text:
ĐOÀN TÚ ANH
Chúng tôi gặp nhau ở Đà Lạt. Khi ấy cả hai đều hai mươi tuổi. Văn từ nước ngoài về nghỉ hè, còn tôi đến đó tìm cảm hứng cho những truyện ngắn con con của mình.
Tôi, khi đó lãng mạn và nhiều nỗi hoang mang trong lòng, nghĩ rằng chìm đắm vào một nơi dễ mang đến nỗi buồn có thể viết nên những tác phẩm ngợi ca vẻ đẹp của tình yêu bằng tưởng tượng của mình. Vậy nên trốn khỏi giảng đường ở Sài Gòn, tôi một mình khăn gói lên Đà Lạt, và chọn một khu nhà nghỉ nằm lẫn giữa rừng thông để thêu dệt nên gương mặt tình yêu bằng cách ngồi trùm chăn trong phòng ngủ, còng lưng miệt mài trên các trang bản thảo lan man.
Và rồi chúng tôi gặp nhau. Ở ngay cái nơi mà tôi tin rằng chỉ có cô đơn là hiện hữu.
***
Thế đấy, tôi đã gặp Văn. Ngẫu nhiên gặp Văn ngay ngày thứ hai trong sự đơn độc có chủ đích của mình.
Dĩ nhiên, Văn không đến Đà Lạt để tìm kiếm “cảm hứng” như tôi.
Đơn giản là Văn đi nghỉ mát.
Sau này, một cách tình cờ, tôi biết được rằng Văn đã chạy trốn khỏi Sài Gòn vì cô bạn gái cũ của Văn đã tạm biệt mà không cần khuyến mãi thêm cả một lời giải thích.
Lúc đó, tôi cũng mơ hồ cảm thấy Văn buồn.
Nhưng tôi cảm thấy rõ ràng hơn cả là Văn vui khi gặp tôi, Văn thích ở bên cạnh tôi, Văn tiêu pha tất cả thời gian mà Văn có để đi bộ cùng tôi hết mấy vòng hồ Xuân Hương và bảo rằng đây đích thị là… thú vui tao nhã!
Tôi, khi đó đã tin rằng Văn hạnh phúc thật sự khi ở bên tôi.
Và tôi, hai mươi tuổi, thấy tự hào mình làm được một việc vô cùng lớn lao là mang niềm vui đến cho một anh chàng đẹp trai xa lạ, chỉ bằng những cuộc chuyện trò bất tận và đôi chân dong ruổi cùng Văn như không hề mỏi mệt, như chưa từng biết đến mỏi mệt trong đời.
Mà Đà Lạt khi ấy, tôi nhớ là tháng ba, trời trong veo, mát dịu, gió cũng ngọt ngào như thể ngậm mật ong.
***
Tôi đã xếp lại các trang bản thảo chỉ mới vừa được bắt đầu dở dang của mình. Khép lại nỗi cô đơn dự định và tạm quên đi các câu chuyện tình yêu bi kịch mới chơm chớm hình thành trong cái đầu giàu tưởng tượng của mình.
Tôi hai mươi tuổi, chỉ biết tình yêu qua những trang tiểu thuyết lãng mạn và những bài thơ đắm đuối.
Tôi hai mươi tuổi, nói thật ra thì chỉ nhận mặt tình yêu qua sách vở mà thôi.
Tôi tin Văn khác tôi ở điểm này.
Trong rất nhiều giờ giết chết hết mọi nỗi buồn và sự lẻ loi (tôi nghĩ thế) vì ở cạnh bên Văn, chúng tôi nói hết các chủ đề hiện có trên đời, trừ chuyện tình yêu có liên quan đến hai nhân vật chính (là tôi và Văn đấy).
Chính xác về bản thân mình, tôi chẳng có kỷ niệm riêng tư sâu sắc nào để có thể gây ấn tượng đặc biệt hoặc để có cái gọi là đủ cảm xúc để “chia sẻ” với Văn. Tôi chỉ là cô sinh viên trong veo và lãng mạn quá mức cần thiết.
Và Văn cũng không có lý do gì để chia sẻ các mối tình (nếu có của mình) với một cô gái đang (vờ như) không mảy may quan tâm đến anh chàng bất ngờ lôi cô ra khỏi cái kế hoạch viết nên tác phẩm lớn trong sự nghiệp văn chương bằng cách vùi mình trong nỗi buồn ngụy tạo, ở một nơi mà người ta có thể thấy là hoang phí và điên rồ nếu thiếu vắng tình yêu.
Nhưng trong rất nhiều lần lên xuống đến nát nhừ 139 bậc thang loanh quanh khu nhà nghỉ trong thung lũng cùng nhau, có một lần chúng tôi đã nói đến chuyện tình yêu, dĩ nhiên không phải của mình. Đó là khi tôi hỏi về cuộc sống của Văn ở xứ người.
Văn có anh trai. Anh trai Văn cũng đi du học. Anh trai Văn hơn Văn hai tuổi.
Nhưng Văn không sống cùng anh trai, dù chỉ có hai anh em ở một nơi không có gia đình.
Tôi hỏi tại sao.
“Vì anh trai Văn đã có vợ rồi”.
Tôi đã ngỡ ngàng, tại sao như thế, tại sao như thế…
“Vì ở đấy đôi khi thấy cuộc sống thật vô nghĩa và mỏi mệt. Tụi Văn rất thèm không khí gia đình. Và chỉ có cách tóm lấy một ai đó khác dấu với mình về cùng góp gạo thổi cơm mới có thể giúp mình đi qua những tháng ngày này dễ dàng hơn, An ạ”.
Trong chốc lát, tôi đã nghĩ Văn già hơn mình hàng chục tuổi. Tôi nhìn đăm đắm Văn. Lần đầu tiên sau nhiều giờ cạnh bên nhau không rời bước như một cặp tình nhân, tôi dám nhìn thẳng vào gương mặt của Văn. Trời ạ, Văn còn trẻ lắm, vẻ mặt non tơ, đâu khác chi tôi.
“Người ta cần phải dựa nhau mà sống, An à. Không phải ai cũng đủ sức vượt qua được thực tế đó để trở về làm người sáng đẹp và thành đạt, như mong muốn lúc mang đi”.
***
Tôi và Văn hoàn toàn im lặng sau cuộc chuyện trò này. Chúng tôi đứng đối diện với nhau ở giữa bậc nghỉ của các bậc thang mấp mô lên xuống. Nhưng tôi quay mặt đi, cố tránh ánh nhìn của Văn. Tôi biết rằng đấy là lửa đang rực cháy.
Tôi cảm thấy Văn định nắm tay tôi.
Và tôi cảm thấy không chỉ một cái nắm tay mà cả một vòng ôm đang dang ra chờ tôi ào vào đấy.
Nhưng tôi đã không làm gì cả. Không có cú ngã nào xảy ra.
Hai mươi tuổi, tôi trong veo, sợ một cú ngã vì một chút xao lòng chứ không phải là một tình yêu có thật.
Sáng sớm hôm sau, Văn đột ngột trở lại Sài Gòn. Tôi đứng sau cánh cửa phòng nghỉ của mình, nhìn chiếc xe mang Văn đi. Lần đầu tiên tôi cảm nhận rõ ràng một cơn ngạt thở duềnh lên nơi ngực trái khi gặp ánh mắt Văn ngoái lại kiếm tìm…
Tôi đã ở lại Đà Lạt thêm rất nhiều ngày. Chìm đắm trong sự trống rỗng và hẫng hụt, mà ở tuổi hai mươi ấy tôi không biết diễn đạt là gì.
Chỉ có những trang viết là dở dang.
***
Ba mươi tuổi, tôi nghĩ mình đang viết nốt những trang dở dang xưa.
Gửi phản hồi

markdown:
**ĐOÀN TÚ ANH**
Chúng tôi gặp nhau ở Đà Lạt. Khi ấy cả hai đều hai mươi tuổi. Văn từ nước ngoài về nghỉ hè, còn tôi đến đó tìm cảm hứng cho những truyện ngắn con con của mình.
Tôi, khi đó lãng mạn và nhiều nỗi hoang mang trong lòng, nghĩ rằng chìm đắm vào một nơi dễ mang đến nỗi buồn có thể viết nên những tác phẩm ngợi ca vẻ đẹp của tình yêu bằng tưởng tượng của mình. Vậy nên trốn khỏi giảng đường ở Sài Gòn, tôi một mình khăn gói lên Đà Lạt, và chọn một khu nhà nghỉ nằm lẫn giữa rừng thông để thêu dệt nên gương mặt tình yêu bằng cách ngồi trùm chăn trong phòng ngủ, còng lưng miệt mài trên các trang bản thảo lan man.
Và rồi chúng tôi gặp nhau. Ở ngay cái nơi mà tôi tin rằng chỉ có cô đơn là hiện hữu.
***
Thế đấy, tôi đã gặp Văn. Ngẫu nhiên gặp Văn ngay ngày thứ hai trong sự đơn độc có chủ đích của mình.
Dĩ nhiên, Văn không đến Đà Lạt để tìm kiếm “cảm hứng” như tôi.
Đơn giản là Văn đi nghỉ mát.
Sau này, một cách tình cờ, tôi biết được rằng Văn đã chạy trốn khỏi Sài Gòn vì cô bạn gái cũ của Văn đã tạm biệt mà không cần khuyến mãi thêm cả một lời giải thích.
Lúc đó, tôi cũng mơ hồ cảm thấy Văn buồn.
Nhưng tôi cảm thấy rõ ràng hơn cả là Văn vui khi gặp tôi, Văn thích ở bên cạnh tôi, Văn tiêu pha tất cả thời gian mà Văn có để đi bộ cùng tôi hết mấy vòng hồ Xuân Hương và bảo rằng đây đích thị là… thú vui tao nhã!
Tôi, khi đó đã tin rằng Văn hạnh phúc thật sự khi ở bên tôi.
Và tôi, hai mươi tuổi, thấy tự hào mình làm được một việc vô cùng lớn lao là mang niềm vui đến cho một anh chàng đẹp trai xa lạ, chỉ bằng những cuộc chuyện trò bất tận và đôi chân dong ruổi cùng Văn như không hề mỏi mệt, như chưa từng biết đến mỏi mệt trong đời.
Mà Đà Lạt khi ấy, tôi nhớ là tháng ba, trời trong veo, mát dịu, gió cũng ngọt ngào như thể ngậm mật ong.
***
Tôi đã xếp lại các trang bản thảo chỉ mới vừa được bắt đầu dở dang của mình. Khép lại nỗi cô đơn dự định và tạm quên đi các câu chuyện tình yêu bi kịch mới chơm chớm hình thành trong cái đầu giàu tưởng tượng của mình.
Tôi hai mươi tuổi, chỉ biết tình yêu qua những trang tiểu thuyết lãng mạn và những bài thơ đắm đuối.
Tôi hai mươi tuổi, nói thật ra thì chỉ nhận mặt tình yêu qua sách vở mà thôi.
Tôi tin Văn khác tôi ở điểm này.
Trong rất nhiều giờ giết chết hết mọi nỗi buồn và sự lẻ loi (tôi nghĩ thế) vì ở cạnh bên Văn, chúng tôi nói hết các chủ đề hiện có trên đời, trừ chuyện tình yêu có liên quan đến hai nhân vật chính (là tôi và Văn đấy).
Chính xác về bản thân mình, tôi chẳng có kỷ niệm riêng tư sâu sắc nào để có thể gây ấn tượng đặc biệt hoặc để có cái gọi là đủ cảm xúc để “chia sẻ” với Văn. Tôi chỉ là cô sinh viên trong veo và lãng mạn quá mức cần thiết.
Và Văn cũng không có lý do gì để chia sẻ các mối tình (nếu có của mình) với một cô gái đang (vờ như) không mảy may quan tâm đến anh chàng bất ngờ lôi cô ra khỏi cái kế hoạch viết nên tác phẩm lớn trong sự nghiệp văn chương bằng cách vùi mình trong nỗi buồn ngụy tạo, ở một nơi mà người ta có thể thấy là hoang phí và điên rồ nếu thiếu vắng tình yêu.
Nhưng trong rất nhiều lần lên xuống đến nát nhừ 139 bậc thang loanh quanh khu nhà nghỉ trong thung lũng cùng nhau, có một lần chúng tôi đã nói đến chuyện tình yêu, dĩ nhiên không phải của mình. Đó là khi tôi hỏi về cuộc sống của Văn ở xứ người.
Văn có anh trai. Anh trai Văn cũng đi du học. Anh trai Văn hơn Văn hai tuổi.
Nhưng Văn không sống cùng anh trai, dù chỉ có hai anh em ở một nơi không có gia đình.
Tôi hỏi tại sao.
“Vì anh trai Văn đã có vợ rồi”.
Tôi đã ngỡ ngàng, tại sao như thế, tại sao như thế…
“Vì ở đấy đôi khi thấy cuộc sống thật vô nghĩa và mỏi mệt. Tụi Văn rất thèm không khí gia đình. Và chỉ có cách tóm lấy một ai đó khác dấu với mình về cùng góp gạo thổi cơm mới có thể giúp mình đi qua những tháng ngày này dễ dàng hơn, An ạ”.
Trong chốc lát, tôi đã nghĩ Văn già hơn mình hàng chục tuổi. Tôi nhìn đăm đắm Văn. Lần đầu tiên sau nhiều giờ cạnh bên nhau không rời bước như một cặp tình nhân, tôi dám nhìn thẳng vào gương mặt của Văn. Trời ạ, Văn còn trẻ lắm, vẻ mặt non tơ, đâu khác chi tôi.
“Người ta cần phải dựa nhau mà sống, An à. Không phải ai cũng đủ sức vượt qua được thực tế đó để trở về làm người sáng đẹp và thành đạt, như mong muốn lúc mang đi”.
***
Tôi và Văn hoàn toàn im lặng sau cuộc chuyện trò này. Chúng tôi đứng đối diện với nhau ở giữa bậc nghỉ của các bậc thang mấp mô lên xuống. Nhưng tôi quay mặt đi, cố tránh ánh nhìn của Văn. Tôi biết rằng đấy là lửa đang rực cháy.
Tôi cảm thấy Văn định nắm tay tôi.
Và tôi cảm thấy không chỉ một cái nắm tay mà cả một vòng ôm đang dang ra chờ tôi ào vào đấy.
Nhưng tôi đã không làm gì cả. Không có cú ngã nào xảy ra.
Hai mươi tuổi, tôi trong veo, sợ một cú ngã vì một chút xao lòng chứ không phải là một tình yêu có thật.
Sáng sớm hôm sau, Văn đột ngột trở lại Sài Gòn. Tôi đứng sau cánh cửa phòng nghỉ của mình, nhìn chiếc xe mang Văn đi. Lần đầu tiên tôi cảm nhận rõ ràng một cơn ngạt thở duềnh lên nơi ngực trái khi gặp ánh mắt Văn ngoái lại kiếm tìm…
Tôi đã ở lại Đà Lạt thêm rất nhiều ngày. Chìm đắm trong sự trống rỗng và hẫng hụt, mà ở tuổi hai mươi ấy tôi không biết diễn đạt là gì.
Chỉ có những trang viết là dở dang.
***
Ba mươi tuổi, tôi nghĩ mình đang viết nốt những trang dở dang xưa.
## Gửi phản hồi Hủy


text:
“Sự hoàn hảo của một bản dịch là bất khả”, đó là khẳng định của TS Phùng Ngọc Kiên.
TS Kiên đã phát biểu như vậy tại hội thảo quốc tế “Dịch văn học: Những vấn đề lý thuyết và các bài học kinh nghiệm” diễn ra tại trường Đại học KHXH&NV – ĐHQG Hà Nội mới đây.
Bóc tách lỗi dịch của tiền bối
Sự kiện nóng nhất gần đây phải kể đến tiểu thuyết “Lolita” của đại văn hào Vladimir Nabokov do NXB Hội Nhà văn và Nhã Nam liên kết phát hành, được dịch giả Dương Tường chuyển sang tiếng Việt.
Đáng tiếc là bản dịch “Lolita” của Dương Tường đã có quá nhiều lỗi sai, nói theo phong cách hiện đại là “sai từng xăng-ti-mét”. Bản thân dịch giả đã chính thức có lời xin lỗi bạn đọc. Nhà xuất bản cũng đã nhanh chóng sửa chữa những lỗi sai.
Chưa bằng lòng với bản dịch cũ, dịch giả Thiên Lương – một người có nhiều năm sống và học tập ở Nga đã đưa ra bản dịch mới. Yêu “Lolita” và Nabokov, lại có khả năng đọc và chuyển ngữ được cả tiếng Anh và tiếng Nga, cùng với kinh nghiệm nhiều năm dịch và nghiên cứu phê bình văn học giúp cho ông tiếp cận được sâu hơn vào những ngõ ngách của tòa lâu đài “Lolita”. Sau 18 tháng làm việc tâm huyết, bản dịch dù chưa xuất bản chính thức này, đã nhận được khá nhiều sự ủng hộ của bạn đọc.
Trên trang cá nhân của mình, qua bản dịch “Bên phía nhà Swann” (tập đầu tiên trong bộ tiểu thuyết đồ sộ “Đi tìm thời gian đã mất” của đại văn hào Pháp Marcel Proust), dịch giả Thiên Lương đã lần lượt bóc tách lỗi dịch của các dịch giả tiền bối Dương Tường, Lê Hồng Sâm, Đặng Anh Đào…
“Không có bản dịch nào bất tử”
“Không có bản dịch nào bất tử”. Đó là ý kiến phát biểu của GS Noel Dutrait (Đại học Aix Marseill – Pháp). GS Noel Dutrait đánh giá: “Các bản dịch không ngừng được hiệu đính, phê bình, làm mới, có những tác phẩm được dịch nhiều lần với cách dịch khác nhau. Điều đó rất có lợi cho nền dịch thuật”.
Từ ý kiến của GS Noel Dutrait, có thể thấy việc dịch lại một tác phẩm văn học ở Việt Nam, nhiều khi gây ra nhiều tranh cãi và hoài nghi về bản dịch trước đó, thực ra rất bình thường trong văn học thế giới. Một tác phẩm hay, có nhiều bản dịch “cạnh tranh” nhau, tạo ra các cuộc tranh luận, cũng là tín hiệu tự do học thuật.
Trên thực tế điều này đã và đang diễn ra. Lấy ví dụ về bản dịch “Sử ký” của Tư Mã Thiên, trên thị trường hiện tồn tại các bản dịch của Nhượng Tống, của Bùi Hạnh Cẩn, của Nguyễn Hiến Lê, của Phan Ngọc và mới đây nhất là bản dịch của dịch giả trẻ Trần Quang Đức.
Nhà phê bình Phạm Xuân Thạch cho rằng: “Đã đến lúc cần có cách ứng xử lý trí với các bản dịch văn chương ở Việt Nam chứ không dừng lại ở những đánh giá cảm tính như khó đọc hay không trôi chảy”. Còn về vấn đề phân định đúng sai cho các bản dịch, TS Phùng Ngọc Kiên nêu quan điểm: “Dịch văn chương luôn là sự vi phạm” và khẳng định “Sự hoàn hảo của một bản dịch là bất khả”.
Vừa qua, dịch giả Trần Đình Hiến đã có cuộc trao đổi với dịch giả Noel Dutrait. Họ đều là những chuyên gia dịch Mạc Ngôn – nhà văn đoạt giải Nobel năm 2012 của Trung Quốc. Ngay từ nhan đề tiểu thuyết nổi tiếng “Phong nhũ phì đồn” của Mạc Ngôn, trong bản tiếng Pháp và tiếng Việt đã khác bản gốc.
Theo dịch giả Trần Đình Hiến, nhan đề “Ngực đẹp mông đẹp” của Noel Dutrait hay nhan đề “Báu vật của đời” mà ông sử dụng đều không sát nghĩa gốc, nhưng đều có lý do riêng để phù hợp với mỗi nước.
Hãy cứu lấy độc giả trẻ?
Hiện nay, theo đánh giá của Thiên Lương, thật đáng tiếc, hầu hết dịch giả và dịch phẩm ở VN đang bị quăng vào chung một cái rọ, dù dịch tác phẩm ngôn tình Trung Quốc hay dịch Hegel thẳng từ tiếng Đức sang thì cũng được đánh giá từa tựa như nhau.
Mà sự khác biệt giữa các dịch giả là vô cùng lớn. Đẳng cấp của người dịch truyện ngắn ngôn tình tiếng Trung không thể nào so sánh được với đẳng cấp người dịch Hegel, Kant, Nabokov. Khoảng cách giữa họ cách xa nhau đến… hàng thế kỷ. Ngoài ra chất lượng của các bản dịch cũng khác nhau một trời một vực.
Thiên Lương cho rằng, biết bao kiệt tác văn chương nhân loại đã bị dịch thành những đống rác văn hóa, những đống chữ nhảm nhí vô hồn, và được marketing, PR. Độc giả hoang mang, nhưng vì không đọc được nguyên bản nên đành phó thác lòng tin của mình vào dịch giả, để rồi ngậm đắng nuốt cay với những bản dịch vừa sai so với bản gốc, vừa được chép bằng một thứ tiếng Việt xoàng xĩnh.
“Thế nên độc giả hãy tự cứu lấy chính mình, nhất là các độc giả trẻ, vì những thứ các bạn đọc được có thể ảnh hưởng đến cả cuộc đời”, Thiên Lương cảnh báo.

markdown:
“Sự hoàn hảo của một bản dịch là bất khả”, đó là khẳng định của TS Phùng Ngọc Kiên.
![ Bản dịch hoàn hảo là bất khả]()
TS Kiên đã phát biểu như vậy tại hội thảo quốc tế “Dịch văn học: Những vấn đề lý thuyết và các bài học kinh nghiệm” diễn ra tại trường Đại học KHXH&NV – ĐHQG Hà Nội mới đây.
**Bóc tách lỗi dịch của tiền bối**
Sự kiện nóng nhất gần đây phải kể đến tiểu thuyết “Lolita” của đại văn hào Vladimir Nabokov do NXB Hội Nhà văn và Nhã Nam liên kết phát hành, được dịch giả Dương Tường chuyển sang tiếng Việt.
Đáng tiếc là bản dịch “Lolita” của Dương Tường đã có quá nhiều lỗi sai, nói theo phong cách hiện đại là “sai từng xăng-ti-mét”. Bản thân dịch giả đã chính thức có lời xin lỗi bạn đọc. Nhà xuất bản cũng đã nhanh chóng sửa chữa những lỗi sai.
Chưa bằng lòng với bản dịch cũ, dịch giả Thiên Lương – một người có nhiều năm sống và học tập ở Nga đã đưa ra bản dịch mới. Yêu “Lolita” và Nabokov, lại có khả năng đọc và chuyển ngữ được cả tiếng Anh và tiếng Nga, cùng với kinh nghiệm nhiều năm dịch và nghiên cứu phê bình văn học giúp cho ông tiếp cận được sâu hơn vào những ngõ ngách của tòa lâu đài “Lolita”. Sau 18 tháng làm việc tâm huyết, bản dịch dù chưa xuất bản chính thức này, đã nhận được khá nhiều sự ủng hộ của bạn đọc.
Trên trang cá nhân của mình, qua bản dịch “Bên phía nhà Swann” (tập đầu tiên trong bộ tiểu thuyết đồ sộ “Đi tìm thời gian đã mất” của đại văn hào Pháp Marcel Proust), dịch giả Thiên Lương đã lần lượt bóc tách lỗi dịch của các dịch giả tiền bối Dương Tường, Lê Hồng Sâm, Đặng Anh Đào…
**“Không có bản dịch nào bất tử”**
“Không có bản dịch nào bất tử”. Đó là ý kiến phát biểu của GS Noel Dutrait (Đại học Aix Marseill – Pháp). GS Noel Dutrait đánh giá: “Các bản dịch không ngừng được hiệu đính, phê bình, làm mới, có những tác phẩm được dịch nhiều lần với cách dịch khác nhau. Điều đó rất có lợi cho nền
[dịch thuậ](https://dichthuat.org/)t”.
Từ ý kiến của GS Noel Dutrait, có thể thấy việc dịch lại một tác phẩm văn học ở Việt Nam, nhiều khi gây ra nhiều tranh cãi và hoài nghi về bản dịch trước đó, thực ra rất bình thường trong văn học thế giới. Một tác phẩm hay, có nhiều bản dịch “cạnh tranh” nhau, tạo ra các cuộc tranh luận, cũng là tín hiệu tự do học thuật.
Trên thực tế điều này đã và đang diễn ra. Lấy ví dụ về bản dịch “Sử ký” của Tư Mã Thiên, trên thị trường hiện tồn tại các bản dịch của Nhượng Tống, của Bùi Hạnh Cẩn, của Nguyễn Hiến Lê, của Phan Ngọc và mới đây nhất là bản dịch của dịch giả trẻ Trần Quang Đức.
Nhà phê bình Phạm Xuân Thạch cho rằng: “Đã đến lúc cần có cách ứng xử lý trí với các bản dịch văn chương ở Việt Nam chứ không dừng lại ở những đánh giá cảm tính như khó đọc hay không trôi chảy”. Còn về vấn đề phân định đúng sai cho các bản dịch, TS Phùng Ngọc Kiên nêu quan điểm: “Dịch văn chương luôn là sự vi phạm” và khẳng định “Sự hoàn hảo của một bản dịch là bất khả”.
|
|Dịch giả Đặng Anh Đào (Khoa Ngữ văn, Trường ĐHSP Hà Nội) khẳng định: Để có được một lý thuyết về dịch văn học, cần phải có sự hỗ trợ của ít nhất là 2 môn lý luận khác: Văn học so sánh và Ngôn ngữ học. Phải thẳng thắn thừa nhận một thực tế, hệ thống lý luận về dịch thuật đang thực sự thiếu ở Việt Nam, dù là văn học – mảnh đất vốn được coi như có truyền thống lâu đời từ việc dịch các tác phẩm Trung Hoa. Cần có một hệ thống lý thuyết dịch thuật
Vừa qua, dịch giả Trần Đình Hiến đã có cuộc trao đổi với dịch giả Noel Dutrait. Họ đều là những chuyên gia dịch Mạc Ngôn – nhà văn đoạt giải Nobel năm 2012 của Trung Quốc. Ngay từ nhan đề tiểu thuyết nổi tiếng “Phong nhũ phì đồn” của Mạc Ngôn, trong bản tiếng Pháp và tiếng Việt đã khác bản gốc.
Theo dịch giả Trần Đình Hiến, nhan đề “Ngực đẹp mông đẹp” của Noel Dutrait hay nhan đề “Báu vật của đời” mà ông sử dụng đều không sát nghĩa gốc, nhưng đều có lý do riêng để phù hợp với mỗi nước.
**Hãy cứu lấy độc giả trẻ?**
Hiện nay, theo đánh giá của Thiên Lương, thật đáng tiếc, hầu hết dịch giả và dịch phẩm ở VN đang bị quăng vào chung một cái rọ, dù dịch tác phẩm ngôn tình Trung Quốc hay dịch Hegel thẳng từ tiếng Đức sang thì cũng được đánh giá từa tựa như nhau.
Mà sự khác biệt giữa các dịch giả là vô cùng lớn. Đẳng cấp của người dịch truyện ngắn ngôn tình tiếng Trung không thể nào so sánh được với đẳng cấp người dịch Hegel, Kant, Nabokov. Khoảng cách giữa họ cách xa nhau đến… hàng thế kỷ. Ngoài ra chất lượng của các bản dịch cũng khác nhau một trời một vực.
Thiên Lương cho rằng, biết bao kiệt tác văn chương nhân loại đã bị dịch thành những đống rác văn hóa, những đống chữ nhảm nhí vô hồn, và được marketing, PR. Độc giả hoang mang, nhưng vì không đọc được nguyên bản nên đành phó thác lòng tin của mình vào dịch giả, để rồi ngậm đắng nuốt cay với những bản dịch vừa sai so với bản gốc, vừa được chép bằng một thứ tiếng Việt xoàng xĩnh.
“Thế nên độc giả hãy tự cứu lấy chính mình, nhất là các độc giả trẻ, vì những thứ các bạn đọc được có thể ảnh hưởng đến cả cuộc đời”, Thiên Lương cảnh báo.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: LiteSpeed

Connection: close

Accept-Ranges: bytes

Vary: Accept-Encoding

X-Litespeed-Cache: miss

Content-Type: text/html; charset=UTF-8