text:
trang chính
|
lời giới thiệu
|
sống lời chúa |
truyện ngắn |
liên lạc
□
Nguyễn Trung Tây
Truyện Ngắn:
Hành
Trình Văn Lang
□
Tôi chưa bao giờ có dịp may gặp nhà văn Mai Thảo. Nhưng tạp
ghi Hành Trình Văn Lang là một tri ân của riêng tôi tới cố văn
sĩ.
Tôi nhớ, khoảng cuối năm 1992, sau khi học những lớp
triết học và thần học nhập môn xong, về tới ký túc xá, tôi hút thuốc,
pha càfe đắng nghét uống, ngồi tí toáy viết Hành Trình Văn Lang (nguyên
tựa, Những Mảnh Vụn Suy Tư). Tôi viết Hành Trình Văn Lang lâu
lắm, tới mấy tháng trời lận. Viết ở trường học, viết ở quán càfe
vùng thung lũng. Cuối cùng, tôi liều gửi bản thảo viết tay dài
hơn hai mươi trang tới báo Văn nhà văn Mai Thảo. Bắt đầu từ
đó, tôi cứ đầu tháng lái xuống nhà sách Toàn Thư, Tự Do của San
Jose xem coi nhà văn Mai Thảo có viết vài lời nhắn gửi gì cho
tác giả hay không. Đợi mãi, đợi mãi, tôi chẳng thấy tên mình.
Tôi nản, tưởng mình đi thi, lại đã bị đánh rớt.
Nhưng không, vào
một buổi chiều mùa đông, Hành Trình Văn Lang xuất hiện trên báo
Văn số tháng 11 năm 1993, trang 85-108. Nhà văn Mai Thảo ngồi
đánh máy lại nguyên văn tạp ghi của tôi, không hề sửa đổi một
chữ, một dấu phẩy, ngoại trừ tựa đề, ông sửa lại Những Mảnh
Vỡ Vụn (nếu tôi còn nhớ chính xác).
Bởi tấm lòng yêu mến và trân trọng của đàn anh Mai Thảo xuất hiện Nguyễn Trung Tây...
Tôi viết hàng chữ này, cám ơn tấm
lòng trân trọng của cố văn sĩ Mai Thảo. Nguyện cầu linh hồn nhà văn đang yên nghỉ nơi cõi vĩnh hằng
đang mỉm cười, gật
đầu nhận lời tri ân của người đàn em đã từng
được đàn anh nâng đỡ trong dòng văn chương Việt Nam hải ngoại.
Nguyễn Trung Tây
Hoàng Hạc phương Nam,
Ảnh Nguyễn Trung Tây
Theo như Sáng
Thế Ký,
Giavê Thiên
Chúa tạo dựng nên trời và đất trong vòng sáu ngày. Vào ngày thứ
Sáu, Ngài tạo nên con người.
Vào một buổi chiều tối, trên con đường đèo quanh co uốn
khúc dẫn đến trung tâm cấm phòng Presentation Center nằm sâu trong rặng núi
Santa Cruz của tiểu bang Cali, người tuổi trẻ và chiếc xe số tay ì ạch leo núi
cho hành trình tìm kiếm chân lý kéo dài sáu ngày. Bầu trời mùa đông tháng Một
xám đen màu chì, trung tâm cấm phòng địa danh xa lạ và đồi cao dốc núi khiến
người xuất gia ngần ngại một bước chân. Biếng lười đong đầy ngần ngại bởi con
đường đồi núi trước mặt tiếp tục tung toé mưa trời. Người xuất gia lo ngại nhìn
về phía trước. Lờ mờ trước mặt vài đốm sáng đỏ đèn xe chập chờn soi tỏ chênh
vênh dốc đồi. Màn đêm tiếp tục phóng thẳng, lao mình giơ vuốt phủ chụp ngọn đồi.
Chàng nhìn lên, không một bóng người. Chàng nhìn lui, màn đêm dầy đặc. Người
xuất gia thở dài. Chàng mơ ước mặt trời vung vãi bình minh. Chàng ước chi ánh
sáng vàng bạc ngập tràn tung toé như buổi...
Sáng nay, bước chân ra khỏi quán café,
Lòng bồi hồi xao xuyến.
Bởi hương vị café,
hay bởi những tia nắng sớm?
Sáng nay sau khi bước chân ra khỏi quán café vùng thung lũng Hoa Vàng, bước
đi dưới những tia nắng bình minh chiếu xiên xiên, bỗng dưng người xuất gia thấy
lại quán café Củ Chi nằm lẻ loi trước cửa nông trường Phạm Văn Cội 2 xanh tươi
màu xanh trúc non ngày nào. Chàng thấy lại những chú bò hiền lành chậm chạp nhịp
nhàng nối đuôi đi tới dưới nhịp roi rung của mục đồng da đen cháy. Chàng thấy
lại vùng đất hoen ố mảnh bom rỉ sét; vùng đất cỏ dại gai góc xé rách da người;
vùng đất điểm chấm hố bom rộng miệng; vùng đất bọ cạp, hang động rắn rết. Chàng
thấy lại cô hàng café quấn khăn rằn ri đang len lén nhìn. Chàng nhìn ra khung
cửa. Trời Củ Chi xanh lơ, mây trắng hạnh phúc. Chàng nhìn xuống đất đen. Đất Củ
Chi lởm chởm, sỏi đá khô cằn. Người xuất gia cúi xuống vân vê cỏ xanh điểm chấm
lưa thưa nền quán café độc nhất nằm giữa trung tâm chợ làng đìu hiu vắng vẻ.
Chàng hít sâu vào buồng ngực, đẩy ra nơi cửa miệng ngàn vạn tia sáng trong lành
quê hương. Nắng bình minh loang loáng chui xuyên qua lỗ hổng mái nhà lợp tre cũ
kỹ. Nắng bình minh đọng lại trên đầu chàng, trên ly café, và trên đôi má rám
nắng cô chủ quán. Tiếng xào xạc của bụi tre mọc um tùm trước cửa quán chen kẽ
tiếng côn trùng nỉ non từ bụi cỏ gai góc không gieo vào hồn người tuổi trẻ cảm
giác vắng vẻ cô độc giữa ngôi chợ làng đìu hiu, bởi nắng đẹp quê hương đang lung
linh nhảy múa trên mảnh đất một thời hoang dại, một thời hận thù, một thời chết
chóc cho người bản xứ và người ngoại quốc. Nhìn lên bầu trời trong xanh, người
xuất gia lan man nghĩ ngợi về bình minh quay cuồng nhảy múa Đống Đa 1789; bình
minh Mồng 5 Tết Kỷ Dậu thúc dục kinh thành Thăng Long vươn vai đứng dậy bước vào
vận hội mới. Người xuất gia thả hồn trôi xa về bình minh Việt Nam. Khi bình minh
Việt Nam tới, người người từ Ải Nam Quan cho tới Mũi Cà Mâu đều tỉnh giấc; người
người vỗ trán đấm ngực ăn năn; người người nhận ra chân lý Việt Nam, từ lâu lắm
rồi, đã bị màng nhện bám che phủ mờ…
— Chào bác Năm. Bác Năm khỏe không?
— Hê! Ông đạo. Mần chi mà mò ra đây sớm rứa?
Vừa đáp lại lời thăm hỏi của người quen, người xuất gia vừa tiến ra cửa quán
café. Nắng quê hương chan hòa mời gọi bầu nhiệt huyết tuổi hai mươi. Nắng quê
hương nhắc nhở về bình minh Việt Nam thời Bố Lộc Tục Kinh Dương Vương truyền
ngôi lại cho con trai Sùng Lãm Lạc Long Quân; Sùng Lãm của tóc đen nhánh, mắt
nâu đậm; Lạc Long Quân của thời tự hào làm người Việt gốc Văn Lang...
Cuối cùng trung tâm cấm phòng lờ mờ xuất hiện dưới bóng đèn đêm. Người xuất gia
lái vào bãi đậu xe vàng đục không bóng người. Liếc nhìn tấm bảng nhỏ đề chữ
“Welcome…” mập mờ sáng tỏ, người xuất gia bước vào căn phòng thăm hỏi thủ tục
ghi danh. Người đàn bà mái tóc hung hung đỏ, tàn nhang điểm mặt đang lui cui lau
chùi những bộ bàn ghế trắng toát ngước đầu nhìn lên. Ánh mắt người đàn bà xa lạ.
Giọng người phụ nữ hững hờ,
— Sáu giờ mới ăn tối!
Người xuất gia lắc đầu,
— Không, tôi chỉ hỏi thăm thủ tục ghi danh.
— Đi sâu vào trong khoảng nửa dặm. Chỗ này phòng ăn.
Người xuất gia lái xe vào sâu hơn. Thấp thoáng xa xa trong làn sương trắng mờ ảo,
người xuất gia nhận ra những bóng dáng xuất gia đồng môn thân quen. Chàng vui mừng hân
hoan bởi vừa vượt qua được đoạn đường dài chông gai. Nhìn lên bầu trời mênh mông,
chàng nghĩ đến những người còn đang lạc loài tiến lên đoạn đường vừa bỏ lại sau
lưng.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Nhất” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ HaiBình An và Công Lý
Mùa Ánh Sáng vừa chìm vào quá khứ. Những tấp nập nhộn nhịp chờ đón mùa bình an
dần dần tan biến theo với xác thông đang nằm ngơ ngác dọc hai bên đường. Những bản
thánh ca vang vang trong đêm thánh rồi cũng mất dạng. Dòng thời gian hăm hở tiến
tới. Thêm một ngày, thêm một khoảng kèn cựa, bóp chết, chém giết, lừa gạt, gian
dối, và hận thù lẫn nhau. Bởi thế, cách đây gần hai ngàn năm, Ông Trời đã nhập
thể dưới thân xác trẻ thơ để hồi sinh và để cứu rỗi.
Bụt biết thêm một ngày lại thêm bao nhiêu thanh niên Việt Nam đang nằm chết thối
rữa trên hoang vu đổ nát của lân bang xa lạ sau cuộc chiến! Chúa biết thêm một
ngày lại thêm vỡ vụn tung tóe trong từng mảnh tâm hồn vỡ nát Việt Nam! Còn chi
sót lại trên quê hương Việt Nam khi chiến tranh tiếp tục kéo dài? Còn chi sót
lại khi tương tàn thay phiên cày phá tung tóe từng tấc đất tang thương, từng nắm
đất gai góc, từng cục sỏi phiền muộn của mảnh đất nhỏ bé Ông Trời dành riêng
cho dân tộc chim trắng Lạc Việt? Thêm một ngày, lại thêm Việt Nam hai mươi với
mơ ước ngập tràn ánh mắt đang chết dập dụi, chết tan nát, chết phi lý tại bờ đê
hẻo lánh bởi mưa đạn hận thù. Từng tấc đất tái chiếm, từng miếng thịt Âu Cơ,
từng dòng máu Sùng Lãm lại có dịp vung vãi và phí phạm. Còn chi cho người Việt
Nam hy vọng và mộng mơ trong khi ngày lại ngày, đêm lại đêm, bóng dáng con
thuyền nhỏ bé lại đang vun vút lao ra mặt đại dương đen thẫm, bất chấp tù tội
chết chóc, bất chấp đại dương sóng thần, bất chấp hải tặc điên dại? Còn chi cho
người Việt Nam hy vọng khi những tràng đạn tuôn vãi từ những bàn tay Việt Nam
lên những thân xác Việt Nam trên khoang thuyền nhỏ bé chen chúc những kiếp người?
Đêm kỷ niệm Con Trời vào đời, bao nhiêu người bạn đồng hành của người xuất gia
nằm xuống, chết tức tưởi, chết nghẹn ngào, chết tan nát, chết loang lổ với máu
đỏ nóng rực vươn cao vọt thẳng lên bầu trời lung linh sao bạc! Đêm đó đêm nhiệm
mầu. Đêm này đêm bắn chết! Trên trời cao, ngôi sao lấp lánh vũ khúc thiên đàng
chào mừng giây phút Con Trời vào đời. Dưới trần thế, mưa đạn đỏ rực ghi dấu giây
phút Hận Thù ra đời. Thêm một người, hai người, và rồi ba người đã gục xuống đè
nặng lên khoang thuyền mỏng manh, ọp ẹp. Giờ này họ đang ở đâu, những người Việt
Nam bầy nhầy máu tươi đã được chôn vùi nông cạn bên bờ biển hoang vắng bóng
người?
Còn chi cho người Việt Nam hy vọng trong đêm an bình trong khi hải tặc đang nhảy
múa điên cuồng trên những khoang thuyền nhỏ bé tả tơi vì giông bão, đã tan nát
vì sóng bạc? Bụt hiểu và Chúa biết, có còn chi cho người Việt Nam hy vọng nữa
hay không?
Nếu vào đời để chết lãng phí như vậy, vào đời để làm chi?
Từng ngày rồi lại từng ngày, lại thêm bao nhiêu người nằm xuống và họ vẫn không
hiểu con người được mang đến hay bị quẳng ném vào trong cuộc đời? Con người từ
đâu đến? Con người sẽ đi về đâu? Ai sẽ cứu rỗi chúng ta? Bụt? Phật? Chúa? Ông
Trời? Mẹ Đất? Khổng Tử? Lão Tử? Tăng Tử? Mạnh Tử? Lạc Long Quân và Âu Cơ? Ai sẽ
lấp đầy hố bom rộng miệng, xây dựng lại mảnh đất rỉ sét bom đạn Củ Chi? Ai sẽ
trả lại trinh tiết cho thiếu nữ Việt Nam chìm sâu lòng biển? Ai sẽ hồi sinh thân
xác hai mươi rữa nát bên dòng sông Bến Hải, bên đất Chùa Tháp, dọc theo biên
giới Lạng Sơn?
Tại sao lại có quá nhiều cái chết phi lý như vậy? Tại Lạc Long Quân quyết định
chia tay Âu Cơ? Tại Ađam và tại Evà nghe lời xúi dại của con rắn?
Lời thuở xưa không phải là lời hoang đường: “Ăn đi! Ăn đi rồi sẽ biết sự lành sự
dữ”. Người đàn bà ăn và đưa cho người đàn ông. Cả hai ăn. Cả hai biết. Người đàn
bà biết mình phải mang nặng đẻ đau, sinh ra Cain và con cháu một đời lang thang
mặt đất. Người đàn ông biết mình phải cày sâu cuốc bẫm, vứt bỏ mảnh bom rỉ sét,
lấp đầy hố bom rộng miệng để nương đồng lại xanh non mầu mạ mới. Bởi biết, con
trưởng Cain giết chết người con thứ Abel. Cuộc chiến của biết đã xảy ra giữa hai
anh em người Á Châu, vàng tươi mầu da, đỏ thắm mầu máu, con một bố, được cưu
mang trong cung lòng một mẹ. Bởi biết, bóng tối đen kịt, dầy đặc, và sâu thẳm
buông rơi phủ kín mặt quả địa cầu. Bởi hành động đòi biết của con người, Ông
Trời không còn chọn lựa nào khác ngoài nhập thế. Ngài vào đời, trời cao hân hoan
vui mừng hát vang, “Bình an dưới thế”. Ngài đồng hành, chuyện trò, lắng nghe
từng mảnh tâm hồn vỡ vụn để chia xẻ khổ sầu kiếp người. Nhưng tiếc quá! Lời chúc
bình an năm xưa vẫn chưa đến với người Việt Nam. Bây giờ là thế kỷ của siêu điện
toán. Bây giờ người ta đã chán, thôi, không còn thường xuyên ghé lên Mặt Trăng
nữa. Bây giờ người ta hăm hở dẫn nhau đi lên sao Hỏa. Bây giờ người ta dự tính
nối những nhịp cầu đi lên đi xuống giữa địa cầu xanh lơ và mặt trăng vàng dịu.
Nhưng tiếc quá! Bao nhiêu năm rồi, người Việt Nam tiếp tục phiền muộn với rời bỏ
và chia ly. Tiếc quá! Trong khi bao nhiêu người trên thế gian đang cố gắng trút
bỏ lớp mỡ dư thừa trên thân xác, thì con cái Văn Lang vẫn tiếp tục thấp bé hình
hài. Tiếc quá! Tiếc quá cho người Việt Nam! Bao nhiêu năm rồi, người Việt Nam
tiếp tục đi lang thang trên khắp mặt đất, giống như tổ tiên Lạc Việt chính là
hậu duệ của Cain (Sáng Thế Ký 4). Người bên ngoài trở thành vô gia cư, không tổ
quốc. Người bên trong tiếp tục bán mình cho thương gia Đài Loan, cho hang động
thủ đô Băng Cốc.
Người ta tiếp tục bàn thảo về bình an và công lý cho thế giới toàn cầu. Nhưng
bình an ở đâu? Công lý ở chỗ nào? Từng ngày tiếp tục trôi qua với tiếp tục dầy
đạp lên nhau, lường gạt lẫn nhau. Gần hai ngàn năm trôi qua, những lời hứa hẹn
bình an của trời cao năm xưa chưa xuất hiện trên quả địa cầu, bởi vì người ta
tiếp tục nhân danh tôn giáo để giết nhau; bởi vì người ta tiếp tục gọi tên công
lý để bắn gục nhau trên đường phố què cụt của nghèo nàn Nam Mỹ và nắng cháy Phi
Châu; bởi vì người ta tiếp tục giơ cao ngọn đuốc thần bên bờ biển Bắc Mỹ đốt
cháy những người chậm chân đến sau. Một ngày chưa qua; mặt trời hoàng hôn lấp ló
phương xa; đêm đen nhân loại, đe dọa chết chóc, đã đổ ập xuống. Tà dương biến
mất; lại thêm vật vờ còm cõi Đông Âu lục lọi tìm kiếm trong đống tro tàn hình
ảnh kỷ niệm. Hoàng hôn nhạt nhòe tàn lụi; lại thêm nghèo đói Nam Phi vươn dài
năm ngón tay xám, nằm chết sõng soài trên vũng máu đỏ tươi cạnh hoa cúc vàng dại
giữa tiếng cười khoái trá của màu da xa lạ với phụ nữ Phi Châu.
Ngủ đi, nhắm mắt lại ngủ đi hỡi người thiếu phụ. Than van làm chi? Quằn quại đau
đớn trong vũng máu đỏ làm gì? Kiếp làm người không phải là đặc quyền ưu tiên cho
bà. Quyền được sống và quyền làm người có lẽ chỉ dành riêng cho một số người nào
đó mà thôi! Ngủ đi! Ngủ yên cho xong một kiếp đọa đầy. Đừng vươn tay dài ngắt
hoa cúc dại! Nhắm mắt lại ngủ say! Thôi quằn quại trong đau đớn. Hãy ngủ yên hỡi
người thiếu phụ Nam Phi.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Hai” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Ba
Trống Vắng
Sáng thứ Ba kéo đến với bình minh nắng ấm. Một vài tia sáng thập thò kín đáo len
qua khe cửa. Người xuất gia nhắm mắt lại. Hãy ngủ yên cho xong một đời người.
Bao nhiêu năm dài trôi qua. Là con cháu của biết, nhưng chàng vẫn chưa biết tại
sao mình lạc nhà xa ngàn dặm; chàng vẫn chưa hiểu tại sao mình lại xuất hiện
trong cuộc đời này, mà xuất hiện để làm chi?
Giờ linh hướng tới, người xuất gia gõ nhẹ cánh cửa căn phòng có cố đạo Bắc Mỹ
đang ngồi yên lặng chờ đợi. Người xuất gia ngần ngại hỏi cố đạo,
— Have you ever thought about the meaning of your life?
— Yes.
— Vậy rồi cha đã kiếm ra được “nó” hay chưa?
— Hiện giờ thì chưa.
— Cha có nghĩ…cuối cùng cha cũng sẽ kiếm ra được “nó” hay không?
— Cha không biết. Nhưng có thể vào giờ phút cuối cuộc đời, nếu còn tỉnh táo, còn
suy nghĩ được, cha hy vọng sẽ kiếm được “nó”.
— Con… Con nhớ tới câu chuyện chú tiểu. Đêm đêm trốn sư phụ, với cây tre dài,
chú tiểu trèo lên mái chùa chọc rụng những ngôi sao...
— ???
— Đã có lần, con mơ thấy mình hóa thành chú tiểu…
— Con muốn nói chi?
— Con cũng không biết. Có lẽ… Con nghĩ…có lẽ con đang muốn đi tìm tiên, tìm chân
lý.
Người xuất gia Tây Phương vẫn hiền hòa, khuôn mặt điểm thoáng nụ cười chờ đợi.
Người xuất gia Đông Phương tiếp tục lúng túng,
— Con nghĩ chắc con đi tìm một-cái-chi-đó để lấp vào một khoảng trống vắng trong
hồn bởi lạc nhà xa ngàn dặm.
Yên lặng.
Tây Phương ngó mặt Đông Phương. Tây Phương lắc đầu cười nhẹ. Đông Phương nhìn ra
cửa sổ.
Yên lặng. Tiếp tục yên lặng.
— Rồi con đã hái được những chi mà con muốn chưa?
— Hiện giờ thì chưa.
— Cha không hiểu tại sao con lại phải leo lên nóc chùa để hái sao? Đứng dưới sân,
với cây tre dài hơn con cũng sẽ hái được những chi con tìm kiếm vậy.
— Con cảm thấy xiêu té đứng trên mặt đất.
— Thiên Chúa người Do Thái, Ông Trời người Việt Nam sinh ra con
người với hai chân để đi trên mặt đất. Ông Trời không sinh ra con người với hai
chân để sống dưới nước hoặc đi trên mây...
Yên lặng, hoàn toàn yên lặng giữa hai người trong căn phòng nhỏ bé của trung tâm
cấm phòng nằm sâu trong rặng núi Santa Cruz. Người xuất gia Tây Phương tiếp tục
hỏi,
— Tại sao con lại muốn đi tìm tiên?
Người xuất gia Đông Phương nhớ lại,
Chiều tối ngày hôm đó, trong góc quán café vắng vẻ đối diện sân trường Nguyễn
Thượng Hiền, thằng nhỏ đang nói chuyện với người bạn. Mặc dù ánh đèn màu tím hắt
hiu không soi rõ khuôn mặt cả hai, tà áo dài trắng toát con gái và chiếc áo ngắn
tay con trai bắt ánh đèn màu tím sáng lung linh trong đêm tối. Bên ngoài, lá khô
vật vã, trăn trở, lăn lộn với đêm đông phố thị. Bên trong, người nữ sinh cất
tiếng, “Má nói xe phi trường sẽ đến đón cả nhà khoảng bốn giờ sáng”. Ngày mai,
sáng ngày mai, có người ở lại, có người đi xa. Ngày mai, sáng sớm ngày mai, có
hai người bị tách xa nhau. Ngày mai, thế giới chấm dứt không còn hẹn hò, vũ trụ
ngưng thôi gặp gỡ. Ngày mai sẽ tới, ai sẽ là người có khả năng điền vào chỗ
trống vắng tâm hồn? Ngài mai sẽ tới, sẽ có người một mình một bóng đi lại với
nhân gian. Ngày mai sẽ tới, ai sẽ có đủ khả năng để chia xẻ, để xoa dịu, để lấp
đầy được khoảng trống vắng trong tâm hồn?
Người xuất gia phương Đông nhìn ra ngoài khung cửa sổ. Chàng trả lời cố đạo Bắc
Mỹ, âm giọng nho nhỏ, vừa đủ mình nghe.
— I’m incomplete!
“Một buổi chiều và một buổi tối. Ngày thứ Ba” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Tư
Đoạn Trường và Hạnh Phúc
Một buổi sáng người xuất gia bước chân đến lớp Triết trong ngây ngô, khờ dại, và
gật gù chỉ vì đêm qua thức trắng. Người xuất gia lo sợ bài thi cuối khóa sẽ được
đền bù lại bằng con D to tướng chỉ vì lỡ dại ham chơi. Cả hơn bốn tháng vừa qua,
có bao giờ chàng để dành cho Lớp Đạo Đức Học những tiếng đồng hồ trọn vẹn. Bài
vở Đạo Đức, người xuất gia quẳng vào xó. Từ lớp học về tới căn phòng cư xá,
người xuất gia ăn, ngủ, và uống café tại quán café đông đảo thị trấn Chợ Phiên.
Cho nên bây giờ nhọc nhằn. Giờ này lo sợ. Chân trước nối chân sau, người xuất
gia mệt nhọc buông mình xuống ghế sắt nằm lăn lóc ngay cửa lớp. Với một chút
nghiêm nghị trong ánh mắt, vị linh mục giáo sư tiến lại gần người sinh viên xuất
hiện trễ nhất. Những ngón tay to hồng hào phương Tây thò ra đặt xuống trước
khuôn mặt nhỏ xanh lét phương Đông đề thi Triết.
Tại sao bạn buồn và tại sao bạn vui? Giải thích bằng những liên hệ trong cuộc
sống?
Người xuất gia nhìn linh mục giáo sư. Ngài giả tảng lơ. Có lẽ phương Tây chán
phương Đông rồi. Cả bốn tháng trời, có bao giờ phương Đông từ trong xó kẹt cất
tiếng. Họa hoằn đôi khi phương Đông ghé vào văn phòng than phiền với phương Tây
về điểm C- và D+ của bài thi Triết.
Phương Đông ngẩng mặt nhìn lên. Bây giờ phương Đông mới nhận ra phương Tây xanh
biếc và hung đỏ. Phương Đông nhìn lại chính mình, thằng tuổi trẻ Văn Lang lạc
nhà xa ngàn dặm.
Bầu trời ba mươi tháng tư tối xầm vào lúc nó với quần đùi áo ngắn chạy lon ton
ra ngoài đầu đường Lê Văn Duyệt xem mặt người chủ mới nửa mảnh đất còn lại. Thấp
thoáng trong dòng người trước mặt, nó nhìn thấy một người,
— Chị Thảo!
Cô gái quay đầu lại. Người thiếu nữ nhận ra thằng nhỏ. Nó thở. Nó xanh mét vì
mệt. Nó tiếp tục chạy tới. Người con gái dừng lại. Nàng nghiêm nghị. Nàng hét
lên,
— Chạy theo làm gì? Về nhà ngay!
Nó đứng lại. Miệng phụng phịu. Mặt chảy dài,
— Cho em đi theo với!
Nó vừa dứt lời, sấm nổ vang rền bầu trời tháng tư. Đại bác bay ngang. Khói trắng
mịt mù. Cỏ cây ngã rạp. Nó té lăn xuống mặt đường nhựa.
Nó ngẩng mặt lên, chị Thảo đã hoàn toàn biến mất nơi làn nước xanh đậm đặc vịnh
Thái Lan. Nó vươn vai đứng dậy biến thành người phương Đông lạc loài. Chiều về,
hoàng hạc phương Nam tiếp tục gọi đàn giữa tiếng khàn khan đối chọi xa lạ của
thiên nga phương Bắc.
Chiều chiều ra đứng ngõ sau,
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Cuộc sống vẫn là tổng hợp của buồn và vui, khóc và cười, mất và được. Cuối tuần,
người xuất gia đi dạy học với những người bạn, thầy cô trường Việt Ngữ. Tuy rằng
những người bạn này đều sinh viên nghèo, nghèo xác xơ, họ vẫn dám bỏ hết ngày
thứ Bẩy cuối tuần cho công việc “chùa”.
Bước chân vào Lớp Mẫu Giáo, nhìn những cái miệng o tròn của học sinh đang nhịp
nhàng lên xuống theo vần vỡ lòng với cô giáo trẻ măng, người xuất gia nhớ lại
tâm trạng xôn xao vào những sáng sớm bình minh. Người xuất gia thấy lại thằng
nhỏ đen như cột nhà cháy đang mặc quần đùi, áo ngắn, ngồi ê a những vần quốc ngữ
dưới nhịp roi rung của cô giáo tỉnh lẻ. Mới ngày nào đó, sau khi bóng dáng của
mẹ đang dần dần khuất dạng sau khung cửa sổ, người xuất gia ngồi mếu máo trong
lớp Mẫu Giáo. Mặc cho cái roi của cô giáo vẫn nhịp nhàng lên xuống đe dọa, chàng
vẫn không hề bớt đi những giọt ngắn giọt dài trên hai gò má cháy đen. Thế đó,
hơn hai mươi năm trời đã trôi qua. Đâu mất rồi thằng bé xa lạ ngồi cạnh trong
lớp học, trong khi thấy người xuất gia đang ngồi khóc, đã móc ra trong túi áo
mốc đen bao nhiêu kẹo dừa, trao hết cho chàng? Đâu rồi cô bé tóc ngắn tới vai,
hai mắt tròn xoe, lặng ngắm nhìn chàng, thằng bé nức nở giọt ngắn giọt dài? Đâu
mất rồi cành lá xanh, ngọn gió mát đong đưa thổi ngang qua khung cửa sổ lớp học
ru người xuất gia chìm sâu vào giấc ngủ trưa hè trên bàn học loang lổ mực tím?
Thời gian tiếp tục lăn tới, chuyện buồn chuyện vui luân phiên đuổi bắt. Và người
xuất gia tiếp tục bước tới tìm kiếm.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Tư” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Năm,
Chân Lý
Ngày thứ Năm đã tới với nắng ban mai đang dần dần xuất hiện trên bầu trời bao
la.
Bạn thân,
— Làm sao bạn biết bạn đang hiện diện trên trái đất? Làm sao bạn biết đó là sự
thật đây là chân lý?
Đúng là một câu hỏi ngớ ngẩn trong những câu hỏi ngớ ngẩn nhất mà người ta có
thể nghĩ tới.
— Nếu tôi không có mặt trên cõi đời ô trọc này thì làm sao tôi có thể đọc được
câu hỏi ngớ ngẩn của người xuất gia?
Nếu bạn nói như vậy, bạn cũng đang có những ý nghĩ tương tự như một nhà triết
học Tây Phương đó. Bạn có nhớ ai đã sáng chế ra trục tọa độ (x, y) với trục
tung, x, và trục hoành, y, hay không? Cái trục mà bạn đã từng phải toát mồ hôi
ngồi gò gẫm từng đường đồ thị cho bài toán đại số đầy dẫy những ẩn số (x) và (y)
đó.
Thế nào? Sao rồi? Bạn đã thấy được tia sáng nơi cuối đường hầm chưa?
— Descartes???
— Đúng rồi. Tên ông ta là Descartes.
Descartes nói, Cogito, ergo sum. Dịch sang tiếng An Nam, câu này có nghĩa là:
Tôi đang suy nghĩ, nên tôi biết tôi là thực thể (đang sống). Hơi dài dòng một
chút nhưng phải dài dòng như vậy thì mới có thể nói ra hết ý nghĩa của câu nói
vớ vẩn nhưng lại không hề vớ vẩn này. Ông tổ vớ vẩn Descartes vào một ngày đẹp
trời, quyết định lên đường đi tìm chân lý. Nhà hiền triết nhớ rằng đã rất nhiều
lần trong cõi đời ô trọc riêng mình, ông đã mặc quần áo ngủ, ngồi trước lò sưởi
cháy bập bùng ấm áp trong đêm đông băng giá suy nghĩ về chân lý. Nhưng cũng đã
rất nhiều lần, ông lại mơ thấy mình cũng lại đang mặc quần áo ngủ, cũng lại đang
ngồi trước lò sưởi, cũng lại nghĩ ngợi về sự thật và về chân lý trong giấc mơ.
Trang Tử của Đông Phương cũng đã hơn một lần ngủ và mơ thấy mình hóa bướm. Tỉnh
giấc kê vàng, Trang Tử không biết mình mơ hóa thành bướm, hay bướm mơ mình hóa
ra Trang Tử? Mơ mà không phải là mơ, không mơ mà lại là mơ. Tương tự như Trang
Tử, Descartes thắc mắc, một cái thắc mắc rất ư là lẩm cẩm,
— Làm sao mà có thể tin tưởng được rằng mình không nằm ngủ mơ về sự xuất hiện
của chính mình đây? Lỡ may ta đang hái trái cấm trong mơ? Lỡ may đôi tay hái
trái cấm cũng không phải là của mình? Lỡ may…
Cả trăm ngàn cái lỡ may mà Descartes có thể hình dung ra được. Cuối cùng ngài
mới chợt nhớ ra rằng dù cuộc đời vẫn chỉ là cơn mơ dài, “hai cộng với ba vẫn là
năm, và hình vuông thì cho tới muôn đời vẫn chỉ có bốn cạnh”. Dù rằng có làm
toán trong mơ, hoặc mơ biến thành con gì đi nữa, những định luật về toán học vẫn
là những điều muôn muôn đời đúng. Amen.
Rất lấy làm hả hê với chân lý vừa khám phá ra (dù mình có đang ngủ hay đang ngồi
thức nghĩ vớ vẩn, những định luật toán học là những chân lý muôn đời
đúng), Descartes leo lên giường đi ngủ tiếp. Vậy là xong! Thế là tuyệt! Mình
đã kiếm ra chân lý.
Ngay trong đêm đó, Descartes ngủ mơ thấy ông trời Ác (a certain evil spirit).
Ông trời Ác đứng ở trên chín tầng trời cao cười ha hả vào mặt Descartes. Ông hét
lên,
— Thằng lẩm cẩm kia, mày tưởng nghĩ được như vậy là mày ngon lắm rồi hả? Đừng có
vội mà mừng! Tại sao mày không nghĩ rằng tao đang lừa dối mày đấy. Từ những ngày
đầu tiên của trái đất, tao đã bóp méo sự-thật. Cho nên, tới muôn muôn đời những
thằng người như mày cũng sẽ không bao giờ có thể nghĩ ra được một sự thật, đó là
sự-thật đã bị bóp mép từ những ngày đầu tiên của cuộc sống này rồi.
Trong cơn mơ, Descartes run run như thần tử thấy long nhan. Ông hỏi, giọng nhỏ
nhẹ,
— Thưa ông trời Ác, con không thỉnh được những cao kiến của ngài?
— Giời ạ! Mày là thằng thông minh mà tại sao lại có thể thắc mắc với những câu
hỏi rất là cả đẫn như thế kia! Tại sao mày lại không nghĩ rằng tao đang lừa dối
chúng mày bằng cách tạo ra những “chân lý sai” từ những ngày đầu tiên của trái
đất. Hai cộng ba không phải là năm đâu. Hình vuông không là chỉ có bốn cạnh.
Sai, hoàn toàn sai. Sai bét!!!
Đương nhiên Descartes xanh máu mặt sau câu tuyên bố trắng trợn của ông trời Ác.
Căm phẩn dâng cao trong lòng, Descartes lẩm bẩm trong miệng,
— Thôi rồi, nếu có một sự thật trắng trợn thế này thì bao nhiêu công trình đã
được xây dựng từ trước tới nay của con người có mà đi đoong. Điệu này chỉ còn có
nước là rủ nhau về dớt hambuger chấm với mắm tôm mà thôi. Đúng là bừng con mắt
dậy, thấy mình trắng tay.
— Nhưng mà… Khoan.
Khoan hời hò khoan! Ơi khoan, khoan hời hò khoan. Cái khoan này đã đưa Descartes
vào trong những cái chiếu nhất của làng Triết học Tây Phương. Thế là từ đây mỗi
khi bàn tới chân lý, về mối liên hệ giữa thân xác hèn mọn và tư tưởng trong suốt
của con người, tên của Descartes sẽ không bao giờ được cố tình quên lãng hoặc
loại bỏ,
— Khoan.
Ông trời Ác đứng trên mây hét lên sau tiếng hét “Khoan” của Descartes,
— Khoan cái chi chi?
— Ông có ngon thì cứ tiếp tục trò chơi lường gạt của ông đi. Nhưng nói cho ông
biết, nếu tôi không thật sự có mặt trên trái đất này, làm sao ông có thể lừa gạt
được tôi? Phải có cái chuyện đúng trăm phần trăm rằng tôi đang sống, và tôi đang
thở, ông mới lừa gạt được tôi, đúng không?
— Cũng đúng. Rồi thì sao?
— Cho nên bất cứ khi nào tôi nghi ngờ về sự xuất hiện của kiếp người ba vạn chín
ngàn ngày, tôi phải đang sống để nghi ngờ kiếp sống của chính mình. Tôi có thể
nghi ngờ tất cả những sự thật mà người ta vẫn cho là chân lý, nhưng tôi không
thể nào nghi ngờ rằng tôi đang nghi ngờ. Cho nên thưa ông trời Ác, Cogito, ergo
sum; I think therefore I am; Tôi đang suy nghĩ cho nên tôi biết tôi đang sống.
Và điều này, Cogito, ergo sum, là chân lý.
Ông Hegel, trưởng môn của những người mắc bệnh tâm thần thì khác. Ông Hegel
không nghĩ như ông Descartes, Cogito, ergo sum. Ông tổ dẫn đầu tới tư tưởng vô
thần của Nietzsche và Karl Mark thì đoan quyết rằng, “Để mà biết rằng bạn (a
self-consciousness) đang vui sống trên cõi đời bon chen và đầy dẫy những ô chọc
này, bạn cần một người khác (another self-consciousness) nói cho bạn biết là bạn
đang sống”. Một mình bạn, bạn sẽ chẳng bao giờ có thể khẳng định được là bạn
đang thở, bạn đang trở nên già úa và bạn sẽ ngủm củ tỏi y như bất cứ sinh vật
nào đó trên trái đất này. Người này sẽ tiến tới xác nhận với bạn bằng cách thỏ
thẻ nho nhỏ vào tai bạn,
— Oh! Honey! You are a wonderful Vietnamese.
Bạn thấy chưa, người tình của bạn đang nói rằng,
— Cưng ơi! Nghĩ ngợi làm chi cho nó già người. Em làm chứng cho cưng rằng cưng
đang xuất hiện trên trái đất này đó, You are. Cưng là người Văn Lang, a
Vietnamese. Và cưng tuyệt vời, wonderful. Cưng ơi! Cưng Văn Lang, tóc đen, mắt
nâu; điều này là chân lý.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Năm” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Sáu
Đức Kitô và Văn Lang
Áp dụng những dòng tư tưởng của Hegel vào lối sống hiện tại của chàng, người
xuất gia đã không có những người thân, thân đến nỗi họ dám ngả nghiêng hơn một
nửa thân xác óng ả của chính mình vào người chàng, hoặc rót vào tai chàng những
lời nói ngọt ngào để xác định rằng người xuất gia đang xuất hiện trên trái đất,
chứ không phải trái đất này đã mơ hóa thành người xuất gia. Nhưng cũng không
sao, bởi vì chàng đã có Descartes. Descartes đã từng nói, “Cogito, ergo sum; Tôi
đang suy tư cho nên tôi biết tôi đang sống”. Qua những suy niệm về thân phận con
người, con người Việt Nam, Nam Phi, Nam Mỹ, Đông Âu, Bắc Mỹ, và của thế giới đại
đồng, người xuất gia hiểu chàng đang hiện diện trên cõi đời này. Chàng không
biết tại sao mình đã đến với cuộc đời này. Chàng nghĩ chắc cũng chẳng ai biết.
Họa may chỉ có Thiên Chúa hoặc Ông Trời, Đấng đã tạo dựng nên trời đất và con
người mới có câu trả lời. Nhưng nếu lỡ may cả cái khối vũ trụ bao la này chỉ là
tình cờ, câu thắc mắc về thân phận con người sẽ không bao giờ được giải đáp.
Từng ngày rồi lại từng đêm, đã có bao nhiêu người vào đời. Từng phút rồi lại
từng giây, đã có bao nhiêu người ra đời. Những người được sinh ra, họ từ đâu
tới? Những người bỏ ra đi, họ sẽ đi về đâu? Không ai biết, ngoại trừ niềm tin
tôn giáo. Cuộc sống vẫn lăn tới về phía trước.
Là người, người xuất gia biết mình sẽ tiếp tục đi tới với nửa phần tâm hồn mà
thôi. Nửa phần còn lại, phần trống vắng, chàng phải lao vào cuộc đời tìm kiếm
nó. Đã từ lâu, chàng vẫn miệt mài với “cuộc chơi”, người xuất gia không bỏ cuộc
chơi như phần lớn mọi người đã từng làm.
Là người xuất gia, chàng lao mình vào cuộc đời tìm kiếm một-cái-chi-đó trường
tồn, vĩnh cửu, không phải tạm thời, chẳng phải phù du để lấp vào nửa phần trống
vắng còn lại của riêng mình.
Nhưng ai sẽ là người lấp đầy nửa phần trống vắng của riêng mình?
Cách đây hơn hai gần hai ngàn năm, có người đã đến trong cuộc đời. Người này
không lên án đồng loại bị anh chị em của họ lên án ném đá, giơ tay chối từ.
Người này trở thành bạn bè thân thiết của bị bỏ rơi bên lề xã hội. Người này
không chấp nhận bản án dành riêng cho người thiếu phụ lỡ lầm, bản án ném đá cho
tới chết (Gioan 8:3-11). Xót thương cho kiếp người yếu đuối, người này ngẩng đầu
lên, ngọt ngào nói,
— Hãy về đi về đừng phạm tội nữa.
Người xuất gia yêu biết bao câu nói lạ lùng này. Chàng nghĩ câu trả lời bất ngờ,
tuyệt đẹp, và lạ lùng cho người thiếu phụ và người độc giả.
Một ngày kia thanh niên ba mươi ba tuổi được mời tham dự tiệc tại nhà ông Rabbi
tên Simon. Trong khi mọi người đang ngà ngà với tiệc rượu, cô gái vô danh tiến
vào căn phòng tiệc. Cô gái vừa khóc vừa lấy làn tóc dài óng ả rửa chân cho người
thanh niên bằng những giọt nước mắt của mình (Luca 7:36-50). Những giọt nước mắt
thống hối hay là những giọt nước mắt hân hoan? Không ai biết. Nhưng có lẽ đó là
những giọt nước mắt vui mừng của cõi lòng ngập tràn hân hoan. Làm sao không hân
hoan và vui mừng cho được khi cả hai, người thiếu phụ ngoại tình và người con
gái vô danh, đã bất chợt khám phá ra rằng có một người thật xa lạ mà vẫn có thể
thấu hiểu và thông cảm cho những mảnh đời đầy dẫy yếu đuối của kiếp người lầm
than! Không khóc làm sao được khi mình bỗng dưng khám phá ra rằng những lầm lỗi
của mình đã được quên đi và xóa nhòa! Không khóc làm sao được khi cả hai người
phụ nữ bỗng bàng hoàng khám phá ra cả một cõi lòng trống trải và lạnh lẽo của
riêng mình đã không còn trống trải và lạnh lẽo nữa! Dù có hay không một Đấng Tạo
Hóa, dù có hay không một đấng thần linh cao cả ở một nơi nào đó trên bầu trời để
cho những người đàn bà này để tâm tới, trong suối quãng đời còn lại, cả hai đều
đã hiểu rằng đã có một người, một người có khả năng lấp tràn đầy mãi mãi nửa
phần trống vắng còn lại của họ. Nếu người này có thể lấp được những khoảng trống
tâm hồn, thì tại sao người ta lại không dám mạnh dạn tuyên xưng, “Ngài là Thượng
Đế” như ông Tôma đã từng tuyên xưng (Gioan 20:28).
Sáng sớm bước chân ra khỏi quán café,
Lòng bồi hồi xao xuyến.
Bởi hương vị café
Hay bởi những tia nắng sớm?
Bây giờ đang là một buổi sáng thứ Sáu, người xuất gia đang bước chân ra khỏi
trung tâm cấm phòng Presentation Center tọa lạc xa xôi trong rặng núi Santa Cruz
hoang vắng bóng người. Những tia nắng bình minh một ngày mới lại đang bao phủ,
cuộn tròn, và phủ trùm lên người xuất gia. Thêm một lần nữa, những xôn xao và
nhiệt huyết lại chợt nổi dậy dạt dào trong lòng. Chàng lan man nghĩ ngợi tới
những buổi sáng xa xưa khi mình đang ngồi mong đợi những tia nắng sáng sớm của
một buổi bình minh trong cô đơn, tuyệt vọng, và đói khát. Như một người bạn đời
lâu năm thân thiết, những tia nắng lung linh nhảy múa không thuộc về quyền sở
hữu của bất cứ một ai vẫn đều đặn, ghé ngang, ân cần thăm hỏi người tù nhân mười
bẩy tuổi xanh xao, gầy còm trong căn xà lim nhỏ bé, chật hẹp.
Chàng nhớ tới những khuôn mặt nhân gian đã từng gặp gỡ. Chàng mường tượng trong
đầu hàng xe cộ ngược xuôi bên dưới chân những tòa cao ốc vươn cao tới trời xanh
của Thung Lũng Hoa Vàng. Chàng nhớ tới dòng người ồn ào di chuyển lên xuống tấp
nập trên những nẻo đường của Trung Tâm Điện Tử Silicon. Chàng nhớ tới ngôi
trường cổ kính, nơi người xuất gia đang cư ngụ cho một giấc mơ.
Chàng thả tư tưởng về viễn ảnh tương lai tươi đẹp của quê hương. Chàng ngước lên
nhìn những tia nắng đang chiếu xiên xiên ngang qua mặt. Và bỗng dưng chàng nhớ
tới khuôn mặt xinh xắn rám nắng của cô chủ quán café tóc đen, mắt nâu của Củ Chi
ngày nào. Chàng nghĩ tới những tia sáng lốm đốm đọng lại trên khuôn mặt cô ta và
tia mắt lạ lùng chiếu thẳng về hướng nơi chàng ngồi uống café vào một buổi sáng
trên quê hương Việt Nam của cả hai đứa. Và một lần nữa, người xuất gia thả trôi
xa về buổi sáng Việt Nam, buổi sáng mà mọi người Việt Nam từ Ải Nam Quan cho tới
Mũi Cà Mâu đều tỉnh giấc cùng một lúc và nhận ra chân lý, một sự thật đã từ lâu
bị nhện thực dân, nhện đế quốc, và nhện chủ nghĩa cùng xúm lại giăng tơ, phủ mờ,
Từ trong bụng Mẹ Âu Cơ, chúng mình vẫn là con của Bố Lạc Long Quân; là anh chị
em ruột thịt với tóc đen nhánh, mắt nâu đậm của Văn Lang, của chim Lạc Việt, và
của Mười Tám Đời Vua Hùng Vương.
□
Nguyễn Trung Tây
□
Nguyễn Trung Tây
Truyện Ngắn:
Hành
Trình Văn Lang
□
Tôi chưa bao giờ có dịp may gặp nhà văn Mai Thảo. Nhưng tạp
ghi Hành Trình Văn Lang là một tri ân của riêng tôi tới cố văn
sĩ.
Tôi nhớ, khoảng cuối năm 1992, sau khi học những lớp
triết học và thần học nhập môn xong, về tới ký túc xá, tôi hút thuốc,
pha càfe đắng nghét uống, ngồi tí toáy viết Hành Trình Văn Lang (nguyên
tựa, Những Mảnh Vụn Suy Tư). Tôi viết Hành Trình Văn Lang lâu
lắm, tới mấy tháng trời lận. Viết ở trường học, viết ở quán càfe
vùng thung lũng. Cuối cùng, tôi liều gửi bản thảo viết tay dài
hơn hai mươi trang tới báo Văn nhà văn Mai Thảo. Bắt đầu từ
đó, tôi cứ đầu tháng lái xuống nhà sách Toàn Thư, Tự Do của San
Jose xem coi nhà văn Mai Thảo có viết vài lời nhắn gửi gì cho
tác giả hay không. Đợi mãi, đợi mãi, tôi chẳng thấy tên mình.
Tôi nản, tưởng mình đi thi, lại đã bị đánh rớt.
Nhưng không, vào
một buổi chiều mùa đông, Hành Trình Văn Lang xuất hiện trên báo
Văn số tháng 11 năm 1993, trang 85-108. Nhà văn Mai Thảo ngồi
đánh máy lại nguyên văn tạp ghi của tôi, không hề sửa đổi một
chữ, một dấu phẩy, ngoại trừ tựa đề, ông sửa lại Những Mảnh
Vỡ Vụn (nếu tôi còn nhớ chính xác).
Bởi tấm lòng yêu mến và trân trọng của đàn anh Mai Thảo xuất hiện Nguyễn Trung Tây...
Tôi viết hàng chữ này, cám ơn tấm
lòng trân trọng của cố văn sĩ Mai Thảo. Nguyện cầu linh hồn nhà văn đang yên nghỉ nơi cõi vĩnh hằng
đang mỉm cười, gật
đầu nhận lời tri ân của người đàn em đã từng
được đàn anh nâng đỡ trong dòng văn chương Việt Nam hải ngoại.
Nguyễn Trung Tây
Hoàng Hạc phương Nam,
Ảnh Nguyễn Trung Tây
Theo như Sáng
Thế Ký,
Giavê Thiên
Chúa tạo dựng nên trời và đất trong vòng sáu ngày. Vào ngày thứ
Sáu, Ngài tạo nên con người.
Vào một buổi chiều tối, trên con đường đèo quanh co uốn
khúc dẫn đến trung tâm cấm phòng Presentation Center nằm sâu trong rặng núi
Santa Cruz của tiểu bang Cali, người tuổi trẻ và chiếc xe số tay ì ạch leo núi
cho hành trình tìm kiếm chân lý kéo dài sáu ngày. Bầu trời mùa đông tháng Một
xám đen màu chì, trung tâm cấm phòng địa danh xa lạ và đồi cao dốc núi khiến
người xuất gia ngần ngại một bước chân. Biếng lười đong đầy ngần ngại bởi con
đường đồi núi trước mặt tiếp tục tung toé mưa trời. Người xuất gia lo ngại nhìn
về phía trước. Lờ mờ trước mặt vài đốm sáng đỏ đèn xe chập chờn soi tỏ chênh
vênh dốc đồi. Màn đêm tiếp tục phóng thẳng, lao mình giơ vuốt phủ chụp ngọn đồi.
Chàng nhìn lên, không một bóng người. Chàng nhìn lui, màn đêm dầy đặc. Người
xuất gia thở dài. Chàng mơ ước mặt trời vung vãi bình minh. Chàng ước chi ánh
sáng vàng bạc ngập tràn tung toé như buổi...
Sáng nay, bước chân ra khỏi quán café,
Lòng bồi hồi xao xuyến.
Bởi hương vị café,
hay bởi những tia nắng sớm?
Sáng nay sau khi bước chân ra khỏi quán café vùng thung lũng Hoa Vàng, bước
đi dưới những tia nắng bình minh chiếu xiên xiên, bỗng dưng người xuất gia thấy
lại quán café Củ Chi nằm lẻ loi trước cửa nông trường Phạm Văn Cội 2 xanh tươi
màu xanh trúc non ngày nào. Chàng thấy lại những chú bò hiền lành chậm chạp nhịp
nhàng nối đuôi đi tới dưới nhịp roi rung của mục đồng da đen cháy. Chàng thấy
lại vùng đất hoen ố mảnh bom rỉ sét; vùng đất cỏ dại gai góc xé rách da người;
vùng đất điểm chấm hố bom rộng miệng; vùng đất bọ cạp, hang động rắn rết. Chàng
thấy lại cô hàng café quấn khăn rằn ri đang len lén nhìn. Chàng nhìn ra khung
cửa. Trời Củ Chi xanh lơ, mây trắng hạnh phúc. Chàng nhìn xuống đất đen. Đất Củ
Chi lởm chởm, sỏi đá khô cằn. Người xuất gia cúi xuống vân vê cỏ xanh điểm chấm
lưa thưa nền quán café độc nhất nằm giữa trung tâm chợ làng đìu hiu vắng vẻ.
Chàng hít sâu vào buồng ngực, đẩy ra nơi cửa miệng ngàn vạn tia sáng trong lành
quê hương. Nắng bình minh loang loáng chui xuyên qua lỗ hổng mái nhà lợp tre cũ
kỹ. Nắng bình minh đọng lại trên đầu chàng, trên ly café, và trên đôi má rám
nắng cô chủ quán. Tiếng xào xạc của bụi tre mọc um tùm trước cửa quán chen kẽ
tiếng côn trùng nỉ non từ bụi cỏ gai góc không gieo vào hồn người tuổi trẻ cảm
giác vắng vẻ cô độc giữa ngôi chợ làng đìu hiu, bởi nắng đẹp quê hương đang lung
linh nhảy múa trên mảnh đất một thời hoang dại, một thời hận thù, một thời chết
chóc cho người bản xứ và người ngoại quốc. Nhìn lên bầu trời trong xanh, người
xuất gia lan man nghĩ ngợi về bình minh quay cuồng nhảy múa Đống Đa 1789; bình
minh Mồng 5 Tết Kỷ Dậu thúc dục kinh thành Thăng Long vươn vai đứng dậy bước vào
vận hội mới. Người xuất gia thả hồn trôi xa về bình minh Việt Nam. Khi bình minh
Việt Nam tới, người người từ Ải Nam Quan cho tới Mũi Cà Mâu đều tỉnh giấc; người
người vỗ trán đấm ngực ăn năn; người người nhận ra chân lý Việt Nam, từ lâu lắm
rồi, đã bị màng nhện bám che phủ mờ…
— Chào bác Năm. Bác Năm khỏe không?
— Hê! Ông đạo. Mần chi mà mò ra đây sớm rứa?
Vừa đáp lại lời thăm hỏi của người quen, người xuất gia vừa tiến ra cửa quán
café. Nắng quê hương chan hòa mời gọi bầu nhiệt huyết tuổi hai mươi. Nắng quê
hương nhắc nhở về bình minh Việt Nam thời Bố Lộc Tục Kinh Dương Vương truyền
ngôi lại cho con trai Sùng Lãm Lạc Long Quân; Sùng Lãm của tóc đen nhánh, mắt
nâu đậm; Lạc Long Quân của thời tự hào làm người Việt gốc Văn Lang...
Cuối cùng trung tâm cấm phòng lờ mờ xuất hiện dưới bóng đèn đêm. Người xuất gia
lái vào bãi đậu xe vàng đục không bóng người. Liếc nhìn tấm bảng nhỏ đề chữ
“Welcome…” mập mờ sáng tỏ, người xuất gia bước vào căn phòng thăm hỏi thủ tục
ghi danh. Người đàn bà mái tóc hung hung đỏ, tàn nhang điểm mặt đang lui cui lau
chùi những bộ bàn ghế trắng toát ngước đầu nhìn lên. Ánh mắt người đàn bà xa lạ.
Giọng người phụ nữ hững hờ,
— Sáu giờ mới ăn tối!
Người xuất gia lắc đầu,
— Không, tôi chỉ hỏi thăm thủ tục ghi danh.
— Đi sâu vào trong khoảng nửa dặm. Chỗ này phòng ăn.
Người xuất gia lái xe vào sâu hơn. Thấp thoáng xa xa trong làn sương trắng mờ ảo,
người xuất gia nhận ra những bóng dáng xuất gia đồng môn thân quen. Chàng vui mừng hân
hoan bởi vừa vượt qua được đoạn đường dài chông gai. Nhìn lên bầu trời mênh mông,
chàng nghĩ đến những người còn đang lạc loài tiến lên đoạn đường vừa bỏ lại sau
lưng.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Nhất” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ HaiBình An và Công Lý
Mùa Ánh Sáng vừa chìm vào quá khứ. Những tấp nập nhộn nhịp chờ đón mùa bình an
dần dần tan biến theo với xác thông đang nằm ngơ ngác dọc hai bên đường. Những bản
thánh ca vang vang trong đêm thánh rồi cũng mất dạng. Dòng thời gian hăm hở tiến
tới. Thêm một ngày, thêm một khoảng kèn cựa, bóp chết, chém giết, lừa gạt, gian
dối, và hận thù lẫn nhau. Bởi thế, cách đây gần hai ngàn năm, Ông Trời đã nhập
thể dưới thân xác trẻ thơ để hồi sinh và để cứu rỗi.
Bụt biết thêm một ngày lại thêm bao nhiêu thanh niên Việt Nam đang nằm chết thối
rữa trên hoang vu đổ nát của lân bang xa lạ sau cuộc chiến! Chúa biết thêm một
ngày lại thêm vỡ vụn tung tóe trong từng mảnh tâm hồn vỡ nát Việt Nam! Còn chi
sót lại trên quê hương Việt Nam khi chiến tranh tiếp tục kéo dài? Còn chi sót
lại khi tương tàn thay phiên cày phá tung tóe từng tấc đất tang thương, từng nắm
đất gai góc, từng cục sỏi phiền muộn của mảnh đất nhỏ bé Ông Trời dành riêng
cho dân tộc chim trắng Lạc Việt? Thêm một ngày, lại thêm Việt Nam hai mươi với
mơ ước ngập tràn ánh mắt đang chết dập dụi, chết tan nát, chết phi lý tại bờ đê
hẻo lánh bởi mưa đạn hận thù. Từng tấc đất tái chiếm, từng miếng thịt Âu Cơ,
từng dòng máu Sùng Lãm lại có dịp vung vãi và phí phạm. Còn chi cho người Việt
Nam hy vọng và mộng mơ trong khi ngày lại ngày, đêm lại đêm, bóng dáng con
thuyền nhỏ bé lại đang vun vút lao ra mặt đại dương đen thẫm, bất chấp tù tội
chết chóc, bất chấp đại dương sóng thần, bất chấp hải tặc điên dại? Còn chi cho
người Việt Nam hy vọng khi những tràng đạn tuôn vãi từ những bàn tay Việt Nam
lên những thân xác Việt Nam trên khoang thuyền nhỏ bé chen chúc những kiếp người?
Đêm kỷ niệm Con Trời vào đời, bao nhiêu người bạn đồng hành của người xuất gia
nằm xuống, chết tức tưởi, chết nghẹn ngào, chết tan nát, chết loang lổ với máu
đỏ nóng rực vươn cao vọt thẳng lên bầu trời lung linh sao bạc! Đêm đó đêm nhiệm
mầu. Đêm này đêm bắn chết! Trên trời cao, ngôi sao lấp lánh vũ khúc thiên đàng
chào mừng giây phút Con Trời vào đời. Dưới trần thế, mưa đạn đỏ rực ghi dấu giây
phút Hận Thù ra đời. Thêm một người, hai người, và rồi ba người đã gục xuống đè
nặng lên khoang thuyền mỏng manh, ọp ẹp. Giờ này họ đang ở đâu, những người Việt
Nam bầy nhầy máu tươi đã được chôn vùi nông cạn bên bờ biển hoang vắng bóng
người?
Còn chi cho người Việt Nam hy vọng trong đêm an bình trong khi hải tặc đang nhảy
múa điên cuồng trên những khoang thuyền nhỏ bé tả tơi vì giông bão, đã tan nát
vì sóng bạc? Bụt hiểu và Chúa biết, có còn chi cho người Việt Nam hy vọng nữa
hay không?
Nếu vào đời để chết lãng phí như vậy, vào đời để làm chi?
Từng ngày rồi lại từng ngày, lại thêm bao nhiêu người nằm xuống và họ vẫn không
hiểu con người được mang đến hay bị quẳng ném vào trong cuộc đời? Con người từ
đâu đến? Con người sẽ đi về đâu? Ai sẽ cứu rỗi chúng ta? Bụt? Phật? Chúa? Ông
Trời? Mẹ Đất? Khổng Tử? Lão Tử? Tăng Tử? Mạnh Tử? Lạc Long Quân và Âu Cơ? Ai sẽ
lấp đầy hố bom rộng miệng, xây dựng lại mảnh đất rỉ sét bom đạn Củ Chi? Ai sẽ
trả lại trinh tiết cho thiếu nữ Việt Nam chìm sâu lòng biển? Ai sẽ hồi sinh thân
xác hai mươi rữa nát bên dòng sông Bến Hải, bên đất Chùa Tháp, dọc theo biên
giới Lạng Sơn?
Tại sao lại có quá nhiều cái chết phi lý như vậy? Tại Lạc Long Quân quyết định
chia tay Âu Cơ? Tại Ađam và tại Evà nghe lời xúi dại của con rắn?
Lời thuở xưa không phải là lời hoang đường: “Ăn đi! Ăn đi rồi sẽ biết sự lành sự
dữ”. Người đàn bà ăn và đưa cho người đàn ông. Cả hai ăn. Cả hai biết. Người đàn
bà biết mình phải mang nặng đẻ đau, sinh ra Cain và con cháu một đời lang thang
mặt đất. Người đàn ông biết mình phải cày sâu cuốc bẫm, vứt bỏ mảnh bom rỉ sét,
lấp đầy hố bom rộng miệng để nương đồng lại xanh non mầu mạ mới. Bởi biết, con
trưởng Cain giết chết người con thứ Abel. Cuộc chiến của biết đã xảy ra giữa hai
anh em người Á Châu, vàng tươi mầu da, đỏ thắm mầu máu, con một bố, được cưu
mang trong cung lòng một mẹ. Bởi biết, bóng tối đen kịt, dầy đặc, và sâu thẳm
buông rơi phủ kín mặt quả địa cầu. Bởi hành động đòi biết của con người, Ông
Trời không còn chọn lựa nào khác ngoài nhập thế. Ngài vào đời, trời cao hân hoan
vui mừng hát vang, “Bình an dưới thế”. Ngài đồng hành, chuyện trò, lắng nghe
từng mảnh tâm hồn vỡ vụn để chia xẻ khổ sầu kiếp người. Nhưng tiếc quá! Lời chúc
bình an năm xưa vẫn chưa đến với người Việt Nam. Bây giờ là thế kỷ của siêu điện
toán. Bây giờ người ta đã chán, thôi, không còn thường xuyên ghé lên Mặt Trăng
nữa. Bây giờ người ta hăm hở dẫn nhau đi lên sao Hỏa. Bây giờ người ta dự tính
nối những nhịp cầu đi lên đi xuống giữa địa cầu xanh lơ và mặt trăng vàng dịu.
Nhưng tiếc quá! Bao nhiêu năm rồi, người Việt Nam tiếp tục phiền muộn với rời bỏ
và chia ly. Tiếc quá! Trong khi bao nhiêu người trên thế gian đang cố gắng trút
bỏ lớp mỡ dư thừa trên thân xác, thì con cái Văn Lang vẫn tiếp tục thấp bé hình
hài. Tiếc quá! Tiếc quá cho người Việt Nam! Bao nhiêu năm rồi, người Việt Nam
tiếp tục đi lang thang trên khắp mặt đất, giống như tổ tiên Lạc Việt chính là
hậu duệ của Cain (Sáng Thế Ký 4). Người bên ngoài trở thành vô gia cư, không tổ
quốc. Người bên trong tiếp tục bán mình cho thương gia Đài Loan, cho hang động
thủ đô Băng Cốc.
Người ta tiếp tục bàn thảo về bình an và công lý cho thế giới toàn cầu. Nhưng
bình an ở đâu? Công lý ở chỗ nào? Từng ngày tiếp tục trôi qua với tiếp tục dầy
đạp lên nhau, lường gạt lẫn nhau. Gần hai ngàn năm trôi qua, những lời hứa hẹn
bình an của trời cao năm xưa chưa xuất hiện trên quả địa cầu, bởi vì người ta
tiếp tục nhân danh tôn giáo để giết nhau; bởi vì người ta tiếp tục gọi tên công
lý để bắn gục nhau trên đường phố què cụt của nghèo nàn Nam Mỹ và nắng cháy Phi
Châu; bởi vì người ta tiếp tục giơ cao ngọn đuốc thần bên bờ biển Bắc Mỹ đốt
cháy những người chậm chân đến sau. Một ngày chưa qua; mặt trời hoàng hôn lấp ló
phương xa; đêm đen nhân loại, đe dọa chết chóc, đã đổ ập xuống. Tà dương biến
mất; lại thêm vật vờ còm cõi Đông Âu lục lọi tìm kiếm trong đống tro tàn hình
ảnh kỷ niệm. Hoàng hôn nhạt nhòe tàn lụi; lại thêm nghèo đói Nam Phi vươn dài
năm ngón tay xám, nằm chết sõng soài trên vũng máu đỏ tươi cạnh hoa cúc vàng dại
giữa tiếng cười khoái trá của màu da xa lạ với phụ nữ Phi Châu.
Ngủ đi, nhắm mắt lại ngủ đi hỡi người thiếu phụ. Than van làm chi? Quằn quại đau
đớn trong vũng máu đỏ làm gì? Kiếp làm người không phải là đặc quyền ưu tiên cho
bà. Quyền được sống và quyền làm người có lẽ chỉ dành riêng cho một số người nào
đó mà thôi! Ngủ đi! Ngủ yên cho xong một kiếp đọa đầy. Đừng vươn tay dài ngắt
hoa cúc dại! Nhắm mắt lại ngủ say! Thôi quằn quại trong đau đớn. Hãy ngủ yên hỡi
người thiếu phụ Nam Phi.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Hai” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Ba
Trống Vắng
Sáng thứ Ba kéo đến với bình minh nắng ấm. Một vài tia sáng thập thò kín đáo len
qua khe cửa. Người xuất gia nhắm mắt lại. Hãy ngủ yên cho xong một đời người.
Bao nhiêu năm dài trôi qua. Là con cháu của biết, nhưng chàng vẫn chưa biết tại
sao mình lạc nhà xa ngàn dặm; chàng vẫn chưa hiểu tại sao mình lại xuất hiện
trong cuộc đời này, mà xuất hiện để làm chi?
Giờ linh hướng tới, người xuất gia gõ nhẹ cánh cửa căn phòng có cố đạo Bắc Mỹ
đang ngồi yên lặng chờ đợi. Người xuất gia ngần ngại hỏi cố đạo,
— Have you ever thought about the meaning of your life?
— Yes.
— Vậy rồi cha đã kiếm ra được “nó” hay chưa?
— Hiện giờ thì chưa.
— Cha có nghĩ…cuối cùng cha cũng sẽ kiếm ra được “nó” hay không?
— Cha không biết. Nhưng có thể vào giờ phút cuối cuộc đời, nếu còn tỉnh táo, còn
suy nghĩ được, cha hy vọng sẽ kiếm được “nó”.
— Con… Con nhớ tới câu chuyện chú tiểu. Đêm đêm trốn sư phụ, với cây tre dài,
chú tiểu trèo lên mái chùa chọc rụng những ngôi sao...
— ???
— Đã có lần, con mơ thấy mình hóa thành chú tiểu…
— Con muốn nói chi?
— Con cũng không biết. Có lẽ… Con nghĩ…có lẽ con đang muốn đi tìm tiên, tìm chân
lý.
Người xuất gia Tây Phương vẫn hiền hòa, khuôn mặt điểm thoáng nụ cười chờ đợi.
Người xuất gia Đông Phương tiếp tục lúng túng,
— Con nghĩ chắc con đi tìm một-cái-chi-đó để lấp vào một khoảng trống vắng trong
hồn bởi lạc nhà xa ngàn dặm.
Yên lặng.
Tây Phương ngó mặt Đông Phương. Tây Phương lắc đầu cười nhẹ. Đông Phương nhìn ra
cửa sổ.
Yên lặng. Tiếp tục yên lặng.
— Rồi con đã hái được những chi mà con muốn chưa?
— Hiện giờ thì chưa.
— Cha không hiểu tại sao con lại phải leo lên nóc chùa để hái sao? Đứng dưới sân,
với cây tre dài hơn con cũng sẽ hái được những chi con tìm kiếm vậy.
— Con cảm thấy xiêu té đứng trên mặt đất.
— Thiên Chúa người Do Thái, Ông Trời người Việt Nam sinh ra con
người với hai chân để đi trên mặt đất. Ông Trời không sinh ra con người với hai
chân để sống dưới nước hoặc đi trên mây...
Yên lặng, hoàn toàn yên lặng giữa hai người trong căn phòng nhỏ bé của trung tâm
cấm phòng nằm sâu trong rặng núi Santa Cruz. Người xuất gia Tây Phương tiếp tục
hỏi,
— Tại sao con lại muốn đi tìm tiên?
Người xuất gia Đông Phương nhớ lại,
Chiều tối ngày hôm đó, trong góc quán café vắng vẻ đối diện sân trường Nguyễn
Thượng Hiền, thằng nhỏ đang nói chuyện với người bạn. Mặc dù ánh đèn màu tím hắt
hiu không soi rõ khuôn mặt cả hai, tà áo dài trắng toát con gái và chiếc áo ngắn
tay con trai bắt ánh đèn màu tím sáng lung linh trong đêm tối. Bên ngoài, lá khô
vật vã, trăn trở, lăn lộn với đêm đông phố thị. Bên trong, người nữ sinh cất
tiếng, “Má nói xe phi trường sẽ đến đón cả nhà khoảng bốn giờ sáng”. Ngày mai,
sáng ngày mai, có người ở lại, có người đi xa. Ngày mai, sáng sớm ngày mai, có
hai người bị tách xa nhau. Ngày mai, thế giới chấm dứt không còn hẹn hò, vũ trụ
ngưng thôi gặp gỡ. Ngày mai sẽ tới, ai sẽ là người có khả năng điền vào chỗ
trống vắng tâm hồn? Ngài mai sẽ tới, sẽ có người một mình một bóng đi lại với
nhân gian. Ngày mai sẽ tới, ai sẽ có đủ khả năng để chia xẻ, để xoa dịu, để lấp
đầy được khoảng trống vắng trong tâm hồn?
Người xuất gia phương Đông nhìn ra ngoài khung cửa sổ. Chàng trả lời cố đạo Bắc
Mỹ, âm giọng nho nhỏ, vừa đủ mình nghe.
— I’m incomplete!
“Một buổi chiều và một buổi tối. Ngày thứ Ba” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Tư
Đoạn Trường và Hạnh Phúc
Một buổi sáng người xuất gia bước chân đến lớp Triết trong ngây ngô, khờ dại, và
gật gù chỉ vì đêm qua thức trắng. Người xuất gia lo sợ bài thi cuối khóa sẽ được
đền bù lại bằng con D to tướng chỉ vì lỡ dại ham chơi. Cả hơn bốn tháng vừa qua,
có bao giờ chàng để dành cho Lớp Đạo Đức Học những tiếng đồng hồ trọn vẹn. Bài
vở Đạo Đức, người xuất gia quẳng vào xó. Từ lớp học về tới căn phòng cư xá,
người xuất gia ăn, ngủ, và uống café tại quán café đông đảo thị trấn Chợ Phiên.
Cho nên bây giờ nhọc nhằn. Giờ này lo sợ. Chân trước nối chân sau, người xuất
gia mệt nhọc buông mình xuống ghế sắt nằm lăn lóc ngay cửa lớp. Với một chút
nghiêm nghị trong ánh mắt, vị linh mục giáo sư tiến lại gần người sinh viên xuất
hiện trễ nhất. Những ngón tay to hồng hào phương Tây thò ra đặt xuống trước
khuôn mặt nhỏ xanh lét phương Đông đề thi Triết.
Tại sao bạn buồn và tại sao bạn vui? Giải thích bằng những liên hệ trong cuộc
sống?
Người xuất gia nhìn linh mục giáo sư. Ngài giả tảng lơ. Có lẽ phương Tây chán
phương Đông rồi. Cả bốn tháng trời, có bao giờ phương Đông từ trong xó kẹt cất
tiếng. Họa hoằn đôi khi phương Đông ghé vào văn phòng than phiền với phương Tây
về điểm C- và D+ của bài thi Triết.
Phương Đông ngẩng mặt nhìn lên. Bây giờ phương Đông mới nhận ra phương Tây xanh
biếc và hung đỏ. Phương Đông nhìn lại chính mình, thằng tuổi trẻ Văn Lang lạc
nhà xa ngàn dặm.
Bầu trời ba mươi tháng tư tối xầm vào lúc nó với quần đùi áo ngắn chạy lon ton
ra ngoài đầu đường Lê Văn Duyệt xem mặt người chủ mới nửa mảnh đất còn lại. Thấp
thoáng trong dòng người trước mặt, nó nhìn thấy một người,
— Chị Thảo!
Cô gái quay đầu lại. Người thiếu nữ nhận ra thằng nhỏ. Nó thở. Nó xanh mét vì
mệt. Nó tiếp tục chạy tới. Người con gái dừng lại. Nàng nghiêm nghị. Nàng hét
lên,
— Chạy theo làm gì? Về nhà ngay!
Nó đứng lại. Miệng phụng phịu. Mặt chảy dài,
— Cho em đi theo với!
Nó vừa dứt lời, sấm nổ vang rền bầu trời tháng tư. Đại bác bay ngang. Khói trắng
mịt mù. Cỏ cây ngã rạp. Nó té lăn xuống mặt đường nhựa.
Nó ngẩng mặt lên, chị Thảo đã hoàn toàn biến mất nơi làn nước xanh đậm đặc vịnh
Thái Lan. Nó vươn vai đứng dậy biến thành người phương Đông lạc loài. Chiều về,
hoàng hạc phương Nam tiếp tục gọi đàn giữa tiếng khàn khan đối chọi xa lạ của
thiên nga phương Bắc.
Chiều chiều ra đứng ngõ sau,
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Cuộc sống vẫn là tổng hợp của buồn và vui, khóc và cười, mất và được. Cuối tuần,
người xuất gia đi dạy học với những người bạn, thầy cô trường Việt Ngữ. Tuy rằng
những người bạn này đều sinh viên nghèo, nghèo xác xơ, họ vẫn dám bỏ hết ngày
thứ Bẩy cuối tuần cho công việc “chùa”.
Bước chân vào Lớp Mẫu Giáo, nhìn những cái miệng o tròn của học sinh đang nhịp
nhàng lên xuống theo vần vỡ lòng với cô giáo trẻ măng, người xuất gia nhớ lại
tâm trạng xôn xao vào những sáng sớm bình minh. Người xuất gia thấy lại thằng
nhỏ đen như cột nhà cháy đang mặc quần đùi, áo ngắn, ngồi ê a những vần quốc ngữ
dưới nhịp roi rung của cô giáo tỉnh lẻ. Mới ngày nào đó, sau khi bóng dáng của
mẹ đang dần dần khuất dạng sau khung cửa sổ, người xuất gia ngồi mếu máo trong
lớp Mẫu Giáo. Mặc cho cái roi của cô giáo vẫn nhịp nhàng lên xuống đe dọa, chàng
vẫn không hề bớt đi những giọt ngắn giọt dài trên hai gò má cháy đen. Thế đó,
hơn hai mươi năm trời đã trôi qua. Đâu mất rồi thằng bé xa lạ ngồi cạnh trong
lớp học, trong khi thấy người xuất gia đang ngồi khóc, đã móc ra trong túi áo
mốc đen bao nhiêu kẹo dừa, trao hết cho chàng? Đâu rồi cô bé tóc ngắn tới vai,
hai mắt tròn xoe, lặng ngắm nhìn chàng, thằng bé nức nở giọt ngắn giọt dài? Đâu
mất rồi cành lá xanh, ngọn gió mát đong đưa thổi ngang qua khung cửa sổ lớp học
ru người xuất gia chìm sâu vào giấc ngủ trưa hè trên bàn học loang lổ mực tím?
Thời gian tiếp tục lăn tới, chuyện buồn chuyện vui luân phiên đuổi bắt. Và người
xuất gia tiếp tục bước tới tìm kiếm.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Tư” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Năm,
Chân Lý
Ngày thứ Năm đã tới với nắng ban mai đang dần dần xuất hiện trên bầu trời bao
la.
Bạn thân,
— Làm sao bạn biết bạn đang hiện diện trên trái đất? Làm sao bạn biết đó là sự
thật đây là chân lý?
Đúng là một câu hỏi ngớ ngẩn trong những câu hỏi ngớ ngẩn nhất mà người ta có
thể nghĩ tới.
— Nếu tôi không có mặt trên cõi đời ô trọc này thì làm sao tôi có thể đọc được
câu hỏi ngớ ngẩn của người xuất gia?
Nếu bạn nói như vậy, bạn cũng đang có những ý nghĩ tương tự như một nhà triết
học Tây Phương đó. Bạn có nhớ ai đã sáng chế ra trục tọa độ (x, y) với trục
tung, x, và trục hoành, y, hay không? Cái trục mà bạn đã từng phải toát mồ hôi
ngồi gò gẫm từng đường đồ thị cho bài toán đại số đầy dẫy những ẩn số (x) và (y)
đó.
Thế nào? Sao rồi? Bạn đã thấy được tia sáng nơi cuối đường hầm chưa?
— Descartes???
— Đúng rồi. Tên ông ta là Descartes.
Descartes nói, Cogito, ergo sum. Dịch sang tiếng An Nam, câu này có nghĩa là:
Tôi đang suy nghĩ, nên tôi biết tôi là thực thể (đang sống). Hơi dài dòng một
chút nhưng phải dài dòng như vậy thì mới có thể nói ra hết ý nghĩa của câu nói
vớ vẩn nhưng lại không hề vớ vẩn này. Ông tổ vớ vẩn Descartes vào một ngày đẹp
trời, quyết định lên đường đi tìm chân lý. Nhà hiền triết nhớ rằng đã rất nhiều
lần trong cõi đời ô trọc riêng mình, ông đã mặc quần áo ngủ, ngồi trước lò sưởi
cháy bập bùng ấm áp trong đêm đông băng giá suy nghĩ về chân lý. Nhưng cũng đã
rất nhiều lần, ông lại mơ thấy mình cũng lại đang mặc quần áo ngủ, cũng lại đang
ngồi trước lò sưởi, cũng lại nghĩ ngợi về sự thật và về chân lý trong giấc mơ.
Trang Tử của Đông Phương cũng đã hơn một lần ngủ và mơ thấy mình hóa bướm. Tỉnh
giấc kê vàng, Trang Tử không biết mình mơ hóa thành bướm, hay bướm mơ mình hóa
ra Trang Tử? Mơ mà không phải là mơ, không mơ mà lại là mơ. Tương tự như Trang
Tử, Descartes thắc mắc, một cái thắc mắc rất ư là lẩm cẩm,
— Làm sao mà có thể tin tưởng được rằng mình không nằm ngủ mơ về sự xuất hiện
của chính mình đây? Lỡ may ta đang hái trái cấm trong mơ? Lỡ may đôi tay hái
trái cấm cũng không phải là của mình? Lỡ may…
Cả trăm ngàn cái lỡ may mà Descartes có thể hình dung ra được. Cuối cùng ngài
mới chợt nhớ ra rằng dù cuộc đời vẫn chỉ là cơn mơ dài, “hai cộng với ba vẫn là
năm, và hình vuông thì cho tới muôn đời vẫn chỉ có bốn cạnh”. Dù rằng có làm
toán trong mơ, hoặc mơ biến thành con gì đi nữa, những định luật về toán học vẫn
là những điều muôn muôn đời đúng. Amen.
Rất lấy làm hả hê với chân lý vừa khám phá ra (dù mình có đang ngủ hay đang ngồi
thức nghĩ vớ vẩn, những định luật toán học là những chân lý muôn đời
đúng), Descartes leo lên giường đi ngủ tiếp. Vậy là xong! Thế là tuyệt! Mình
đã kiếm ra chân lý.
Ngay trong đêm đó, Descartes ngủ mơ thấy ông trời Ác (a certain evil spirit).
Ông trời Ác đứng ở trên chín tầng trời cao cười ha hả vào mặt Descartes. Ông hét
lên,
— Thằng lẩm cẩm kia, mày tưởng nghĩ được như vậy là mày ngon lắm rồi hả? Đừng có
vội mà mừng! Tại sao mày không nghĩ rằng tao đang lừa dối mày đấy. Từ những ngày
đầu tiên của trái đất, tao đã bóp méo sự-thật. Cho nên, tới muôn muôn đời những
thằng người như mày cũng sẽ không bao giờ có thể nghĩ ra được một sự thật, đó là
sự-thật đã bị bóp mép từ những ngày đầu tiên của cuộc sống này rồi.
Trong cơn mơ, Descartes run run như thần tử thấy long nhan. Ông hỏi, giọng nhỏ
nhẹ,
— Thưa ông trời Ác, con không thỉnh được những cao kiến của ngài?
— Giời ạ! Mày là thằng thông minh mà tại sao lại có thể thắc mắc với những câu
hỏi rất là cả đẫn như thế kia! Tại sao mày lại không nghĩ rằng tao đang lừa dối
chúng mày bằng cách tạo ra những “chân lý sai” từ những ngày đầu tiên của trái
đất. Hai cộng ba không phải là năm đâu. Hình vuông không là chỉ có bốn cạnh.
Sai, hoàn toàn sai. Sai bét!!!
Đương nhiên Descartes xanh máu mặt sau câu tuyên bố trắng trợn của ông trời Ác.
Căm phẩn dâng cao trong lòng, Descartes lẩm bẩm trong miệng,
— Thôi rồi, nếu có một sự thật trắng trợn thế này thì bao nhiêu công trình đã
được xây dựng từ trước tới nay của con người có mà đi đoong. Điệu này chỉ còn có
nước là rủ nhau về dớt hambuger chấm với mắm tôm mà thôi. Đúng là bừng con mắt
dậy, thấy mình trắng tay.
— Nhưng mà… Khoan.
Khoan hời hò khoan! Ơi khoan, khoan hời hò khoan. Cái khoan này đã đưa Descartes
vào trong những cái chiếu nhất của làng Triết học Tây Phương. Thế là từ đây mỗi
khi bàn tới chân lý, về mối liên hệ giữa thân xác hèn mọn và tư tưởng trong suốt
của con người, tên của Descartes sẽ không bao giờ được cố tình quên lãng hoặc
loại bỏ,
— Khoan.
Ông trời Ác đứng trên mây hét lên sau tiếng hét “Khoan” của Descartes,
— Khoan cái chi chi?
— Ông có ngon thì cứ tiếp tục trò chơi lường gạt của ông đi. Nhưng nói cho ông
biết, nếu tôi không thật sự có mặt trên trái đất này, làm sao ông có thể lừa gạt
được tôi? Phải có cái chuyện đúng trăm phần trăm rằng tôi đang sống, và tôi đang
thở, ông mới lừa gạt được tôi, đúng không?
— Cũng đúng. Rồi thì sao?
— Cho nên bất cứ khi nào tôi nghi ngờ về sự xuất hiện của kiếp người ba vạn chín
ngàn ngày, tôi phải đang sống để nghi ngờ kiếp sống của chính mình. Tôi có thể
nghi ngờ tất cả những sự thật mà người ta vẫn cho là chân lý, nhưng tôi không
thể nào nghi ngờ rằng tôi đang nghi ngờ. Cho nên thưa ông trời Ác, Cogito, ergo
sum; I think therefore I am; Tôi đang suy nghĩ cho nên tôi biết tôi đang sống.
Và điều này, Cogito, ergo sum, là chân lý.
Ông Hegel, trưởng môn của những người mắc bệnh tâm thần thì khác. Ông Hegel
không nghĩ như ông Descartes, Cogito, ergo sum. Ông tổ dẫn đầu tới tư tưởng vô
thần của Nietzsche và Karl Mark thì đoan quyết rằng, “Để mà biết rằng bạn (a
self-consciousness) đang vui sống trên cõi đời bon chen và đầy dẫy những ô chọc
này, bạn cần một người khác (another self-consciousness) nói cho bạn biết là bạn
đang sống”. Một mình bạn, bạn sẽ chẳng bao giờ có thể khẳng định được là bạn
đang thở, bạn đang trở nên già úa và bạn sẽ ngủm củ tỏi y như bất cứ sinh vật
nào đó trên trái đất này. Người này sẽ tiến tới xác nhận với bạn bằng cách thỏ
thẻ nho nhỏ vào tai bạn,
— Oh! Honey! You are a wonderful Vietnamese.
Bạn thấy chưa, người tình của bạn đang nói rằng,
— Cưng ơi! Nghĩ ngợi làm chi cho nó già người. Em làm chứng cho cưng rằng cưng
đang xuất hiện trên trái đất này đó, You are. Cưng là người Văn Lang, a
Vietnamese. Và cưng tuyệt vời, wonderful. Cưng ơi! Cưng Văn Lang, tóc đen, mắt
nâu; điều này là chân lý.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Năm” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Sáu
Đức Kitô và Văn Lang
Áp dụng những dòng tư tưởng của Hegel vào lối sống hiện tại của chàng, người
xuất gia đã không có những người thân, thân đến nỗi họ dám ngả nghiêng hơn một
nửa thân xác óng ả của chính mình vào người chàng, hoặc rót vào tai chàng những
lời nói ngọt ngào để xác định rằng người xuất gia đang xuất hiện trên trái đất,
chứ không phải trái đất này đã mơ hóa thành người xuất gia. Nhưng cũng không
sao, bởi vì chàng đã có Descartes. Descartes đã từng nói, “Cogito, ergo sum; Tôi
đang suy tư cho nên tôi biết tôi đang sống”. Qua những suy niệm về thân phận con
người, con người Việt Nam, Nam Phi, Nam Mỹ, Đông Âu, Bắc Mỹ, và của thế giới đại
đồng, người xuất gia hiểu chàng đang hiện diện trên cõi đời này. Chàng không
biết tại sao mình đã đến với cuộc đời này. Chàng nghĩ chắc cũng chẳng ai biết.
Họa may chỉ có Thiên Chúa hoặc Ông Trời, Đấng đã tạo dựng nên trời đất và con
người mới có câu trả lời. Nhưng nếu lỡ may cả cái khối vũ trụ bao la này chỉ là
tình cờ, câu thắc mắc về thân phận con người sẽ không bao giờ được giải đáp.
Từng ngày rồi lại từng đêm, đã có bao nhiêu người vào đời. Từng phút rồi lại
từng giây, đã có bao nhiêu người ra đời. Những người được sinh ra, họ từ đâu
tới? Những người bỏ ra đi, họ sẽ đi về đâu? Không ai biết, ngoại trừ niềm tin
tôn giáo. Cuộc sống vẫn lăn tới về phía trước.
Là người, người xuất gia biết mình sẽ tiếp tục đi tới với nửa phần tâm hồn mà
thôi. Nửa phần còn lại, phần trống vắng, chàng phải lao vào cuộc đời tìm kiếm
nó. Đã từ lâu, chàng vẫn miệt mài với “cuộc chơi”, người xuất gia không bỏ cuộc
chơi như phần lớn mọi người đã từng làm.
Là người xuất gia, chàng lao mình vào cuộc đời tìm kiếm một-cái-chi-đó trường
tồn, vĩnh cửu, không phải tạm thời, chẳng phải phù du để lấp vào nửa phần trống
vắng còn lại của riêng mình.
Nhưng ai sẽ là người lấp đầy nửa phần trống vắng của riêng mình?
Cách đây hơn hai gần hai ngàn năm, có người đã đến trong cuộc đời. Người này
không lên án đồng loại bị anh chị em của họ lên án ném đá, giơ tay chối từ.
Người này trở thành bạn bè thân thiết của bị bỏ rơi bên lề xã hội. Người này
không chấp nhận bản án dành riêng cho người thiếu phụ lỡ lầm, bản án ném đá cho
tới chết (Gioan 8:3-11). Xót thương cho kiếp người yếu đuối, người này ngẩng đầu
lên, ngọt ngào nói,
— Hãy về đi về đừng phạm tội nữa.
Người xuất gia yêu biết bao câu nói lạ lùng này. Chàng nghĩ câu trả lời bất ngờ,
tuyệt đẹp, và lạ lùng cho người thiếu phụ và người độc giả.
Một ngày kia thanh niên ba mươi ba tuổi được mời tham dự tiệc tại nhà ông Rabbi
tên Simon. Trong khi mọi người đang ngà ngà với tiệc rượu, cô gái vô danh tiến
vào căn phòng tiệc. Cô gái vừa khóc vừa lấy làn tóc dài óng ả rửa chân cho người
thanh niên bằng những giọt nước mắt của mình (Luca 7:36-50). Những giọt nước mắt
thống hối hay là những giọt nước mắt hân hoan? Không ai biết. Nhưng có lẽ đó là
những giọt nước mắt vui mừng của cõi lòng ngập tràn hân hoan. Làm sao không hân
hoan và vui mừng cho được khi cả hai, người thiếu phụ ngoại tình và người con
gái vô danh, đã bất chợt khám phá ra rằng có một người thật xa lạ mà vẫn có thể
thấu hiểu và thông cảm cho những mảnh đời đầy dẫy yếu đuối của kiếp người lầm
than! Không khóc làm sao được khi mình bỗng dưng khám phá ra rằng những lầm lỗi
của mình đã được quên đi và xóa nhòa! Không khóc làm sao được khi cả hai người
phụ nữ bỗng bàng hoàng khám phá ra cả một cõi lòng trống trải và lạnh lẽo của
riêng mình đã không còn trống trải và lạnh lẽo nữa! Dù có hay không một Đấng Tạo
Hóa, dù có hay không một đấng thần linh cao cả ở một nơi nào đó trên bầu trời để
cho những người đàn bà này để tâm tới, trong suối quãng đời còn lại, cả hai đều
đã hiểu rằng đã có một người, một người có khả năng lấp tràn đầy mãi mãi nửa
phần trống vắng còn lại của họ. Nếu người này có thể lấp được những khoảng trống
tâm hồn, thì tại sao người ta lại không dám mạnh dạn tuyên xưng, “Ngài là Thượng
Đế” như ông Tôma đã từng tuyên xưng (Gioan 20:28).
Sáng sớm bước chân ra khỏi quán café,
Lòng bồi hồi xao xuyến.
Bởi hương vị café
Hay bởi những tia nắng sớm?
Bây giờ đang là một buổi sáng thứ Sáu, người xuất gia đang bước chân ra khỏi
trung tâm cấm phòng Presentation Center tọa lạc xa xôi trong rặng núi Santa Cruz
hoang vắng bóng người. Những tia nắng bình minh một ngày mới lại đang bao phủ,
cuộn tròn, và phủ trùm lên người xuất gia. Thêm một lần nữa, những xôn xao và
nhiệt huyết lại chợt nổi dậy dạt dào trong lòng. Chàng lan man nghĩ ngợi tới
những buổi sáng xa xưa khi mình đang ngồi mong đợi những tia nắng sáng sớm của
một buổi bình minh trong cô đơn, tuyệt vọng, và đói khát. Như một người bạn đời
lâu năm thân thiết, những tia nắng lung linh nhảy múa không thuộc về quyền sở
hữu của bất cứ một ai vẫn đều đặn, ghé ngang, ân cần thăm hỏi người tù nhân mười
bẩy tuổi xanh xao, gầy còm trong căn xà lim nhỏ bé, chật hẹp.
Chàng nhớ tới những khuôn mặt nhân gian đã từng gặp gỡ. Chàng mường tượng trong
đầu hàng xe cộ ngược xuôi bên dưới chân những tòa cao ốc vươn cao tới trời xanh
của Thung Lũng Hoa Vàng. Chàng nhớ tới dòng người ồn ào di chuyển lên xuống tấp
nập trên những nẻo đường của Trung Tâm Điện Tử Silicon. Chàng nhớ tới ngôi
trường cổ kính, nơi người xuất gia đang cư ngụ cho một giấc mơ.
Chàng thả tư tưởng về viễn ảnh tương lai tươi đẹp của quê hương. Chàng ngước lên
nhìn những tia nắng đang chiếu xiên xiên ngang qua mặt. Và bỗng dưng chàng nhớ
tới khuôn mặt xinh xắn rám nắng của cô chủ quán café tóc đen, mắt nâu của Củ Chi
ngày nào. Chàng nghĩ tới những tia sáng lốm đốm đọng lại trên khuôn mặt cô ta và
tia mắt lạ lùng chiếu thẳng về hướng nơi chàng ngồi uống café vào một buổi sáng
trên quê hương Việt Nam của cả hai đứa. Và một lần nữa, người xuất gia thả trôi
xa về buổi sáng Việt Nam, buổi sáng mà mọi người Việt Nam từ Ải Nam Quan cho tới
Mũi Cà Mâu đều tỉnh giấc cùng một lúc và nhận ra chân lý, một sự thật đã từ lâu
bị nhện thực dân, nhện đế quốc, và nhện chủ nghĩa cùng xúm lại giăng tơ, phủ mờ,
Từ trong bụng Mẹ Âu Cơ, chúng mình vẫn là con của Bố Lạc Long Quân; là anh chị
em ruột thịt với tóc đen nhánh, mắt nâu đậm của Văn Lang, của chim Lạc Việt, và
của Mười Tám Đời Vua Hùng Vương.
□
Nguyễn Trung Tây
□
Tôi chưa bao giờ có dịp may gặp nhà văn Mai Thảo. Nhưng tạp
ghi Hành Trình Văn Lang là một tri ân của riêng tôi tới cố văn
sĩ.
Tôi nhớ, khoảng cuối năm 1992, sau khi học những lớp
triết học và thần học nhập môn xong, về tới ký túc xá, tôi hút thuốc,
pha càfe đắng nghét uống, ngồi tí toáy viết Hành Trình Văn Lang (nguyên
tựa, Những Mảnh Vụn Suy Tư). Tôi viết Hành Trình Văn Lang lâu
lắm, tới mấy tháng trời lận. Viết ở trường học, viết ở quán càfe
vùng thung lũng. Cuối cùng, tôi liều gửi bản thảo viết tay dài
hơn hai mươi trang tới báo Văn nhà văn Mai Thảo. Bắt đầu từ
đó, tôi cứ đầu tháng lái xuống nhà sách Toàn Thư, Tự Do của San
Jose xem coi nhà văn Mai Thảo có viết vài lời nhắn gửi gì cho
tác giả hay không. Đợi mãi, đợi mãi, tôi chẳng thấy tên mình.
Tôi nản, tưởng mình đi thi, lại đã bị đánh rớt.
Nhưng không, vào
một buổi chiều mùa đông, Hành Trình Văn Lang xuất hiện trên báo
Văn số tháng 11 năm 1993, trang 85-108. Nhà văn Mai Thảo ngồi
đánh máy lại nguyên văn tạp ghi của tôi, không hề sửa đổi một
chữ, một dấu phẩy, ngoại trừ tựa đề, ông sửa lại Những Mảnh
Vỡ Vụn (nếu tôi còn nhớ chính xác).
Bởi tấm lòng yêu mến và trân trọng của đàn anh Mai Thảo xuất hiện Nguyễn Trung Tây...
Tôi viết hàng chữ này, cám ơn tấm
lòng trân trọng của cố văn sĩ Mai Thảo. Nguyện cầu linh hồn nhà văn đang yên nghỉ nơi cõi vĩnh hằng
đang mỉm cười, gật
đầu nhận lời tri ân của người đàn em đã từng
được đàn anh nâng đỡ trong dòng văn chương Việt Nam hải ngoại.
Nguyễn Trung Tây
Hoàng Hạc phương Nam,
Ảnh Nguyễn Trung Tây
Theo như Sáng
Thế Ký,
Giavê Thiên
Chúa tạo dựng nên trời và đất trong vòng sáu ngày. Vào ngày thứ
Sáu, Ngài tạo nên con người.
Vào một buổi chiều tối, trên con đường đèo quanh co uốn
khúc dẫn đến trung tâm cấm phòng Presentation Center nằm sâu trong rặng núi
Santa Cruz của tiểu bang Cali, người tuổi trẻ và chiếc xe số tay ì ạch leo núi
cho hành trình tìm kiếm chân lý kéo dài sáu ngày. Bầu trời mùa đông tháng Một
xám đen màu chì, trung tâm cấm phòng địa danh xa lạ và đồi cao dốc núi khiến
người xuất gia ngần ngại một bước chân. Biếng lười đong đầy ngần ngại bởi con
đường đồi núi trước mặt tiếp tục tung toé mưa trời. Người xuất gia lo ngại nhìn
về phía trước. Lờ mờ trước mặt vài đốm sáng đỏ đèn xe chập chờn soi tỏ chênh
vênh dốc đồi. Màn đêm tiếp tục phóng thẳng, lao mình giơ vuốt phủ chụp ngọn đồi.
Chàng nhìn lên, không một bóng người. Chàng nhìn lui, màn đêm dầy đặc. Người
xuất gia thở dài. Chàng mơ ước mặt trời vung vãi bình minh. Chàng ước chi ánh
sáng vàng bạc ngập tràn tung toé như buổi...
Sáng nay, bước chân ra khỏi quán café,
Lòng bồi hồi xao xuyến.
Bởi hương vị café,
hay bởi những tia nắng sớm?
Sáng nay sau khi bước chân ra khỏi quán café vùng thung lũng Hoa Vàng, bước
đi dưới những tia nắng bình minh chiếu xiên xiên, bỗng dưng người xuất gia thấy
lại quán café Củ Chi nằm lẻ loi trước cửa nông trường Phạm Văn Cội 2 xanh tươi
màu xanh trúc non ngày nào. Chàng thấy lại những chú bò hiền lành chậm chạp nhịp
nhàng nối đuôi đi tới dưới nhịp roi rung của mục đồng da đen cháy. Chàng thấy
lại vùng đất hoen ố mảnh bom rỉ sét; vùng đất cỏ dại gai góc xé rách da người;
vùng đất điểm chấm hố bom rộng miệng; vùng đất bọ cạp, hang động rắn rết. Chàng
thấy lại cô hàng café quấn khăn rằn ri đang len lén nhìn. Chàng nhìn ra khung
cửa. Trời Củ Chi xanh lơ, mây trắng hạnh phúc. Chàng nhìn xuống đất đen. Đất Củ
Chi lởm chởm, sỏi đá khô cằn. Người xuất gia cúi xuống vân vê cỏ xanh điểm chấm
lưa thưa nền quán café độc nhất nằm giữa trung tâm chợ làng đìu hiu vắng vẻ.
Chàng hít sâu vào buồng ngực, đẩy ra nơi cửa miệng ngàn vạn tia sáng trong lành
quê hương. Nắng bình minh loang loáng chui xuyên qua lỗ hổng mái nhà lợp tre cũ
kỹ. Nắng bình minh đọng lại trên đầu chàng, trên ly café, và trên đôi má rám
nắng cô chủ quán. Tiếng xào xạc của bụi tre mọc um tùm trước cửa quán chen kẽ
tiếng côn trùng nỉ non từ bụi cỏ gai góc không gieo vào hồn người tuổi trẻ cảm
giác vắng vẻ cô độc giữa ngôi chợ làng đìu hiu, bởi nắng đẹp quê hương đang lung
linh nhảy múa trên mảnh đất một thời hoang dại, một thời hận thù, một thời chết
chóc cho người bản xứ và người ngoại quốc. Nhìn lên bầu trời trong xanh, người
xuất gia lan man nghĩ ngợi về bình minh quay cuồng nhảy múa Đống Đa 1789; bình
minh Mồng 5 Tết Kỷ Dậu thúc dục kinh thành Thăng Long vươn vai đứng dậy bước vào
vận hội mới. Người xuất gia thả hồn trôi xa về bình minh Việt Nam. Khi bình minh
Việt Nam tới, người người từ Ải Nam Quan cho tới Mũi Cà Mâu đều tỉnh giấc; người
người vỗ trán đấm ngực ăn năn; người người nhận ra chân lý Việt Nam, từ lâu lắm
rồi, đã bị màng nhện bám che phủ mờ…
— Chào bác Năm. Bác Năm khỏe không?
— Hê! Ông đạo. Mần chi mà mò ra đây sớm rứa?
Vừa đáp lại lời thăm hỏi của người quen, người xuất gia vừa tiến ra cửa quán
café. Nắng quê hương chan hòa mời gọi bầu nhiệt huyết tuổi hai mươi. Nắng quê
hương nhắc nhở về bình minh Việt Nam thời Bố Lộc Tục Kinh Dương Vương truyền
ngôi lại cho con trai Sùng Lãm Lạc Long Quân; Sùng Lãm của tóc đen nhánh, mắt
nâu đậm; Lạc Long Quân của thời tự hào làm người Việt gốc Văn Lang...
Cuối cùng trung tâm cấm phòng lờ mờ xuất hiện dưới bóng đèn đêm. Người xuất gia
lái vào bãi đậu xe vàng đục không bóng người. Liếc nhìn tấm bảng nhỏ đề chữ
“Welcome…” mập mờ sáng tỏ, người xuất gia bước vào căn phòng thăm hỏi thủ tục
ghi danh. Người đàn bà mái tóc hung hung đỏ, tàn nhang điểm mặt đang lui cui lau
chùi những bộ bàn ghế trắng toát ngước đầu nhìn lên. Ánh mắt người đàn bà xa lạ.
Giọng người phụ nữ hững hờ,
— Sáu giờ mới ăn tối!
Người xuất gia lắc đầu,
— Không, tôi chỉ hỏi thăm thủ tục ghi danh.
— Đi sâu vào trong khoảng nửa dặm. Chỗ này phòng ăn.
Người xuất gia lái xe vào sâu hơn. Thấp thoáng xa xa trong làn sương trắng mờ ảo,
người xuất gia nhận ra những bóng dáng xuất gia đồng môn thân quen. Chàng vui mừng hân
hoan bởi vừa vượt qua được đoạn đường dài chông gai. Nhìn lên bầu trời mênh mông,
chàng nghĩ đến những người còn đang lạc loài tiến lên đoạn đường vừa bỏ lại sau
lưng.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Nhất” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ HaiBình An và Công Lý
Mùa Ánh Sáng vừa chìm vào quá khứ. Những tấp nập nhộn nhịp chờ đón mùa bình an
dần dần tan biến theo với xác thông đang nằm ngơ ngác dọc hai bên đường. Những bản
thánh ca vang vang trong đêm thánh rồi cũng mất dạng. Dòng thời gian hăm hở tiến
tới. Thêm một ngày, thêm một khoảng kèn cựa, bóp chết, chém giết, lừa gạt, gian
dối, và hận thù lẫn nhau. Bởi thế, cách đây gần hai ngàn năm, Ông Trời đã nhập
thể dưới thân xác trẻ thơ để hồi sinh và để cứu rỗi.
Bụt biết thêm một ngày lại thêm bao nhiêu thanh niên Việt Nam đang nằm chết thối
rữa trên hoang vu đổ nát của lân bang xa lạ sau cuộc chiến! Chúa biết thêm một
ngày lại thêm vỡ vụn tung tóe trong từng mảnh tâm hồn vỡ nát Việt Nam! Còn chi
sót lại trên quê hương Việt Nam khi chiến tranh tiếp tục kéo dài? Còn chi sót
lại khi tương tàn thay phiên cày phá tung tóe từng tấc đất tang thương, từng nắm
đất gai góc, từng cục sỏi phiền muộn của mảnh đất nhỏ bé Ông Trời dành riêng
cho dân tộc chim trắng Lạc Việt? Thêm một ngày, lại thêm Việt Nam hai mươi với
mơ ước ngập tràn ánh mắt đang chết dập dụi, chết tan nát, chết phi lý tại bờ đê
hẻo lánh bởi mưa đạn hận thù. Từng tấc đất tái chiếm, từng miếng thịt Âu Cơ,
từng dòng máu Sùng Lãm lại có dịp vung vãi và phí phạm. Còn chi cho người Việt
Nam hy vọng và mộng mơ trong khi ngày lại ngày, đêm lại đêm, bóng dáng con
thuyền nhỏ bé lại đang vun vút lao ra mặt đại dương đen thẫm, bất chấp tù tội
chết chóc, bất chấp đại dương sóng thần, bất chấp hải tặc điên dại? Còn chi cho
người Việt Nam hy vọng khi những tràng đạn tuôn vãi từ những bàn tay Việt Nam
lên những thân xác Việt Nam trên khoang thuyền nhỏ bé chen chúc những kiếp người?
Đêm kỷ niệm Con Trời vào đời, bao nhiêu người bạn đồng hành của người xuất gia
nằm xuống, chết tức tưởi, chết nghẹn ngào, chết tan nát, chết loang lổ với máu
đỏ nóng rực vươn cao vọt thẳng lên bầu trời lung linh sao bạc! Đêm đó đêm nhiệm
mầu. Đêm này đêm bắn chết! Trên trời cao, ngôi sao lấp lánh vũ khúc thiên đàng
chào mừng giây phút Con Trời vào đời. Dưới trần thế, mưa đạn đỏ rực ghi dấu giây
phút Hận Thù ra đời. Thêm một người, hai người, và rồi ba người đã gục xuống đè
nặng lên khoang thuyền mỏng manh, ọp ẹp. Giờ này họ đang ở đâu, những người Việt
Nam bầy nhầy máu tươi đã được chôn vùi nông cạn bên bờ biển hoang vắng bóng
người?
Còn chi cho người Việt Nam hy vọng trong đêm an bình trong khi hải tặc đang nhảy
múa điên cuồng trên những khoang thuyền nhỏ bé tả tơi vì giông bão, đã tan nát
vì sóng bạc? Bụt hiểu và Chúa biết, có còn chi cho người Việt Nam hy vọng nữa
hay không?
Nếu vào đời để chết lãng phí như vậy, vào đời để làm chi?
Từng ngày rồi lại từng ngày, lại thêm bao nhiêu người nằm xuống và họ vẫn không
hiểu con người được mang đến hay bị quẳng ném vào trong cuộc đời? Con người từ
đâu đến? Con người sẽ đi về đâu? Ai sẽ cứu rỗi chúng ta? Bụt? Phật? Chúa? Ông
Trời? Mẹ Đất? Khổng Tử? Lão Tử? Tăng Tử? Mạnh Tử? Lạc Long Quân và Âu Cơ? Ai sẽ
lấp đầy hố bom rộng miệng, xây dựng lại mảnh đất rỉ sét bom đạn Củ Chi? Ai sẽ
trả lại trinh tiết cho thiếu nữ Việt Nam chìm sâu lòng biển? Ai sẽ hồi sinh thân
xác hai mươi rữa nát bên dòng sông Bến Hải, bên đất Chùa Tháp, dọc theo biên
giới Lạng Sơn?
Tại sao lại có quá nhiều cái chết phi lý như vậy? Tại Lạc Long Quân quyết định
chia tay Âu Cơ? Tại Ađam và tại Evà nghe lời xúi dại của con rắn?
Lời thuở xưa không phải là lời hoang đường: “Ăn đi! Ăn đi rồi sẽ biết sự lành sự
dữ”. Người đàn bà ăn và đưa cho người đàn ông. Cả hai ăn. Cả hai biết. Người đàn
bà biết mình phải mang nặng đẻ đau, sinh ra Cain và con cháu một đời lang thang
mặt đất. Người đàn ông biết mình phải cày sâu cuốc bẫm, vứt bỏ mảnh bom rỉ sét,
lấp đầy hố bom rộng miệng để nương đồng lại xanh non mầu mạ mới. Bởi biết, con
trưởng Cain giết chết người con thứ Abel. Cuộc chiến của biết đã xảy ra giữa hai
anh em người Á Châu, vàng tươi mầu da, đỏ thắm mầu máu, con một bố, được cưu
mang trong cung lòng một mẹ. Bởi biết, bóng tối đen kịt, dầy đặc, và sâu thẳm
buông rơi phủ kín mặt quả địa cầu. Bởi hành động đòi biết của con người, Ông
Trời không còn chọn lựa nào khác ngoài nhập thế. Ngài vào đời, trời cao hân hoan
vui mừng hát vang, “Bình an dưới thế”. Ngài đồng hành, chuyện trò, lắng nghe
từng mảnh tâm hồn vỡ vụn để chia xẻ khổ sầu kiếp người. Nhưng tiếc quá! Lời chúc
bình an năm xưa vẫn chưa đến với người Việt Nam. Bây giờ là thế kỷ của siêu điện
toán. Bây giờ người ta đã chán, thôi, không còn thường xuyên ghé lên Mặt Trăng
nữa. Bây giờ người ta hăm hở dẫn nhau đi lên sao Hỏa. Bây giờ người ta dự tính
nối những nhịp cầu đi lên đi xuống giữa địa cầu xanh lơ và mặt trăng vàng dịu.
Nhưng tiếc quá! Bao nhiêu năm rồi, người Việt Nam tiếp tục phiền muộn với rời bỏ
và chia ly. Tiếc quá! Trong khi bao nhiêu người trên thế gian đang cố gắng trút
bỏ lớp mỡ dư thừa trên thân xác, thì con cái Văn Lang vẫn tiếp tục thấp bé hình
hài. Tiếc quá! Tiếc quá cho người Việt Nam! Bao nhiêu năm rồi, người Việt Nam
tiếp tục đi lang thang trên khắp mặt đất, giống như tổ tiên Lạc Việt chính là
hậu duệ của Cain (Sáng Thế Ký 4). Người bên ngoài trở thành vô gia cư, không tổ
quốc. Người bên trong tiếp tục bán mình cho thương gia Đài Loan, cho hang động
thủ đô Băng Cốc.
Người ta tiếp tục bàn thảo về bình an và công lý cho thế giới toàn cầu. Nhưng
bình an ở đâu? Công lý ở chỗ nào? Từng ngày tiếp tục trôi qua với tiếp tục dầy
đạp lên nhau, lường gạt lẫn nhau. Gần hai ngàn năm trôi qua, những lời hứa hẹn
bình an của trời cao năm xưa chưa xuất hiện trên quả địa cầu, bởi vì người ta
tiếp tục nhân danh tôn giáo để giết nhau; bởi vì người ta tiếp tục gọi tên công
lý để bắn gục nhau trên đường phố què cụt của nghèo nàn Nam Mỹ và nắng cháy Phi
Châu; bởi vì người ta tiếp tục giơ cao ngọn đuốc thần bên bờ biển Bắc Mỹ đốt
cháy những người chậm chân đến sau. Một ngày chưa qua; mặt trời hoàng hôn lấp ló
phương xa; đêm đen nhân loại, đe dọa chết chóc, đã đổ ập xuống. Tà dương biến
mất; lại thêm vật vờ còm cõi Đông Âu lục lọi tìm kiếm trong đống tro tàn hình
ảnh kỷ niệm. Hoàng hôn nhạt nhòe tàn lụi; lại thêm nghèo đói Nam Phi vươn dài
năm ngón tay xám, nằm chết sõng soài trên vũng máu đỏ tươi cạnh hoa cúc vàng dại
giữa tiếng cười khoái trá của màu da xa lạ với phụ nữ Phi Châu.
Ngủ đi, nhắm mắt lại ngủ đi hỡi người thiếu phụ. Than van làm chi? Quằn quại đau
đớn trong vũng máu đỏ làm gì? Kiếp làm người không phải là đặc quyền ưu tiên cho
bà. Quyền được sống và quyền làm người có lẽ chỉ dành riêng cho một số người nào
đó mà thôi! Ngủ đi! Ngủ yên cho xong một kiếp đọa đầy. Đừng vươn tay dài ngắt
hoa cúc dại! Nhắm mắt lại ngủ say! Thôi quằn quại trong đau đớn. Hãy ngủ yên hỡi
người thiếu phụ Nam Phi.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Hai” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Ba
Trống Vắng
Sáng thứ Ba kéo đến với bình minh nắng ấm. Một vài tia sáng thập thò kín đáo len
qua khe cửa. Người xuất gia nhắm mắt lại. Hãy ngủ yên cho xong một đời người.
Bao nhiêu năm dài trôi qua. Là con cháu của biết, nhưng chàng vẫn chưa biết tại
sao mình lạc nhà xa ngàn dặm; chàng vẫn chưa hiểu tại sao mình lại xuất hiện
trong cuộc đời này, mà xuất hiện để làm chi?
Giờ linh hướng tới, người xuất gia gõ nhẹ cánh cửa căn phòng có cố đạo Bắc Mỹ
đang ngồi yên lặng chờ đợi. Người xuất gia ngần ngại hỏi cố đạo,
— Have you ever thought about the meaning of your life?
— Yes.
— Vậy rồi cha đã kiếm ra được “nó” hay chưa?
— Hiện giờ thì chưa.
— Cha có nghĩ…cuối cùng cha cũng sẽ kiếm ra được “nó” hay không?
— Cha không biết. Nhưng có thể vào giờ phút cuối cuộc đời, nếu còn tỉnh táo, còn
suy nghĩ được, cha hy vọng sẽ kiếm được “nó”.
— Con… Con nhớ tới câu chuyện chú tiểu. Đêm đêm trốn sư phụ, với cây tre dài,
chú tiểu trèo lên mái chùa chọc rụng những ngôi sao...
— ???
— Đã có lần, con mơ thấy mình hóa thành chú tiểu…
— Con muốn nói chi?
— Con cũng không biết. Có lẽ… Con nghĩ…có lẽ con đang muốn đi tìm tiên, tìm chân
lý.
Người xuất gia Tây Phương vẫn hiền hòa, khuôn mặt điểm thoáng nụ cười chờ đợi.
Người xuất gia Đông Phương tiếp tục lúng túng,
— Con nghĩ chắc con đi tìm một-cái-chi-đó để lấp vào một khoảng trống vắng trong
hồn bởi lạc nhà xa ngàn dặm.
Yên lặng.
Tây Phương ngó mặt Đông Phương. Tây Phương lắc đầu cười nhẹ. Đông Phương nhìn ra
cửa sổ.
Yên lặng. Tiếp tục yên lặng.
— Rồi con đã hái được những chi mà con muốn chưa?
— Hiện giờ thì chưa.
— Cha không hiểu tại sao con lại phải leo lên nóc chùa để hái sao? Đứng dưới sân,
với cây tre dài hơn con cũng sẽ hái được những chi con tìm kiếm vậy.
— Con cảm thấy xiêu té đứng trên mặt đất.
— Thiên Chúa người Do Thái, Ông Trời người Việt Nam sinh ra con
người với hai chân để đi trên mặt đất. Ông Trời không sinh ra con người với hai
chân để sống dưới nước hoặc đi trên mây...
Yên lặng, hoàn toàn yên lặng giữa hai người trong căn phòng nhỏ bé của trung tâm
cấm phòng nằm sâu trong rặng núi Santa Cruz. Người xuất gia Tây Phương tiếp tục
hỏi,
— Tại sao con lại muốn đi tìm tiên?
Người xuất gia Đông Phương nhớ lại,
Chiều tối ngày hôm đó, trong góc quán café vắng vẻ đối diện sân trường Nguyễn
Thượng Hiền, thằng nhỏ đang nói chuyện với người bạn. Mặc dù ánh đèn màu tím hắt
hiu không soi rõ khuôn mặt cả hai, tà áo dài trắng toát con gái và chiếc áo ngắn
tay con trai bắt ánh đèn màu tím sáng lung linh trong đêm tối. Bên ngoài, lá khô
vật vã, trăn trở, lăn lộn với đêm đông phố thị. Bên trong, người nữ sinh cất
tiếng, “Má nói xe phi trường sẽ đến đón cả nhà khoảng bốn giờ sáng”. Ngày mai,
sáng ngày mai, có người ở lại, có người đi xa. Ngày mai, sáng sớm ngày mai, có
hai người bị tách xa nhau. Ngày mai, thế giới chấm dứt không còn hẹn hò, vũ trụ
ngưng thôi gặp gỡ. Ngày mai sẽ tới, ai sẽ là người có khả năng điền vào chỗ
trống vắng tâm hồn? Ngài mai sẽ tới, sẽ có người một mình một bóng đi lại với
nhân gian. Ngày mai sẽ tới, ai sẽ có đủ khả năng để chia xẻ, để xoa dịu, để lấp
đầy được khoảng trống vắng trong tâm hồn?
Người xuất gia phương Đông nhìn ra ngoài khung cửa sổ. Chàng trả lời cố đạo Bắc
Mỹ, âm giọng nho nhỏ, vừa đủ mình nghe.
— I’m incomplete!
“Một buổi chiều và một buổi tối. Ngày thứ Ba” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Tư
Đoạn Trường và Hạnh Phúc
Một buổi sáng người xuất gia bước chân đến lớp Triết trong ngây ngô, khờ dại, và
gật gù chỉ vì đêm qua thức trắng. Người xuất gia lo sợ bài thi cuối khóa sẽ được
đền bù lại bằng con D to tướng chỉ vì lỡ dại ham chơi. Cả hơn bốn tháng vừa qua,
có bao giờ chàng để dành cho Lớp Đạo Đức Học những tiếng đồng hồ trọn vẹn. Bài
vở Đạo Đức, người xuất gia quẳng vào xó. Từ lớp học về tới căn phòng cư xá,
người xuất gia ăn, ngủ, và uống café tại quán café đông đảo thị trấn Chợ Phiên.
Cho nên bây giờ nhọc nhằn. Giờ này lo sợ. Chân trước nối chân sau, người xuất
gia mệt nhọc buông mình xuống ghế sắt nằm lăn lóc ngay cửa lớp. Với một chút
nghiêm nghị trong ánh mắt, vị linh mục giáo sư tiến lại gần người sinh viên xuất
hiện trễ nhất. Những ngón tay to hồng hào phương Tây thò ra đặt xuống trước
khuôn mặt nhỏ xanh lét phương Đông đề thi Triết.
Tại sao bạn buồn và tại sao bạn vui? Giải thích bằng những liên hệ trong cuộc
sống?
Người xuất gia nhìn linh mục giáo sư. Ngài giả tảng lơ. Có lẽ phương Tây chán
phương Đông rồi. Cả bốn tháng trời, có bao giờ phương Đông từ trong xó kẹt cất
tiếng. Họa hoằn đôi khi phương Đông ghé vào văn phòng than phiền với phương Tây
về điểm C- và D+ của bài thi Triết.
Phương Đông ngẩng mặt nhìn lên. Bây giờ phương Đông mới nhận ra phương Tây xanh
biếc và hung đỏ. Phương Đông nhìn lại chính mình, thằng tuổi trẻ Văn Lang lạc
nhà xa ngàn dặm.
Bầu trời ba mươi tháng tư tối xầm vào lúc nó với quần đùi áo ngắn chạy lon ton
ra ngoài đầu đường Lê Văn Duyệt xem mặt người chủ mới nửa mảnh đất còn lại. Thấp
thoáng trong dòng người trước mặt, nó nhìn thấy một người,
— Chị Thảo!
Cô gái quay đầu lại. Người thiếu nữ nhận ra thằng nhỏ. Nó thở. Nó xanh mét vì
mệt. Nó tiếp tục chạy tới. Người con gái dừng lại. Nàng nghiêm nghị. Nàng hét
lên,
— Chạy theo làm gì? Về nhà ngay!
Nó đứng lại. Miệng phụng phịu. Mặt chảy dài,
— Cho em đi theo với!
Nó vừa dứt lời, sấm nổ vang rền bầu trời tháng tư. Đại bác bay ngang. Khói trắng
mịt mù. Cỏ cây ngã rạp. Nó té lăn xuống mặt đường nhựa.
Nó ngẩng mặt lên, chị Thảo đã hoàn toàn biến mất nơi làn nước xanh đậm đặc vịnh
Thái Lan. Nó vươn vai đứng dậy biến thành người phương Đông lạc loài. Chiều về,
hoàng hạc phương Nam tiếp tục gọi đàn giữa tiếng khàn khan đối chọi xa lạ của
thiên nga phương Bắc.
Chiều chiều ra đứng ngõ sau,
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Cuộc sống vẫn là tổng hợp của buồn và vui, khóc và cười, mất và được. Cuối tuần,
người xuất gia đi dạy học với những người bạn, thầy cô trường Việt Ngữ. Tuy rằng
những người bạn này đều sinh viên nghèo, nghèo xác xơ, họ vẫn dám bỏ hết ngày
thứ Bẩy cuối tuần cho công việc “chùa”.
Bước chân vào Lớp Mẫu Giáo, nhìn những cái miệng o tròn của học sinh đang nhịp
nhàng lên xuống theo vần vỡ lòng với cô giáo trẻ măng, người xuất gia nhớ lại
tâm trạng xôn xao vào những sáng sớm bình minh. Người xuất gia thấy lại thằng
nhỏ đen như cột nhà cháy đang mặc quần đùi, áo ngắn, ngồi ê a những vần quốc ngữ
dưới nhịp roi rung của cô giáo tỉnh lẻ. Mới ngày nào đó, sau khi bóng dáng của
mẹ đang dần dần khuất dạng sau khung cửa sổ, người xuất gia ngồi mếu máo trong
lớp Mẫu Giáo. Mặc cho cái roi của cô giáo vẫn nhịp nhàng lên xuống đe dọa, chàng
vẫn không hề bớt đi những giọt ngắn giọt dài trên hai gò má cháy đen. Thế đó,
hơn hai mươi năm trời đã trôi qua. Đâu mất rồi thằng bé xa lạ ngồi cạnh trong
lớp học, trong khi thấy người xuất gia đang ngồi khóc, đã móc ra trong túi áo
mốc đen bao nhiêu kẹo dừa, trao hết cho chàng? Đâu rồi cô bé tóc ngắn tới vai,
hai mắt tròn xoe, lặng ngắm nhìn chàng, thằng bé nức nở giọt ngắn giọt dài? Đâu
mất rồi cành lá xanh, ngọn gió mát đong đưa thổi ngang qua khung cửa sổ lớp học
ru người xuất gia chìm sâu vào giấc ngủ trưa hè trên bàn học loang lổ mực tím?
Thời gian tiếp tục lăn tới, chuyện buồn chuyện vui luân phiên đuổi bắt. Và người
xuất gia tiếp tục bước tới tìm kiếm.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Tư” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Năm,
Chân Lý
Ngày thứ Năm đã tới với nắng ban mai đang dần dần xuất hiện trên bầu trời bao
la.
Bạn thân,
— Làm sao bạn biết bạn đang hiện diện trên trái đất? Làm sao bạn biết đó là sự
thật đây là chân lý?
Đúng là một câu hỏi ngớ ngẩn trong những câu hỏi ngớ ngẩn nhất mà người ta có
thể nghĩ tới.
— Nếu tôi không có mặt trên cõi đời ô trọc này thì làm sao tôi có thể đọc được
câu hỏi ngớ ngẩn của người xuất gia?
Nếu bạn nói như vậy, bạn cũng đang có những ý nghĩ tương tự như một nhà triết
học Tây Phương đó. Bạn có nhớ ai đã sáng chế ra trục tọa độ (x, y) với trục
tung, x, và trục hoành, y, hay không? Cái trục mà bạn đã từng phải toát mồ hôi
ngồi gò gẫm từng đường đồ thị cho bài toán đại số đầy dẫy những ẩn số (x) và (y)
đó.
Thế nào? Sao rồi? Bạn đã thấy được tia sáng nơi cuối đường hầm chưa?
— Descartes???
— Đúng rồi. Tên ông ta là Descartes.
Descartes nói, Cogito, ergo sum. Dịch sang tiếng An Nam, câu này có nghĩa là:
Tôi đang suy nghĩ, nên tôi biết tôi là thực thể (đang sống). Hơi dài dòng một
chút nhưng phải dài dòng như vậy thì mới có thể nói ra hết ý nghĩa của câu nói
vớ vẩn nhưng lại không hề vớ vẩn này. Ông tổ vớ vẩn Descartes vào một ngày đẹp
trời, quyết định lên đường đi tìm chân lý. Nhà hiền triết nhớ rằng đã rất nhiều
lần trong cõi đời ô trọc riêng mình, ông đã mặc quần áo ngủ, ngồi trước lò sưởi
cháy bập bùng ấm áp trong đêm đông băng giá suy nghĩ về chân lý. Nhưng cũng đã
rất nhiều lần, ông lại mơ thấy mình cũng lại đang mặc quần áo ngủ, cũng lại đang
ngồi trước lò sưởi, cũng lại nghĩ ngợi về sự thật và về chân lý trong giấc mơ.
Trang Tử của Đông Phương cũng đã hơn một lần ngủ và mơ thấy mình hóa bướm. Tỉnh
giấc kê vàng, Trang Tử không biết mình mơ hóa thành bướm, hay bướm mơ mình hóa
ra Trang Tử? Mơ mà không phải là mơ, không mơ mà lại là mơ. Tương tự như Trang
Tử, Descartes thắc mắc, một cái thắc mắc rất ư là lẩm cẩm,
— Làm sao mà có thể tin tưởng được rằng mình không nằm ngủ mơ về sự xuất hiện
của chính mình đây? Lỡ may ta đang hái trái cấm trong mơ? Lỡ may đôi tay hái
trái cấm cũng không phải là của mình? Lỡ may…
Cả trăm ngàn cái lỡ may mà Descartes có thể hình dung ra được. Cuối cùng ngài
mới chợt nhớ ra rằng dù cuộc đời vẫn chỉ là cơn mơ dài, “hai cộng với ba vẫn là
năm, và hình vuông thì cho tới muôn đời vẫn chỉ có bốn cạnh”. Dù rằng có làm
toán trong mơ, hoặc mơ biến thành con gì đi nữa, những định luật về toán học vẫn
là những điều muôn muôn đời đúng. Amen.
Rất lấy làm hả hê với chân lý vừa khám phá ra (dù mình có đang ngủ hay đang ngồi
thức nghĩ vớ vẩn, những định luật toán học là những chân lý muôn đời
đúng), Descartes leo lên giường đi ngủ tiếp. Vậy là xong! Thế là tuyệt! Mình
đã kiếm ra chân lý.
Ngay trong đêm đó, Descartes ngủ mơ thấy ông trời Ác (a certain evil spirit).
Ông trời Ác đứng ở trên chín tầng trời cao cười ha hả vào mặt Descartes. Ông hét
lên,
— Thằng lẩm cẩm kia, mày tưởng nghĩ được như vậy là mày ngon lắm rồi hả? Đừng có
vội mà mừng! Tại sao mày không nghĩ rằng tao đang lừa dối mày đấy. Từ những ngày
đầu tiên của trái đất, tao đã bóp méo sự-thật. Cho nên, tới muôn muôn đời những
thằng người như mày cũng sẽ không bao giờ có thể nghĩ ra được một sự thật, đó là
sự-thật đã bị bóp mép từ những ngày đầu tiên của cuộc sống này rồi.
Trong cơn mơ, Descartes run run như thần tử thấy long nhan. Ông hỏi, giọng nhỏ
nhẹ,
— Thưa ông trời Ác, con không thỉnh được những cao kiến của ngài?
— Giời ạ! Mày là thằng thông minh mà tại sao lại có thể thắc mắc với những câu
hỏi rất là cả đẫn như thế kia! Tại sao mày lại không nghĩ rằng tao đang lừa dối
chúng mày bằng cách tạo ra những “chân lý sai” từ những ngày đầu tiên của trái
đất. Hai cộng ba không phải là năm đâu. Hình vuông không là chỉ có bốn cạnh.
Sai, hoàn toàn sai. Sai bét!!!
Đương nhiên Descartes xanh máu mặt sau câu tuyên bố trắng trợn của ông trời Ác.
Căm phẩn dâng cao trong lòng, Descartes lẩm bẩm trong miệng,
— Thôi rồi, nếu có một sự thật trắng trợn thế này thì bao nhiêu công trình đã
được xây dựng từ trước tới nay của con người có mà đi đoong. Điệu này chỉ còn có
nước là rủ nhau về dớt hambuger chấm với mắm tôm mà thôi. Đúng là bừng con mắt
dậy, thấy mình trắng tay.
— Nhưng mà… Khoan.
Khoan hời hò khoan! Ơi khoan, khoan hời hò khoan. Cái khoan này đã đưa Descartes
vào trong những cái chiếu nhất của làng Triết học Tây Phương. Thế là từ đây mỗi
khi bàn tới chân lý, về mối liên hệ giữa thân xác hèn mọn và tư tưởng trong suốt
của con người, tên của Descartes sẽ không bao giờ được cố tình quên lãng hoặc
loại bỏ,
— Khoan.
Ông trời Ác đứng trên mây hét lên sau tiếng hét “Khoan” của Descartes,
— Khoan cái chi chi?
— Ông có ngon thì cứ tiếp tục trò chơi lường gạt của ông đi. Nhưng nói cho ông
biết, nếu tôi không thật sự có mặt trên trái đất này, làm sao ông có thể lừa gạt
được tôi? Phải có cái chuyện đúng trăm phần trăm rằng tôi đang sống, và tôi đang
thở, ông mới lừa gạt được tôi, đúng không?
— Cũng đúng. Rồi thì sao?
— Cho nên bất cứ khi nào tôi nghi ngờ về sự xuất hiện của kiếp người ba vạn chín
ngàn ngày, tôi phải đang sống để nghi ngờ kiếp sống của chính mình. Tôi có thể
nghi ngờ tất cả những sự thật mà người ta vẫn cho là chân lý, nhưng tôi không
thể nào nghi ngờ rằng tôi đang nghi ngờ. Cho nên thưa ông trời Ác, Cogito, ergo
sum; I think therefore I am; Tôi đang suy nghĩ cho nên tôi biết tôi đang sống.
Và điều này, Cogito, ergo sum, là chân lý.
Ông Hegel, trưởng môn của những người mắc bệnh tâm thần thì khác. Ông Hegel
không nghĩ như ông Descartes, Cogito, ergo sum. Ông tổ dẫn đầu tới tư tưởng vô
thần của Nietzsche và Karl Mark thì đoan quyết rằng, “Để mà biết rằng bạn (a
self-consciousness) đang vui sống trên cõi đời bon chen và đầy dẫy những ô chọc
này, bạn cần một người khác (another self-consciousness) nói cho bạn biết là bạn
đang sống”. Một mình bạn, bạn sẽ chẳng bao giờ có thể khẳng định được là bạn
đang thở, bạn đang trở nên già úa và bạn sẽ ngủm củ tỏi y như bất cứ sinh vật
nào đó trên trái đất này. Người này sẽ tiến tới xác nhận với bạn bằng cách thỏ
thẻ nho nhỏ vào tai bạn,
— Oh! Honey! You are a wonderful Vietnamese.
Bạn thấy chưa, người tình của bạn đang nói rằng,
— Cưng ơi! Nghĩ ngợi làm chi cho nó già người. Em làm chứng cho cưng rằng cưng
đang xuất hiện trên trái đất này đó, You are. Cưng là người Văn Lang, a
Vietnamese. Và cưng tuyệt vời, wonderful. Cưng ơi! Cưng Văn Lang, tóc đen, mắt
nâu; điều này là chân lý.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Năm” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Sáu
Đức Kitô và Văn Lang
Áp dụng những dòng tư tưởng của Hegel vào lối sống hiện tại của chàng, người
xuất gia đã không có những người thân, thân đến nỗi họ dám ngả nghiêng hơn một
nửa thân xác óng ả của chính mình vào người chàng, hoặc rót vào tai chàng những
lời nói ngọt ngào để xác định rằng người xuất gia đang xuất hiện trên trái đất,
chứ không phải trái đất này đã mơ hóa thành người xuất gia. Nhưng cũng không
sao, bởi vì chàng đã có Descartes. Descartes đã từng nói, “Cogito, ergo sum; Tôi
đang suy tư cho nên tôi biết tôi đang sống”. Qua những suy niệm về thân phận con
người, con người Việt Nam, Nam Phi, Nam Mỹ, Đông Âu, Bắc Mỹ, và của thế giới đại
đồng, người xuất gia hiểu chàng đang hiện diện trên cõi đời này. Chàng không
biết tại sao mình đã đến với cuộc đời này. Chàng nghĩ chắc cũng chẳng ai biết.
Họa may chỉ có Thiên Chúa hoặc Ông Trời, Đấng đã tạo dựng nên trời đất và con
người mới có câu trả lời. Nhưng nếu lỡ may cả cái khối vũ trụ bao la này chỉ là
tình cờ, câu thắc mắc về thân phận con người sẽ không bao giờ được giải đáp.
Từng ngày rồi lại từng đêm, đã có bao nhiêu người vào đời. Từng phút rồi lại
từng giây, đã có bao nhiêu người ra đời. Những người được sinh ra, họ từ đâu
tới? Những người bỏ ra đi, họ sẽ đi về đâu? Không ai biết, ngoại trừ niềm tin
tôn giáo. Cuộc sống vẫn lăn tới về phía trước.
Là người, người xuất gia biết mình sẽ tiếp tục đi tới với nửa phần tâm hồn mà
thôi. Nửa phần còn lại, phần trống vắng, chàng phải lao vào cuộc đời tìm kiếm
nó. Đã từ lâu, chàng vẫn miệt mài với “cuộc chơi”, người xuất gia không bỏ cuộc
chơi như phần lớn mọi người đã từng làm.
Là người xuất gia, chàng lao mình vào cuộc đời tìm kiếm một-cái-chi-đó trường
tồn, vĩnh cửu, không phải tạm thời, chẳng phải phù du để lấp vào nửa phần trống
vắng còn lại của riêng mình.
Nhưng ai sẽ là người lấp đầy nửa phần trống vắng của riêng mình?
Cách đây hơn hai gần hai ngàn năm, có người đã đến trong cuộc đời. Người này
không lên án đồng loại bị anh chị em của họ lên án ném đá, giơ tay chối từ.
Người này trở thành bạn bè thân thiết của bị bỏ rơi bên lề xã hội. Người này
không chấp nhận bản án dành riêng cho người thiếu phụ lỡ lầm, bản án ném đá cho
tới chết (Gioan 8:3-11). Xót thương cho kiếp người yếu đuối, người này ngẩng đầu
lên, ngọt ngào nói,
— Hãy về đi về đừng phạm tội nữa.
Người xuất gia yêu biết bao câu nói lạ lùng này. Chàng nghĩ câu trả lời bất ngờ,
tuyệt đẹp, và lạ lùng cho người thiếu phụ và người độc giả.
Một ngày kia thanh niên ba mươi ba tuổi được mời tham dự tiệc tại nhà ông Rabbi
tên Simon. Trong khi mọi người đang ngà ngà với tiệc rượu, cô gái vô danh tiến
vào căn phòng tiệc. Cô gái vừa khóc vừa lấy làn tóc dài óng ả rửa chân cho người
thanh niên bằng những giọt nước mắt của mình (Luca 7:36-50). Những giọt nước mắt
thống hối hay là những giọt nước mắt hân hoan? Không ai biết. Nhưng có lẽ đó là
những giọt nước mắt vui mừng của cõi lòng ngập tràn hân hoan. Làm sao không hân
hoan và vui mừng cho được khi cả hai, người thiếu phụ ngoại tình và người con
gái vô danh, đã bất chợt khám phá ra rằng có một người thật xa lạ mà vẫn có thể
thấu hiểu và thông cảm cho những mảnh đời đầy dẫy yếu đuối của kiếp người lầm
than! Không khóc làm sao được khi mình bỗng dưng khám phá ra rằng những lầm lỗi
của mình đã được quên đi và xóa nhòa! Không khóc làm sao được khi cả hai người
phụ nữ bỗng bàng hoàng khám phá ra cả một cõi lòng trống trải và lạnh lẽo của
riêng mình đã không còn trống trải và lạnh lẽo nữa! Dù có hay không một Đấng Tạo
Hóa, dù có hay không một đấng thần linh cao cả ở một nơi nào đó trên bầu trời để
cho những người đàn bà này để tâm tới, trong suối quãng đời còn lại, cả hai đều
đã hiểu rằng đã có một người, một người có khả năng lấp tràn đầy mãi mãi nửa
phần trống vắng còn lại của họ. Nếu người này có thể lấp được những khoảng trống
tâm hồn, thì tại sao người ta lại không dám mạnh dạn tuyên xưng, “Ngài là Thượng
Đế” như ông Tôma đã từng tuyên xưng (Gioan 20:28).
Sáng sớm bước chân ra khỏi quán café,
Lòng bồi hồi xao xuyến.
Bởi hương vị café
Hay bởi những tia nắng sớm?
Bây giờ đang là một buổi sáng thứ Sáu, người xuất gia đang bước chân ra khỏi
trung tâm cấm phòng Presentation Center tọa lạc xa xôi trong rặng núi Santa Cruz
hoang vắng bóng người. Những tia nắng bình minh một ngày mới lại đang bao phủ,
cuộn tròn, và phủ trùm lên người xuất gia. Thêm một lần nữa, những xôn xao và
nhiệt huyết lại chợt nổi dậy dạt dào trong lòng. Chàng lan man nghĩ ngợi tới
những buổi sáng xa xưa khi mình đang ngồi mong đợi những tia nắng sáng sớm của
một buổi bình minh trong cô đơn, tuyệt vọng, và đói khát. Như một người bạn đời
lâu năm thân thiết, những tia nắng lung linh nhảy múa không thuộc về quyền sở
hữu của bất cứ một ai vẫn đều đặn, ghé ngang, ân cần thăm hỏi người tù nhân mười
bẩy tuổi xanh xao, gầy còm trong căn xà lim nhỏ bé, chật hẹp.
Chàng nhớ tới những khuôn mặt nhân gian đã từng gặp gỡ. Chàng mường tượng trong
đầu hàng xe cộ ngược xuôi bên dưới chân những tòa cao ốc vươn cao tới trời xanh
của Thung Lũng Hoa Vàng. Chàng nhớ tới dòng người ồn ào di chuyển lên xuống tấp
nập trên những nẻo đường của Trung Tâm Điện Tử Silicon. Chàng nhớ tới ngôi
trường cổ kính, nơi người xuất gia đang cư ngụ cho một giấc mơ.
Chàng thả tư tưởng về viễn ảnh tương lai tươi đẹp của quê hương. Chàng ngước lên
nhìn những tia nắng đang chiếu xiên xiên ngang qua mặt. Và bỗng dưng chàng nhớ
tới khuôn mặt xinh xắn rám nắng của cô chủ quán café tóc đen, mắt nâu của Củ Chi
ngày nào. Chàng nghĩ tới những tia sáng lốm đốm đọng lại trên khuôn mặt cô ta và
tia mắt lạ lùng chiếu thẳng về hướng nơi chàng ngồi uống café vào một buổi sáng
trên quê hương Việt Nam của cả hai đứa. Và một lần nữa, người xuất gia thả trôi
xa về buổi sáng Việt Nam, buổi sáng mà mọi người Việt Nam từ Ải Nam Quan cho tới
Mũi Cà Mâu đều tỉnh giấc cùng một lúc và nhận ra chân lý, một sự thật đã từ lâu
bị nhện thực dân, nhện đế quốc, và nhện chủ nghĩa cùng xúm lại giăng tơ, phủ mờ,
Từ trong bụng Mẹ Âu Cơ, chúng mình vẫn là con của Bố Lạc Long Quân; là anh chị
em ruột thịt với tóc đen nhánh, mắt nâu đậm của Văn Lang, của chim Lạc Việt, và
của Mười Tám Đời Vua Hùng Vương.
□
Nguyễn Trung Tây
□
Tôi chưa bao giờ có dịp may gặp nhà văn Mai Thảo. Nhưng tạp
ghi Hành Trình Văn Lang là một tri ân của riêng tôi tới cố văn
sĩ.
Tôi nhớ, khoảng cuối năm 1992, sau khi học những lớp
triết học và thần học nhập môn xong, về tới ký túc xá, tôi hút thuốc,
pha càfe đắng nghét uống, ngồi tí toáy viết Hành Trình Văn Lang (nguyên
tựa, Những Mảnh Vụn Suy Tư). Tôi viết Hành Trình Văn Lang lâu
lắm, tới mấy tháng trời lận. Viết ở trường học, viết ở quán càfe
vùng thung lũng. Cuối cùng, tôi liều gửi bản thảo viết tay dài
hơn hai mươi trang tới báo Văn nhà văn Mai Thảo. Bắt đầu từ
đó, tôi cứ đầu tháng lái xuống nhà sách Toàn Thư, Tự Do của San
Jose xem coi nhà văn Mai Thảo có viết vài lời nhắn gửi gì cho
tác giả hay không. Đợi mãi, đợi mãi, tôi chẳng thấy tên mình.
Tôi nản, tưởng mình đi thi, lại đã bị đánh rớt.
Nhưng không, vào
một buổi chiều mùa đông, Hành Trình Văn Lang xuất hiện trên báo
Văn số tháng 11 năm 1993, trang 85-108. Nhà văn Mai Thảo ngồi
đánh máy lại nguyên văn tạp ghi của tôi, không hề sửa đổi một
chữ, một dấu phẩy, ngoại trừ tựa đề, ông sửa lại Những Mảnh
Vỡ Vụn (nếu tôi còn nhớ chính xác).
Bởi tấm lòng yêu mến và trân trọng của đàn anh Mai Thảo xuất hiện Nguyễn Trung Tây...
Tôi viết hàng chữ này, cám ơn tấm
lòng trân trọng của cố văn sĩ Mai Thảo. Nguyện cầu linh hồn nhà văn đang yên nghỉ nơi cõi vĩnh hằng
đang mỉm cười, gật
đầu nhận lời tri ân của người đàn em đã từng
được đàn anh nâng đỡ trong dòng văn chương Việt Nam hải ngoại.
Nguyễn Trung Tây
Hoàng Hạc phương Nam,
Ảnh Nguyễn Trung Tây
Theo như Sáng
Thế Ký,
Giavê Thiên
Chúa tạo dựng nên trời và đất trong vòng sáu ngày. Vào ngày thứ
Sáu, Ngài tạo nên con người.
Vào một buổi chiều tối, trên con đường đèo quanh co uốn
khúc dẫn đến trung tâm cấm phòng Presentation Center nằm sâu trong rặng núi
Santa Cruz của tiểu bang Cali, người tuổi trẻ và chiếc xe số tay ì ạch leo núi
cho hành trình tìm kiếm chân lý kéo dài sáu ngày. Bầu trời mùa đông tháng Một
xám đen màu chì, trung tâm cấm phòng địa danh xa lạ và đồi cao dốc núi khiến
người xuất gia ngần ngại một bước chân. Biếng lười đong đầy ngần ngại bởi con
đường đồi núi trước mặt tiếp tục tung toé mưa trời. Người xuất gia lo ngại nhìn
về phía trước. Lờ mờ trước mặt vài đốm sáng đỏ đèn xe chập chờn soi tỏ chênh
vênh dốc đồi. Màn đêm tiếp tục phóng thẳng, lao mình giơ vuốt phủ chụp ngọn đồi.
Chàng nhìn lên, không một bóng người. Chàng nhìn lui, màn đêm dầy đặc. Người
xuất gia thở dài. Chàng mơ ước mặt trời vung vãi bình minh. Chàng ước chi ánh
sáng vàng bạc ngập tràn tung toé như buổi...
Sáng nay, bước chân ra khỏi quán café,
Lòng bồi hồi xao xuyến.
Bởi hương vị café,
hay bởi những tia nắng sớm?
Sáng nay sau khi bước chân ra khỏi quán café vùng thung lũng Hoa Vàng, bước
đi dưới những tia nắng bình minh chiếu xiên xiên, bỗng dưng người xuất gia thấy
lại quán café Củ Chi nằm lẻ loi trước cửa nông trường Phạm Văn Cội 2 xanh tươi
màu xanh trúc non ngày nào. Chàng thấy lại những chú bò hiền lành chậm chạp nhịp
nhàng nối đuôi đi tới dưới nhịp roi rung của mục đồng da đen cháy. Chàng thấy
lại vùng đất hoen ố mảnh bom rỉ sét; vùng đất cỏ dại gai góc xé rách da người;
vùng đất điểm chấm hố bom rộng miệng; vùng đất bọ cạp, hang động rắn rết. Chàng
thấy lại cô hàng café quấn khăn rằn ri đang len lén nhìn. Chàng nhìn ra khung
cửa. Trời Củ Chi xanh lơ, mây trắng hạnh phúc. Chàng nhìn xuống đất đen. Đất Củ
Chi lởm chởm, sỏi đá khô cằn. Người xuất gia cúi xuống vân vê cỏ xanh điểm chấm
lưa thưa nền quán café độc nhất nằm giữa trung tâm chợ làng đìu hiu vắng vẻ.
Chàng hít sâu vào buồng ngực, đẩy ra nơi cửa miệng ngàn vạn tia sáng trong lành
quê hương. Nắng bình minh loang loáng chui xuyên qua lỗ hổng mái nhà lợp tre cũ
kỹ. Nắng bình minh đọng lại trên đầu chàng, trên ly café, và trên đôi má rám
nắng cô chủ quán. Tiếng xào xạc của bụi tre mọc um tùm trước cửa quán chen kẽ
tiếng côn trùng nỉ non từ bụi cỏ gai góc không gieo vào hồn người tuổi trẻ cảm
giác vắng vẻ cô độc giữa ngôi chợ làng đìu hiu, bởi nắng đẹp quê hương đang lung
linh nhảy múa trên mảnh đất một thời hoang dại, một thời hận thù, một thời chết
chóc cho người bản xứ và người ngoại quốc. Nhìn lên bầu trời trong xanh, người
xuất gia lan man nghĩ ngợi về bình minh quay cuồng nhảy múa Đống Đa 1789; bình
minh Mồng 5 Tết Kỷ Dậu thúc dục kinh thành Thăng Long vươn vai đứng dậy bước vào
vận hội mới. Người xuất gia thả hồn trôi xa về bình minh Việt Nam. Khi bình minh
Việt Nam tới, người người từ Ải Nam Quan cho tới Mũi Cà Mâu đều tỉnh giấc; người
người vỗ trán đấm ngực ăn năn; người người nhận ra chân lý Việt Nam, từ lâu lắm
rồi, đã bị màng nhện bám che phủ mờ…
— Chào bác Năm. Bác Năm khỏe không?
— Hê! Ông đạo. Mần chi mà mò ra đây sớm rứa?
Vừa đáp lại lời thăm hỏi của người quen, người xuất gia vừa tiến ra cửa quán
café. Nắng quê hương chan hòa mời gọi bầu nhiệt huyết tuổi hai mươi. Nắng quê
hương nhắc nhở về bình minh Việt Nam thời Bố Lộc Tục Kinh Dương Vương truyền
ngôi lại cho con trai Sùng Lãm Lạc Long Quân; Sùng Lãm của tóc đen nhánh, mắt
nâu đậm; Lạc Long Quân của thời tự hào làm người Việt gốc Văn Lang...
Cuối cùng trung tâm cấm phòng lờ mờ xuất hiện dưới bóng đèn đêm. Người xuất gia
lái vào bãi đậu xe vàng đục không bóng người. Liếc nhìn tấm bảng nhỏ đề chữ
“Welcome…” mập mờ sáng tỏ, người xuất gia bước vào căn phòng thăm hỏi thủ tục
ghi danh. Người đàn bà mái tóc hung hung đỏ, tàn nhang điểm mặt đang lui cui lau
chùi những bộ bàn ghế trắng toát ngước đầu nhìn lên. Ánh mắt người đàn bà xa lạ.
Giọng người phụ nữ hững hờ,
— Sáu giờ mới ăn tối!
Người xuất gia lắc đầu,
— Không, tôi chỉ hỏi thăm thủ tục ghi danh.
— Đi sâu vào trong khoảng nửa dặm. Chỗ này phòng ăn.
Người xuất gia lái xe vào sâu hơn. Thấp thoáng xa xa trong làn sương trắng mờ ảo,
người xuất gia nhận ra những bóng dáng xuất gia đồng môn thân quen. Chàng vui mừng hân
hoan bởi vừa vượt qua được đoạn đường dài chông gai. Nhìn lên bầu trời mênh mông,
chàng nghĩ đến những người còn đang lạc loài tiến lên đoạn đường vừa bỏ lại sau
lưng.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Nhất” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ HaiBình An và Công Lý
Mùa Ánh Sáng vừa chìm vào quá khứ. Những tấp nập nhộn nhịp chờ đón mùa bình an
dần dần tan biến theo với xác thông đang nằm ngơ ngác dọc hai bên đường. Những bản
thánh ca vang vang trong đêm thánh rồi cũng mất dạng. Dòng thời gian hăm hở tiến
tới. Thêm một ngày, thêm một khoảng kèn cựa, bóp chết, chém giết, lừa gạt, gian
dối, và hận thù lẫn nhau. Bởi thế, cách đây gần hai ngàn năm, Ông Trời đã nhập
thể dưới thân xác trẻ thơ để hồi sinh và để cứu rỗi.
Bụt biết thêm một ngày lại thêm bao nhiêu thanh niên Việt Nam đang nằm chết thối
rữa trên hoang vu đổ nát của lân bang xa lạ sau cuộc chiến! Chúa biết thêm một
ngày lại thêm vỡ vụn tung tóe trong từng mảnh tâm hồn vỡ nát Việt Nam! Còn chi
sót lại trên quê hương Việt Nam khi chiến tranh tiếp tục kéo dài? Còn chi sót
lại khi tương tàn thay phiên cày phá tung tóe từng tấc đất tang thương, từng nắm
đất gai góc, từng cục sỏi phiền muộn của mảnh đất nhỏ bé Ông Trời dành riêng
cho dân tộc chim trắng Lạc Việt? Thêm một ngày, lại thêm Việt Nam hai mươi với
mơ ước ngập tràn ánh mắt đang chết dập dụi, chết tan nát, chết phi lý tại bờ đê
hẻo lánh bởi mưa đạn hận thù. Từng tấc đất tái chiếm, từng miếng thịt Âu Cơ,
từng dòng máu Sùng Lãm lại có dịp vung vãi và phí phạm. Còn chi cho người Việt
Nam hy vọng và mộng mơ trong khi ngày lại ngày, đêm lại đêm, bóng dáng con
thuyền nhỏ bé lại đang vun vút lao ra mặt đại dương đen thẫm, bất chấp tù tội
chết chóc, bất chấp đại dương sóng thần, bất chấp hải tặc điên dại? Còn chi cho
người Việt Nam hy vọng khi những tràng đạn tuôn vãi từ những bàn tay Việt Nam
lên những thân xác Việt Nam trên khoang thuyền nhỏ bé chen chúc những kiếp người?
Đêm kỷ niệm Con Trời vào đời, bao nhiêu người bạn đồng hành của người xuất gia
nằm xuống, chết tức tưởi, chết nghẹn ngào, chết tan nát, chết loang lổ với máu
đỏ nóng rực vươn cao vọt thẳng lên bầu trời lung linh sao bạc! Đêm đó đêm nhiệm
mầu. Đêm này đêm bắn chết! Trên trời cao, ngôi sao lấp lánh vũ khúc thiên đàng
chào mừng giây phút Con Trời vào đời. Dưới trần thế, mưa đạn đỏ rực ghi dấu giây
phút Hận Thù ra đời. Thêm một người, hai người, và rồi ba người đã gục xuống đè
nặng lên khoang thuyền mỏng manh, ọp ẹp. Giờ này họ đang ở đâu, những người Việt
Nam bầy nhầy máu tươi đã được chôn vùi nông cạn bên bờ biển hoang vắng bóng
người?
Còn chi cho người Việt Nam hy vọng trong đêm an bình trong khi hải tặc đang nhảy
múa điên cuồng trên những khoang thuyền nhỏ bé tả tơi vì giông bão, đã tan nát
vì sóng bạc? Bụt hiểu và Chúa biết, có còn chi cho người Việt Nam hy vọng nữa
hay không?
Nếu vào đời để chết lãng phí như vậy, vào đời để làm chi?
Từng ngày rồi lại từng ngày, lại thêm bao nhiêu người nằm xuống và họ vẫn không
hiểu con người được mang đến hay bị quẳng ném vào trong cuộc đời? Con người từ
đâu đến? Con người sẽ đi về đâu? Ai sẽ cứu rỗi chúng ta? Bụt? Phật? Chúa? Ông
Trời? Mẹ Đất? Khổng Tử? Lão Tử? Tăng Tử? Mạnh Tử? Lạc Long Quân và Âu Cơ? Ai sẽ
lấp đầy hố bom rộng miệng, xây dựng lại mảnh đất rỉ sét bom đạn Củ Chi? Ai sẽ
trả lại trinh tiết cho thiếu nữ Việt Nam chìm sâu lòng biển? Ai sẽ hồi sinh thân
xác hai mươi rữa nát bên dòng sông Bến Hải, bên đất Chùa Tháp, dọc theo biên
giới Lạng Sơn?
Tại sao lại có quá nhiều cái chết phi lý như vậy? Tại Lạc Long Quân quyết định
chia tay Âu Cơ? Tại Ađam và tại Evà nghe lời xúi dại của con rắn?
Lời thuở xưa không phải là lời hoang đường: “Ăn đi! Ăn đi rồi sẽ biết sự lành sự
dữ”. Người đàn bà ăn và đưa cho người đàn ông. Cả hai ăn. Cả hai biết. Người đàn
bà biết mình phải mang nặng đẻ đau, sinh ra Cain và con cháu một đời lang thang
mặt đất. Người đàn ông biết mình phải cày sâu cuốc bẫm, vứt bỏ mảnh bom rỉ sét,
lấp đầy hố bom rộng miệng để nương đồng lại xanh non mầu mạ mới. Bởi biết, con
trưởng Cain giết chết người con thứ Abel. Cuộc chiến của biết đã xảy ra giữa hai
anh em người Á Châu, vàng tươi mầu da, đỏ thắm mầu máu, con một bố, được cưu
mang trong cung lòng một mẹ. Bởi biết, bóng tối đen kịt, dầy đặc, và sâu thẳm
buông rơi phủ kín mặt quả địa cầu. Bởi hành động đòi biết của con người, Ông
Trời không còn chọn lựa nào khác ngoài nhập thế. Ngài vào đời, trời cao hân hoan
vui mừng hát vang, “Bình an dưới thế”. Ngài đồng hành, chuyện trò, lắng nghe
từng mảnh tâm hồn vỡ vụn để chia xẻ khổ sầu kiếp người. Nhưng tiếc quá! Lời chúc
bình an năm xưa vẫn chưa đến với người Việt Nam. Bây giờ là thế kỷ của siêu điện
toán. Bây giờ người ta đã chán, thôi, không còn thường xuyên ghé lên Mặt Trăng
nữa. Bây giờ người ta hăm hở dẫn nhau đi lên sao Hỏa. Bây giờ người ta dự tính
nối những nhịp cầu đi lên đi xuống giữa địa cầu xanh lơ và mặt trăng vàng dịu.
Nhưng tiếc quá! Bao nhiêu năm rồi, người Việt Nam tiếp tục phiền muộn với rời bỏ
và chia ly. Tiếc quá! Trong khi bao nhiêu người trên thế gian đang cố gắng trút
bỏ lớp mỡ dư thừa trên thân xác, thì con cái Văn Lang vẫn tiếp tục thấp bé hình
hài. Tiếc quá! Tiếc quá cho người Việt Nam! Bao nhiêu năm rồi, người Việt Nam
tiếp tục đi lang thang trên khắp mặt đất, giống như tổ tiên Lạc Việt chính là
hậu duệ của Cain (Sáng Thế Ký 4). Người bên ngoài trở thành vô gia cư, không tổ
quốc. Người bên trong tiếp tục bán mình cho thương gia Đài Loan, cho hang động
thủ đô Băng Cốc.
Người ta tiếp tục bàn thảo về bình an và công lý cho thế giới toàn cầu. Nhưng
bình an ở đâu? Công lý ở chỗ nào? Từng ngày tiếp tục trôi qua với tiếp tục dầy
đạp lên nhau, lường gạt lẫn nhau. Gần hai ngàn năm trôi qua, những lời hứa hẹn
bình an của trời cao năm xưa chưa xuất hiện trên quả địa cầu, bởi vì người ta
tiếp tục nhân danh tôn giáo để giết nhau; bởi vì người ta tiếp tục gọi tên công
lý để bắn gục nhau trên đường phố què cụt của nghèo nàn Nam Mỹ và nắng cháy Phi
Châu; bởi vì người ta tiếp tục giơ cao ngọn đuốc thần bên bờ biển Bắc Mỹ đốt
cháy những người chậm chân đến sau. Một ngày chưa qua; mặt trời hoàng hôn lấp ló
phương xa; đêm đen nhân loại, đe dọa chết chóc, đã đổ ập xuống. Tà dương biến
mất; lại thêm vật vờ còm cõi Đông Âu lục lọi tìm kiếm trong đống tro tàn hình
ảnh kỷ niệm. Hoàng hôn nhạt nhòe tàn lụi; lại thêm nghèo đói Nam Phi vươn dài
năm ngón tay xám, nằm chết sõng soài trên vũng máu đỏ tươi cạnh hoa cúc vàng dại
giữa tiếng cười khoái trá của màu da xa lạ với phụ nữ Phi Châu.
Ngủ đi, nhắm mắt lại ngủ đi hỡi người thiếu phụ. Than van làm chi? Quằn quại đau
đớn trong vũng máu đỏ làm gì? Kiếp làm người không phải là đặc quyền ưu tiên cho
bà. Quyền được sống và quyền làm người có lẽ chỉ dành riêng cho một số người nào
đó mà thôi! Ngủ đi! Ngủ yên cho xong một kiếp đọa đầy. Đừng vươn tay dài ngắt
hoa cúc dại! Nhắm mắt lại ngủ say! Thôi quằn quại trong đau đớn. Hãy ngủ yên hỡi
người thiếu phụ Nam Phi.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Hai” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Ba
Trống Vắng
Sáng thứ Ba kéo đến với bình minh nắng ấm. Một vài tia sáng thập thò kín đáo len
qua khe cửa. Người xuất gia nhắm mắt lại. Hãy ngủ yên cho xong một đời người.
Bao nhiêu năm dài trôi qua. Là con cháu của biết, nhưng chàng vẫn chưa biết tại
sao mình lạc nhà xa ngàn dặm; chàng vẫn chưa hiểu tại sao mình lại xuất hiện
trong cuộc đời này, mà xuất hiện để làm chi?
Giờ linh hướng tới, người xuất gia gõ nhẹ cánh cửa căn phòng có cố đạo Bắc Mỹ
đang ngồi yên lặng chờ đợi. Người xuất gia ngần ngại hỏi cố đạo,
— Have you ever thought about the meaning of your life?
— Yes.
— Vậy rồi cha đã kiếm ra được “nó” hay chưa?
— Hiện giờ thì chưa.
— Cha có nghĩ…cuối cùng cha cũng sẽ kiếm ra được “nó” hay không?
— Cha không biết. Nhưng có thể vào giờ phút cuối cuộc đời, nếu còn tỉnh táo, còn
suy nghĩ được, cha hy vọng sẽ kiếm được “nó”.
— Con… Con nhớ tới câu chuyện chú tiểu. Đêm đêm trốn sư phụ, với cây tre dài,
chú tiểu trèo lên mái chùa chọc rụng những ngôi sao...
— ???
— Đã có lần, con mơ thấy mình hóa thành chú tiểu…
— Con muốn nói chi?
— Con cũng không biết. Có lẽ… Con nghĩ…có lẽ con đang muốn đi tìm tiên, tìm chân
lý.
Người xuất gia Tây Phương vẫn hiền hòa, khuôn mặt điểm thoáng nụ cười chờ đợi.
Người xuất gia Đông Phương tiếp tục lúng túng,
— Con nghĩ chắc con đi tìm một-cái-chi-đó để lấp vào một khoảng trống vắng trong
hồn bởi lạc nhà xa ngàn dặm.
Yên lặng.
Tây Phương ngó mặt Đông Phương. Tây Phương lắc đầu cười nhẹ. Đông Phương nhìn ra
cửa sổ.
Yên lặng. Tiếp tục yên lặng.
— Rồi con đã hái được những chi mà con muốn chưa?
— Hiện giờ thì chưa.
— Cha không hiểu tại sao con lại phải leo lên nóc chùa để hái sao? Đứng dưới sân,
với cây tre dài hơn con cũng sẽ hái được những chi con tìm kiếm vậy.
— Con cảm thấy xiêu té đứng trên mặt đất.
— Thiên Chúa người Do Thái, Ông Trời người Việt Nam sinh ra con
người với hai chân để đi trên mặt đất. Ông Trời không sinh ra con người với hai
chân để sống dưới nước hoặc đi trên mây...
Yên lặng, hoàn toàn yên lặng giữa hai người trong căn phòng nhỏ bé của trung tâm
cấm phòng nằm sâu trong rặng núi Santa Cruz. Người xuất gia Tây Phương tiếp tục
hỏi,
— Tại sao con lại muốn đi tìm tiên?
Người xuất gia Đông Phương nhớ lại,
Chiều tối ngày hôm đó, trong góc quán café vắng vẻ đối diện sân trường Nguyễn
Thượng Hiền, thằng nhỏ đang nói chuyện với người bạn. Mặc dù ánh đèn màu tím hắt
hiu không soi rõ khuôn mặt cả hai, tà áo dài trắng toát con gái và chiếc áo ngắn
tay con trai bắt ánh đèn màu tím sáng lung linh trong đêm tối. Bên ngoài, lá khô
vật vã, trăn trở, lăn lộn với đêm đông phố thị. Bên trong, người nữ sinh cất
tiếng, “Má nói xe phi trường sẽ đến đón cả nhà khoảng bốn giờ sáng”. Ngày mai,
sáng ngày mai, có người ở lại, có người đi xa. Ngày mai, sáng sớm ngày mai, có
hai người bị tách xa nhau. Ngày mai, thế giới chấm dứt không còn hẹn hò, vũ trụ
ngưng thôi gặp gỡ. Ngày mai sẽ tới, ai sẽ là người có khả năng điền vào chỗ
trống vắng tâm hồn? Ngài mai sẽ tới, sẽ có người một mình một bóng đi lại với
nhân gian. Ngày mai sẽ tới, ai sẽ có đủ khả năng để chia xẻ, để xoa dịu, để lấp
đầy được khoảng trống vắng trong tâm hồn?
Người xuất gia phương Đông nhìn ra ngoài khung cửa sổ. Chàng trả lời cố đạo Bắc
Mỹ, âm giọng nho nhỏ, vừa đủ mình nghe.
— I’m incomplete!
“Một buổi chiều và một buổi tối. Ngày thứ Ba” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Tư
Đoạn Trường và Hạnh Phúc
Một buổi sáng người xuất gia bước chân đến lớp Triết trong ngây ngô, khờ dại, và
gật gù chỉ vì đêm qua thức trắng. Người xuất gia lo sợ bài thi cuối khóa sẽ được
đền bù lại bằng con D to tướng chỉ vì lỡ dại ham chơi. Cả hơn bốn tháng vừa qua,
có bao giờ chàng để dành cho Lớp Đạo Đức Học những tiếng đồng hồ trọn vẹn. Bài
vở Đạo Đức, người xuất gia quẳng vào xó. Từ lớp học về tới căn phòng cư xá,
người xuất gia ăn, ngủ, và uống café tại quán café đông đảo thị trấn Chợ Phiên.
Cho nên bây giờ nhọc nhằn. Giờ này lo sợ. Chân trước nối chân sau, người xuất
gia mệt nhọc buông mình xuống ghế sắt nằm lăn lóc ngay cửa lớp. Với một chút
nghiêm nghị trong ánh mắt, vị linh mục giáo sư tiến lại gần người sinh viên xuất
hiện trễ nhất. Những ngón tay to hồng hào phương Tây thò ra đặt xuống trước
khuôn mặt nhỏ xanh lét phương Đông đề thi Triết.
Tại sao bạn buồn và tại sao bạn vui? Giải thích bằng những liên hệ trong cuộc
sống?
Người xuất gia nhìn linh mục giáo sư. Ngài giả tảng lơ. Có lẽ phương Tây chán
phương Đông rồi. Cả bốn tháng trời, có bao giờ phương Đông từ trong xó kẹt cất
tiếng. Họa hoằn đôi khi phương Đông ghé vào văn phòng than phiền với phương Tây
về điểm C- và D+ của bài thi Triết.
Phương Đông ngẩng mặt nhìn lên. Bây giờ phương Đông mới nhận ra phương Tây xanh
biếc và hung đỏ. Phương Đông nhìn lại chính mình, thằng tuổi trẻ Văn Lang lạc
nhà xa ngàn dặm.
Bầu trời ba mươi tháng tư tối xầm vào lúc nó với quần đùi áo ngắn chạy lon ton
ra ngoài đầu đường Lê Văn Duyệt xem mặt người chủ mới nửa mảnh đất còn lại. Thấp
thoáng trong dòng người trước mặt, nó nhìn thấy một người,
— Chị Thảo!
Cô gái quay đầu lại. Người thiếu nữ nhận ra thằng nhỏ. Nó thở. Nó xanh mét vì
mệt. Nó tiếp tục chạy tới. Người con gái dừng lại. Nàng nghiêm nghị. Nàng hét
lên,
— Chạy theo làm gì? Về nhà ngay!
Nó đứng lại. Miệng phụng phịu. Mặt chảy dài,
— Cho em đi theo với!
Nó vừa dứt lời, sấm nổ vang rền bầu trời tháng tư. Đại bác bay ngang. Khói trắng
mịt mù. Cỏ cây ngã rạp. Nó té lăn xuống mặt đường nhựa.
Nó ngẩng mặt lên, chị Thảo đã hoàn toàn biến mất nơi làn nước xanh đậm đặc vịnh
Thái Lan. Nó vươn vai đứng dậy biến thành người phương Đông lạc loài. Chiều về,
hoàng hạc phương Nam tiếp tục gọi đàn giữa tiếng khàn khan đối chọi xa lạ của
thiên nga phương Bắc.
Chiều chiều ra đứng ngõ sau,
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Cuộc sống vẫn là tổng hợp của buồn và vui, khóc và cười, mất và được. Cuối tuần,
người xuất gia đi dạy học với những người bạn, thầy cô trường Việt Ngữ. Tuy rằng
những người bạn này đều sinh viên nghèo, nghèo xác xơ, họ vẫn dám bỏ hết ngày
thứ Bẩy cuối tuần cho công việc “chùa”.
Bước chân vào Lớp Mẫu Giáo, nhìn những cái miệng o tròn của học sinh đang nhịp
nhàng lên xuống theo vần vỡ lòng với cô giáo trẻ măng, người xuất gia nhớ lại
tâm trạng xôn xao vào những sáng sớm bình minh. Người xuất gia thấy lại thằng
nhỏ đen như cột nhà cháy đang mặc quần đùi, áo ngắn, ngồi ê a những vần quốc ngữ
dưới nhịp roi rung của cô giáo tỉnh lẻ. Mới ngày nào đó, sau khi bóng dáng của
mẹ đang dần dần khuất dạng sau khung cửa sổ, người xuất gia ngồi mếu máo trong
lớp Mẫu Giáo. Mặc cho cái roi của cô giáo vẫn nhịp nhàng lên xuống đe dọa, chàng
vẫn không hề bớt đi những giọt ngắn giọt dài trên hai gò má cháy đen. Thế đó,
hơn hai mươi năm trời đã trôi qua. Đâu mất rồi thằng bé xa lạ ngồi cạnh trong
lớp học, trong khi thấy người xuất gia đang ngồi khóc, đã móc ra trong túi áo
mốc đen bao nhiêu kẹo dừa, trao hết cho chàng? Đâu rồi cô bé tóc ngắn tới vai,
hai mắt tròn xoe, lặng ngắm nhìn chàng, thằng bé nức nở giọt ngắn giọt dài? Đâu
mất rồi cành lá xanh, ngọn gió mát đong đưa thổi ngang qua khung cửa sổ lớp học
ru người xuất gia chìm sâu vào giấc ngủ trưa hè trên bàn học loang lổ mực tím?
Thời gian tiếp tục lăn tới, chuyện buồn chuyện vui luân phiên đuổi bắt. Và người
xuất gia tiếp tục bước tới tìm kiếm.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Tư” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Năm,
Chân Lý
Ngày thứ Năm đã tới với nắng ban mai đang dần dần xuất hiện trên bầu trời bao
la.
Bạn thân,
— Làm sao bạn biết bạn đang hiện diện trên trái đất? Làm sao bạn biết đó là sự
thật đây là chân lý?
Đúng là một câu hỏi ngớ ngẩn trong những câu hỏi ngớ ngẩn nhất mà người ta có
thể nghĩ tới.
— Nếu tôi không có mặt trên cõi đời ô trọc này thì làm sao tôi có thể đọc được
câu hỏi ngớ ngẩn của người xuất gia?
Nếu bạn nói như vậy, bạn cũng đang có những ý nghĩ tương tự như một nhà triết
học Tây Phương đó. Bạn có nhớ ai đã sáng chế ra trục tọa độ (x, y) với trục
tung, x, và trục hoành, y, hay không? Cái trục mà bạn đã từng phải toát mồ hôi
ngồi gò gẫm từng đường đồ thị cho bài toán đại số đầy dẫy những ẩn số (x) và (y)
đó.
Thế nào? Sao rồi? Bạn đã thấy được tia sáng nơi cuối đường hầm chưa?
— Descartes???
— Đúng rồi. Tên ông ta là Descartes.
Descartes nói, Cogito, ergo sum. Dịch sang tiếng An Nam, câu này có nghĩa là:
Tôi đang suy nghĩ, nên tôi biết tôi là thực thể (đang sống). Hơi dài dòng một
chút nhưng phải dài dòng như vậy thì mới có thể nói ra hết ý nghĩa của câu nói
vớ vẩn nhưng lại không hề vớ vẩn này. Ông tổ vớ vẩn Descartes vào một ngày đẹp
trời, quyết định lên đường đi tìm chân lý. Nhà hiền triết nhớ rằng đã rất nhiều
lần trong cõi đời ô trọc riêng mình, ông đã mặc quần áo ngủ, ngồi trước lò sưởi
cháy bập bùng ấm áp trong đêm đông băng giá suy nghĩ về chân lý. Nhưng cũng đã
rất nhiều lần, ông lại mơ thấy mình cũng lại đang mặc quần áo ngủ, cũng lại đang
ngồi trước lò sưởi, cũng lại nghĩ ngợi về sự thật và về chân lý trong giấc mơ.
Trang Tử của Đông Phương cũng đã hơn một lần ngủ và mơ thấy mình hóa bướm. Tỉnh
giấc kê vàng, Trang Tử không biết mình mơ hóa thành bướm, hay bướm mơ mình hóa
ra Trang Tử? Mơ mà không phải là mơ, không mơ mà lại là mơ. Tương tự như Trang
Tử, Descartes thắc mắc, một cái thắc mắc rất ư là lẩm cẩm,
— Làm sao mà có thể tin tưởng được rằng mình không nằm ngủ mơ về sự xuất hiện
của chính mình đây? Lỡ may ta đang hái trái cấm trong mơ? Lỡ may đôi tay hái
trái cấm cũng không phải là của mình? Lỡ may…
Cả trăm ngàn cái lỡ may mà Descartes có thể hình dung ra được. Cuối cùng ngài
mới chợt nhớ ra rằng dù cuộc đời vẫn chỉ là cơn mơ dài, “hai cộng với ba vẫn là
năm, và hình vuông thì cho tới muôn đời vẫn chỉ có bốn cạnh”. Dù rằng có làm
toán trong mơ, hoặc mơ biến thành con gì đi nữa, những định luật về toán học vẫn
là những điều muôn muôn đời đúng. Amen.
Rất lấy làm hả hê với chân lý vừa khám phá ra (dù mình có đang ngủ hay đang ngồi
thức nghĩ vớ vẩn, những định luật toán học là những chân lý muôn đời
đúng), Descartes leo lên giường đi ngủ tiếp. Vậy là xong! Thế là tuyệt! Mình
đã kiếm ra chân lý.
Ngay trong đêm đó, Descartes ngủ mơ thấy ông trời Ác (a certain evil spirit).
Ông trời Ác đứng ở trên chín tầng trời cao cười ha hả vào mặt Descartes. Ông hét
lên,
— Thằng lẩm cẩm kia, mày tưởng nghĩ được như vậy là mày ngon lắm rồi hả? Đừng có
vội mà mừng! Tại sao mày không nghĩ rằng tao đang lừa dối mày đấy. Từ những ngày
đầu tiên của trái đất, tao đã bóp méo sự-thật. Cho nên, tới muôn muôn đời những
thằng người như mày cũng sẽ không bao giờ có thể nghĩ ra được một sự thật, đó là
sự-thật đã bị bóp mép từ những ngày đầu tiên của cuộc sống này rồi.
Trong cơn mơ, Descartes run run như thần tử thấy long nhan. Ông hỏi, giọng nhỏ
nhẹ,
— Thưa ông trời Ác, con không thỉnh được những cao kiến của ngài?
— Giời ạ! Mày là thằng thông minh mà tại sao lại có thể thắc mắc với những câu
hỏi rất là cả đẫn như thế kia! Tại sao mày lại không nghĩ rằng tao đang lừa dối
chúng mày bằng cách tạo ra những “chân lý sai” từ những ngày đầu tiên của trái
đất. Hai cộng ba không phải là năm đâu. Hình vuông không là chỉ có bốn cạnh.
Sai, hoàn toàn sai. Sai bét!!!
Đương nhiên Descartes xanh máu mặt sau câu tuyên bố trắng trợn của ông trời Ác.
Căm phẩn dâng cao trong lòng, Descartes lẩm bẩm trong miệng,
— Thôi rồi, nếu có một sự thật trắng trợn thế này thì bao nhiêu công trình đã
được xây dựng từ trước tới nay của con người có mà đi đoong. Điệu này chỉ còn có
nước là rủ nhau về dớt hambuger chấm với mắm tôm mà thôi. Đúng là bừng con mắt
dậy, thấy mình trắng tay.
— Nhưng mà… Khoan.
Khoan hời hò khoan! Ơi khoan, khoan hời hò khoan. Cái khoan này đã đưa Descartes
vào trong những cái chiếu nhất của làng Triết học Tây Phương. Thế là từ đây mỗi
khi bàn tới chân lý, về mối liên hệ giữa thân xác hèn mọn và tư tưởng trong suốt
của con người, tên của Descartes sẽ không bao giờ được cố tình quên lãng hoặc
loại bỏ,
— Khoan.
Ông trời Ác đứng trên mây hét lên sau tiếng hét “Khoan” của Descartes,
— Khoan cái chi chi?
— Ông có ngon thì cứ tiếp tục trò chơi lường gạt của ông đi. Nhưng nói cho ông
biết, nếu tôi không thật sự có mặt trên trái đất này, làm sao ông có thể lừa gạt
được tôi? Phải có cái chuyện đúng trăm phần trăm rằng tôi đang sống, và tôi đang
thở, ông mới lừa gạt được tôi, đúng không?
— Cũng đúng. Rồi thì sao?
— Cho nên bất cứ khi nào tôi nghi ngờ về sự xuất hiện của kiếp người ba vạn chín
ngàn ngày, tôi phải đang sống để nghi ngờ kiếp sống của chính mình. Tôi có thể
nghi ngờ tất cả những sự thật mà người ta vẫn cho là chân lý, nhưng tôi không
thể nào nghi ngờ rằng tôi đang nghi ngờ. Cho nên thưa ông trời Ác, Cogito, ergo
sum; I think therefore I am; Tôi đang suy nghĩ cho nên tôi biết tôi đang sống.
Và điều này, Cogito, ergo sum, là chân lý.
Ông Hegel, trưởng môn của những người mắc bệnh tâm thần thì khác. Ông Hegel
không nghĩ như ông Descartes, Cogito, ergo sum. Ông tổ dẫn đầu tới tư tưởng vô
thần của Nietzsche và Karl Mark thì đoan quyết rằng, “Để mà biết rằng bạn (a
self-consciousness) đang vui sống trên cõi đời bon chen và đầy dẫy những ô chọc
này, bạn cần một người khác (another self-consciousness) nói cho bạn biết là bạn
đang sống”. Một mình bạn, bạn sẽ chẳng bao giờ có thể khẳng định được là bạn
đang thở, bạn đang trở nên già úa và bạn sẽ ngủm củ tỏi y như bất cứ sinh vật
nào đó trên trái đất này. Người này sẽ tiến tới xác nhận với bạn bằng cách thỏ
thẻ nho nhỏ vào tai bạn,
— Oh! Honey! You are a wonderful Vietnamese.
Bạn thấy chưa, người tình của bạn đang nói rằng,
— Cưng ơi! Nghĩ ngợi làm chi cho nó già người. Em làm chứng cho cưng rằng cưng
đang xuất hiện trên trái đất này đó, You are. Cưng là người Văn Lang, a
Vietnamese. Và cưng tuyệt vời, wonderful. Cưng ơi! Cưng Văn Lang, tóc đen, mắt
nâu; điều này là chân lý.
“Một buổi chiều, và một buổi sáng. Ngày thứ Năm” (Sáng Thế Ký 1—2:4a).
Ngày Thứ Sáu
Đức Kitô và Văn Lang
Áp dụng những dòng tư tưởng của Hegel vào lối sống hiện tại của chàng, người
xuất gia đã không có những người thân, thân đến nỗi họ dám ngả nghiêng hơn một
nửa thân xác óng ả của chính mình vào người chàng, hoặc rót vào tai chàng những
lời nói ngọt ngào để xác định rằng người xuất gia đang xuất hiện trên trái đất,
chứ không phải trái đất này đã mơ hóa thành người xuất gia. Nhưng cũng không
sao, bởi vì chàng đã có Descartes. Descartes đã từng nói, “Cogito, ergo sum; Tôi
đang suy tư cho nên tôi biết tôi đang sống”. Qua những suy niệm về thân phận con
người, con người Việt Nam, Nam Phi, Nam Mỹ, Đông Âu, Bắc Mỹ, và của thế giới đại
đồng, người xuất gia hiểu chàng đang hiện diện trên cõi đời này. Chàng không
biết tại sao mình đã đến với cuộc đời này. Chàng nghĩ chắc cũng chẳng ai biết.
Họa may chỉ có Thiên Chúa hoặc Ông Trời, Đấng đã tạo dựng nên trời đất và con
người mới có câu trả lời. Nhưng nếu lỡ may cả cái khối vũ trụ bao la này chỉ là
tình cờ, câu thắc mắc về thân phận con người sẽ không bao giờ được giải đáp.
Từng ngày rồi lại từng đêm, đã có bao nhiêu người vào đời. Từng phút rồi lại
từng giây, đã có bao nhiêu người ra đời. Những người được sinh ra, họ từ đâu
tới? Những người bỏ ra đi, họ sẽ đi về đâu? Không ai biết, ngoại trừ niềm tin
tôn giáo. Cuộc sống vẫn lăn tới về phía trước.
Là người, người xuất gia biết mình sẽ tiếp tục đi tới với nửa phần tâm hồn mà
thôi. Nửa phần còn lại, phần trống vắng, chàng phải lao vào cuộc đời tìm kiếm
nó. Đã từ lâu, chàng vẫn miệt mài với “cuộc chơi”, người xuất gia không bỏ cuộc
chơi như phần lớn mọi người đã từng làm.
Là người xuất gia, chàng lao mình vào cuộc đời tìm kiếm một-cái-chi-đó trường
tồn, vĩnh cửu, không phải tạm thời, chẳng phải phù du để lấp vào nửa phần trống
vắng còn lại của riêng mình.
Nhưng ai sẽ là người lấp đầy nửa phần trống vắng của riêng mình?
Cách đây hơn hai gần hai ngàn năm, có người đã đến trong cuộc đời. Người này
không lên án đồng loại bị anh chị em của họ lên án ném đá, giơ tay chối từ.
Người này trở thành bạn bè thân thiết của bị bỏ rơi bên lề xã hội. Người này
không chấp nhận bản án dành riêng cho người thiếu phụ lỡ lầm, bản án ném đá cho
tới chết (Gioan 8:3-11). Xót thương cho kiếp người yếu đuối, người này ngẩng đầu
lên, ngọt ngào nói,
— Hãy về đi về đừng phạm tội nữa.
Người xuất gia yêu biết bao câu nói lạ lùng này. Chàng nghĩ câu trả lời bất ngờ,
tuyệt đẹp, và lạ lùng cho người thiếu phụ và người độc giả.
Một ngày kia thanh niên ba mươi ba tuổi được mời tham dự tiệc tại nhà ông Rabbi
tên Simon. Trong khi mọi người đang ngà ngà với tiệc rượu, cô gái vô danh tiến
vào căn phòng tiệc. Cô gái vừa khóc vừa lấy làn tóc dài óng ả rửa chân cho người
thanh niên bằng những giọt nước mắt của mình (Luca 7:36-50). Những giọt nước mắt
thống hối hay là những giọt nước mắt hân hoan? Không ai biết. Nhưng có lẽ đó là
những giọt nước mắt vui mừng của cõi lòng ngập tràn hân hoan. Làm sao không hân
hoan và vui mừng cho được khi cả hai, người thiếu phụ ngoại tình và người con
gái vô danh, đã bất chợt khám phá ra rằng có một người thật xa lạ mà vẫn có thể
thấu hiểu và thông cảm cho những mảnh đời đầy dẫy yếu đuối của kiếp người lầm
than! Không khóc làm sao được khi mình bỗng dưng khám phá ra rằng những lầm lỗi
của mình đã được quên đi và xóa nhòa! Không khóc làm sao được khi cả hai người
phụ nữ bỗng bàng hoàng khám phá ra cả một cõi lòng trống trải và lạnh lẽo của
riêng mình đã không còn trống trải và lạnh lẽo nữa! Dù có hay không một Đấng Tạo
Hóa, dù có hay không một đấng thần linh cao cả ở một nơi nào đó trên bầu trời để
cho những người đàn bà này để tâm tới, trong suối quãng đời còn lại, cả hai đều
đã hiểu rằng đã có một người, một người có khả năng lấp tràn đầy mãi mãi nửa
phần trống vắng còn lại của họ. Nếu người này có thể lấp được những khoảng trống
tâm hồn, thì tại sao người ta lại không dám mạnh dạn tuyên xưng, “Ngài là Thượng
Đế” như ông Tôma đã từng tuyên xưng (Gioan 20:28).
Sáng sớm bước chân ra khỏi quán café,
Lòng bồi hồi xao xuyến.
Bởi hương vị café
Hay bởi những tia nắng sớm?
Bây giờ đang là một buổi sáng thứ Sáu, người xuất gia đang bước chân ra khỏi
trung tâm cấm phòng Presentation Center tọa lạc xa xôi trong rặng núi Santa Cruz
hoang vắng bóng người. Những tia nắng bình minh một ngày mới lại đang bao phủ,
cuộn tròn, và phủ trùm lên người xuất gia. Thêm một lần nữa, những xôn xao và
nhiệt huyết lại chợt nổi dậy dạt dào trong lòng. Chàng lan man nghĩ ngợi tới
những buổi sáng xa xưa khi mình đang ngồi mong đợi những tia nắng sáng sớm của
một buổi bình minh trong cô đơn, tuyệt vọng, và đói khát. Như một người bạn đời
lâu năm thân thiết, những tia nắng lung linh nhảy múa không thuộc về quyền sở
hữu của bất cứ một ai vẫn đều đặn, ghé ngang, ân cần thăm hỏi người tù nhân mười
bẩy tuổi xanh xao, gầy còm trong căn xà lim nhỏ bé, chật hẹp.
Chàng nhớ tới những khuôn mặt nhân gian đã từng gặp gỡ. Chàng mường tượng trong
đầu hàng xe cộ ngược xuôi bên dưới chân những tòa cao ốc vươn cao tới trời xanh
của Thung Lũng Hoa Vàng. Chàng nhớ tới dòng người ồn ào di chuyển lên xuống tấp
nập trên những nẻo đường của Trung Tâm Điện Tử Silicon. Chàng nhớ tới ngôi
trường cổ kính, nơi người xuất gia đang cư ngụ cho một giấc mơ.
Chàng thả tư tưởng về viễn ảnh tương lai tươi đẹp của quê hương. Chàng ngước lên
nhìn những tia nắng đang chiếu xiên xiên ngang qua mặt. Và bỗng dưng chàng nhớ
tới khuôn mặt xinh xắn rám nắng của cô chủ quán café tóc đen, mắt nâu của Củ Chi
ngày nào. Chàng nghĩ tới những tia sáng lốm đốm đọng lại trên khuôn mặt cô ta và
tia mắt lạ lùng chiếu thẳng về hướng nơi chàng ngồi uống café vào một buổi sáng
trên quê hương Việt Nam của cả hai đứa. Và một lần nữa, người xuất gia thả trôi
xa về buổi sáng Việt Nam, buổi sáng mà mọi người Việt Nam từ Ải Nam Quan cho tới
Mũi Cà Mâu đều tỉnh giấc cùng một lúc và nhận ra chân lý, một sự thật đã từ lâu
bị nhện thực dân, nhện đế quốc, và nhện chủ nghĩa cùng xúm lại giăng tơ, phủ mờ,
Từ trong bụng Mẹ Âu Cơ, chúng mình vẫn là con của Bố Lạc Long Quân; là anh chị
em ruột thịt với tóc đen nhánh, mắt nâu đậm của Văn Lang, của chim Lạc Việt, và
của Mười Tám Đời Vua Hùng Vương.
□
Nguyễn Trung Tây
trang chính
|
lời giới thiệu
|
sống lời chúa |
truyện ngắn |
liên lạc
copyright © 2004
nguyentrungtay

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: cloudflare

CF-Cache-Status: MISS

Cache-Control: public, max-age=0, s-maxage=2592000

Content-Type: text/html