phải chỉ duy bo bo là Như Lai thần lực.
Ấy có nghĩa thế nào ?
Ấy có nghĩa rằng :
Mỗi mỗi người đều có một rừng Thệ Đa ở trong mình rất mực thần thông trí hải. Và cứ hằng hằng đánh mất mỗi mỗi ngày ngày cho tới suốt bình sinh tam sinh thập tử.
Vì thế nên phải gọi mãi mãi cánh chuồn chuồn mỗi mỗi bay về, bay đi, bay ở, bay vô phương vô hướng, bay tự tại thần thông, gà đồng mèo mả, mộng mỵ chiêm bao.
(…)
Tưởng chừng như mỗi mỗi người người không hằng hằng mỗi mỗi sát na gặp gỡ bà Tây Vương Mẫu ở tại rừng Thệ Đa vén xiêm ngồi xuống chan rưới mưa móc xum xuê !
Ô, cô Kim Cương ạ ! Tại hạ tuyệt vọng vô cùng, bởi vì cô không hứa chắc rằng mai sau sẽ đi tiểu …”
Phân tích tán dương ngôn ngữ hạ thừa của Bùi Giáng thì dễ. Nhưng đối với ngôn ngữ thượng thừa thì “xin các hạ hãy vô ngôn”.
(Chỉ xin mở một cái ngoặc : Kinh Phật bao la bát thiên tứ hải có chứa đủ tất cả những gì thuộc về cuộc sống của con người, bao gồm cả những chuyện ăn chuyện ngủ chuyện vân vân…, nhưng kinh Phật khi dịch ra chữ Hán, các đại sư Trung Hoa va phải bức tường hình nhi hạ Khổng Tử, nên những chỗ vân vân đó đều được phiên âm chứ không dám dịch nghĩa. Phật không câu nệ tù túng như Khổng. Bởi vậy mà ngày xưa Tôn Ngộ Không dù đã đái một bãi trên bàn tay Như Lai mà sau này vẫn cứ thành Phật như thường, Như Lai đâu có để ý đến cái lý lịch vô phép đó của Ngộ Không).
Trên đây là hai nếp gấp hạ - thượng thừa của “Ngày tháng ngao du”.
Và xin đưa mắt ngao du cùng Bùi Giáng thêm mấy bài nữa trên những rìa mép thượng thừa :
PHẬT CHẤT VẤN
- Bùi Bồ Đề ! Ý ông thế nào ? Cõi lòng Mẫu Thân Phùng Khánh có từ bi bằng cõi lòng của ta chăng ?
- Chẳng bằng.
- Bùi Bồ Đề ? Ý ông thế nào ? Cõi lòng của ta có từ bi bằng cõi lòng Mẫu Thân Phùng Khánh ?
- Chẳng bằng.
- Bùi Bồ Đề ! Ý ông thế nào ? Hai lần đáp chẳng bằng có phải là rất mực bằng chăng ?
- Rất mực.
PHẬT VÀ TIÊN
Phật ngồi dưới gốc bồ đề
Tiên nương dừng bước tóc thề chấm vai
Thưa rằng Phật thật là tài
Thấy mà như chẳng tự ngoài vào trong.
THẬT LÀ NHƯ THẾ
- Brigitte Bardot đẻ ra mày lúc nào ?
- Lúc tao mở mắt chào đời.
- Lúc đó mày cảm thấy thế nào ?
- Tao cảm thấy đau đớn.
- Tại sao đau đớn ?
- Bởi vì trước lúc đó, cô Kim Cương cũng có ý định đẻ ra tao. Nhưng lúc thấy Brigitte đẻ ra rồi, thì cô thôi không đẻ ra tạo nữa.
MỖI MỖI NGÀY (trích)
Mỗi mỗi ngày tôi càng mỗi trẻ dại thêm ra.
Tôi chiêm bao ngàn ngàn mộng mỵ.
(…)
Brigitte Bardot bảo tôi rằng :
-Thơ chàng tặng em đọc nghe hay ho hơn thơ chàng tặng chị Monroe. Vì sao như thế ?
-Thế ư ? Thế ư ? Tôi đâu có thể biết vì sao như thế.
-Ắt có thể rằng là…
-Rằng là làm sao ?
-Rằng là ấy bởi chàng yêu Monroe nhiều hơn yêu em.
-Tại sao như thế ?
-Phàm hễ yêu nhiều, thì ấp úng không nên câu. Thơ làm tặng người yêu bao giờ cũng dở là bởi lẽ đó.
-Té ra là như thế.
Khổng Tử bảo tôi rằng :
-Thơ của ngài làm ra đích thị là thơ thần. Lời của lão hủ nói ra là lời thánh. Thánh chịu thua thần vậy.
-Thật thế ư ?
-Nhiên.
Phật bảo tôi rằng :
-Ngài làm thơ hay như thế, ta không bằng lòng.
-Tại sao ?
-Hàng ngàn Phật tử từ nay đọc thơ của ngài, ắt sẽ xao nhãng việc kinh kệ.
(….)
NIETZCHE
“Ta là ánh sáng. Ôi, phải chi ta là bóng đêm”…
Nietzche thường có giọng nói lố bịch như thế. Lố bịch một cách khệ nệ khệnh khạng như Lão Tử. Hoặc như những ông thiền sư lố bịch “trường khiếu nhứt thanh hàn thái hư”.
Thơ văn tôi làm cũng có lố bịch, nhưng lố bịch một cách thơ dại, khiến người đọc vui vẻ trường thọ.
Khoảng mười một năm nữa, sẽ chẳng còn ai đọc văn Nietzche. Trái lại, thơ văn của tôi, người ta sẽ thiết tha đọc ríu rít “ràng rịt mãi cho tới ngày tận thế” (!!!).
Giọt mờ bến cát chia xa
Hiên thềm đau cỏ gú ra đau hồng
Tường vi hai độ ra bông
Ra hoàng hậu đợi ra đồng chiều nay
Nghiêng mình mục tử cầm tay
Ra hoàng hậu đợi chiều nay ra đồng
Lố bịch như thế khiến cõi đời thơ mộng ra. Chúng ta không còn ngạc nhiên gì nữa, nếu thấy bao nhiêu hoàng hậu trong sử xanh đều yêu mến Bùi Giáng, và xa lánh Nietzche, xa lánh Lão Tử, xa lánh những ông thiền sư.
ĐỒNG THANH ĐIÊN
Mỗi năm nghe nguyệt mỗi sầu
Từ trong hang cọp thò đầu gọi beo
Hằng năm xuống phố gọi mèo
Gấu nghiêm trang bốn chân trèo leo qua
Thênh thang trâu ngựa trao quà
Trăng châu thổ động vịt gà gọi nhau
Chùa chiền mở cổng trước sau
Trên đầu qũy đạo ngọn cau kết chùm
(Bùi Giáng – Ngày tháng ngao du)
(còn tiếp)
HOÀNG HẢI VÂN
Bài liên quan :
Đọc Bùi Giáng (II)
Đọc Bùi Giáng (I)
Thứ Sáu, 28 tháng 8, 2009
Đọc Bùi Giáng (II)
Bây giờ tôi thấy hơi an ủi. Nghĩa là... không hoàn toàn an ủi. Nhưng tôi biết rõ lắm là chú bé đã trở về tinh cầu mình, bởi vì lúc trời sáng, tôi không thấy tấm thân chú ở đâu. Tấm thân chẳng có chi nặng lắm... Và tôi thích lắng nghe tinh tú ban đêm. Ấy cũng như là năm trăm triệu chuông con lấp lánh dịu dàng reo...
Nhưng rồi lại có một sự kỳ lạ xảy ra.
Cái rọ bịt mõm mà tôi đã vẽ cho hoàng tử bé, tôi đã quên thêm vào cái đai da! Chú sẽ chẳng bao giờ cột được cái rọ vào mồm con cừu. Tôi tự hỏi: "Việc gì đã xảy ra trên tinh cầu của chú bé? Có thể rằng con cừu đã ăn mất đóa hoa..."
Lúc thì tôi tự nhủ: "Chắc hẳn là không! Hoàng tử bé đêm nào cũng nhốt kín đóa hoa dưới bầu tròn bằng gương, và chú canh chừng kỹ lưỡng con cừu..." Thế là tôi sung sướng. Và mọi tinh tú dịu dàng cười.
Lúc thì tôi tự nhủ: "Làm sao khỏi có một lúc nào đó người ta lơ đễnh, và chừng đó đủ rồi! Một đêm nào, chú đã quên cái bầu tròn, hoặc là con cừu đã mò ra không tiếng động..." Thế là những chuông con biến hết thành lệ!...
Đó là một bí mật rất lớn. Đối với bạn, bạn cũng yêu hoàng tử bé, cũng như đối với tôi, không có gì của vũ trụ còn giống như nguyên, nếu một nơi nào đó, chẳng biết là đâu, một con cừu mà chúng ta không biết, đã có hay không, ăn mất một đóa hồng...
Và không một người lớn nào sẽ hiểu rằng sự ấy có hệ trọng chi nhiều như thế!”.
Bùi Giáng “cuồng” Huy Cận có lẽ ngang với “cuồng” Nguyễn Du. Đọc lại bài ông viết về Huy Cận trong tập “Đi vào cõi thơ”:
Gió về trong lúc ngọn triều mới lên
Thuyền đi sông nước ưu phiền
Buồm treo ráng đỏ giong miền viễn khơi
Sang đêm thuyền đã xa vời
Người ra cửa biển nghe hơi lạnh lùng
Canh khuya tạnh vắng bên cồn
Trăng phơi đầu bãi nước dồn mênh mang
Thuyền người đi một tuần trăng
Sầu ta theo nước trường giang lững lờ
Tiễn đưa dôi nuối đợi chờ
Trông nhau bữa ấy bây giờ nhớ nhau.
Lời thơ đi phiêu phiêu, tuyệt nhiên không thấy dấu vết một chút kỹ thuật nào còn vướng sót. Tưởng như không còn một chút cố gắng tìm lời lựa ý gì hết cả. Nguồn thơ ngập tràn dâng lên nhẹ nhẹ, len lõi thấm nhuần mọi ngôn ngữ ly biệt Nguyễn Du và toàn thể Đông Phương Lữ Thứ, Tây Phương Lang Thang.
Các bạn thử thong dong hình dung lại cái khối Đường Thi Vương Duy, Lý Bạch, Thôi Hiệu, Thôi Hộ, Cao Thích, Sầm Tham, Apollinaire, xem thử có một cái gì lọt ngoài vòng lục bát Huy Cận kia chăng.”
Cái chết trông dị dạng quá. Mà hằng ngày vô tình ta sống theo lối chết đó. Tuy không đến nỗi căm căm gớm guốc như thế, nhưng cũng tai hại điêu linh gần bằng. Chúng ta dường như quên mất rằng mỗi người chỉ có một cuộc sống thật xinh, và cuộc sống đó rất có thể bị những thứ tai hại trong hồn ta làm cho méo mó đi. Và meo mốc tử khí bám đầy rẫy cái hình hài cuộc sống.
Tiếc sao! Tiếc sao! Một sự sống quá đơn sơ, chúng ta cứ đời đời quên bẵng.
Xin một lần thử thong dong nhìn lại rõ bộ mặt cái chết, để hỏi lại linh hồn mình nên nhớ lại chuyện chi.
Thì từ đó rất có thể rằng cái chết hãi hùng sẽ là một cơ hội huy hoàng cho cái sống thành tựu được tinh hoa. Ta sẽ nhìn các em, các em sẽ nhìn con chim, con cá. Con cá sẽ nhìn con giế con giun… Mọi mọi sinh vật sẽ mọi mọi nhìn nhau bằng một nhãn quan khác hẳn. Và cõi đời từ đó sẽ đúng là đời cõi của yêu thương.
Đức Phật ôi! Chính Ngài đã có cái dụng tâm giống như chàng Huy Cận. Ngài đã đem những não nùng sinh lão bệnh tử ra nói lên cho kiếp phù du thể hội cái nghĩa não nùng, là phát nguyện bi tâm để dìu tồn sinh về bỉ ngạn…”.
Thứ Năm, 20 tháng 8, 2009
Đọc Bùi Giáng (I)
Ngồi ăn cháo gà với Nguyễn Nhật Ánh ở Đo Đo, tôi bất ngờ hỏi anh có thực sự thích thơ Bùi Giáng không. Trả lời ngay: Thích. Hỏi: Thích bài nào nhất? Không trả lời được. Hỏi: Thích những câu nào nhất? Trả lời: Để xem. Rồi anh đọc: “Dạ thưa phố Huế bây giờ/ Vẫn còn núi Ngự bên bờ sông Hương”… “Hỏi rằng người ở quê đâu/ Thưa rằng tôi ở rất lâu quê nhà”… “Bây giờ em đứng nơi đâu/ Cỏ trong mình mẩy em sầu ra sao?”… “Em đi bước với hai chân/ Miệng em đầy đủ thành phần hai môi/Trăm năm dâu biển cõi đời/ Em nằm duỗi dọc dưới trời ngủ yên”…
Nguyễn Nhật Ánh thích thơ Bùi Giáng theo kiểu Bùi Giáng, hồn nhiên như tôi thích ăn… Đo Đo.
Nếu ai hỏi trong số các thi sĩ Việt Nam tôi thích ai nhất, xin trả lời ngay: Bùi Giáng! Nhưng nếu hỏi rằng tôi thích bài thơ nào nhất của các thi sĩ Việt Nam thì câu trả lời sẽ không liên quan đến Bùi Giáng.
Từ lâu lắm rồi tôi định viết về thơ Bùi Giáng, nhưng trong cái cõi thơ vừa mênh mông bát ngát vừa khùng điên hũ nút của ông, liệu tôi viết được gì? Đến khi biên tập loạt bài “Bùi Giáng, thi sĩ kỳ dị” của Trần Đình Thu để đăng trên Thanh Niên mấy năm trước, tôi đã đọc đi đọc lại nhiều tác phẩm của Bùi Giáng. Càng đọc càng thấy khó viết. Bình thơ ông chăng? Thơ Bùi Giáng là thứ thơ không thể bình. Tôi rất thích ai đó đã gọi “cõi thơ Bùi Giáng”. “Cõi thơ”, đó là nơi người ta có thể bước vào mà rong chơi cà kê dê ngỗng, mà hà hít, mà chiêm ngưỡng. Xong rồi thì bước ra, không ai có thể “nhặt” được cái gì ở đó để đem về. Nhưng khi bước ra rồi, một chút thơ ông sẽ vương vào người, dính chặt, đeo đẳng ở đâu đó trong hồn trong vía.
Bùi Giáng - chân dung tự họa
Nhìn theo cách thông thường thì Bùi Giáng có rất ít những bài thơ “hoàn chỉnh”. Thơ ông càng về sau càng rối rắm, khó đọc, nhiều bài đọc… hiểu chết liền. Đọc thơ Bùi Giáng mà phân tích tất cả các câu trong toàn bài thì vô cùng mệt mỏi và sẽ thất vọng. Phần lớn những câu thơ trong một bài thơ của ông là những câu dở hoặc ngớ nga ngớ ngẩn. Thiên hạ ai đã bị thơ Bùi Giáng “vương” vào người rồi thì chắc chắn sẽ nhớ đôi câu thơ của ông và nhớ nhiều từ ngữ ông dùng, nhưng tôi dám chắc ít ai có khả năng nhớ cả một bài, trừ một số bài rất ngắn, chẳng hạn như: “Anh thương em như thương một bà trời/Em thương anh như thương hại một ông trời bơ vơ/Kể ra từ bấy đến giờ/Tình yêu phảng phất như tờ giấy rung”.
Nói qua một chút về thơ Đường. Các cụ ngày xưa bảo đọc thơ mà phân tích từng câu từng chữ là không hiểu gì về thơ Đường. Phải bắt được cái tứ, cái tứ thường nằm ở cuối bài, nó như một tiếng động dưới đáy hồ, từ đó mà lan tỏa trên mặt hồ. Không có tiếng động đó, câu chữ toàn bài dù có hay đến đâu cũng không thành thơ. Có cái tứ đó, câu chữ dù có dở đến đâu cũng là thơ.
Nhưng cấu tứ thơ Bùi Giáng hoàn toàn không giống thơ Đường. Nói chung là thơ ông không có cấu tứ. Cái tứ trong thơ Bùi Giáng không phải là “tiếng động dưới đáy hồ”, mà như chuồn chuồn như châu chấu, như có như không, thoắt gần thoắt xa, thấy đó mất đó. Đọc thơ Bùi Giáng giống như vào giấc chiêm bao, mọi thứ không trước không sau không đầu không cuối, khi miên man khi đứt quãng, đôi thứ rõ ràng xen trong nhiều thứ lộn xộn vô nghĩa. Không bao giờ có một giấc chiêm bao mạch lạc. Cuộc đời Bùi Giáng là trường mộng. Vào cõi thơ ông cũng như vào trường mộng.
Có kẻ gán cho Bùi Giáng là người coi cuộc đời là tạm bợ, là chốn lưu đày, là phù du hữu hạn. Nói như vậy là trật rồi. Bùi Giáng không bao giờ là người như vậy. Lão Tử, Trang Tử cũng không coi đời là tạm bợ. Lão Trang chỉ coi sống chết như nhau, “tề sinh tử”. Cũng có nghĩa là rất coi trọng cái sống và nhẹ tênh trước cái chết. Bùi Giáng cũng vậy, nhưng ông hồn nhiên đưa thêm mộng vào đời. Cuộc đời ông vì vậy mà dài hơn, rộng hơn cuộc đời của người thường chúng ta chăng ?
Sài Gòn Chợ Lớn rong chơi
Đi lên đi xuống đã đời du côn
Đọc hai câu trên thấy đã.
Bờ sau hang núi
Lá xanh lá đỏ chiều nay
Chim trời vòi või
Để rơi cánh mỏng theo ngày
Mùa sau thu xế
Hang rừng gió thổi dòng khe
Em về đây để
Rạc rời tiếng cũ còn nghe
Ngày sau chỗ ấy
Mây mù quyến rũ trăng suông
Em về sẽ thấy
Mông lung sầu mộng gái buồn(Gái buồn)
Bài này không có chỗ để chê. Nó hay như một bài hát.
Đọc bài Mai sau em về :
Em về mấy thế kỷ sau
Nhìn trăng có thấy nguyên màu ấy không
Ta đi còn gửi đôi dòng
Lá rơi có dội ở trong sương mù
Tới đó thì thấy là kiệt tác, nhưng đọc tiếp :
Những thương nhớ lạnh bao giờ
Đường thu chia ngả chân trời rộng thênh
Đây phồn hoa của thị thành
Đây hồn thủy thảo khóc tình nửa ngang
Càn khôn xưa của riêng chàng
Xưa đài vũ trụ thiếp mang riêng mình
Bây giờ đón bước em xinh
Sầu đau nhan sắc bất bình ra sao
thì không thể nói là hay. Nhưng khen cái trên mà không thể chê cái dưới.
Làm thơ tặng chú bé con
Làm thêm câu nữa tặng con chuồn chuồn
Xong rồi bỏ bút tựa lưng
Vào gốc cây ngủ ngoài đường chịu chơi
Nắng trưa nắng xế đầy trời
Bóng cây râm mát che đời ta điên
(Thơ tặng)
Đọc thấy rõ ông đã điên, nhưng bài thơ thì không hề điên chút nào.
Ngày nào gặp trở lại em
Một nơi nào đó bên kia mặt trời
Không còn mặc cảm lôi thôi
Hồn nhiên kể lại chuyện đời xưa xa
Còn em nếu gặp lại ta
Nhìn ta em có biết là ta không
- Kiếp xưa anh một thằng khùng
Anh thằng say rượu vô cùng đảo điên
Làm thơ lắm lúc quàng xiên
Đôi phen rất mực thần tiên dịu dàng
Tráng niên ra đứng giữa đàng
Làm trò cảnh sát công an điều hành
Lão niên ân hận thập thành
Về nhà thân thích họ hàng ăn cơm
Được cho ăn uống thật ngon
No nê nằm ngủ vuông tròn lắm thay
(Mai sau kể lại)
Bài trên chắc làm lúc cuối đời, khi đã điên nặng, nhưng thơ thì không thể nói là thơ điên.
Đến bài này :
Đêm nằm thao thức tới bình minh
Nửa khóc nửa cười quỷ hóa tinh
Ú ớ liên tồn vi diệu ngữ
Ầm ừ tục tiếp quái quỷ thanh
U căn ẩn đế vô tâm xứ
Đảo phụng điên hoàng hữu xưng danh
Tồn lý lao đao tiền diện khuếch
Mãn sàng nhiệt huyết khả kham thinh
(Chuyện chiêm bao (9))
Nó Hán Nôm lẫn lộn đố ai hiểu được. Nhưng đây có phải là thơ điên không? Tôi chắc là không. Nó là thơ “mớ”. Trần Quốc Thực có câu “Mình ngồi mình mớ/Em người đâu ta”, mớ nhưng nghe rất mạch lạc, chứng tỏ có dụng công. Còn cái mớ này của Bùi Giáng mới đúng là mớ thật. Không ai có thể hiểu được lời mớ và đừng nên cố hiểu mất công, nhưng mớ cũng là “một phần tất yếu của cuộc sống” chứ.(còn tiếp)
HOÀNG HẢI VÂN
(bài đăng trên quandodo.com)
Đọc Bùi Giáng (II)
Đọc Bùi Giáng (III)
Chủ Nhật, 9 tháng 8, 2009
"Vô vi nhi trị"
Nhà Hán là triều đại tồn tại tới 426 năm (206 TCN-210 CN), dài nhất trong lịch sử Trung Quốc, kể từ sau Nhà Chu. Công lao khai quốc dĩ nhiên là của Hán Cao tổ Lưu Bang cùng các công thần Trương Lương, Tiêu Hà, Hàn Tín… Nhưng người đặt nền móng vững chắc cho sự dài lâu của Nhà Hán chính là Hán Văn đế Lưu Hằng (trị vì 180 TCN- 157 TCN) và con ông là Hán Cảnh đế Lưu Khải (trị vì 157 TCN-141 TCN). Đó là hai vị hoàng đế khoan hòa bậc nhất Trung Hoa. Thời của hai ông được lịch sử ca tụng là thời “Văn Cảnh chi trị”.
Trong Nhị thập tứ hiếu, Hán Văn đế được xếp thứ hai. Sau đây là trích đoạn diễn nôm của Lý Văn Phức :
Kìa Văn Đế vua hiền Nhà Hán
Vâng ấn phong ngoài cõi phiên Vương,
Quên mình chức cả quyền sang,
Phụng thờ Bạc Hậu lẽ thường chẳng sai,
Đến khi nối ngôi trời trị nước,
Vẫn lòng này săn sắc như xưa.
Mẹ khi ngại gió kinh mưa.
Ba năm hầu hạ thường như một ngày.
Mắt chong bóng dám sai giấc ngủ.
Áo luôn mình dám sổ đai lưng.
Thuốc thang mắt xét tay nâng.
Nếm tường trong miệng mới dâng dưới màn.
Tiếng nhân hiếu đồn vang thiên hạ,
Thói thuần lương hóa cả lê nguyên,
Hai mươi năm lẽ kiền khôn…
Sử cũng chép rằng, Hán Văn đế từ khi còn làm Vương cho đến khi làm Đế, đều hàng ngày cơm bưng nước rót, tự mình chăm sóc mẹ. Sau mỗi buổi chầu, ông cứ mặc triều phục đi thẳng đến vấn an, hầu hạ mẹ. Khi mẹ ốm, thái y đem thuốc đến, ông nếm thuốc trước khi dâng mẹ uống. Sợ thái y không vui, ông từ tốn giải thích, rằng không phải trẫm không tin các khanh, cũng không phải trẫm đánh giá thấp y thuật của các khanh, nhưng trẫm sợ các khanh làm việc mệt nhọc, khi mệt nhọc thì khó tránh khỏi sai sót, bởi vậy nếu các khanh có sơ sót thì trấm phải chịu thay để giữ bình an cho mẹ trẫm. Từ tấm gương của Hán Văn đế mà thiên hạ đề cao Hiếu kinh, coi đó là một trong những cái Đạo làm Người.
Trần Nhân Tông, ông vua anh hùng và là một “Phật Hoàng” của nước ta , có nhắc đến Hán Văn đế trong bài thơ Cây Mai (bản dịch của thiền sư Lê Mạnh Thát) :
Sắt đá gan lì khinh tuyết sớm
Khăn xiêm mộc mạc gió đông luồn
Trần gian kiệm ước Hán Văn Đế
Thiên hạ anh hùng Đường Thái Tông.
Còn Trần Anh Tông, cũng là một minh quân Nhà Trần, có riêng một bài thơ về Hán Văn đế :
Hình thố tô khoan diệc chí nhân
Dưỡng thành tứ bách Hán gia xuân
Dặc đề tiêu đắc thân thanh kiệm
Bất phí công thần, phí lộng thần
Tạm dịch :
Nhẹ hình phạt, giảm thuế má, (Hán Văn đế) là bậc chí nhân
(Bởi vậy mà) tạo nên cơ nghiệp nhà Hán bốn trăm năm
Mặc áo sồi thâm để giữ thân thanh kiệm
Không “phí” công thần mà “phí” lộng thần.
(Chữ “Phí” (費) trong câu này rất khó dịch. Trong một bản dịch của bà Phạm Tú Châu, câu này được dịch là “So sẻn công thần, nới lộng thần”. Tôi có hỏi thầy Lê Mạnh Thát, thầy Thát bảo câu này chưa đến mức phê phán Hán Văn đế nhưng Trần Anh Tông có ý “hờn” ông vì ông khắt khe với các công thần mà rộng rãi với các bề tôi mới để họ lộng hành, có lẽ do Hán Văn đế là ông vua trẻ, lên ngôi khi mới 22 tuổi. Tôi vẫn chưa thông cách giải thích này, vì thực tế các công thần như Trần Bình, Chu Bột… đều được trọng dụng, làm đến tả hữu thừa tướng, còn những người trẻ như Giả Nghị, Tiều Thác…đều là những nhân tài. Trần Anh Tông nghĩ là Hán Văn đế chỉ nghe ý kiến của “lớp trẻ” và bỏ qua ý kiến của “lớp già” chăng ? Mong các bậc thức giả chỉ giáo tiếp).
Xin nói rõ là Hán Văn đế hoàn toàn không nằm trong số những ông vua có tư tưởng “bành trướng Đại Hán”.Cũng xin nói rõ thêm là Hán Văn đế cai trị Trung Hoa cùng thời với Triệu Đà cai trị nước Nam Việt. Dù ta coi nước Nam Việt là “nước ta” như sử sách ghi hay coi nước Nam Việt “không phải là nước ta” như lập luận của thiền sư Lê Mạnh Thát, thì Hán Văn đế vẫn là ông vua Tàu không can hệ gì đến việc đô hộ nước ta. Thời của ông, Trung Quốc sống hòa bình với bốn phía. Quân đội của Hán Văn đế chỉ làm nhiệm vụ đánh trả mỗi khi có bên ngoài xâm phạm lãnh thổ, chứ không phải ngược lại.
Nhưng điều đặc biệt tôi muốn đề cập ở đây là tư tưởng trị quốc của Hán Văn đế (và Hán Cảnh đế). Ngay sau khi lên ngôi, ông xuống chiếu cho các nơi tiến cử người tài. Trong khi đối ngoại ông thực hiện hòa hiếu thì đối nội ông thực hiện an dân.
Thứ nhất là giảm nhẹ thuế má. Không lâu sau khi lên ngôi, Hán Văn đế ra chiếu giảm thuế và lao dịch. Thuế giảm xuống một nửa, từ mức 1/15 xuống 1/30 sản lượng. Năm 178 TCN, miễn thuế 3 năm cho dân Tấn Dương và Trung Đô. Năm 167 TCN, miễn thuế ruộng cả năm cho toàn dân. Đối với lao dịch, trước đây mỗi năm người dân phải đi 1 lần, Hán Văn đế giảm xuống 3 năm mới đi 1 lần. Đồng thời ông ra chiếu nghiêm cấm các châu quận cống cho triều đình những “kỳ trân dị vật” và miễn luôn việc tiến công bình thường vào những lúc thiên tai. Đây là điển hình của “khoan sức dân” trong lịch sử. Nhưng điều đáng lưu ý là việc giảm thuế, miễn thuế hoàn toàn không làm cho quốc khố thiếu thốn mà ngược lại, chính sách này đã kích thích mạnh mẽ việc làm ăn của dân, khiến cho của cải dồi dào, cả nước phồn thịnh, nhờ vậy mà quốc khố cũng đầy ắp tiền của. Sử sách còn ghi vào thời Văn đế và Cảnh đế, tiền trong kho dư thừa đến mức các sợi dây xâu tiền mục nát hết, còn lương thực thì không có đủ kho để chứa. Khắp nơi no đủ, dân không ai đói kém.
Thứ hai là giảm nhẹ hình phạt. Hán Văn đế không tán thành những đề xuất của các công thần giữ nguyên pháp chế của đời trước thực hiện hình phạt nặng để răn đe dân chúng. Ông quyết định bãi bỏ nhục hình (cắt thân thể), thay nhục hình bằng lao dịch hoặc đánh roi, nặng nhất đánh từ 300 đến 500 roi. Nếu phạm nhân bị đánh chết thì Giám quan phải đền mạng. Đến thời Hán Cảnh đế, mức đánh roi giảm xuống còn 100-200 roi và quy định chỉ được đánh vào mông. Nói chung, thời Văn đế, Cảnh đế, hình phạt rất nhẹ, nhưng dân chúng không mấy người phạm tội, nên Nhà nước không phải dùng đến hình pháp.
Thứ ba là giảm mạnh chi tiêu của Nhà nước. Mặc dù quốc khố đầy ắp, nhưng bản thân Hán Văn đế nêu một tấm gương sáng về thanh kiệm. Hàng ngày nhà vua mặc quần áo bằng vải rẻ tiền, trong cung không dùng đồ bằng vàng hoặc bịt vàng, đi xe không dùng quá 4 ngựa, không xây thêm cung điện, không tuyển thêm người hầu, không sắm thêm xe ngựa hoặc đồ dùng xa xỉ. Văn đế, Cảnh đế còn giảm mạnh chi tiêu quốc phòng, quân đội thời bình được về nhà làm ăn sinh sống, chỉ giữ một số quân thường trực cần thiết để giữ gìn biên cương. Trước khi chết, Văn đế còn dặn việc chôn cất phải hết sức đơn giản, đồ tùy táng chỉ có gốm sứ, không chôn theo vàng bạc châu báu, không làm lăng mộ để khỏi bắt dân phải lao dịch. Ông bãi bỏ việc bắt dân chúng để tang 3 năm, chỉ để tang 7 ngày, sau 7 ngày thì để toàn dân được vui chơi.
Dưới cái nhìn ngày nay, có thể thấy Hán Văn đế, Hán Cảnh đế đã thực hiện một kiểu “Nhà nước tối thiểu” với chính sách gần giống như laissez-faire ở phương tây thế kỷ 19, Nhà nước không can thiệp vào cuộc sống của người dân. Bởi vậy mà đất nước thịnh vượng, dân chúng yên vui, bốn phía hòa bình. Chính sách trị quốc của hai ông còn được lịch sử gọi là “vô vi nhi trị”. Gần 2000 năm sau, tư tưởng "vô vi nhi trị" được Thomas Jefferson, tác giả bản Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ diễn đạt bằng một thứ ngôn ngữ khác : "Government that governs least governs best".

markdown:
## Chủ Nhật, 6 tháng 12, 2009
###
["Như chưa hề có cuộc chia ly" số 25](http://www.hoanghaivan.com/2009/12/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-25.html)
[Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [00:43](http://www.hoanghaivan.com/2009/12/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-25.html) [7 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/12/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-25.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=5474793319047750122)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=5474793319047750122&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
## Thứ Năm, 3 tháng 12, 2009
###
[Tiễn Đặng Ngọc Khoa](http://www.hoanghaivan.com/2009/12/tien-ang-ngoc-khoa.html)
![ ](http://1.bp.blogspot.com/__BO5srOLcF0/SxdrcZly24I/AAAAAAAAAPU/6vYOtKN2W4c/s400/Khoa.jpg)
![ ](http://1.bp.blogspot.com/__BO5srOLcF0/SxdrcZly24I/AAAAAAAAAPU/6vYOtKN2W4c/s400/Khoa.jpg)
Hơn 3 tháng trước, anh Lê Đức Hùng, Phó trưởng Văn phòng đại diện Báo
*Thanh Niên* tại Đà Nẵng gọi điện bảo “Đặng Ngọc Khoa bị ung thư, giai đoạn cuối rồi”. Cái tin khiến cho mọi người ở * Báo Thanh Niên *và bạn bè, đồng nghiệp bàng hoàng.
Nhưng chính Khoa thì bình tĩnh, bình tĩnh một cách đáng kinh ngạc, vẫn đều đặn viết bài đăng báo, vẫn tiếp tục gom góp tiền làm học bổng cho trẻ em nghèo, gửi đến cứu giúp bà con hoạn nạn trong bão lũ.
Tối hôm 19.11, anh Hùng nhắn tin “Mấy anh em đang ở bệnh viện với Đặng Ngọc Khoa, buồn quá bạn ơi”. Gọi điện cho anh Hùng, anh nói bác sĩ bảo “chỉ còn dăm bảy ngày nữa”. Biết là hết rồi, nhưng khi về thăm Khoa tôi vẫn hy vọng người tốt sẽ được Trời thương. Tối hôm 1.12, Khoa đã được đưa về nhà, tôi vẫn mong biết đâu còn có phép lạ. Giờ mới biết ông Trời thật không công bằng.
Khoa suốt ngày đi lo cho người khác, lại quá vô tình với bản thân, đến phiên mình nằm xuống thì không còn ai có thể cứu được.
Tôi thân với Đặng Ngọc Khoa từ nhỏ, chính xác là từ khi tôi đọc tập san Ý Nghĩ của nhóm Quảng Văn - một nhóm văn nghệ “tự phát” của những đứa học trò miệng còn hôi sữa ở Đà Nẵng trước năm 1975. Trong tâm trí tôi cho đến bây giờ, Ý Nghĩ là một tờ báo có đẳng cấp, mặc dù nó chỉ ra được 3 số. Đặng Ngọc Khoa, Mai Đức Lộc, Nguyễn Khoa Chiến, Hoàng Chương... là những “đứa” khởi xướng và thực hiện bằng tay tờ báo đó. Chính luận, thơ, truyện, ký, tranh... rất bài bản. Dấu ấn Đặng Ngọc Khoa in đậm nét trong tờ báo này với bút danh Vũ An Trạch, Khoa cũng là người trình bày và vẽ tranh minh họa cho tờ báo. Tờ báo được làm bí mật trong một ngôi chùa, Mai Đức Lộc là người đánh máy. Tạp chí
*Văn nghệ giải phóng Trung Trung bộ* xuất bản trên chiến khu tháng 10.1973 trong một bài giới thiệu tập san *Ý Nghĩ *đã viết: “Anh chị em chúng tôi chuyền tay nhau, nâng niu, trân trọng chào đón những cánh chim non từ cửa sông Hàn bay về. Có bạn gọi đó là tia lửa nhỏ mới nhen sau một trận mưa bão, có bạn trẻ trong đoàn còn cho đó là tiếng chim gọi bình minh trên bến cảng của thành phố anh hùng...”. Hồi ấy Đài phát thanh Hà Nội nhiều lần sang sảng đọc những bài đăng trên Ý Nghĩ, tôi nghe mà sung sướng ngất ngây. Đặng Ngọc Khoa khi ấy mới... 16 tuổi.
17 tuổi, Khoa vào chiến khu tham gia kháng chiến. Người dắt Khoa đi giới thiệu cho Quận đội 1 thành phố Đà Nẵng chính là Nguyễn Khoa Chiến, phóng viên
*Báo Thanh Niên* bây giờ.
Giải phóng xong, Khoa rời quân ngũ. Đất nước hòa bình, nhưng Khoa lại bắt đầu một thời thanh niên lênh đênh. Về quê sinh sống, chiến tranh biên giới nổ ra, Khoa đi thanh niên xung phong trên chiến trường Đông Bắc Campuchia, lên Tây Nguyên phát rẫy rồi lại “hạ sơn” đi làm ruộng. Trở lại quê nhà, tham gia đội thông tin hợp tác xã, Khoa viết kịch, dựng kịch, cải biên dân ca, làm nhạc công, làm phát thanh viên đài truyền thanh và tất nhiên là tiếp tục làm thơ. Thơ Khoa bắt đầu xuất hiện trên tạp chí
*Đất Quảng*. Anh Phan Duy Nhân, vốn là thần tượng của bọn trẻ chúng tôi lúc đó, “kiến nghĩa bất vi vô dũng giả”, đã âm thầm can thiệp với Sở Văn hóa - Thông tin để xin Khoa về đó. Khoa được gọi ra Đà Nẵng đi làm ở Sở, lần đầu tiên chính thức có việc làm và lấy vợ. Làm ở Đà Nẵng được một năm, cơ quan điều động lên tăng cường ở huyện miền núi Hiệp Đức, 3 năm về lại thì không ai chịu cho nhập lại hộ khẩu. Mất việc, lại về quê vác cần đi câu cá.
Vào cuối những năm 1980, tôi làm ở Hội Liên hiệp Thanh niên của tỉnh, xin ra được một tờ báo - tờ
*Diễn đàn Thanh Niên*, rủ Khoa về làm tờ báo đó. Khoa trở thành nhà báo bắt đầu từ tờ báo này. Cùng với Ngô Thị Kim Cúc, Hồ Trung Tú, Phan Tấn Tu, Đoàn Bích Hồng, Huỳnh Ngọc Chênh..., Khoa vừa làm phóng viên, vừa làm tòa soạn, vừa đi nhà in, vừa đi bán báo. Ăn ngủ luôn tại 30 Bạch Đằng. Những phóng sự nóng bỏng từ chiến trường Campuchia, những bài viết đậm tình người, những tiểu phẩm sắc sảo dí dỏm của Đặng Ngọc Khoa đến bây giờ bạn bè vẫn không quên được. Tờ báo “khí thế” được 9 tháng rồi... nghỉ. Tôi ra Hà Nội. Khoa lại lênh đênh kiếm sống, rồi khăn gói cùng vợ con vào Nam, đến Đồng Nai làm rẫy, sau đó được một người quen giới thiệu đi dạy thể dục - dạy võ ở trường cấp 2.
Phát hiện ra Khoa ở Đồng Nai, anh Nguyễn Công Khế, anh Đặng Thanh Tịnh gọi Khoa lên Sài Gòn làm
* Báo Thanh Niên*. Lúc đó là năm 1991. *Thanh Niên *là nơi tri ngộ, là chỗ phát huy sở trường, là chốn đi về sinh sống của Khoa từ bấy đến giờ.
Hơn mười năm lặn lội trên các nẻo đường đông và tây Nam Bộ, lại về Đà Nẵng tiếp tục lặn lội trên các nẻo đường miền Trung hơn 7 năm qua, Khoa đã để lại những phóng sự nóng hổi trên các trang
*Báo Thanh Niên*. Làm bạn với người tốt, xa lánh kẻ xấu, chia sẻ với những cuộc đời bất hạnh. Từ những bài viết của Khoa, đã có nhiều oan trái được phân minh, đã có biết bao số phận ngặt nghèo được cứu giúp. Khi ở Đồng Nai, Khoa khởi xướng xây dựng một trường tình thương cho trẻ em bất hạnh, mang tên “Trường Tích Thiện”, tồn tại cho đến bây giờ. Cái trường đầy ý nghĩa đó ra đời từ phóng sự *Những đứa trẻ trong rừng cao su *của Khoa đăng trên *Thanh Niên*.
Trên blog của Khoa (
[) ngày 12.11.2009 mới đây vẫn còn cập nhật những khoản tiền cứu trợ mà Khoa và bạn hữu đã quyên góp giúp đỡ đồng bào bị lũ ở xã Đại Cường (Đại Lộc, Quảng Nam), gửi tiền giúp chị Nguyễn Thị Nhung có chồng bị chết cóng đêm lũ về Phú Yên trong cơn bão số 11... Anh Lê Đức Hùng bảo, mấy năm nay chính Khoa đã âm thầm cùng bạn bè tích góp giúp dân ở vùng rốn lũ thôn 7 Đại Cường 8 căn nhà gác chạy lũ và giúp đỡ nhiều người cơ cực vượt qua hiểm nghèo. Bởi vậy mà Khoa theo dõi chăm chú nhất “đường đi nước bước” của từng cơn bão, từng trận lũ. Diễn biến bão được Khoa cập nhật từng giờ từng phút trên blog của mình từ những dự báo trong nước và thế giới. khoavietnam.vnweblogs.com](http://khoavietnam.vnweblogs.com/)
Gần 20 năm làm
*Báo Thanh Niên*, Khoa là một trong số ít những nhà báo có khả năng viết đủ mọi đề tài, từ chính trị, kinh tế, xã hội đến hôn nhân gia đình, văn chương nghệ thuật, thể thao. Cái gì Khoa cũng viết một cách chuyên nghiệp, cái gì Khoa cũng viết bằng một tấm lòng trong trẻo và thái độ nhất quán. Đọc những bài viết của Khoa, người ta tin vào những điều tốt đẹp.
Mấy chục năm, từ Ý Nghĩ cho đến
*Thanh Niên*, tôi có thể cam đoan rằng, chưa có bất cứ bài viết nào, chưa có bất cứ mẩu tin nào mà khi viết Khoa bẻ cong ngòi bút. Có thể có một vài thông tin nhầm lẫn, nhưng bẻ cong ngòi bút thì không bao giờ.
Khoa sống một cuộc đời trong veo không tì vết. Trong những ngày qua, tất cả bạn bè đồng nghiệp ở miền Trung, nhiều bạn bè đồng nghiệp ở TP.HCM đã đến với Khoa bên giường bệnh. Tôi viết những dòng này giữa lúc bạn bè đồng nghiệp đang khóc Khoa. Và tôi bất giác nhận rõ hơn bao giờ hết điều này: Đặng Ngọc Khoa, bằng ngòi bút và bằng cuộc sống của mình, là người thầm lặng nhưng kiên trì nhất trong nỗ lực biến báo chí trở nên có ích và gần gũi hơn với công chúng. Khoa đã làm tất cả những gì Khoa có thể.
Bởi vậy, tiễn Đặng Ngọc Khoa về nơi an nghỉ cuối cùng nhưng tôi sẽ không nói lời vĩnh biệt. Vì tôi sẽ còn học mãi điều đó ở Khoa cho đến khi tôi vẫn còn là một nhà báo.
HOÀNG HẢI VÂN
[Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [14:39](http://www.hoanghaivan.com/2009/12/tien-ang-ngoc-khoa.html) [5 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/12/tien-ang-ngoc-khoa.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=4918864272663713035)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=4918864272663713035&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
[Tiễn Đặng Ngọc Khoa](http://www.hoanghaivan.com/search/label/Ti%E1%BB%85n%20%C4%90%E1%BA%B7ng%20Ng%E1%BB%8Dc%20Khoa)
## Thứ Bảy, 7 tháng 11, 2009
###
["Như chưa hề có cuộc chia ly" số 24](http://www.hoanghaivan.com/2009/11/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-24.html)
Update :
[XEM CHƯƠNG TRÌNH TẠI ĐÂY](http://www.thanhnien.com.vn/Media/Pages/Video.aspx?IDS=3169&type=1)
Tối nay, như thường lệ, "Như chưa hề có cuộc chia ly" phát sóng trực tiếp lần thứ 24 trên VTV1, VTV4 và VTV9 vào lúc 20 giờ. Như vậy là chương trình đã đi một chặng đường tròn 2 năm, kết nối được 150 cuộc đoàn tụ.
[Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [15:15](http://www.hoanghaivan.com/2009/11/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-24.html) [Không có nhận xét nào:](http://www.hoanghaivan.com/2009/11/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-24.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=5318992336691500583)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=5318992336691500583&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
## Thứ Năm, 22 tháng 10, 2009
###
[Cấp lại thẻ nhà báo cho Nguyễn Quốc Phong, Hoàng Hải Vân](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/cap-lai-nha-bao-cho-nguyen-quoc-phong.html)
Sáng nay tôi đã nhận được thẻ mới.
Gọi điện hỏi Bùi Thanh, anh nói anh và Dương Đức Đà Trang vẫn chưa được cấp lại thẻ, có lẽ do phải chờ thủ tục xem xét đề nghị từ cơ quan chủ quản của Báo Tuổi trẻ.
Riêng anh Nguyễn Việt Chiến và anh Nguyễn Văn Hải, do "có án" nên phải chờ thêm một thời gian nữa. Theo luật, người bị thủ thẻ nhà báo mà không bị tòa kết án thì sau 1 năm sẽ được xem xét cấp lại, người bị tòa kết án thì sau 3 năm kể từ ngày thi hành án xong mới được xem xét cấp lại. Rất mong anh Chiến, anh Hải cũng sớm được cấp lại thẻ hành nghề.
Điều đáng mừng là anh Chiến giờ đây vẫn viết và bài của anh vẫn được đăng trên Thanh Niên, nhưng không có thẻ hành nghề vẫn bị một số giới hạn, vì có nơi phải xuất trình thẻ hành nghề thì mới tiếp cận được thông tin.
[Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [13:56](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/cap-lai-nha-bao-cho-nguyen-quoc-phong.html) [18 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/cap-lai-nha-bao-cho-nguyen-quoc-phong.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=1485420937329585613)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=1485420937329585613&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
[Chuyen o BaoThanhnien](http://www.hoanghaivan.com/search/label/Chuyen%20o%20BaoThanhnien)
## Thứ Ba, 6 tháng 10, 2009
###
[Giá vàng cao nhất mọi thời đại](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/gia-vang-cao-nhat-moi-thoi-ai.html)
Giá vàng nhảy vọt lên sau khi những dấu hiệu phục hồi kinh tế chưa bền vững của nước Mỹ khiến cho FED dường như sẽ kéo dài thêm việc nới lỏng chính sách tiền tệ, tiếp tục bơm tiền vỗ vào nền kinh tế lâu hơn nữa.
Từ sau khi bản vị vàng bị phế bỏ, vàng một thời bị cấm tàng trữ (ở Mỹ), rồi bị khống chế, bị gạt ra khỏi kinh tế học và từ lâu các kinh tế gia đã không quan tâm đến thứ kim loại kỳ diệu, thứ tiền tệ chân chính này. Nay thì vàng như con thú sổng chuồng, đang đòi lại vị trí của mình...
[Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [20:12](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/gia-vang-cao-nhat-moi-thoi-ai.html) [2 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/gia-vang-cao-nhat-moi-thoi-ai.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=2939036207466248616)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=2939036207466248616&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
[Nhà nước mạnh Nhà nước yếu](http://www.hoanghaivan.com/search/label/Nh%C3%A0%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20m%E1%BA%A1nh%20Nh%C3%A0%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20y%E1%BA%BFu)
## Thứ Bảy, 3 tháng 10, 2009
###
["Như chưa hề có cuộc chia ly" số 23](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-23.html)
"Như chưa hề có cuộc chia ly" số 23 phát sóng (truyền hình trực tiếp trên VTV1, VTV4 và VTV9) sớm hơn 1 ngày và chậm hơn 1 giờ, diễn ra lúc 21 giờ, ngày thứ Sáu, 2-10-2009.
Hai cuộc đoàn tụ lần này có sự trùng hợp kỳ lạ : cả hai đều đoàn tụ sau 47 năm chia ly và cả hai đều là cuộc đoàn tụ "không biên giới".
Sau 23 lần phát sóng, mỗi lần đều có những cuộc đoàn tụ không thể tưởng tượng được. Lần này cũng vậy, chắn chắn là họ không bao giờ có cơ hội gặp được nhau nếu không có "Như chưa hề có cuộc chia ly".
[XEM CHƯƠNG TRÌNH TẠI ĐÂY](http://www.thanhnien.com.vn/Media/Pages/Video.aspx?IDS=2964&type=1)
Update :
[Đoàn tụ không biên giới](http://www.thanhnien.com.vn/News/Pages/200940/20091004234616.aspx) [Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [00:59](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-23.html) [2 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/10/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-23.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=8465262294657177929)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=8465262294657177929&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
## Thứ Ba, 8 tháng 9, 2009
###
[Giá vàng vượt 1000 USD/ounce](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/gia-vang-vuot-1000-usdounce.html)
Giá vàng sau khi vượt 1000 USD, các nhà đầu tư sẽ bán chốt lời, vì vậy có khả năng sẽ tạm thời giảm xuống, cũng có thể tăng tới đâu nữa chưa biết. Giá vàng đã lần thứ 3 vượt khỏi mốc lịch sử 1000 USD, mỗi lần như vậy sẽ thiết lập một mặt bằng mới theo đà quyết tiến không lùi.
Loạt bài liên quan :
[Chiến sĩ bảo vệ tự do](http://www.hoanghaivan.com/2009/06/chien-si-bao-ve-tu-do.html) [Nhà nước mạnh, Nhà nước yếu](http://www.hoanghaivan.com/search/label/Nh%C3%A0%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20m%E1%BA%A1nh%20Nh%C3%A0%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20y%E1%BA%BFu) [Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [13:24](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/gia-vang-vuot-1000-usdounce.html) [5 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/gia-vang-vuot-1000-usdounce.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=7589455811070523540)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=7589455811070523540&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
[Nhà nước mạnh Nhà nước yếu](http://www.hoanghaivan.com/search/label/Nh%C3%A0%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20m%E1%BA%A1nh%20Nh%C3%A0%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20y%E1%BA%BFu)
## Thứ Hai, 7 tháng 9, 2009
###
[Nhân sự mới bổ nhiệm ở Báo Thanh Niên](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/nhan-su-moi-bo-nhiem-o-bao-thanh-nien.html)
Hôm nay 7-9, cấp trên xuống công bố các quyết định bổ nhiệm và điều động nhân sự cho Báo Thanh Niên (theo thứ tự công bố) :
+ Anh Nguyễn Quang Thông, Phó Tổng biên tập được bổ nhiệm làm Tổng Biên tập.
+ Chị Đặng Thị Phương Thảo, Ủy viên Ban Thường vụ Trung ương Đoàn, Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương Đoàn, được điều động về Báo Thanh Niên và được bổ nhiệm làm Phó Tổng Biên tập.
+ Anh Đặng Việt Hoa, Tổng Thư ký tòa soạn được bổ nhiệm làm Phó Tổng Biên tập.
Phó Tổng Biên tập như cũ.
[Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [13:32](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/nhan-su-moi-bo-nhiem-o-bao-thanh-nien.html) [2 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/nhan-su-moi-bo-nhiem-o-bao-thanh-nien.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=7056980686203743658)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=7056980686203743658&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
[Chuyen o BaoThanhnien](http://www.hoanghaivan.com/search/label/Chuyen%20o%20BaoThanhnien)
## Thứ Bảy, 5 tháng 9, 2009
###
["Như chưa hề có cuộc chia ly" số 22](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-22.html)
Update :
[Xem chương trình tại đây](http://streaming.thanhnien.com.vn/Media/VideoFile/NhuChuaHeCoCuocChiaLyso22.wmv)
Trên website của chương trình, số trường hợp tìm được đến hôm nay đã nhảy lên con số 130. Để có những cuộc đoàn tụ diễn ra mỗi tháng một lần trên truyền hình, những người làm chương trình đã hoạt động liên tục hàng ngày và nhiều khi cả ban đêm : tiếp nhận và kiểm tra thông tin, lập hồ sơ, lập kế hoạch tìm kiếm, lắp ráp các mỗi quan hệ phối hợp, lên đường tìm kiếm, quay phim, dựng phim quá trình tìm kiếm, tìm được rồi còn phải xác minh cho chắc chắn, rồi tổ chức những cuộc đoàn tụ diễn ra trên trường quay để phát sóng trực tiếp ... cùng vô số những công việc âm thầm khác nữa. Và cũng có nhiều cuộc đoàn tụ mà không có dịp được lên truyền hình.
"Như chưa hề có cuộc chia ly" số 22 sẽ nói về "Những chuyến đi" mà một phần kết quả của những chuyến đi đó là các cuộc đoàn tụ bất ngờ, đẫm nước mắt tối nay.
________
*Xem tất cả các chương trình đã phát có thể
[bấm vào đây.](http://www.hoanghaivan.com/2009/05/xem-tat-ca-cac-chuong-trinh-nhu-chua-he.html) [Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [15:04](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-22.html) [1 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/nhu-chua-he-co-cuoc-chia-ly-so-22.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=6262294984512418198)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=6262294984512418198&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
###
[Đọc Bùi Giáng (III)](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/oc-bui-giang-iii.html)
Đọc cuốn sách này (cũng như những cuốn sách khác của Bùi Giáng) nếu như không cố hiểu, bạn sẽ thấy thú vị như nhìn trẻ con nô đùa, như nhìn phố xá nhộn nhịp, như nghe cây lá chim chóc véo von như thấy chuồn chuồn bay phấp phới.
Trong “Tái bút” của cuốn sách, Bùi Giáng rất ý tứ : “Ngày Tháng Ngao Du đi bước ngu dao nghiêm mật phiêu bồng trong toàn thể phiêu bồng của nó. Không thể tách rời một bài nào ra, để công kích hay tán dương theo lối hồ đồ bác học”. Ông còn bảo “đành rằng ngao du là ngao du với bước đi của ngôn ngữ thượng thừa, nhưng thỉnh thoảng cũng phải chịu chơi giấn thân vào cuộc với ngôn ngữ hạ thừa”.
Thế nào là thượng thừa ? Và thế nào là hạ thừa ?
Khoan nói đến những ngôn ngữ kỳ lạ kiểu như “cô Kim Cương hãy đi tiểu trên nấm mồ tại hạ” đầy dẫy trong cuốn sách. Hãy nghe Bùi Giáng nói về kinh Phật trong một bài viết về cuốn sách của Kimura Taiken trước đã. Kimuara Taiken là một học giả uyên bác người Nhật, tác giả cuốn “Đại thừa Phật giáo tư tưởng luận”, thượng tọa Thích Quảng Độ dịch ra tiếng Việt từ một bản dịch chữ Hán, xuất bản trước năm 1975. Bùi Giáng ngao du vào cuốn sách đó và nhìn ông Taiken không phải bằng nửa con mắt mà bằng 1/10 con mắt. Bùi Giáng cho rằng :
“Ông (Taiken) viết sách thông thái tót vời, nhưng ông vẫn chưa biết cách tư tưởng. Ông bỏ lạc mất cái mạch ngầm ẩn mật trong những bộ kinh. Lời tại đây mà ý tại kia… Ngón tay Phật đưa lên từ chỗ nọ, mà cõi bờ bát ngát được chỉ dẫn ở tại đâu ?”.
Chỉ cho người đọc những “lệch lạc, thiếu căn bản tinh mật” trong lập luận cũng như những lời “mang tính chất giáo sư phê bình bài vở nhà trường”, trong đó ông Taiken nhận xét rằng các bộ kinh Hoa Nghiêm, Duy Ma “gạt bỏ Thanh Văn, bài xích Nhị Thừa” (tôi đã đọc cuốn sách của Taiken theo chỉ dẫn của Bùi Giáng và thấy Taiken nói rằng những tư tưởng của các bộ Kinh này tuy phát huy chân ý của Đức Phật nhưng chỉ giới hạn vào một “giai cấp đặc quyền nào đó thôi” và nếu xét theo tinh thần Bồ Tát cứu độ tất cả chúng sinh thì các kinh đó “vẫn còn có điểm khiếm khuyết, thiếu sót đáng tiếc”), Bùi Giáng viết tiếp :
“Lời nói đó (của Taiken), dù được hạn chế thế nào, vẫn không phải là lời của con người biết tự trọng. Vì sao ? Vì con người biết tự trọng là kẻ biết lặng thinh lúc đứng trước trùng khơi trí hải, lúc đối diện với giáp trĩ sơn lâm.
Nếu có gì khiếm khuyết, thiếu sót đáng tiếc, thì ấy là ở tại nơi ta, chớ không ở tại nơi rừng biển. Lòng ta không đủ rộng để đón nhận núi rừng. Những âm thanh phát ra là những diệu ngôn, những xảo-mật-ngữ trong phương-tiện-lực của biện tài thần thông tam muội. Một chút vi vu thoang thoảng đối với kẻ biết nghe, rất có thể mang đầy những vô lượng thế giới xa vắng về gạ gẫm bên làn da hiu hắt, nơi một lỗ chân long. Thì đáng tiếc thiếu sót cái gì ?”.
Theo Bùi Giáng thì lời lời trong các bộ kinh đó “tưởng như “gạt bỏ” mà thật ra là “dìu về”, bài xích mà chở che – chẳng riêng gì với Nhị Thừa với Thanh Văn, mà rộng ra khắp chúng sinh lạc loài suốt những a tăng kỳ kiếp”.
“Đừng nệ ở miền mà quên mất cõi. Đừng chấp ở cõi mà lạc mất mép rìa. Đừng nắm cái lời mà lệch cái điệu. Đừng nắm cái điệu mà bỏ mất cái heo hút hòa âm.
Người ta cứ tưởng Kinh Duy Ma đã đem những Xá Lợi Phất, Ma Ha Ca Chiên Diên ra mà chế giễu. Đâu có gì như thế. Bồ Tát vốn lắm phen thị hiện theo lối nghịch hành. Vì chúng sinh, họ có thể mở trận đùa rỡn từng cơn cơn cuộc cuộc. Và thảy thảy cùng man mác nằm ở giữa lòng mênh mông hiu hắt Như Lai”.
Một thiền sư thuyết pháp về kinh Phật, lời dù thâm sâu cũng đến thế là cùng.
Nhưng ngôn ngữ mà Bùi Giáng dùng để nói với ông Taiken là ngôn ngữ thựợng thừa chăng ? Không. Đó là ngôn ngữ hạ thừa, dù điều này chắc là trái với thước ngọc khuôn vàng của đa số các văn nhân học giả.
Giờ hãy đọc bài “Ở giữa rừng Thệ Đa” để thấy ông nhảy vọt một bước từ hạ thừa lên thượng thừa trong trận ngao du ngôn ngữ. Rừng Thệ Đa là “đất Phật”, là nơi Đức Phật ở sau khi đắc đạo, là nơi Đức Phật hội tụ với 500 đại Bồ Tát. Bùi Giáng lai rai :
“Mặc dù ở trong rừng Thệ Đa, mà vẫn …
“Tuy tại Thệ Đa trung, bất kiến Như Lai tự tại thần lực…”.
Tình trạng đó, đâu phải chỉ riêng của hàng Thanh Văn.
Mà rừng Thệ Đa, đâu chỉ duy là rừng Thệ Đa.
Mà thần lực tự tại của Như Lai, đâu phải chỉ duy bo bo là Như Lai thần lực.
Ấy có nghĩa thế nào ?
Ấy có nghĩa rằng :
Mỗi mỗi người đều có một rừng Thệ Đa ở trong mình rất mực thần thông trí hải. Và cứ hằng hằng đánh mất mỗi mỗi ngày ngày cho tới suốt bình sinh tam sinh thập tử.
Vì thế nên phải gọi mãi mãi cánh chuồn chuồn mỗi mỗi bay về, bay đi, bay ở, bay vô phương vô hướng, bay tự tại thần thông, gà đồng mèo mả, mộng mỵ chiêm bao.
(…)
Tưởng chừng như mỗi mỗi người người không hằng hằng mỗi mỗi sát na gặp gỡ bà Tây Vương Mẫu ở tại rừng Thệ Đa vén xiêm ngồi xuống chan rưới mưa móc xum xuê !
Ô, cô Kim Cương ạ ! Tại hạ tuyệt vọng vô cùng, bởi vì cô không hứa chắc rằng mai sau sẽ đi tiểu …”
Phân tích tán dương ngôn ngữ hạ thừa của Bùi Giáng thì dễ. Nhưng đối với ngôn ngữ thượng thừa thì “xin các hạ hãy vô ngôn”.
(Chỉ xin mở một cái ngoặc : Kinh Phật bao la bát thiên tứ hải có chứa đủ tất cả những gì thuộc về cuộc sống của con người, bao gồm cả những chuyện ăn chuyện ngủ chuyện vân vân…, nhưng kinh Phật khi dịch ra chữ Hán, các đại sư Trung Hoa va phải bức tường hình nhi hạ Khổng Tử, nên những chỗ vân vân đó đều được phiên âm chứ không dám dịch nghĩa. Phật không câu nệ tù túng như Khổng. Bởi vậy mà ngày xưa Tôn Ngộ Không dù đã đái một bãi trên bàn tay Như Lai mà sau này vẫn cứ thành Phật như thường, Như Lai đâu có để ý đến cái lý lịch vô phép đó của Ngộ Không).
Trên đây là hai nếp gấp hạ - thượng thừa của “Ngày tháng ngao du”.
Và xin đưa mắt ngao du cùng Bùi Giáng thêm mấy bài nữa trên những rìa mép thượng thừa :
PHẬT CHẤT VẤN
- Bùi Bồ Đề ! Ý ông thế nào ? Cõi lòng Mẫu Thân Phùng Khánh có từ bi bằng cõi lòng của ta chăng ?
- Chẳng bằng.
- Bùi Bồ Đề ? Ý ông thế nào ? Cõi lòng của ta có từ bi bằng cõi lòng Mẫu Thân Phùng Khánh ?
- Chẳng bằng.
- Bùi Bồ Đề ! Ý ông thế nào ? Hai lần đáp chẳng bằng có phải là rất mực bằng chăng ?
- Rất mực.
PHẬT VÀ TIÊN
Phật ngồi dưới gốc bồ đề
Tiên nương dừng bước tóc thề chấm vai
Thưa rằng Phật thật là tài
Thấy mà như chẳng tự ngoài vào trong.
THẬT LÀ NHƯ THẾ
- Brigitte Bardot đẻ ra mày lúc nào ?
- Lúc tao mở mắt chào đời.
- Lúc đó mày cảm thấy thế nào ?
- Tao cảm thấy đau đớn.
- Tại sao đau đớn ?
- Bởi vì trước lúc đó, cô Kim Cương cũng có ý định đẻ ra tao. Nhưng lúc thấy Brigitte đẻ ra rồi, thì cô thôi không đẻ ra tạo nữa.
MỖI MỖI NGÀY (trích)
Mỗi mỗi ngày tôi càng mỗi trẻ dại thêm ra.
Tôi chiêm bao ngàn ngàn mộng mỵ.
(…)
Brigitte Bardot bảo tôi rằng :
-Thơ chàng tặng em đọc nghe hay ho hơn thơ chàng tặng chị Monroe. Vì sao như thế ?
-Thế ư ? Thế ư ? Tôi đâu có thể biết vì sao như thế.
-Ắt có thể rằng là…
-Rằng là làm sao ?
-Rằng là ấy bởi chàng yêu Monroe nhiều hơn yêu em.
-Tại sao như thế ?
-Phàm hễ yêu nhiều, thì ấp úng không nên câu. Thơ làm tặng người yêu bao giờ cũng dở là bởi lẽ đó.
-Té ra là như thế.
Khổng Tử bảo tôi rằng :
-Thơ của ngài làm ra đích thị là thơ thần. Lời của lão hủ nói ra là lời thánh. Thánh chịu thua thần vậy.
-Thật thế ư ?
-Nhiên.
Phật bảo tôi rằng :
-Ngài làm thơ hay như thế, ta không bằng lòng.
-Tại sao ?
-Hàng ngàn Phật tử từ nay đọc thơ của ngài, ắt sẽ xao nhãng việc kinh kệ.
(….)
NIETZCHE
“Ta là ánh sáng. Ôi, phải chi ta là bóng đêm”…
Nietzche thường có giọng nói lố bịch như thế. Lố bịch một cách khệ nệ khệnh khạng như Lão Tử. Hoặc như những ông thiền sư lố bịch “trường khiếu nhứt thanh hàn thái hư”.
Thơ văn tôi làm cũng có lố bịch, nhưng lố bịch một cách thơ dại, khiến người đọc vui vẻ trường thọ.
Khoảng mười một năm nữa, sẽ chẳng còn ai đọc văn Nietzche. Trái lại, thơ văn của tôi, người ta sẽ thiết tha đọc ríu rít “ràng rịt mãi cho tới ngày tận thế” (!!!).
Giọt mờ bến cát chia xa
Hiên thềm đau cỏ gú ra đau hồng
Tường vi hai độ ra bông
Ra hoàng hậu đợi ra đồng chiều nay
Nghiêng mình mục tử cầm tay
Ra hoàng hậu đợi chiều nay ra đồng
Lố bịch như thế khiến cõi đời thơ mộng ra. Chúng ta không còn ngạc nhiên gì nữa, nếu thấy bao nhiêu hoàng hậu trong sử xanh đều yêu mến Bùi Giáng, và xa lánh Nietzche, xa lánh Lão Tử, xa lánh những ông thiền sư.
ĐỒNG THANH ĐIÊN
Mỗi năm nghe nguyệt mỗi sầu
Từ trong hang cọp thò đầu gọi beo
Hằng năm xuống phố gọi mèo
Gấu nghiêm trang bốn chân trèo leo qua
Thênh thang trâu ngựa trao quà
Trăng châu thổ động vịt gà gọi nhau
Chùa chiền mở cổng trước sau
Trên đầu qũy đạo ngọn cau kết chùm
(Bùi Giáng – Ngày tháng ngao du)
(còn tiếp)
HOÀNG HẢI VÂN
Bài liên quan :
[Đọc Bùi Giáng (II)](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-ii.html) [Đọc Bùi Giáng (I)](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-ii.html) [Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [08:51](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/oc-bui-giang-iii.html) [Không có nhận xét nào:](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/oc-bui-giang-iii.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=2045969409441904915)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=2045969409441904915&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
## Thứ Sáu, 28 tháng 8, 2009
###
[Đọc Bùi Giáng (II)](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-ii.html)
Bây giờ tôi thấy hơi an ủi. Nghĩa là... không hoàn toàn an ủi. Nhưng tôi biết rõ lắm là chú bé đã trở về tinh cầu mình, bởi vì lúc trời sáng, tôi không thấy tấm thân chú ở đâu. Tấm thân chẳng có chi nặng lắm... Và tôi thích lắng nghe tinh tú ban đêm. Ấy cũng như là năm trăm triệu chuông con lấp lánh dịu dàng reo...
Nhưng rồi lại có một sự kỳ lạ xảy ra.
Cái rọ bịt mõm mà tôi đã vẽ cho hoàng tử bé, tôi đã quên thêm vào cái đai da! Chú sẽ chẳng bao giờ cột được cái rọ vào mồm con cừu. Tôi tự hỏi: "Việc gì đã xảy ra trên tinh cầu của chú bé? Có thể rằng con cừu đã ăn mất đóa hoa..."
Lúc thì tôi tự nhủ: "Chắc hẳn là không! Hoàng tử bé đêm nào cũng nhốt kín đóa hoa dưới bầu tròn bằng gương, và chú canh chừng kỹ lưỡng con cừu..." Thế là tôi sung sướng. Và mọi tinh tú dịu dàng cười.
Lúc thì tôi tự nhủ: "Làm sao khỏi có một lúc nào đó người ta lơ đễnh, và chừng đó đủ rồi! Một đêm nào, chú đã quên cái bầu tròn, hoặc là con cừu đã mò ra không tiếng động..." Thế là những chuông con biến hết thành lệ!...
Đó là một bí mật rất lớn. Đối với bạn, bạn cũng yêu hoàng tử bé, cũng như đối với tôi, không có gì của vũ trụ còn giống như nguyên, nếu một nơi nào đó, chẳng biết là đâu, một con cừu mà chúng ta không biết, đã có hay không, ăn mất một đóa hồng...
Và không một người lớn nào sẽ hiểu rằng sự ấy có hệ trọng chi nhiều như thế!”.
Bùi Giáng “cuồng” Huy Cận có lẽ ngang với “cuồng” Nguyễn Du. Đọc lại bài ông viết về Huy Cận trong tập “Đi vào cõi thơ”:
*Trăng lên trong lúc đang chiều*
Gió về trong lúc ngọn triều mới lên
Thuyền đi sông nước ưu phiền
Buồm treo ráng đỏ giong miền viễn khơi
Gió về trong lúc ngọn triều mới lên
Thuyền đi sông nước ưu phiền
Buồm treo ráng đỏ giong miền viễn khơi
*Sang đêm thuyền đã xa vời*
Người ra cửa biển nghe hơi lạnh lùng
Canh khuya tạnh vắng bên cồn
Trăng phơi đầu bãi nước dồn mênh mang
Người ra cửa biển nghe hơi lạnh lùng
Canh khuya tạnh vắng bên cồn
Trăng phơi đầu bãi nước dồn mênh mang
*Thuyền người đi một tuần trăng*
Sầu ta theo nước trường giang lững lờ
Tiễn đưa dôi nuối đợi chờ
Trông nhau bữa ấy bây giờ nhớ nhau.
Sầu ta theo nước trường giang lững lờ
Tiễn đưa dôi nuối đợi chờ
Trông nhau bữa ấy bây giờ nhớ nhau.
Lời thơ đi phiêu phiêu, tuyệt nhiên không thấy dấu vết một chút kỹ thuật nào còn vướng sót. Tưởng như không còn một chút cố gắng tìm lời lựa ý gì hết cả. Nguồn thơ ngập tràn dâng lên nhẹ nhẹ, len lõi thấm nhuần mọi ngôn ngữ ly biệt Nguyễn Du và toàn thể Đông Phương Lữ Thứ, Tây Phương Lang Thang.
Các bạn thử thong dong hình dung lại cái khối Đường Thi Vương Duy, Lý Bạch, Thôi Hiệu, Thôi Hộ, Cao Thích, Sầm Tham, Apollinaire, xem thử có một cái gì lọt ngoài vòng lục bát Huy Cận kia chăng.”
Cái chết trông dị dạng quá. Mà hằng ngày vô tình ta sống theo lối chết đó. Tuy không đến nỗi căm căm gớm guốc như thế, nhưng cũng tai hại điêu linh gần bằng. Chúng ta dường như quên mất rằng mỗi người chỉ có một cuộc sống thật xinh, và cuộc sống đó rất có thể bị những thứ tai hại trong hồn ta làm cho méo mó đi. Và meo mốc tử khí bám đầy rẫy cái hình hài cuộc sống.
Tiếc sao! Tiếc sao! Một sự sống quá đơn sơ, chúng ta cứ đời đời quên bẵng.
Xin một lần thử thong dong nhìn lại rõ bộ mặt cái chết, để hỏi lại linh hồn mình nên nhớ lại chuyện chi.
Thì từ đó rất có thể rằng cái chết hãi hùng sẽ là một cơ hội huy hoàng cho cái sống thành tựu được tinh hoa. Ta sẽ nhìn các em, các em sẽ nhìn con chim, con cá. Con cá sẽ nhìn con giế con giun… Mọi mọi sinh vật sẽ mọi mọi nhìn nhau bằng một nhãn quan khác hẳn. Và cõi đời từ đó sẽ đúng là đời cõi của yêu thương.
Đức Phật ôi! Chính Ngài đã có cái dụng tâm giống như chàng Huy Cận. Ngài đã đem những não nùng sinh lão bệnh tử ra nói lên cho kiếp phù du thể hội cái nghĩa não nùng, là phát nguyện bi tâm để dìu tồn sinh về bỉ ngạn…”.
[quandodo.com](http://quandodo.com/4rum/showthread.php?t=640)) [Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [18:05](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-ii.html) [Không có nhận xét nào:](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-ii.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=4618901352857952990)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=4618901352857952990&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
## Thứ Năm, 20 tháng 8, 2009
###
[Đọc Bùi Giáng (I)](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-i.html)
Ngồi ăn cháo gà với Nguyễn Nhật Ánh ở Đo Đo, tôi bất ngờ hỏi anh có thực sự thích thơ Bùi Giáng không. Trả lời ngay: Thích. Hỏi: Thích bài nào nhất? Không trả lời được. Hỏi: Thích những câu nào nhất? Trả lời: Để xem. Rồi anh đọc: “Dạ thưa phố Huế bây giờ/ Vẫn còn núi Ngự bên bờ sông Hương”… “Hỏi rằng người ở quê đâu/ Thưa rằng tôi ở rất lâu quê nhà”… “Bây giờ em đứng nơi đâu/ Cỏ trong mình mẩy em sầu ra sao?”… “Em đi bước với hai chân/ Miệng em đầy đủ thành phần hai môi/Trăm năm dâu biển cõi đời/ Em nằm duỗi dọc dưới trời ngủ yên”…
Nguyễn Nhật Ánh thích thơ Bùi Giáng theo kiểu Bùi Giáng, hồn nhiên như tôi thích ăn… Đo Đo.
Nếu ai hỏi trong số các thi sĩ Việt Nam tôi thích ai nhất, xin trả lời ngay: Bùi Giáng! Nhưng nếu hỏi rằng tôi thích bài thơ nào nhất của các thi sĩ Việt Nam thì câu trả lời sẽ không liên quan đến Bùi Giáng.
Từ lâu lắm rồi tôi định viết về thơ Bùi Giáng, nhưng trong cái cõi thơ vừa mênh mông bát ngát vừa khùng điên hũ nút của ông, liệu tôi viết được gì? Đến khi biên tập loạt bài “Bùi Giáng, thi sĩ kỳ dị” của Trần Đình Thu để đăng trên Thanh Niên mấy năm trước, tôi đã đọc đi đọc lại nhiều tác phẩm của Bùi Giáng. Càng đọc càng thấy khó viết. Bình thơ ông chăng? Thơ Bùi Giáng là thứ thơ không thể bình. Tôi rất thích ai đó đã gọi “cõi thơ Bùi Giáng”. “Cõi thơ”, đó là nơi người ta có thể bước vào mà rong chơi cà kê dê ngỗng, mà hà hít, mà chiêm ngưỡng. Xong rồi thì bước ra, không ai có thể “nhặt” được cái gì ở đó để đem về. Nhưng khi bước ra rồi, một chút thơ ông sẽ vương vào người, dính chặt, đeo đẳng ở đâu đó trong hồn trong vía.
![ ](http://4.bp.blogspot.com/__BO5srOLcF0/Soy4KvRf6UI/AAAAAAAAAOk/mY7FD-LCRfU/s400/buigiang.jpg)
![ ](http://4.bp.blogspot.com/__BO5srOLcF0/Soy4KvRf6UI/AAAAAAAAAOk/mY7FD-LCRfU/s400/buigiang.jpg)
Bùi Giáng - chân dung tự họa
Nhìn theo cách thông thường thì Bùi Giáng có rất ít những bài thơ “hoàn chỉnh”. Thơ ông càng về sau càng rối rắm, khó đọc, nhiều bài đọc… hiểu chết liền. Đọc thơ Bùi Giáng mà phân tích tất cả các câu trong toàn bài thì vô cùng mệt mỏi và sẽ thất vọng. Phần lớn những câu thơ trong một bài thơ của ông là những câu dở hoặc ngớ nga ngớ ngẩn. Thiên hạ ai đã bị thơ Bùi Giáng “vương” vào người rồi thì chắc chắn sẽ nhớ đôi câu thơ của ông và nhớ nhiều từ ngữ ông dùng, nhưng tôi dám chắc ít ai có khả năng nhớ cả một bài, trừ một số bài rất ngắn, chẳng hạn như: “Anh thương em như thương một bà trời/Em thương anh như thương hại một ông trời bơ vơ/Kể ra từ bấy đến giờ/Tình yêu phảng phất như tờ giấy rung”.
Nói qua một chút về thơ Đường. Các cụ ngày xưa bảo đọc thơ mà phân tích từng câu từng chữ là không hiểu gì về thơ Đường. Phải bắt được cái tứ, cái tứ thường nằm ở cuối bài, nó như một tiếng động dưới đáy hồ, từ đó mà lan tỏa trên mặt hồ. Không có tiếng động đó, câu chữ toàn bài dù có hay đến đâu cũng không thành thơ. Có cái tứ đó, câu chữ dù có dở đến đâu cũng là thơ.
Nhưng cấu tứ thơ Bùi Giáng hoàn toàn không giống thơ Đường. Nói chung là thơ ông không có cấu tứ. Cái tứ trong thơ Bùi Giáng không phải là “tiếng động dưới đáy hồ”, mà như chuồn chuồn như châu chấu, như có như không, thoắt gần thoắt xa, thấy đó mất đó. Đọc thơ Bùi Giáng giống như vào giấc chiêm bao, mọi thứ không trước không sau không đầu không cuối, khi miên man khi đứt quãng, đôi thứ rõ ràng xen trong nhiều thứ lộn xộn vô nghĩa. Không bao giờ có một giấc chiêm bao mạch lạc. Cuộc đời Bùi Giáng là trường mộng. Vào cõi thơ ông cũng như vào trường mộng.
Có kẻ gán cho Bùi Giáng là người coi cuộc đời là tạm bợ, là chốn lưu đày, là phù du hữu hạn. Nói như vậy là trật rồi. Bùi Giáng không bao giờ là người như vậy. Lão Tử, Trang Tử cũng không coi đời là tạm bợ. Lão Trang chỉ coi sống chết như nhau, “tề sinh tử”. Cũng có nghĩa là rất coi trọng cái sống và nhẹ tênh trước cái chết. Bùi Giáng cũng vậy, nhưng ông hồn nhiên đưa thêm mộng vào đời. Cuộc đời ông vì vậy mà dài hơn, rộng hơn cuộc đời của người thường chúng ta chăng ?
Sài Gòn Chợ Lớn rong chơi
Đi lên đi xuống đã đời du côn
Đọc hai câu trên thấy đã.
Bờ sau hang núi
Lá xanh lá đỏ chiều nay
Chim trời vòi või
Để rơi cánh mỏng theo ngày
Mùa sau thu xế
Hang rừng gió thổi dòng khe
Em về đây để
Rạc rời tiếng cũ còn nghe
Ngày sau chỗ ấy
Mây mù quyến rũ trăng suông
Em về sẽ thấy
Mông lung sầu mộng gái buồn(Gái buồn)
Bài này không có chỗ để chê. Nó hay như một bài hát.
Đọc bài Mai sau em về :
Em về mấy thế kỷ sau
Nhìn trăng có thấy nguyên màu ấy không
Ta đi còn gửi đôi dòng
Lá rơi có dội ở trong sương mù
Tới đó thì thấy là kiệt tác, nhưng đọc tiếp :
Những thương nhớ lạnh bao giờ
Đường thu chia ngả chân trời rộng thênh
Đây phồn hoa của thị thành
Đây hồn thủy thảo khóc tình nửa ngang
Càn khôn xưa của riêng chàng
Xưa đài vũ trụ thiếp mang riêng mình
Bây giờ đón bước em xinh
Sầu đau nhan sắc bất bình ra sao
thì không thể nói là hay. Nhưng khen cái trên mà không thể chê cái dưới.
Làm thơ tặng chú bé con
Làm thêm câu nữa tặng con chuồn chuồn
Xong rồi bỏ bút tựa lưng
Vào gốc cây ngủ ngoài đường chịu chơi
Nắng trưa nắng xế đầy trời
Bóng cây râm mát che đời ta điên
(Thơ tặng)
Đọc thấy rõ ông đã điên, nhưng bài thơ thì không hề điên chút nào.
Ngày nào gặp trở lại em
Một nơi nào đó bên kia mặt trời
Không còn mặc cảm lôi thôi
Hồn nhiên kể lại chuyện đời xưa xa
Còn em nếu gặp lại ta
Nhìn ta em có biết là ta không
- Kiếp xưa anh một thằng khùng
Anh thằng say rượu vô cùng đảo điên
Làm thơ lắm lúc quàng xiên
Đôi phen rất mực thần tiên dịu dàng
Tráng niên ra đứng giữa đàng
Làm trò cảnh sát công an điều hành
Lão niên ân hận thập thành
Về nhà thân thích họ hàng ăn cơm
Được cho ăn uống thật ngon
No nê nằm ngủ vuông tròn lắm thay
(Mai sau kể lại)
Bài trên chắc làm lúc cuối đời, khi đã điên nặng, nhưng thơ thì không thể nói là thơ điên.
Đến bài này :
Đêm nằm thao thức tới bình minh
Nửa khóc nửa cười quỷ hóa tinh
Ú ớ liên tồn vi diệu ngữ
Ầm ừ tục tiếp quái quỷ thanh
U căn ẩn đế vô tâm xứ
Đảo phụng điên hoàng hữu xưng danh
Tồn lý lao đao tiền diện khuếch
Mãn sàng nhiệt huyết khả kham thinh
(Chuyện chiêm bao (9))
Nó Hán Nôm lẫn lộn đố ai hiểu được. Nhưng đây có phải là thơ điên không? Tôi chắc là không. Nó là thơ “mớ”. Trần Quốc Thực có câu “Mình ngồi mình mớ/Em người đâu ta”, mớ nhưng nghe rất mạch lạc, chứng tỏ có dụng công. Còn cái mớ này của Bùi Giáng mới đúng là mớ thật. Không ai có thể hiểu được lời mớ và đừng nên cố hiểu mất công, nhưng mớ cũng là “một phần tất yếu của cuộc sống” chứ.(còn tiếp)
HOÀNG HẢI VÂN
(bài đăng trên
[quandodo.com](http://quandodo.com/4rum/showthread.php?t=607)) [Đọc Bùi Giáng (II)](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-ii.html) [Đọc Bùi Giáng (III)](http://www.hoanghaivan.com/2009/09/oc-bui-giang-iii.html) [Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [09:33](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-i.html) [10 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/oc-bui-giang-i.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=7857042413984770486)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=7857042413984770486&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
## Chủ Nhật, 9 tháng 8, 2009
###
["Vô vi nhi trị"](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/vo-vi-nhi-tri.html)
Nhà Hán là triều đại tồn tại tới 426 năm (206 TCN-210 CN), dài nhất trong lịch sử Trung Quốc, kể từ sau Nhà Chu. Công lao khai quốc dĩ nhiên là của Hán Cao tổ Lưu Bang cùng các công thần Trương Lương, Tiêu Hà, Hàn Tín… Nhưng người đặt nền móng vững chắc cho sự dài lâu của Nhà Hán chính là Hán Văn đế Lưu Hằng (trị vì 180 TCN- 157 TCN) và con ông là Hán Cảnh đế Lưu Khải (trị vì 157 TCN-141 TCN). Đó là hai vị hoàng đế khoan hòa bậc nhất Trung Hoa. Thời của hai ông được lịch sử ca tụng là thời “Văn Cảnh chi trị”.
Trong Nhị thập tứ hiếu, Hán Văn đế được xếp thứ hai. Sau đây là trích đoạn diễn nôm của Lý Văn Phức :
Kìa Văn Đế vua hiền Nhà Hán
Vâng ấn phong ngoài cõi phiên Vương,
Quên mình chức cả quyền sang,
Phụng thờ Bạc Hậu lẽ thường chẳng sai,
Đến khi nối ngôi trời trị nước,
Vẫn lòng này săn sắc như xưa.
Mẹ khi ngại gió kinh mưa.
Ba năm hầu hạ thường như một ngày.
Mắt chong bóng dám sai giấc ngủ.
Áo luôn mình dám sổ đai lưng.
Thuốc thang mắt xét tay nâng.
Nếm tường trong miệng mới dâng dưới màn.
Tiếng nhân hiếu đồn vang thiên hạ,
Thói thuần lương hóa cả lê nguyên,
Hai mươi năm lẽ kiền khôn…
Sử cũng chép rằng, Hán Văn đế từ khi còn làm Vương cho đến khi làm Đế, đều hàng ngày cơm bưng nước rót, tự mình chăm sóc mẹ. Sau mỗi buổi chầu, ông cứ mặc triều phục đi thẳng đến vấn an, hầu hạ mẹ. Khi mẹ ốm, thái y đem thuốc đến, ông nếm thuốc trước khi dâng mẹ uống. Sợ thái y không vui, ông từ tốn giải thích, rằng không phải trẫm không tin các khanh, cũng không phải trẫm đánh giá thấp y thuật của các khanh, nhưng trẫm sợ các khanh làm việc mệt nhọc, khi mệt nhọc thì khó tránh khỏi sai sót, bởi vậy nếu các khanh có sơ sót thì trấm phải chịu thay để giữ bình an cho mẹ trẫm. Từ tấm gương của Hán Văn đế mà thiên hạ đề cao Hiếu kinh, coi đó là một trong những cái Đạo làm Người.
Trần Nhân Tông, ông vua anh hùng và là một “Phật Hoàng” của nước ta , có nhắc đến Hán Văn đế trong bài thơ Cây Mai (bản dịch của thiền sư Lê Mạnh Thát) :
Sắt đá gan lì khinh tuyết sớm
Khăn xiêm mộc mạc gió đông luồn
Trần gian kiệm ước Hán Văn Đế
Thiên hạ anh hùng Đường Thái Tông.
Còn Trần Anh Tông, cũng là một minh quân Nhà Trần, có riêng một bài thơ về Hán Văn đế :
Hình thố tô khoan diệc chí nhân
Dưỡng thành tứ bách Hán gia xuân
Dặc đề tiêu đắc thân thanh kiệm
Bất phí công thần, phí lộng thần
Tạm dịch :
Nhẹ hình phạt, giảm thuế má, (Hán Văn đế) là bậc chí nhân
(Bởi vậy mà) tạo nên cơ nghiệp nhà Hán bốn trăm năm
Mặc áo sồi thâm để giữ thân thanh kiệm
Không “phí” công thần mà “phí” lộng thần.
(Chữ “Phí” (費) trong câu này rất khó dịch. Trong một bản dịch của bà Phạm Tú Châu, câu này được dịch là “So sẻn công thần, nới lộng thần”. Tôi có hỏi thầy Lê Mạnh Thát, thầy Thát bảo câu này chưa đến mức phê phán Hán Văn đế nhưng Trần Anh Tông có ý “hờn” ông vì ông khắt khe với các công thần mà rộng rãi với các bề tôi mới để họ lộng hành, có lẽ do Hán Văn đế là ông vua trẻ, lên ngôi khi mới 22 tuổi. Tôi vẫn chưa thông cách giải thích này, vì thực tế các công thần như Trần Bình, Chu Bột… đều được trọng dụng, làm đến tả hữu thừa tướng, còn những người trẻ như Giả Nghị, Tiều Thác…đều là những nhân tài. Trần Anh Tông nghĩ là Hán Văn đế chỉ nghe ý kiến của “lớp trẻ” và bỏ qua ý kiến của “lớp già” chăng ? Mong các bậc thức giả chỉ giáo tiếp).
Xin nói rõ là Hán Văn đế hoàn toàn không nằm trong số những ông vua có tư tưởng “bành trướng Đại Hán”.Cũng xin nói rõ thêm là Hán Văn đế cai trị Trung Hoa cùng thời với Triệu Đà cai trị nước Nam Việt. Dù ta coi nước Nam Việt là “nước ta” như sử sách ghi hay coi nước Nam Việt “không phải là nước ta” như
[lập luận của thiền sư Lê Mạnh Thát](http://www.hoanghaivan.com/2008/11/thin-s-l-mnh-tht-v-nhng-pht-hin-lch-s_18.html), thì Hán Văn đế vẫn là ông vua Tàu không can hệ gì đến việc đô hộ nước ta. Thời của ông, Trung Quốc sống hòa bình với bốn phía. Quân đội của Hán Văn đế chỉ làm nhiệm vụ đánh trả mỗi khi có bên ngoài xâm phạm lãnh thổ, chứ không phải ngược lại.
Nhưng điều đặc biệt tôi muốn đề cập ở đây là tư tưởng trị quốc của Hán Văn đế (và Hán Cảnh đế). Ngay sau khi lên ngôi, ông xuống chiếu cho các nơi tiến cử người tài. Trong khi đối ngoại ông thực hiện hòa hiếu thì đối nội ông thực hiện an dân.
Thứ nhất là giảm nhẹ thuế má. Không lâu sau khi lên ngôi, Hán Văn đế ra chiếu giảm thuế và lao dịch. Thuế giảm xuống một nửa, từ mức 1/15 xuống 1/30 sản lượng. Năm 178 TCN, miễn thuế 3 năm cho dân Tấn Dương và Trung Đô. Năm 167 TCN, miễn thuế ruộng cả năm cho toàn dân. Đối với lao dịch, trước đây mỗi năm người dân phải đi 1 lần, Hán Văn đế giảm xuống 3 năm mới đi 1 lần. Đồng thời ông ra chiếu nghiêm cấm các châu quận cống cho triều đình những “kỳ trân dị vật” và miễn luôn việc tiến công bình thường vào những lúc thiên tai. Đây là điển hình của “khoan sức dân” trong lịch sử. Nhưng điều đáng lưu ý là việc giảm thuế, miễn thuế hoàn toàn không làm cho quốc khố thiếu thốn mà ngược lại, chính sách này đã kích thích mạnh mẽ việc làm ăn của dân, khiến cho của cải dồi dào, cả nước phồn thịnh, nhờ vậy mà quốc khố cũng đầy ắp tiền của. Sử sách còn ghi vào thời Văn đế và Cảnh đế, tiền trong kho dư thừa đến mức các sợi dây xâu tiền mục nát hết, còn lương thực thì không có đủ kho để chứa. Khắp nơi no đủ, dân không ai đói kém.
Thứ hai là giảm nhẹ hình phạt. Hán Văn đế không tán thành những đề xuất của các công thần giữ nguyên pháp chế của đời trước thực hiện hình phạt nặng để răn đe dân chúng. Ông quyết định bãi bỏ nhục hình (cắt thân thể), thay nhục hình bằng lao dịch hoặc đánh roi, nặng nhất đánh từ 300 đến 500 roi. Nếu phạm nhân bị đánh chết thì Giám quan phải đền mạng. Đến thời Hán Cảnh đế, mức đánh roi giảm xuống còn 100-200 roi và quy định chỉ được đánh vào mông. Nói chung, thời Văn đế, Cảnh đế, hình phạt rất nhẹ, nhưng dân chúng không mấy người phạm tội, nên Nhà nước không phải dùng đến hình pháp.
Thứ ba là giảm mạnh chi tiêu của Nhà nước. Mặc dù quốc khố đầy ắp, nhưng bản thân Hán Văn đế nêu một tấm gương sáng về thanh kiệm. Hàng ngày nhà vua mặc quần áo bằng vải rẻ tiền, trong cung không dùng đồ bằng vàng hoặc bịt vàng, đi xe không dùng quá 4 ngựa, không xây thêm cung điện, không tuyển thêm người hầu, không sắm thêm xe ngựa hoặc đồ dùng xa xỉ. Văn đế, Cảnh đế còn giảm mạnh chi tiêu quốc phòng, quân đội thời bình được về nhà làm ăn sinh sống, chỉ giữ một số quân thường trực cần thiết để giữ gìn biên cương. Trước khi chết, Văn đế còn dặn việc chôn cất phải hết sức đơn giản, đồ tùy táng chỉ có gốm sứ, không chôn theo vàng bạc châu báu, không làm lăng mộ để khỏi bắt dân phải lao dịch. Ông bãi bỏ việc bắt dân chúng để tang 3 năm, chỉ để tang 7 ngày, sau 7 ngày thì để toàn dân được vui chơi.
Dưới cái nhìn ngày nay, có thể thấy Hán Văn đế, Hán Cảnh đế đã thực hiện một kiểu “Nhà nước tối thiểu” với chính sách gần giống như laissez-faire ở phương tây thế kỷ 19, Nhà nước không can thiệp vào cuộc sống của người dân. Bởi vậy mà đất nước thịnh vượng, dân chúng yên vui, bốn phía hòa bình. Chính sách trị quốc của hai ông còn được lịch sử gọi là “vô vi nhi trị”. Gần 2000 năm sau, tư tưởng "vô vi nhi trị" được Thomas Jefferson, tác giả bản Tuyên ngôn độc lập của nước Mỹ diễn đạt bằng một thứ ngôn ngữ khác : "Government that governs least governs best".
[Hoàng Hải Vân](https://www.blogger.com/profile/18220553889992465463)at [16:12](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/vo-vi-nhi-tri.html) [2 nhận xét:](http://www.hoanghaivan.com/2009/08/vo-vi-nhi-tri.html#comment-form) [](https://www.blogger.com/email-post.g?blogID=4097806633856156772&postID=5566398773764872777)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_email.gif)
[](https://www.blogger.com/post-edit.g?blogID=4097806633856156772&postID=5566398773764872777&from=pencil)
![ ](https://resources.blogblog.com/img/icon18_edit_allbkg.gif)
[history](http://www.hoanghaivan.com/search/label/history), [Nhà nước mạnh Nhà nước yếu](http://www.hoanghaivan.com/search/label/Nh%C3%A0%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20m%E1%BA%A1nh%20Nh%C3%A0%20n%C6%B0%E1%BB%9Bc%20y%E1%BA%BFu) [Bài đăng (Atom)](http://www.hoanghaivan.com/feeds/posts/default)

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Hosted by Daily Free Games
Nhấn phím F11 để có màn hình kích thước đầy đủ.
23 Trò chơi Hành động chiến đấu tầm
23 Trò chơi chiến đấu, đấm, đá và đánh... Bạo lực vô tri mà không đi để đóng góp bất cứ điều gì. Trong các phần khác bạn có thể tìm thấy giải trí và trò chơi rất thú vị mà nó sẽ là một thời điểm tốt. Một báo cáo của American Psychological Association cho rằng nghiên cứu chứng tỏ một sự tương quan giữa xem và hành vi hung dữ.
Vui chơi cho trẻ em con gái cô gái chơi interDidactica
+7000 Vui chơi cho tất cả: từ nhà bếp để nấu ăn và phục vụ các bữa ăn và thức uống, nhà hàng khách, waitresses, ăn mặc và trang điểm, búp bê, búp bê Barbie, chúa, người nổi tiếng và quần áo nổi tiếng và trang điểm, làm tóc, trang trí nội thất, chiến đấu và hành động, võ thuật, phiêu lưu, arcade, nền tảng, thể thao và cạnh tranh, kỹ năng trò chơi, mạch và phản xạ của Mục tiêu; kinh điển, đua xe và lái xe, đua xe đạp và với kỹ năng và quads, và câu đố sudoku, trò chơi suy nghĩ một chút. Halloween, Giáng sinh, ngày lễ và kỳ nghỉ. Typing trò chơi, học tập để liên lạc loại.
interDidactica.com
Spelletjies | الألعاب | Jocs | Hry | Spil | Spiele
Παιχνίδια | Games | Juegos | بازی ها | Pelit | Jeux
משחקים | खेल | Játékok | Permainan | Giochi | ゲーム
게임 | Permainan Percuma | Spelen | Spill
Gry | Jogos | Jocuri | Игры | Spel | เกมส์ | Laro
Oyunlar | 遊戲 | Trò chơi | 游戏

markdown:
## Pencak Silat 2.1
23 Trò chơi Hành động chiến đấu tầm
23 Trò chơi chiến đấu, đấm, đá và đánh... Bạo lực vô tri mà không đi để đóng góp bất cứ điều gì. Trong các phần khác bạn có thể tìm thấy giải trí và trò chơi rất thú vị mà nó sẽ là một thời điểm tốt. Một báo cáo của American Psychological Association cho rằng nghiên cứu chứng tỏ một sự tương quan giữa xem và hành vi hung dữ.
Vui chơi cho trẻ em con gái cô gái chơi interDidactica
+7000 Vui chơi cho tất cả: từ nhà bếp để nấu ăn và phục vụ các bữa ăn và thức uống, nhà hàng khách, waitresses, ăn mặc và trang điểm, búp bê, búp bê Barbie, chúa, người nổi tiếng và quần áo nổi tiếng và trang điểm, làm tóc, trang trí nội thất, chiến đấu và hành động, võ thuật, phiêu lưu, arcade, nền tảng, thể thao và cạnh tranh, kỹ năng trò chơi, mạch và phản xạ của Mục tiêu; kinh điển, đua xe và lái xe, đua xe đạp và với kỹ năng và quads, và câu đố sudoku, trò chơi suy nghĩ một chút. Halloween, Giáng sinh, ngày lễ và kỳ nghỉ. Typing trò chơi, học tập để liên lạc loại.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache

Connection: close

Transfer-Encoding: chunked

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Tên giao dịch: CÔNG TY TNHH DV TM GIẢI PHÁP THỊNH HƯNG
Trụ sở chính: 20/3D đường Trần Hữu Trang, Phường 11, Quận Phú Nhuận, Tp. HCM
Tel: 028 688 799 111 - Fax :028 688 799 222
Hotline: 0906 937 989 - Email: info@thinhhung.vn
Comments[ 0 ]
Đăng nhận xét

markdown:
Tên giao dịch: CÔNG TY TNHH DV TM GIẢI PHÁP THỊNH HƯNG
Trụ sở chính: 20/3D đường Trần Hữu Trang, Phường 11, Quận Phú Nhuận, Tp. HCM
Tel: 028 688 799 111 - Fax :028 688 799 222
Hotline: 0906 937 989 - Email: info@thinhhung.vn
## Comments[ 0 ]
## Đăng nhận xét


text:
22 Dec 2017 05:47
Bảo hành máy giặt Electrolux tại Hoàn Kiếm
Trạm bảo hành máy giặt Electrolux tại Hoàn Kiếm hiện đang là cơ sở dịch vụ số 8 của Electrolux tại Hà Nội chuyên cung cấp dịch vụ sửa chữa và bảo hành Electrolux tại Quận Hoàn Kiếm. Gọi ngay 0904 408 412 để đăng ký bảo hành Electrolux! http://suachuamaygiatelectrolux.com.vn/Tin-tuc/2449258/109243/Bao-hanh-may-giat-Electrolux-tai-Hoan-Kiem.html
media options
comments
There are no comments yet, be the first one to leave a comment!
leave a comment »
tags
info
views
94
posted using
direct link
embed

markdown:
22 Dec 2017 05:47
# Bảo hành máy giặt Electrolux tại Hoàn Kiếm
Trạm bảo hành máy giặt Electrolux tại Hoàn Kiếm hiện đang là cơ sở dịch vụ số 8 của Electrolux tại Hà Nội chuyên cung cấp dịch vụ sửa chữa và bảo hành Electrolux tại Quận Hoàn Kiếm. Gọi ngay 0904 408 412 để đăng ký bảo hành Electrolux!
[http://suachuamaygiatelectrolux.com.vn/Tin-tuc/2449258/109243/Bao-hanh-may-giat-Electrolux-tai-Hoan-Kiem.html](http://suachuamaygiatelectrolux.com.vn/Tin-tuc/2449258/109243/Bao-hanh-may-giat-Electrolux-tai-Hoan-Kiem.html)
media options
comments
There are no comments yet, be the first one to leave a comment!
leave a comment »
tags
info
views
94
posted using
direct link
embed

Connection: Close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

X-MobyServer-ID: (null)


text:
Cây nấm linh chi khủng được tạo hình bản đồ Việt Nam gây ấn tượng mạnh với nhiều người bởi sự mới lạ, độc đáo.
Cây nấm linh chi này được một người dân Quảng Nam mua về có hình dáng khá giống với bản đồ Việt Nam. Điều này đã gây tò mò, hiếu kỳ cho nhiều người dân đế xem và trả giá mua hàng chục triệu đồng để mua cây nấm.
Đây là cây nấm linh chi của anh Đào Quang Linh sống tại Tam Kỳ(Quảng Nam), anh cho biết trong một lần đi săn nấm mới đây anh đã mua được 3 cây nấm linh chi của một người dân tỉnh Đăk Lawk và 3 cây nấm này đều có hình dáng rất độc đáo.
Một cây có hình dáng như chiếc quạt giấy căng rộng khoảng 80cm, một cây như những viên ngói xếp chồng lên nhau. Và đặc biệt cây nấm to nhất có hình dáng rất giống với bản đồ Việt Nam. Cây nấm này dài tới hơn 1m, bề ngang rộng nhất là 80cm, nơi nhỏ nhất là 30cm. Ở phần mặt nấm, có hơn trăm cây nấm con mọc chi chít trồng lên nhau.
Do quá thích thú với hình dáng kỳ lạ của 3 cây nấm nên anh đã không ngần ngại bỏ bạc triệu ra để mua về. Nhiều người biết đến, hiếu kỳ đã đến gặp tận nơi và trả giá hàng trục triệu đồng để được sở hữu nhưng đều bị anh Linh từ chối. Anh cho biết sẽ tạo hình cho cây nấm giống với bản đồ Việt Nam.
“Sắp tới mình sẽ cắt bỏ một ít bộ phận của cây nấm lớn, để tạo thành hình bản đồ Việt Nam. Những mảnh nấm cắt ra, mình sẽ ghép hình tượng trưng cho quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, anh Linh chia sẻ thêm.
Nhiều người dự đoán cây nấm linh chi này có thể có tuổi đời lên đến cả trăm năm.
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều sản phẩm nấm linh chi được nuôi trồng trong nước hoặc được nhập khẩu để phục vụ nhu cầu sử dụng của người tiêu dùng. Những sản phẩm linh chi mang đến nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, giúp chăm sóc sức khỏe cũng như hỗ trợ chữa bệnh hiệu quả. Trong đó sản phẩm nấm lim xanh tự nhiên được đánh giá cao bởi khả năng chữa bệnh nan y của nó với các bệnh về gan, bệnh ung thư, tim mạch,...
Khi có nhu cầu mua sản phẩm các bạn hãy lựa chọn sản phẩm chất lượng đồng thời có cách sử dụng khoa học để có thể mang đến hiệu quả tốt nhất.
- Ưu điểm của việc sử dụng nấm linh chi đỏ là gì?
- Cải thiện tình trạng viêm da dị ứng với nấm linh chi
Nấm linh chi hình bản đồ Việt Nam độc đáo
Cây nấm linh chi này được một người dân Quảng Nam mua về có hình dáng khá giống với bản đồ Việt Nam. Điều này đã gây tò mò, hiếu kỳ cho nhiều người dân đế xem và trả giá mua hàng chục triệu đồng để mua cây nấm.
Đây là cây nấm linh chi của anh Đào Quang Linh sống tại Tam Kỳ(Quảng Nam), anh cho biết trong một lần đi săn nấm mới đây anh đã mua được 3 cây nấm linh chi của một người dân tỉnh Đăk Lawk và 3 cây nấm này đều có hình dáng rất độc đáo.
Một cây có hình dáng như chiếc quạt giấy căng rộng khoảng 80cm, một cây như những viên ngói xếp chồng lên nhau. Và đặc biệt cây nấm to nhất có hình dáng rất giống với bản đồ Việt Nam. Cây nấm này dài tới hơn 1m, bề ngang rộng nhất là 80cm, nơi nhỏ nhất là 30cm. Ở phần mặt nấm, có hơn trăm cây nấm con mọc chi chít trồng lên nhau.
Do quá thích thú với hình dáng kỳ lạ của 3 cây nấm nên anh đã không ngần ngại bỏ bạc triệu ra để mua về. Nhiều người biết đến, hiếu kỳ đã đến gặp tận nơi và trả giá hàng trục triệu đồng để được sở hữu nhưng đều bị anh Linh từ chối. Anh cho biết sẽ tạo hình cho cây nấm giống với bản đồ Việt Nam.
“Sắp tới mình sẽ cắt bỏ một ít bộ phận của cây nấm lớn, để tạo thành hình bản đồ Việt Nam. Những mảnh nấm cắt ra, mình sẽ ghép hình tượng trưng cho quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, anh Linh chia sẻ thêm.
Nhiều người dự đoán cây nấm linh chi này có thể có tuổi đời lên đến cả trăm năm.
Nấm linh chi trên thị trường hiện nay
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều sản phẩm nấm linh chi được nuôi trồng trong nước hoặc được nhập khẩu để phục vụ nhu cầu sử dụng của người tiêu dùng. Những sản phẩm linh chi mang đến nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, giúp chăm sóc sức khỏe cũng như hỗ trợ chữa bệnh hiệu quả. Trong đó sản phẩm nấm lim xanh tự nhiên được đánh giá cao bởi khả năng chữa bệnh nan y của nó với các bệnh về gan, bệnh ung thư, tim mạch,...
Khi có nhu cầu mua sản phẩm các bạn hãy lựa chọn sản phẩm chất lượng đồng thời có cách sử dụng khoa học để có thể mang đến hiệu quả tốt nhất.
0 nhận xét:
Đăng nhận xét

markdown:
**khủng được tạo hình bản đồ Việt Nam gây ấn tượng mạnh với nhiều người bởi sự mới lạ, độc đáo.** [Cây nấm linh chi](http://nhansamlinhchi.net.vn/nam-linh-chi-moc-o-dau-cho-gia-tri-cao/) [Ưu điểm của việc sử dụng nấm linh chi đỏ là gì?](http://www.namlinhchitunhien.com/2017/01/uu-diem-cua-viec-su-dung-nam-linh-chi-do-la-gi.html) [Cải thiện tình trạng viêm da dị ứng với nấm linh chi](http://www.namlinhchitunhien.com/2017/01/cai-thien-tinh-trang-viem-da-di-ung-voi-nam-linh-chi.html)
### Nấm linh chi hình bản đồ Việt Nam độc đáo
Cây nấm linh chi này được một người dân Quảng Nam mua về có hình dáng khá giống với bản đồ Việt Nam. Điều này đã gây tò mò, hiếu kỳ cho nhiều người dân đế xem và trả giá mua hàng chục triệu đồng để mua cây nấm.
Đây là cây nấm linh chi của anh Đào Quang Linh sống tại Tam Kỳ(Quảng Nam), anh cho biết trong một lần đi săn nấm mới đây anh đã mua được 3 cây nấm linh chi của một người dân tỉnh Đăk Lawk và 3 cây nấm này đều có hình dáng rất độc đáo.
Một cây có hình dáng như chiếc quạt giấy căng rộng khoảng 80cm, một cây như những viên ngói xếp chồng lên nhau. Và đặc biệt cây nấm to nhất có hình dáng rất giống với bản đồ Việt Nam. Cây nấm này dài tới hơn 1m, bề ngang rộng nhất là 80cm, nơi nhỏ nhất là 30cm. Ở phần mặt nấm, có hơn trăm cây nấm con mọc chi chít trồng lên nhau.
Do quá thích thú với hình dáng kỳ lạ của 3 cây nấm nên anh đã không ngần ngại bỏ bạc triệu ra để mua về. Nhiều người biết đến, hiếu kỳ đã đến gặp tận nơi và trả giá hàng trục triệu đồng để được sở hữu nhưng đều bị anh Linh từ chối. Anh cho biết sẽ tạo hình cho cây nấm giống với bản đồ Việt Nam.
“Sắp tới mình sẽ cắt bỏ một ít bộ phận của cây nấm lớn, để tạo thành hình bản đồ Việt Nam. Những mảnh nấm cắt ra, mình sẽ ghép hình tượng trưng cho quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa”, anh Linh chia sẻ thêm.
Nhiều người dự đoán cây nấm linh chi này có thể có tuổi đời lên đến cả trăm năm.
### Nấm linh chi trên thị trường hiện nay
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều sản phẩm nấm linh chi được nuôi trồng trong nước hoặc được nhập khẩu để phục vụ nhu cầu sử dụng của người tiêu dùng. Những sản phẩm linh chi mang đến nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, giúp chăm sóc sức khỏe cũng như hỗ trợ chữa bệnh hiệu quả. Trong đó sản phẩm
**được đánh giá cao bởi khả năng chữa bệnh nan y của nó với các bệnh về gan, bệnh ung thư, tim mạch,...** [nấm lim xanh tự nhiên](http://nhansamlinhchi.net.vn/nam-lim-xanh/)
Khi có nhu cầu mua sản phẩm các bạn hãy lựa chọn sản phẩm chất lượng đồng thời có cách sử dụng khoa học để có thể mang đến hiệu quả tốt nhất.
## 0 nhận xét:
## Đăng nhận xét


text: Shin Jigen Ascension [Cập nhật lúc: 15:24 15/03/2015] Tác giả Đang cập nhật Tình trạng Đang tiến hành Thể loại Sci-fi - Mystery - Josei Lượt xem 3.121 2 Người Đã Theo Dõi Đọc từ đầu Nội dung Tin đồn về cái cd có khả năng làm bạn cảm thấy đau đớn đang trở thành tiêu điểm của rất nhiều người . Nhưng không một ai biết tầm nguy hiểm của nó. Bạn của anh main cũng đã nghe trigger và đã biến mất không dấu vết và thế là cuộc hành trinh tìm kiếm lời giải bắt đầu Danh sách chương Số chương Cập nhật Lượt xem Chapter 1 15/03/15 3.121

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: no-cache


text:
Để giúp người dùng dễ dàng xem lại các bức ảnh được chia sẻ trong cuộc trò chuyện với một thành viên khác, Facebook đã thêm vào chức năng giúp bạn xem lại tất cả bức ảnh trên ứng dụng Messenger độc lập và trên cả website.
Đối với Android
Tính năng Shared Photo xuất hiện sau khi chạm vào nút "i" bên góc trái.
Để lưu lại hình ảnh :
Đối với iOS
Cách lưu hình ảnh của iOS cũng tương tự như Android:
Đối với website
Để lưu lại hình ảnh, bạn thực hiện như sau:

Cache-Control: private