text:
Nguyễn Vy Khanh
Nguyễn Xuân Thiệp đến với thi-ca rất sớm nhưng từ khi ông định cư ở hải-ngoại, tác-phẩm của ông mới thật sự được người thưỏng ngoạn văn-chương khám phá. Chúng tôi đã ghi nhận sự đóng góp ban đầu của Nguyễn Xuân Thiệp (thời ký Châu Liêm) trong biên-khảo Văn-Học Miền Nam 1954-1975 (2016); ở đây là những cảm tưởng khi đọc thơ Nguyễn Xuân Thiệp sau biến cố 30-4-1975, một số đã xuất-bản trong Tôi Cùng Gió Mùa (Westminster CA: Văn Học, 1998) và một số sáng-tác khác trong Thơ Mạn Đà La chưa xuất-bản.
Thi-ca thiên nhiên
Ở Nguyễn Xuân Thiệp, độc-giả nhận ra nhiều nơi chốn đầy thơ mộng, đầy kỷ-niệm - Huế, Đà-Lạt và vùng đồi núi mộng mơ bên cạnh cái không-gian địa ngục của các trại gọi là “cải tạo”; rồi không gian của hoa cỏ, và một không gian thi ca độc đáo của riêng ông với chữ dùng của thơ, với hình ảnh và ngôn-ngữ ẩn dụ, ngụ ý, gợi tích cũ người xưa, với thời-gian không dễ phân biệt tách bạch. Thơ ông đây đó, trước sau, dù trong hoàn cảnh nào, đều như tẩm hương của hoa cỏ và những bức tranh, bóng dáng thân yêu một đời. Mỹ ở Nguyễn Xuân Thiệp không hẳn là người Đẹp, mà chính thức là Hoa: chúng nhẹ nhàng đi vào thơ ông, nào hoa dã quỳ, hoa thạch thảo, hoa lys, hoa sen, hoa giấy, hoa phù dung, hoa trắng, hoa lavender, hoa phượng, hoa hippies, hoa vông, hoa chanh, hoa trà, hoa bluebonnet, hoa mộc-lan, hoa hải đào, hoa mơ, hoa hồng, hoa loa kèn, hoa “ngâu”, đóa quỳnh,… bên cạnh những lá cây rừng, đồng, nương đồi, sừng sững đó hoặc theo gió rơi rụng theo mùa; những lá bàng, lá thông tùy lúc sẽ là lá xanh, lá vàng, lá khô, lá bay, lá rụng, lá chết,... Tất cả xuất hiện trong thơ ông dưới nhiều thể trạng, từ ấn tượng bất chợt, tâm tưởng, từ hồi-ức hay đời-sống, gây cảm xúc, đê mê, hụt hẫng,… đủ cả - đã gây đồng-cảm khiến người đọc thơ ông thường trực trở lại, lùi về, mà nhớ nhung, tiếc nuối, sống lại cùng tiềm thức, kỷ niệm đã lắng đọng nay ẩn hiện!
Thời trước biến cố 30-4-1975, nhà thơ sinh trưởng ở đất Thần-kinh nhưng sinh sống nhiều năm ở Đà-Lạt, gần thật gần thiên nhiên núi rừng với hoa cỏ biểu tượng cho hạnh-phúc, cho cái Đẹp và cho cuộc-sống – tất cả đã là không-gian tuyệt vời cho một tâm hồn nhạy cảm như Nguyễn Xuân Thiệp. Khi miền Nam thất trận “chiến-tranh lạnh”, cũng như bao quân cán chính và đồng bào khác, ông bị đưa vào các trại “tù cải tạo” và trong số tập thể đó nhiều người đã bị cưỡng bức ngược đường ra Bắc, cam chịu khổ sai, đày đọa ở những vùng hoang vu, đồi núi của nước độc, của cái chết cận kề,... Thảo Nguyên được thai nghén và hình thành năm 1980 trong một trại tù như thế ở ngoài Bắc, lần đầu đăng tạp-chí Văn Học (CA) tháng 7-1997 và xuất-bản trong Tôi Cùng Gió Mùa tháng 4-1998. Cuốn “album” hình ảnh và âm thanh nơi ấy được nhà thơ ghi lại như sau:
“mùa hạ ta qua vùng thảo nguyên
gió thổi chiều xanh trôi với nắng
(…) mùa hạ ta qua vùng thảo nguyên
bước nhẹ tênh quên thời khổ hạnh
mê con chuồn chuồn. đỏ. bay ngang
thương bầy dê con. trên đồi vắng
gặp trẻ chăn bò đi hát rong
gọi ấu thơ ta. mùa hạ sáng
đời trôi đi tưởng đời lặng câm
bỗng tiếng đàn ai trong gió thoảng
(...) mai mốt chị qua vùng thảo nguyên
như xưa một lần về quê ngoại
ngày reo vui. vườn chim bay chim
lòng reo vui. reo tà áo lụa
chị gội đầu bằng nước hoa chanh
hương tóc bay sang. chiều vời vợi
chị ơi. mai qua vùng thảo nguyên
mang cho em một chùm nhãn chín
ôi. tình xưa như nhãn và sen
dẫu tình phai khi chưa kịp hẹn
(…) mai mốt em qua vùng thảo nguyên
tìm nhau. trăng đã về động cổ
tìm nhau. tìm nhặt chiếc khăn rơi
(…) ta đi năm năm qua thảo nguyên”.
(TCGM, tr. 63, 69-70)
Hình ảnh và cảm xúc, xưa và nay. Tác-giả sử-dụng những từ láy như những điệp khúc để mở ý, chuyển tiếp và đi đến tận cùng tâm cảm: Thảo Nguyên đã dễ nhận được sự đồng cảm có thể với bạn tù (khả thi chăng?), nhưng chắc chắn với độc giả sau đó. Ở phần đầu, hình ảnh gợi nhớ chuyện Bá Di, Thúc Tề hoặc những thi-ảnh từ Kinh Thi xa xưa, đến phần sau là vang vọng ca dao và thơ Nguyễn Bính thuở nào chưa xa – thi-cách này sẽ được nhà thơ trở lại ở các sáng-tác khác.
Từ khi định cư ở hải-ngoại, nhà thơ đã hơn một lần đến với thiên nhiên, để ca tụng, sống cùng như không thể thiếu vắng, qua bốn mùa,... Đây là thiên nhiên vào tháng Chín ở Oklahoma – có thể là nơi định cư đầu tiên ở xứ người:
“tháng chín. cơn mơ nào ở Oklahoma
thoáng mùi tử đinh hương
quanh trời sấm dội
con chim màu đỏ trở về
một mình. đứng hót trong mưa
(…) tôi. áo rực tà dương. đi trong rừng Parkwoods
như đi qua đời sấm dội
như con chim màu đỏ vẫn hót
tôi làm thơ
cho bạn bè. cho những người cùng khổ
cho sấm dội. cho đổ vỡ. cho mây xa
tôi làm thơ
và con chim màu đỏ
hót. một mình. dưới trời mưa thưa” - 9-1997
(“con chim màu đỏ hót dưới trời mưa thưa”, tr. 168,170)
Những vần chữ đầy hình ảnh và tiếng vọng từ đâu thật xa, xưa!
Bài “trà hoa. camellia” đã đưa nhà thơ trở về thời quá vãng:
“xin đốm tuyết dưới trời thu hạ
hứng giọt máu từ cườm tay
bình minh
chợt tím một bông trăng tình sử
hương tóc ai. anh thở với cây rừng
một lần chân đã rời xa
anh mơ qua cầu gỗ lim
tìm câu ca dao cổ
bỗng quẹo. gặp camellia
ngỡ hoa trà ngày xưa anh hái
trong máu, và bùn. chiêm bao” - Huntington library 1996.
Thiên nhiên sống động cả trong giấc mộng:
giấc mơ
hoa magnolia nở trắng
thơm trên vai
những căn nhà kín cửa
con đường lát đá. những câu thơ holderlin
bread and wine
bánh mì và rượu
cỗ xe. chở tóc nắng. về xa
giấc mơ
những hàng cọ hát dưới trời
và biển xanh. biển xanh. ôi biển của vòng tay ôm
nụ cười. giàn hoa giấy
những thiếu nữ. mặc quần hở rốn. chạy bộ
đàn hải âu bay trong nắng
và kêu
căn phòng nhỏ. con mắt nhìn
mặt trăng
giấc mơ
giấc mơ
màu nắng
và mùi bánh nướng
ly rượu nào uống chung
không. không có chiều hoen lệ
chia tay, người không xa người
mãi mãi
như giấc mơ” - July 2013 (Giấc Mơ).
Giấc mơ, canh mộng xuất hiện thường hơn ở những sáng-tác những năm sau này, như “thi. mùa đông”, “giấc mơ hoa hướng dương”, “đêm. mơ thấy ngồi đọc thơ với đinh cường” hay “cánh bướm. giấc mơ”:
“buổi sang
người xưa. gọi thăm
ôi. món quà thật quý. trong cơn bệnh của lá vàng
giọng nói. tiếng cười
của ai
như cánh bướm
giấc mơ
đưa tôi về lại
với những cây sầu đông
hoa tím
bếp lửa chiều. mẹ nhúm. bên hiên
nụ cười
mùi khoai lang nướng
dưới ngọn đèn dầu. những trang sách đầu tiên. mở
găp lại cô bé ngày nào. học chung trường. thế dạ
đôi mắt nâu. to. tỏa nắng
trên đường tôi đi
qua hàng bút bút. tòa khâm
cây cầu. cánh chim. nghiêng. soi bong
dòng sông
cổng trường. màu ngói đỏ
cho tôi về lại
với những mái tóc bạn bè
những bài thơ. bài tùy bút. bức họa. tiếng chim của buổi sáng mai
sẽ không có chiến tranh. chia ly. lửa và khói
không lán trại chập chùng. rừng già. suối độc
và những ngày đói khổ. lang thang. giữa sài gòn
ra đi
trong nước mắt rơi. màu hoa phượng
để đến đây. làm người hành giả cô đơn. ngồi dưới gốc sồi
nghe vọng tiếng đàn cello. mùa thu. bệnh
ôi. tiếng cười em. và cánh bướm
của giấc
mơ
tôi” (Garland, Jan. 18. 2016)
Hoa và cây cỏ từng đã là đề tài quen thuộc trong thi ca thời lịch-triều với tác-giả nhà nho kinh điển, thường dùng chúng làm đối tượng hoặc cái cớ để giãi bày tâm sự, để tự khẩu khí – với các phép ẩn dụ, biểu tượng, v.v, hoặc giả dùng làm đề tài vịnh họa tài tử. Tuy nhiên, thảo mộc được đưa vào thi ca thường cao quý, thơ mộng,... và trong thi-ca đó tất cả hầu như đều mang tính trừu tượng, xa rời hiện thực, và vì được cố tình chọn lọc để đưa vào thơ nên số lượng hạn chế và cũng thiếu đa dạng, như vài cây ngô đồng, cây phong, cây tùng cây bá, cây đào, cây dâu, cây hạnh, cây hoè, cây bạch dương, cây liễu,… Mặt khác, thảo mộc cũng đã đi vào dòng ca dao bình dân với những cây trái, hoa cỏ của đời-sống thường nhật, thiết thực như cây lúa, trà, hoa sen, hoa lài, bông hồng, v.v. Ở đây, thảo mộc cũng thường được dùng như hình ảnh, biểu tượng để truyền-thừa kinh-nghiệm và phổ dương đạo đức, triết lý sống,...
Ở Nguyễn Xuân Thiệp thì khác, thảo mộc gần gũi độc giả hơn, gần như là đời-sống hiện thực, gần về tâm tình, tư duy, do đó dễ gây ấn tượng và đánh động tâm hồn người đồng điệu. Thảo mộc, thiên nhiên đã trở nên yếu tố không thể thiếu đối với Nguyễn Xuân Thiệp và thơ ca của ông, chúng là đặc điểm và là sự hiện sinh không ngừng nghi hay vắng mặt,...
Hiện-tượng thiên nhiên
Mưa nhiều trong thơ Nguyễn Xuân Thiệp, như những cơn mưa vùng đồi núi - “mưa ở đây như mưa ở quê nhà” được sáng-tác khi tác-giả còn bị đọa đày ở các “trại học tập”:
“... này người bạn đường. cùng ta đi dưới cơn mưa tháng hạ
có chi đâu mà lặng thinh
có chi đâu mà muộn phiền
thôi. gần lại bên nhau. và nói
mưa ở đây. như mưa ở quê nhà
đó vườn ai xanh biếc
hoa cau. vàng. mấy mùa trăng
chắc hẳn đêm nay lòng sẽ mát
đêm. sẽ choàng chiếc khăn thơm. lên giấc ngủ mơ
(…) ơi. người bạn thơ ơi
áo ướt. tóc ướt. chiều mưa
mắt đắm hồn mây xa
mưa ở đây
mưa qua mấy thôn nhà cỏ
mưa ở đây. như mưa ở quê nhà
mưa từ thảo nguyên
chảy qua khe mòn. sỏi đỏ
kìa. tiếng nhạc ngựa ai rung
chiều trong rừng. hiu quạnh
mưa
tiếng reo. của trẻ. thành ha-mơ-le
và gió
người thổi sáo lang thang trên mặt đất
gió vin ngọn cau vàng
rong cương qua bờ thùy dương. rạp bóng
gió thênh thang. bên trời rộng
một sớm lãng du qua chốn này
kìa. ai chơi đàn thập lục. mà âm thanh rung suốt hàng cây
(…) qua mưa
ta thấy lại. những tầng cửa sổ. bật sáng.
trong đêm
thấp thoáng. đời vui. sau khung kính
tiếng nói cười. lẫn tiếng hạt mưa
nay. dẫu đã khép. trước mắt ta. trăm nghìn
cánh cửa
ánh chớp xanh còn sáng mãi hồn
qua mưa
ta thấy lại một hè phố quen
buổi chiều. tiếng reo của âm thanh. và vầng
hương sáng (…)
chớp mắt
lửa pha lê vạch sáng chân trời
mưa rơi. sáng rừng thưa. nội cỏ
mưa ở đây. như mưa. từ những cơn mơ (…)
mưa / những giọt mưa rơi qua trời sáng
rớt xuống ao hồ. nở những búp sen
mưa. trong khu vườn ủ mật
thoảng qua trí tưởng. mùi trái chín. và men rượu
đâu. ly rượu óng vàng. em đã uống cùng ta. như uống ngọt ngào. cay đắng. trước ngày
chia tay. trong đêm lễ nến
mưa. và đèn. trên sông
chân sóng đẩy đưa. ta đi trên đường biệt xứ
mang trong hồn. chút bóng đêm. và lửa nến
xanh. của thành phố quê nhà (…)
nhìn lại ta
người cùng khổ. kẻ cùng đường. trên mặt đất
mênh mông
trần thân. trong nắng rát
nay gặp trận mưa hoa. loang loáng. qua trời
mở tung nghìn cánh cửa
thấy cây vô ưu. rũ bóng. quanh đời
đầu cành. chim trắng hót
kinh lăng nghiêm. và hội pháp hoa
hết rồi. thời quỷ mị
đời hân hoan. gió gọi ta
hài cỏ. nón mơ. tay nải biếc
mai về
dưới trăng. hái một bông trà
trong mưa. buộc chú ngựa con. bên bờ dậu mục
đốt ngọn lửa hồng. trong căn nhà gỗ. bên đồi
đọc lại cổ thi. và cựu ước
hát khúc kinh vui
gởi loài người khắp nơi trong cõi gió
mai về
tắm mát. dưới trận mưa quê nhà
ăn bát canh hoa lý
nghe bình yên. trong giọt nước sa
nhắm mắt. thấy sông hằng. trải lụa
thủy triều lên. lồng lộng. tiếng ca (...)”- Nghệ Tĩnh 1980 (TCGM, tr. 49-62).
Sau mưa là gió, là gió mùa, như trong bài Tôi Cùng Gió Mùa sáng-tác năm 1974 mà chúng tôi đã từng đề cập trong biên-khảo Văn-Học Miền Nam 1954-1975 (2016). Gió mùa như hiện-tượng, dấu vết làm nên thổ-ngơi quê-nhà, đã ở mãi với nhà thơ và đã làm nên tính cách riêng của nhà thơ, như qua “tôi về. đợi gió Santa Ana”:
“lại thấy
nắng bên hiên nhà
những bông hoa loa kèn. đỏ
người đứng. trông theo người
và những đám mây. trôi
để tôi. về
khuya nay
cô độc
ngồi bên bếp lửa
đợi gió mùa santa ana
thổi về từ bên kia rặng núi
bến sông xưa
vâng. tôi về
khuya nay
cô độc
ngồi bên đống lửa gỗ sồi
tưởng tượng
gió mùa santa ana. đang thổi lộng qua sông hồ. những khu rừng. những con đường rồng rắn. dậy nắng vàng hồ. những hàng cọ dưới trời
và khói
và lửa. âm u
những cái chum bằng đất kêu vang
ai cười
ai khóc
những người thân yêu của tôi
bây giờ còn những ai
và đất nước tôi. ở bên kia bờ sóng
ai khổ
ai đói
ai giàu sang
cán bộ. đại gia
ôi. gió mùa santa ana
gợi trong tôi. trí nhớ mù
và những giọt lệ
em. hỡi em. còn đứng chờ tôi
bên hiên nhà
những bông loa kèn
thổi khúc quỷ thi
trong gió”.
Phố núi, mùa Đông và cả một không-gian thảo nguyên, chim chóc, hoa dã quỳ,... trong “thi. mùa đông”:
“tôi đã xa rồi mùa đông ấy
không gặp lại em đi giữa phố người
hay trong giấc mơ
mưa đã xóa mờ con đường. lá thông vàng phủ
những chân trời
chim bay. chớp xé
rướm máu hoàng hôn sau khung cửa kính
thi. em ở trong mùa đông
căn nhà ấy. bên sườn thung lũng
lẫn với loài dã quỳ
một bình minh ẩn hiện
em đi lại. nói cười. với bình trà. ly tách. ghế bàn quen thuộc
mùa đông. nắng mới lên. khoảnh khắc
vàng những bờ rào. mái nhà
màu nắng mới. thoảng mùi nhựa thông
hắt vào song cửa
rực bức tranh trên tường. như điềm báo
khoảnh khắc. đời người trôi qua. ngày vui trôi qua
trời chợt tối
những bông hoa. trong bình. màu tím sẫm
màu của bùn. đất
của ký ức. lãng quên
những chân trời
sân ga. phố núi
tiếng còi tàu. kêu. trên đường ray. một sớm mai
bóng người. đốm lửa bay. và khói
em mặc áo nhung xưa
tóc sương mù. mùa đông trên vai gầy
phố núi
lúc xa nhau. em khóc
môi trái chín muồi
giọt lệ đắng của chùm bông sứ rụng
thi. em ở trong mùa đông” (Mùa đông 1995)
Mùa Thu, nhà thơ “đi trong nắng ấm mùa thu”:
“buổi sáng
như ấu thời. vương phủ
anh đi trong nắng
mùa thu
với chiếc nón của gã vagabond
và áo khoác vai
một mình. cô độc
nhưng lòng vui. ấm áp
bởi anh biết mình
là thi sỹ
mang hồn homeless
gần gũi những trẻ em
không mẹ. không cha
đến xứ này. một mình
với chiếc túi xách. da bò. đã cũ. sờn
dòng sông. trôi trong bóng tối (...)
anh đi trong nắng ấm mùa thu
biết mình không lẻ loi. trong thế giới này
mùa thu cho anh
niềm tin
của lá chết
thi sỹ
anh là người. của giấc mộng hư
đi tìm một vầng trăng khác”.
Buổi chiều trở nên xa tầm tay hữu hạn của con người thế gian, khi những yếu tố, sự kiện đã từng gần gũi, cảm được, nhận thức được như quanh quẩn đâu đây, như trong “chiều. vẫn siêu thực. chiều” - thời-gian quyện lẫn với không-gian trong một phức-thể đang rời xa:
“em có nghe
này em có nghe
này em có nghe
vẫn tiếng còi tàu
buổi chiều
buổi chiều
âm vang qua khu rừng. natick
những cánh dã quỳ tứa máu. run rẩy
không ai về lại quán cà phê xưa
nơi khung cửa
con bướm monarch. nhìn thấy trong giấc mơ nào
đang vỗ cánh
gây ra những chấn động. màu hổ hoàng
trên phế tích. mùa qua
anh thấy mình ngồi
đốt lại đống lửa
lá thông khô
những khuôn mặt bạn bè. chợt hiện
đinh cường. lê uyên phương. phùng văn hưởng
thanh sâm
và tiếng ai
gọi mình trong gió
thiệp ơi. thiệp ơi
về đi
chiều. vẫn siêu thực. chiều”
Siêu thực chiều và siêu thực dã quỳ ở Oklahoma cũng như ở Đà-Lạt xưa!
Nhiều thiên niên kỷ trước đã có những con người ngồi bên bờ sông Balylon khóc thương thân phận lưu đày, thì sau cơn giông bão tháng 4-1975, nhà thơ cùng với hàng triệu đồng bào miền Nam của ông bị đày ra Bắc; nỗi tang thương đó được ghi lại trong “chiều bên sông Giăng” “ta ngồi ta khóc / trông về phương nam (...) nỗi oan khiên một thời không bóng vang”:
“... buổi chiều. vớt sỏi. dưới lòng sông Giăng
ta cười trong tiếng sóng
ai kia. đưa ta lên rừng
ai kia. đưa ta ra đầu ngọn suối
tượng đài người đọ được với thời gian
tiếng cười ta
đánh thức. lớp cuội mòn. chiều nay
bia đá nghìn năm. bồi hồi. xao động
nói gì với mai sau (...)
đêm nay áo mỏng thân gầy
nằm nghe chớp bể mưa nguồn về tự sông Giăng
dưa muối quê người lòng ta càng xót...” - Nghệ Tĩnh 1980 (TCGM, tr. 73, 82)
Và sự sống nhức nhối, cái chết và trầm luân
Thảo Nguyên sáng-tác năm 1980 lúc đang bị đày ra vùng núi non nhiều chướng khí miền Nghệ Tĩnh, đồng cỏ cây gợi nhớ đồi nương miền cao hoặc một nơi nào khác trên đất nước, nhà thơ đi qua đồng cỏ như bước vào miền ký-ức:
“... mùa hạ ta qua vùng thảo nguyên
bước nhẹ tênh quên thời khổ hạnh
mê con chuồn chuồn đỏ bay ngang
thương bầy dê con trên đồi vắng (...)
cha đã đi qua vùng thảo nguyên
gió mùa xưa chuyển cơn giông lớn
vang thiên thu chớp bể mưa nguồn
nước vượt bờ trùng khơi nước rộng
đám lưu dân qua vùng châu thổ
chẳng tìm đâu thấy một xóm làng...”
Rồi mẹ, chị cùng nhà thơ đi qua vùng đồi nương, đi qua khói lữa, chiến tranh “kẻ sống người chết đều trơ xương / ... muôn oan hồn không chốn nương thân” khiến “ngày gầy xơ lất phất mưa phùn”,... Và nay bản thân bị đọa đày trên con đường biệt xứ, nơi những đồng cao:
“ta đi năm năm qua thảo nguyên
gậy trúc mòn khua kêu đá sỏi
(...) ta con chim hạc trong thời-gian
(...) từ đó chung quanh đời bặt tin
kinh chùa tây phương không vọng lại...” (tr. 63, 66, 67, 68)
“Đốt lửa. ghe sư đàn” là một bản thơ dài như một cổ-tích buồn của một thời nhiễu nhương, với vài “mật mã”, “nhắn nhủ”:
“đốt lửa. chừng như người qua khe
mùa đông. tím. những nương mưa
(…) đầm sấu hoang. lau thắp. bến chờ
lửa đã cháy. cháy trên củi ướt
tù ngồi hơ tay. nghe cổ tích
chuyện đường huyền trang đi thỉnh kinh
bỗng trong đêm. rộ tiếng ai đàn
lửa củi soi. nhà sư mặt ốm
kể từ sư rũ áo đi đày
cái tâm mây nổi. trăng thiền đạo
cuộn cuộn trường giang. sóng lục đầu
đầm cỏ. nước in. thân cò vạc
bắt cua. vồ nhái. ngày qua ngày
đêm đêm. ôm đàn trong xó tối
năm ngón tay gầy. tiếng thổ cầm
sư ngồi đàn. như cây trăm năm
lửa cháy. xèo xèo. mùi nhựa ngái
khói tỏa. mù khe. màu cỏ rối
dạo đàn. mưa thu rơi trong trăng
tiếng mau. chim bay qua mùa đông
đàn ánh thép xanh. gươm phạt trúc
gỗ nổi. đá lăn. trâu bứt gốc
hồn u. mả tối. đây là đây
rạng tiếng ngư dương. thơ quỷ đọc
lán sâu. bếp ảo. lửa đào lay
cây đàn gỗ xưa. như mặt trăng
năm ngón tay gầy. như chim ưng
bật dây. rỏ máu. hoàng hôn rừng
gọi những mùa đi không trở lại
đàn qua. tiếng buồn trong lau sậy
gió thu. đưa võng. ai chờ ai
đêm cẩm khê. đàn trong u độc
người nghe đàn. khơi lửa đỏ khuya
tóc râu tiền kiếp. đầm hơi mưa
bỗng thấy sân nhà. cây sứ gãy
năm cửa ô quan. ngấn lệ mờ
những nẻo chiều sương. người rách rưới
những mái nhà. mưa xoi. nắng dọi
lọ rơi. sành vỡ. lục cục âm
khuya rồi ai đẽo gỗ huỳnh đàn
ửng sắc hoa gầy. trên áo quan
sư bỗng ngừng đàn. nhìn đống lửa
gốc cây. cháy như đầu thiên cổ
huyễn huyễn. củi tàn. màu kinh xưa
mặt đất chừng qua cơn mộng dữ
nên ngón tay gầy. như ngó sen
hơi đàn trôi trong hương lá xanh
đàn ngân. cánh chim soi trên đầm
màu hoa mơ nở. trắng non ngàn
từ trong độ ấy. giờ trăng mọc
ánh trăng. chảy vàng trăm cửa song
bếp rụi. lửa riu. âm đàn dứt
trăng lên rồi. hổ xuống cẩm khê” - 1977-1988 (TCGM, tr. 108-112).
Bài thơ Ánh Trăng dài 248 câu, dài như một bài Hành:
“... hỡi ơi giữa cánh rừng săn bắt
ta chỉ nghe rền giọng sói tru
giữa cuộc bạo hành. cơn sốt dữ
nổi đau này cháy vỡ thịt da
thử ngẩng nhìn trăng đêm phán xét
ai công. ai tội. dưới trời khuya
ai xô trăm họ vào gai gốc
ai hái dâng đời một đoá hoa
hãy xét trong cơn đau lịch sử
nỗi đau nào đau của riêng ta...”
(...) trăng khuya vằng vặc soi tâm thức
đêm tịnh. trời trong. gió lắng sâu
(…) trăng khuya như một loài chim quý
bay suốt nghìn năm hót một lần.
dưới mái chùa tây văng tiếng kệ
vị sư già đã thức, chuông ngân.
âm thanh như một làn hương sữa
chảy xuống hồn ta đã lặng dần
hạt lệ muối rơi. giờ đọng lại
trăng nguyệt cầm ơi. ngọc mới đông (...)
giữa cuộc vui này ta có mặt
sao tâm xao xuyến những trời xưa
đếm sao, nào biết sao mờ tắt
trận bão mùa qua đã dứt chưa...” - 1980 (TCGM, tr. 90-91; 98-99)
Đêm về, “nguyệt thực & vầng trăng đỏ” và những mảnh vỡ của cuộc-đời:
“nguyệt thực
ôi. vầng trăng đỏ. đêm qua
giấc mơ. của một người
gục đầu bên cửa sổ
thi sỹ
của nước mắt. lá khô
đi ra sân ga
gặp cô bé. ôm bó hoa. chờ đợi
chuyến tàu. vừa chuyển bánh
nguyệt thực
và vâng trăng đỏ
con bướm. ngày nào. không về
khung kính. của quán cà phê. bụi
tiếng cười. lãng quên
lãng quên
như giấc mộng hư
chỉ còn
căn nhà. của gió
và tiếng đàn. câm. trong ký ức. lãng quên
lãng quên. những nụ cười
và tiếng gọi tên nhau
ôi. cành hoa lys. rũ tàn
vầng trăng nguyệt thực
thơ tôi
màu đỏ. đêm qua” - Đêm cuối tháng 9. 2015
“mùa thu. con dế. và vầng trăng” dễ là những dòng chập chờn ký ức:
“mùa thu
với gió. những chiếc lá vàng trong cây
tôi đi tìm con dế
tôi đi tìm con dế
và vầng trăng
ôi. vầng trăng. từng nghe tôi đọc thơ. những ngày đói rách vừa ra khỏi trại tù. lang thang kiếm ăn trên đường phố sài gòn
và đã cùng tôi. chia nhau. củ khoai lang. với niềm tuyệt vọng
và đã cùng tôi. chia nhau. củ khoai lang. với niềm tuyệt vọng
tôi tìm con dế
đã cùng tôi hát khúc ca chiều
bây giờ. mùa thu xứ người
bây giờ. mùa thu xứ người
cũng cô đơn và rét lạnh
tôi đi tìm lại vầng trăng
tôi đi tìm lại vầng trăng
và cả con dế. ca nhân
này em
này em
bên hiên nhà em. đêm nay. dường như cũng có vầng trăng
và tiếng con dế gáy
và tiếng con dế gáy
như trong thơ tôi
tôi đang đi tìm. như tìm lại hồn mình
tôi đang đi tìm. như tìm lại hồn mình
đốm lửa
mù sương
mù sương. linh hồn
chiều
sombre dimanche
tôi đi tìm
một cây bang
một góc phố
một góc phố
và căn nhà của quả bóng bay
để treo lên khung cửa sổ
một ý thơ”.
Vẫn là trăng, bây giờ đã sang mùa Đông:
“trăng
nguyệt cầm
màu của đá .và đất. xưa
màu của đá .và đất. xưa
về
từ trang sách. bụi
từ một quán cà phê. của lá bay
như tôi
từ một quán cà phê. của lá bay
như tôi
nụ cười trên môi đã tắt. trong chiều tan
trăng mùa đông. xanh
sao bầu trời rỉ máu. hoàng hôn
không một cánh chim
chim đã chết trên những đường dây. của trí nhớ. điên
trăng
trăng mùa đông. xanh
sao bầu trời rỉ máu. hoàng hôn
không một cánh chim
chim đã chết trên những đường dây. của trí nhớ. điên
trăng
mùa đông
nghe như có tiếng dương cầm
không phải bản serenade. của schubert. và khung cửa sổ sáng đèn
tiếng dương cầm
của phim the pianist
phát ra từ thành warsawa
nơi người đói
chết
cây khô
ôi. mặt trăng mùa đông. như đá.
tiếng khóc. chiều nay
blog qua trời mạn đà la
sương tím” (“trăng. mùa đông”)
Trăng đối với nhà thơ nếu không là những khoảnh khắc thời-gian thì cũng là cớ để nhớ bạn hữu văn-nghệ như Đinh Cường, Lê Uyên Phương, Thanh Tâm Tuyền,... trong “trăng & thơ”,... hay Nguyễn Thị Khánh Minh trong “thơ cho những đóa hướng dương”, “giấc mơ hoa hướng dương”,... Thật vậy, tình bạn biểu tỏ khá rõ nét trong thơ Nguyễn Xuân Thiệp, bạn chiến đấu chung một màu cờ và bạn đồng hành thi ca, làm như đối với thế hệ ông, đa số cùng hoàn cảnh nhập ngũ, cùng sinh hoạt văn-nghệ tự do, nhân bản và cùng bị đọa đày nơi cưỡng gọi là trại “cải tạo”, “học tập”, cùng có những đoạn đời hùng tráng cũng như bi thảm như ở đáy địa ngục, như trong “lời gởi tô mặc giang” cũng để nhớ những người bạn khác:
“tô mặc giang ơi
dường như sông sài gòn vẫn chảy
chiều nay. tôi nhìn thấy bạn. đi cùng với đinh cường
trên phố bonard
tóc bờm xờm. lộng gió
và tôi cũng nhìn thấy bạn
ở pleiku
cùng với người nữ làm thơ tên chi
trong cà phê dinh điền
có cả kim tuấn. ngồi cười
mới đó mà mấy chục năm trôi qua
người xa người. người bỏ người đi
những quán khuya. nơi chúng mình họp mặt. không còn ánh lửa
mới đây. hải phương nói với tôi
sẽ làm một bài thơ. nhớ pleiku
hồi tôi. và dạ lan. qua làm đài địch vận
và chúng mình mê cô ca sỹ trong hội quán phượng hoàng
những cây thông còn đó
bài thơ chắc vẫn còn trong trí óc hải phương
còn bạn đã cho in. gió cũng nói lời từ biệt
thôi hãy gởi cho nhau xem
để nhớ lại pleiku
và kim tuấn
và dạ lan
lời này xin thả bay trong nắng
ơi. tô mặc giang”
Nghĩ đến bạn, cả người mới ngày nào còn sinh hoạt đấu tranh và văn-nghệ, chợt nhớ Nguyễn Xuân Phước khi “mưa phùn ngày chủ nhật”, “mưa xám”, hoặc “đêm. mơ thấy ngồi đọc thơ với đinh cường “:
“đêm
cánh bướm. màu hổ hoàng
trong ngôi nhà của gió
thấy mình. ngồi bên đinh cường
đọc thơ
ôi. con đường
mùa qua
phủ dưới lá khô
cành bang
cổng cũ
bao năm. thức đợi người
chợt quên. chợt nhớ
một góc phố. đèn khuya
và tiếng hát. camille huyền
mùa xưa. và em
men vườn ổi. thơm
hoa ngâu. ai còn hong tóc. chờ ai*
giấc mơ
cánh bướm
những chiếc lá bang
cánh cổng. màu cổ thi
mãi bay trong trí nhớ tôi
trong thơ tôi
và trong tranh. người họa sĩ
của khu rừng chiều tà. gió. tiếng còi tàu(...)”.
Viết về bạn, như nhắc nhở kỷ-niệm, như tưởng nhớ, thương tiếc và có khi chỉ là cơ hội nhớ nghĩ về chính cuộc đời mình, những kỷ-niệm, những hồi tưởng còn sót lại, là bạn hữu trong “những ý nghĩ lá vàng trong mùa giáng sinh”, hoặc một người “em” đã từng đến trong “bây giờ là tháng giêng. 2013”:
“cám ơn em đã đến và đã chia tay
mùa này chim én còn bay dưới mái lầu hotel du parc
ở một góc phòng, chiếc piano cũ vẫn còn
cô ca sỹ đứng. xõa tóc. hát
và bóng người nhạc sĩ. gầy. lướt tay trên phím đàn
bản dạ khúc. của lê uyên phương
đã chết
tôi bỗng thấy mình ngồi trên chiếc xe ngựa. cùng balakirev
băng băng. trên những phiến đá lót đường. thời nga hoàng
trong tiếng quạ kêu
với chiếc đồng hồ chỉ năm
và cánh đồng. có chiếc cày ai bỏ quên. như con chim gãy cánh
xa xa. con tàu rỉ sét. trong eo biển khô
những tiếng động thời gian. bỗng ngừng im
người trên tàu đưa cho balakirev một cây đàn cổ quái
và bảo
ông sẽ không chết. nếu ông chơi nhạc” - (Jan 20. 2013)
Dung, người bạn đời của nhà thơ đã ra đi một sớm mùa Đông, nhà thơ ghi lại tình ý trong “những ý nghĩ lá vàng trong mùa giáng sinh”:
“giáng sinh
mưa và tuyết
trắng. miền trung tây
tôi. như chiêc lá
rụng
bên vệ đường
khi mùa đông tới
một mình. trong bệnh viện
nằm nghe gió
từ cõi mạn đà la nào
thổi qua trang kinh cổ
nghĩ tới chúa. sinh trong hang bê lem
giữa rơm. cỏ khô. và lũ trẻ chăn cừu
lạnh. đá xưa
nghĩ tới dung
ra đi theo chuyến gió
mùa đông
mưa rơi. mưa vẫn rơi
trên mái nhà
nghĩ tới đống lửa lá bàng. thơ em. sưởi ấm người về (...)” - 27-12-2015
Ở một thời điểm cuộc đời, “em” sẽ và đã rời bỏ tôi, rời sự sống, và em vẫn sống mãi qua bốn mùa và hiện hữu ở khắp chốn không-gian. Nhà thơ nói với người, như độc thoại mà biết có kẻ đón nghe, “hãy nghiêng tai dưới gió. và lắng nghe. hãy nhìn rồi sẽ hiểu”:
“Bởi không còn em trên đời này nữa
nên tôi tập yêu hết thảy mọi người
hãy nghiêng tai dưới gió. và lắng nghe
hãy nhìn rồi sẽ hiểu
buổi chiều. đi trên đường. có khi tôi gặp một
chiếc lá. khô
và sớm mai ra vườn, thấy cây hồng vừa
nở những bông màu vàng
mùa đông. tuyết rơi. nhặt xác một con chim bên gốc sồi già
và trên cao. đàn ngỗng trời. xoải cánh bay đi
tôi chợt hiểu. như lời bài hát
có sớm mai. tất phải có chiều tà
có gặp nhau dưới mái trường phượng đỏ ngày xưa.
tất có ngày chia tay. mùa đông. em đi
theo chuyến xe của gió
và tôi đi. dưới trời mưa new orleans
nhìn quanh không thấy bóng dù
như ta cùng đi trên con đường hàm nghi ngày nọ
em ơi. nụ cười của em. vẫn theo anh
cho dù nhiều thứ đã mất đi. nhiều điều không còn nữa
cho nên anh tập yêu thương cả loài người
và chim muông. cây cỏ
dưới bầu trời này
như thuở ấu thơ. tới trường. với cái chong chóng.
trên tay
vậy đó em
và hãy chờ anh trên ngọn đồi cỏ tía”
“Em” hiện diện như đã từng, ở đây, “trong căn phòng ký ức”:
“trong căn phòng. ký ức
của anh
một ngọn đèn
soi. chiếc ghế trống
cây đàn. câm
và những cuốn sách. bụi
một tấm gương
ngày nào anh đã vẽ
hình đôi mắt
bây giờ biến thành hai cánh bướm. màu nâu
em
em hãy bước thật nhẹ
kẻo tiếng động
của những đổ vỡ
một lần đi qua đời anh
sẽ thức dậy
anh muốn
mọi vật cứ lặng yên
lặng yên
như trong những bức tranh
dưới căn hầm
của người họa sĩ
ở đường natick. bên rừng mây. xưa”.
Bài “hồi ức thơ” như một nhìn lại mình và tha nhân, ở nơi này hay đâu đó xa xôi:
“bây giờ
tôi chỉ còn lại
thơ
những hồi ức về em được làm bằng bóng nắng. chim và mây. màu của tranh chagall
sâu. trong mắt em. xưa. rực cháy cơn mơ chiều tà
lá khô. lá khô. bản serenade. ngày đưa em
mình tôi
với chiếc mũ màu xám. và áo khoác sờn vai. vài tiếng ho khan
đi trong chiều nhạt nắng
nhớ và quên
mùa vui
đâu rồi. mùa vui
của tôi
không còn những chiếc lá trên cây
một thời vắng bóng
không còn thấy cổng trường. xưa
không nghe tiếng ve
những bông phượng đã ố. tàn
bức tường rêu. câm
tôi đi tìm tờ báo ướt. có in bài thơ viết năm mười lăm tuổi / của tôi
không ai còn nhớ
âm. tiếng đàn vĩ cầm của người nhạc sĩ. bệnh ung thư
âm. mùi trà. những cánh tường vi. trong trí tưởng
âm. căn gác của sách báo. cây đàn gỗ chùng dây
và mùi tóc. mùi da. của những sớm mai
tôi muốn khóc
những con chim sẻ. mùa hè. đã chết
về đâu
về đâu”
Bài “tuyết xuống, nghe dương cầm lạnh. đi về phía bình minh trong chiêm bao” đầy ấn-tượng:
“tuyết xuống
nghe cầm dương. lạnh
hồn siêu thực
trăng
mái phố
như chim
ca nhân
và nến cháy. bập bùng
lặng nghe
chờ em
đường cầm dương. mưa
những giọt lá. sầu
dạ khúc*
tìm đời nhau. đâu
tuyết xuống đầy trời
những cây sage. và bụi hồng. cây lựu trong vườn
đầu đội những chiếc mũ tuyết
và
đóa quỳnh điên. đêm nào
giờ đã tàn phai. rũ rượi
anh không trở về những năm tháng đã xa
để gặp lại cơn mưa
và bùn lầy
trong trăng
thôi. hãy lãng quên
lãng quên
bản dạ khúc
và Teresa
teresa. của cầm dương. và những đám lá vàng. khuya
trong thơ joseph huỳnh văn
ngày ấy
còn gì đâu. em
vâng. giờ đây. anh đi về phía chân trời. nơi bình minh
còn ẩn. trong chiêm bao
để gặp người
ngôi nhà. bên đồi quạ
và bình trà. của sói
tuyết rơi
tuyết đang rơi
nơi anh ở. và đâu xa
tuyết rơi như trong dr. zhivago
vâng. anh đi về phía đồi twelve oaks
để nghe
một tấu khúc khác
của cầm dương. trong cây
đóa hồng. lệ biếc xanh. và ngọn lửa (...)” - (Dallas, ngày của tuyết tháng 2. 2010)
Đúng vậy, ở Nguyễn Xuân Thiệp, tuyết là hình-ảnh mới nhưng thường trực và tuyết siêu thực của nhà thơ không hẳn là tuyết của thiên nhiên vô tri, vô cảm...
“tuyết rơi
một người ngồi vẽ. những chiếc lá bàng
từ ký ức. ấu thời
chờ ngày nắng ửng
tuyết đổ
trên những bờ tường
người đi tìm những ngọn nến. của mùa thu đông cũ
đốt lên
trong căn nhà.hư
bóng ai về. đứng khóc
tuyết phủ
người lầm lũi đi
gọi thầm
camille. camille
chiều quạnh
xám. đường trơn. không ánh lửa
tuyết trắng
một con quạ đứng kêu
trên đỉnh ngọn sồi già
sao mùa xuân chưa trở lại
sao mùa xuân chưa trở lại
những bông daffodils. vàng. của tôi
giờ ở đâu
tình tôi
thơ tôi
giờ ở đâu”
Tâm linh con người bị khuấy động, cho nên
“tôi đi tìm. trời mạn đà la hoa. như trong kinh phật. nhưng không tìm
thấy. chỉ thấy em. đứng dưới bầu trời nhiều mây xám. tay cầm
nhánh iris rũ tàn. ngày cây xuống tóc tà huy. và em khóc
mùa xuân ả rập và cách mạng hoa nhài. chưa kịp nở trên môi cười. thì động đất và sóng thần ở nhật bản nước mắt thay nụ cười (...)” (“mây bay. mây bay qua. trên đỉnh ngọn phù vân”).
Tâm muốn tĩnh, “đọc thơ haiku”, tìm an nhiên chăng?
“đôi khi
đọc câu thơ haiku
nghe trong buổi chiều
tiếng ve kêu
mùa hạ
cũng có khi
nghe mưa đá
lộp bộp
rơi
trên lều cỏ
một người ngồi thiền
tĩnh lặng
mùa thu
ơi mùa thu
dường như khe cửa
có tiếng gió
hay tiếng dế kêu
anh và em
xa nhau
ánh trăng. không soi tới”
Đọc người xưa như tìm thông cảm xưa sau, khi nhìn lại thân phận mình, trong “chiều ức trai” - nhà thơ cho biết “Cảm xúc khi đọc Vãn Hứng của Nguyễn Trãi được Nguyễn Lương Vỵ chú nghĩa và dịch ra thơ”:
“ông ở trong ngõ cùng. một mình. hiu quạnh
tôi nào khác chi ông
một căn nhà thuê. trong khu chung cư
không trẻ con. không mùi khói cơm chiều
chỉ dăm ba cuốn sách
đêm nằm nghe gió qua mái ngói. tiếng mùa đi. thu rơi
thỉnh thoảng chuyện trò với người xa qua điện thoại. để thấy còn chút niềm vui sót
ông buổi chiều khăn đen. gậy trúc. dạo chơi
tôi đầu trần. áo mỏng. đi dưới trời lộng gió. hoàng hôn. lá rụng
buổi chiều nơi ông. có ráng về phủ chòm cây
tôi nhìn ra hồ nước. những con vịt trời kêu khan. thỉnh thoảng bay lên trong chiều. tím
với ông. thời gian như sông. mờ mịt chảy
đời tôi như trang sách bụi đầy
ông là anh hùng. ôm mối cô trung
tôi người bại trận
cả hai cùng nghe tiếng gió. u u. như tiếng sáo. trong vòm lá
chiều xuống. tôi cũng như ông. về dưới cửa. nhìn trăng
một mảnh trăng. gầy. lạnh. đá xưa
ôi ức trai”
Hay tìm “lãng quên. không màu”?
“tôi bây giờ
sống như lá rụng
như chim về. hoàng hôn. đồi cỏ tía
có khi nhìn mây trôi. nghĩ tới ngày phiêu bạt
đêm nằm mơ. thấy bạn xưa. khóc cười trên những nhánh phố
đời sống. mùi cỏ khô
người xa người
người bỏ người đi
soi tìm những địa chỉ cũ. không còn dấu vết
trong tưởng tượng. chỉ muốn được tìm về. bức tường. với những tranh graffiti. trẻ con vẽ
và lòng chợt vui. cất tiếng cười. như mê
a. cuộc đời. những mẫu cắt dán
một cơn gió
cuốn đi. như lá khô
bầu trời chợt khép lại
một ngày
những bông hướng dương. rũ tàn
những khuôn mặt thân yêu nhòa dần. mưa rơi trên khung cửa kính
màn đã hạ. vở kịch không có hồi vĩ thanh
còn ai nhớ ai
những mẩu chuyện cũ không người kể lại
đôi khi. tiếng cười. bất chợt rơi
trong chiều
những cánh chim của rừng maya bay vào chiêm bao
mang theo thơ tôi
lãng quên
lãng quên. không màu”.
Chỉ còn hồi ức, cả những đóa hoa, cánh đồng, dù dáng dấp vẫn hiện tồn đây đó, đâu đây,... Buồn hơn khi phải đối đầu với “cái chết của những mùi hương” - trong thơ Nguyễn Xuân Thiệp mùi hương không chỉ chết một lần:
“mùi dạ lý hương
khuya nào
trên căn gác
đã chết
treo cổ
theo mùa hè xa
và
cùng chết. rực tim
mùi hương cà phê
chiếc bàn gỗ
bức tường. bông sứ. rụng
vang hưởng. tiếng đàn thùng năm nao. guitar ballad
con hẻm. khúc h dạ lan. không về lại
chiều nay
trên ngọn đồi. quán đá. xưa
một bóng. âm. đi tìm. mùa cũ
chăn chiếu. không hồn
mùi mồ hôi. quạ
tiếng cười. đã tắt. trên con dốc. hoàng hôn
đã chết thật rồi
mùa qua
mái tóc. lá thông
mùi nhựa ngái
rượu. và
môi. trái cấm eva. lãng quên lãng quên. như cây
những ngọn đèn vàng. mở mắt
bên hiên
chỉ còn thơ
và tôi
mùa đông
xám”.
Mùi hương đã chết, có thể đã rời xa, nhưng cũng có thể quy hồi, trong tâm tưởng, trong nhung nhớ, với tha nhân,... Cùng tuổi đời, độc giả sẽ dễ đồng cảm với tác-giả, nhưng phải sống cùng môi trường xã-hội, cộng-đồng thì sự đồng cảm này mới thật sự thấm thía, hiệu lực – nghĩa là thêm đau, buồn, tiếc,... như không thể khác!
Thơ Tự do là hình-thức dư giả ở Nguyễn Xuân Thiệp nhưng nội-dung hình như không hẳn vậy, vẫn có những khuôn rõ nét hoặc chằng chịt thời-gian, không-gian, tâm thức. Cái vị thơ ở đây nếu không lãng đãng theo thi-ý thì cũng sà xuống nhân thế đượm ít chua cay tình người, tình đời, dĩ nhiên, nếu đã sống cùng hoặc đã đi cùng đường, khác hướng. Khởi nghiệp thơ với những vần đậm chất quê-hương, Nguyễn Xuân Thiệp đã tiếp tục đi xa với những sáng-tác tân kỳ về hình-thức lẫn nội-dung, và những bài như Thảo Nguyên, Tôi Cùng Gió Mùa, “nguyệt thực & vầng trăng đỏ”, “chiều bên sông Giăng”, “ánh trăng”,... đã làm nên tên tuổi nhà thơ. Viết về âm nhạc, với ông, thơ như cũng là nhạc:
“dạ khúc. dạ khúc
mộc lan. nở tím đầu cành
đóa trăng. chim. nghiêng cánh qua trời
serenata
vĩ cầm
treo trên định mệnh
một người
một đời
mùi hương ophelia. trôi trong khuya. tàn
thôi. không về. lối cũ. mưa sa
ở cuối đường kia. môi chờ môi
vòng tay. thiên thu. nụ cười trên gối
chờ ta nhé
dạ khúc
mộc lan
tím
chiều. không phai” (dạ khúc. mộc lan).
Nguyễn Xuân Thiệp thật sự sáng-tác không nhiều cho một sự nghiệp; ở ông là sự cẩn trọng với con chữ, chất liệu, âm điệu, hình ảnh, màu sắc cũng như đề tài, nội-dung. Câu thơ, cấu trúc mỗi câu và toàn bài mang hình-ảnh hậu-hiện-đại, gây bất ngờ và hơn một lần gây ấn tượng nơi người thưởng lãm – như một “tân hình-thức” ngoại lệ! Những “khúc h” trong “cái chết của những mùi hương”, hay những âm thanh thảng thốt trong vài bài khác.
Mặt khác, nếu không để ý đến dấu vết thời-gian sáng-tác, người thưởng ngoạn sẽ thấy thơ Nguyễn Xuân Thiệp như một liên-văn-bản: nhìn hoa, cỏ, cây, thiên nhiên, mưa gió, mùa, trăng,... liền thấy thơ và nhìn câu thơ dễ cảm nhận như đang thấy rừng, cánh đồng, và hoa cỏ đua chen; con người trở nên thứ yếu ở một số bài thơ! Hình-ảnh hoa cỏ, đồi nương như sinh-động – dĩ nhiên với nhà thơ và ông đã tài tình đưa người thưởng thức nhập vào không-gian, cảnh vật đó; và theo thời-gian sáng-tác chúng hé nở, khởi nhãn rồi tàn phai mất đi như chỉ còn lại dư-vang! Cấu-trúc cho thiên nhiên, cảnh vật,... xuất hiện như đã tồn tại, hữu hình, thành chuyện kể rồi biến hóa trở nên những cấu trúc khác sẽ xảy ra hoặc và-rồi-đã-xảy-ra – những cấu-trúc tâm linh, tình tự, ký ức, v.v. Không viết hoa, xuống hàng theo thông-lệ, cũng có thể dễ ấn-tượng liên-văn-bản, vì như liên thuyên, không cùng, khiến độc giả như bị/phải ngụp lặn trong thế-giới (và ký ức) của tác-giả. Cũng như với nội-dung, tình ý, cảnh vật, nhân-vật xuất hiện bất ngờ trong thơ hoặc trở lại thêm một lần, nhiều lần – những nối kết, liên tưởng, hợp tình cũng như hỗn mang đến lạ lẫm!
Không là nhà thơ nhưng mỗi khi có dịp ngắm hoa lạ lần đầu cũng như đã quen, chúng tôi thường nghĩ đến những dòng thi ca của Nguyễn Xuân Thiệp về loài hoa cỏ, đồi nương ấy; và nếu đó là một cánh đồng hoặc cánh rừng đầy hoa cỏ muôn vẻ thì thơ ông trở lại mãnh liệt hơn nữa. Thơ Nguyễn Xuân Thiệp đã là tiếng hát đa âm và lạ lẫm của dòng văn-chương Việt-Nam!
[Tôn trọng cách đề tựa tác-phẩm viết thường, chúng tôi ghi trong ngoặc kép].
NGUYỄN VY KHANH
Toronto, 5-2017
This comment has been removed by a blog administrator.ReplyDelete

markdown:
Nguyễn Vy Khanh
*Nguyễn Xuân Thiệp đến với thi-ca rất sớm nhưng từ khi ông định cư ở hải-ngoại, tác-phẩm của ông mới thật sự được người thưỏng ngoạn văn-chương khám phá. Chúng tôi đã ghi nhận sự đóng góp ban đầu của Nguyễn Xuân Thiệp (* *thời* *ký Châu Liêm) trong biên-khảo* *Văn-Học Miền Nam 1954-1975* *(2016); ở đây là những cảm tưởng khi đọc thơ Nguyễn Xuân Thiệp sau biến cố 30-4-1975, một số đã xuất-bản trong* *Tôi Cùng Gió Mùa* *(Westminster CA: Văn Học, 1998)* *và* ** *một số sáng-tác khác* *tro* *ng Thơ Mạn Đà La chưa xuất-bản.* **Thi-ca thiên nhiên** *Ở Nguyễn Xuân Thiệp, độc-giả nhận ra nhiều nơi chốn đầy thơ mộng, đầy kỷ-niệm - Huế, Đà-Lạt và vùng đồi núi mộng mơ bên cạnh cái không-gian địa ngục của các trại gọi là “cải tạo”; rồi không gian của hoa cỏ, và một không gian thi ca độc đáo của riêng ông với chữ dùng của thơ, với hình ảnh và ngôn-ngữ ẩn dụ, ngụ ý, gợi tích cũ người xưa, với thời-gian không dễ phân biệt tách bạch. Thơ ông đây đó, trước sau, dù trong hoàn cảnh nào, đều như tẩm hương của hoa cỏ và những bức tranh, bóng dáng thân yêu một đời. Mỹ ở Nguyễn Xuân Thiệp không hẳn là người Đẹp, mà chính thức là Hoa: chúng nhẹ nhàng đi vào thơ ông, nào* *hoa dã quỳ, hoa thạch thảo, hoa lys, hoa sen, hoa giấy, hoa phù dung, hoa trắng, hoa lavender, hoa phượng, hoa hippies, hoa vông, hoa chanh, hoa trà, hoa bluebonnet, hoa mộc-lan, hoa hải đào, hoa mơ, hoa hồng, hoa loa kèn, hoa “ngâu”* *,* *đóa quỳnh,* *… bên cạnh những lá cây rừng, đồng, nương đồi, sừng sững đó hoặc theo gió rơi rụng theo mùa; những* *lá bàng, lá thông* *tùy lúc sẽ là* *lá xanh, lá vàng, lá khô, lá bay, lá rụng, lá chết* *,... Tất cả xuất hiện trong thơ ông dưới nhiều thể trạng, từ ấn tượng bất chợt, tâm tưởng, từ hồi-ức hay đời-sống, gây cảm xúc, đê mê, hụt hẫng,… đủ cả - đã gây đồng-cảm khiến người đọc thơ ông thường trực trở lại, lùi về, mà nhớ nhung, tiếc nuối, sống lại cùng tiềm thức, kỷ niệm đã lắng đọng nay ẩn hiện!* *Thời trước biến cố 30-4-1975, nhà thơ sinh trưởng ở đất Thần-kinh nhưng sinh sống nhiều năm ở Đà-Lạt, gần thật gần thiên nhiên núi rừng với hoa cỏ biểu tượng cho hạnh-phúc, cho cái Đẹp và cho cuộc-sống – tất cả đã là không-gian tuyệt vời cho một tâm hồn nhạy cảm như Nguyễn Xuân Thiệp. Khi miền Nam thất trận “chiến-tranh lạnh”, cũng như bao quân cán chính và đồng bào khác, ông bị đưa vào các trại* *“tù cải tạo”* *và trong số tập thể đó nhiều người đã bị cưỡng bức ngược đường ra Bắc, cam chịu khổ sai, đày đọa ở những vùng hoang vu, đồi núi của nước độc, của cái chết cận kề,...*Thảo Nguyên được thai nghén và hình thành năm 1980 trong một trại tù như thế ở ngoài Bắc, lần đầu đăng tạp-chí *Văn Học*(CA) tháng 7-1997 và xuất-bản trong *Tôi Cùng Gió Mùa*tháng 4-1998. Cuốn “album” hình ảnh và âm thanh nơi ấy được nhà thơ ghi lại như sau:
“
*m* *ùa hạ ta qua vùng thảo nguyên* *gió thổi chiều xanh trôi với nắng* *(…) mùa hạ ta qua vùng thảo nguyên* *bước* *nhẹ tênh quên thời khổ hạnh* *mê* *con chuồn chuồn. đỏ. bay ngang* *t* *hương bầy dê con. trên đồi vắng* *gặp trẻ chăn bò đi hát rong* *g* *ọi ấu thơ ta. mùa hạ sáng* *đ* *ời trôi đi tưởng đời lặng câm* *b* *ỗng tiếng đàn ai trong gió thoảng* *(...)* *m* *ai mốt chị qua vùng thảo nguyên* *n* *hư xưa một lần về quê ngoại* *n* *gày reo vui. vườn chim bay chim* *l* *òng reo vui. reo tà áo lụa* *c* *hị gội đầu bằng nước hoa chanh* *h* *ương tóc bay sang. chiều vời vợi* *c* *hị ơi. mai qua vùng thảo nguyên* *m* *ang cho em một chùm nhãn chín* *ô* *i. tình xưa như nhãn và sen* *d* *ẫu tình phai khi chưa kịp hẹn* *(…) mai mốt em qua vùng thảo nguyên* *tìm nhau. trăng đã về động cổ* *tìm nhau. tìm nhặt chiếc khăn rơi* *(…) ta đi năm năm qua thảo nguyên*”.
(TCGM, tr. 63, 69-70)
Hình ảnh và cảm xúc, xưa và nay. Tác-giả sử-dụng những từ láy như những điệp khúc để mở ý, chuyển tiếp và đi đến tận cùng tâm cảm: Thảo Nguyên đã dễ nhận được sự đồng cảm có thể với bạn tù (khả thi chăng?), nhưng chắc chắn với độc giả sau đó. Ở phần đầu, hình ảnh gợi nhớ chuyện Bá Di, Thúc Tề hoặc những thi-ảnh từ Kinh Thi xa xưa, đến phần sau là vang vọng ca dao và thơ Nguyễn Bính thuở nào chưa xa – thi-cách này sẽ được nhà thơ trở lại ở các sáng-tác khác.
Từ khi định cư ở hải-ngoại, nhà thơ đã hơn một lần đến với thiên nhiên, để ca tụng, sống cùng như không thể thiếu vắng, qua bốn mùa,... Đây là thiên nhiên vào tháng Chín ở Oklahoma – có thể là nơi định cư đầu tiên ở xứ người:
“
*tháng chín. cơn mơ nào ở Oklahoma*
t
*hoáng mùi tử đinh hương* *quanh trời sấm dội* *con chim màu đỏ trở về* *một mình. đứng hót trong mưa* *(…)* *tôi. áo rực tà dương. đi trong rừng Parkwoods* *như đi qua đời sấm dội* *như con chim màu đỏ vẫn hót* *tôi làm thơ* *cho bạn bè. cho những người cùng khổ* *cho sấm dội. cho đổ vỡ. cho mây xa* *tôi làm thơ* *và con chim màu đỏ* *hót. một mình. dưới trời mưa thưa”* *-*9-1997
(“con chim màu đỏ hót dưới trời mưa thưa”, tr. 168,170)
Những vần chữ đầy hình ảnh và tiếng vọng từ đâu thật xa, xưa!
Bài “trà hoa. camellia
*”*đã đưa nhà thơ trở về thời quá vãng: *“xin đốm tuyết dưới trời thu hạ* *hứng giọt máu từ cườm tay* *bình minh* *chợt tím một bông trăng tình sử* *hương tóc ai. anh thở với cây rừng* *một lần chân đã rời xa* *anh mơ qua cầu gỗ lim* *tìm câu ca dao cổ* *bỗng quẹo. gặp camellia* *ngỡ hoa trà ngày xưa anh hái* *trong máu, và bùn. chiêm bao”*- Huntington library 1996.
Thiên nhiên sống động cả trong giấc mộng:
*giấc mơ* *hoa magnolia nở trắng* *thơm trên vai* *những căn nhà kín cửa* *con đường lát đá. những câu thơ holderlin* *bread and wine* *bánh mì và rượu* *cỗ xe. chở tóc nắng. về xa* *giấc mơ* *những hàng cọ hát dưới trời* *và biển xanh. biển xanh. ôi biển của vòng tay ôm* *nụ cười. giàn hoa giấy* *những thiếu nữ. mặc quần hở rốn. chạy bộ* *đàn hải âu bay trong nắng* *và kêu* *căn phòng nhỏ. con mắt nhìn* *mặt trăng* *giấc mơ* *giấc mơ* *màu nắng* *và mùi bánh nướng* *ly rượu nào uống chung* *không. không có chiều hoen lệ* *chia tay, người không xa người* *mãi mãi* *như giấc mơ”*- July 2013 (Giấc Mơ).
Giấc mơ, canh mộng xuất hiện thường hơn ở những sáng-tác những năm sau này, như “thi. mùa đông”, “giấc mơ hoa hướng dương”, “đêm. mơ thấy ngồi đọc thơ với đinh cường” hay “cánh bướm. giấc mơ”:
*“buổi sang* *người xưa. gọi thăm* *ôi. món quà thật quý. trong cơn bệnh của lá vàng* *giọng nói. tiếng cười* *của ai* *như cánh bướm* *giấc mơ* *đưa tôi về lại* *với những cây sầu đông* *hoa tím* *bếp lửa chiều. mẹ nhúm. bên hiên* *nụ cười* *mùi khoai lang nướng* *dưới ngọn đèn dầu. những trang sách đầu tiên. mở* *găp lại cô bé ngày nào. học chung trường. thế dạ* *đôi mắt nâu. to. tỏa nắng* *trên đường tôi đi* *qua hàng bút bút. tòa khâm* *cây cầu. cánh chim. nghiêng. soi bong* *dòng sông* *cổng trường. màu ngói đỏ* *cho tôi về lại* *với những mái tóc bạn bè* *những bài thơ. bài tùy bút. bức họa. tiếng chim của buổi sáng mai* *sẽ không có chiến tranh. chia ly. lửa và khói* *không lán trại chập chùng. rừng già. suối độc* *và những ngày đói khổ. lang thang. giữa sài gòn* *ra đi* *trong nước mắt rơi. màu hoa phượng* *để đến đây. làm người hành giả cô đơn. ngồi dưới gốc sồi* *nghe vọng tiếng đàn cello. mùa thu. bệnh* *ôi. tiếng cười em. và cánh bướm* *của giấc* *mơ* *tôi*” (Garland, Jan. 18. 2016)
Hoa và cây cỏ từng đã là đề tài quen thuộc trong thi ca thời lịch-triều với tác-giả nhà nho kinh điển, thường dùng chúng làm đối tượng hoặc cái cớ để giãi bày tâm sự, để tự khẩu khí – với các phép ẩn dụ, biểu tượng, v.v, hoặc giả dùng làm đề tài vịnh họa tài tử. Tuy nhiên, thảo mộc được đưa vào thi ca thường cao quý, thơ mộng,... và trong thi-ca đó tất cả hầu như đều mang tính trừu tượng, xa rời hiện thực, và vì được cố tình chọn lọc để đưa vào thơ nên số lượng hạn chế và cũng thiếu đa dạng, như vài cây ngô đồng, cây phong, cây tùng cây bá, cây đào, cây dâu, cây hạnh, cây hoè, cây bạch dương, cây liễu,… Mặt khác, thảo mộc cũng đã đi vào dòng ca dao bình dân với những cây trái, hoa cỏ của đời-sống thường nhật, thiết thực như cây lúa, trà, hoa sen, hoa lài, bông hồng, v.v. Ở đây, thảo mộc cũng thường được dùng như hình ảnh, biểu tượng để truyền-thừa kinh-nghiệm và phổ dương đạo đức, triết lý sống,...
Ở Nguyễn Xuân Thiệp thì khác, thảo mộc gần gũi độc giả hơn, gần như là đời-sống hiện thực, gần về tâm tình, tư duy, do đó dễ gây ấn tượng và đánh động tâm hồn người đồng điệu. Thảo mộc, thiên nhiên đã trở nên yếu tố không thể thiếu đối với Nguyễn Xuân Thiệp và thơ ca của ông, chúng là đặc điểm và là sự hiện sinh không ngừng nghi hay vắng mặt,...
**Hiện-tượng thiên nhiên**
Mưa nhiều trong thơ Nguyễn Xuân Thiệp, như những cơn mưa vùng đồi núi - “mưa ở đây như mưa ở quê nhà” được sáng-tác khi tác-giả còn bị đọa đày ở các “trại học tập”:
*“... này người bạn đường. cùng ta đi dưới cơn mưa tháng hạ* *có chi đâu mà lặng thinh* *có chi đâu mà muộn phiền* *thôi. gần lại bên nhau. và nói* *mưa ở đây. như mưa ở quê nhà* *đó vườn ai xanh biếc* *hoa cau. vàng. mấy mùa trăng* *chắc hẳn đêm nay lòng sẽ mát* *đêm. sẽ choàng chiếc khăn thơm. lên giấc ngủ mơ* *(…) ơi. người bạn thơ ơi* *áo ướt. tóc ướt. chiều mưa* *mắt đắm hồn mây xa* *mưa ở đây* *mưa qua mấy thôn nhà cỏ* *mưa ở đây. như mưa ở quê nhà* *mưa từ thảo nguyên* *chảy qua khe mòn. sỏi đỏ* *kìa. tiếng nhạc ngựa ai rung* *chiều trong rừng. hiu quạnh* *mưa* *tiếng reo. của trẻ. thành ha-mơ-le* *và gió* *người thổi sáo lang thang trên mặt đất* *gió vin ngọn cau vàng* *rong cương qua bờ thùy dương. rạp bóng* *gió thênh thang. bên trời rộng* *một sớm lãng du qua chốn này* *kìa. ai chơi đàn thập lục. mà âm thanh rung suốt hàng cây* *(…* *) qua mưa* *ta thấy lại. những tầng cửa sổ. bật sáng.* *trong đêm* *thấp thoáng. đời vui. sau khung kính* *tiếng nói cười. lẫn tiếng hạt mưa* *nay. dẫu đã khép. trước mắt ta. trăm nghìn* *cánh cửa* *ánh chớp xanh còn sáng mãi hồn* *qua mưa* *ta thấy lại một hè phố quen* *buổi chiều. tiếng reo của âm thanh. và vầng* *hương sáng* *(…)* *chớp mắt* *lửa pha lê vạch sáng chân trời* *mưa rơi. sáng rừng thưa. nội cỏ* *mưa ở đây. như mưa. từ những cơn mơ* *(…)* *mưa /* *những giọt mưa rơi qua trời sáng* *rớt xuống ao hồ. nở những búp sen* *mưa. trong khu vườn ủ mật* *thoảng qua trí tưởng. mùi trái chín. và men rượu* *đâu. ly rượu óng vàng. em đã uống cùng ta. như uống ngọt ngào. cay đắng. trước ngày* *chia tay. trong đêm lễ nến* *mưa. và đèn. trên sông* *chân sóng đẩy đưa. ta đi trên đường biệt xứ* *mang trong hồn. chút bóng đêm. và lửa nến* *xanh. của thành phố quê nhà* *(…)* *nhìn lại ta* *người cùng khổ. kẻ cùng đường. trên mặt đất* *mênh mông* *trần thân. trong nắng rát* *nay gặp trận mưa hoa. loang loáng. qua trời* *mở tung nghìn cánh cửa* *thấy cây vô ưu. rũ bóng. quanh đời* *đầu cành. chim trắng hót* *kinh lăng nghiêm. và hội pháp hoa* *hết rồi. thời quỷ mị* *đời hân hoan. gió gọi ta* *hài cỏ. nón mơ. tay nải biếc* *mai về* *dưới trăng. hái một bông trà* *trong mưa. buộc chú ngựa con. bên bờ dậu mục* *đốt ngọn lửa hồng. trong căn nhà gỗ. bên đồi* *đọc lại cổ thi. và cựu ước* *hát khúc kinh vui* *gởi loài người khắp nơi trong cõi gió* *mai về* *tắm mát. dưới trận mưa quê nhà* *ăn bát canh hoa lý* *nghe bình yên. trong giọt nước sa* *nhắm mắt. thấy sông hằng. trải lụa* *thủy triều lên. lồng lộng. tiếng ca* *(...)”*- Nghệ Tĩnh 1980 (TCGM, tr. 49-62).
Sau mưa là gió, là gió mùa, như trong bài Tôi Cùng Gió Mùa sáng-tác năm 1974 mà chúng tôi đã từng đề cập trong biên-khảo
*Văn-Học Miền Nam 1954-1975*(2016). Gió mùa như hiện-tượng, dấu vết làm nên thổ-ngơi quê-nhà, đã ở mãi với nhà thơ và đã làm nên tính cách riêng của nhà thơ, như qua “tôi về. đợi gió Santa Ana”: *“lại thấy* *nắng bên hiên nhà* *những bông hoa loa kèn. đỏ* *người đứng. trông theo người* *và những đám mây. trôi* *để tôi. về* *khuya nay* *cô độc* *ngồi bên bếp lửa* *đợi gió mùa santa ana* *thổi về từ bên kia rặng núi* *bến sông xưa* *vâng. tôi về* *khuya nay* *cô độc* *ngồi bên đống lửa gỗ sồi* *tưởng tượng* *gió mùa santa ana. đang thổi lộng qua sông hồ. những khu rừng. những con đường rồng rắn. dậy nắng vàng hồ. những hàng cọ dưới trời* *và khói* *và lửa. âm u* *những cái chum bằng đất kêu vang* *ai cười* *ai khóc* *những người thân yêu của tôi* *bây giờ còn những ai* *và đất nước tôi. ở bên kia bờ sóng* *ai khổ* *ai đói* *ai giàu sang* *cán bộ. đại gia* *ôi. gió mùa santa ana* *gợi trong tôi. trí nhớ mù* *và những giọt lệ* *em. hỡi em. còn đứng chờ tôi* *bên hiên nhà* *những bông loa kèn* *thổi khúc quỷ thi* *trong gió”.*
Phố núi, mùa Đông và cả một không-gian thảo nguyên, chim chóc, hoa dã quỳ,... trong “thi. mùa đông”:
*“tôi đã xa rồi mùa đông ấy* *không gặp lại em đi giữa phố người* *hay trong giấc mơ* *mưa đã xóa mờ con đường. lá thông vàng phủ* *những chân trời* *chim bay. chớp xé* *rướm máu hoàng hôn sau khung cửa kính* *thi. em ở trong mùa đông* *căn nhà ấy. bên sườn thung lũng* *lẫn với loài dã quỳ* *một bình minh ẩn hiện* *em đi lại. nói cười. với bình trà. ly tách. ghế bàn quen thuộc* *mùa đông. nắng mới lên. khoảnh khắc* *vàng những bờ rào. mái nhà* *màu nắng mới. thoảng mùi nhựa thông* *hắt vào song cửa* *rực bức tranh trên tường. như điềm báo* *khoảnh khắc. đời người trôi qua. ngày vui trôi qua* *trời chợt tối* *những bông hoa. trong bình. màu tím sẫm* *màu của bùn. đất* *của ký ức. lãng quên* *những chân trời* *sân ga. phố núi* *tiếng còi tàu. kêu. trên đường ray. một sớm mai* *bóng người. đốm lửa bay. và khói* *em mặc áo nhung xưa* *tóc sương mù. mùa đông trên vai gầy* *phố núi* *lúc xa nhau. em khóc* *môi trái chín muồi* *giọt lệ đắng của chùm bông sứ rụng* *thi. em ở trong mùa đông”*(Mùa đông 1995)
Mùa Thu, nhà thơ “đi trong nắng ấm mùa thu”:
“
*buổi sáng* *như ấu thời. vương phủ* *anh đi trong nắng* *mùa thu* *với chiếc nón của gã vagabond* *và áo khoác vai* *một mình. cô độc* *nhưng lòng vui. ấm áp* *bởi anh biết mình* *là thi sỹ* *mang hồn homeless* *gần gũi những trẻ em* *không mẹ. không cha* *đến xứ này. một mình* *với chiếc túi xách. da bò. đã cũ. sờn* *dòng sông. trôi trong bóng tối (...)* *anh đi trong nắng ấm mùa thu* *biết mình không lẻ loi. trong thế giới này* *mùa thu cho anh* *niềm tin* *của lá chết* *thi sỹ* *anh là người. của giấc mộng hư* *đi tìm một vầng trăng khác”.*
Buổi chiều trở nên xa tầm tay hữu hạn của con người thế gian, khi những yếu tố, sự kiện đã từng gần gũi, cảm được, nhận thức được như quanh quẩn đâu đây, như trong “chiều. vẫn siêu thực. chiều” - thời-gian quyện lẫn với không-gian trong một phức-thể đang rời xa:
*“em có nghe* *này em có nghe* *vẫn tiếng còi tàu* *buổi chiều* *âm vang qua khu rừng. natick* *những cánh dã quỳ tứa máu. run rẩy* *không ai về lại quán cà phê xưa* *nơi khung cửa* *con bướm monarch. nhìn thấy trong giấc mơ nào* *đang vỗ cánh* *gây ra những chấn động. màu hổ hoàng* *trên phế tích. mùa qua* *anh thấy mình ngồi* *đốt lại đống lửa* *lá thông khô* *những khuôn mặt bạn bè. chợt hiện* *đinh cường. lê uyên phương. phùng văn hưởng* *thanh sâm* *và tiếng ai* *gọi mình trong gió* *thiệp ơi. thiệp ơi* *về đi* *chiều. vẫn siêu thực. chiều”* *Siêu thực chiều và siêu thực dã quỳ ở Oklahoma*cũng như ở Đà-Lạt xưa!
Nhiều thiên niên kỷ trước đã có những con người ngồi bên bờ sông Balylon khóc thương thân phận lưu đày, thì sau cơn giông bão tháng 4-1975, nhà thơ cùng với hàng triệu đồng bào miền Nam của ông bị đày ra Bắc; nỗi tang thương đó được ghi lại trong “chiều bên sông Giăng” “
*ta ngồi ta khóc / trông về phương nam (...) nỗi oan khiên một thời không bóng vang”:*
“...
*buổi chiều. vớt sỏi. dưới lòng sông Giăng* *ta cười trong tiếng sóng* *ai kia. đưa ta lên rừng* *ai kia. đưa ta ra đầu ngọn suối* *tượng đài người đọ được với thời gian* *tiếng cười ta* *đánh thức. lớp cuội mòn. chiều nay* *bia đá nghìn năm. bồi hồi. xao động* *nói gì với mai sau* *(...)* *đêm nay áo mỏng thân gầy* *nằm nghe chớp bể mưa nguồn về tự sông Giăng* *dưa muối quê người lòng ta càng xót...”*- Nghệ Tĩnh 1980 (TCGM, tr. 73, 82)
Và sự sống nhức nhối, cái chết và trầm luân
Thảo Nguyên sáng-tác năm 1980 lúc đang bị đày ra vùng núi non nhiều chướng khí miền Nghệ Tĩnh, đồng cỏ cây gợi nhớ đồi nương miền cao hoặc một nơi nào khác trên đất nước, nhà thơ đi qua đồng cỏ như bước vào miền ký-ức:
*“... mùa hạ ta qua vùng thảo nguyên* *bước nhẹ tênh quên thời khổ hạnh* *mê con chuồn chuồn đỏ bay ngang* *thương bầy dê con trên đồi vắng (...)* *cha đã đi qua vùng thảo nguyên* *gió mùa xưa chuyển cơn giông lớn* *vang thiên thu chớp bể mưa nguồn* *nước vượt bờ trùng khơi nước rộng* *đám lưu dân qua vùng châu thổ* *chẳng tìm đâu thấy một xóm làng...”*
Rồi mẹ, chị cùng nhà thơ đi qua vùng đồi nương, đi qua khói lữa, chiến tranh “
*kẻ sống người chết đều trơ xương / ... muôn oan hồn không chốn nương thân”*khiến *“ngày gầy xơ lất phất mưa phùn”,...*Và nay bản thân bị đọa đày trên con đường biệt xứ, nơi những đồng cao: *“ta đi năm năm qua thảo nguyên* *gậy trúc mòn khua kêu đá sỏi* *(...) ta con chim hạc trong thời-gian* *(...) từ đó chung quanh đời bặt tin* *kinh chùa tây phương không vọng lại...”*(tr. 63, 66, 67, 68)
“Đốt lửa. ghe sư đàn” là một bản thơ dài như một cổ-tích buồn của một thời nhiễu nhương, với vài “mật mã”, “nhắn nhủ”:
*“đốt lửa. chừng như người qua khe* *mùa đông. tím. những nương mưa* *(…)* *đầm sấu hoang. lau thắp. bến chờ* *lửa đã cháy. cháy trên củi ướt* *tù ngồi hơ tay. nghe cổ tích* *chuyện đường huyền trang đi thỉnh kinh* *bỗng trong đêm. rộ tiếng ai đàn* *lửa củi soi. nhà sư mặt ốm* *kể từ sư rũ áo đi đày* *cái tâm mây nổi. trăng thiền đạo* *cuộn cuộn trường giang. sóng lục đầu* *đầm cỏ. nước in. thân cò vạc* *bắt cua. vồ nhái. ngày qua ngày* *đêm đêm. ôm đàn trong xó tối* *năm ngón tay gầy. tiếng thổ cầm* *sư ngồi đàn. như cây trăm năm* *lửa cháy. xèo xèo. mùi nhựa ngái* *khói tỏa. mù khe. màu cỏ rối* *dạo đàn. mưa thu rơi trong trăng* *tiếng mau. chim bay qua mùa đông* *đàn ánh thép xanh. gươm phạt trúc* *gỗ nổi. đá lăn. trâu bứt gốc* *hồn u. mả tối. đây là đây* *rạng tiếng ngư dương. thơ quỷ đọc* *lán sâu. bếp ảo. lửa đào lay* *cây đàn gỗ xưa. như mặt trăng* *năm ngón tay gầy. như chim ưng* *bật dây. rỏ máu. hoàng hôn rừng* *gọi những mùa đi không trở lại* *đàn qua. tiếng buồn trong lau sậy* *gió thu. đưa võng. ai chờ ai* *đêm cẩm khê. đàn trong u độc* ** *người nghe đàn. khơi lửa đỏ khuya* *tóc râu tiền kiếp. đầm hơi mưa* *bỗng thấy sân nhà. cây sứ gãy* *năm cửa ô quan. ngấn lệ mờ* *những nẻo chiều sương. người rách rưới* *những mái nhà. mưa xoi. nắng dọi* *lọ rơi. sành vỡ. lục cục âm* *khuya rồi ai đẽo gỗ huỳnh đàn* *ửng sắc hoa gầy. trên áo quan* *sư bỗng ngừng đàn. nhìn đống lửa* *gốc cây. cháy như đầu thiên cổ* *huyễn huyễn. củi tàn. màu kinh xưa* *mặt đất chừng qua cơn mộng dữ* *nên ngón tay gầy. như ngó sen* *hơi đàn trôi trong hương lá xanh* *đàn ngân.* *cánh* *chim soi trên đầm* *màu hoa mơ nở. trắng non ngàn* *từ trong độ ấy. giờ trăng mọc* *ánh trăng. chảy vàng trăm cửa song* *bếp rụi. lửa riu. âm đàn dứt* *trăng lên rồi. h* *ổ* *xuống cẩm khê”*- 1977-1988 (TCGM, tr. 108-112).
Bài thơ Ánh Trăng dài 248 câu, dài như một bài Hành:
*“...* *h* *ỡi ơi giữa cánh rừng săn bắt* *ta chỉ nghe rền giọng sói tru* *giữa cuộc bạo hành. cơn sốt dữ* *nổi đau này cháy vỡ thịt da* *thử ngẩng nhìn trăng đêm phán xét* *ai công. ai tội. dưới trời khuya* *ai xô trăm họ vào gai gốc* *ai hái dâng đời một đoá hoa* *hãy xét trong cơn đau lịch sử* *nỗi đau nào đau của riêng ta...”* *(...) trăng khuya vằng vặc soi tâm thức* *đêm tịnh. trời trong. gió lắng sâu* *(…) t* *răng khuya như một loài chim quý* *b* *ay suốt nghìn năm hót một lần.* *d* *ưới mái chùa tây văng tiếng kệ* *v* *ị sư già đã thức, chuông ngân.* *â* *m thanh như một làn hương sữa* *c* *hảy xuống hồn ta đã lặng dần* *h* *ạt lệ muối rơi. giờ đọng lại* *t* *răng nguyệt cầm ơi. ngọc mới đông (...)* *g* *iữa cuộc vui này ta có mặt* *s* *ao tâm xao xuyến những trời xưa* *đ* *ếm sao, nào biết sao mờ tắt* *t* *rận bão mùa qua đã dứt chưa...” -*1980 (TCGM, tr. 90-91; 98-99)
Đêm về, “nguyệt thực & vầng trăng đỏ” và những mảnh vỡ của cuộc-đời:
*“nguyệt thực* *ôi. vầng trăng đỏ. đêm qua* *giấc mơ. của một người* *gục đầu bên cửa sổ* *thi sỹ* *của nước mắt. lá khô* *đi ra sân ga* *gặp cô bé. ôm bó hoa. chờ đợi* *chuyến tàu. vừa chuyển bánh* *nguyệt thực* *và vâng trăng đỏ* *con bướm. ngày nào. không về* *khung kính. của quán cà phê. bụi* *tiếng cười. lãng quên* *lãng quên* *như giấc mộng hư* *chỉ còn* *căn nhà. của gió* *và tiếng đàn. câm. trong ký ức. lãng quên* ** *lãng quên. những nụ cười* *và tiếng gọi tên nhau* *ôi. cành hoa lys. rũ tàn* *vầng trăng nguyệt thực* *thơ tôi* *màu đỏ. đêm qua”*- Đêm cuối tháng 9. 2015
“mùa thu. con dế. và vầng trăng” dễ là những dòng chập chờn ký ức:
“
*mùa thu* *với gió. những chiếc lá vàng trong cây*
tôi đi tìm con dế
tôi đi tìm con dế
*và vầng trăng* *ôi. vầng trăng. từng nghe tôi đọc thơ. những ngày đói rách vừa ra khỏi trại tù. lang thang kiếm ăn trên đường phố sài gòn*
và đã cùng tôi. chia nhau. củ khoai lang. với niềm tuyệt vọng
và đã cùng tôi. chia nhau. củ khoai lang. với niềm tuyệt vọng
*tôi tìm con dế* *đã cùng tôi hát khúc ca chiều*
bây giờ. mùa thu xứ người
bây giờ. mùa thu xứ người
*cũng cô đơn và rét lạnh*
tôi đi tìm lại vầng trăng
tôi đi tìm lại vầng trăng
*và cả con dế. ca nhân*
này em
này em
*bên hiên nhà em. đêm nay. dường như cũng có vầng trăng*
và tiếng con dế gáy
và tiếng con dế gáy
*như trong thơ tôi*
tôi đang đi tìm. như tìm lại hồn mình
tôi đang đi tìm. như tìm lại hồn mình
*đốm lửa* *mù sương* *mù sương. linh hồn* *chiều* *sombre dimanche* *tôi đi tìm* *một cây bang*
một góc phố
một góc phố
*và căn nhà của quả bóng bay* *để treo lên khung cửa sổ* *một ý thơ”.*
Vẫn là trăng, bây giờ đã sang mùa Đông:
*“trăng* *nguyệt cầm*
màu của đá .và đất. xưa
màu của đá .và đất. xưa
*về* *từ trang sách. bụi*
từ một quán cà phê. của lá bay
như tôi
từ một quán cà phê. của lá bay
như tôi
*nụ cười trên môi đã tắt. trong chiều tan*
trăng mùa đông. xanh
sao bầu trời rỉ máu. hoàng hôn
không một cánh chim
chim đã chết trên những đường dây. của trí nhớ. điên
trăng
trăng mùa đông. xanh
sao bầu trời rỉ máu. hoàng hôn
không một cánh chim
chim đã chết trên những đường dây. của trí nhớ. điên
trăng
*mùa đông* *nghe như có tiếng dương cầm* *không phải bản serenade. của schubert. và khung cửa sổ sáng đèn* *tiếng dương cầm* *của phim the pianist* *phát ra từ thành warsawa* *nơi người đói* *chết* *cây khô* *ôi. mặt trăng mùa đông. như đá.* *tiếng khóc. chiều nay* *blog qua trời mạn đà la* *sương tím”*(“trăng. mùa đông”)
Trăng đối với nhà thơ nếu không là những khoảnh khắc thời-gian thì cũng là cớ để nhớ bạn hữu văn-nghệ như Đinh Cường, Lê Uyên Phương, Thanh Tâm Tuyền,... trong “trăng & thơ”,... hay Nguyễn Thị Khánh Minh trong “thơ cho những đóa hướng dương”, “giấc mơ hoa hướng dương”,... Thật vậy, tình bạn biểu tỏ khá rõ nét trong thơ Nguyễn Xuân Thiệp, bạn chiến đấu chung một màu cờ và bạn đồng hành thi ca, làm như đối với thế hệ ông, đa số cùng hoàn cảnh nhập ngũ, cùng sinh hoạt văn-nghệ tự do, nhân bản và cùng bị đọa đày nơi cưỡng gọi là trại “cải tạo”, “học tập”, cùng có những đoạn đời hùng tráng cũng như bi thảm như ở đáy địa ngục, như trong “lời gởi tô mặc giang” cũng để nhớ những người bạn khác:
*“tô mặc giang ơi* *dường như sông sài gòn vẫn chảy* *chiều nay. tôi nhìn thấy bạn. đi cùng với đinh cường* *trên phố bonard* *tóc bờm xờm. lộng gió* *và tôi cũng nhìn thấy bạn* *ở pleiku* *cùng với người nữ làm thơ tên chi* *trong cà phê dinh điền* *có cả kim tuấn. ngồi cười* *mới đó mà mấy chục năm trôi qua* *người xa người. người bỏ người đi* *những quán khuya. nơi chúng mình họp mặt. không còn ánh lửa* *mới đây. hải phương nói với tôi* *sẽ làm một bài thơ. nhớ pleiku* *hồi tôi. và dạ lan. qua làm đài địch vận* *và chúng mình mê cô ca sỹ trong hội quán phượng hoàng* *những cây thông còn đó* *bài thơ chắc vẫn còn trong trí óc hải phương* *còn bạn đã cho in. gió cũng nói lời từ biệt* *thôi hãy gởi cho nhau xem* *để nhớ lại pleiku* *và kim tuấn* *và dạ lan* *lời này xin thả bay trong nắng* *ơi. tô mặc giang”*
Nghĩ đến bạn, cả người mới ngày nào còn sinh hoạt đấu tranh và văn-nghệ, chợt nhớ Nguyễn Xuân Phước khi “
**mưa phùn ngày chủ nhật”,** **“mưa xám”,** **hoặc “**đêm. mơ thấy ngồi đọc thơ với đinh cường “: *“đêm* *cánh bướm. màu hổ hoàng* *trong ngôi nhà của gió* *thấy mình. ngồi bên đinh cường* *đọc thơ* *ôi. con đường* *mùa qua* *phủ dưới lá khô* *cành bang* *cổng cũ* *bao năm. thức đợi người* *chợt quên. chợt nhớ* *một góc phố. đèn khuya* *và tiếng hát. camille huyền* *mùa xưa. và em* *men vườn ổi. thơm* *hoa ngâu. ai còn hong tóc. chờ ai** *giấc mơ* *cánh bướm* *những chiếc lá bang* *cánh cổng. màu cổ thi* *mãi bay trong trí nhớ tôi* *trong thơ tôi* *và trong tranh. người họa sĩ* *của khu rừng chiều tà. gió. tiếng còi tàu(...)”.*
Viết về bạn, như nhắc nhở kỷ-niệm, như tưởng nhớ, thương tiếc và có khi chỉ là cơ hội nhớ nghĩ về chính cuộc đời mình, những kỷ-niệm, những hồi tưởng còn sót lại, là bạn hữu trong “những ý nghĩ lá vàng trong mùa giáng sinh”, hoặc một người “em” đã từng đến trong “bây giờ là tháng giêng. 2013”:
“
*cám ơn em đã đến và đã chia tay* *mùa này chim én còn bay dưới mái lầu hotel du parc* *ở một góc phòng, chiếc piano cũ vẫn còn* *cô ca sỹ đứng. xõa tóc. hát* *và bóng người nhạc sĩ. gầy. lướt tay trên phím đàn* *bản dạ khúc. của lê uyên phương* *đã chết* *tôi bỗng thấy mình ngồi trên chiếc xe ngựa. cùng balakirev* *băng băng. trên những phiến đá lót đường. thời nga hoàng* *trong tiếng quạ kêu* *với chiếc đồng hồ chỉ năm* *và cánh đồng. có chiếc cày ai bỏ quên. như con chim gãy cánh* *xa xa. con tàu rỉ sét. trong eo biển khô* *những tiếng động thời gian. bỗng ngừng im* *người trên tàu đưa cho balakirev một cây đàn cổ quái* *và bảo* *ông sẽ không chết. nếu ông chơi nhạc”*- (Jan 20. 2013)
Dung, người bạn đời của nhà thơ đã ra đi một sớm mùa Đông, nhà thơ ghi lại tình ý trong “những ý nghĩ lá vàng trong mùa giáng sinh”:
*“giáng sinh* *mưa và tuyết* *trắng. miền trung tây* *tôi. như chiêc lá* *rụng* *bên vệ đường* *khi mùa đông tới* *một mình. trong bệnh viện* *nằm nghe gió* *từ cõi mạn đà la nào* *thổi qua trang kinh cổ* *nghĩ tới chúa. sinh trong hang bê lem* *giữa rơm. cỏ khô. và lũ trẻ chăn cừu* *lạnh. đá xưa* *nghĩ tới dung* *ra đi theo chuyến gió* *mùa đông* *mưa rơi. mưa vẫn rơi* *trên mái nhà* *nghĩ tới đống lửa lá bàng. thơ em. sưởi ấm người về (...)”*- 27-12-2015
Ở một thời điểm cuộc đời, “em” sẽ và đã rời bỏ tôi, rời sự sống, và em vẫn sống mãi qua bốn mùa và hiện hữu ở khắp chốn không-gian. Nhà thơ nói với người, như độc thoại mà biết có kẻ đón nghe, “hãy nghiêng tai dưới gió. và lắng nghe. hãy nhìn rồi sẽ hiểu”:
*“Bởi không còn em trên đời này nữa* *nên tôi tập yêu hết thảy mọi người* *hãy nghiêng tai dưới gió. và lắng nghe* *hãy nhìn rồi sẽ hiểu* *buổi chiều. đi trên đường. có khi tôi gặp một* *chiếc lá. khô* *và sớm mai ra vườn, thấy cây hồng vừa* *nở những bông màu vàng* *mùa đông. tuyết rơi. nhặt xác một con chim bên gốc sồi già* *và trên cao. đàn ngỗng trời. xoải cánh bay đi* *tôi chợt hiểu. như lời bài hát* *có sớm mai. tất phải có chiều tà* *có gặp nhau dưới mái trường phượng đỏ ngày xưa.* *tất có ngày chia tay. mùa đông. em đi* *theo chuyến xe của gió* *và tôi đi. dưới trời mưa new orleans* *nhìn quanh không thấy bóng dù* *như ta cùng đi trên con đường hàm nghi ngày nọ* *em ơi. nụ cười của em. vẫn theo anh* *cho dù nhiều thứ đã mất đi. nhiều điều không còn nữa* *cho nên anh tập yêu thương cả loài người* *và chim muông. cây cỏ* *dưới bầu trời này* *như thuở ấu thơ. tới trường. với cái chong chóng.* *trên tay* *vậy đó em* *và hãy chờ anh trên ngọn đồi cỏ tía”*
“Em” hiện diện như đã từng, ở đây, “trong căn phòng ký ức”:
*“trong căn phòng. ký ức* *của anh* *một ngọn đèn* *soi. chiếc ghế trống* *cây đàn. câm* *và những cuốn sách. bụi* *một tấm gương* *ngày nào anh đã vẽ* *hình đôi mắt* *bây giờ biến thành hai cánh bướm. màu nâu* *em* *em hãy bước thật nhẹ* *kẻo tiếng động* *của những đổ vỡ* *một lần đi qua đời anh* *sẽ thức dậy* *anh muốn* *mọi vật cứ lặng yên* *lặng yên* *như trong những bức tranh* *dưới căn hầm* *của người họa sĩ* *ở đường natick. bên rừng mây. xưa*”.
Bài “hồi ức thơ” như một nhìn lại mình và tha nhân, ở nơi này hay đâu đó xa xôi:
*“bây giờ* *tôi chỉ còn lại* *thơ* *những hồi ức về em được làm bằng bóng nắng. chim và mây. màu của tranh chagall* *sâu. trong mắt em. xưa. rực cháy cơn mơ chiều tà* *lá khô. lá khô. bản serenade. ngày đưa em* *mình tôi* *với chiếc mũ màu xám. và áo khoác sờn vai. vài tiếng ho khan* *đi trong chiều nhạt nắng* *nhớ và quên* *mùa vui* *đâu rồi. mùa vui* *của tôi* *không còn những chiếc lá trên cây* *một thời vắng bóng* *không còn thấy cổng trường. xưa* *không nghe tiếng ve* *những bông phượng đã ố. tàn* *bức tường rêu. câm* *tôi đi tìm tờ báo ướt. có in bài thơ viết năm mười lăm tuổi / của tôi* *không ai còn nhớ* *âm. tiếng đàn vĩ cầm của người nhạc sĩ. bệnh ung thư* *âm. mùi trà. những cánh tường vi. trong trí tưởng* *âm. căn gác của sách báo. cây đàn gỗ chùng dây* *và mùi tóc. mùi da. của những sớm mai* *tôi muốn khóc* *những con chim sẻ. mùa hè. đã chết* *về đâu* *về đâu”*
Bài “tuyết xuống, nghe dương cầm lạnh. đi về phía bình minh trong chiêm bao” đầy ấn-tượng:
*“tuyết xuống* *nghe cầm dương. lạnh* *hồn siêu thực* *trăng* *mái phố* *như chim* *ca nhân* *và nến cháy. bập bùng* *lặng nghe* *chờ em* *đường cầm dương. mưa* *những giọt lá. sầu* *dạ khúc** *tìm đời nhau. đâu* *tuyết xuống đầy trời* *những cây sage. và bụi hồng. cây lựu trong vườn* *đầu đội những chiếc mũ tuyết* *và* *đóa quỳnh điên. đêm nào* *giờ đã tàn phai. rũ rượi* *anh không trở về những năm tháng đã xa* *để gặp lại cơn mưa* *và bùn lầy* *trong trăng* *thôi. hãy lãng quên* *lãng quên* *bản dạ khúc* *và Teresa* *teresa. của cầm dương. và những đám lá vàng. khuya* *trong thơ joseph huỳnh văn* *ngày ấy* *còn gì đâu. em* *vâng. giờ đây. anh đi về phía chân trời. nơi bình minh* *còn ẩn. trong chiêm bao* *để gặp người* *ngôi nhà. bên đồi quạ* *và bình trà. của sói* *tuyết rơi* *tuyết đang rơi* *nơi anh ở. và đâu xa* *tuyết rơi như trong dr. zhivago* *vâng. anh đi về phía đồi twelve oaks* *để nghe* *một tấu khúc khác* *của cầm dương. trong cây* *đóa hồng. lệ biếc xanh. và ngọn lửa (...)* *”*- (Dallas, ngày của tuyết tháng 2. 2010)
Đúng vậy, ở Nguyễn Xuân Thiệp, tuyết là hình-ảnh mới nhưng thường trực và tuyết siêu thực của nhà thơ không hẳn là tuyết của thiên nhiên vô tri, vô cảm...
“
*tuyết rơi* *một người ngồi vẽ. những chiếc lá bàng* *từ ký ức. ấu thời* *chờ ngày nắng ửng* *tuyết đổ* *trên những bờ tường* *người đi tìm những ngọn nến. của mùa thu đông cũ* *đốt lên* *trong căn nhà.hư* *bóng ai về. đứng khóc* *tuyết phủ* *người lầm lũi đi* *gọi thầm* *camille. camille* *chiều quạnh* *xám. đường trơn. không ánh lửa* *tuyết trắng* *một con quạ đứng kêu* *trên đỉnh ngọn sồi già* *sao mùa xuân chưa trở lại* ** *sao mùa xuân chưa trở lại* *những bông daffodils. vàng. của tôi* *giờ ở đâu* *tình tôi* *thơ tôi* *giờ ở đâu”*
Tâm linh con người bị khuấy động, cho nên
*“tôi đi tìm. trời mạn đà la hoa. như trong kinh phật. nhưng không tìm* *thấy. chỉ thấy em. đứng dưới bầu trời nhiều mây xám. tay cầm* *nhánh iris rũ tàn. ngày cây xuống tóc tà huy. và em khóc* *mùa xuân ả rập và cách mạng hoa nhài. chưa kịp nở trên môi cười. thì động đất và sóng thần ở nhật bản nước mắt thay nụ cười*(...)” (“mây bay. mây bay qua. trên đỉnh ngọn phù vân”). **Tâm muốn tĩnh, “đọc thơ haiku”, tìm an nhiên chăng?** *“đôi khi* *đọc câu thơ haiku* *nghe trong buổi chiều* *tiếng ve kêu* *mùa hạ* *cũng có khi* *nghe mưa đá* *lộp bộp* *rơi* *trên lều cỏ* *một người ngồi thiền* *tĩnh lặng* *mùa thu* *ơi mùa thu* *dường như khe cửa* *có tiếng gió* *hay tiếng dế kêu* *anh và em* *xa nhau* *ánh trăng. không soi tới”*
Đọc người xưa như tìm thông cảm xưa sau, khi nhìn lại thân phận mình, trong “chiều ức trai” - nhà thơ cho biết “Cảm xúc khi đọc Vãn Hứng của Nguyễn Trãi được Nguyễn Lương Vỵ chú nghĩa và dịch ra thơ”:
*“ông ở trong ngõ cùng. một mình. hiu quạnh* *tôi nào khác chi ông* *một căn nhà thuê. trong khu chung cư* *không trẻ con. không mùi khói cơm chiều* *chỉ dăm ba cuốn sách* *đêm nằm nghe gió qua mái ngói. tiếng mùa đi. thu rơi* *thỉnh thoảng chuyện trò với người xa qua điện thoại. để thấy còn chút niềm vui sót* *ông buổi chiều khăn đen. gậy trúc. dạo chơi* *tôi đầu trần. áo mỏng. đi dưới trời lộng gió. hoàng hôn. lá rụng* *buổi chiều nơi ông. có ráng về phủ chòm cây* *tôi nhìn ra hồ nước. những con vịt trời kêu khan. thỉnh thoảng bay lên trong chiều. tím* *với ông. thời gian như sông. mờ mịt chảy* *đời tôi như trang sách bụi đầy* *ông là anh hùng. ôm mối cô trung* *tôi người bại trận* *cả hai cùng nghe tiếng gió. u u. như tiếng sáo. trong vòm lá* *chiều xuống. tôi cũng như ông. về dưới cửa. nhìn trăng* *một mảnh trăng. gầy. lạnh. đá xưa* *ôi ức trai”*
Hay tìm “lãng quên. không màu”?
*“tôi bây giờ* *sống như lá rụng* *như chim về. hoàng hôn. đồi cỏ tía* *có khi nhìn mây trôi. nghĩ tới ngày phiêu bạt* *đêm nằm mơ. thấy bạn xưa. khóc cười trên những nhánh phố* *đời sống. mùi cỏ khô* *người xa người* *người bỏ người đi* *soi tìm những địa chỉ cũ. không còn dấu vết* *trong tưởng tượng. chỉ muốn được tìm về. bức tường. với những tranh graffiti. trẻ con vẽ* *và lòng chợt vui. cất tiếng cười. như mê* *a. cuộc đời. những mẫu cắt dán* *một cơn gió* *cuốn đi. như lá khô* *b* *ầu* *trời chợt khép lại* *một ngày* *những bông hướng dương. rũ tàn* *những khuôn mặt thân yêu nhòa dần. mưa rơi trên khung cửa kính* *màn đã hạ. vở kịch không có hồi vĩ thanh* *còn ai nhớ ai* *những mẩu chuyện cũ không người kể lại* *đôi khi. tiếng cười. bất chợt rơi* *trong chiều* *những cánh chim của rừng maya bay vào chiêm bao* *mang theo thơ tôi* *lãng quên* *lãng quên. không màu”.* *Chỉ còn hồi ức, cả những đóa hoa, cánh đồng, dù dáng dấp vẫn hiện tồn đây đó, đâu đây,... Buồn hơn khi phải đối đầu với “cái chết của nh*ững *mùi hương” - trong thơ Nguyễn Xuân Thiệp mùi hương không chỉ chết một lần* *:* *“mùi dạ lý hương* *khuya nào* *trên căn gác* *đã chết* *treo cổ* *theo mùa hè xa* *và* *cùng chết. rực tim* *mùi hương cà phê* *chiếc bàn gỗ* *b* *ức tường.* *bông s*ứ *. rụng* *vang hư* *ởng. tiếng đàn thùng năm nao. guitar ballad* *con hẻm. khúc* **h**dạ lan. không v *ề* *lại* *chiều nay* *trên ngọn đồi. quán đá. xưa* *m* *ột* *bóng. âm. đi tìm. mùa cũ* *chăn chiếu. không hồn* *mùi mồ hôi. quạ* *ti* *ếng cười* *. đã t*ắt. *trên con dốc. hoàng hôn* *đã chết th* *ật* *rồi* *mùa qua* *mái tóc. lá thông* *mùi nhựa ngái* *rượu. và* *môi. trái cấm eva. lãng quên lãng quên. như cây* *những ngọn đèn vàng. mở mắt* *bên hiên* *chỉ còn thơ* *và tôi* *mùa đông* *xám”.*
Mùi hương đã chết, có thể đã rời xa, nhưng cũng có thể quy hồi, trong tâm tưởng, trong nhung nhớ, với tha nhân,... Cùng tuổi đời, độc giả sẽ dễ đồng cảm với tác-giả, nhưng phải sống cùng môi trường xã-hội, cộng-đồng thì sự đồng cảm này mới thật sự thấm thía, hiệu lực – nghĩa là thêm đau, buồn, tiếc,... như không thể khác!
Thơ Tự do là hình-thức dư giả ở Nguyễn Xuân Thiệp nhưng nội-dung hình như không hẳn vậy, vẫn có những khuôn rõ nét hoặc chằng chịt thời-gian, không-gian, tâm thức. Cái vị thơ ở đây nếu không lãng đãng theo thi-ý thì cũng sà xuống nhân thế đượm ít chua cay tình người, tình đời, dĩ nhiên, nếu đã sống cùng hoặc đã đi cùng đường, khác hướng.
*Khởi nghiệp thơ với những vần đậm chất quê-hương, Nguyễn Xuân Thiệp đã tiếp tục đi xa với những sáng-tác tân kỳ về hình-thức lẫn nội-dung, và những bài như Thảo Nguyên, Tôi Cùng Gió Mùa, “nguyệt thực & vầng trăng đỏ”,* *“chiều bên sông Giăng”, “ánh trăng”,...* *đã làm nên tên tuổi nhà thơ. Viết về âm nhạc, với ông, thơ như cũng là nhạc:* *“dạ khúc. dạ khúc* *mộc lan. nở tím đầu cành* *đóa trăng. chim. nghiêng cánh qua trời* *serenata* *vĩ cầm* *treo trên định mệnh* *một người* *một đời* *mùi hương ophelia. trôi trong khuya. tàn* *thôi. không về. lối cũ. mưa sa* *ở cuối đường kia. môi chờ môi* *vòng tay. thiên thu. nụ cười trên gối* *ch* *ờ ta nhé* *dạ khúc* *m* *ộc lan* *tím* *chiều. không phai* *” (dạ khúc. mộc lan).* *Nguyễn Xuân Thiệp thật sự sáng-tác không nhiều cho một sự nghiệp; ở ông là sự cẩn trọng với con chữ, chất liệu, âm điệu, hình ảnh, màu sắc cũng như đề tài, nội-dung. Câu thơ, cấu trúc mỗi câu và toàn bài mang hình-ảnh hậu-hiện-đại, gây bất ngờ và hơn một lần gây ấn tượng nơi người thưởng lãm – như một “tân hình-thức” ngoại lệ! Những “khúc h” trong “cái chết của những mùi hương”* *,* *hay những âm thanh thảng thốt trong vài bài khác.* *Mặt khác, nếu không để ý đến dấu vết thời-gian sáng-tác, người thưởng ngoạn sẽ thấy thơ Nguyễn Xuân Thiệp như một liên-văn-bản: nhìn hoa, cỏ, cây, thiên nhiên, mưa gió, mùa, trăng,... liền thấy thơ và nhìn câu thơ dễ cảm nhận như đang thấy rừng, cánh đồng, và hoa cỏ đua chen; con người trở nên thứ yếu ở một số bài thơ! Hình-ảnh hoa cỏ, đồi nương như sinh-động – dĩ nhiên với nhà thơ và ông đã tài tình đưa người thưởng thức nhập vào không-gian, cảnh vật đó; và theo thời-gian sáng-tác chúng hé nở, khởi nhãn rồi tàn phai mất đi như chỉ còn lại dư-vang! Cấu-trúc cho thiên nhiên, cảnh vật,... xuất hiện như đã tồn tại, hữu hình, thành chuyện kể rồi biến hóa trở nên những cấu trúc khác sẽ xảy ra hoặc và-rồi-đã-xảy-ra – những cấu-trúc tâm linh, tình tự, ký ức, v.v. Không viết hoa, xuống hàng theo thông-lệ, cũng có thể dễ ấn-tượng liên-văn-bản, vì như liên thuyên, không cùng, khiến độc giả như bị/phải ngụp lặn trong thế-giới (và ký ức) của tác-giả. Cũng như với nội-dung, tình ý, cảnh vật, nhân-vật xuất hiện* *bất ngờ* *trong thơ hoặc trở lại thêm một lần, nhiều lần – những nối kết, liên tưởng, hợp tình cũng như hỗn mang đến lạ lẫm!*
Không là nhà thơ nhưng mỗi khi có dịp ngắm hoa lạ lần đầu cũng như đã quen, chúng tôi thường nghĩ đến những dòng thi ca của Nguyễn Xuân Thiệp về loài hoa cỏ, đồi nương ấy; và nếu đó là một cánh đồng hoặc cánh rừng đầy hoa cỏ muôn vẻ thì thơ ông trở lại mãnh liệt hơn nữa. Thơ Nguyễn Xuân Thiệp đã là tiếng hát đa âm và lạ lẫm của dòng văn-chương Việt-Nam!
*[Tôn trọng cách đề tựa tác-phẩm viết thường, chúng tôi ghi trong ngoặc kép].*
NGUYỄN VY KHANH
*Toronto, 5-2017*
This comment has been removed by a blog administrator.ReplyDelete


text:
0926 988 688 - 0938 305 988 - 0938 035 988
Đang có 92 khách và không thành viên đang online
Văn phòng tại Việt Nam
Văn phòng tại Mỹ
Liên kết: làm đại lý vé máy bay , soi cau mb | soi cầu mb
Go Top
Du học Ireland, Canada, Anh, Thụy Sỹ 0926 988 688
Du học Mỹ, Australia, Ireland0938 305 988
Du học Singapore, Malaysia, TBN 0938 035 988

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache

Connection: close

Pragma: no-cache

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Cache-Control: no-cache

Vary: User-Agent

X-Content-Encoded-By: Joomla! 2.5

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Salon | Mai
Sản phẩm cùng danh mục ' Salon '
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
Hỗ Trợ Trực Tuyến
P. Kinh doanh
0919 379 479
0909 379 479

markdown:
|
|![]()
|
|
Trực tuyến :
11
|
|![]()
|
|
Tổng truy cập :
179545
## Tin Tức Mới
## Thống Kê Truy Cập
## Salon | Mai
## Sản phẩm cùng danh mục ' Salon '
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
-
Giá : Liên hệ
### Hỗ Trợ Trực Tuyến
![ ](http://noithatphunhattan.com/uploads/image/hinh-ho-tro/hotline.gif)
![ ](http://noithatphunhattan.com/uploads/image/hinh-ho-tro/hotline.gif)
**P. Kinh doanh** **0919 379 479** **0909 379 479**
## Sản Phẩm Tiêu Biểu
## Dịch Vụ Mới
## Video
![ ](http://phunhattan.com//uploads/image/hinh-doi-tac/viettinbank.jpg)
![ ](http://phunhattan.com//uploads/image/hinh-doi-tac/vietcombank.jpg)
![ ](http://phunhattan.com//uploads/image/hinh-doi-tac/techcombank.jpg)
![ ](http://phunhattan.com//uploads/image/hinh-doi-tac/donga.jpg)
![ ](http://phunhattan.com//uploads/image/hinh-doi-tac/agribank.jpg)
![ ](http://phunhattan.com//uploads/image/hinh-doi-tac/acb.jpg)
![ ](http://phunhattan.com//uploads/image/hinh-doi-tac/sacombank.jpg)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding

X-Powered-By-Plesk: PleskWin


text:
(PL)- Theo báo cáo bán hàng ngày 10-5 của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), lượng xe bán trên toàn thị trường trong tháng 4 vừa qua đạt 25.725 chiếc, tăng mạnh 42% so với cùng kỳ năm trước.
Điều đáng chú ý là sản lượng xe lắp ráp trong nước chỉ đạt 19.500 xe, giảm 2,5% so với tháng trước. Trong khi số lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc lại đạt mức 6.225 xe, tăng 29% so với tháng trước.
Tính chung, tổng doanh số bán hàng của toàn thị trường tính đến hết tháng 4-2016 tăng 28% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó ô tô du lịch tăng 15%, xe thương mại tăng 46% và xe chuyên dụng tăng 65%.
Cũng theo VAMA, doanh số bán hàng của Công ty Thaco trong bốn tháng đầu năm nay đạt 33.921 xe, chiếm gần 43% toàn thị trường. Sau Thaco là Toyota và vị trí thứ ba thuộc về Ford.
QUANG HUY

markdown:
![ Ô tô nhập khẩu tăng mạnh](http://image.plo.vn/w653/Uploaded/thanhtung/2016_05_12/oto_RJKT_thumb.jpg)
(PL)- Theo báo cáo bán hàng ngày 10-5 của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), lượng xe bán trên toàn thị trường trong tháng 4 vừa qua đạt 25.725 chiếc, tăng mạnh 42% so với cùng kỳ năm trước.
Điều đáng chú ý là sản lượng xe lắp ráp trong nước chỉ đạt 19.500 xe, giảm 2,5% so với tháng trước. Trong khi số lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc lại đạt mức 6.225 xe, tăng 29% so với tháng trước.
Tính chung, tổng doanh số bán hàng của toàn thị trường tính đến hết tháng 4-2016 tăng 28% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó ô tô du lịch tăng 15%, xe thương mại tăng 46% và xe chuyên dụng tăng 65%.
Cũng theo VAMA, doanh số bán hàng của Công ty Thaco trong bốn tháng đầu năm nay đạt 33.921 xe, chiếm gần 43% toàn thị trường. Sau Thaco là Toyota và vị trí thứ ba thuộc về Ford.
**QUANG HUY**

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: private

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=2Y4GcKYZmdQFOodGYpSOqDKaoPvNPZW3HwkpLDgOMCvw3A6laWBmQFQuFdUC0D8JJiGhb3VRgoJPVPgyPIvKqHnnbLl63F-1tJQfAKsauXNeUOQpBcuByROhYADLbgePuEZ77HTesEuL1Zo989npIw2; domain=plo.vn; expires=Tue, 28-Nov-2017 09:29:30 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from cache13


text:
BUỔI GIAO LƯU VỚI CHỊ PHẠM THỊ DIỆU ANH, CEO CỦA AIM ACADEMY
Trong chương trình đào tạo theo định hướng chương trình TOP 100 các Trường đại học hàng đầu thế giới, Đại học Tôn Đức Thắng luôn chú trọng đến việc truyền tải các kiến thức chuyên môn và trang bị các kỹ năng thực tế đến các sinh viên trong từng chuyên ngành. Với định hướng đó, Khoa Quản trị kinh doanh ngoài việc đầu tư đổi mới phương pháp giảng dạy theo chuẩn các trường hàng đầu còn chú trọng việc hợp tác với các doanh nghiệp, các tổ chức đào tạo, học viện có uy tín, thương hiệu ở trong và ngoài nước trong công tác đào tạo, định hướng nghề nghiệp cho đối tượng sinh viên của Khoa.
Là một trong các hoạt động định kỳ, ngày 08/06/2017 vừa qua, Bộ môn Marketing - Khoa Quản trị kinh doanh đã mời chị Phạm Thị Diệu Anh, CEO của AIM Academy đến giao lưu định hướng về nghề nghiệp và giới thiệu cuộc thi Vietnam Young Spikes 2017.
Đến tham dự buổi chia sẻ, về phía bộ môn Marketing có sự tham dự của:
Chị Phạm Thị Diệu Anh từng là thủ lĩnh bộ phận Account ở hai agency quốc tế tầm cỡ: Ogilvy & Leo Burnett. Sau 15 năm làm việc tại hai tập đoàn quảng cáo hàng đầu này, chị đã thành lập AiiM – trung tâm đào tạo Marketing chuyên nghiệp, nay được gọi là AIM Academy – Hợp điểm của ngành Tiếp thị – Truyền thông tại Việt Nam với sứ mệnh mang tài năng sáng tạo Việt Vươn ra thế giới thông qua việc đại diện và tổ chức các giải thưởng sáng tạo danh giá toàn cầu như Cannes Lions, Spikes Asia, AMES.
Với kinh nghiệm 15 năm hoạt động trong lĩnh vực Quản trị Khách hàng tại Ogilvy & Mather và Leo Burnett, chị Diệu Anh đã phác họa toàn cảnh bức tranh nghề nghiệp ngành Tiếp thị – Truyền thông. Chị nhấn mạnh mức độ cạnh tranh khốc liệt của ngành cùng nghịch lí nhân sự: thừa người xin việc, thiếu người tài. Đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức cho các bạn trẻ yêu thích sáng tạo ở nước ta.
Qua buổi chia sẻ, chị đã giúp các bạn sinh viên giải đáp những “hiểu lầm” về ngành Tiếp Thị – Truyền Thông, giải thích tính chất công việc của #teamagency & #teamclient, đồng thời cổ vũ các bạn sinh viên phấn đấu rèn luyện và học hỏi ngay từ khi còn trên ghế nhà trường, hay kêu gọi bạn trẻ trân quý những cơ hội thực tập mà mình có được.
Một số hình ảnh hoạt động:
Rất đông các bạn sinh viên đến tham dự buổi chia sẻ
Chị Diệu Anh đang trao đổi với các sinh viên về hai khái niệm trong ngành: Client và Agency
Các bạn sinh viên, thầy cô bộ môn chụp ảnh lưu niệm cùng chị Diệu Anh
Copyright © 2017 Bản quyền thuộc về Khoa Quản trị Kinh doanh - Trường Đại học Tôn Đức Thắng.

markdown:
|
|
![]()
|
|![]()
|Thứ bảy, 10 Tháng 6 2017 11:47|
|
|
Trong chương trình đào tạo theo định hướng chương trình TOP 100 các Trường đại học hàng đầu thế giới, Đại học Tôn Đức Thắng luôn chú trọng đến việc truyền tải các kiến thức chuyên môn và trang bị các kỹ năng thực tế đến các sinh viên trong từng chuyên ngành. Với định hướng đó, Khoa Quản trị kinh doanh ngoài việc đầu tư đổi mới phương pháp giảng dạy theo chuẩn các trường hàng đầu còn chú trọng việc hợp tác với các doanh nghiệp, các tổ chức đào tạo, học viện có uy tín, thương hiệu ở trong và ngoài nước trong công tác đào tạo, định hướng nghề nghiệp cho đối tượng sinh viên của Khoa.
Là một trong các hoạt động định kỳ, ngày 08/06/2017 vừa qua, Bộ môn Marketing - Khoa Quản trị kinh doanh đã mời chị Phạm Thị Diệu Anh, CEO của AIM Academy đến giao lưu định hướng về nghề nghiệp và giới thiệu cuộc thi Vietnam Young Spikes 2017.
Đến tham dự buổi chia sẻ, về phía bộ môn Marketing có sự tham dự của:
Chị Phạm Thị Diệu Anh từng là thủ lĩnh bộ phận Account ở hai agency quốc tế tầm cỡ: Ogilvy & Leo Burnett. Sau 15 năm làm việc tại hai tập đoàn quảng cáo hàng đầu này, chị đã thành lập AiiM – trung tâm đào tạo Marketing chuyên nghiệp, nay được gọi là AIM Academy – Hợp điểm của ngành Tiếp thị – Truyền thông tại Việt Nam với sứ mệnh mang tài năng sáng tạo Việt Vươn ra thế giới thông qua việc đại diện và tổ chức các giải thưởng sáng tạo danh giá toàn cầu như Cannes Lions, Spikes Asia, AMES.
Với kinh nghiệm 15 năm hoạt động trong lĩnh vực Quản trị Khách hàng tại Ogilvy & Mather và Leo Burnett, chị Diệu Anh đã phác họa toàn cảnh bức tranh nghề nghiệp ngành Tiếp thị – Truyền thông. Chị nhấn mạnh mức độ cạnh tranh khốc liệt của ngành cùng nghịch lí nhân sự: thừa người xin việc, thiếu người tài. Đây vừa là cơ hội, vừa là thách thức cho các bạn trẻ yêu thích sáng tạo ở nước ta.
Qua buổi chia sẻ, chị đã giúp các bạn sinh viên giải đáp những “hiểu lầm” về ngành Tiếp Thị – Truyền Thông, giải thích tính chất công việc của #teamagency & #teamclient, đồng thời cổ vũ các bạn sinh viên phấn đấu rèn luyện và học hỏi ngay từ khi còn trên ghế nhà trường, hay kêu gọi bạn trẻ trân quý những cơ hội thực tập mà mình có được.
Tin mới hơn:
Tin tiếp theo:


text:
- Hoạt động cuối:
- 29/12/15
- Tham gia ngày:
- 29/12/15
- Bài viết:
- 1
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
- 1
- Giới tính:
- Nam
- Sinh nhật:
- 21/3/77 (Tuổi: 40)
nguyen hong quan
New Member, Nam, 40
- nguyen hong quan được nhìn thấy lần cuối:
- 29/12/15
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Giới tính:
- Nam
- Sinh nhật:
- 21/3/77 (Tuổi: 40)
Tương tác

markdown:
![ nguyen hong quan](http://raovat113.com/styles/default/xenforo/avatars/avatar_male_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 29/12/15
- Tham gia ngày:
- 29/12/15
- Bài viết:
- 1
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
[1](members/nguyen-hong-quan.3301/trophies)
- Giới tính:
- Nam
- Sinh nhật:
- 21/3/77 (Tuổi: 40)
# nguyen hong quan
New Member, Nam, 40
- nguyen hong quan được nhìn thấy lần cuối:
- 29/12/15
-
- Đang tải...
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Giới tính:
- Nam
- Sinh nhật:
- 21/3/77 (Tuổi: 40)
### Tương tác

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Cache-control: private, max-age=0


text:
Giày dép - Balo - Túi xách
Mua bán rao vat các loại giày dép, balo thời trang, túi xách các loại ở Đà Lạt
Trang 1 của 26 trang
Tùy chọn hiển thị chủ đề
Đang tải...
Trang 1 của 26 trang
Mua bán rao vat các loại giày dép, balo thời trang, túi xách các loại ở Đà Lạt

markdown:
[](http://thietkewebdalat.net/) ![thiet ke web da lat thiet ke web da lat](http://khachsandalat.pro/wp-content/uploads/2017/06/thiet-ke-web-gia-re_3.png)
![thiet ke web da lat thiet ke web da lat](http://khachsandalat.pro/wp-content/uploads/2017/06/thiet-ke-web-gia-re_3.png)
# Giày dép - Balo - Túi xách
Mua bán rao vat các loại giày dép, balo thời trang, túi xách các loại ở Đà Lạt
Trang 1 của 26 trang
[Tùy chọn hiển thị chủ đề](#)
Đang tải...
Trang 1 của 26 trang
Mua bán rao vat các loại giày dép, balo thời trang, túi xách các loại ở Đà Lạt


text:
Logo lấy ý tưởng từ hình ảnh chiếc khiên bảo vệ - một hình ảnh mang tính hoàng gia sang
trọng đồng thời gần gũi với biểu tượng của ngành giáo dục trên Thế Giới.
Chiếc khiên được tạo hình với phần nhọn bên dưới là cách điệu của ngòi bút thể hiện sự gắn kết của doanh nghiệp cùng lĩnh vực đào tạo – giáo dục – một cách điệu truyền thống giàu tính biểu tượng gần gũi với người Việt Nam. Hình ảnh dòng sông là cách điệu mang tính đặc trưng của khu vực địa lý gần gũi gắn liền với tên trường, đồng thời cũng là hình ảnh thể hiện sự vươn xa đến những vùng đất mới, đến những hành trình kiến thứcmới.
Logo sử dụng màu xanh tím – nhóm màu thể hiện sự tin cậy và trân trọng, mang đến sự sang trọng cho doanh nghiệp.
Tham khảo thêm: thiết kế logo | thiết kế biển quảng cáo | thiết kế tờ gấp
Số lần xem : 895

markdown:
**Ý nghĩa logo MeKong**
Logo lấy ý tưởng từ hình ảnh chiếc khiên bảo vệ - một hình ảnh mang tính hoàng gia sang
trọng đồng thời gần gũi với biểu tượng của ngành giáo dục trên Thế Giới.
Chiếc khiên được tạo hình với phần nhọn bên dưới là cách điệu của ngòi bút thể hiện sự gắn kết của doanh nghiệp cùng lĩnh vực đào tạo – giáo dục – một cách điệu truyền thống giàu tính biểu tượng gần gũi với người Việt Nam. Hình ảnh dòng sông là cách điệu mang tính đặc trưng của khu vực địa lý gần gũi gắn liền với tên trường, đồng thời cũng là hình ảnh thể hiện sự vươn xa đến những vùng đất mới, đến những hành trình kiến thứcmới.
Logo sử dụng màu xanh tím – nhóm màu thể hiện sự tin cậy và trân trọng, mang đến sự sang trọng cho doanh nghiệp.
**Tham khảo thêm:** [|](http://rubee.com.vn/thiet-ke-logo.html) **thiết kế logo** [thiết kế biển quảng cáo](http://rubee.com.vn/thiet-ke-bien-quang-cao.html)| [thiết kế tờ gấp](http://rubee.com.vn/thiet-ke-to-gap.html)


text:
Thực hiện chức năng tham mưu, tổng hợp giúp Cục trưởng trong việc điều phối các hoạt động chung của Cục; duy trì nề nếp và đảm bảo các điều kiện làm việc cho công chức, viên chức và người lao động của Cục; làm đầu mối quan hệ công tác giữa Lãnh đạo Cục với các đơn vị trực thuộc Cục và các đơn vị, cơ quan bên ngoài.
Chánh Văn phòng: Ông Phạm Trung Dũng
Phó Chánh Văn phòng: Ông Nguyễn Quốc Trung
Phó Chánh Văn phòng: Bà Nguyễn Thu Giang
Các Tổ chuyên môn:
1. Tổ Hành chính - Tổng hợp
2. Tổ Lễ tân
3. Tổ Văn thư - Lưu trữ
4. Tổ Tin học
5. Trạm Y tế
6. Tổ Quản trị
7. Tổ Xe
8. Tổ Bảo vệ
9. Tổ Tạp vụ

markdown:
Thực hiện chức năng tham mưu, tổng hợp giúp Cục trưởng trong việc điều phối các hoạt động chung của Cục; duy trì nề nếp và đảm bảo các điều kiện làm việc cho công chức, viên chức và người lao động của Cục; làm đầu mối quan hệ công tác giữa Lãnh đạo Cục với các đơn vị trực thuộc Cục và các đơn vị, cơ quan bên ngoài.
Chánh Văn phòng: Ông Phạm Trung Dũng
Phó Chánh Văn phòng: Ông Nguyễn Quốc Trung
Phó Chánh Văn phòng: Bà Nguyễn Thu Giang
*Các Tổ chuyên môn:*
1. Tổ Hành chính - Tổng hợp
2. Tổ Lễ tân
3. Tổ Văn thư - Lưu trữ
4. Tổ Tin học
5. Trạm Y tế
6. Tổ Quản trị
7. Tổ Xe
8. Tổ Bảo vệ
9. Tổ Tạp vụ


text:
Xem Dự đoán XSMB ngày 27/05 – Dự đoán kết quả xổ số Miền Băecs hôm nay thứ 6 ngày 27/05/2016 miễn phí và chính xác nhất do các chuyên gia hàng đầu của xoso.wap nghiên cứu phân tích và thống kê chi tiết.
Những cặp số được dự đoán siêu chuẩn và siêu chính xác nhất XSMB hôm nay thứ 6 ngày 27/05/2016, mời các bạn cùng tham khảo.
Trước tiên mời các bạn cùng xem lại bảng KQXSMB hôm qua thứ 5 ngày 26/05/2016
Thống kê ket qua xo so Miền Bắc thứ 5 ngày 26/05/2016
– Giải đặc biệt: 23854
– Cặp số may mắn xuất hiện: Cặp số 06, 25, 39, 57 xuất hiện 2 lần.
– Đầu số xuất hiện nhiều lần: Đầu số 0 xuất hiện 5 lần.
– Không có đầu số nào vắng mặt trên bảng kết quả
Dự đoán XSMB – soi cau KQXSMB thứ 6 ngày 27/05/2016:
– Lô Bạch thủ: 18
– Lô xiên: 53 16, 11 37
– Cặp lô 2 số: 89,98
Thống kê các cặp Lô lâu ngày chưa ra: 44-45-21-78-63-15
Dựa vào một số thống kê kết quả xổ số trong ngày, xoso.wap.vn đưa ra một số bộ số được coi là có khả năng xuất hiện trong bảng kết quả ngày hôm nay.
Kết quả dự đoán trên đây chỉ là những phân tích mang tính chất để tham khảo. Xskt ích nước lợi nhà, chúc các bạn may mắn!

markdown:
[Maya: “Ba của con tôi không liên quan đến Hà Hồ“](http://sexygirl.vn/maya-ba-cua-con-toi-khong-lien-quan-den-ha-ho/) [Mẹ bầu ăn gì để thai nhi thông minh nhất?](http://sexygirl.vn/me-bau-an-gi-de-thai-nhi-thong-minh-nhat/) [Hotgirl cộng đồng mạng xinh đẹp gợi cảm trong quá trình mang thai](http://sexygirl.vn/hotgirl-cong-dong-mang-xinh-dep-goi-cam-trong-qua-trinh-mang-thai/) [Sau sinh 3 tuần Thu Mình đi chấm điểm VietNam Idol](http://sexygirl.vn/sau-sinh-3-tuan-thu-minh-di-cham-diem-vietnam-idol/) [Hotgirl Minh Hà chia sẻ cách giữ dáng khi mang bầu](http://sexygirl.vn/hotgirl-minh-ha-chia-se-cach-giu-dang-khi-mang-bau/) [Phong thủy cho nữ hải trung kim](http://sexygirl.vn/phong-thuy-cho-nu-hai-trung-kim/) [Năng lượng thạch trị liệu của thạch anh trắng](http://sexygirl.vn/nang-luong-thach-tri-lieu-cua-thach-anh-trang/) [Hóa giải vận hạn tuổi xung khắc năm Đinh Dậu 2017](http://sexygirl.vn/hoa-giai-van-han-tuoi-xung-khac-nam-dinh-dau-2017/) [Vị trí đặt bàn thờ cho gia đình may mắn](http://sexygirl.vn/vi-tri-dat-ban-tho-cho-gia-dinh-may-man/) [Chiêm bao thấy bát nhang nên đánh con mấy](http://sexygirl.vn/chiem-bao-thay-bat-nhang-nen-danh-con-may/) [Tử vi cung Song Ngư thứ tư ngày 13-09-2017](http://sexygirl.vn/tu-vi-cung-song-ngu-thu-tu-ngay-13-09-2017/) [Cùng các cao thủ chốt số dự đoán KQXS Đà Nẵng ngày 13-9-2017 chính xác](http://sexygirl.vn/cung-cac-cao-thu-chot-du-doan-kqxs-da-nang-ngay-13-9-2017-chinh-xac/) [Giải 100.000 USD chống ùn tắc: Đề xuất mở taxi nước ở Hồ Tây](http://sexygirl.vn/giai-100-000-usd-chong-un-tac-de-xuat-mo-taxi-nuoc-o-ho-tay/) [Nhận định kết quả CSBTR thứ 3 ngày 11-09](http://sexygirl.vn/nhan-dinh-ket-qua-csbtr-thu-3-ngay-11-09/) [Bí kíp chọn vòng tay phong thủy cho mệnh Kim](http://sexygirl.vn/bi-kip-chon-vong-tay-phong-thuy-cho-menh-kim/) **Xem Dự đoán XSMB ngày 27/05 – Dự đoán kết quả xổ số Miền Băecs hôm nay thứ 6 ngày 27/05/2016 miễn phí và chính xác nhất do các chuyên gia hàng đầu của xoso.wap nghiên cứu phân tích và thống kê chi tiết.**
Những cặp số được dự đoán siêu chuẩn và siêu chính xác nhất XSMB hôm nay thứ 6 ngày 27/05/2016, mời các bạn cùng tham khảo.
Trước tiên mời các bạn cùng xem lại bảng KQXSMB hôm qua thứ 5 ngày 26/05/2016
**Thống kê ket qua xo so Miền Bắc thứ 5 ngày 26/05/2016**
– Giải đặc biệt: 23854
– Cặp số may mắn xuất hiện: Cặp số 06, 25, 39, 57 xuất hiện 2 lần.
– Đầu số xuất hiện nhiều lần: Đầu số 0 xuất hiện 5 lần.
– Không có đầu số nào vắng mặt trên bảng kết quả
**Dự đoán XSMB – soi cau KQXSMB thứ 6 ngày 27/05/2016:** **– Lô Bạch thủ: 18**
**– Lô xiên: 53 16, 11 37**
**– Cặp lô 2 số: 89,98**
**Thống kê các cặp Lô lâu ngày chưa ra: 44-45-21-78-63-15**
Dựa vào một số thống kê kết quả xổ số trong ngày, xoso.wap.vn đưa ra một số bộ số được coi là có khả năng xuất hiện trong bảng kết quả ngày hôm nay.
Kết quả dự đoán trên đây chỉ là những phân tích mang tính chất để tham khảo. Xskt ích nước lợi nhà, chúc các bạn may mắn!

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: max-age=0, private, no-store, no-cache, must-revalidate

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Link: <http://sexygirl.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://sexygirl.vn/?p=3821>; rel=shortlink


text:
Nguyễn Mến
0912.04.8899
Mai Hồng
0901.35.8899
Thanh Loan
0976.42.8899
Kim Hoa
0869.61.6699
Ngọc Hân
097.434.8899
Thu Huyền
0965.10.8899
Phương Thúy
0916.663.169
Thùy Duyên
0901.35.8899
SoDepNamSinh.Com là kho sim số đẹp được tổng hợp tất cả những số sim trong cả nước với nhiều nhà mạng khách nhau tùy sở thích lựa chọn nhà mạng của khách hàng như Vinaphone, Mobifone, Viettel, Vietnamobile, Sfone, Gmobile thuộc các loại sim 10 số hay 11 số đẹp giá rẻ.
Sim số đẹp của các nhà mạng được cung cấp từ từ kho SoDepNamSinh.Com là những con số đẹp, hợp phong thủy của bạn mà mà bạn có thể tùy ý lựa chọn số sim mình lựa chọn, bạn có thể đặt bất cứ số sim nào phù hợp với bản thân và là số sim mà mình yêu thích đó có thể là Sim Năm Sinh, Sim Số Tứ Quý, Sim Tam Hoa,...hoặc nêú bạn muốn sử dụng sim số đôi, sim số cặp hay sim lặp kép... chúng tôi đều có thể đáp ứng cho sự lựa chọn của các bạn.
Sim số đẹp hiện nay là nhu cầu của bất cứ ai, hãy đến với chúng tôi để nhận được những số sim phù hợp với sự lựa chọn của các bạn để nhận được những ưu đãi tốt nhất từ kho sim số lớn nhất từ SoDepNamSinh.Com.
Số Đẹp Năm Sinh hiện là 1 trong những các kho Sim Số Đẹp lớn hàng đầu ở Việt Nam với tổng số lượng Sim số đẹp lên đến 15 triệu số Sim. Số Đẹp Năm Sinh với đa dạng nhiều dạng sim đẹp với nhiều dạng như Sim Năm Sinh, Sim Số Tứ Quý, Sim Tam Hoa, Sim Taxi, Sim Số Lộc Phát, Sim Tiến Lên giá rẻ, Sim Số Gánh Đảo,Sim Lặp Kép giá rẻ....và các dạng sim phong thủy dễ nhớ 10, 11 số khác với phần đông thuộc 3 mạng lớn hiện nay là Viettel, Mobifone, Vinaphone....Sim đẹp được bán ra ở SoDepNamSinh.Com đang được rất nhiều người yêu thích SIM lựa chọn và tin cậy.
Số GPKD: 0103039570 do Sở Kế Hoạch và Đầu Tư Hà Nội cấp ngày 31/07/2009

markdown:
|
|
|
|
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
|
|
|
|
9.500.000 đ ![]()
|Sim 368
|![]()
|2||
|
|HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG|
|
|
Bộ phận CSKH
0913.633.996 0919.62.8899 0869.32.6699 0869.31.6699 0869.50.6699 Làm việc từ 8h => 17h30
Tất cả các ngày trong tuần
(Ngoài giờ Quý khách vui lòng
|ĐƠN HÀNG MỚI|
|HƯỚNG DẪN|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|GIÁ HOT TRONG NGÀY|
|
|0868286386
|
|
0903
|
|

Server: cloudflare-nginx

Pragma: public

Cache-Control: max-age=1, private, must-revalidate


text:
Padun - Design: Mạnh Quân | 26/02/2017 07:30 AM
Sau nhiều ngày mong đợi, đêm trao giải Oscar 2017 - giải thưởng danh giá nhất trong lĩnh vực điện ảnh cũng chuẩn bị được diễn ra tại Nhà hát Dolby ở Hollywood, California, Mỹ.
Và với 14 đề cử, La La Land đang đứng trước cơ hội vượt mặt "đàn anh, đàn chị" Titanic, Ben-Hur, The Lord of the Rings: The Return of the King để ghi tên mình vào lịch sử.
Hãy cùng dự đoán xem ai sẽ là cái tên được xướng lên tại Oscar 2017 - đêm hội ngộ của điện ảnh thế giới. Và liệu La La Land có thể làm nên lịch sử tại Oscar năm nay hay không?
theo Trí Thức trẻ /
Bạn đọc có thể báo tin, gửi bài viết, clip, ảnh về email bangiaitri@ttvn.vn để nhận nhuận bút cao trong vòng 24h.
Đường dây nóng: 0943 113 999
Theo Dòng Sự Kiện:
Đứa trẻ của Phương Thanh mang họ mẹ và lớn lên bằng tình yêu, sự bảo bọc của chị.
Những khổ ải mà đoàn làm phim Tây Du Ký phải trải qua 30 năm trước vất vả không kém gì 81 kiếp nạn trong hành trình thỉnh kinh của thầy trò Đường Tăng.
© Copyright 2010 - 2017 – Công ty Cổ phần VCCorp
Tầng 17,19,20,21 Toà nhà Center Building - Hapulico Complex,
Số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội.
Email: btv@soha.vn
Giấy phép số 2411/GP-TTĐT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 31 tháng 07 năm 2015.
Chịu trách nhiệm nội dung: Ông Nguyễn Thế Tân
Liên hệ quảng cáo:
Hotline: 0942.86.11.33
Email: giaitrixahoi@admicro.vn
Hỗ trợ & CSKH:
Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex,
số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội.
Tel: (84 24) 7307 7979
Fax: (84 24) 7307 7980


text:
1. Không khuyến khích ép buộc chèo kéo tham gia sử dụng dịch vụ trên websitle ( diễn đàn )tất cả đều là tự nguyện.
2. Không chịu bất cứ một trách nhiệm về tổn thất thiệt hại vật chất hay tinh thân nào về việc sử dụng các thông tin trên web.
3. Không chịu bất cứ trách nhiệm nào trước pháp luật với những thông tin đưa ra vì đây chỉ là tham khảo cho người dùng tùy ý lựa chọn.
4. Hãy cân nhắc kỹ trước khi bấm vào các đường text link , text link quảng cáo của chúng tôi và sử dụng dịch vụ của các text link dẫn đến trang website đó.
5. Website site nghiêm cấm truy câp đối với đối tượng vị thành niên.
6.Không soi lô đề bán số lô đề , các cược và cá độ lô đề trái phép , không cung cấp số chơi lô đề
7.Chúng tôi không chịu trách nhiệm về việc sử dụng thông tin vào mục đích cá nhân của bạn.

markdown: **1. Không khuyến khích ép buộc chèo kéo tham gia sử dụng dịch vụ trên websitle ( diễn đàn )tất cả đều là tự nguyện.** **2. Không chịu bất cứ một trách nhiệm về tổn thất thiệt hại vật chất hay tinh thân nào về việc sử dụng các thông tin trên web.** **3. Không chịu bất cứ trách nhiệm nào trước pháp luật với những thông tin đưa ra vì đây chỉ là tham khảo cho người dùng tùy ý lựa chọn.** **4. Hãy cân nhắc kỹ trước khi bấm vào các đường text link , text link quảng cáo của chúng tôi và sử dụng dịch vụ của các text link dẫn đến trang website đó.** **5. Website site nghiêm cấm truy câp đối với đối tượng vị thành niên.** **6.Không soi lô đề bán số lô đề , các cược và cá độ lô đề trái phép , không cung cấp số chơi lô đề** **7.Chúng tôi không chịu trách nhiệm về việc sử dụng thông tin vào mục đích cá nhân của bạn.**

Set-Cookie: __cfduid=d981011ceac9cbcc6763f165b5fb419c11505859839; expires=Wed, 19-Sep-18 22:23:59 GMT; path=/; domain=.soicau247.top; HttpOnly