markdown:
** - Ngọc Trinh sexy nhưng cũng thật cá tính với trang phục trắng đen. Người đẹp phối áo thun bó sát với chân váy juyp trắng viền đen mang đến tổng thể đẹp hiện đại.**
![]()
Nàng dâu lắm chiêu của “Sống chung với mẹ chồng” đăng tải bức hình street style đẹp nhã nhặn. Bộ suit màu hồng trầm được Thu Quỳnh phối hợp cùng túi xách Chanel và sandal đen quai mảnh mang lại vẻ sang trọng.
![]()
Bảo Thanh luôn chia sẻ những hình ảnh vui tươi rạng rỡ khác hẳn “nàng dâu Minh Vân” trong phim. Chiếc đần của nữ diễn viên quý phái với thiết kế nền đen đơn sắc được phá cách bởi những đường cắt ghép tinh tế, phần trễ vai hợp mốt tôn lên làn da căng và xương vai quyến rũ.
![]()
![]()
|Sau thành công của bộ phim “Em chưa 18”,|
![]()
|Lê Hà xinh tươi trên đường phố Hàn Quốc trong trang phục đen đơn giản. Người mẫu phối áo hai dây cùng chân váy chữ A và đôi giày oxford đỏ rượu đế cao tôn dáng.|
![]()
![]()
![]()
|Phạm Hương thanh lịch và sang trọng khi diện bộ đồ đậm chất công sở. Với gam màu trắng-đen cùng thiết kế tối giản của áo vest và quần âu, điểm nhấn lần này chính là chiếc túi xách cổ điển màu xanh đậm cùng đôi giày mũi cá sấu hiệu Gucci đắt đỏ.|
![]()
|Tuần này sự phối hợp trắng-đen rất được lòng các quý cô showbiz Việt. Bảo Thy thực sự thời trang khi kết hợp áo croptop chorker đen bó sát với quần âu kiểu baggy trắng dáng ngắn. Từ kính mắt, túi xách Chanel đến giày búp bê cùng đen đơn sắc, nhưng rất hợp với trang phục, tạo vẻ ngoài thời thượng cho giọng ca “Là con gái phải xinh”.|
![]()
|Sau chuyến đi thành công đến Italia, Ngọc Loan đang tự thưởng cho mình kì nghỉ thư giãn. Người mẫu xinh đẹp trong chiếc đầm voan dáng babydoll nền trắng họa tiết nhí. Thiết kế trễ vai giúp cô khoe được bờ vai thon nữ tính.|
![]()
|Tiếp tục với một chiếc đầm trễ vai đơn sắc, nhưng Bảo Anh lại nóng bỏng với kiểu đầm xẻ cao khoe đôi chân nuột nà. Lối trang điểm tone nude quyến rũ rất hợp với màu xám nhạt của bộ đầm nữ ca sĩ đang mặc.|
Mai Hương


markdown: Irena J.P.: Još radnog procesa

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
## Tên phim: your69.com – Phim sex quay lén trong khách sạn
Thể loại: Phim sex Online
Thời lượng: Full
Sưu tầm: xemsexz.com
** your69.com – Phim sex quay lén trong khách sạn ** được đạo diễn và thực hiện bởi studio: 1Pondo, với sự tham gia diễn xuất của nữ diễn viên xinh đẹp: Gái dâm nứng lồn, phim có thời lượng: Full, Chúc các bạn xem phim sex vui vẻ nhé!

WARC-Truncated: length

Server: cloudflare-nginx

Connection: close

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Cookie


markdown:
Hỗ trợ: 0975490153
Liên hệ quảng cáo
izzi
|
12:30
Thứ 5 - 28/07/2016
Bruma không muốn quay lại Chelsea. Ảnh: Internet.
HLV Antonio Conte đang rất cần một trung vệ chất lượng để lấp vào vị trí của John Terry. Cầu thủ này năm nay đã 35 tuổi, và những gì thể hiện cho thấy rằng sự nghiệp của anh đã ở bên kia sườn dốc.
Jeffrey Bruma là cầu thủ từng khoác áo The Blues từ năm 2009. Khi đó anh vẫn đang là một cầu thủ trẻ, và không có chỗ đứng trong đội hình. Sau 2 lần được cho Leciester City và Hamburger SV mượn, cầu thủ này được bán cho PSV.
Và theo tiết lộ của chính anh, thì vào đầu mùa Hè, đội chủ sân Stamford Bridge đã muốn đưa mình trở lại Stamford Bridge. Tuy nhiên, anh đã từ chối và chuyển sang Wolfsburg.
“Tôi đã có những sự lựa chọn khác, như Inter Milan. Tôi cũng có thể trở về Chelsea, nơi họ đang muốn chiêu mộ mình,” Bruma nói với tờ SportBild. “Tương tự ở lại PSV cũng là một phương án, nhưng cuối cùng tôi quyết định đến Wolfsburg. Đây là một nơi thích hợp để phát triển sự nghiệp. Còn tại Chelsea hay Inter thì rất khó.”
Mới đây, có thông tin cho rằng Chelsea đang liên hệ với Kalidou Koulibaly của Napoli. Đây là một thương vụ tương đối khả thi bởi chính người đại diện của cầu thủ này xác nhận thân chủ mình muốn ra đi.
Theo bongda.com.vn
Nhận định các trận đấu vòng 2 Ngoại Hạng Anh (19/08)
Futsal Việt Nam vẫn tràn trề cơ hội giành HCV ở cả nội dung nam và nữ
Người khiến Pogba bớt lo lắng ở M.U
Malaysia ra luật mới, U22 Việt Nam buộc phải thắng đậm U22 Campuchia
Dù đưa ra lời đề nghị hấp dẫn, Man City vẫn bị từ chối phũ phàng từ BLĐ West Brom
Bất ngờ “bom xịt” của Man City không còn chỗ đứng tại Etihad
Ngôi sao số 1 Sevilla bất ngờ rơi vào tầm ngắm của Man City
Xác nhận đàm phán thuận lợi, Barca chuẩn bị đón hai tân binh khủng
Thất bại vụ Perisic, Mourinho cay đắng đóng cửa thị trường chuyển nhượng mùa Hè
Man City bất ngờ chiêu mộ cựu ngôi sao M.U
Bất ngờ huyền thoại một thời của M.U gia nhập CLB vô danh ở Châu Á
Từ chối đề nghị khủng từ Barca, Liverpool bị huyền thoại chê “không tỉnh táo”
Tăng giá gần gấp đôi, Tottenham quyết giải thoát sao M.U
CHÍNH THỨC: Barca chiêu mộ thành công ngôi sao đồng hương Neymar
Những tiết lộ gây sốc từ ngôi sao đắt giá của Hùm Xám sau 1 tháng tập luyện ở Bayern
Xác nhận tân binh thứ 3 đến Nou Camp, giải pháp mới cho Barca
Tổng 12 tin
Cùng chiêm ngưỡng những sân vận động đẹp nhất Premier League
Chiêm ngưỡng những bàn thắng đẹp nhất trong lịch sử 25 năm Premier League
Phạm lỗi ngớ ngẩn, U22 Thái Lan nhận bàn thua cay đắng trước U22 Indonesia
9 điều cần biết về đội tuyển U22 Việt Nam
Những diễn biến hấp dẫn của M.U và Tottenham ở vòng đấu mở màn Premier League
Xem tất cả
Chiến thắng nhọc nhằn của Tottenham trước “Chích chòe” Newcastle
Chiêm ngưỡng màn trình diễn “đáng giá từng xu” của Lukaku trong màu áo M.U
Pha solo ngẫu hứng như Messi của Matic trước West Ham
Những khoảnh khắc thú vị nhất Premier League 2016/2017
Sôi động cùng Premier League 2017/2018
nhân vật
đời sống sao
Xem thêm
GP TTTĐTH: 5050/GP-TTĐT do Sở TT&TT Hà Nội cấp
© Copyright 2015 kenhthethao.vn, All rights reserved.

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

X-Server: Kenhthethao


markdown:
![ Akbars-Restaurant-Owner-Shabir-Hussain-2](http://kinhdoanhnhahang.vn/wp-content/uploads/2016/03/Akbars-Restaurant-Owner-Shabir-Hussain-2-300x208.jpg)
![ Akbars-Restaurant-Owner-Shabir-Hussain-2](http://kinhdoanhnhahang.vn/wp-content/uploads/2016/03/Akbars-Restaurant-Owner-Shabir-Hussain-2-300x208.jpg)
[Bạn là chủ nhà hàng, không phải là một siêu anh hùng](http://kinhdoanhnhahang.vn/ban-la-chu-nha-hang-khong-phai-la-mot-sieu-anh-hung/)
Chủ nhà hàng muốn mình làm mọi thứ dễ dàng, từ nấu ăn, tiếp thị, sổ sách kế toán đến sửa chữa và bảo trì. Tuy nhiên, cố gắng làm tất cả mọi thứ, cho dù vượt ra ngoài …
[Xem thêm](http://kinhdoanhnhahang.vn/ban-la-chu-nha-hang-khong-phai-la-mot-sieu-anh-hung/)

Server: nginx


markdown: Lú Artesanato Urbano - Feltros e Fuxicos: Diários, vários modelos....


markdown:
## Lời bài hát im lặng trong nước mắt - Sam Sam (Lyrics & Video)
![](https://3.bp.blogspot.com/-8lQ4ga8tls8/WH2dSPQL7gI/AAAAAAAAEV8/kI6xaUd9eYM594trIoKdIZOzKEgrYvt_QCK4B/s320/965bab47c2080e550ff37b8246d54adaacd62093.jpg)
1. Em cứ thinh lặng chấp nhận cho số phận
Ai đó hỏi rằng khi buồn có nhớ không?
Khóe mắt rưng rưng bàn tay vẫn nắm.
Kìm nén em không được khóc.
Bởi trên đời không có ai yêu ai thật lòng.
Nơi cuối con đường, không còn ai đứng đợi
Cơn gió se lạnh kéo hạt mưa cứ rơi
Tất cả nơi đây đều như ngày xưa
Chỉ có anh không còn nữa, đau đớn chấp nhận
Hai chúng ta xa nhau trọn đời.
ĐK:
Em phải đi đến nơi đâu để thấy con tim được bình yên
Em phải khóc đến bao lâu thì mới quên đi được niềm đau
Phải yêu hết con tim mới thấu đôi ta cần nhau thế nào.
Hay cuối cùng chỉ có em yêu anh thật lòng !!
Ai từng đi dưới cơn mưa khóc hết nỗi đau vào trong mưa ?
Ai từng thức trắng đêm thâu để cố quên đi những ngày xưa
Từng là tất cả của nhau đến hôm nay, chỉ còn nỗi đau.
Đến cuối cùng hai chúng ta vẫn phải xa nhau.
(Đến cuối cùng em mất anh suốt một đời)
2. Ai cũng mong được nắm bàn tay của một người
Đi đến suốt đời dẫu hạt mưa có rơi.
Chân bước nhưng tim lại không được vui
Vì tất cả đã thay đổi
Đến suốt đời em vẫn không thể quên một người
(ĐK)
##
Nghe bài hát im lặng trong nước mắt của ca sĩ Sam Sam
loading...
## 0 nhận xét

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml


markdown:
Chẳng muốn nghe gì, chẳng muốn tìm khác
Đôi mắt luôn tìm, tìm về
Người nhếch môi cười, người như hụt hẫng
Người khóc trong lòng, hết rồi
Tìm lại đi hãy tìm lại trong mỗi người
Để ta không thấy ta như lúc này
Đường xa quá dài rồi ta mệt nhoài
Vì ta không đứng bên nhau nữa rồi
Ngồi đếm sao tàn, ngày ơi đừng đến
Đừng đến vội vàng, hết rồi
Ngồi xuống đây bạn, cạn chén rượu kia
Cạn hết đêm này, hết rồi
Tìm lại đi hãy tìm lại trong mỗi người
Để ta không thấy ta như lúc này
Đường xa quá dài rồi ta mệt nhoài
Vì ta không đứng bên nhau nữa rồi
[Home](http://lyrics.nethoabinh.com/)
»
[Tìm Lại - Microwave lyrics](http://lyrics.nethoabinh.com/search/label/T%C3%ACm%20L%E1%BA%A1i%20-%20Microwave%20lyrics)
» Tìm Lại - Microwave lyrics
##
[Tìm Lại - Microwave lyrics](http://lyrics.nethoabinh.com/2011/03/tim-lai-microwave-lyrics.html)
Posted by lyrics,lời bài hát, lyric, loi bai hat mp3, zing, nhaccuatui, full, 007,
Chẳng muốn nghe gì, chẳng muốn tìm khác
## Đăng nhận xét


markdown:
Pretty Li Hui Zhen - Lý Huệ Trân Xinh Đẹp: là bộ phim remake lại từ Cô Nàng Xinh Đẹp của Hàn Quốc, phim kể về câu chuyện tình yêu, bảo vệ mối tình đầu một cách kỳ lạ của một cô gái bình thường từng có đầy đủ tất cả, nhưng sau khi trưởng thành lại không được ai quan tâm và một chàng trai lạnh lùng, thoát khỏi vỏ bọc "xấu xí" của thời niên thiếu.
Từ khóa:
*Pretty Li Hui Zhen - Lý Huệ Trân Xinh Đẹp vietsub hd online * *Xem phim Pretty Li Hui Zhen - Pretty Li Hui Zhen online miễn phí,* *xem phim Pretty Li Hui Zhen - Pretty Li Hui Zhen vietsub,* *xem phim Pretty Li Hui Zhen - Pretty Li Hui Zhen thuyết minh,* *xem phim Pretty Li Hui Zhen - Pretty Li Hui Zhen online HD,* *xem phim Pretty Li Hui Zhen - Pretty Li Hui Zhen online Phụ đề*
Trailer phim Pretty Li Hui Zhen - Lý Huệ Trân Xinh Đẹp

Access-Control-Allow-Credentials: true

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
LOẠI MÁY BƠM NƯỚC
[Motor bơm](http://maybom.com/motor-bom.html) [Máy bơm nước biển](http://maybom.com/may-bom-nuoc-bien.html) [Máy bơm tuần hoàn nước nóng](http://maybom.com/may-bom-tuan-hoan-nuoc-nong.html) [Máy bơm đẩy cao](http://maybom.com/may-bom-day-cao.html) [Máy bơm tăng áp](http://maybom.com/may-bom-tang-ap.html) [Máy bơm công nghiệp](http://maybom.com/may-bom-cong-nghiep.html) [Máy bơm phun](http://maybom.com/may-bom-phun.html) [Máy bơm bánh răng](http://maybom.com/may-bom-banh-rang.html) [Máy bơm rửa xe](http://maybom.com/may-bom-rua-xe.html) [Máy bơm giếng](http://maybom.com/may-bom-gieng.html) [Máy bơm hút sâu đẩy cao](http://maybom.com/may-bom-hut-sau-day-cao.html) [Máy bơm tưới](http://maybom.com/may-bom-tuoi.html) [Máy bơm chìm](http://maybom.com/may-bom-chim.html) [Máy bơm tự hút](http://maybom.com/may-bom-tu-hut.html) [Máy bơm hỏa tiễn](http://maybom.com/may-bom-hoa-tien.html) [Máy bơm turbin đa tầng cánh](http://maybom.com/may-bom-turbin-da-tang-canh.html) [Máy bơm ly tâm](http://maybom.com/may-bom-ly-tam.html) [Máy thổi khí](http://maybom.com/may-thoi-khi.html) [Đầu bơm trục rời](http://maybom.com/dau-bom-truc-roi.html) [Máy bơm bù áp](http://maybom.com/may-bom-bu-ap.html) [Buly trợ bơm đầu gang](http://maybom.com/buly-tro-bom-dau-gang.html) [Máy bơm hồ bơi](http://maybom.com/may-bom-ho-boi.html) [Máy bơm định lượng](http://maybom.com/may-bom-dinh-luong.html) ![ máy bơm nước](http://maybom.com/templates/maybomnuoc/images/dm-cuoi.png)
HÃNG MÁY BƠM NƯỚC
[Máy bơm NATION PUMP](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-nation-pump-15.html) [Máy bơm TECO](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-teco-16.html) [Máy bơm THT](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-tht-18.html) [Máy bơm PANASONIC](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-panasonic-19.html) [Máy bơm Tân Hoàn Cầu](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-tan-hoan-cau-21.html) [Máy xịt rửa BOSCH](http://maybom.com/cung-cap/may-xit-rua-bosch-22.html) [Máy bơm JAPAN WELL](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-japan-well-24.html) [Máy bơm Howaki](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-howaki-25.html) [Máy bơm MASTRA](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-mastra-26.html) [Máy bơm PENTAX nhập khẩu](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-pentax-nhap-khau-27.html) [Hanna](http://maybom.com/cung-cap/hanna-45.html) [Seatec](http://maybom.com/cung-cap/seatec-46.html) [Máy bơm Lepono](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-lepono-29.html) [Máy bơm APP](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-app-30.html) [Máy thổi khí DARGANG](http://maybom.com/cung-cap/may-thoi-khi-dargang-32.html) [Máy bơm CNP](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-cnp-34.html) [Máy bơm BLUE-WHITE (USA)](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-bluewhite-usa-35.html) [Máy bơm ETATRON (Ý)](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-etatron-y-36.html) [Máy thổi khí HEYWEL](http://maybom.com/cung-cap/may-thoi-khi-heywel-38.html) [Máy bơm DAB - Italia](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-dab--italia-40.html) [Máy bơm EBARA nhập khẩu](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-ebara-nhap-khau-42.html) [Máy bơm EBARA liên doanh](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-ebara-lien-doanh-43.html) [Máy bơm Wilo](http://maybom.com/cung-cap/may-bom-wilo-44.html) ![ Máy bơm GENATA](http://maybom.com/templates/maybomnuoc/images/dm-cuoi.png)
Còn hàng
3043000 VNĐ
Đánh giá: 4.6 sao - 96
bình chọn
# Máy bơm trục đứng cánh nhựa EVPM 2-9
3.043.000
Đ ( Giá chưa bao gồm VAT)
|Tình trạng máy:||Chính hãng mới 100%|
|Bảo hành:||12 tháng chính hãng|
|Ghi chú:||Giao toàn quốc (Miễn phí nội thành HCM)|
|Lưu ý:||Sản phẩm bắt buộc lấy VAT|****
![ giao-hang-dien-may-mien-phi](http://maybom.com/templates/maybomnuoc/images/giao-hang-dien-may-mien-phi.gif)
**Đoàn Vi Nguyên cung cấp dịch vụ bán hàng, giao hàng và thu tiền tại nhà**
- Cửa hàng:
**196/38 Vườn Lài, p.Tân Thành, Q.Tân Phú, Tp.HCM**- Ðiện thoại: **(028) 62 988 988**
- Thời gian nhận điện thoại:
**8h đến 18h hàng ngày. Nghỉ Chủ Nhật** **Giao hàng toàn quốc, miễn phí nội thành Tp.Hồ Chí Minh** **CHI TIẾT SẢN PHẨM**
Máy bơm trục đứng cánh nhựa EVPM 2-9
**CÔNG DỤNG SẢN PHẨM**
Máy bơm trục đứng cánh nhựa EVPM 2-9 dùng để tuần hoàn nước trong khu dân cư, công nông nghiệp, hệ thống tăng áp và cung cấp nước cho nồi hơi, hệ thống rửa, vòi phun nước, làm chậm quá trình ngưng chất lỏng, ngoài ra còn được ứng dụng trong phòng cháy chữa cháy....
**THÔNG SỐ KỸ THUẬT:**
|
|
Mã hàng
|
|
|
|
Công suất
|
|
2Hp (1.5Kw)
|
|
Điện áp
|
|
220V - 9 cánh
|
|
Cột áp
|
|
98 - 35(m)
|
|
Lưu lượng
|
|
1 - 4 (L/phút)
|
|
Đầu vào - Đầu ra
|
|
34 - 34 mm
|
|
Tính năng nổi bật
|
|
- Cánh bơm và buồng bơm bằng nhựa
- Lưu lượng và cột áp lớn cho hiệu quả hoạt động tốt
- Vỏ ngoài được chế tạo từ thép không gỉ
-Cánh bơm và máy khuếch tán nhựa nhíp
- Động cơ 2 cực
- Máy thiết kế đẹp, bền.
|
|
Xuất xứ
|
|
Công nghệ Ý sản xuất tại Trung Quốc
|
|
Bảo hành
|
|
Chính hãng 12 tháng
Hướng dẫn mua hàng:
+ Cách 1: Gọi tới số (028) 62 988 988
+ Cách 2: Đặt hàng online tại website:
[maybom.com](http://maybom.com)
+ Cách 3: Mua tại kho: 196/38 Vườn Lài, p.Tân Thành, Q.Tân Phú, TPHCM
Phương thức giao hàng:
+ Toàn quốc. Miễn Phí nội thành TPHCM
+ Tại chành xe hoặc chuyển phát nhanh nếu khách hàng ở tỉnh (Khách hàng tự thanh toán phí với nhà xe)
Phương thức thanh toán:
- Khách hàng thanh toán cho nhân viên giao hàng ngay sau khi nhận hàng
- Thanh toán cho nhân viên bán hàng nếu khách đến mua tại cửa hàng
- Nếu đơn hàng ở xa, khách hàng vui lòng chuyển khoản trước
[Chi tiết](http://maybom.com/may-bom-ly-tam-truc-dung-u9slg80014t-1218-pro.html) [Chi tiết](http://maybom.com/may-bom-ly-tam-truc-dung-u7slg80014t-1215-pro.html) [Chi tiết](http://maybom.com/may-bom-ly-tam-truc-dung-u5slg40014t-1211-pro.html) [Chi tiết](http://maybom.com/may-bom-ly-tam-truc-dung-u7slg90016t-1216-pro.html) [Chi tiết](http://maybom.com/bom-ly-tam-truc-dung-canh-dong-msvc-4r122-1244-pro.html) [Chi tiết](http://maybom.com/bom-ly-tam-truc-dung-canh-dong-msvd-215-1245-pro.html)

Cache-Control: private

Content-Type: text/html


markdown:
Người Do Thái là dân tộc thông minh nhất thế giới. Có bao giờ bạn tự hỏi người Do Thái nuôi dạy con cái của mình như thế nào không? Hãy cùng mecuti tìm hiểu
**cách dạy con thông minh của người do thái ngay trong bụng mẹ** nhé.
## Cách nuôi con thần đồng từ trong bụng mẹ của người Do Thái
Một dân tộc trí tuệ, nắm giữ nhiều thần đồng nhất thế giới – Dân tộc Do Thái. Chắc hẳn bạn thắc mắc rằng: liệu họ sinh ra đã có tố chất thiên tài hay còn một bí ẩn khác trong cách nuôi dạy con? Câu hỏi của bạn phần nào sẽ được trả lời trong bài viết này.
” Người Do Thái là dân tộc thông minh nhất thế giới, họ dường như được sinh ra là để làm chủ thế giới này”. Có bao giờ bạn tự hỏi tại sao họ lại thông minh như vậy?
Tại sao họ lại được sinh ra với quá nhiều ưu việt như thế? Có phải tất cả đều là tự nhiên? Liệu Việt Nam chúng ta có thể tạo ra những thế hệ ưu việt như thế không? Tất cả câu hỏi trên đều có thể giải đáp được, ngoại trừ câu hỏi cuối cùng vì nó sẽ được trả lời bởi chính các bạn, những con người của dân tộc Việt Nam .
Bài viết dưới đây được lược dịch từ luận án của một tiến sĩ nước ngoài với tiêu đề gốc là “Why Jews Are Intelligent” (tạm dịch là “Vì sao người Do Thái thông minh”). Bài viết rất hay và có ý nghĩa. Trước hết xin được cung cấp một số thông tin tìm hiểu được về IQ (Intelligence Quotient) của người Do Thái. Hiện nay các nhà nghiên cứu về giáo dục và tâm lý tin rằng IQ trung bình của người Do Thái vào khoảng từ 110. Để so sánh thì IQ trung bình của thế giới là 100 và IQ trung bình của người Việt Nam là 94. Cách biệt sẽ không rõ ràng nếu chỉ nhìn vào những con số này. Mọi thứ sẽ trở nên thực sự khác biệt nếu như ta so sánh đến tỉ lệ (“thiên tài” IQ>=140 – cũng là mức yêu cầu trong số dân). Với IQ TB của dân số là 94 thì tỉ lệ “thiên tài” sẽ là 1/924 hay 0,1%, tỉ lệ này sẽ là 1/261 hay 0,4% nếu IQ TB là 100. Sự khác biệt sẽ cực lớn vì với mức IQ TB là 110 như người Do Thái thì tỉ lệ những người có IQ đạt mức thiên tài này sẽ lên tới 2,3% (nghĩa là cứ 100 người sẽ có hơn 2 thiên tài). Bài này tôi lược dịch và tổng hợp từ nhiều nguồn, nhân dịp nghe chuyện người Do Thái và vì thầy hướng dẫn hiện tại của tôi là một Giáo sư người Do Do Thái.
Để mở đầu, xin được trích dẫn rằng, dân số Do Thái ở Anh có tên tuổi khiến tôi đi hết từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Do Thái trên thế giới hiện nay vào khoảng xấp xỉ 13 triệu người (tức là khoảng 0.21% dân số thế giới – số liệu năm 2000), tức là cứ 470 người thì có 1 người Do Thái. Vậy nhưng, vào khoảng giữa thế kỷ 19, 1/4 các nhà khoa học trên thế giới là người Do Thái, và tính đến năm 1978, hơn một nửa giải Nobel rơi vào tay người Do Thái. Như vậy có đến 50% đóng góp cho sự tiến bộ của loài người chỉ do 0.21% dân số đảm nhiệm. Những tên tuổi lớn của thế kỷ 20 có thể kể đến như bộ óc thế kỷ Albert Einstein, Sigmund Freud, Otto Frisch, .v.v. đều là người Do Thái. Dù không phải là chủng tộc lớn, vậy nhưng không một nhóm chủng tộc nào có thể sánh được với người Do Thái về khả năng và thành tích vượt trội. Kết hợp với những tính cách di truyền của người Do Thái như tham vọng, ham hiểu biết, tích cực, trí tưởng tượng phong phú, bền bỉ, sự thông minh của người Do Thái thực sự đã là đòn bẩy khiến người Do Thái đứng đầu trong tất cả các lĩnh vực cuộc sống.
Những tên tuổi Do Thái hiện nay có thể kế đến là nhà tài phiệt George Soros (người có thể làm khuynh đảo thị trường tài chính thế giới, được xem là người đứng sau sự sụp đổ hệ thống chính trị ở Đông Âu và khủng hoảng tài chính Châu Á1997); các cựu và chủ tịch Ngân hàng thế giới World bank đương nhiệm đều là người Do Thái ví dụ như James Wolfensohn, Paul Wolfowitz, Robert Zoellick. Diễn viên điện ảnh thông minh và có học thức thuộc hàng top Hollywood hiện nay là Natalie Portman cũng là người Do Thái, vừa theo học đại học Havard và tham gia bộ phim siêu phẩm Chiến tranh giữa các vì sao”. Trong tất cả các lĩnh vực của cuộc sống như kỹ thuật, âm nhạc, khoa học và kinh doanh, 70% các hoạt động kinh doanh thế giới hiện nay đều do người Do Thái nắm giữ. Các lĩnh vực kinh doanh nổi bật như mỹ phẩm, thời trang, thực phẩm, vũ khí, khách sạn, công nghiệp phim ảnh (kể cả Hollywood và các trung tâm điện ảnh khác). Trong năm thứ 2 đại học, vào tháng 12 năm 1980, tôi định đến California và tôi nảy ra ý tường, tôi tự hỏi sao trời lại cho họ những khả năng siêu phàm như vậy, liệu có điều gì trùng hợp chăng, loài người có thể tạo ra những người giống họ như việc sản xuất hàng hóa từ nhà máy không? Luận văn của tôi mất 8 năm để tập hợp thông tin từ tất cả các nguồn tin chính xác như đồ ăn, văn hóa, tôn giáo, sự chuẩn bị khi mang thai, .v.v. và tôi đem so sánh với những chủng tộc khác. Hãy bắt đầu bằng việc chuẩn bị cho thai kỳ.\ Ở Israel , điều đầu tiên tôi nhận thấy đó là người mẹ khi mang thai sẽ thường xuyên hát, chơi đàn, và luôn cố gắng giải toán cũng chồng. Tôi rất ngạc nhiên khi thấy người mẹ luôn mang theo sách toán và đôi khi tôi giúp cô giải bài. Tôi hỏi cô, ‘việc này có phải là giúp cho thai nhi?’. Và cô trả lời, ‘Đúng vậy, tôi làm thế là để đào tạo đứa trẻ từ khi còn trong bụng mẹ như vậynó sẽ trở nên thông thái về sau.’ Và cô tiếp tục làm toán cho đến khi đứa trẻ được sinh ra. Một điều khác tôi nhận thấy là đồ ăn. Người mẹ rất thích ăn hạnh nhân (almonds), chà là (dates) cùng sữa tươi. Bữa trưa cô ăn bánh mỳ và cá (không ăn đầu), salad trộn với hạnh nhân và những loại hạt khác vì họ tin rằng thịt cá tốt cho sự phát triển trí não nhưng đầu cá thì không. Thêm vào đó, theo văn hóa của người Do Thái, người mẹ khi mang thai sẽ cần phải uống dầu gan cá. Khi tôi được mời đến dùng bữa tối, tôi thấy rằng họ luôn dùng cá (phần thịt ở mình cá), họ không ăn thịt vì họ tin rằng thịt và cá khi ăn chung sẽ không tốt cho cơ thể. Salad và các loại hạt là điều bắt buộc, đặc biệt là hạnh nhân. Họ luôn ăn hoa quả tươi trước bữa chính. Lý do là vì họ tin rằng việc ăn bữa chính trước rồi hoa quả sẽ khiến chúng ta buồn ngủ và khó tiếp thu bài ở trường. Ở Israel , hút thuốc là điều cấm kỵ. Nếu bạn là khách thì không nên hút thuốc trong nhà họ, họ sẽ lịch sự mời bạn ra ngoài để hút thuốc.
Theo các nhà khoa học ở đại học Israel , chất nicotine sẽ phá hủy những tế bào cơ bản trong cơ thể đồng thời ảnh hưởng đến gen và DNA (tế bào di truyền) dẫn đến sự thoái hóa bộ não. Đồ ăn cho trẻ cũng luôn trong sự hướng dẫn của cha mẹ. Đầu tiên, hoa quả ăn cùng với hạnh nhân, sau đó là dầu gan cá. Theo đánh giá của tôi, những đứa trẻ Do Thái đều biết 3 thứ tiếng, ví dụ như tiếng Do Thái, Ả rập và tiếng Anh. Từ khi còn nhỏ, trẻ em đã được học đàn piano và violin, và đây là điều bắt buộc. Làm như vậy vì họ tin rằng điều này sẽ làm tăng chỉ số thông minh của trẻ và sẽ khiến con họ trở nên thông minh. Cũng theo các nhà khoa học Do Thái, sự rung động của âm nhạc sẽ kích thích bộ não và đó là lý do vì sao có rất nhiều thiên tài người Do Thái… Từ lớp 1 đến lớp 6, những môn học ưu tiên trẻ em được dạy các môn về kinh doanh, toán học, khoa học. Để so sánh, tôi có thể nhận thấy trẻ em ở California , chỉ số IQ của chúng khoảng 6 năm về trước. Tất cả trẻ Do Thái đều tham gia vào các môn thể thao như bắn cung, bắn súng, chạy bộ vì họ tin rằng bắn cung và bắn súng sẽ rèn luyện cho bộ não trở nên tập trung vào cách quyết định và sự chính xác. Ở trường trung học, học sinh sẽ giảm dần việc học khoa học mà sẽ học cách tạo ra sản phẩm, đi sâu vào những kiểu bài tập thực tế như vậy. Dù một số dự án/bài tập có vẻ nực cười và vô dụng, nhưng tất cả đều đòi hỏi sự tập trung nghiêm túc đặc biệt nếu đó là những môn thuộc về vũ khí, y học, kỹ sư, ý tưởng sẽ được giới thiệu lên các viện khoa học hoặc trường đại học. Khoa kinh doanh cũng được chú trọng ưu tiên. Trong năm cuối ở trường đại học, sinh viên sẽ được giao một dự án và thực hành. Họ sẽ hoàn thành nếu nhóm của họ (khoảng 10 người/nhóm) có thể tạo ra lợi nhuận 1 triệu USD. Đừng ngạc nhiên, đây là thực tế và đó là lý do vì sao một nửa hoạt động kinh doanh trên thế giới là của người Do Thái. Thiết kế mẫu thời trang mới nhất của Levis là của khoa kinh doanh và thời trang của trường đại học Israel . Đã bao giờ bạn thấy họ cầu nguyện chưa? Họ sẽ luôn lắc đầu vì họ tin rằng hành động này sẽ kích thích và cung cấp nhiều oxy cho não. Điều tương tự giống như người Hồi giáo khi cầu nguyện họ phải quỳ lạy cúi đầu. Và hãy xem những người Nhật Bản, cách họ cúi đầu và người Nhật Bản cũng có rất nhiều người thông minh, họ thích ăn sushi (thịt cá tươi). Liệu đây có phải là sự trùng hợp? Trung tâm thương mại của người Do Thái tập trung ở thành phố New York , và chỉ phục vụ cho người Do Thái. Nếu ai đó trong cộng đồng Do Thái có ý tưởng hay có thể sinh lời, hội đồng người Do Thái sẽ cung cấp khoản vay không lãi suất và đảm bảo việc kinh doanh này phải phát triển. Vì lý do này, Starbuck, Dell, Coca-Cola, DKNY, Oracle, Levis, Dunkin Donut, các bộ phim Hollywood và hàng trăm hoạt động kinh doanh khác đều nằm dưới sự tài trợ của cộng đồng Do Thái. Sinh viên Do Thái tốt nghiệp từ khoa y dược ở New York được khuyến khích đăng ký với hội đồng này và được phép hành nghề tư với khoản vay không lãi suất này. Hút thuốc sẽ khiến bộ não bị thoái hóa.
Trong chuyến thăm của tôi đến Singapore năm 2005, điều khiến tôi ngạc nhiên là những người hút thuốc bị coi như đồ bỏ đi và giá một bao thuốc là khoảng 7 USD. Cũng giống như ở Israel , việc hút thuốc là cấm kỵ và Singapore đã hình thành cách quản lý giống như ở Israel . Đây cũng là lý do vì sao hầu hết các trường đại học của Singapore đều thuộc đẳng cấp cao, dù Singapore chỉ nhỏ bằng Mahattan. Hãy nhìn sang Indonesia , đâu đâu mọi người cũng hút thuốc và giá một bao thuốc chỉ rẻ bèo khoảng 70 xu USD. Và bạn có thể đếm được số trường đại học của họ, những gì họ sản xuất, những gì họ có thể tự hào, công nghệ ư? Họ còn chẳng thể nói được thứ ngôn ngữ nào ngoài ngôn ngữ của mình, vì sao họ khó có thể sử dụng tiếng Anh thành thạo? Liệu đây có phải là do việc hút thuốc? Bạn hãy tự suy nghĩ nhé. Trong bài nay tôi không động chạm đến vấn đề tôn giáo hay chủng tộc. Đó là vì sao người Do Thái khá kiêu ngạo, và vì sao họ luôn bị săn đuổi từ thời Pharaon cho đến Hitler. Đối với tôi đó là vấn đề về chính trị và sự tồn vong. Điểm cuối cùng trong bài này là liệu chúng ta có thể tạo ra những thế hệ giống như những người Do Thái? Câu trả lời có thể ở dạng khằng định đó là chúng ta cần thay đổi thói quen ăn uống hàng ngày, cách làm cha mẹ, và tôi đoán rằng chỉ trong 3 thế hệ, việc này có thể làm được. Điều này tôi có thể quan sát được từ đứa cháu của tôi. Chỉ mới 9 tuổi cậu đã viết được bài luận 5 trang về đề tài ‘Vì sao tôi thích cà chua?’. Cầu chúc cho chúng ta được sống yên bình và thành công trong việc tạo ra những thế hệ tương lai tài giỏi cho nhân loại dù bạn thuộc bất kỳ chủng tộc nào. Bổ sung: Theo truyền thống người Do Thái, những học giả, nhà khoa học được khuyến khích kết hôn với con gái của những thương nhân vì theo họ, con cái sinh ra sẽ là sự kết hợp của cả giáo dục hàn lâm và giáo dục thực tế. Chính sự coi trọng thương nhân và kinh doanh cũng như học vấn đã đưa họ lên vị trí hàng đầu trên thế giới và khiến cả thế giới ngả mũ cúi đầu. (khác hẳn với văn hóa ‘sỹ, nông, công, thương’ của VN và Châu Á). Những chính sách của Hoa Kỳ trước đây và của Obama hiện tại cũng đều chịu sự ảnh hưởng mạnh mẽ của các nhà tài phiệt người Do Thái.”
## Bí quyết dạy con thành tài của người Do Thái
Chỉ hơn 13 triệu dân nhưng chiếm gần 40% tỷ lệ người đoạt giải Nobel, người Do Thái được xem là dân tộc thông minh nhất thế giới. Một trong những “bí quyết” là dạy con biết vượt khó, làm việc nhà, liên tục đặt câu hỏi… từ nhỏ.
Chuyên gia giáo dục sớm Lại Thị Hải Lý, người đã trực tiếp đến Isarel – đất nước của người Do Thái – để tìm hiểu về phương pháp giáo dục trẻ tại đây cho biết, cách nuôi dạy con của các bà mẹ Do Thái khá đặc biệt. Họ dành cho con “tình yêu đống lửa” – tức là sự nhen nhóm, khích lệ chứ không phải chỉ là cảm giác an toàn, bao bọc kiểu “tình yêu tử cung” như phần lớn các bà mẹ Việt.
Bà mẹ nào trên thế giới cũng yêu con, nhưng cách yêu và thể hiện tình yêu khác nhau. Giữa “Tình yêu dòng nước mát” và “tình yêu dòng máu đào”, người Israel quan niệm nước mát chỉ giải cơn khát nhất thời còn “dòng máu đào” là tình yêu con phải nhìn xa trông rộng, đem lại lợi ích suốt đời cho con, đào tạo đứa trẻ trở thành bản lĩnh, thực sự mạnh mẽ trong đường đời.
Người mẹ Do Thái nói rằng “phụ huynh 100 điểm không bằng phụ huynh 80 điểm”. Có ba điều mà người mẹ không nên làm với con là: Không thỏa mãn trước; Không thỏa mãn tức thời; Không thỏa mãn quá mức yêu cầu của con.
“Cha mẹ ẩn giấu 20% tình yêu con để trở nên lý trí, khoa học, nghệ thuật trong cách dạy con. Ở Israel có những trường quý tộc nhưng lại đào tạo và rèn luyện cho học sinh biết được khó khăn, thử thách. Có một chỉ số được các vị phụ huynh đánh giá cao ở trẻ là AQ – chỉ số vượt khó. Càng con nhà khá giả càng cần rèn luyện chỉ số này”, bà Hải Lý chia sẻ.
Người Israel tự đưa ra công thức cho chỉ số vượt khó AQ của họ là: 20% IQ + 80% (AQ + EQ) = 100% thành công. (IQ:chỉ số thông minh, EQ: chỉ số cảm xúc). Họ tin rằng điểm số tốt nghĩa là trường học tốt, trường học tốt sẽ có tấm bằng đẹp, tấm bằng đẹp sẽ có công việc tốt, nhưng công việc tốt khác với người có sự nghiệp thành công.
Những bà mẹ Do Thái luôn nhớ một câu châm ngôn “Con lừa thồ sách”, ý muốn gửi một thông điệp tới các con rằng: “Nếu chỉ đọc sách mà không ứng dụng nó trong cuộc sống thì cũng chỉ là trí tuệ chết mà thôi”.
Và vì thế, người Do Thái coi làm việc nhà là dạy trẻ cơ hội sinh tồn cơ bản. Theo một nghiên cứu của Tạp chí giáo dục Gia đình tại Israel thì tỷ lệ thất nghiệp của người không biết làm việc nhà cao hơn 15 lần người biết làm việc nhà, thu nhập bình quân của họ cũng thấp hơn 20% so với người thạo việc gia đình. Họ dạy con làm việc nhà từ nhỏ, tùy theo lứa tuổi, và thông thường, trẻ 2 tuổi đã có thể tự phục vụ bản thân.
“Người Do Thái có câu nói nổi tiếng là ‘bố mẹ đừng làm quản gia mà hãy làm quân sư cho con’ ý nói hãy chỉ hướng dẫn, tư vấn cho con, đừng quá bao bọc và làm thay con mọi việc. Tuyệt đối không rơi vào căn bệnh 421 (4 ông bà nội ngoại, 2 bố mẹ vây quanh 1 đứa trẻ) vì điều đó chẳng khác cha mẹ sẵn sàng là nô lệ của con và chỉ đầu độc con mà thôi”, bà Hải Lý chia sẻ.
Đồng quan điểm này, bà Meirav Eilon Shahar, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Israel tại Việt Nam cho rằng, trong thế giới đầy biến động hiện nay, việc giáo dục con luôn cần sự điều chỉnh và đầu tư lâu dài.
Theo bà, ở bất kỳ đâu trên thế giới, cha mẹ và giáo viên luôn là hình mẫu gần gũi của trẻ, vì thế có mối liên hệ tự nhiên, ý nghĩa giữa cha mẹ và con cái. Việc giáo dục trẻ ngày nay phức tạp hơn trước đây nhiều. Thế giới ngày nay thay đổi chóng mặt và người làm cha mẹ đôi khi không bắt kịp. Trẻ có thể tiếp cận với nhiều thông tin, có khi đi trước bố mẹ một bước, chúng ngày càng độc lập và phụ huynh không thể áp đặt, nhưng vẫn phải giữ vững vị trí là người đi đầu, hướng dẫn.
Bà cho rằng không một phương pháp giáo dục nào có thể áp dụng cho tất cả trẻ. Bản thân bà có 3 người con, con trai đầu 13 tuổi, con gái thứ hai 8 tuổi và cậu út 5 tuổi, và cũng không thể dạy các con giống nhau vì mỗi bé có một cá tính và khả năng nhận thức khác nhau.
Nhưng có một điều chung cần thực hiện là các con đều cần được tôn trọng. Bố mẹ khuyến khích trẻ đưa ra ý tưởng riêng, có thể ra ngoài những khuôn mẫu thông thường, thậm chí tranh luận với người lớn. Khuyến khích con đặt câu hỏi để giúp con luôn sáng tạo, linh động… “có lúc tôi cũng thấy hối hận khi không thể thoát ra quanh những câu hỏi bất tận của con”, bà Shahar đùa vui. Bà cũng động viên con tham gia các hoạt động ngoại khóa để trẻ phát huy các thiên hướng và những sở trường của mình.
“Khen ngợi con cũng rất cần thiết, khi con được điểm cao, lúc con thể hiện là một người bạn tốt ở trường… Với trẻ, thất bại cũng quan trọng. Phải để trẻ thử điều mới, phải biết liều lĩnh, để trẻ hiểu rằng không phải mọi điều đều thành công. Khi con làm sai, không phán xét trẻ, để trẻ học hỏi từ thất bại của chính mình và tìm ra cách có thể làm khác vào lần sau”, bà nói.
Là một nhà ngoại giao, phải đi nhiệm kỳ ở nhiều nước khác nhau, các con của bà Meirav Eilon Shahar cũng gặp nhiều khó khăn khi phải liên tục thay đổi nơi sống và học tập, tìm cách thích nghi với môi trường mới, tiếp xúc với nhiều nền văn hóa khác nhau. Bà luôn dạy con tôn trọng người khác, sự khác biệt.
Đến Việt Nam 10 tháng trước, các con đều thấy mới lạ, bà không yêu cầu trẻ phải thích nghi ngay mà chỉ bảo các cháu giữ tư duy tích cực, để ý đến em út. Bé út 5 tuổi không nói được tiếng Anh nên gặp khó khăn khi đến trường, giao tiếp với bạn bè. Bà đã đặt ra một thử thách cho cậu con đầu trong việc giúp em, và cậu bé 13 tuổi đã tự nguyện đi cùng em lên xe bus, kiểm tra xem ở lớp em có làm được bài tập hay có vui chơi với các bạn không… và cháu đã làm tốt hơn cả mẹ mong đợi. Sau việc này, cháu thể hiện trách nhiệm người anh hướng dẫn em chu đáo.
“Trẻ em ngoài nghĩa vụ còn có các quyền lợi: được tôn trọng, được thất bại, được có ý kiến. Nên đặt trách nhiệm cho con nhưng chỉ vừa sức vì trẻ con luôn cần được vui chơi. Bố mẹ tạo điều kiện tốt nhất cho con, ai cũng muốn con cái thành công nhưng chỉ là người tư vấn, khuyên bảo chứ không ép buộc”, bà Shahar chia sẻ.
*Qua bài trên các bà mẹ đã có thêm kiến thức trong việc nuôi dạy con thông minh ngay trong bụng mẹ của người do thái rồi nhé. Chúc đứa con trong bụng của bạn sẽ thông mình và trở thành một thiên tài.*


markdown:
**Trẻ biếng ăn phải làm sao và cách giúp trẻ ăn ngon miệng **là những vấn đề mà hầu như tất cả các bậc phụ huynh đều quan tâm hàng đầu hiện nay khi chăm sóc con cái. Trẻ em lớn lên phát triển khỏe mạnh phần lớn là nhờ vào nguồn dinh dưỡng cung cấp trong các bữa ăn hằng ngày của trẻ. Vì vậy đối với những trẻ biếng ăn các mẹ cần phải quan tâm tìm ra nguyên nhân và có cách khắc phục tình trạng này để giúp bé ăn ngon miệng hơn. Hãy cùng Mecuti.vn tham khảo nội dung dưới đây để có thể giúp bé ăn uống đầy đủ ngon miệng đúng bữa, ngày càng phát triển khỏe mạnh nhé!
## 1. Làm gì khi trẻ biếng ăn?
Khi một đứa trẻ bắt đầu có dấu hiệu biếng ăn, nếu bố mẹ không ngăn chặn kịp thời thì tình trang cơ thể thiếu dưỡng chất sẽ trở nên nghiêm trọng, có thể dẫn đến suy dinh dưỡng. Hãy dùng tất cả các biện pháp thật đúng và chính xác để ngăn ngừa và chữa biếng ăn cho trẻ.
-
### Hỗ trợ kịp thời cho hệ tiêu hóa của trẻ
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, hệ tiêu hóa chua phát triển đầy đủ nên chưa hoàn thiện và rất non yếu. Cho nên khi ăn uống bé khó có thế hấp thu tối đa các chất dinh dưỡng có trong thức ăn. Điều phụ huynh phải làm là hỗ trợ hệ tiêu hóa của bé hoạt động trơn tru và hiệu quả hơn bằng cách bổ sung lợi khuẩn cho bé bằng đường ăn hoặc uống. Nhiều mẹ học cách làm sữa chua để bổ sung lợi khuẩn cho con. Sữa chua sẽ giúp hệ tiêu hóa của bé hoạt động trơn tru và hiệu quả hơn.
Nhiều mẹ tìm những thực đơn cho trẻ biếng ăn và suy dinh dưỡng để bổ sung dưỡng chất cho bé. Đi kèm các thực đơn này là những món ăn rất giàu dinh dưỡng và dễ tiêu hóa nên cho dù trẻ ăn ít nhưng vẫn có được lượng dinh dưỡng đầy đủ cho quá trình tăng trưởng và phát triển.
-
### Giúp bé ăn ngon miệng hơn
Để giúp bé ăn ngon miệng hơn, mẹ có thể áp dụng hai cách đó là tăng cường các chất kích thích thèm ăn và ngon ngon như Vitamin nhóm B, kẽm, lysine,…và cách còn lại là hãy trở thành một nghệ sĩ trong nhà bếp để chế biến những món ăn bổ dưỡng, thơm lừng và vô cùng bắt mắt.
Với cách đầu tiên, mẹ có thể bổ sung vitamin nhóm B, kẽm và lysine cho con bằng cách lựa chọn rau củ quả, ngũ cốc và cũng có thể là sữa công thức.
Với cách thứ hai, mẹ nên để ý tới màu sắc, mùi vị và cách trình bày các món ăn vì chúng rất quan trọng trong quá trình giúp bé ăn ngon miệng.
-
### Cho bé ăn khi bé thực sự đói và muốn ăn
Mẹ hãy dành thời gian theo dõi bé để biết khi nào bé thực sự đói và muốn ăn để cho bé ăn kịp thời. Điều này rất quan trọng. Nó giúp bé biết đâu là no, đâu là đói và tiêu thụ lượng thức ăn nhiều hơn. Khi đói, dạ dày của người tiết ra nhiều enzym để kích thích cảm giác thèm ăn, ngay cả ở trẻ em cũng vậy. Khi bé đói và muốn ăn, mẹ nên cho bé ăn với một lượng thức ăn vừa đủ để bé có thể ăn ngon lành ở bữa ăn sau.
-
### Tạo lập thói quen ăn uống khoa học cho trẻ nhỏ
Hãy cho trẻ luyện tập các thói quen tốt ngay từ khi còn bé, đặc biệt là ăn uống. Với thói quen ăn uống khoa học, bé sẽ phát triển một cách toàn diện hơn. Chỉ cho trẻ ăn ba bữa chính và hai bữa phụ trong ngày và dãn cách thời gian mỗi bữa ăn là 2 tiếng đồng hồ. Mọi bữa ăn đều phải được diễn ra tại một thời gian nhất định trong ngày.
Ngoài ra, mẹ phải giúp bé tránh các thói quen xấu như ăn vặt trước bữa cơm, xem tivi hoặc chơi khi ăn.
## 2. Bí quyết giúp trẻ ăn ngon miệng
- Hẳn là không ít lần bạn phải mệt mỏi chán nản vì con yêu chả chịu ăn hoặc ăn trong tình trạng vừa ngậm cơm vừa la khóc. Vậy thì hãy ghi nhớ những bí quyết dưới đây để giúp trẻ ăn ngon miệng hơn.
### Cách 1: Giúp trẻ ăn ngon miệng từ việc trang trí thức ăn
- Trẻ em thường ăn bằng mắt vì vậy món ăn được trang trí hấp dẫn sẽ kích thích trẻ rất lớn. Thay bằng việc bày biện thức ăn một cách truyền thống thì bạn nên có những biến tấu sáng tạo với những hình thù là lạ mà ngộ nghĩnh. Bạn có thể để trẻ cùng tham gia trong công cuộc chuẩn bị đó cùng với việc giới thiệu ý nghĩa của những món ăn.
### Cách 2: Để trẻ đi chợ cùng và tự chọn thực phẩm
- Thật thú vị khi bạn rủ trẻ đi siêu thị cùng và hỏi “ con thích ăn món gì?” hoặc “ chúng ta sẽ nấu món gì để khao cả nhà đây?” Như vậy trẻ sẽ vô cùng hứng thú tới bữa ăn và ý thức vai trò của mình trong bữa ăn. Hơn nữa, bữa ăn được coi là thành quả của trẻ nên ắt là trẻ sẽ ăn chúng một cách tích cực nhất.
### Cách 3: Đôi khi bốc tay lại làm bé ăn ngon hơn
- Với các đồ ăn có thể dùng tay cầm nắm khi ăn như bánh, củ, quả luộc thì bạn hãy để trẻ tự nhiên “bốc” nếu điều đó làm trẻ thích và ăn ngon hơn dưới bộ dạng lem nhem, ngộ nghĩnh. Tuy nhiên, cần chú ý vào từng loại thức ăn và các mẹ nhớ rửa sạch bàn tay nhỏ xíu của trẻ trước khi vào bàn ăn nhé!
### Cách 4: Món ăn đa dạng tha hồ để trẻ ăn ngon miệng
- Đừng bao giờ bắt bé ngày nào cũng lặp lại những món ăn nhàm chán. Bạn hãy linh hoạt các món trong bữa ăn và nấu đa dạng món với lượng nho nhỏ với màu sắc phong phú. Như vậy đối với bé mỗi lần ngồi vào bàn ăn như một sự khám phá thích thú, bé sẽ dễ dàng ăn ngon miệng hơn nhiều.
### Cách 5: Cho trẻ ngồi chung mâm cơm gia đình
- Điều này sẽ giúp trẻ vui vẻ, phấn khởi hơn, ăn ngon miệng hơn. Ngoài ra, khi được ngồi chung mâm cơm với bố mẹ, trẻ sẽ được tập dần các kỹ năng ăn uống như cầm muỗng đũa, biết tự đút ăn, kỹ năng giao tiếp trên bàn ăn cùng với người lớn… Nhiều công trình nghiên cứu khoa học có giá trị đã chứng minh khi trẻ ăn chung với gia đình trong không khí đầm ấm, trẻ thường ăn được nhiều hơn, phát triển các giác quan và trí não một cách hoàn thiện nhất.
*Hy vọng với những thông tin trên các mẹ có thể biết được khi trẻ biếng ăn phải làm sao và cách giúp trẻ ăn ngon miệng hơn trong giai đoạn phát triển. Các bậc cha mẹ hãy giúp trẻ có những bữa ăn ngon miệng tuyệt vời nhất để bé có thể phát triển một cách toàn diện cả thể chất lẫn tinh thần. Chúc gia đình bạn luôn vui vẻ mạnh khỏe và đừng quên đồng hành cùng mecuti.vn để biết thêm nhiều thông tin hữu ích chăm sóc sức khỏe cho cả gia đình đặc biệt là bé yêu của bạn nhé!*


markdown:
# Tác dụng mặt nạ nha đam đối với da mặt
Ngày đăng: 06/07/2015 lúc 09:53:24 | Đã xem: 1064 | Theo : Quản trị viên
**Chăm sóc da mặt bằng những nguyên liệu có sẵn trong tự nhiên là một xu thế được nhiều người chú trọng sử dụng. Trong đó có cây nha đam.**
Cây nha đa hay còn được gọi bằng cây lô hội là loài cây của vùng nhiệt đới rất tốt trong việc phòng ngừa và điều trị bệnh tật. Đây được xem là nguyên liệu giải nhiệt tuyệt vời vào mùa nóng đồng thời là một trong những nguyên liệu chăm sóc da mặt hiệu quả. Trong chương trình lần này chúng ta cùng tìm hiểu những
**tác dụng mặt nạ nha đam đối với da mặt **nhé!
Lưu ý: Lợi ích của Nha đam đối với sức khỏe và làm đẹp thì ai cũng biết, nhưng để bổ sung
[collagen vitamin c](http://muathuoctot.com/neocell-laboratories-collagen-c-pomegranate-liquid-nuoc-uong-bo-sung-collagen-vitamin-c-chong-lao-hoa-736.html), d, e và khoáng chất từ nha đam tự nhiên thì khá mất thời gian, nếu bạn là người bận rộn có thể dùng biện pháp thay thế là sử dụng sản phẩm [shiseido collagen ex dạng nước](http://muathuoctot.com/nuoc-uong-bo-sung-collagen-shiseido-the-collagen-ex-50ml-915.html) hoặc các sản phẩm bổ sung collagen dạng viên uống sẽ tiện lợi hơn. **Tác dụng cuả mặt nạ nha đam đối với việc chăm sóc da mặt**
Được biết đến là nguyên liệu mát và nhiều nước, nha đam được xem là một trong những laoin cây có khả năng chăm sóc và dưỡng da của chúng ta một cách hiệu quả, nhất là đối với những làn da khô về mùa đông lẫn mùa hè.. Từ xa xưa, con người đã biết sử dụng nham đam trong việc làm giảm lão hóa da, tạo độ ẩm, phục hồi tổn thương trên da mặt. Theo kinh nghiệm của dân gian thì khi bị mụn, bị khô ngứa,hoăc bị sẹo và đặc biệt bị phỏng người ta thường dùng ngay phấn nước của cây nha đam được trồng tại nhà để cải thiện làn da của mình, phần chất nhầy của cây nha đam rất mát, chúng có khả năng làm dịu những cơn đau đồng thời cung cấp nươc cho phần da đã bị phỏng, hạn chế sự xâm nhập của vi khuẩn, làm tổn thương làn da. Những biện pháp làm đẹp thân thể này vừa an toàn, hiệu quả lại cực kỳ rẻ bèo cho làn da chị em nhé. Tuy nhiên nếu bị phỏng thì chị em nên đến ngay các tiệm thuốc để mua các loại thuốc trị bỏng chuyên dụng
Chất gel trong cây nha đam được các nhà khoa học và các hãng dược phẩm đánh giá rất cao, chúng còn có tác dụng trị mụn và nhanh chóng làm liền vết thương do bị bỏng, bảo vệ da trước tác hại của ánh nắng mặt trời. Tính kháng viêm, kháng khuẩn của nó là rất cao đến mức bất ngờ. Tuy nhiên phần mủ từ lơp da xanh phía ngoài của cây nha đam lại rất độc hại có thể gây dị ứng nghiêm trọng đối với làn da, do đó bạn cần có cách để lấy thịt nha đam một cách an toàn.
**Tác dụng ngừa lão hóa da mặt cuả mặt nạ nha đam**
Cây nha đam có tác dụng làm giảm sự lão hoá của da một cách tuyệt vời. Theo đó, chất nhầy của gel nha đam có khả năng thấm ướt, thẩm thấu và làn da và tạo độ ẩm, từ đó nó có thể giúp da tăng cường khả năng đàn hồi, giảm bớt nếp nhăn và trở nên cặng mị hơn nhiều lần. Điều đặc biệt là nha đam còn có tác dụng kích thích sự tổng hợp collagen và sợi elastin, có tác dụng ngăn chặn sự lão hóa của làn da rất nhanh chóng. Để đảm bảo hiệu quả hơn nữa bạn có thể kết hợp nha đam cùng với các nguyên liệu đơn giản để đem lại hiệu quả cho việc chăm sóc da mặt. Bạn có thể tự chế mặt nạ nha đam để chăm sóc da mặt ngay tại nhà mà không cần phải tốn thời gian và tiền bạc để đến các trung tâm làm đẹp, các thẩm mỹ viện. Bạn có thể dùng lòng trắng trứng gà tươi cho vào chén, thêm một vài thìa nha đam đã được xay nguyên rồi sau đó đánh đều thành hỗn hợp sánh đặc, có thể cho thêm một ít mật ong để gia tăng công hiệu. Nếu chưa sử dụng bạn nên đậy kín và bỏ vào tủ lạnh và dùng cho các ngày sau.
Trước khi đi ngủ, hoặc vào buổi sáng sớm, chị em có thể sử dụng mặt nạ này, tuy nhiên neesi làm buổi sáng thì chị em nên hạn chế da đường vì bụi bặm và ánh năng mặt trời có thể làm giảm đi tác dụng của mật ong và nha đam. Bạn tiến hành rửa mặt sạch, bôi đều dung dịch này lên da mặt, để trong khoảng 15 - 20 phút cho tinh các tinh chất này thâm đều và chăm sóc da mặt thì rửa sạch bằng nước ấm, rồi xoa nhẹ, massage da mặt vài phút. Bạn nên tiến hành công việc này trong khoảng 2 - 3 lần /tuần trong khoảng thời gian nửa tháng là đã có công hiệu làm giảm sự lão hóa da một cách hiệu quả nhất. Cũng có thể dùng loại kem này bôi lên da đầu và tóc lấy khăn trùm lại để khoảng 10-15 phút, sau đó gội sạch bằng nước ấm và dầu gội thường. Nếu muốn có một làn da đẹp bạn có thể dùng gel lô hội làm mặt nạ. Lấy lá tươi, rửa sạch bằng nước có chlorine loãng. Tách vỏ xanh, sau đó nghiền hoặc giã nhuyễn để lấy gel rồi sử dụng.Hãy rửa sạch mặt và đắp lên một lớp gel mỏng, nằm yên chừng 15 - 20 phút rồi rửa sạch lớp gel này đi. Mỗi tuần chỉ được đắp 2- 3 lần. Phụ nữ có thai, người cao tuổi không dùng mặt nạ theo cách này.
**Tác dụng trị sẹo vùng da mặt cuả mặt nạ nha đam**
Theo một số nghiên cứu của các chuyên gia ý tế hàng đầu thế giới đã chỉ ra rằng, nhờ đặc tính kháng khuẩn,kháng viêm và tái tạo da mà lô hội có thể giúp bạn trị mụn, nhanh chóng làm mờ vết thâm, mờ sẹo rất hiệu quả.Cách đơn giản mà bạn có thể làm là mỗi ngày bạn nên dùng 200g lá lô hội tươi rửa sạch, cắt bỏ gai hai bên rồi cắt hạt lịu nấu cùng 50g đường ngọt, bạn có thể cho thêm 2 thìa mật ong, một ít đá lạnh đã được đập nhỏ... để ăn. Cách này giúp làm mát cơ thê từ bên trong và có khả năng giải độc gan làm giảm đi tình trạng mụn và thâm rất hiệu quả. Bạn cũng có thể dùng 500 ml nước cốt lô hội, 200 ml mật ong trộn đều, để vào tủ lạnh dùng dần. Ngày uống 3 lần, mỗi lần 3 muỗng canh trước bữa ăn. Tuy nhien biện pháp này không thích hợp đối với những người đang có nhu cầu giảm cân và mắc các bệnh về tim mạch.
Bạn cũng có thể pha trộn nha đam cùng với đường nâu, chanh, bột gạo để tạo thành một mặt nạ để dưỡng ẩm cho làn da của mình vào bất cứ tháng nào trong năm. Hãy trộn nha đam đã được xay nhuyễn cùng với đường nâu và chanh cùng với một ít bột gạo để thành hỗn hợp đặc sánh trị mụn hiệu quả.
Trên đây chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu những
[tác dụng mặt nạ nha đam đối với da mặt](/co/tac-dung-mat-na-nha-dam-doi-voi-da-mat-12702.html) ![](http://suckhoebabau.vn/wp-content/uploads/2015/12/468x60.png)
![](http://suckhoebabau.vn/wp-content/uploads/2015/12/468x60.png)


markdown:
# Trực Tiếp bóng đá: Southampton FC - West Ham
Chú ý: Link bóng cỏ thường cập nhật khi trận đấu mới bắt đầu 30 giây
Server HD không quảng cáo nếu không xem được chuyển server 2, 3, ...
Tất cả link bóng cỏ khác đang diễn ra đều có tại đây:
**http://mbd.kbongda.net**
Top nhà cái uy tín:
**Danh sách nhà cái Uy tín** **Nhà cái uy tín nhất tặng 90k miễn phí: w88**
**Nhà cái lâu năm tặng 88k miễn phí bet thử** [Fun88](http://www.fun027.com/lm/aff/biiidiii_vi_home) **Top 1 Keno & Casino:** [188bet](http://aff.sports998.com/Accept.ashx?sid=1cc60728-67f9-49ce-9bbd-8a7fa028b3a4&lang=vi-vn&aid=58679&cid=72e001e5-d299-4cda-a227-b91470f44c91) **Hướng dẫn tính cược xiên bằng máy tính:** [Hướng dẫn tính tiền cược xiên](http://mybongda.com/tin-tuc/6838-huong-dan-tinh-tien-cuoc-xien-trong-ca-cuoc/)
Hướng dẫn cách embed nhúng link xem trực tiếp có đầy đủ server nguồn link update tự động từ mybongda theo cú pháp:
*src="Link+frame"*
Xem hướng dẫn chi tiết tại đây:
[Hướng dẫn embed nhúng link xem trực tiếp của Mybongda](http://mybongda.com/tin-tuc/3156-huong-dan-nhung-link-truc-tiep-bong-da-tu-mybongda/)
![ Southampton FC](/media/old/201410201833532m4kg_110.png)
![ West Ham](/media/old/20140820222001l55w9_110.png)
## Kênh phát trực tuyến
[Link SOPCAST & ACESREAM tại đây](http://mybongda.com/trang/3-link-sopcast/)
## Truc tiep bong da
Chú ý: Link sẽ được cập nhật liên tục trước 30 phút khi trận đấu bắt đầu,hãy chú ý
đón xem .
Vùng hiển thị xem trận bóng đá trực tuyến có thể hiển thị quảng cáo của server phát trận đấu.Bạn hãy click vào dấu "
**x**"
để đóng quảng cáo hoặc click vào **Skip Ad** ở góc
phải (trên) của clip !
Mybongda hay ฟุตบอลของฉัน .com hệ thống máy chủ đặt tại: Thái Lan - Singapore và US Hotline: +61 410 728 999 (Úc châu) là website cá nhân do พระเอกลี chủ quản
Mybongda.com không tự phát trực tuyến bất kỳ chương trình cũng như những tập tin video nào được nhúng ở đây. Tất cả các chương trình và tập tin video được tải lên bởi người hâm mộ bóng đá tới các trang web như YouTube, Talktv.vn, Dailymotion, Ustream … nhiệm vụ của Mybongda.com ở đây, là thực hiện tìm kiếm và sắp xếp các chương trình, các tập tin video để có thể dễ dàng theo dõi hơn.
Mybongda.com không chịu trách nhiệm cho những nội dung được phát hoặc đăng tải bởi các website khác. Nếu bạn thấy video hay chương trình nào vi phạm bản quyền của bạn, bạn có thể gửi yêu cầu đến các trang web lưu trữ hay trực tuyến các chương trình đó để trực tiếp chịu trách nhiệm. Điều đó sẽ đảm bảo rằng những chương trình đó được gỡ bỏ khỏi Internet. Khi ấy, hệ thống của Mybongda.com sẽ tự động không tìm thấy những chương trình đó và chúng không xuất hiện nữa.
DMCA Compliance
All the video content found on the Mybongda.com is not hosted on our servers nor is created or uploaded by us. Mybongda.com simply acts as a search engine that finds videos from websites like YouTube, Talktv.vn, Dailymotion, Ustream and other video portals. Mybongda.com is not responsible for external website’s content. If you find that some of the content violates your rights you may request for that content to be brought down at the host that is responsible for the content. That will ensure that the content is removed from Mybongda.com and other search engines that may have indexed the content.

Set-Cookie: __cfduid=dab817ef8e5f6ab5e82436b4dc5cb85331503012143; expires=Fri, 17-Aug-18 23:22:23 GMT; path=/; domain=.mybongda.com; HttpOnly


markdown:
Mặt nạ đánh thức giác quan
[Thermo Mask Lemon](http://myphamsale.vn/my-pham/my-pham-swissdermyl) Swissdermyl , giúp cho khuôn mặt luôn rạng ngời, đồng thời se khít lỗ chân lông, cho da săn chắc và tăng tính đàn hồi
**Xuất xứ** : Mỹ phẩm Swissdermyl Thụy Sỹ
**Khối lượng** 220gr
- Sản phẩm này là loại mặt nạ tạo nguồn sống mãnh liệt và đánh thức tuổi thanh xuân của làn da, hiệu ứng tăng dần nhiệt độ làm bừng tỉnh các cơ quan hoạt động, tích cực mở cửa làn da để đẩy sâu năng lượng và dưỡng chất cho da được nuôi dưỡng từ trong ra ngoài.
-
[Thermo Mask Lemon](http://myphamsale.vn/my-pham/my-pham-swissdermyl) rất giàu Vitamin C và tinh dầu chanh, kích thích sự lưu thông tuần hoàn máu dưới da giúp se khít lỗ chân lông để lấy đi các bụi bẩn và lượng dầu dư thừa một cách nhẹ nhàng. Bên cạnh đó các tế bào da được thư giãn, kích thích sự trao đổi chất và tuần hoàn giúp da luôn mịn màng và đàn hồi tốt.
- Lý tưởng cho mọi da.

Server: LiteSpeed

Accept-Ranges: bytes


markdown:
![Ship Hàng Ship Hàng](http://mystichouse.vn/images/icon-oto.png)
## Miễn Phí Ship Hàng
Áp dụng cho đơn hàng kèm bài
Nhà sản xuất: U.S. Games Systems
Tác giả: Aleister Crowley
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: Llewellyn Publications
Tác giả: Anna. K
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: U.S. Games Systems
Tác giả: Jennifer Galasso
Bao gồm: 79 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: U.S. Games Systems
Tác giả: Patrick Valenza
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: U.S. Games Systems
Tác giả: Patrick Valenza
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: U.S. Games Systems
Tác giả: Patrick Valenza
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: St. Martin’s Press
Tác giả: Philip Carr-Gomm, Stephanie Carr-Gomm, Will Worthington
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: St. Martin’s Press
Tác giả: Philip Carr-Gomm, Stephanie Carr-Gomm, Will Worthington
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn lớn
Nhà sản xuất: Llewellyn Publications
Tác giả: Josephine Ellershaw, Ciro Marchetti
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn lớn
Nhà sản xuất: Llewellyn Publications
Tác giả: Joanna Powell Colbert
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: U.S. Games Systems
Tác giả: Lisa Hunt
Bao gồm: 79 Lá bài + Sách hướng dẫn
Nhà sản xuất: Llewellyn Publications
Tác giả: Barbara Moore, Ciro Marchetti
Bao gồm: 78 Lá bài + Sách hướng dẫn
Áp dụng cho đơn hàng kèm bài
D2-2, 783 Trần Xuân Soạn, Q7, TP HCM
Sở hữu thẻ để có thêm nhiều ưu đãi

Cache-Control: max-age=0, public

X-Powered-By: WP Rocket/2.8.7

X-Cache: HIT from Backend


markdown:
[](https://goo.gl/pI8Ozt) **Tổng Hợp Diễn Đàn Đăng Tin Miễn Phí**
# Diễn đàn: Phim Ảnh - Video Clip
Tổng hợp phim truyện đang hot, video clip hài hước. CẤM post thể loại đồ trụy : ảnh sex , phim sex
[xe nâng](http://xenangheli.com)hàng HELI chính hãng . [banlinhkiendientu.net](http://banlinhkiendientu.net). [v9bet](http://www.v9bet.tv). [văn phòng thám tử tư](http://xn--thmtt-yqa66l273k.net/). [M88](http://www.judibolanet.com). [Du lịch chữa bệnh](https://dulichchuabenhnhatban.blogspot.com). [M88](http://www.vipnhacai.com). [Du an Rosita Garden Khang Dien](https://khangdienhouse.com/du-an-rosita-garden-khang-dien/). [188BET](http://www.188bongda.com/188bet-link/). [máy trắc địa](http://dathop.com/danh-muc/thiet-bi-trac-dia/). [W88](http://www.choi79.com/w88/). Mua [nguyên liệu làm bánh](http://dolambanh.net)giá rẻ . [Mansion88](http://www.sportsbooktop.net/mansion88-link-mansion88-com). [Ty le macao](http://tylemacao.com/). [link vao w88](http://nhacaisomot.com/w88-vao-w88-link-vao-w88-khong-bao-gio-bi-chan-a565.html). [m88](https://m88v88.com/). [cho thuê văn phòng](http://newlandgroup.net/cho-thue-van-phong-gia-re/). [Link vao M88](http://www.tructiepbongda.tv/m88-review-dang-ky-m88-link-vao-m88-moi-nhat.html). [keo bong da](http://keo365.com/the-thao/). [12BET](http://link12betviet.com). [thanh lý nội thất văn phòng](https://www.facebook.com/muathanhlybanghe). [M88](http://www.nhacaichuyennghiep.com). [thanh lý nội thất văn phòng](http://www.noithatdangkhoa.com/thanh-ly-noi-that-van-phong). [dang ky m88](https://www.vnbet1.com). [clubbet888.net](http://www.clubbet888.net). [Mã giảm giá Lazada](https://bloggiamgia.vn/ma-giam-gia/lazada/).
Để thẩm mỹ răng thay thế cho răng thật có rất nhiều loại răng sứ để chọn lựa. Song không phải ai cũng biết loại răng nào sẽ ăn nhập nhất với mình. thành ra, với những thông báo tổng hợp về các loại...
## Thông tin về các dòng răng sứ mà...

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Pragma: private

Cache-Control: private, must-revalidate


markdown:
# thÔNG TIN lIÊN THÔNG TRUNG CẤP MẦM NON LÊN CAO ĐẲNG SƯ PHẠM 2014
Sự kiện đang diễn ra
Từ: 16:15 - Thứ Hai, Ngày 03-03-2014
Đến: 20:15 - Chủ Nhật, Ngày 18-01-2015
cao đẳng sư phạm trung ương
![ thÔNG TIN lIÊN THÔNG TRUNG CẤP MẦM NON LÊN CAO ĐẲNG SƯ PHẠM 2014](http://nexttopevent.com/images/events/primary/20140303/thong-tin-lien-thong-trung-cap-mam-non-len-cao-dang-su-pham-2014.jpg)
*ĐT LH Cô Hương 0987.758.401 hoặc Cô Minh 0987.748.463* *Liên thông trung cấp sư phạm mầm non lên cao đẳng hệ chính quy 2014.*
|
|
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
|
|**TUYỂN SINH ** **LIÊN THÔNG CAO ĐẲNG NĂM 2014**
TỪ TRUNG CẤP LÊN CAO ĐẲNG CHÍNH QUY
**1. Ngành đào tạo**
- Giáo dục Mầm non
**2. Đối tượng dự thi**
Thí sinh tốt nghiệp hệ Trung cấp hoặc dự thi tốt nghiệp Trung cấp trước 31/5/2014 ngành Sư phạm Mầm non đủ điền kiện để nộp hồ sơ đăng ký dự thi.
**3. Thời gian đào tạo: **1,5 năm **4. Thời gian ôn tập, thi tuyển**
- Nhà trường tổ chức ôn tập từ 05/6/2014 đến ngày 30 /6/2014
- Thi tuyển: 15-16/7/2014
- Môn thi: Toán, Văn, Năng khiếu
- Thời gian học thứ 7 và chủ nhật hàng tuần
**5. Hồ sơ**
- Hồ sơ đăng ký dự tuyển vào Cao đẳng, đại học năm 2014 có xác nhận của địa phương
- Bằng tốt nghiệp hoặc chứng nhận tốt nghiệp có công chứng
- Bảng điểm có công chứng
- 4 ảnh 3x4
**6. ** __MUA VÀ NỘP HỒ SƠ LIÊN HỆ:__ __Phòng tuyển sinh:__ ** Phòng 104 Trường Cán Bộ Hội Nông Dân Việt Nam - ** **Đường Hồ Tùng Mậu – Mai Dịch – Cầu Giấy – HN **(từ Nhà sách Trí Tuệ - Cạnh Trường Đại Học Thương Mại đi vào 100m) *Lưu ý: học sinh gọi điện trước khi đến nộp hồ sơ để được tư vấn và hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ* **Liên hệ: ** **Cô Hương: 0987.758.401 Hoặc ** **Cô Minh: ** **0987.748.463** *Mail: * [tuyensinh.huong@gmail.com](mailto:tuyensinh.huong@gmail.com) __Chú ý:__
- Sau khi ra trường Sinh viên được cấp bằng Cao đẳng chính quy theo QĐ của Bộ GD&ĐT
- Sinh viên được đăng ký học các lớp học buổi ngoài giờ học thứ 7 chủ nhật, thuận tiện cho người đi làm.
Liên thông trung cấp lên cao đẳng chính quy ngành sư phạm mầm non năm 2014
Liên thông trung cấp tiểu học lên cao đẳng sư phạm trung ương 2014
Liên thông cao đẳng Mầm non chính quy năm 2014
Trung cấp liên thông Cao đẳng sư phạm mầm non năm 2014
Liên thông Chính quy 2014
Sư phạm Mầm non liên thông Hệ chính quy năm 2014
Thông tin liên hệ
**phòng 104 trường cán bộ Hội nông dân Việt Nam**
- Miss. Hương
- 0987 758 401

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
![Bảo kiếm Trung Hoa Bảo kiếm Trung Hoa](http://nghethuatxua.com/wp-content/uploads/2014/07/image0021-500x300.jpg)
## Bảo kiếm Trung Hoa
Một trong những yếu tố thú vị của truyện kiếm hiệp là khí giới của những nhân vật chính. Bên cạnh võ công siêu tuyệt, thường thường một nhân vật hữu danh luôn luôn gắn liền với một món bảo cụ, mà thông dụng nhất là bảo đao, bảo kiếm. Võ khí tùy thân đó tạo cho nhân vật một đặc tính hơn người, và luôn luôn kỳ bí, khác thường, đôi khi huyền hoặc.
Lỗ Tấn (1881-1936), một văn sĩ vào bậc nhất của Trung Hoa hồi đầu thế kỷ này, nổi tiếng về những truyện ngắn, tiêu biểu là Ả Q Chính Truyện, một tác phẩm mà nhiều người chúng ta biết đến. Trong một truyện khác, ông dựa theo những truyền kỳ của dân tộc Trung Hoa để miêu tả một hình thức áp bức rất ư là phong kiến tác giả một tác phẩm tuyệt hảo có khi lại chính là nạn nhân của nó, nếu người ta không muốn người khác có một tác phẩm như mình thì cái kế sách thường dùng là thủ tiêu luôn tác giả để không còn người nào có thể hoàn thành một tác phẩm tương tự. Sau đây là một đoạn trích trong truyện “Rèn Kiếm”:
… Thằng bé bước tới gần. Trong ánh trăng mờ ảo nó thấy mẹ nó ngồi trên giường, đôi mắt lấp lánh. Bà nghiêm giọng:
Nghe đây. Cha con là một người rèn kiếm nổi tiếng, có một không hai trên đời này. Mẹ bán hết đồ nghề của cha con để khỏi chết đói nên không còn gì cho con xem nữa. Thế nhưng phải nói là cha con là người rèn kiếm không ai bì kịp. Hai mươi năm trước, bà thứ phi hạ sinh ra một cục thép, mà người ta nói là bà ta thụ thai khi ôm một cái cột sắt. Cục sắt đó, thuần khiết, trong suốt. Nhà vua biết rằng cục sắt này hiếm quí, nên muốn đánh thành một thanh kiếm để tùy thân, bảo vệ bờ cõi, và tiêu diệt kẻ thù. Khổ thay, cha con lại được chỉ định để làm việc ấy, và chính ông đã hai tay bưng cục sắt đó về. Ba năm ròng rã, ông rèn cục sắt ngày đêm, đến khi hoàn thành được hai thanh kiếm.
Thật là kinh hoàng khi cha con mở cái lò ra. Một làn hơi trắng bay vút lên trời, và mặt đất rung chuyển. Làn hơi trắng tụ lại thành một đám mây, chuyển thành màu đỏ tươi và phủ lên mọi vật một màu hồng nhạt. Trong chiếc lò đen ngòm là hai thanh kiếm còn nóng đỏ. Trong khi cha con tưới lên từng giọt nước, hai thanh kiếm rít lên những tiếng xì xì rồi chuyển sang màu xanh. Bảy ngày, bảy đêm sau, hai thanh kiếm không còn thấy đâu nữa. Thế nhưng nhìn kỹ, hai thanh kiếm vẫn còn đó, đã chuyển sang màu xanh biếc và trong suốt như hai cục băng.
Cha con mắt sáng lên mừng rỡ bội phần. Nhặt hai thanh kiếm lên, ông vuốt ve rồi múa thử. Thế nhưng chỉ trong giây lát, vầng trán ông và trên khóe miệng đượm một nỗi buồn. Ông bỏ kiếm vào trong hộp rồi nói nhỏ với mẹ:
– Ai ai cũng biết là kiếm đã đúc xong khi chứng kiến những chuyện kỳ quái mấy ngày qua. Ngày mai ta phải đem dâng lên đại vương một thanh kiếm. Nhưng đó cũng là ngày cuối cùng của đời ta, e rằng vợ chồng mình không còn gặp lại nhau nữa.
Mẹ hoảng hốt, không hiểu cha con nói gì, cũng không biết phải trả lời sao. Mẹ lắp bắp: “Nhưng chàng đã hoàn thành công việc rồi mà”.
– A, nàng không hiểu. Vương gia vốn đa nghi và tàn nhẫn. Bây giớ hai thanh kiếm đã đúc xong, thể nào ta cũng sẽ bị giết để sau này ta không thể đúc một thanh kiếm khác cho kẻ đối đầu hay kẻ nào muốn hơn được nhà vua.
Mẹ òa lên khóc. Cha con nói:
– Thôi đừng buồn. Không còn cách nào khác, nước mắt không thay đổi được số mệnh. Ta cũng đã chuẩn bị chuyện này từ lâu.
Mắt ông như bừng lửa khi đặt vào lòng ta một cái bao kiếm.
– Đây là thanh hùng kiếm. Nàng giữ lấy. Ngày mai ta sẽ mang dâng thanh thư kiếm lên đại vương. Nếu ta không về thì có nghĩa là ta đã chết. Chỉ năm sáu tháng nữa là nàng sẽ nằm bếp rồi ư? Đừng buồn, cố nuôi con khôn lớn. Bao giờ nó trưởng thành thì giao cho nó thanh kiếm này và bảo nó đi chém đầu gã hôn quân để trả thù cho ta. (Selected Stories of Lu Hsun, Forging the Swords, nhà xuất bản Ngoại Văn, Bắc Kinh 1978 tr. 239-40)
Câu chuyện này dựa theo một truyền thuyết, được dùng làm bối cảnh cho một câu truyện ly kỳ về một đứa bé trả thù cho cha. Thế nhưng, người ta ít nhiều vẫn thường nghe về những huyền bí, kỳ ảo mà người Trung Hoa gán cho những thanh kiếm báu. Thanh kiếm không còn là một món võ khí tùy thân, đôi khi nó trở thành một sinh vật, và một sinh vật luôn luôn có hồn, thiêng liêng, nhất là lại được sử dụng để sát hại người khác. Chính vì thế thanh kiếm được coi như một sinh vật tùy thân của người kiếm khách, là một bạn đồng hành hơn là một món vũ khí vô tri.
Những thanh bảo kiếm đầu tiên mà tôi đọc lại do một tác giả Việt Nam, viết dựa theo truyền thuyết Trung Hoa. Truyện có nhan đề “Đào Mả Tần Thủy Hoàng” của nhà văn Thái Tâm Canh, đăng trên nhật báo Saigon Mai vào khoảng đầu thập niên 1960. Bộ tiểu thuyết võ hiệp này viết về mưu đồ của một nhóm ái quốc nước Hàn muốn nổi lên chống lại nhà Tần và tìm cách lấy những báu vật trong ngôi mộ hết sức vĩ đại và nguy hiểm của bạo chúa. Đứng đầu của nhóm người này là Trương Lương, dưới trướng có những hiệp khách võ công trác tuyệt. Ngoài những tình tiết hết sức ly kỳ, những mối tình một chiều chạy vòng quanh, có những món bảo vật làm mục tiêu tranh đoạt của nhiều hiệp khách.
Đặc sắc nhất là những thanh bảo kiếm gia truyền của mỗi giòng họ. Thanh Chủy Thủ của dòng họ La, thanh Trạm Lư của dòng họ Chương. Ngoài ra còn phải kể đến thanh Thái A, là bội kiếm của nhà vua đã cởi ra để trấn sơn khi lên núi Trâu Tịch tế trời đất, mà nhóm họ Trương nhất quyết chiếm đoạt để tạo sự bất an trong tâm lý triều đình nhà Tần. Những thanh kiếm đó đều là những bảo vật được ghi trong sử sách.
Trong truyện kiếm hiệp tân thời, chúng ta cũng gặp nhưng thanh bảo đao, bảo kiếm được mô tả rất thần kỳ. Ỷ Thiên Đồ Long Ký (Minh Hà, Hongkong 1978), tác phẩm nổi tiếng của Kim Dung xoay quanh hai món bảo vật, kiếm Ỷ Thiên và đao Đồ Long. Ông đã viết một đoạn rất linh động về sự xuất hiện của thanh đao khi giáo phái Thiên Ưng tụ họp quần hào “Dương Đao Lập Uy” tại một hòn đảo hoang có tên là Vương Bàn Sơn:
“… Bạch Qui Thọ đứng lên, lớn tiếng nói:
– Tệ giáo gần đây mới có được một thanh bảo đao, tên gọi Đồ Long. Thường nghe rằng “Võ Lâm Chí Tôn, Bảo Đao Đồ Long, Hiệu Lệnh Thiên Hạ, Mạc Cảm Bất Tòng[1]“.
Y nói đến đây, đưa đôi mắt sáng quắc quét từ tả qua hữu khắp một lượt toàn trường. Thân hình y không to lớn, nhưng tiếng nói hưởng lượng, mục quang sắc bén, khiến cái uy nghiêm làm mọi người đều e sợ. Y ngừng lại một chút, nói tiếp:
– Ân giáo chủ của tệ giáo muốn gửi danh thiếp mời các lộ anh hùng trong thiên hạ tới núi Thiên Ưng, để đem bảo đao cho mọi người cùng xem. Ngặt vì làm như thế phải trù hoạch mất nhiều thời gian cho chu đáo, lại e rằng anh hùng các nơi không biết bảo đao đã do tệ giáo làm chủ, nên mời bạn bè bằng hữu các bang lộ Giang Nam tới chơi, để nhìn qua cho biết.
Nói tới đây, y giơ tay khoát một cái. Tám tên đệ tử trong số giáo chúng lớn tiếng đáp ứng, quay mình đi vào một sơn động ở phía tây.
Mọi người yên chí là tám tên này sẽ vào trong hang núi để đem đao ra, nên đều chăm chú nhìn theo. Nào ngờ khi trở ra bọn họ đều cởi trần, khiêng một cái đỉnh sắt lớn. Trong đỉnh một ngọn lửa cháy bừng bừng, lên cao cả trượng. Cả tám tên đều phải đứng khá xa, dùng gậy dài ghé vai khiêng, thở phì phò, ỳ ạch để chiếc đỉnh trên bãi đất trống. Mọi người bị lửa hắt vào mặt, đều cảm thấy nóng rát.
Đằng sau tám tên này lại có thêm bốn tên khác, hai tên khiêng một chiếc đe thợ rèn, hai tên khác mỗi tên mang một cái búa sắt.
Bạch Qui Thọ nói:
– Thường đàn chủ, xin mời dương đao lập uy.
Thường Kim Bằng đáp:
– Tuân lệnh.
Rồi quay lại nói lớn:
– Mang đao ra.
Hai tên đà chủ có thần lực, mới vừa biểu diễn vác đá liền đi vào sơn động. Khi trở ra, một tên hai tay bưng một cái bao dài, tên kia đi theo hộ vệ. Giao cho Thường Kim Bằng xong, mỗi tên bước qua một bên tùy giá. Thường Kim Bằng mở bao, lộ ra một thanh đơn đao. Y cầm lên, nhìn quanh mọi người một lần, rút đao ra khỏi vỏ, nói:
– Đây chính là võ lâm chí tôn Đồ Long bảo đao, xin các vị nhìn cho kỹ.
Nói xong y đưa thanh đao lên ngang mặt, cử chỉ thật cung kính…
… Cây tùng thứ nhất đổ làm thành một làn gió mạnh, chỉ nghe liên tiếp những tiếng lách cách, lách cách không dứt, những cây đại thụ còn lại cũng thi nhau ngã xuống.Thường Kim Bằng cười ha hả, vung thanh đao ném thẳng vào đám lửa đang bừng bừng cháy trong đỉnh sắt … (Kim Dung, Ỷ Thiên Đồ Long Ký tập 1, Minh Hà Xã, Hongkong 1978 tr. 186-8)
Cứ theo truyền thuyết, kiếm có từ thời nhà Chu, đến đời Xuân Thu Chiến Quốc thì cực thịnh. Thời này là giai đoạn mà người Tàu mới tìm ra sắt, lại thêm một số kỹ thuật mới được dùng trong việc luyện kim nên khí cụ thời đó cứng hơn đồ đồng đời Thương Chu. Thành thử nhiều kiếm đúc vào thời Xuân Thu, Chiến Quốc được xưng là bảo kiếm. Những dật sự hoang đường cũng từ đó mà nảy sinh. Đời Tiên Tần, kiếm không những là một loại võ khí tùy thân còn là một loại trang sức. Ngô Đạo Tử họa hình Khổng Tử, cũng có đeo trường kiếm. Sang đời Tần Hán, hiệp khách và giới sĩ đại phu đeo kiếm để thêm uy nghi. Vì thế món võ khí này có một giá trị đặc biệt.
Kiếm vào thời đó ngắn hơn về sau. Người ta cho rằng vì kiếm làm bằng đồng và kỹ thuật luyện kim còn hạn chế nên nếu đúc kiếm dài sẽ dễ bị gãy, bị cong. Chỉ về sau, khi kiếm được đúc bằng thép, lưỡi kiếm mới mỏng và dài, mặc dù kiếm Tàu không dài và cong như kiếm Nhật. Kiếm thời đồng khí lưỡi ngắn như một con dao găm, có cán cũng ngắn, chưa được sử dụng để cầm mà chỉ để đeo vào ngang thắt lưng, và dần dần đến cuối thời đại đồ đồng mới thành cán kiếm. Cán kiếm thường có ngấn để cầm cho dễ và khỏi tuột.. Càng về sau, lưỡi kiếm cũng dài mà cán cũng to thêm, lại có thêm kiếm cách chia đôi cán và lưỡi kiếm. Cán thường bằng gỗ hay sừng, cũng có khi nạm vàng bạc, ngọc ngà hoặc trạm trổ.
Đến đời Đường, tiêu chuẩn mới được định là từ 70 đến 85 cm. Kiếm lại còn phân biệt thư (mái), và hùng (trống). Hùng kiếm dài và lớn hơn thư kiếm. Bao kiếm thường đúc bằng đồng hay làm bằng da.
Theo Việt Tuyệt Thư, Ngoại Truyện Ký Bảo kiếm, đời Xuân Thu, Âu Trị Tử theo lệnh Việt Vương đúc năm thanh kiếm: Thuần Quân, Trạm Lư, Thắng Tà (Hào Tào), Ngư Trường, Cự Khuyết đều là những thanh kiếm nổi danh gọt sắt như bùn (tước thiết như nê). Ba thanh Thuần Quân, Trạm Lư, Thắng Tà là kiếm lớn, hai thanh Ngư Trường, Cự Khuyết chỉ là đoản kiếm (chủy thủ). Có người giỏi về coi kiếm là Tiết Chúc được vương vời vào hỏi. Tiết Chúc mô tả là “nhìn màu sắc đẹp đẽ như hoa phù dung mới nở, nhìn văn lý, sáng rực như sao băng, (7) của Ngô vương Quang, tại Tương Dương, Hồ Bắc đào được hai thanh kiếm của Ngô vương Phù Sai, tại Hoài Nam, An Huy, đào được kiếm của Thái Tử nước Ngô có tên là “Cô Phát Nhàn Phản” kiếm. Về kiếm nước Việt, năm 1965 người ta đào được tại Giang Lăng, Hồ Bắc hai thanh kiếm hết sức đặc biệt, một thanh của Việt Vương Câu Tiễn, một thanh của Việt Vương Châu Câu. Thanh kiếm của Việt Vương Câu Tiễn đào được tại một ngôi mộ tại Vọng Sơn còn nguyên như mới, rất sắc bén, đúc rất tinh xảo. Thanh kiếm này dài 55.7 cm, trên cán có những vết khắc. Kiếm cách (cái đai giữa lưỡi và chuôi kiếm), có hoa văn, nạm ngọc xanh lam. Lưỡi kiếm có khắc sọc hình quả trám, khắc 8 chữ lệ kiểu chân chim “Việt Vương Cưu Thiển Tự Tác Dụng Kiếm[2]” (kiếm của Việt vương Câu Tiễn tự làm lấy để dùng).(Dương Hoằng, Văn Minh Đích Quĩ Tích, vol. 1, Trung Hoa Thư Cục, Hongkong 1988 tr. 103).
Thanh kiếm của Câu Tiễn không hoàn toàn thẳng mà gần cán bản rộng hơn. Đến khoảng 2/3 thì vuốt nhỏ lại, thuôn thuôn tới tận mũi. Nhìn hình dáng, thanh kiếm này quả rất mỹ thuật, sống kiếm thẳng, và xem ra là một loại vũ khí được chế tạo tinh mỹ, tiện dụng trong chiến đấu. Thời Xuân Thu, kiếm chủ yếu dùng để đâm thẳng, không phải để chém. Thanh kiếm của Câu Tiễn đã nói lên được đặc trưng của thời đại này và cũng cho chúng ta thấy thợ đúc kiếm 25 thế kỷ trước đã có một trình độ cao. Năm 1973, thanh kiếm này và bộ y phục bằng những mảnh ngọc đính lại, dùng để quàn xác một vương tử thời Tây Hán đã được trưng bày tại Nhật Bản. Cũng dịp này, Quách Mạt Nhược, một thi nhân nổi tiếng của Trung Hoa đã cảm khái một bài thơ như sau:
Việt Vương Câu Tiễn phá Ngô kiếm,
Chuyên lại dân công tự thác kim.
Ngân lũ ngọc y kim hựu thị,
Thiên thu bất hủ tượng nhân tâm.
(Kiếm của Việt vương Câu Tiễn phá Ngô,
Chính là do sức dân rèn đúc mà thành.
Áo ngọc, chỉ bằng bạc nay còn đây,
Nghìn năm không nát cái tấm lòng của người thợ)
Bài thơ ám chỉ là tuy Câu Tiễn đề là “tự tác dụng kiếm” (tự rèn lấy mà dùng) nhưng thực ra là do công lao của người thợ rèn, cũng như chiếc áo ngọc kia, tuy cốt để bảo vệ cái thân thể của người quyền quí khỏi hủ nát, nhưng còn lại cũng chỉ là cái tấm lòng của người thợ thôi. Cũng nên biết rằng Quách Mạt Nhược là một thi sĩ tả phái, ông không khỏi có ý đề cao giới lao động trong một xu hướng chính trị.
Những binh khí chế tạo thời đó dĩ nhiên không phải chỉ bảo kiếm mà thôi. Năm 1983, tại Giang Lăng, người ta lại đào được một ngọn giáo (mâu) của Ngô Vương Phù Sai, về phẩm chất và mỹ thuật cũng tương tự như kiếm của Câu Tiễn. Mâu này dài 29.5 cm, có chuôi để tra vào cán, sống mâu có một rãnh dài, hai bên có khắc hình quả trám giống như Việt kiếm, cùng với hai hàng chữ gồm 8 chữ “Ngô vương Phù Sai tự tác dụng tạc” (lưỡi giáo của Ngô vương Phù Sai).
Xem như thế, quả thực đời Xuân Thu Chiến quốc, đất Ngô Việt có kỹ thuật rèn đúc đồng sắt rất cao, và những truyền thuyết về bảo kiếm không phải hoàn toàn chỉ là huyền thoại. (Dương Hoằng, sđd tr. 104)
Đồ đồng của Trung Hoa là một hợp kim bao gồm đồng, kẽm và chì. Có khi họ còn pha cả vàng, bạc. Mỗi đời từ đời Thương (thế kỷ 16-11 trước TL), sang đời Tây Chu (thế kỷ 11-8 trước TL), Xuân Thu (770-476 trước TL), họ lại phát triển những phương thức khác nhau. Cuối đời Chiến Quốc, khi chuyển sang thời đại đồ sắt, họ đã trải qua hàng ngàn năm kinh nghiệm trong việc đúc đồ đồng, và áp dụng những kỹ thuật đó vào việc đúc đồ sắt. Việc tìm ra những loại kim khí mới cứng chắc hơn đồ đồng khiến cho họ càng cố công rèn đúc những loại binh khí sắc bén mà họ pha thêm những dật sự ky kỳ khởi nguyên của những thanh bảo kiếm trong sử sách.
Vì sắt thép cứng chắc và cũng đàn hồi hơn đồng, kiếm thép đã có thể đúc dài hơn. Năm 218 trước TL, Trương Lương đã thuê người ám sát Tần Thủy Hoàng, sử dụng một cái chùy nặng tới 160 pounds. Nhiều ngôi chùa bằng sắt đúc cũng được xây, có bảo tháp cao đến 78 feet, chia thành nhiều từng được đúc rời rồi chồng lên nhau, đến nay vẫn còn. Võ Tắc Thiên, vào thế kỷ thứ 7 đã cho xây một ngôi đền cao 294 feet, ba tầng, trên cùng để một con phượng hoàng bằng sắt, mạ vàng cao 10 feet. Bà cũng còn đúc một cột trấn thiên đường kính 12 feet, cao 105 feet, đặt trên một cái bệ hình bát giác, chu vi 170 feet, cao 20 feet. Trên cùng là một tàn mây cao 10 feet, chu vi 30 feet, bốn bên là 4 con rồng bằng đồng, mỗi con 12 feet. Tất cả đều bằng sắt và sách vở chép là lượng kim khí cả thảy 2 triệu lượng, khoảng chừng 1325 tấn. Tác phẩm đúc bằng sắt hiện nay còn tại Hồ Bắc là một con sư tử đời vua Thế Tông nhà Hậu Chu (954 sau TL) đúc kỷ niệm việc chinh phạt quân Liêu (Khiết Đan). Tượng này nặng 40 tấn, cao 20 feet, dài 16 feet, rỗng ruột, có bề dày từ 1.5 inch dến 8 inch. (Robert Temple, Sđd tr. 44)
Kỹ thuật mỗi ngày một thêm phức tạp, do kinh nghiệm thực cũng có mà do tưởng tượng cũng có. Sách Thiên Công Khai Vật thời Minh phân chia nhiều phương pháp, nhiều kỹ thuật khác nhau trong việc rèn đúc đồng sắt, bao gồm đúc đỉnh, đúc chuông, đúc búa, đúc tượng, đúc súng, đúc kính, đúc tiền.
Theo sách vở, phương pháp của người Tàu rèn đúc thường qua năm giai đoạn:
– tạo hình mẫu
– dùng hình mẫu chế tạo khuôn
– nấu chảy hợp kim, đổ vào khuôn
– đợi cho kim loại đông đặc, lấy ra khỏi khuôn
– chạm khắc hay tu sửa mặt ngoài
Các loại hợp kim pha trộn thông thường bao gồm sắt, đồng, thiếc, vàng, bạc. Theo tài liệu ngày nay, thép là sắt có chứa từ 0.1 đến 1.8% carbon, dưới 0.06% là sắt non mềm dễ uốn nhưng không cứng và không đàn hồi, và trên 1.8% là gang, tuy cứng nhưng dòn, dễ vỡ. Ở Âu Châu, thời kỳ đồ sắt bắt đầu từ khoảng 1300 trước Công Nguyên nhưng ở Trung Hoa dường như sắt chỉ thịnh hành vào khoảng thế kỷ thứ 7 trước TL. Trong Tả Truyện có viết, năm Chiêu Công 29 (tức Tây lịch 513 trước Thiên Chúa) Triệu Ưởng, Tuân Dần nước Tấn dẫn quân xây thành đóng bên sông Nhữ, xin được cấp cho một khối sắt (cổ thiết), dùng lò đúc sắt (chú giới đỉnh) để rèn đúc khí giới. Đây là chi tiết đầu tiên có trong sách vở về việc đúc sắt. Sắt nếu chứa ít carbon (sắt và thép), chỉ cần nung đỏ lên đã có thể dùng búa đập, rèn thành hình. Nếu như có nhiều carbon (gang), lại cần phải nấu chảy thành chất lỏng mới đúc được.
Các nhà khảo cổ đều cho rằng trước khi tiến đến trình độ đúc gang, nhân loại phải qua giai đoạn rèn sắt (nung đỏ rồi đập cho thành hình). Cứ theo những di chỉ thời Chiến Quốc khai quật được, cho tới thời này người ta chưa đúc được gang nên mới chỉ đến giai đoạn rèn sắt mà thôi. Tuy nhiên, khi khai quật một số khí vật bằng sắt ở Hưng Long, tỉnh Hà Nam, người ta lại đi đến kết luận là việc đúc sắt có thể có trước, vì thừa kế được kỹ thuật đúc đồng và làm đồ gốm, và kỹ thuật rèn sắt lại phát triển sau. Nhiều học giả lại cho rằng cả hai kỹ thuật đó đi song song với nhau, chứ kỹ thuật nọ không phải là cha đẻ của kỹ thuật kia.
Phương bắc phát triển phương pháp rèn sắt, trong khi phương nam lại phát triển kỹ thuật đúc đồng, đúc sắt (Thiên Công Khai Vật, nguyên tác Tống Ứng Tinh, Sái Nhân Hiền, Sái Quả Thuyên tuyển, Thời Báo Văn Hóa, Đài Bắc 1987 trang 124-5).
Qua đời Hán, người Tàu nghĩ ra ống bễ đôi (double-acting single-cylinder piston-bellows), có thể quạt liên tục nên nhiệt độ cao hơn loại bễ có từ thời Chiến Quốc và đã biết cách pha trộn nhiều loại kim khí khác nhau để gia tăng độ cứng và độ dẻo của kim loại. Họ cũng khai thác quặng mỏ nên sản xuất được nhiều và biết cách hàn hai loại thép cứng và mềm với nhau để làm lưỡi kiếm hay các loại vũ khí, mặc dù nhiều học giả cho rằng phát kiến này có thể bắt nguồn từ khu vực Trung Á, sau truyền sang cả Đông và Tây (The Cambridge Encyclopedia of China, Cambridge University Press 1991 tr. 447-8).
Việc dùng các khuôn để đúc hàng loại những dụng cụ, khí giới mà những nhà khảo cổ tìm được tại Sơn Tây và Thiểm Tây, nhất là tại kinh đô nước Yên gần Bắc Kinh, phối hợp với việc rèn thép đã khiến cho đồ sắt trở nên thông dụng, và khí giới bằng thép đã vượt trội các loại khí giới bằng đồng. Trong khi đó, phải tới thời Trung Cổ, người Âu châu mới biết đúc sắt, và việc luyện thép còn sau hơn nhiều. Trung Hoa lại cũng là quốc gia nâng việc đúc sắt lên hàng kỹ nghệ, nghĩa là vừa bỏ công để thực hiện những cơ sở có tầm vóc lại tập trung công tác này trong tay triều đình và ấn định tiêu chuẩn các loại đồ sắt. Việc sản xuất qui mô đó đóng góp đáng kể vào việc phát triển kinh tế cũng như binh bị. Đời Hán, triều đình đã độc quyền sản xuất và phân phối hai món hàng chính là đồ sắt và muối, ngoài thuế má đánh trên nông phẩm để có đủ chi phí cho guồng máy hành chánh và quân sự.
Vào thế kỷ thứ 2 trước Tây Lịch, đã có ít nhất là 46 xưởng đúc sắt “quốc doanh” trên toàn nước Tàu, và người ta đã tìm ra những khối quặng còn sót lại nặng đến 25-30 tấn, một trọng lượng mà phải đến thế kỷ thứ 18 Âu Châu mới đạt tới. Các loại binh khí, cày cuốc, liềm … đều có tiêu chuẩn nhất định. Họ cũng chế tạo những lưỡi cày bằng thép, gắn trên cán gỗ và chế ra những loại máy vừa khoan lỗ, gieo hạt thay vì phải gieo lúa bằng tay, một kỹ thuật mà sau này Âu Châu phải bắt chước. Phương pháp thổi hơi nóng qua các khối thép lỏng để tinh luyện kim loại cũng là một kỹ thuật phức tạp mà người Tàu sử dụng từ 20 thế kỷ trước đây tương tự như những lò luyện kim của Henry Bessemer hồi thế kỷ thứ 19 (John Merson, The Genius That Was China, The Overlook Press, NY 1990 tr. 21-22). Kỹ thuật đúc ngày càng trở nên qui mô và phức tạp.
Về phương pháp rèn sắt, người ta nung nóng cục sắt lên rồi dùng búa đập cho thành hình thù vật mong muốn. Theo sử sách, ngay từ trước công nguyên, người Tàu đã tìm ra được cách tạo nên những lưỡi đao, lưỡi kiếm rất cứng nhưng cũng bền chắc để không bị gẫy khi chiến đấu. Việc pha trộn sắt và carbon, cũng như thay đổi nhiệt độ để đúc kiếm là một công phu hết sức phức tạp. Mọi loại kim khí đều cấu tạo bởi những tinh thể giao kết với nhau, và bố cục của những tinh thể này có ảnh hưởng đến cơ năng của kim loại. Nếu rèn nhiều quá, tuy sắt có cứng hơn nhưng lại dễ gẫy, tương tự như chúng ta bẻ một sợi dây thép bằng cách bẻ qua, bẻ lại nhiều lần. Vì thế việc đúc kiếm, người thợ phải đo lường được tiến trình rèn sắt, không ít quá vì sắt chưa đủ cứng, nhưng nếu rèn quá lâu, sắt trở thành dòn. Hoặc cũng có phương pháp “quán cương” nghĩa là dùng thép non ghép chung với thép già để thành một khí cụ cứng nhưng vẫn dẻo.
Nhiều học giả cũng đi đến kết luận là người Tàu cũng là dân tộc đầu tiên biết rút carbon từ gang ra để có được thép. Trễ lắm là thế kỷ thứ 2 trước TL, họ đã biết nguyên tắc này và cũng nhờ đó mà sau này vào thế kỷ thứ 19, Henry Bessemer đã theo để luyện kim[3]. Việc loại trừ được carbon trong thép và gang đã được áp dụng để có sắt non dùng trong việc xây cầu và đúc ống dẫn nước.
Họ biết cách thổi hơi qua sắt nóng chảy mặc dù không biết rằng họ đã làm công việc khử carbon — decarburization, mà họ gọi là bách luyện (Robert Temple The Genius of China 3000 years of science, discovery and invention, Prion Books 1998, London, tr. 50). Phương pháp thứ hai dùng để luyện kim là trộn hai loại sắt non và gang để thành thép cũng đã được họ thực hiện từ thế kỷ thứ 5 sau TL. Nhiều sách vở đã đề cập đến phương thức này một cách kỹ càng và gần đây, tại xưởng chế tạo thép ở Corby bên Anh, người ta đã thử nghiệm lại và thành công mỹ mãn.
Đến nay, ngoài những phương pháp thông thường, ba phương pháp tương đối cầu kỳ hơn đã được áp dụng để chế tạo một thanh kiếm tốt. Phương pháp thông dụng nhất là sau khi rèn xong, người ta nung lên một nhiệt độ thấp rồi cho nguội từ từ (13)món vũ khí. Những người sành coi kiếm chỉ cần nhìn nước thép, cấu trúc của lưỡi kiếm là có thể định được tài nghệ của người rèn kiếm.
Phương pháp thứ ba là đúc một thanh kiếm mà cái lõi bằng sắt non, nhưng vỏ bao bên ngoài là thép già. Đôi khi người thợ ráp nhiều loại thép có độ cứng khác nhau, từ mũi kiếm, lưỡi kiếm, sống kiếm phần kiếm gần tay cầm và chuôi kiếm, để đáp ứng được vai trò và công năng của từng phần. Kỹ thuật này khó hơn cả đòi hỏi một tài nghệ cao. Làm thế nào để dán được một lớp mỏng trên phần sống kiếm, trong khi lưỡi kiếm vẫn dày chắc là một công việc tỉ mỉ và tinh vi. Nhiều người còn cho rằng muốn cho hai loại kim loại khác nhau gắn liền được với nhau, có khi phải đổ máu mới thành được. Huyền thoại đó được Kim Dung miêu tả khi Minh giáo nối lại thanh bảo đao bị gãy:
“Chàng (Trương Vô Kỵ) còn đang trầm ngâm, Chưởng Kỳ Sứ của Nhuệ Kim Kỳ là Ngô Kình Thảo tiến lên nói:
– Khải bẩm giáo chủ, thuộc hạ vốn xuất thân thợ rèn, đã từng học qua phép đánh đao đánh kiếm, để thuộc hạ làm thử, biết đâu không nối lại được bảo đao, bảo kiếm như cũ.
Dương Tiêu vui mừng đáp lời:
– Thuật rèn kiếm của Ngô kỳ sứ thiên hạ vô song, xin giáo chủ để y thử xem sao.
Trương Vô Kỵ gật đầu:
– Hai loại lợi khí này bị gãy quả thực đáng tiếc. Ngô kỳ sứ nếu nối lại được thì còn gì bằng.
Ngô Kình Thảo quay sang nói với Liệt Hỏa Kỳ Sứ Tân Nhiên:
– Rèn đao rèn kiếm, cốt nhất là ở sức lửa, nhờ Tân huynh giúp cho một tay. Xem tình cảnh này, quân Thát Đát nhất thời chưa đánh lên núi, hai anh em ta làm ngay được chăng?
Tân Nhiên cười đáp:
– Cái gì chứ nhóm củi, đốt lửa thì vốn là nghề của huynh đệ.
Lập tức hai người chỉ huy thuộc hạ, đắp ngay một cái lò lớn, miệng lò rộng không đầy một thước. Ngô Kình Thảo lấy mảnh mũi đao Đồ Long xếp vào, chỗ gẫy ngay tại miệng lò. Nhiên liệu của Liệt Hỏa Kỳ đã sẵn sàng, chẳng mấy chốc lửa đã bừng bừng bốc lên. Ngô Kình Thảo tay phải đã đứt, chỉ còn lại một cánh tay trái. Bên cạnh y để hơn một chục loại binh khí khác nhau, mắt chăm chăm, mỗi khi thấy lửa biến màu, lại đem một món binh khí ném vào để xem sức nóng. Đợi đến khi lửa từ xanh biến thành trắng, tay trái mới cầm kìm, kẹp mảnh thanh đao Đồ Long còn lại chắp vào đầu bên kia để nung. Nửa thân trên y để trần, đốm lửa bắn tung tóe lên người nhưng dường như không cảm giác, vẫn hết tâm để vào việc. Trương Vô Kỵ nghĩ thầm: “Rèn đao kiếm tuy là việc nhỏ, nhưng cũng phải học tập nhiều, bản lãnh lắm mới làm được. Nếu như loại thợ rèn tầm thường, chỉ chịu nóng không cũng không nổi”.
Bỗng nhiên lịch kịnh mấy tiếng, hai tên giáo chúng kéo bễ ngã lăn xuống đất, bất tỉnh nhân sự. Tân Nhiên và Liệt Hỏa Kỳ Chưởng Kỳ Phó Sứ lập tức xông lên, gạt hai tên đó sang một bên, tự tay kéo bễ thổi lửa. Hai người nội lực không phải là yếu nên vừa sử kình quạt lò, lửa đã bốc lên, ngọn cao cả trượng, cảnh tượng thật là đẹp mắt.
Độ tàn nửa nén hương, Ngô Kình Thảo bỗng kêu lên: “Ối chà”, tung mình nhảy vọt về phía sau, mặt đầy vẻ thất vọng. Mọi người ai nấy kinh hãi, nhìn lại trong tay y, thấy cái kềm đã bị nóng chảy, méo mó không còn hình thù gì, còn thanh đao Đồ Long vẫn không suy suyển.
Ngô Kình Thảo lắc đầu:
– Thuộc hạ vô năng, thanh đao Đồ Long này quả thực danh bất hư truyền!
Tân Nhiên và Chưởng Kỳ Phó Sứ tạm ngưng thổi bễ, đứng lui sang một bên. Hai người áo quần ướt đẫm mồ hôi, tưởng như vừa ở dưới nước trèo lên. Triệu Mẫn bỗng nói:
– Vô kỵ ca ca, có phải Thánh Hỏa Lệnh đao Đồ Long chặt không đứt phải không?
Trương Vô Kỵ đáp:
– Ừ, đúng vậy!
Trong sáu thanh Thánh Hỏa Lệnh, một thanh đã giao cho Thuyết Bất Đắc cầm xuống núi để điều binh, nay chỉ còn năm. Chàng lấy trong bọc ra, giao cho Ngô Kình Thảo:
– Đao kiếm không hàn lại được, cũng chẳng quan hệ gì. Thánh Hỏa Lệnh là vật chí bảo của bản giáo, không thể để cho hư hỏng
Ngô Kình Thảo cúi mình tiếp lấy, đáp: “Xin vâng lệnh!”. Y thấy năm thanh Thánh Hỏa Lệnh không phải sắt, cũng chẳng phải vàng, cứng rắn vô cùng, nặng trình trịch, nên cúi đầu suy nghĩ.
Trương Vô Kỵ nói:
– Nếu thấy không ổn thì cũng đừng mạo hiểm làm gì.
Ngô Kình Thảo không trả lời, một hồi sau mới tỉnh giấc trầm tư, đáp:
– Thuộc hạ quả là không phải, xin giáo chủ thứ tội. Thánh Hỏa Lệnh này vốn là bạch kim trộn với huyền thiết và cát kim cương đúc thành, lửa nóng không làm chảy nổi. Thuộc hạ quả thật hồ nghi, không biết khi xưa làm sao đúc được, cho nên suy nghĩ nhất thời như mất cả hồn vía.
Triệu Mẫn liếc Trương vô Kỵ một cái, nhoẻn miệng cười:
– Sau này giáo chủ sẽ có dịp sang Ba Tư để gặp một nhân vật thật là quan trọng, lúc đó ngươi có thể đi theo, hỏi các thợ đúc cao thủ của họ xem làm cách nào.
Trương Vô Kỵ ngượng nghịu nói:
– Ta sang Ba Tư để làm gì?
Triệu Mẫn mỉm cười:
– Chuyện đó không nói ra được.
Lại quay sang Ngô Kình Thảo:
– Ngươi xem, trên Thánh Hỏa Lệnh còn có khắc hoa văn và chữ. Dù có sắc bén như đao Đồ Long hay kiếm Ỷ Thiên cũng không làm suy suyển được, thì những đường nét, văn tự ấy làm sao đục thành?
Ngô Kình Thảo đáp:
– Muốn khắc hoa văn, văn tự không có gì khó. Chỉ cần dùng sáp trắng phủ lên trên Thánh Hỏa Lệnh, trên sáp khắc hình vẽ chữ, sau đó đem ngâm trong cường toan, chỉ vài tháng sau sẽ ăn mòn. Sau đó đem ra cạo hết sáp đi, các hình và chữ sẽ hiện ra. Điều tiểu nhân không hiểu là làm sao nung cho chảy được.
Tân Nhiên kêu lên:
– Thế thì có định làm không đây?
Ngô Kình Thảo hướng về phía Trương Vô Kỵ:
– Giáo chủ đừng ngại. Liệt hỏa của Tân huynh đệ tuy ghê gớm thật, nhưng không tổn hại được Thánh Hỏa Lệnh đâu.
Tân Nhiên trong lòng hơi sợ, vội nói:
– Tôi chỉ hết sức thổi lửa, nếu như làm hỏng Thánh vật của bản giáo, thì không chịu tội đâu nhé.
Ngô Kình Thảo mỉm cười:
– Chỉ sợ ngươi không đủ nhẫn nại, có gì ta chịu hết.
Nói rồi lấy hai miếng Thánh Hỏa Lệnh kẹp một nửa thanh đao, sau đó dùng một chiếc kìm mới kẹp lấy Thánh Hỏa Lệnh đưa bảo đao vào trong lò nung lần nữa.
Lửa mỗi lúc một bốc lên cao, nung đến hơn nửa giờ, chỉ thấy Ngô Kình Thảo, Tân Nhiên, Liệt Hỏa Kỳ phó sứ ba người thấp thoáng trong ánh lửa, mỗi lúc một thêm uể oải, xem chừng không còn chịu nổi.
Thiết Quan đạo nhân Trương Trung liếc mắt ra hiệu cho Chu Điên, phất tay một cái, hai người cùng xông lên nhảy vào thay cho Tân Nhiên và Liệt Hỏa Kỳ phó sứ, ra sức kéo bễ. Trương Chu hai người nội lực so với những người kia cao hơn nhiều, lửa trong lò bốc vút lên thẳng một làn trắng xóa.
Ngô Kình Thảo bỗng dưng quát lớn:
– Cố huynh đệ, ra tay đi.
Chưởng kỳ phó sứ Nhuệ Kim Kỳ tay cầm dao nhọn, chạy tới bên lò, chỉ thấy lấp lánh, đã giơ dao đâm thẳng vào ngực Ngô Kình Thảo. Quần hùng đứng chung quanh không khỏi thất sắc, đều lớn tiếng kêu la. Máu từ trên bộ ngực trần của Ngô Kình Thảo phun ra tung tóe trên thanh đao Đồ Long, gặp nóng lập tức bốc lên một làn khói xanh khét lẹt. Ngô Kình Thảo la lớn:
– Thành rồi.
Y lui lại mấy bước, ngồi phịch xuống đất, tay cầm một thanh đao đen sì. Quả thực hai mảnh của đao Đồ Long đã liền lại thành một. Mọi người bấy giờ mới biết, mỗi khi những người thợ đúc đao rèn kiếm không thành, phải nhỏ máu vào. Thời xưa, vợ chồng Can Tương, Mạc Tà thậm chí phải nhảy vào lò, mới đúc thành vô thượng lợi kiếm. Việc Ngô Kình Thảo làm chính là theo phong cách của những người xưa truyền lại.
Trương Vô Kỵ vội đỡ Ngô Kình Thảo lên, xem xét vết thương, thấy dao đâm không sâu, chẳng có gì đáng lo ngại. Chàng lấy kim sang rắc vào, dùng vải buộc lại, nói:
– Ngô huynh việc gì phải làm như thế. Đao này nối lại được hay không, không phải là quan trọng, đâu đáng để Ngô huynh phải chịu khổ đến vậy.
Ngô Kình Thảo đáp:- Vết thương nhỏ ngoài da thịt, có đáng gì để giáo chủ phải lo lắng.Y đứng dậy, cầm thanh đao Đồ long lên xem, thấy liền lạc không dấu vết, chỉ lờ mờ một lằn máu nhỏ, không khỏi mười phần đắc ý. Trương Vô Kỵ xem lại hai thanh Thánh Hỏa Lệnh mới nung trong lò thấy không suy tổn mảy may, yên chí tiếp lấy thanh đao Đồ Long, chém xuống hai lưỡi mâu chàng vừa cướp được của lính Mông Cổ, chỉ nghe một tiếng soẹt nhỏ, hai món võ khí đứt ra làm đôi, đúng là chặt sắt như bùn. (Kim Dung, Ỷ Thiên Đồ Long Ký, tập 4, Minh Hà Xã, Hongkong, 1982 tr. 1601- 4)
Phép tôi sắt (thối hay kiện) là sau khi rèn xong, kim loại chưa cứng hẳn người thợ nhúng vào nước hay dầu để cho thép cứng hơn. Tuy nhiên, nhiều khi phải để cho nhiệt độ hạ từ từ vì nếu hạ quá nhanh, thanh thép sẽ cứng nhưng dòn. Trong khi phương pháp đúc kiếm có thể bị người khác bắt chước, phương pháp tôi thép lại được giữ rất kín như một kỹ thuật bí truyền. Tôi bằng dung dịch gì, độ nóng ra sao, cách thức thế nào là những bí mật mà tượng nhân không tiết lộ. Vì thế, họ ít cho ai xem cách họ tôi thép như thế nào và việc tò mò tìm biết là một cấm kỵ, nhất là đối với những thợ rèn Nhật Bản.
Đúc kiếm không phải chỉ là một kỹ thuật mà còn được coi là một nghi lễ, nên không hiếm những truyện thần kỳ về những thanh bảo kiếm. Người ta kể rằng Can Tương khi đúc được hai thanh bảo kiếm, một âm một dương, chỉ đem dâng lên Ngô Vương thanh âm kiếm, giấu đi thanh dương kiếm. Khi bị truy nã, thanh dương kiếm biến thành một con rồng xanh đưa Can Tương bay mất. Nhiều thanh kiếm khi rút ra lại phải uống máu người mới cho trở vào bao được. Tượng nhân lại phải trai tịnh, kiêng cữ rượu và chuyện phòng the, cầu đảo khi rèn đúc những thanh kiếm hay đồ vật quí mà người ta cho rằng trở thành thần vật. Tuy nhiên, không có sách vở nào chép về kỹ thuật luyện kim và đúc đồng, sắt một cách chi tiết từ thế kỷ thứ 10 trở về trước nên chúng ta không rõ người xưa đã làm thế nào.
Theo lịch sử, thời Xuân Thu Chiến Quốc, chiến tranh liên tục mấy trăm năm, những tiểu quốc đều phải đặt nặng vấn đề bố phòng chiến đấu. Khoa học quân sự phát triển cũng chính vì liên quan trực tiếp đến sự sống còn của một quốc gia. Trong khi những nước ở mạn bắc và mạn tây nước Tàu chú trọng đến chiến xa do ngựa kéo để di động nhanh trong những vùng thảo nguyên và sa mạc, thì những nước tại đồng bằng lại chú trọng đến phòng thủ, bộ binh và vũ khí ngắn để chiến đấu trong những vùng núi rừng và trên sông rạch. Tại những nước như Mân, Việt, Ngô càng ngày vai trò của bộ binh càng quan trọng. Ngược lại, tại các nước ở mạn bắc và tây như Thục, Tần, Ngụy, Triệu thì kỵ binh vẫn là chính. Chính vì cận chiến trở nên một vấn đề sinh tử, binh khí ngắn và nhẹ để cho dễ mang theo, lại cần sắc bén và tiện dụng. Kiếm chính là loại vũ khí có đủ các ưu điểm đó. Vì thế hai nước đặt nặng việc chế tạo binh khí cho bộ binh là Ngô và Việt, là những nước ở khu vực đồng bằng. Cho đến nay, địa khu của hai nước này vẫn là nơi đào thấy nhiều binh khí nhất. Những truyện truyền kỳ cũng phát xuất từ đây. Kỹ thuật đúc kiếm bằng đồng (thanh đồng kiếm) vẫn được truyền tụng tới nay. Ngoài binh khí, kỹ thuật và một số mặt khoa học xã hội cũng phát triển. Người ta đã biết làm nỏ, kể cả liên châu tuy cồng kềnh hơn cung nhưng có thể để một chỗ mà ngự địch. Cung dùng cho kỵ binh nên phải gọn nhẹ, trong khi nỏ là một loại cung dương sẵn, bao gồm cả việc phóng tên ra lẫn kỹ thuật làm lẫy (thường là kim loại nên việc rèn đúc phải đạt tới một trình độ khá cao mới có được, truyện nỏ thần của ta cũng nói lên dân Việt đã biết áp dụng kỹ thuật đúc đồng vào việc chế tạo vũ khí).
Trong Khảo Công Ký, có chép:
“Ngô Việt chi kiếm, biến hồ kỳ địa nhi phí năng lương. (kiếm ở đất Ngô và đất Việt không những chỗ nào cũng có mà lại tốt)
Cuối đời Chiến Quốc, người Trung Hoa đã phát triển việc khai thác quặng mỏ, phối hợp việc đúc đồng với đúc sắt và việc sử dụng vũ khí đã khá phức tạp. Nhiều lò đúc mướn đến hơn 200 công nhân và nhiều người trong kỹ nghệ này trở nên giàu có lớn, đóng một vai trò quan trọng trong xã hội (Patricia B. Ebrey, Illustrated History China, Cambridge University Press, 1996 tr. 41).
Kỹ thuật đúc đồng đúc sắt của người Trung Hoa đã có từ lâu. Cứ theo những khí cụ khai quật được, và sử sách còn ghi chép, việc đúc đồng có từ thời nhà Ân, Thương. Hiện nay trong viện bảo tàng của Trung Hoa và nhiều nước khác còn trưng bày những đồ đồng có từ thời kỳ này. Đầu thế kỷ 20, khi khai quật những cổ tích vùng An Dương, đã tìm thấy những phường đúc, cho biết một số phương thức kỹ thuật đúc đồng thời kỳ ấy. Theo những di chỉ, hơn 2000 năm trước, người Trung Hoa đã đúc được những khí vật rất tinh xảo, và có thể nói là nhất thế giới.
Từ kỹ thuật đúc đồng, người Tàu đã tiến sang kỹ thuật đúc các kim loại khác, nhất là sắt. Việc đúc các khí cụ bằng sắt một cách qui mô đã trở nên một kỹ nghệ quan trọng của Trung Hoa hồi thế kỷ thứ tư trước Tây Lịch (Jacques Gernet, Le Monde Chinois A History of Chinese Civilization, trans. By J.R. Foster, Cambridge University Press, 1986 trang 28).
Trong khi nhiều dân tộc khác phải mất một thời gian dài, có khi hàng mấy nghìn năm cách khoảng giữa thời điểm tìm ra sắt đến khi biết cách đúc và rèn kim loại thì người Tàu gần như không bị trở ngại đó. Không những họ nắm vững kỹ thuật nấu và đúc bằng khuôn, mà còn biết cách pha các kim loại, thêm hay bớt carbon để có những loại thép có độ cứng khác nhau, đồng thời lại tìm cách giảm thiểu cái bất lợi của chất thép khi quá nhiều than để thành gang tuy cứng nhưng hóa dòn. Theo những khai quật mới đây ở Giang Tô (Trình Kiều), người ta đã đào được một khối gang từ cuối thời Xuân Thu, tính ra người Trung Hoa đi sớm hơn các dân tộc Âu Châu đến gần 2000 năm, mặc dầu người Âu biết dùng sắt trước.(Trung Quốc Đích Thế Giới Đệ Nhất, Thiểm Tây 1987 tr.228)
Nhiều học giả đã đặt câu hỏi tại sao người Trung Hoa lại biết đúc sắt sớm như thế. Một số yếu tố được đưa ra làm giả thuyết cho sự phát triển này. Thứ nhất, nước Tàu có những loại đất sét tốt dùng làm vách cho những lò luyện kim.
Người Tàu lại biết cách đưa độ nóng chảy của quặng sắt xuống thấp để việc đúc được thuận tiện hơn. Họ cho vào lò chất gọi là “đất đen”, chứa nhiều phốt phát sắt (iron phosphate, một loại hợp chất màu vàng khoa học gọi là lân toan thiết). Nếu cho vào khoảng 6% lân tinh (phosphorus) vào hỗn hợp sắt, độ nóng chảy của sắt thay vì là 11300C sẽ chỉ còn là 9500C. Kỹ thuật này được áp dụng cho tới tận thế kỷ thứ 6 sau TL, cho tới khi họ đã tìm được cách làm nóng chảy sắt mà không phải pha chất lân tinh. Than đá cũng được sử dụng từ lâu, vào khoảng thế kỷ thứ 4 sau Công Nguyên hay trước nữa. Việc luyện kim trước đây do một số giòng họ bí truyền, nhưng tới đời Hán (119 BC) tất cả đều bị xung công và biến thành những cơ quan độc quyền của triều đình. Chính sự phát triển trong ngành luyện kim đã đưa đến những tiến bộ trong nông nghiệp, việc sử dụng lưỡi cày một cách rộng rãi hơn và phát minh thêm nhiều nông cụ khác. Ngoài các loại búa, dao, đục, cưa người ta còn tìm thấy những nồi và cả những tượng bằng sắt trong những mộ đời Hán. Từ kỹ thuật dát sắt, người Tàu lại biết cách khai thác muối và khí đốt (Robert Temple, sdd. tr. 42-43)
Tuy các vùng duyên hải và các dân tộc Ngô Việt có một nền văn minh sớm hơn những khu vực khác nhưng cũng sớm tàn lụi, cái tàn lụi thường có sau một thời bình trị. Việt diệt Ngô rồi sau lại bị Sở diệt. Sở là một quốc gia ở vùng Ba Thục, hiếu chiến, luôn luôn dòm ngó trung nguyên. Chính vì thế, những bảo kiếm, đồng kiếm của Ngô Việt đều nằm trong các cổ mộ của Sở chứ không phải tại bản quốc, có lẽ là chiến lợi phẩm mà các vương tôn nước Sở tịch thu khi xâm chiếm hai nước này và rất được ưa chuộng nên chôn theo trong mộ mình. Có ngôi tìm thấy được hơn ba mươi thanh kiếm. Điều này cũng dễ hiểu vì Sở, Tần vốn dĩ là những dân tộc miền rừng núi Tây Vực, tuy thiện chiến nhưng văn minh đi sau các quốc gia vùng đồng bằng, điển hình là những dân tộc ven biển như Nam Việt, Mân Việt. Sterling Seagrave, một tác giả nổi tiếng chuyên viết về Trung Hoa, đã khẳng định rằng những người thuộc các bộ tộc Việt miền nam sông Dương Tử, từ thời Tần Hán về sau đã là nạn nhân của nhiều vụ xâm lăng có tính diệt chủng của người Tàu phương Bắc, phương Tây và nhiều cuộc di cư qui mô đã đưa những người dân tháo vát, thông minh nhưng hiếu hòa này xuống vùng Đông Nam Á, kể cả Đài Loan, Philippines tạo thành một tầng lớp thương nhân có sức mạnh kinh tế vô cùng to lớn. Thuyết của Seagrave có nhiều điểm tương đồng với thuyết cho rằng dân tộc Việt Nam cũng khởi nguyên từ vùng hạ lưu sông Dương Tử. (The Invisible Empire of the Overseas Chinese: Lord of the Rim, Children of Yueh, G.P. Putnam’s Son, 1995)
Ở nước ta, truyền thuyết về bảo đao bảo kiếm ít người nói tới. Những bảo kiếm trong lịch sử Việt Nam phần lớn không nói tới sự sắc bén mà nói tới giá trị pháp lý, tượng trưng cho một triều đại hay uy quyền. Thượng Phương bảo kiếm là kiếm mà nhà vua thường ban cho đại thần cái quyền tiền trảm hậu tấu (giết người trước rồi tâu vua sau, như một ủy thác toàn quyền hành động không giới hạn) khi thống lãnh binh đội đi dẹp giặc. Thanh kiếm của triều Nguyễn có chuôi nạm ngọc, lưỡi bằng thép, vỏ kiếm có khắc “Khải Định niên chế” và “Trọng Kim Tứ Lạng Thất Ngũ Phân” (trọng lượng 4 lạng 7 chỉ 5 phân). Thanh kiếm này cùng với ấn của triều Nguyễn được trao lại cho chính quyền Việt Minh năm 1945 khi vua Bảo Đại thoái vị. Về sau người Pháp lại tìm thấy và trả lại cho Cựu Hoàng. Hiện nay không biết ở đâu, nhưng nhiều người cho rằng do Thái Tử Bảo Long thủ quản (Lê Văn Lân, Chiếc Bảo Ấn cuối cùng của Hoàng Đế Việt Nam, Làng Magazine, 1998 tr. 18-26).
Kiếm của ta cũng khác của Tàu. Trong khi kiếm Trung Hoa là loại hai lưỡi, kiếm của Việt Nam lại giống như một con dao dài, một bên là lưỡi, một bên là sống, đầu hơi cong lên, và thường được gọi là gươm hay quất. Gươm chủ yếu để chém trong khi kiếm lại dùng để đâm. Khi sử dụng làm võ khí, nếu dùng một thanh kiếm thì gọi là đơn kiếm, nếu sử dụng hai tay hai thanh kiếm thì gọi là song kiếm. Nhiều môn phái của Trung Hoa có những đường kiếm nổi danh, hoặc luyện tập cá nhân hay dùng trong trận thế. Hiện nay trên núi Võ Đương người ta vẫn còn tập những bài kiếm trận. Trong dân gian kiếm thường chỉ được dùng như một cánh tay nối dài chẳng hạn như trong bài Thái Cực Kiếm.
**Tháng 10/99**
[1] thanh đao Đồ Long là vật cao quí nhất trong võ lâm, hiệu lệnh thiên hạ, không ai dám không theo
[2] Cưu Thiển là chữ cổ, nay đọc là Câu Tiễn
[3] Theo sử sách Bessemer đã học cách của William Kelly, mà ông này lại học cách làm thép từ 4 chuyên gia Trung Hoa đến Kentucky năm 1845 để trình bày phương pháp cổ truyền của họ.
**T ÀI LIỆU THAM KHẢO**
Bottomley I & A P Hopson, Arms and Armor of the Samurai; The History of Weaponry in Ancient Japan, Crescent Books, NY 1996
Cotterell, Arthur, China: A Cultural History, Mentor Book, 1988
Dương Hoằng, Văn Minh Đích Quĩ Tích, Trung Hoa Thư Cục, Hongkong 1988
Dương Kim Đỉnh, Trung quốc văn hóa sử đại từ điển, Viễn Lưu, Đài Loan 1990
Ebery, Patricia Buckley, Cambridge Illustrated History: China, Cambridge University Press, 1996
Hoàn Hoa Bách Khoa Toàn Thư (Pan-Chinese Encyclopedia) vol. 5, 11 Đài Bắc 1982
Jacques Gernet, A History of Chinese Civilization (trans. Le Monde Chinois by J.R. Foster), Cambridge University Press, 1986
Kim Dung, Ỷ Thiên Đồ Long Ký (1-4), Minh Hà Xã, Hongkong 1978
Lê, Văn Lân, Chiếc Bảo Ấn Cuối Cùng Của Hoàng Đế Việt Nam, Làng, California 1998
Lu Hsun, Selected Stories of Lu Hsun, Ngoại Văn Xuất Bản Xã, Bắc Kinh, 1978
Merson, John, The Genius That Was China,The Overlook Press, NY 1990
Temple, Robert, The Genius of China, 3000 years of Science, Discovery and Invention, Prion Books Limited, London 1991
The Cambridge Encyclopedia of China, Brian Hook editor, Cambridge University Press, 2nd Ed. 1991
Tống, Ứng Tinh, Thiên Công Khai Vật (Sái Nhân Hiền tuyển) Thời Báo, Đài Bắc 1983
Trung Hoa Nhi Đồng Bách Khoa Toàn Thư, vol. 8, Bộ Giáo Dục, Đài Loan, 1983
Trung Quốc Lịch Sử Từ Điển, Trương Tác Huy chủ biên, Văn Hóa, Bắc Kinh 1991
Trung Quốc Thế Giới Đệ Nhất, Nhân Dân xb, Thiểm Tây, 1988
Tac gia :
**Nguyễn Duy Chính**
nguồn vnthuquan
## Similar Articles
###
[Tượng giải trãi bằng vàng thời Minh Mang](http://nghethuatxua.com/tuong-giai-trai-bang-vang-thoi-minh-mang/)
[0](http://nghethuatxua.com/tuong-giai-trai-bang-vang-thoi-minh-mang/#comments)
Tượng bằng vàng thời Nguyễn rất hiếm. Suốt 30 năm nghiên cứu, tôi chưa hề
###
[Những món đồ độc nhất vô nhị của vị vua cuối cùng của Việt Nam.](http://nghethuatxua.com/nhung-mon-do-doc-nhat-vo-nhi-cua-vi-vua-cuoi-cung-cua-viet-nam/)
[0](http://nghethuatxua.com/nhung-mon-do-doc-nhat-vo-nhi-cua-vi-vua-cuoi-cung-cua-viet-nam/#comments)
Bảo Đại, vị vua cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam, từng mang
###
[Tấm trấn phong bằng vàng – thuộc bộ sưu tập của Cựu hoàng Bảo Đại.](http://nghethuatxua.com/tam-tran-phong-bang-vang-thuoc-bo-suu-tap-cua-cuu-hoang-bao-dai/)
[0](http://nghethuatxua.com/tam-tran-phong-bang-vang-thuoc-bo-suu-tap-cua-cuu-hoang-bao-dai/#comments)
Một tấm trấn phong gồm 4 tấm vàng liên kết với nhau, có tổng chiều
###
[Hai trang sách phong bằng vàng thời Gia Long](http://nghethuatxua.com/hai-trang-sach-phong-bang-vang-thoi-nguyen/)
[0](http://nghethuatxua.com/hai-trang-sach-phong-bang-vang-thoi-nguyen/#comments)
Trong phiên đấu giá "Nghệ thuật Châu Á" của sàn tại Sotheby's Paris vào năm 2009
###
[Chậu quán tẩy bằng vàng thời Nguyễn](http://nghethuatxua.com/chau-quan-tay-bang-vang-thoi-nguyen/)
[0](http://nghethuatxua.com/chau-quan-tay-bang-vang-thoi-nguyen/#comments)
Một hiên vật khác rất giá trị thời Nguyễn lưu lạc ở xứ người là
## Click here to cancel reply.

Server: Apache

Cache-Control: no-cache, must-revalidate, max-age=0

Link: <http://nghethuatxua.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://nghethuatxua.com/?p=961>; rel=shortlink

Set-Cookie: piccione_post_views_count_961=1; expires=Sun, 17-Sep-2017 23:06:40 GMT; Max-Age=2678400