markdown:
Nguyễn Gia Kiểng
Dân luận:
Nhân sự kiện quân đội Ai Cập phế truất Tổng thống Mohamed Morsi, người đã được bầu lên trong một cuộc bầu cử dân chủ, Ban biên tập Dân luận sẽ đăng lại một bài viết của ông Nguyễn Gia Kiểng trong cuốn sách "Tổ quốc ăn năn" mang tên "Phản xạ Tổng thống". Trong bài viết này, tác giả đã cảnh báo những nguy cơ mà "chế độ tổng thống" đem lại cho một quốc gia dân chủ cũng như cho một quốc gia đang chuyển mình về dân chủ như Ai Cập. Đó cũng là một bài học cho tiến trình dân chủ hóa của chúng ta!
Trong một cuộc nói chuyện cách đây không lâu, một nhân vật từ trong nước ra có lúc đã nổi sùng cự lại tôi: "Thế anh muốn gì? Anh đòi làm tổng thống hay sao?". Ý vị này là trách tôi đòi thay đổi quá nhiều. Dầu sao ở miệng của một người cộng sản hai tiếng tổng thống cũng là lạ vì chức vụ tổng thống không hề có trong các chế độ cộng sản. Tôi cũng nhớ vào giai đoạn "mở cửa" của ông Nguyễn Văn Linh trong đó trí thức trong nước được phép thi đua phê phán chế độ, Dương Thu Hương đã có một bài tham luận đặc sắc; theo một bài tường thuật, một vị cao niên nào đó đã tán thành đến độ nói với Dương Thu Hương: "Sau này tôi sẽ bầu cho cô làm tổng thống".
Đối với nhiều người Việt Nam, kể cả người cộng sản, có lẽ tương lai của Việt Nam sau này đương nhiên là chế độ tổng thống. Tuy nhiên chế độ tổng thống là một chế độ rất dở. Cho đến nay trong lịch sử thế giới đã chỉ có một trường hợp chế độ tổng thống tương đối thành công là Hoa Kỳ. Tất cả các quốc gia theo chế độ tổng thống đã thất bại. Trong đại đa số, nó đưa đến độc tài, trong những trường hợp còn lại, nó đưa đến một xung đột bế tắc giữa tổng thống và quốc hội, đặt quốc gia trong tình trạng căng thẳng thường trực.
Những khuyết tật của chế độ tổng thống không khó nhận diện. Nhưng trước hết phải hiểu thế nào là chế độ tổng thống.
Nước Đức cũng có tổng thống, nhiều quốc gia theo chế độ đại nghị cũng có tổng thống, nhưng các nước này không áp dụng chế độ tổng thống vì tổng thống chỉ có vai trò nghi lễ; quyền hành ở trong tay một thủ tướng do quốc hội bầu ra và chịu trách nhiệm trước quốc hội. Vì thủ tướng đồng thời cũng là lãnh tụ của đảng cầm quyền, hay liên hiệp các đảng cầm quyền, nên cũng có thể bị thay thế bất cứ lúc nào do quyết định của đảng mình hay của liên hiệp đã đưa mình lên làm thủ tướng. Trong các chế độ này tổng thống không cầm quyền nên cũng không bị thay thế trong một nhiệm kỳ nhất định. Chế độ tổng thống là chế độ trong đó tổng thống do dân chúng trực tiếp bầu ra theo phổ thông đầu phiếu, đứng đầu chính phủ và cầm quyền thực sự.
Có một số chế độ tổng thống không bình thường trong đó tổng thống nắm quyền nhưng lại không được quốc dân trực tiếp bầu ra theo phổ thông đầu phiếu mà do một định chế đặc biệt. Đó là trường hợp của Nam Cao Ly dưới thời Toàn Đầu Hoán, đó cũng là trường hợp của Indonesia từ thời Suharto. Những chế độ này thường là sản phẩm của một tình trạng bất bình thường, nhằm che giấu thực chất của một chế độ độc tài cá nhân nên không thể được coi là những chế độ dân chủ. Nam Cao Ly đã bãi bỏ chế độ này và Indonesia chẳng bao lâu nữa cũng sẽ chuyển hướng về một chế độ hợp lý hơn.
Trước khi thảo luận về chế độ tổng thống có lẽ chúng ta cần khảo sát một loại chế độ xuất hiện từ vài thập niên nay, được gọi là chế độ "bán tổng thống". Khởi đầu từ Pháp, mô hình này sau đó lan ra một số quốc gia Đông Âu, Nga và Nam Cao Ly. Một số quốc gia châu Phi có lẽ do ảnh hưởng của Pháp cũng theo chế độ này. Trong các chế độ này tổng thống cũng do phổ thông đầu phiếu trực tiếp bầu ra, nhưng lại phải chia sẻ quyền hành pháp với một thủ tướng.
Nếu chúng ta có thể hiểu khá dễ dàng một chế độ tổng thống hay một chế độ đại nghị thì lại rất khó nhận diện các quan hệ quyền lực trong một chế độ bán tổng thống. Tất cả tùy thuộc ở sự phân chia quyền lực giữa tổng thống và thủ tướng. Nếu thủ tướng không chịu trách nhiệm trước quốc hội mà chỉ do tổng thống bổ nhiệm và chịu trách nhiệm trước tổng thống thì trên thực tế ông (hay bà) chỉ là một phụ tá của tổng thống, một thứ bộ trưởng thứ nhất, và lúc đó chế độ bán tổng thống chẳng khác gì một chế độ tổng thống thuần túy bao nhiêu. Đó là trường hợp của chế độ Việt Nam Cộng Hòa tại miền Nam Việt Nam trước đây. Ngược lại, nếu thủ tướng xuất phát từ quốc hội và chịu trách nhiệm trước quốc hội thì vai trò của thủ tướng lại có thể quan trọng hơn cả vai trò tổng thống, ít nhất trong chính sách đối nội. Giữa hai thái cực đó là vô số công thức trung gian. Chế độ hiện nay tại Nga có thể coi là chế độ ba phần tư tổng thống, chế độ tại Nam Cao Ly là hai phần ba tổng thống. Điều cần lưu ý là trong bất cứ trường hợp nào trọng lượng của tổng thống cũng rất lớn, vì lý do là ông có sự chính đáng của phổ thông đầu phiếu trực tiếp. Ông là người duy nhất trong quốc gia được toàn dân bầu ra.
Lý do ra đời của các chế độ bán tổng thống (hãy tạm gọi như thế) là một sự quân bình giữa hai ưu tư bảo đảm dân chủ và ngăn ngừa bất ổn chính trị. Người ta muốn một tổng thống vững chắc do dân chúng bầu ra với một nhiệm kỳ rõ rệt, nhưng lại sợ nếu để ông (hay bà) nắm trọn hành pháp thì sẽ dẫn tới độc tài hoặc xung đột bế tắc với quốc hội. Đây là thái độ mà ta có thể gọi là bắt cá hai tay.
Kinh nghiệm của các chế độ bán tổng thống đã có thể cho phép chúng ta hai nhận định.
Một là, về mặt thực tế, hậu quả đã khác với những gì những người khởi xướng ra nó tưởng tượng. Các chế độ "ba phần tư tổng thống" như tại Nga vẫn giữ hầu như nguyên vẹn những bất lợi của một chế độ tổng thống, trong khi các chế độ thực sự bán tổng thống như tại Pháp đưa đến tình trạng ngược đời là nhân vật nhiều quyền lực nhất, nghĩa là tổng thống, lại có thể thuộc phe đối lập với tất cả những bất tiện của nó: hai vị nguyên thủ hành pháp cùng đi dự một hội nghị, những lời qua tiếng lại không ngừng trên đỉnh cao của quốc gia làm người dân mất đi sự nể trọng và tin tưởng vào nhà nước, đe dọa khủng hoảng thường trực, v.v... Cũng nên nhấn mạnh một tính toán sai lầm của những người khai sinh ra chế độ bán tổng thống là việc tổng thống và thủ tướng thuộc hai đảng chống đối nhau không phải là một ngoại lệ mà đã mau chóng trở thành một thông lệ trong các chế độ bán tổng thống thực sự, như đã thấy tại Ba Lan và Pháp. Cử tri hay có thái độ "công bình", đã bầu cho tổng thống thuộc phe này thì bầu cho một đa số trong quốc hội, và do đó thủ tướng, thuộc phe kia. Các nhà làm hiến pháp đã bắt cá hai tay thì có gì ngạc nhiên nếu dân chúng cũng bắt cá hai tay? Điều đáng ngạc nhiên chính là người ta đã ngạc nhiên khi tình trạng này xảy ra. Chính trị quả thực chỉ là một khoa học thực nghiệm.
Hai là các chế độ bán tổng thống đã là hậu quả của một sai lầm về nhận thức chính trị. Lý do để bầu ra một tổng thống theo phổ thông đầu phiếu là để bảo đảm một mức độ ổn vững chính trị nào đó, tránh tình trạng chính phủ bị thay đổi liên tục bởi một quốc hội trong đó không có một đa số rõ rệt, mỗi lần các đảng phái thay đổi đồng minh là một thủ tướng và một chính phủ mới. Nhưng thực ra sự kiện một quốc hội gồm hai đảng lớn hay bị phân chia thành nhiều đảng nhỏ không phải là một hậu quả của chế độ đại nghị mà chỉ là hậu quả của thể thức đầu phiếu.
Nói chung, có hai thể thức đầu phiếu chính:
Thể thức thứ nhất là bầu đơn danh và một vòng, trong đó cử tri ở mỗi đơn vị bầu cử bầu một dân biểu và chỉ bầu một lần, người nào được số phiếu cao nhất thì đắc cử. Với lối bầu "dã man" này, một đảng có thể chỉ được 20% số phiếu của cử tri toàn quốc mà vẫn nắm được hai phần ba số dân biểu trong quốc hội nếu các ứng cử viên của họ về hạng nhất, thí dụ như với 20%, trong hai phần ba số đơn vị bầu cử trong khi các ứng cử viên khác chỉ được 12% hay 15%. Lối bầu cử này loại bỏ các đảng nhỏ và nâng đỡ các đảng lớn. Nó đặt các đảng nhỏ trước một chọn lựa: hoặc kết hợp lại với nhau thành một đảng lớn, hoặc bị gạt ra ngoài lề; nó dần dần đưa tới chế độ lưỡng đảng.
Thể thức thứ hai là bầu theo tỷ lệ. Theo lối đầu phiếu này, cử tri toàn quốc, hay trong mỗi vùng lớn, sẽ bầu cho các liên danh do các chính đảng đưa ra. Sau cuộc bầu cử, mỗi liên danh sẽ được một số dân biểu theo tỷ lệ, thí dụ một liên danh được 25% số phiếu thì được 25% tổng số dân biểu, hay hơn một chút bởi vì thường thường người ta hay qui định một tỷ lệ tối thiểu của số phiếu đạt được, thí dụ 5%, để được chia ghế; các chính đảng không được 5% tổng số phiếu của cử tri không được chia phần, số ghế dân biểu đáng lẽ về phần họ được đem chia cho các đảng vượt được tỷ lệ 5%. Lối bầu phiếu này rất dân chủ vì nó cho phép mọi khuynh hướng chính trị có chút tầm vóc được hiện diện trong quốc hội, và do đó được tham dự thảo luận về các chọn lựa lớn của nhà nước. Ngược lại, nó thường đưa đến tình trạng khó khăn là quốc hội bị chia vụn thành nhiều đảng nhỏ, không đảng nào nắm được đa số và do đó thủ tướng có thể bị thay đổi thường xuyên nếu do quốc hội chỉ định và chịu trách nhiệm trước quốc hội, như trong các chế độ đại nghị.
Như vậy nếu muốn tránh tình trạng bất ổn do một quốc hội bị chia vụn thì người ta chỉ cần chấp nhận lối đầu phiếu đơn danh và một vòng là xong, không cần phải phát minh ra một chế độ bán tổng thống, hai phần ba tổng thống hay ba phần tư tổng thống.
Tóm lại, cả lý do khiến các chế độ gọi là bán tổng thống được phát minh ra lẫn những hậu quả mà người ta dự đoán chúng sẽ đem lại đều là những sai lầm. Sai lầm về phân tích chính trị hoặc sai lầm về tiên liệu phản ứng của cử tri. Nói như thế không có nghĩa là tôi đề nghị gạt bỏ chế độ bán tổng thống một cách không thương tiếc. Ít nhất nó cũng sửa chữa được phần nào những xơ cứng của chế độ tổng thống. Nó có thể là một giải pháp trấn an cho chúng ta sau này nếu do lo âu và lưỡng lự - không đúng nhưng khó trút bỏ - chúng ta chưa dám chọn lựa dứt khoát chế độ đại nghị.
Bây giờ trở về với chế độ tổng thống. Những bất lợi và nguy cơ của chế độ tổng thống không khó nhìn thấy.
Trước hết, nó dành quá nhiều quyền cho một người không thể bị thay đổi trong một thời gian dài, ít nhất cũng bốn năm. Tổng thống có thể dùng quyền lực này mà bất chấp cả quốc hội. Nếu trong thời gian này tổng thống làm toàn sai lầm, hoặc vi phạm luật pháp thì sao? Hậu quả là đất nước bị lâm vào tình trạng bệnh hoạn vô phương cứu chữa trong suốt nhiệm kỳ, hoặc sẽ phải trải qua một cuộc khủng hoảng lớn trước khi hạ bệ được tổng thống. Điều mà người ta nghĩ là một ưu điểm của chế độ tổng thống - sự kiện nguyên thủ hành pháp không thể bị thay đổi trong một nhiệm kỳ - thực ra là một mối nguy. Chế độ tổng thống cũng chờ đợi quá nhiều đức tính và khả năng ở một người trong khi không ai có thể hoàn hảo, hơn nữa ai cũng có thể bị sút giảm sức khỏe và khả năng một cách bất ngờ.
Nhưng còn một hậu quả nghiêm trọng hơn là chế độ có thể trở thành độc tài. Tâm lý tại các nước thiếu mở mang là hay bầu lại cho người cầm quyền trừ khi ông ta quá tồi dở. Một tổng thống mị dân có thể mê hoặc cử tri để trở thành một thứ thần tượng rồi không những tái đắc cử mà còn đem cả tay chân và thủ hạ vào quốc hội, sửa đổi hiến pháp, ban hành tình trạng khẩn cấp, v.v... để kéo dài thời gian cầm quyền. Đó là tình trạng đã xảy ra ở hầu hết các nước mới được độc lập. Đó đã là trường hợp của mọi nước châu Mỹ La Tinh, trừ Chile, trong một thế kỷ rưỡi từ giữa thế kỷ 19 đến cuối thế kỷ 20.
Và nếu tổng thống xung đột với quốc hội? Nhà nước sẽ chỉ được quản lý theo lối xử lý thường vụ; luật quốc hội biểu quyết tổng thống không ban hành, các đề nghị của tổng thống quốc hội không chấp nhận. Đất nước sẽ dẫm chân tại chỗ trong khi bối cảnh quốc gia và quốc tế thay đổi. Guồng máy nhà nước cũng có thể bị ngừng trệ vì ngân sách không được biểu quyết hoặc tháo khoán.
Cách bầu cử tổng thống qua phổ thông đầu phiếu tự nó đã không đứng đắn.
Cuộc bầu cử một người trên một nước lớn đòi hỏi những chi phí rất quan trọng cho ứng cử viên, do đó chỉ có những người rất giàu hoặc được sự hỗ trợ của những thế lực tài phiệt lớn mới có thể tranh cử. Như vậy bằng cách này hay cách khác quyền lãnh đạo chính trị sẽ luôn luôn thuộc về người giàu có chứ không phải thuộc về người thực sự có trí tuệ và khả năng.
Lối bầu cử tổng thống là bầu cho một người trước khi bầu cho một dự án chính trị. Tổng thống có thể được bầu vì những lý do không liên hệ gì với khả năng chính trị: con cháu một vĩ nhân, đẹp trai, ăn ảnh, vợ đẹp, nói chuyện duyên dáng, v.v... làm mất sự nghiêm trang của sinh hoạt quốc gia. Cử tri có thể bầu cho một ứng cử viên như thế, nhưng sau đó lại nhàm chán với sinh hoạt chính trị.
Lô-gích của một cuộc bầu cử tổng thống là được ăn cả ngã về không cho nên các cuộc bầu cử tổng thống thường rất gay gắt và gây chia rẽ trầm trọng, nhất là trong một quốc gia đang bị đặt trước những chọn lựa khó khăn. Mỗi cuộc thay đổi tổng thống đều tương tự như một cuộc cách mạng với những người rất vui mừng và những người rất tức giận.
Hậu quả của chế độ tổng thống cũng là làm tan vỡ các đảng phái chính trị. Tình trạng này có hai lý do. Một là vì sự được hay thua dựa trên một người nên nhu cầu là có được một ê-kíp quảng cáo chính trị tốt chứ không phải một bộ tham mưu chính trị giỏi, vấn đề là làm thế nào để đánh bóng được ứng cử viên của mình để giành được chức tổng thống trước khi cần những nhà chiến lược lớn. Hai là vì chức vụ tổng thống là tất cả cho nên những nhân vật lớn trong cùng một đảng không thể thỏa hiệp với nhau. Hai nhân vật ngang tầm cỡ với nhau không thể thỏa hiệp để người có hy vọng hơn ra ứng cử, bởi vì không có sự qua lại, phải nhượng bộ tất cả hoặc không nhượng bộ gì hết. Các quốc gia theo chế độ tổng thống vì vậy thường không thể có các chính đảng lớn như tại các quốc gia theo chế độ đại nghị. Sự kiện thiếu vắng các chính đảng lớn là một bất lợi trầm trọng cho quốc gia. Các chính đảng lớn vừa là lò đào tạo ra các nhà lãnh đạo vừa là nơi mổ xẻ và trao đổi những ý kiến về những chọn lựa quan trọng đặt ra cho đất nước.
Hơn nữa, các nước theo chế độ tổng thống không phải chỉ thiếu chính đảng lớn mà còn thiếu chính đảng đúng nghĩa. Vì tất cả quyền hành tập trung vào tổng thống nên vị tổng thống nào cũng lôi kéo được sự hùa theo của một số đông đảo những phần tử cơ hội chủ nghĩa và vụ lợi. Tổng thống luôn luôn có một đảng rất lớn nhưng thường không có phẩm chất, bởi vì phần lớn là những phần tử xu nịnh.
Tôi sống tại Pháp và đã theo dõi năm cuộc bầu cử tổng thống. Mỗi cuộc bầu cử là mỗi lần dân Pháp bị chia làm hai phe. Kết quả vừa được công bố thì lập tức hàng trăm nghìn người xuống đường đốt pháo bông, bóp kèn, nhảy múa và gào hét "On a gagné!" [Ta đã thắng!] trong khi những người thuộc phe thua thì lòng đau như cắt. Mỗi lần bầu cử tổng thống là mỗi lần nội bộ các đảng lớn khủng hoảng trầm trọng. Trong đảng xã hội, tổng thống Mitterrand và nhân vật uy tín thứ hai là Michel Rocard trở thành những kẻ thù, không phải chỉ suốt đời mà cả sau khi ông Mitterrand đã chết. Đảng Xã Hội hầu như tan rã sau lần bầu cử tổng thống thứ hai. Bên cánh hữu thì Tập Hợp Cộng Hòa, đảng lớn nhất, cũng tan rã dần sau cuộc bầu cử tổng thống. Đôi bạn ba mươi năm Chirac và Balladur đã trở thành những đối thủ không thể nhìn mặt nhau, sau khi cả hai đều ra ứng cử tổng thống dù thuộc cùng một đảng. Nguyên nhân lúc nào cũng giống nhau: người ta không thể thỏa hiệp, bởi vì chức vụ tổng thống là tất cả. Hậu quả tai hại như vậy dù Pháp mới chỉ là một nước theo chế độ bán tổng thống, trong đó hiến pháp dành cho thủ tướng toàn quyền trong các vấn đề kinh tế xã hội.
Bây giờ, hãy nhìn ngay vào trường hợp Hoa Kỳ, quốc gia duy nhất mà chế độ tổng thống có thể coi là thành công. Sự thành công này có một giải thích: Hoa Kỳ không giống bất cứ một quốc gia nào khác trên thế giới.
Quốc gia này đã được thành lập sau khi xã hội dân sự đã trở thành mạnh mẽ, từ đó xã hội dân sự luôn luôn nắm vai trò chủ động, nhà nước Hoa Kỳ luôn luôn là một nhà nước nhẹ tới mức tối thiểu. Trong tác phẩm để đời của ông Về Nền DânChủ Mỹ [De la Démocratie en Amérique] viết năm 1830, Alexis de Tocqueville kể lại rằng ông tìm gặp một thị trưởng một thành phố khá lớn tại Mỹ và thấy một người rất tầm thường đang loay hoay sửa mái nhà, qua câu chuyện ông thấy vị thị trưởng chỉ có một trình độ hiểu biết rất giới hạn. Tocqueville nhận ra là tại Mỹ những người thông minh và tài giỏi đều lao vào kinh doanh làm giàu, chỉ những người trung bình mới tham gia vào chính quyền. Chính quyền vì vậy luôn luôn trọng nể xã hội dân sự và tự cho mình sứ mạng là phục vụ xã hội dân sự và tạo điều kiện để xã hội dân sự có thể hoạt động lành mạnh. Nền tảng của nước Mỹ là xã hội dân sự. Không những thế Hoa Kỳ lại theo chế độ liên bang, tản quyền tối đa, vai trò của nhà nước trung ương lại càng bị giảm thiểu. Trong phần thảo luận về dân chủ, chúng ta đã nói tự do mới là cứu cánh của chính trị, vì thế ưu tư đầu tiên phải là giảm thiểu vai trò của chính quyền để nhường chỗ tối đa cho cá nhân và xã hội dân sự. Hoa Kỳ là bằng chứng rằng một chính quyền dở mà nhẹ vẫn hơn một chính quyền tốt nhưng kềnh càng. Một nét đặc thù khác của nước Mỹ là ngay từ ngày lập quốc nó đã có một đồng thuận rất mạnh trên một triết lý chính trị, triết lý chính trị đó là chủ nghĩa cá nhân tự do. Vì vậy mà Hoa Kỳ không có những cuộc tranh luận chính trị lớn. Các « issues » của những cuộc bầu cử chỉ là những vấn đề nhỏ: có nên hạn chế quyền phá thai không, có cho phép cầu nguyện trong trường học không, ủng hộ hay không ủng hộ án tử hình, hay cùng lắm là tăng hay giảm 0,5% thuế, v.v... Trường hợp Hoa Kỳ vì vậy không thể nới rộng cho các quốc gia đang bị đặt trước những chọn lựa quan trọng. Các nước khác bắt chước chế độ tổng thống của Hoa Kỳ đã chỉ tiến dần về độc tài và bế tắc.
Tuy vậy, chế độ tổng thống cũng đã gây những khó khăn đáng kể cho Hoa Kỳ, một tổng thống kém cỏi như Harding đã có thể tiếp tục trong sự sai lầm, góp phần quyết định đưa cả Hoa Kỳ và thế giới vào cuộc khủng hoảng bi đát 1929. Chính cuộc khủng hoảng này đã giúp cho các đảng phát-xít lên cầm quyền tại Ý và Đức, đưa đến thế chiến; nó cũng đã cung cấp lập luận cho chế độ cộng sản Liên Xô và nhiều chế độ độc tài khác để bài bác dân chủ. Một thí dụ gần đây hơn là vụ tai tiếng của Bill Clinton và Monica Lewinski, gây chia rẽ và bối rối vô ích cho nước Mỹ trong hơn một năm trời. Nếu Clinton chỉ là một thủ tướng, ông đã có thể từ chức một cách êm thấm. Hoa Kỳ đã thành công với chế độ tổng thống nhờ một xã hội dân sự mạnh, tổ chức liên bang, chính quyền nhẹ và đồng thuận cao, nhưng chắc chắn Hoa Kỳ sẽ thành công hơn nhiều nếu theo chế độ đại nghị.
Cần lưu ý là vào lúc lập quốc, chính quyền liên bang Hoa Kỳ chỉ có một nhiệm vụ chính là đảm bảo quốc phòng. Dần dần với vai trò ngày càng lớn trên thế giới và với các vấn đề ngày càng phức tạp, chính quyền liên bang đã trở thành một chính quyền thực sự, nhưng đồng thời chế độ Hoa Kỳ cũng chuyển biến từ từ tới gần một chế độ đại nghị.
Tại Pháp, do sự phá sản của lối đầu phiếu theo tỷ lệ được đổ lỗi oan cho chế độ đại nghị và do uy tín áp đảo của tướng De Gaulle, chế độ bán tổng thống đã được thành lập, nhưng càng ngày càng có những tiếng nói có thẩm quyền cất lên đòi chuyển hóa về chế độ đại nghị. Maurice Druon, cựu bộ trưởng của De Gaulle và viện sĩ Viện Hàn Lâm Pháp, đánh giá chế độ tổng thống là một sai lầm vĩ đại của De Gaulle.
Thực ra chế độ tổng thống là gì? Nó là một cải tiến của chế độ quân chủ tuyệt đối theo hai hướng: một là vua được bầu ra do phổ thông đầu phiếu thay vì lên ngôi theo cha truyền con nối và được gọi là tổng thống; hai là quyền hạn của tổng thống được qui định theo hiến pháp. Tóm lại, chế độ tổng thống là một bước tiến do dự từ chế độ quân chủ sang dân chủ. Nói khác đi, nó phản ánh một lấn cấn tiếc nuối đối với những chế độ mệnh danh là "độc tài sáng suốt". Ông Nguyễn Ngọc Huy đã bày tỏ tâm lý này trong cuốn Chủ Nghĩa Dân Tộc SinhTồn. Ông giải thích rằng trước đây đảng Đại Việt chọn chế độ độc tài và theo lãnh tụ chế vì vào lúc đảng Đại Việt được thành lập các chế độ độc tài đang thịnh hành; sau đó vì các chế độ độc tài không còn được nhìn nhận, đảng Đại Việt đã chuyển sang chế độ tổng thống vì nghĩ rằng chế độ này giữ được những ưu điểm của chế độ độc tài dù vẫn dân chủ. Ngày nay thực tế đã chứng minh rõ ràng rằng không làm gì có những "ưu điểm" của chế độ độc tài cả, các "chế độ độc tài sáng suốt" chỉ là một huyền thoại, mọi chế độ độc tài đều tồi tệ. Chỉ còn một chọn lựa dứt khoát là dân chủ. Chế độ dân chủ nhất là chế độ đại nghị, trong đó quyền hành thuộc về một thủ tướng do quốc hội bầu ra và chịu trách nhiệm trước quốc hội.
Trong chế độ đại nghị, người dân bầu một cách đúng đắn hơn hẳn, họ bầu cho một dự án chính trị thay vì cho một người, và họ cũng bầu cho hàng trăm dân biểu cùng một lúc. Cử tri mỗi đơn vị có phương tiện để tiếp xúc và tìm hiểu các ứng cử viên để có thể bầu với sự hiểu biết. Rủi ro sai lầm giảm đi, và sai lầm nếu có cũng không trầm trọng vì họ chỉ bầu một trong số bốn, năm trăm dân biểu.
Vị thủ tướng có thể bị quốc hội thay đổi bất cứ lúc nào và phải luôn luôn chứng tỏ khả năng của mình trước một "hội đồng giám khảo" có bản lãnh. Do đó thủ tướng vừa phải có thực tài vừa phải hết sức thận trọng. Sự thay đổi thủ tướng, nếu cần, cũng không gây ra khủng hoảng lớn. Các chính đảng cũng hoạt động nghiêm túc và hài hòa hơn, hai nhân vật ngang tầm cỡ trong cùng một đảng cũng có thể dễ dàng thỏa hiệp với nhau hơn, để một người làm lãnh tụ và trở thành thủ tướng nếu đảng thắng cử, bởi vì chức thủ tướng không phải là tất cả, thủ tướng chỉ là người thứ nhất trong số những người ngang nhau trong một chính phủ.
Chế độ thủ tướng chắc chắn hơn hẳn chế độ tổng thống, với điều kiện là nó vừa bảo đảm được một mức độ ổn vững tương đối vừa bảo đảm được tiếng nói của mọi khuynh hướng trong các cuộc tranh luận trên những vấn đề lớn của đất nước. Đó là một bài toán có lời giải.
Chúng ta đã biết là lối đầu phiếu đơn danh và một vòng đưa tới một quốc hội với hai đảng lớn. Mặt khác chúng ta cũng biết rằng lối đầu phiếu theo tỷ lệ đảm bảo tiếng nói trong quốc hội cho mọi khuynh hướng.
Như vậy giải pháp tối ưu là một thể chế đại nghị tản quyền với một quốc hội trong đó 90% dân biểu được bầu theo thể thức đơn danh và một vòng, và 10% còn lại được bầu theo tỷ lệ. Số 90% bầu theo thể thức đơn danh bảo đảm sự hiện diện của một đa số trong quốc hội và do đó sự ổn vững của chính quyền, trong khi số 10% bầu theo tỷ lệ có hai mục đích, một là bảo đảm cho mọi khuynh hướng được có tiếng nói, hai là cho phép những người lãnh đạo các chính đảng khỏi phải lo tranh cử tại các địa phương và tập trung cố gắng vào những vấn đề quốc gia. Giải pháp này đã được đưa ra trong Dự ÁnChính Trị Dân Chủ Đa Nguyên 1996 của nhóm Thông Luận. Gần đây, Guy Carcassonne, chuyên gia có uy tín về các định chế chính trị tại Pháp, phản ánh những trao đổi của các chuyên gia lớn trên thế giới về hiến pháp, cũng đi tới cùng một đề nghị.
Người Việt Nam chúng ta sở dĩ coi chế độ tổng thống là tự nhiên vì đó là chế độ không cộng sản duy nhất mà đại đa số chúng ta biết tới. Ở miền Nam Việt Nam trước đây đã chỉ có chế độ tổng thống. Sau này hai cộng đồng người Việt hải ngoại lớn nhất là tại Mỹ và Pháp, cả hai nước này đều theo chế độ tổng thống. Từ đó chúng ta tiêm nhiễm một thứ phản xạ tổng thống. Nhưng có những phản xạ rất có hại, cũng như có những thành kiến cần phải từ bỏ.
**Nguyễn Gia Kiểng**
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và
**chèn đường dẫn (link)** tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
## Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn
## 9 phản hồi
TỔNG THỐNG CHẾ HAY NGHỊ VIỆN CHẾ?
Sự phân biệt giữa hai hình thức thức tổ chức quyền lực chính trị nêu trên có lẽ không xa lạ với những người Việt lớn tuổi, nhưng chắc là không mấy quen thuộc với một số không ít các bạn trẻ hiện nay ở trong Nước. Ở đây chỉ xin làm một tóm lược những điểm căn bản nhất của hai hình thức tổ chức rất phổ biến đó, nhằm góp phần gợi mở để các bạn trẻ ấy tự tìm hiểu thêm.
Có nhiều sự khác biệt quan trọng giữa Tổng Thống Chế (TTC)( Presidential system) và Nghị Viện Chế (NVC, hay còn gọi là Đại Nghị Chế)(Parliamentary system), nhưng tiêu chuẩn chính yếu để phân biệt là mức độ phân chia giữa hai quyền, hay hai ngành, LẬP PHÁP và HÀNH PHÁP (Executive and Legislative branches): Trong TTC hai ngành Lập pháp và Hành pháp hoàn toàn biệt lập và độc lập với nhau; Quốc Hội, hay Nghị viện, nắm quyền lập pháp, làm ra luật (laws); Tổng Thống, người được cử tri trực tiếp bầu, nắm quyền hành pháp, tức là thi hành và áp dụng luật. Còn trong NVC thì hai quyền này tập trung vào trong tay Quốc Hội hay Nghị viện, là cơ quan bầu chọn ra vị Thủ Tướng, người nắm quyền hành pháp.
Trong TTC, mọi dự luật (bills) là do quốc hội soạn thảo, biểu quyết, xong rồi chuyển qua cho TT để ký thành luật (laws). TT có quyền phủ quyết (veto), nghiã là không chấp nhận , trả dự luật về lại cho quốc hội. Quốc hội có thể vô hiệu hoá quyền phủ quyết đó của TT bằng cách tái biểu quyết dự luật với đa số 2/3 để dự luật trở thành luật. Ngoài quyền phủ quyết, TT có quyền đề nghị dự luật và gởi qua cho quốc hội thảo luận, biểu quyết. TT cũng có thể xử dụng quyền hành pháp của mình để ban hành, trong phạm vi hiến định, các chỉ thị (directives), điều lệ (regulations), hay luật hành chánh (administrative laws) để điều hành guồng máy chính quyền của mình. Quyền thẩm định một đạo luật, chỉ thị, điều lệ hay luật hành chánh có phù hợp với hiến pháp hay không thuộc về Tối Cao Pháp viện, toà án cao nhất, đứng đầu ngành tư pháp, độc lập hoàn toàn với hai ngành kia.
Nói rằng trong NVC hai quyền Lập pháp và Hành pháp tập trung vào tay quốc hội, hay nghị viện là vì người đứng đầu ngành hành pháp trong chế độ đó, thường là thủ tướng, là một thành viên của quốc hội, được chính đảng, hoặc liên minh chính đảng, chiếm đa số trong quốc hội đó chọn bầu ra. Vị thủ tướng này sẽ thành lập chính phủ (cabinet) gồm các bộ trưởng chọn trong chính đảng hay liên minh của mình. Vì thuộc về và do quốc hội bầu chọn, vị thủ tưởng của NVC chỉ chịu trách nhiệm trước quốc hội, có thể bị quốc hội bãi nhiệm bằng phiếu bất tín nhiệm, nhưng cũng có thể được quốc hội lưu nhiệm bao lâu đảng hay liên minh của ông vẫn còn chiếm đa số. Nghiã là vị thủ tướng trong NVC, trong nhiều trường hợp có thể giữ được ghế của mình khá lâu, không bị ràng buộc về nhiệm kỳ như tổng thống trong TTC.
Ngoài khác biệt căn bản trên, các biến dạng về sau này của TTC chỉ đặt trọng tâm trên mức độ phân chia quyền hành pháp, mà không hề thay đổi nét chính yếu của TTC là sự phân quyền rõ rệt giữa hành pháp và lập pháp.
Nhân đây cũng xin lưu ý đến sự phân biệt giữa Phân quyền và Tản quyền. Phân quyền (separation of power) là sự phân chia quyền lực chính trị theo chiều ngang thành 3 ngành chính: Lập pháp (làm luật); Hành pháp ( thi hành và áp dụng luật); và Tư pháp ( phân xử hay tài phán). John Locke, một người Anh, khoảng cuối thế kỷ 17 đã viết trong quyển Two Treatises of Government về nguyên tắc phân quyền. Mục đích chính của sự phân quyền là để tránh sự độc quyền, nhất là độc quyền của chế độ quân chủ. Về sau trong việc lập quốc, người Mỹ đã hiện thực hoá chủ trương phân quyền đó của John Locke, đưa vào trong hiến pháp của mình.
Còn tản quyền là sự phân chia quyền lực theo chiều dọc, từ trung ương ra các địa phương (decentralization). Việc tản quyền có khác nhau tuỳ theo quốc gia thuộc quy chế liên bang hay hay đơn nhất. Nếu là quốc gia theo chế độ liên bang (federation) thì sự phân chia quyền thường bao gồm cả phân quyền hàng ngang, tuy ở quy mô nhỏ hơn. Nghĩa là mỗi ở mỗi tiểu bang vẫn chia ra lập pháp (quốc hội), hành pháp ( thống đốc), và tư pháp. Trong khi đó thì ở quốc gia theo quy chế đơn nhất (unitary country), sự tản quyền, một cách căn bản chỉ là sự phân chia quyền lực hành chánh từ trên xuống, từ trung ương ra địa phương, không bao hàm sự phân quyền ra ba ngành như trong quy chế liên bang. Ngoại lệ ở đây là có những quốc gia, tuy theo quy chế đơn nhất, lại có những vùng tự trị ( autonomic regions). Những vùng tự trị đó đôi khi có cơ quan lập pháp riêng của mình.
Trở lại sự so sánh về TTC và NVC. Từ lâu rồi đã có nhiều tác gỉa nêu ra những ưu và khuyết điểm của hai hình thái tổ chức quyền lực chính trị đó. Mỗi hình thái đều có đủ hai phe; phe thì cho rằng hình thái này tốt hơn hình thái kia, phe thì nói ngược lại. Nghĩa là sự đánh giá của các tác gỉa chưa đạt được sự phân thắng bại cuối cùng rằng hình thái nào là tốt nhất, đáng đem ra áp dụng một cách rộng rãi, đồng nhất cho mọi quốc gia. Theo thiển ý thì sỡ dĩ có tình trạnh bất phân thắng bại như vậy là vì đa số các tác giả đã lượng định sự hay dỡ của mỗi hình thái đó một cách trừu tượng, không gắn liền sự đánh giá các hình thái đó với đặc điểm cụ thể của từng quốc gia về các mặt: văn hoá, địa lý, lịch sử, xã hội, kinh tế, v.v...
Chẳng hạn về văn hoá, có thể lấy Mỹ và Canada làm ví dụ. Hai quốc gia này chia chung biên giới với nhau, cùng có gốc gác từ Anh Quốc và Âu Châu, nhưng Mỹ theo TTC, còn Canada theo NVC. Cả hai quốc gia này đều thành công, đều phát triển tốt, đạt các chỉ số về phát triển nhân sinh ( Human Development Index), về Tự do kinh tế ( Index of Economic Freedom), và về Dân quyền ( Freedom House) cao nhất thế giới. Vậy vì sao hai quốc gia đó lại chọn hai hình thái tổ chức quyền lực khác nhau? Nhiều tác giả, như Alan Draper , Ansil Ramsay, hay Huntington chẳng hạn, đã cho rằng yếu tố chính dẫn đến sự chọn lựa hình thái quyền lực khác nhau giữa Mỹ và Canada là văn hoá. Nét khác nhau về văn hoá thể hiện ra ở việc người Canadians tôn trọng chính quyền hơn, ít đề cao cá nhân chủ nghĩa, quan tâm hơn đến lợi ích cộng đồng, và không quá đề cao business; trong lúc người Mỹ thì ngược lại.
Những yếu tố khác như lịch sử chẳng hạn cũng tác động mạnh đến sự lựa chọn và sự thành công của một trong hai hình thái quyền lực. Anh Quốc vốn đã có truyền thống lâu đời về nghị viện, các chính khách ở đó đã thừa hưởng nhiều đời kinh nghiệm về NVC. Rõ ràng lịch sử là yếu tố chính chi phối sự lựa chọn và thành công của người Anh đối với chế độ chính trị như vậy.
Các yếu tố thực tiễn khác cũng rất quan trọng trong sự lựa chọn giữa TTC và NVC. Đó là yếu tố địa lý và xã hội. Mỹ là một trường hợp đáng lấy làm ví dụ cho hai yếu tố quan trọng đó. Là một quốc gia rộng lớn với địa hình biến thiên đa dạng, cộng thêm vào đó là có nhiều sắc dân với bối cảnh văn hoá rất khác biệt. Trong điều kiện như vậy, sự thành công của nước Mỹ trong hơn 200 năm qua cho thấy rằng sự lựa chọn TTC song hành với quy chế liên bang là một sự lựa chọn rất đúng đắn. Giả dụ nếu lựa chọn khác đi, nghĩa là áp dụng hình thái NVC, thì Mỹ có lẽ đã không tồn tại và đứng ở tư thế quốc tế như hiện nay. Điểm quan trọng khác trong yếu tố xã hội là vấn đề giai cấp. Sẽ tuỳ theo giai cấp nào là mạnh nhất và cơ cấu của tầng lớp ưu tú trong xã hội của một quốc gia mà sự lựa chọn TTC hay NVC sẽ phát huy tối đa ưu điểm của mỗi hình thái tổ chức và đưa đến thành công.
Vắn tắt, theo thiển ý thì việc đánh giá hay chọn lựa hình thái tổ chức quyền lực chính trị nào, trong hai hình thái thông dụng hiện nay là TTC và NVC, là tốt hơn và phù hợp nhất cho mỗi quốc gia, nên được thực hiện một cách thực tế, trong khung cảnh văn hoá, lịch sử, điạ lý, chính trị, xã hội và kinh tế của quốc gia đó. Mọi sự lượng định, hay lựa chọn trừu tượng khác, thiếu lưu tâm đến các đặc điểm vừa nêu e rằng sẽ không mang lại được bao nhiêu lợi ích trong nỗ lực đạt đến một quyết định thực tiễn sau cùng, có chăng chỉ là những lợi ích nhỏ nhoi về mặt nghị luận mà thôi.
TRƯƠNG Đ. TRUNG
Hãy hạnh phúc với những gì bạn hiểu và xin giới thiệu đến bạn bài viết:
"Tiến Trình Hình Thành Chính Thể Dân Chủ" của Le Nguyen để bạn tham khảo.
Sách vở Tây, Ta hay Tàu...chỉ để củng cố tư duy và đọc học là phương tiện để hình thành tư tưởng cho riêng mình.
Quan niệm này hoàn toàn sai. Lâu nay trên thế giới có hai mô hình chính trị chính: tổng thống chế (régime présidentiel) và đại nghị chế (régime parlementaire). Chế độ cộng hòa có thể là tổng thống chế (vd: Hoa Kỳ), mà cũng có thể là đại nghị chế (vd: Đức, Áo). Một số chế độ đại nghị là quân chủ lập hiến, trong đó vua hay nữ hoàng chỉ đóng vai trò biểu tượng quốc gia (vd: Anh, Nhật, Hà Lan).
Một mô hình mới xuất hiện từ sau chiến tranh thế giới II là mô hình bán-tổng thống (régime semi-présidentiel). Mô hình này còn được gọi là mô hình lai ghép (régime hybride) vì nó kết hợp cả hai mô hình cổ điển. Đây không phải là mô hình không hoàn chỉnh mà vì một số nước không thể áp dụng được một trong hai mô hình cổ điển nên phải cải tiến thành mô hình ghép. Vd: Pháp theo mô hình đại nghị từ cuối thế kỷ 19 cho đến giữa thế kỷ 20. Vì tình hình chính trị không ổn định nên phải cải tiến thành mô hình bán-tổng thống. Mô hình chính trị là sản phẩm của hoàn cảnh, của lịch sử, đâu phải là sản phẩm của phòng thí nghiệm hay thuần túy lý thuyết, vì thế rất khó đánh giá là hoàn toàn tốt hay hoàn toàn xấu. Nếu nó chịu đựng được qua thời gian thì nó sẽ được đánh giá cao.
Còn mô hình được gọi là "Dân Chủ Cộng Hòa" lại là một mô hình dân chủ "rởm". Nó chẳng khác gì mô hình "dân chủ nhân dân" mà các nước cộng sản hay dùng để che đậy thực chất độc tài. Các nước như Cộng hòa Dân chủ Đức, Việt Nam Dân chủ cộng hòa, đều là cộng sản trá hình. Cộng hòa Dân chủ Congo ở châu Phi cũng là một thứ độc tài trá hình. Ở VN, do bị nhiễm tuyên truyền của cộng sản nên cho đến nay rất nhiều trí thức vẫn còn mơ hồ, tưởng rằng "Dân chủ Cộng hòa" là một mô hình dân chủ.
Những vị Tổng Thống tại các nước như Liên Bang Đức , Do Thái hay gần chúng ta nhất là tại Tân Gia Ba ( Singapore ) là những vị Tổng Thống tuy không có thực quyền chỉ mang tính biểu tượng nghi lễ , nhưng những vị ấy là biểu tượng quốc gia và được toàn dân kính trọng tuy họ không có thực quyền , bởi quyền hành đều nằm cả trong tay Thủ Tướng chính phủ . Những vị ấy tuy được Quốc Hội bầu chọn nhưng họ vẫn còn tham gia một đảng phái chính trị cho nên không hoàn toàn vô tư được . Một vị Tổng Thống của toàn dân là một chính khách không thuộc một đảng phái nào , có uy tín trước Quốc Dân và Thế Giới . Mong sao trong một tương lai rất gần , đất nước ta có một nền Dân Chủ Đa Nguyên , tam quyền phân lập theo chính thể của một nền Đệ Tam Cộng Hòa được thành lập trên toàn cõi Việt Nam . Lúc ấy , Quốc Hội của đất nước thật sự do dân bầu với hệ thống đa nguyên chính trị , cũng sẽ bầu lên một vị Tổng Thống đứng ngoài các đảng phái , có tinh thần đạo đức và liêm khiết để toàn dân ngưỡng mộ và noi gương vậy !
Levu89 viết:
Tôi thấy hiện nay vẫn còn là thời điểm tốt đề bàn về các chọn lựa mà trên thế giới đã có nhiều nước làm rồi. Bởi vì một khi đã tiến hành rồi thì thể chế được chọn sẽ có đà tiến của nó, và sẽ mang lại những hệ quả mà một phần trong đó môn chính trị học có thể tiên đoán được. Điều mà ông Kiểng đã làm (từ gần 20 năm trước) chính là khảo sát một loạt các chọn lựa và những hệ quả rất có thể xảy ra. Ta nên tự trách mình không dành đủ thì giờ để hiểu những cái rắc rối của cả một ngành học nghiêm túc, hơn là dán nhãn "vũng lầy lý luận" cho các vấn đề đã được các nhà chuyên môn nhận ra.
Mục đích của các cuộc luận bàn này nói cách nôm na thì là: ta tránh đào đất dựng cột để dùng lại trên diện rộng chiếc điện thoại có dây kiểu cũ, mà hãy phóng vệ tinh để dùng ngay chiếc di động mới nhất của Samsung!
@Visiteur mã số 92350:
Ông A vẫn là dân biểu, vì tỉ lệ phiếu bầu cao của ông ấy vẫn chỉ từ một địa phương. Còn chuyện đảng đưa ông ấy lên thì có lẽ vì những lý do khác (không nhất thiết vì ông ấy chinh phục được trọn vẹn thành phố Đà Nẵng, chẳng hạn).
Đúng là việc liên minh sẽ kéo dài thời gian lập chính phủ, nhưng các đảng phái có thể đã định được thế liên minh từ trước khi có cuộc bầu cử.
Nếu thế thì tại sao hiến pháp không giới hạn quyền lực của tổng thống ? Quốc hội có quyền đề nghị bãi nhiệm tổng thống nếu theo chế độ bỏ phiếu trực tiếp tất cả công dân. Tòa án tối cao có quyền xét xử tổng thống vi phạm luật pháp và chấp thuận bãi nhiệm.
Quốc hội có quyền đề nghị và bãi nhiệm tổng thống nếu theo chế độ bỏ phiếu gián tiếp (thông qua đại biểu QH hoặc hội đồng cử tri)
Khi là thủ tướng, nắm điều hành chính phủ theo chính sách của QH đề ra, sẽ không còn là đại biểu QH để tránh gây ảnh hưởng trong QH và đối chọi quyền lợi.
Tổng thống chỉ nắm chức vụ biểu tượng, đại diện quốc gia, đứng ngoài tranh chấp chính trị.
@Trần Hữu Cách, Levu89,
Tôi chưa hiểu hết ý của bác Kiểng !
Đại khái theo tôi hiểu trong thực tế :
- Bầu đơn danh và một vòng : nếu cử tri ở mỗi đơn vị bầu cử bầu một dân biểu và chỉ bầu một lần thì đối với cá nhân, có thể vi dụ ông A thuộc đảng BB, đạt số phiếu rất cao, đứng đầu cả nước trong khi đó đảng B chỉ đứng hạng 4 trong số các đảng tranh cử cả nước.
Ông A có thể trở thành thủ tướng hay không ? Hay là thủ tướng được đề cử từ đảng có số phiếu cao nhất (ví dụ đảng CC đạt 30%) hoặc liên minh các đảng thắng cử đề cử thủ tướng của họ (đảng AA 25%, đảng BB 23%, đảng DD 20) ?
Liên minh các đảng có khả năng kéo dài thời gian lập chính phủ nếu các đảng không đạt thỏa thuận vì khó có đảng nào đạt được trên 55% số phiếu để không cần liên minh với vài đảng khác.
- Tại sao lại là 90/10?
Tôi không hiểu tại sao tỷ lệ 90/10.
10% còn lại được bầu theo tỷ lệ : có lẽ đây là đại diện cho các nhóm thiểu số của một vùng, một lĩnh vực nào đó. Họ có thể không có đủ cử tri đê, có một vài đại diện đại biểu QH
Các đại biểu đều có quyền ngang nhau nhưng các đại biểu tỷ lệ thiểu số sẽ có tiếng nói quan trọng cho thiểu số của họ
Ví dụ một nước có ba sắc dân : A (70%), B (25%), C (5%). Sắc dân C chắc chắn cần có số đại biểu bầu theo tỷ lệ
Vụ này đã từng được thảo luận tại đây:
https://danluan.org/tin-tuc/20130226/nguyen-gia-kieng-hien-phap-yeu-cau-va-kien-nghi
Ông Kiểng quá say mê lý luận nên đã sa đà, bế tắc và mâu thuẩn trong chính lý luận của ông: một là luận về bầu cử đơn danh và một vòng; hai là luận về chế độ tổng thống.
“... Bầu đơn danh và một vòng, trong đó cử tri ở mỗi đơn vị bầu cử bầu một dân biểu và chỉ bầu một lần, người nào được số phiếu cao nhất thì đắc cử. Với lối bầu "dã man" này, một đảng có thể chỉ được 20% số phiếu của cử tri toàn quốc mà vẫn nắm được hai phần ba số dân biểu trong quốc hội nếu các ứng cử viên của họ về hạng nhất...
...Như vậy nếu muốn tránh tình trạng bất ổn do một quốc hội bị chia vụn thì người ta chỉ cần chấp nhận lối đầu phiếu đơn danh và một vòng là xong, không cần phải phát minh ra một chế độ bán tổng thống, hai phần ba tổng thống hay ba phần tư tổng thống...”(Nguyễn Gia Kiểng)
Không thể lý luận bầu đơn danh và một vòng lúc thì cho là dã man, khi thì bảo để tránh tình trạng bất ổn...chỉ cần chấp nhận lối đầu phiếu đơn danh và một vòng là xong?
Hiện tại chính thể dân chủ chỉ có hai mô hình là Dân Chủ Cộng Hòa và dân Chủ Đại Nghị. Những thứ ông Kiểng cảm nhận như bán tổng thống, 2/3 tổng thống, 3/4 tổng thống cũng chỉ là do chính thể dân chủ chưa hoàn chỉnh!
Không nên biến cái đơn giản dễ hiểu thành cái phức tạp khó hiểu, đừng luận sự vật hữu hình trở thành trừu tượng bí hiểm...trong vũng lầy lý luận.
Từ lâu tôi ủng hộ chọn lựa của ông Nguyễn Gia Kiểng về thể chế, nhưng vẫn ngạc nhiên với đề nghị cuối cùng ở đây: không hiểu ai sẽ được bầu theo quy chế 90%, ai sẽ được bầu theo quy chế 10%, rồi hai "loại" người này khi đắc cử thì họ làm việc khác nhau ra sao? Tại sao lại là 90/10? Hy vọng sẽ được quý vị trong Dự Án Chính Trị Dân Chủ Ða Nguyên 1996 tiếp tục giải thích.
Về nhận định trong bài chủ về tổng thống chế ở Mỹ, tôi thấy vài điều ngược lại: Mỹ có hai đảng lớn, nhiều nhân tài, và chính phủ liên bang bây giờ quả thật rất đồ sộ, nhất là trong khả năng chi tiền! Mô hình chính phủ nhỏ dường như chỉ có trong lý tưởng của phe Cộng Hòa, mà một tổng thống thành công của đảng này là ông Ronald Reagan đã không làm theo.

Server: cloudflare-nginx

Cache-Control: no-cache, must-revalidate

Set-Cookie: __cfduid=d4f966a5e61089cee46be83e9d3ae22a61502911631; expires=Thu, 16-Aug-18 19:27:11 GMT; path=/; domain=.danluan.org; HttpOnly

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
Lã Yên
Thành tích thì cá nhân được hưởng, sai phạm thì lại đổ lỗi cho tập thể. Mà xử lý lỗi của tập thể như chúng ta đã biết, chỉ là kiểm điểm, rút kinh nghiệm, phê bình. Để nợ công vượt trần Chính phủ chỉ bị đề nghị rút kinh nghiệm. Vụ chặt cây xanh ở Hà Nội lãnh đạo thành phố kiểm điểm và rút kinh nghiệm sâu xắc. Thảm họa môi trường biển miền Trung, Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Tĩnh xin rút kinh nghiệm...
Chẳng có thời nào làm lãnh đạo lại ung dung, tự tại như thời nay, chức càng cao trách nhiệm khi sai phạm càng nhỏ. Mọi vấn đề của đất nước điều được quyết định bởi Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Ban chấp hành Trung ương, Quốc hội nhưng với tình hình đất nước hiện nay không thấy nói đến trách nhiệm. Nguyên Bí thư Tỉnh ủy Bình Phước, ông Nguyễn Tấn Hưng cho rằng việc con trai ông liên tục được bổ nhiệm trong thời gian mình đương chức là “chuyện của tập thể”. Trong vụ án oan “người tù thế kỷ" Huỳnh Văn Nén (Bình Thuận) những người đứng đầu Tòa án nhân dân, cơ quan điều tra, Viện kiểm sát nhân dân không ai bị truy trách nhiệm. Lỗi đâu ở một người mà do tập thể.
Về lý luận, tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách, là nguyên tắc lãnh đạo cao nhất của Đảng Cộng sản Việt Nam, nhằm bảo đảm xây dựng đảng trong sạch, vững mạnh, chống tiêu cực, chống tham nhũng. Đồng thời đó cũng là một nội dung biểu hiện của nguyên tắc tập trung dân chủ, thể hiện tính dân chủ trong tổ chức xây dựng đảng và lãnh đạo xã hội. huy trí tuệ của nhiều người, cá nhân phụ trách để nâng cao trách nhiệm của mỗi cá nhân trong điều hành, thực thi nhiệm vụ theo sự thống nhất của tập thể.
Trong thực tiễn, nguyên tắc này đã bộc lộ nhiều bất cập, không phù hợp để điều hành đất nước. Mọi căn nguyên của bất công, sai phạm, tham nhũng... cũng từ đây mà ra. Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) đánh giá: “
*Nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách” trên thực tế ở nhiều nơi rơi vào hình thức, do không xác định rõ cơ chế trách nhiệm, mối quan hệ giữa tập thể và cá nhân, khi sai sót, khuyết điểm không ai chịu trách nhiệm. Do vậy, vừa có hiện tượng dựa dẫm vào tập thể, không rõ trách nhiệm cá nhân, vừa không khuyến khích người đứng đầu có nhiệt tình, tâm huyết, dám nghĩ, dám làm, tạo kẽ hở cho cách làm việc tắc trách, trì trệ, hoặc lạm dụng quyền lực một cách tinh vi để mưu cầu lợi ích cá nhân*”.
Những nhà lý luận Việt Nam luôn cho rằng, nguyên tắc thì không sai, chỉ có thực hành sai. Vâng, đúng là như vậy, nguyên tắc lãnh đạo tập thể về lý thuyết đó là một hình thức lý tưởng. Nhưng có điều, nó phải đi kèm với một chế độ dân chủ.
Một điều nữa chúng ta dễ nhận thấy người đứng đầu đơn vị, tổ chức rất dễ chuyên quyền độc đoán khi nắm quyền lực. Anh ta dự vào tập thể để trấn áp mọi ý kiến phản biện nhằm thực hiện công việc theo mục đích của mình, nhưng khi xảy ra sai phạm lại lấy tập thể để biện minh. Nên khi truy cứu trách nhiệm thì thường đổ cho nguyên nhân, nóng vội, thiếu sót, chủ quan...để trốn tránh hoặc giảm trách nhiệm.
Lại nói về tập thể, nhiều khi chỉ là một đám đông a dua. Ví dụ, trong các đơn vị sự nghiệp công lập, người đứng đầu cấp ủy (Bí thư) đồng thời cũng là đứng đầu đơn vị. Về nguyên tắc công tác kiểm tra, giám sát người đứng đầu cấp ủy là tập thể cấp ủy. Nhưng thực tế tập thể lại bị chi phối bởi người đứng đầu, vậy kiểm tra, giám sát được gì ? Chẳng hạn người đứng đầu đưa ra một ý tưởng, công việc... nào đó để lấy ý kiến tập thể cơ quan, biểu quyết bằng cách dơ tay. Có ai dám phản biện lại không ? người không đồng tình cũng im lặng, vì lên tiếng sợ sẽ bị quy là chống lại tập thể, có thể sẽ bị trù dập. Thêm nữa là trong các cơ quan nhà nước, công chức, viên chức phần lớn là Đảng viên, nên nói gì làm gì cũng phải theo sự chỉ đạo của chi bộ.
Tập thể biểu quyết thông qua, anh phải thực hiện quyết định của tập thể nhưng nếu quyết định đó là sai thì thế nào? Đảng lãnh đạo đất nước nhưng với tình hình đất nước hiện nay, Đảng có trách nhiệm không? hay là Đảng luôn luôn đúng.
Mối quan hệ cá nhân và tập thể luôn là một vấn đề phức tạp. Và sự không rỏ ràng, cứ chung chung nên có nhiều vụ sai phạm cứ loay hoay mãi không giải quyết được: Vụ thi công mương thủy lợi 27 triệu, khai khống hơn 1 tỷ ở xã Ia Peng (Phú Thiện, Gia Lai), mặc dù kết luận thanh tra quy trách nhiệm của chủ tịch xã, ông Nguyễn Thanh Cường , nhưng ông này đã phản bác cho rằng, tất cả những sai phạm trong vụ việc này là sai phạm của cả tập thể chứ không phải của bản thân ông và 2 kế toán vì tập thể thống nhất. Hay như vụ cắt hợp đồng 647 giáo viên ở huyện Yên Định (Thanh Hóa), bà Ngô Thị Hoa, cựu Chủ tịch huyện nói rằng: "
*Việc ký hợp đồng, tuyển dụng phải được sự thống nhất của Thường vụ. Tôi chỉ là người ký quyết định...*".
Khi một học thuyết đã sai mà người ta cố gắng chứng minh nó đúng thì nó càng lệch lạc với thực tiễn. Cũng như nguyên tắc tập thể lãnh đạo cá nhân phụ trách nghe qua rất hay, rất đúng nhưng khi thực hiện mới bộc lộ ra nhiều vấn đề. Cái sai của nó nằm trong chính bản thân nguyên tắc. Trong mấy chục năm qua việc vận dụng nguyên tắc này đã làm chúng ta phải trả giá cho những sai lầm. Nguyên nhân làm đất nước trì trệ, kém phát triển cũng từ đây. Nhiều nước đã thành công trên con đường phát triển mà không cần phải áp dụng nguyên tắc tập thể lãnh đạo. Tại sao chúng ta không học tập.
**Lã Yên**
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và
**chèn đường dẫn (link)** tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
## Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn
## 1 phản hồi
Hãy dẹp cái lý thuyết lẻo mép "tập thể lãnh đạo" này đi. Nó là một ổ vi trùng rất khốn nạn đã xói mòn chất xám, lương tri và cả đạo đức làm người trong đó con người tự thoả hiệp và biến mình trở thành sâu bọ hồi nào không hay, cốt để thoả mãn tiền bạc và quyền lực cho bản thân. Hãy nhìn vào một nền pháp luật ba rọi, diễn sao cũng được và bỏ thêm vào mắm muối hổ lốn cốt để vẽ đường cho hươu chạy. Bạn thấy gì sau mấy thập niên tài nguyên kiệt cạn và niềm tin tan tác? Chúng ta không cần chủ thuyết hay lý thuyết nữa mà cần sự trong sáng cho pháp luật, cần trách nhiệm đi đôi với việc làm và nhu cầu dù đó là nhu cầu cá nhân hay nhu cầu của cộng đồng hay của thành phố. Tại sao Quốc Hội toàn bù nhìn và không dân biểu nào từ chức mặc dù họ không làm được cái việc nhân dân trao gửi? Tại sao không viết lại Hiến Pháp, ngăn ngừa một đảng thao túng "đời đời"- "vĩnh viễn" trên toàn bộ đời sống, công ăn việc làm, và những hoạt động tương giao xã hội, quyền được biểu tình, quyền được từ chối trường học và bệnh viện đòi tiền trước- làm sau ?? Hãy suy nghĩ ở ngoài cái hộp- đừng nằm trong hộp mà bóp trán...
Cám ơn tác giả Lã Yên đã moi trúng địa chỉ. Kính.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

X-Generator: Drupal 7 (http://drupal.org)

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Language: vi


markdown:
**Về việc đăng ký thành viên** **Hỗ trợ đăng bài PR MIỄN PHÍ** **Việc Làm Khách Sạn**
Người đăng:
[Tuyển Dụng Khách Sạn - Hotelcareers.vn]vào [10 Tháng 1 2017]
# Loại kem dưỡng trắng da mặt nào rất tốt nhất để quý chị em lựa chọn
Thảo luận trong '
[Thiết bị dịch vụ khác](forums/thiet-bi-dich-vu-khac.1624.html)'

Set-Cookie: xf_session=0db595ff27f710f622d6da1a3ded60ef; path=/; secure; httponly

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
**Về việc đăng ký thành viên** **Hỗ trợ đăng bài PR MIỄN PHÍ** **Việc Làm Khách Sạn**
Người đăng:
[Tuyển Dụng Khách Sạn - Hotelcareers.vn]vào [10 Tháng 1 2017]
# Tắm suối khoáng ở thành cổ trên 2.000 năm
Thảo luận trong '
[Du lịch](forums/du-lich.103.html)'
**Về việc đăng ký thành viên** **Hỗ trợ đăng bài PR MIỄN PHÍ** **Việc Làm Khách Sạn**
Người đăng:
[Tuyển Dụng Khách Sạn - Hotelcareers.vn]vào [10 Tháng 1 2017]
Thảo luận trong '
[Du lịch](forums/du-lich.103.html)'

Set-Cookie: xf_session=6499c87cc1236ea52a87f81a624c0ea0; path=/; secure; httponly


markdown:
**Về việc đăng ký thành viên** **Hỗ trợ đăng bài PR MIỄN PHÍ** **Việc Làm Khách Sạn**
Người đăng:
[Tuyển Dụng Khách Sạn - Hotelcareers.vn]vào [10 Tháng 1 2017]
# Tủ Bếp Phong Thuỷ
Thảo luận trong '
[Rao vặt linh tinh](forums/rao-vat-linh-tinh.736.html)'
**Về việc đăng ký thành viên** **Hỗ trợ đăng bài PR MIỄN PHÍ** **Việc Làm Khách Sạn**
Người đăng:
[Tuyển Dụng Khách Sạn - Hotelcareers.vn]vào [10 Tháng 1 2017]
Thảo luận trong '
[Rao vặt linh tinh](forums/rao-vat-linh-tinh.736.html)'

Set-Cookie: xf_session=588bd3ecd94d5333803b3f7539213cc8; path=/; secure; httponly


markdown:
## Văn phòng cho thuê đường Duy Tân,
5 out of 5 with 1 ratings
Tại
** hiện chúng tôi chưa cập nhật thông tin cho thuê. Văn phòng cho thuê đường Duy Tân, **
Tại
** hiện chúng tôi chưa cập nhật thông tin cho thuê. Văn phòng cho thuê đường Duy Tân, **
© 2013 -
[www.officesaigon.vn](./). All Rights Reserved.

Server: Apache/2.2.27 (CentOS)

Powered-by: CaoBox 1.1

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding


markdown:
## Văn phòng cho thuê đường Huỳnh Mẫn Đạt,
5 out of 5 with 1 ratings
Tại
** hiện chúng tôi chưa cập nhật thông tin cho thuê. Văn phòng cho thuê đường Huỳnh Mẫn Đạt, **
Tại
** hiện chúng tôi chưa cập nhật thông tin cho thuê. Văn phòng cho thuê đường Huỳnh Mẫn Đạt, **
© 2013 -
[www.officesaigon.vn](./). All Rights Reserved.


markdown: nhà mình có ai biết về máy phát điện dùng trong dân dụng loại mà dùng đầu nổ để kéo đó. e thì e sửa đầu nổ nhưng mà chủ nhà nhờ làm hộ luôn cả củ phát( nó hình như 5 ký). tình trạng là nổ một lúc khoảng 20 phút mới phát điện, e thì chưa hiểu về loại này lắm nên cũng chưa dám bổ ra xem như thế nào, mới chỉ dám chế lại cái đồng hồ volt cho nó. phía trên máy phát nó có cái cục gì đó trong có 4 con hình như là diôt e không biết tác dụng để làm gì nên tính bụng gỡ bỏ cho phát trực tiếp và tìm cách trích pha nhưng lại sợ dòng ra không ổn định. kính mong được mọi người cho ý kiến và giúp đỡ e. e xin cảm ơn cả nhà!

Set-Cookie: xf_session=0e8df2b8cbd4db1dea67a4c2d59fafc6; path=/; secure; httponly


markdown:
Liên hệ với đại diện dịch vụ khách hàng của chúng tôi để được hỗ trợ riêng về tất cả các câu hỏi liên quan đến sản phẩm của bạn.
**Chọn danh mục sản phẩm của bạn và tùy chọn liên hệ**
Liên hệ với đại diện dịch vụ khách hàng của chúng tôi để được hỗ trợ riêng về tất cả các câu hỏi liên quan đến sản phẩm của bạn.
**Chọn danh mục sản phẩm của bạn và tùy chọn liên hệ**
Nếu bạn muốn biết thêm về cách thức Philips xử lý dữ liệu cá nhân của bạn
Đặt câu hỏi?
08 38246388 / 08 38246389

Server: Apache

Accept-Ranges: bytes

Content-Security-Policy: frame-ancestors 'self' http://www.philips.com.vn *.philips.com *.philips.com.vn


markdown:
# Top 10 smartphone tốt nhất hiện nay
[06/08/13 71 bình luận](/tin-tuc/profile/2004791)
Hữu Tình
**Điện thoại thông minh càng ngày càng trở nên cao cấp và giúp ích rất nhiều cho người dùng, dưới đây là 10 smartphone tốt nhất hiện nay.**
Một chiếc điện thoại thông minh tuyệt vời có màn hình HD sáng và sắc nét, tốc độ đủ lớn để bạn chạy đa nhiệm dễ dàng. Ngoài ra phần mềm cũng phải hỗ trợ người dùng tốt, với nhiều tiện ích hay.
*Những smartphone tốt nhất hiện nay*
Một khi bạn đã quyết định nền tảng Android, iOS, Windows Phone hay BlackBerry và sau đó là thời gian để bạn chọn lựa thiết bị nào tốt nhất. Danh sách dưới đây tổng hợp 10 điện thoại thông minh hàng đầu, tính năng tốt, thời lượng pin dài, kiểu dáng đẹp.
*Galaxy S4* **Galaxy S4** là điện thoại Android hàng đầu hiện nay với các cải tiến về máy ảnh, tính năng đa dạng bao gồm cả y tế, kiểm tra sức khỏe. Ngoài ra thiết bị còn có khả năng điều khiển cử chỉ thông minh và tốt nhất trong xử lý đa nhiệm.
Với kiểu thiết kế unibody tuyệt đẹp, khung vỏ nhôm chắc chắn,
**HTC One** được coi là điện thoại Android hấp dẫn nhất hiện nay. *HTC One*
Máy sở hữu bộ vi xử lý lõi tứ, máy ảnh rất sáng và âm thanh Beats Audio cực đã. Thậm chí, bạn có thể sử dụng thiết bị như một điều khiển từ xa cho TV.
*iPhone 5*
Không cần phải nói nhiều đối với iPhone, nó luôn là hàng đầu trong suy nghĩ của nhiều tín đồ công nghệ.
**iPhone 5** đã tăng kích thước màn hình lên 4 inch, máy ảnh chất lượng hơn và trợ lý ảo Siri đã hoạt động tốt hơn. Đặc biệt tất cả trong một cơ thể mỏng, “sexy”.
Moto X
Điều khiển bằng giọng nói, có thể điều khiển cách xa 5 mét, chuyển đổi theo ngữ cảnh, máy ảnh sáng và chụp nhanh cùng hàng loạt các tùy chọn phần cứng, màu sắc khiến Moto X là một “luồng gió mới” cho smartphone Android.
*Nokia Lumia 1020*
Là smartphone camera mới nhất chạy hệ điều hành Windows Phone, Nokia Lumia 1020 sử dụng cảm biến máy ảnh lên đến 41MP, nhiều tính năng chụp ảnh hấp dẫn cùng phần cứng máy ảnh tuyệt vời. Lumia 1020 được coi là một thiết bị 2 trong 1, một smartphone đẹp và một máy ảnh cao cấp.
*Galaxy Note II*
Với màn hình lớn, vi xử lý lõi tứ và thời lượng pin tốt.
**Galaxy Note II** còn hỗ trợ bút S Pen cho trải nghiệm mới lạ. Note II được coi là một phablet chính hiệu, sử dụng điện thoại thông minh như máy tính bảng. *LG Optimus G Pro* **LG Optimus G Pro** tự hào có một màn hình lớn, 5.5 inch cùng hiệu suất mạnh mẽ và hàng loạt các ứng dụng sáng tạo như Fantastic, tính năng máy ảnh, tính đa nhiệm...
BlackBerry Z10 cung cấp một chế độ đa nhiệm ngay trên một giao diện mới cùng kiểu dáng đẹp. Một trung tâm trực tuyến riêng để gửi tin nhắn, mạng xã hội và đặc biệt là bàn phím của BlackBerry luôn làm “say đắm lòng người”.
*BlackBerry Z10*
Thêm vào đó, máy ảnh trên Z10 có thể cho phép bạn chỉnh lại đối tượng lấy nét, BBM còn hỗ trợ video chat và có thể chia sẻ ngay giao diện màn hình.
*Nokia Lumia 925*
Thiết kế của
**Lumia 925** khá mỏng và đặc biệt là bộ khung vỏ nhôm như “ước muốn” của nhiều tín đồ công nghệ. Màn hình AMOLED tuyệt vời, camera PureView sắc nét, sạc không dây và tốc độ trực tuyến 4G LTE vô cùng nhanh chóng. *Samsung Galaxy S III*
Mặc dù ra mắt đã khá lâu nhưng
**Samsung Galaxy S III** vẫn là điện thoại Android hấp dẫn, giá phải chăng, màn hình sắc nét, thời lượng pin tốt, camera nhanh chóng cùng tốc độ trực tuyết 4G LTE... S3 vẫn hội tụ đầy đủ tính năng của một smartphone cao cấp. **Hữu Tình** [Không hài lòng bài viết]
## 71 bình luận
vn Vũ Nguyễn ●Thích ●3 năm trước NT Nguyễn Trường ●Thích (2) ●3 năm trước vđ Ho Van Đại ●Thích ●3 năm trước k Khach ●Thích ●3 năm trước nm Nguyennam.Mylove ●Thích (1) ●3 năm trước đt Kẻ Độc Tài ●Thích (1) ●3 năm trước h Hai ●Thích (1) ●3 năm trước VD Van Dinh ●Thích (7) ●3 năm trước ●Đã sửa BZ BLACKBEERRY Z10 ●Thích (7) ●3 năm trước n ngocdong24 ●Thích ●3 năm trước h Hoang ●Thích (10) ●3 năm trước ●Báo lỗi

Cache-Control: private

Access-Control-Allow-Methods: GET, POST, OPTIONS

Strict-Transport-Security: max-age=0; preload;

Referrer-Policy: no-referrer

Content-Security-Policy: default-src 'self' 'unsafe-eval' https://*.tgdd.vn https://*.thegioididong.com; script-src 'self' 'unsafe-inline' 'unsafe-eval' https: data:; img-src 'self' data: https: http:; style-src 'self' 'unsafe-inline' https: data:; font-src 'self' data: https:; frame-src 'self' https://googleads.g.doubleclick.net https://static.apester.com https://*.doubleclick.net https://*.thegioididong.com https://*.facebook.com https://*.google.com https://youtube.com https://*.youtube.com https://twitter.com https://*.twitter.com; media-src 'self' https://*.tgdd.vn https://*.thegioididong.com https://*.dienmayxanh.com https://*.vuivui.com; connect-src 'self' wss://connect.24liveplus.com https://stats.qmerce.com https://api.mixpanel.com https://*.dienmayxanh.com https://*.vuivui.com https://*.twitter.com https://renderer.qmerce.com https://*.apester.com https://display.apester.com https://*.facebook.com https://*.googleapis.com https://*.google-analytics.com https://*.thegioididong.com wss://*.dienmayxanh.com wss://*.thegioididong.com wss://*.vuivui.com; object-src 'self'; report-uri /csp-violation-report-endpoint/

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Set-Cookie: SvID=w12|WZSgQ|WZSgQ; path=/


markdown:
Hội nghị thượng đỉnh của Diễn Đàn Hợp Tác Châu Á-Thái Bình Dương đang diễn ra tại Nam Triều Tiên sẽ kết thúc trong ngày hôm nay, thứ bảy.
Theo dự trù lãnh đạo các quốc gia châu Á-Thái Bình Dương sẽ kết thúc hội nghị thượng đỉnh trong ngày hôm nay, thứ bảy, bằng lời kêu gọi phải nỗ lực hơn nữa nhằm mở cửa các thị trường thế giới và phải có nhiều biện pháp hơn nhằm ngăn chặn dịch cúm gia cầm.
Lãnh đạo của 21 thành viên thuộc Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á-Thái Bình Dương, gọi tắt là APEC, đã khai mạc hội nghị thượng đỉnh kéo dài hai ngày tại Nam Triều Tiên, trong khi những người chống đối ở bên ngoài hội nghị đã chuyển sang bạo loạn.
Các thành viên của APEC kêu gọi Liên Hiệp Châu âu phải tỏ ra linh động hơn trong các cuộc đàm phám về mậu dịch toàn cầu. Phát biểu tại Busan hôm thứ sáu, Ngoại Trưởng Nam Triều Tiên, Ban Ki-moon nói rằng lãnh đạo các quốc gia thuộc châu Á-Thái Bình Dương đã đồng ý rằng hành động của Liên Hiệp Châu âu là cần thiết đối với sự thành công của hội nghị của Tổ Chức Thương Mại Tế Gới, thường gọi tắt là WTO, sẽ diễn ra vào tháng tới tại Hồng Kông. Các nhà lãnh đạo của Australia và Thái Lan cũng đưa ra những nhận định tương tự như vậy.
Lãnh đạo của các nước Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nga và Nam Triều Tiên còn thảo luận với nhau về các biện pháp chống một dịch bệnh cúm gia cầm có thể lây lan ở người mà các chuyên gia y tế cho rằng sắp có khả năng xảy ra.
Bên ngoài hội nghị được bảo vệ an ninh cẩn mật, hàng ngàn người tập trung phản đối về nhiều vấn đề, trong đó có việc tự do hóa thương mại. Cảnh sát đã phải dùng vòi rồng phun nước vào hàng trăm người chống đối do họ đã ném đá và những thứ khác vào cảnh sát.

X-UA-Compatible: IE=edge

Cache-Control: public, max-age=300


markdown:
Cảnh sát Đức và Áo cho biết họ đã phá vỡ một đường dây rất lớn về khiêu dâm đối với trẻ em, chủ yếu hoạt động tại 2 quốc gia này.
Nhà chức trách cho biết một chiến dịch hỗn hợp của cảnh sát loan báo về việc này hôm thứ tư. Gần 200 căn nhà và nhiều văn phòng tại 2 nước này đã bị bất ngờ lục soát.
Cảnh sát nói rằng các vụ lục soát bất ngờ này bắt nguồn từ một cuộc điều tra quốc tế tiến hành hồi tháng giêng và cho biết các vụ lục soát cũng đã được thực hiện tại các nước khác là Bulgari, Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Canada và Hoa Kỳ.
Cảnh sát cho biết các thành viên của đường dây này dùng computer để trao đổi hình ảnh và thảo luận về những kinh nghiệm cá nhân trong việc lạm dụng trẻ em. Một số băng video cũng đã được chuyển qua Internet.


markdown: Việt Tiến phỏng vấn cô Anne Hayward và cô Nguyễn Thị Kim Thùy, hai thành viên trong phái đoàn y tế của bệnh viện nhi đồng Toronto đã tới Ðà Nẵng hồi gần đây để khám và chữa bệnh miễn phí cho các trẻ em nghèo ở Việt Nam trong một tuần lễ.


markdown:
Hôm nay hãng hàng không Qantas của Australia đã đạt được thỏa thuận với một trong ba công đoàn đang đình công đã khiến hãng hàng không này đã phải tạm thời đình chỉ toàn bộ các chuyến bay hồi tháng 10.
Thỏa hiệp với công đoàn kỹ sư được đệ trình cho Cơ quan Công bằng trong việc làm của Australia, tức cơ quan trọng tài phân xử về quan hệ công nghiệp của nước này, gần 2 tháng sau khi người đứng đầu Qantas, ông Alan Joyce ra lệnh ngưng bay toàn bộ máy bay của hãng này.
Công đoàn cho biết thỏa thuận này tạo cho các đoàn viên sự bảo đảm về công ăn việc làm và mỗi năm được tăng lương 3%, và quy định này có hiệu lực cho đến năm 2014.
Qantas vẫn phải lập ra những thỏa thuận với hiệp hội phi công và công đoàn đại diện cho nhân viên phục vụ dưới đất.


markdown:
Cựu Phó tổng thống Hoa Kỳ Dick Cheney đang hồi sức sau khi được ghép tim hôm thứ Bảy.
Văn phòng của ông cho biết ông đang hồi sức trong một bệnh viện ở Virginia.
Ông Cheney đã nằm trong danh sách chờ đợi từ 20 tháng qua để được thay tim.
Kara Ahern, trợ lý của ông nói ông không biết chủ nhân của trái tim là ai.
Năm nay 71 tuổi, ông Cheney đã phục vụ dưới thời Tổng thống George W. Bush, và đã có vấn đề tim từ lâu.
Từ năm 37 tuổi đến giờ, ông Cheney bị nhồi máu cơ tim 5 lần, được thông tim năm 1988, và được lắp máy trợ tim năm 2001.


markdown:
Một nữ phát ngôn viên của chính phủ Trung Quốc thừa nhận rằng các giới chức đại diện cho ông Moammar Gadhafi đã gặp các nhà buôn bán vũ khí của Trung Quốc trong một chuyến đi đến Bắc Kinh hồi tháng 7. Nhưng hôm nay, người phát ngôn này nói chính phủ Trung Quốc không biết gì về các cuộc gặp gỡ và không có một thỏa thuận nào được thực hiện. Từ Bắc Kinh, thông tín viên VOA Stephanie Ho ghi nhận thêm chi tiết trong bài tường thuật sau đây.
Nữ phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Khương Du tuyên bố Bắc Kinh không hay biết về các cuộc gặp gỡ hồi tháng 7 giữa các đại diện của ông Gadhafi và các doanh nghiệp Trung Quốc.
Bà Khương Du nói các cuộc gặp gỡ diễn ra mà không có sự hay biết của những người mà bà mô tả là các ban ngành chính phủ Trung Quốc. Bà nói thêm rằng các công ty của Trung Quốc đã không ký một hợp đồng thương mại nào cung cấp việc xuất khẩu các mặt hàng quân sự cho Libya.
Một nhật báo của Canada thoạt đầu loan tin về các cuộc gặp gỡ hồi hôm qua. Tờ Globe and Mail công bố các văn kiện bằng tiếng Ả Rập được phát hiện bên trong Libya dường như cho thấy các công ty Trung Quốc đã đề nghị bán số vũ khí trị giá 200 triệu đôla. Việc bán vũ khí như thế là vi phạm một lệnh chế tài mà Liên Hiệp Quốc đã áp đặt đối với Libya.
Nữ phát ngôn viên Libya nhấn mạnh rằng Trung Quốc đã áp dụng điều bà mô tả là một thái độ “có trách nhiệm một cách dè dặt” đối với các vụ xuất khẩu các mặt hàng quân sự sang Libya, theo đúng lệnh cấm vận vũ khí mà Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc đã ban hành.
Bà Khương Du nói Trung Quốc vẫn duy trì việc quản lý gắt gao tất cả các vụ xuất khẩu hàng quân sự. Bà nói các giới chức chịu trách nhiệm về xuất khẩu quân sự coi vấn đề này là rất nghiêm trọng, nhưng bà không cho biết liệu có mở cuộc điều tra nào về những vụ gặp gỡ này hay không.
Khi được hỏi liệu các diễn biến mới nhất có ảnh hưởng tiêu cực đến các mối quan hệ của Trung Quốc với Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia (NTC) hiện đang kiểm soát phần lớn Libya hay không, bà Khương Du lập lại rằng Bắc Kinh đánh giá cao “tình trạng và vai trò quan trọng” của NTC và muốn tiếp xúc mật thiết với Hội đồng. Đồng thời, bà nói Trung Quốc ủng hộ vai trò lãnh đạo của Liên Hiệp Quốc trong tiến trình tái thiết hậu chiến ở Libya.
Trung Quốc là nước duy nhất trong 5 nước thành viên của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc chưa chính thức công nhận NTC là những người lãnh đạo mới của Libya. Trung Quốc đã đầu tư hàng tỷ đôla vào khu vực dầu khí ở Libya nhưng chưa rõ liệu NTC có tuân thủ tất cả các hợp đồng do chính phủ Gadhafi đã ký hay không.
Trước đây trong năm, Trung Quốc và Nga đã không bỏ phiếu, nhưng không ngăn chặn một cuộc biểu quyết của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc về một nghị quyết cho phép thực hiện các cuộc không kích do NATO lãnh đạo để bảo vệ thường dân Libya. Nhưng sau đó Trung Quốc đã kêu gọi một cuộc ngưng bắn và nói rằng hành động của NATO vượt quá nhiệm quyền của Liên Hiệp Quốc.


markdown:
Đường dẫn truy cập
Tới nội dung chính
Tới điều hướng chính
Đi tới "Tìm"
Ngôn ngữ khác
Tìm
Tìm
Nghe
Xem
Trang chủ
Việt Nam
Hoa Kỳ
Biển Đông
Thế giới
Blog
Diễn đàn
Mục
Đời sống
Kinh tế
Khoa học
Sức khoẻ
Văn hoá
Thể thao
Giáo dục
Chuyên đề
Vụ Trịnh Xuân Thanh
Ngư Dân Việt và Làn Sóng Trộm Hải Sâm
Bên Kia Quốc Lộ: Tiếng Vọng Từ Nông Thôn Mỹ
Thượng đỉnh Mỹ-Việt 2017
30/4: Ngày ấy - Bây giờ
Trump - 100 Ngày Đầu
VOA 75 năm
Bầu cử Hoa Kỳ 2016
Xung đột và Ngoại giao ở Biển Đông
Obama thăm Việt Nam
Học tiếng Anh
Video
Đăng nhập Facebook
Thêm
VOA Vietnamese TV
Chương trình mới nhất
Sắp tới
07:00 - 07:30
Truyền hình vệ tinh VOA
07:00 - 07:30
Truyền hình vệ tinh VOA
Thêm
VOA Express
Phóng sự
Các chương trình khác
VOA Vietnamese Audio Tube
Chương trình mới nhất
VOA 10 giờ khuya
Sắp tới
04:30 - 05:00
VOA 4 giờ 30 sáng
22:00 - 23:00
VOA 10 giờ khuya
Thêm
Chương trình 4 giờ 30 sáng
Chương trình 10 giờ khuya
Các chương trình khác
Tìm
Tìm
Trước
Kế tiếp
0
Tin mới
Trước
Kế tiếp
0
Trực tiếp
Châu Âu
Tây Ban Nha: Cư dân Catalonia tham gia cuộc trưng cầu dân ý
25/11/2012
Catalonia nằm ở phía Đông Bắc là khu vực giàu có nhất của Tây Ban Nha.
Cử tri trong khu vực đông bắc giàu có của Tây Ban Nha đang đi bầu 135 đại biểu Quốc hội khu vực Catalonia, một cuộc lựa chọn có thể dẫn đến việc khu vực này có thể tách tời khỏi Tây Ban Nha.
Tuần trước, ông Artur Mas, đương kim lãnh đạo khu vực và là một ứng cử viên ủng hộ chuyện tách rời, đã nói với các đảng viên trong đảng Hội tụ và Thống nhất của ông rằng độc lập đang ở trong tầm tay.
Ông Mas hứa nếu đắc cử, ông sẽ tổ chức trưng cầu dân ý để hỏi người dân Catalonia xem họ có muốn tách khỏi Tây Ban Nha hay không.
Tuy nhiên, ứng cử viên lãnh đạo khu vực khác, ông Albert Rivera của đảng Công dân, nói rằng người dân Catalonia sẽ không có lợi nếu tách khỏi Tây Ban Nha.
Các nhà quan sát tiên đoán ông Mas sẽ thắng cử, nhưng không ai tiên đoán Catalonia sẽ tách khỏi Tây Ban Nha.
Chính quyền của ông Mas đòi tổ chức bầu cử sớm vì có tranh chấp với chính quyền trung ương của Thủ tướng Mariano Rajoy.
Liên quan
Tổ chức khủng bố Tây Ban Nha sẵn sàng thảo luận về việc giải thể
Tây Ban Nha phá vỡ một băng đảng tội phạm Trung Quốc
Hy Lạp, Tây Ban Nha chuẩn bị áp dụng các biện pháp khắc khổ mới
Tình trạng suy thoái tại Tây Ban Nha trầm trọng hơn
Tin thế giới mới nhất
Trung Quốc hứa không xây dựng thêm trên biển Đông
Thỏa thuận Mỹ-Trung để giảm nguy cơ xung đột do tính toán sai
Obama lên Twitter chống phân biệt sắc tộc
Philippines tiếp tục chiến dịch đẫm máu bài trừ ma túy
TQ phản bác phúc trình tự do tôn giáo của Bộ Ngoại giao Mỹ
Xem thêm
Đọc nhiều nhất
1
Trang Trần Đại Quang nổi lên giữa ‘bão’ tin đồn
2
Gần 200 người Thượng bị trục xuất về Việt Nam
3
Căng thẳng Triều Tiên ‘hạ nhiệt’?
4
Trump cho phép điều tra thương mại Trung Quốc
5
Tàu Trung Quốc xuất hiện gần đảo Thị Tứ, Phi lo ngại ý đồ Bắc Kinh
Xem nhiều nhất
1
Người Việt tại Đức biểu tình phản đối vụ Trịnh Xuân Thanh
2
Một người Việt ở Đức bị điều tra liên quan đến vụ Trịnh Xuân Thanh
3
Huy chương quả cảm cho ‘Người hùng’ gốc Việt
4
Cảnh sát quốc tế lên tiếng vụ Trịnh Xuân Thanh
5
Giảm nguy cơ mất trí nhờ chế độ ăn uống
Bình luận nhiều nhất
Không có mục nào
Back to top
XS
SM
MD
LG

Cache-Control: public, max-age=273


markdown:
Một giới chức quốc phòng cao cấp của Ấn đã loại bỏ việc mở những cuộc tấn công chính xác nhắm vào các trại huấn luyện của phe tranh đấu bạo động tại Pakistan.
Phó Bộ trưởng quốc phòng M M Pallam Raju nói rằng khi Ấn khám phá những tin tức từ Pakistan về nguy cơ đe dọa cho an ninh quốc gia của Ấn thì chính phủ Ấn sẽ trao cho nhà chức trách Pakistan để có hành động đối phó.
Vào thứ tư, Bộ trưởng Quốc phòng Ấn nói rằng có chừng 42 trại huấn luyện khủng bố ở nội địa Pakistan và nhà chức trách nước này đã không hành động đủ để dẹp bỏ những cơ sở đó.
Một phát ngôn viên cho bộ Ngoại giao Pakistan gọi lời tuyên bố này là “những cáo buộc vô căn cứ”. Phát ngôn viên Abdul Basit nói rằng nếu Ấn độ có được những tin tức chính xác nào đó về các trại huấn luyện khủng bố thì Ấn nên chia sẻ thông tin với Pakistan.


markdown:
Đường dẫn truy cập
Tới nội dung chính
Tới điều hướng chính
Đi tới "Tìm"
Ngôn ngữ khác
Tìm
Tìm
Nghe
Xem
Trang chủ
Việt Nam
Hoa Kỳ
Biển Đông
Thế giới
Blog
Diễn đàn
Mục
Đời sống
Kinh tế
Khoa học
Sức khoẻ
Văn hoá
Thể thao
Giáo dục
Chuyên đề
Vụ Trịnh Xuân Thanh
Ngư Dân Việt và Làn Sóng Trộm Hải Sâm
Bên Kia Quốc Lộ: Tiếng Vọng Từ Nông Thôn Mỹ
Thượng đỉnh Mỹ-Việt 2017
30/4: Ngày ấy - Bây giờ
Trump - 100 Ngày Đầu
VOA 75 năm
Bầu cử Hoa Kỳ 2016
Xung đột và Ngoại giao ở Biển Đông
Obama thăm Việt Nam
Học tiếng Anh
Video
Đăng nhập Facebook
Thêm
VOA Vietnamese TV
Chương trình mới nhất
Sắp tới
07:00 - 07:30
Truyền hình vệ tinh VOA
07:00 - 07:30
Truyền hình vệ tinh VOA
Thêm
VOA Express
Phóng sự
Các chương trình khác
VOA Vietnamese Audio Tube
Chương trình mới nhất
VOA 10 giờ khuya
Sắp tới
04:30 - 05:00
VOA 4 giờ 30 sáng
22:00 - 23:00
VOA 10 giờ khuya
Thêm
Chương trình 4 giờ 30 sáng
Chương trình 10 giờ khuya
Các chương trình khác
Tìm
Tìm
Trước
Kế tiếp
0
Tin mới
Trước
Kế tiếp
0
Trực tiếp
Châu Á
Miến Ðiện công nhận lễ kỷ niệm phong trào nổi dậy đòi dân chủ
08/08/2012
Daniel Schearf
Các lãnh đạo của nhóm Thế Hệ 88 kêu gọi phóng thích tất cả các tù nhân chính trị còn bị giam giữ và đòi cho phép tất cả các thành phần hoạt động lưu vong được trở về nước
Chính quyền ở Miến Ðiện lần đầu tiên công nhận, và ủng hộ ở một chừng mực nào đó, lễ kỷ niệm cuộc nổi dậy đòi dân chủ ở nước này vào năm 1988. Liên minh Toàn quốc Ðấu tranh cho Dân chủ đối lập hoan nghênh quyết định này như một dấu hiệu hòa giải dân tộc, trong khi giới hoạt động nói còn phải thực hiện nhiều cải cách. Từ Bangkok, thông tín viên VOA Daniel Schearf gửi về bài tường thuật sau đây.
Hàng trăm người hoạt động và tăng sĩ đã tổ chức các buổi lễ cầu nguyện hôm nay tại Rangoon để kỷ niệm 24 năm cuộc nổi dậy đòi dân chủ bất thành.
Lần đầu tiên nhà cầm quyền công nhận và thậm chí còn dành sự hỗ trợ tài chính cho dịp này.
Các Bộ trưởng Ðường sắt và Công nghiệp đã tặng khoảng 230 đôla cho một thiền viện để tổ chức buổi lễ. Họ cũng tặng 1 ngàn đôla cho nhóm lãnh đạo phong trào, còn được gọi là Thế hệ 88.
Ông Nyan Win, một người phát ngôn cho Liên minh Toàn quốc Ðấu tranh cho Dân chủ đối lập, nói rằng cử chỉ vừa kể là một dấu hiệu tốt.
Ông Win cho biết: “Chúng tôi hoan nghênh sự tham gia và thừa nhận phong trào Thế hệ 88. Theo tôi, đây là một dấu hiệu hòa giải dân tộc.”
Ngày 8 tháng 8, học sinh sinh viên tại Rangoon bắt đầu các cuộc biểu tình chống chính phủ quân nhân và ủng hộ cải cách.
Hàng trăm ngàn người đã biểu tình khắp nước cho đến khi bị quân đội trấn dẹp.
Người ta cho rằng có hàng ngàn người đã bị sát hại và vô số người khác bị tống giam, mặc dầu chính phủ chỉ thừa nhận là có vài trăm cái chết.
Tại Bangkok, một nhóm người biểu tình đã tụ tập trước cửa đại sứ quán Miến Ðiện để tưởng nhớ những người đã thiệt mạng.
Bà Debbie Stodhardt là phối hợp viên của Mạng lưới Thay thế ASEAN về Miến Ðiện. Bà nói hậu thuẫn dành cho lễ kỹ niệm là một bước nhẩy vọt so với cách thức mà chính quyền vẫn phản ứng. Nhưng bà cũng nhận xét rằng chưa hề có ai bị quy trách về những cái chết.
Bà Stodhardt nhận xét: “Tôi nghĩ sẽ không có một sự thay đổi trọng đại nào trừ phi đích thân tổng thống, hay chính quân đội, thừa nhận rằng vụ việc không may này đã xảy ra trong lịch sử của họ và đưa ra những lời hứa sẽ bù đắp cho những gì xảy ra vào năm 1988”
Một cuộc bầu cử năm 2010 đã đưa Tổng thống Thein Sein lên nắm quyền và ông đã gây bất ngờ cho giới chỉ trích qua một loạt các cải cách chính trị, trong đó có việc phóng thích hàng trăm tù nhân chính trị.
Trong một thay đổi có lẽ là ngoạn mục nhất, cựu tù nhân chính trị và lãnh tụ NLD bà Aung San Suu Kyi đã được bầu vào Quốc Hội.
Thành viên Ko Hla Htay của Thế hệ 88 thừa nhận có các chuyển biến hướng tới dân chủ trong nước, nhưng cũng còn những khó khăn.
Ông Htay nói mọi sự đang bắt đầu thay đổi ở Miến Ðiện, nhưng ông nghĩ rằng đây chỉ là giai đoạn đầu bởi vì còn các cuộc thảo luận tại Quốc hội. Tuy nhiên, theo ông, cho đến giờ này thì dân chúng chưa nhìn thấy lợi ích nào.
Thế hệ 88 đang kêu gọi phóng thích tất cả các tù nhân chính trị còn lại và đòi cho phép tất cả các thành phần hoạt động lưu vong được trở về nước.
Liên quan
Miến Điện đối mặt với thách thức về nhân quyền trong lúc mở cửa đầu tư
Phật tử Miến điện gặp chuyên gia nhân quyền LHQ
World Bank chuẩn bị tài trợ 85 triệu đôla cho cải cách ở Miến Ðiện
Tin thế giới mới nhất
Trung Quốc hứa không xây dựng thêm trên biển Đông
Thỏa thuận Mỹ-Trung để giảm nguy cơ xung đột do tính toán sai
Obama lên Twitter chống phân biệt sắc tộc
Philippines tiếp tục chiến dịch đẫm máu bài trừ ma túy
TQ phản bác phúc trình tự do tôn giáo của Bộ Ngoại giao Mỹ
Xem thêm
Đọc nhiều nhất
1
Trang Trần Đại Quang nổi lên giữa ‘bão’ tin đồn
2
Gần 200 người Thượng bị trục xuất về Việt Nam
3
Căng thẳng Triều Tiên ‘hạ nhiệt’?
4
Trump cho phép điều tra thương mại Trung Quốc
5
Tàu Trung Quốc xuất hiện gần đảo Thị Tứ, Phi lo ngại ý đồ Bắc Kinh
Xem nhiều nhất
1
Người Việt tại Đức biểu tình phản đối vụ Trịnh Xuân Thanh
2
Một người Việt ở Đức bị điều tra liên quan đến vụ Trịnh Xuân Thanh
3
Huy chương quả cảm cho ‘Người hùng’ gốc Việt
4
Cảnh sát quốc tế lên tiếng vụ Trịnh Xuân Thanh
5
Giảm nguy cơ mất trí nhờ chế độ ăn uống
Bình luận nhiều nhất
Không có mục nào
Recommended
Tường trình đặc biệt về Xung đột và Ngoại giao ở Biển Đông
Back to top
XS
SM
MD
LG

Cache-Control: public, max-age=287


markdown:
Một toán tàu cứu hộ quốc tế hôm nay lợi dụng thời tiết tốt để tìm cách xác định vị trí xác máy bay của chuyến bay 8510 của hãng AirAsia bị rơi xuống biển Java hôm 28 tháng 12. Theo tường thuật của thông tín viên Ron Corben của đài chúng tôi tại Bangkok, cuộc tìm kiếm tiếp diễn trong lúc giới hữu trách Indonesia loan báo một cuộc kiểm tra công nghiệp hàng không của nước họ.
Những tay thợ lặn của Nga và Singapore hôm nay cùng với các tàu tìm kiếm khác ra sức tới nơi có xác máy bay mà người người ta tin là đã vỡ thành 4 mảnh dưới đáy biển.
Người đứng đầu cơ quan tìm kiếm cứu hộ Indonesia, ông Bambang Soelistyo, phát biểu tại một cuộc họp báo ngày hôm nay rằng khu vực tìm kiếm và thu hồi đã được nới rộng.
Ông Soelistyo nói rằng cùng với việc nới rộng khu vực tìm kiếm, thời tiết tốt hơn đã giúp giới hữu trách có thể triển khai những trang thiết bị dò tìm dưới nước cùng với các toán thợ lặn.
Chuyến bay 8501 của hãng AirAsia đã bị rơi giữa đường trên chuyến bay từ thành phố Surabaya của Indonesia tới Singapore sau khi gặp bão lớn với 162 hành khách và phi hành đoàn. Nhân viên cứu hộ hy vọng nhiều người còn kẹt trong thân chính của máy bay, giúp họ có thể vớt xác một cách dễ dàng hơn.
Cho đến nay chỉ có 37 xác được vớt, trong đó có 1/3 đã được nhận diện. Các toán pháp ý Indonesia đang làm việc chung với các toán của Australia, Malaysia và Liên hiệp các Tiểu Vương quốc Ả rập.
Nỗ lực cưú hộ quốc tế đã qui tụ các toán nhân viên của nhiều nước, sử dụng 20 chiếc phi cơ và trực thăng cùng với gần 30 chiếc tàu.
Hôm nay, Trung Quốc phái một tàu hải quân và một máy bay tới khu vực tìm kiếm. Những nước khác tham gia nỗ lực này bao gồm Indonesia, Nam Triều Tiên, Nhật Bản, Malaysia, Singapore và Hoa Kỳ.
Các tàu Mỹ tham gia nỗ lực này là hai chiếc khu trục hạm USS Sampson và USS Fort Worth của hải quân Mỹ cùng với một chiếc tàu tiếp tế.
Phó Giám đốc phòng báo chí của hải quân Mỹ, Trung úy Lauren Cole, cho biết sự hợp tác quốc tế trong nỗ lực này đã ở mức khá cao.
"Mỗi khi có thảm kịch, mỗi khi có khủng hoảng đòi hỏi sự ứng phó, thật là tuyệt vời khi nhìn thấy tất cả các nước chung vai với nhau và ra tay giúp đỡ. Trong vụ này phía Indonesia đã làm rất tố công việc tổ chức cho toàn bộ nỗ lực tìm kiếm quốc tế."
Trong lúc cuộc tìm kiếm tiếp diễn, quyền Cục trưởng hàng không Indonesia, ông Djoko Marjatmodjo, đã tiến hành một cuộc điều tra và duyệt xét toàn bộ công nghiệp hàng không của nước ông.
Công ty con của AirAsia ở Indonesia đã bị điều tra vì không có phép chính thức để thực hiện những chuyến bay đi Singapore vào những ngày chủ nhật.
Bộ Giao thông Indonesia cũng ra lệnh đình chỉ công tác của người điều hành và các viên chức kiểm soát không lưu ở phi trường Surabaya.
Ông Hugh Richie, giám đốc công ty Tư vấn Hàng không ở Australia, cho biết vụ trấn áp diễn ra trong lúc có những sự quan tâm về thành tích an toàn hàng không của Indonesia trong quá khứ.
"Nói chung thì sự việc bắt đầu vỡ lỡ. Đó là một việc mà tôi nghĩ rằng theo đúng dự kiến của nhiều người. Bên dưới bề mặt của tất cả những thứ này, không riêng gì hãng AirAsia, nếu quí vị nhìn vào hãng Lion, nhìn vào những công ty vé rẻ này, quí vị sẽ thấy sự quản trị và sự tuân hành những đòi hỏi của họ thật sự cần được duyệt xét. Và AirAsia vốn được xem là công ty tốt nhất trong các công ty đó."
Đây là vụ máy bay rơi đầu tiên của hãng AirAsia, công ty có hơn 160 máy bay trong khu vực kể từ khi tổng giám đốc công ty này, ông Tony Fernandes, thành lập công ty mẹ ở Malaysia năm 2002.


markdown:
Hôm thứ Hai một cuộc mít tinh rầm rộ đã diễn ra tại thủ đô Bình Nhưỡng của Bắc Triều Tiên phản đối điều mà nước cộng sản này gọi là hành động tiếp tục khiêu khích của Nam Triều Tiên.
Đài truyền thanh và truyền hình trung ương Triều Tiên do nhà nước quản lý loan tin có hơn 100 ngàn công dân và binh sỹ tham gia vào cuộc mít tinh do các giới chức cao cấp và quân đội dẫn đạo.
Truyền thông chính thức của Bắc Triều Tiên loan tin một tuyên cáo của chỉ huy tối cao quân đội đội được đọc lên tại cuộc mít tinh. Tuyên cáo lên án giới lãnh đạo Nam Triều Tiên và Tổng thống Lee Myung-bak là một "tập đoàn phản quốc không có gì sánh được."
Một tướng lãnh của quân đội Nhân Dân Bắc Triều Tiên, ông Jang Jong Nam, được trích dẫn lời nói là: "Bắc và Nam chỉ còn giải pháp trả đũa bằng súng đạn mà thôi."
Trong những năm gần đây, chính phủ, quân đội và truyền thông Bắc Triều Tiên đã đưa ra nhiều tuyên bố và các bài báo đả kích giới lãnh đạo miền Nam.
Quan hệ giữa hai miền nam bắc đã suy thoái kể từ khi tổng thống Lee Myung-bak lên nhậm chức ở Nam Triều Tiên năm 2008 và từ chối không tiếp tục viện trợ cho miền bắc nghèo đói nữa trừ phi nước này có thể chứng minh cho thấy có tiến bộ cụ thể tiến tới việc họ giải giới hạt nhân.

Cache-Control: public, max-age=288


markdown:
"Yêu cho roi cho vọt, ghét cho ngọt cho bùi" quan niệm dạy dỗ con cái như vậy đúng hay sai? Mời quí vị theo dõi cuốn tự truyện: "I Love Yous are for the White People" xin tạm dịch: "Chỉ Có Người Da Trắng mới nói: Con Yêu Bố" của tác giả Lạc Sử, người mang hai dòng máu Việt-Hoa và khi đến Mỹ trở thành một người Mỹ gốc Á, nói về kinh nghiệm đau đớn của một thiếu niên chịu sự giáo dục khắc nghiệt của gia đình đông phương trong một xã hội Mỹ cởi mở, và cho đến nay vết thương tâm lý đó vẫn chưa lành mặc dù tác giả là môt người thành công về đường học vấn và nghề nghiệp. Câu Chuyện Nước Mỹ hôm nay sẽ giới thiệu cuốn sách qua phần tóm lược bài nói chuyện của tác giả với đài phát thanh Natioanl Public Radio NPR và sau đó là bài phỏng vấn tác giả Lạc Sử do Lan Phương thực hiện.
Được gia đình đưa đi vượt biển năm 1978 lúc 3 tuổi, bé Lạc Sử cùng cha mẹ tạm trú trong trại tỵ nạn Hồng Kông gần một năm rồi được một tổ chức Phật giáo trong vùng Los Angeles bảo trợ và định cư ở đó. Ông bố trong gia đình là một người Việt gốc Hoa và mẹ là người Việt. Điều không may, chỉ 3 năm sau khi đến Mỹ, cha của Lạc Sử ngã bệnh và trở thành một người tàn phế, mẹ anh phải ở nhà chăm sóc bố ngay vào lúc mà gia đình rất cần một người vững mạnh làm cột trụ. Do đó cả gia đình đành phải sống nhờ vào trợ cấp xã hội trong hoàn cảnh nghèo túng. Chính vì vậy mà cha của Lạc Sử trở thành một người trầm cảm, uất ức và cay đắng về hoàn cảnh của ông.
Theo truyền thống Á đông, ông luôn luôn đặt nặng thành công về đường học vấn, nhưng cách mà ông dạy dỗ con trai để anh theo đuổi học vấn lại quá khắc nghiệt. Sau một ngày học tại trường 6-7 tiếng đồng hồ, về đến nhà Lạc Sử bị cha bắt học Hoa ngữ, thường kéo dài 3-4 giờ nữa, với 3 cây roi bày sẵn bên cạnh. Nếu viết sai, đọc sai là ăn đòn ngay lập tức. Giờ đây hồi cố lại tác giả Lạc Sử không thể tưởng tượng nổi một đứa bé làm sao mà học hỏi được gì khi lúc nào cũng sợ chết khiếp như thế.
Tác giả cho biết anh đã bị đánh đòn ngay từ lúc mới 2-3 tuổi khi còn ở Việt Nam, và đòn vọt của cha anh chỉ chấm dứt khi anh học năm thứ hai đại học.
Trong lứa tuổi thiếu niên, có lần Lạc Sử lấy trộm tiền để dành của mẹ đem cho bạn trong xóm đi chơi videogame. Tác giả giải thích rằng lúc đó anh muốn làm bạn với một tên bắt nạt trong xóm để nhờ vậy mà có thể đàn đúm bạn bè, taọ được cảm giác là thuộc về một phe nhóm nào đó. Sau đó bố anh biết được vụ việc, dần cho anh môt trận đòn nhừ tử trong suốt nửa tiếng đồng hồ mà còn chưa hả vì cho rằng đứa con không coi đòn vọt ra gì, mặc dù lúc đó Lạc Sử đã như cái mền rách. Cuối cùng ông bố xé toạc quần áo của đứa con, đẩy nó ra đường, ngay tại đại lộ Hoàng Hôn (Sunset Boulevard) ở Los Angeles, đông nghẹt người. Tất cả mọi người trong xóm đổ xô ra xem, trong đó có cả đám bạn chơi game và tên chuyên môn bắt nạt, chúng cười, nhạo báng Lạc Sử và anh kể lại rằng ngay lúc đó, tất cả cái đau đớn thể xác vì trận đòn chẳng thấm gì với cái đau khi bị chúng bạn nhạo báng nhìn thân thể gần như trần truồng của anh giữa đường phố đông người như vậy.
Mẹ anh, một người đàn bà lúc nào cũng khép nép trước ông chồng, chẳng dám can thiệp, và chính bà cũng đã bị ông chồng tẩy não và rất sợ ông. Tuy nhiên những cảnh anh bị bố hành hạ, đánh đập thường được giữ kín trong gia đình, và ông bố còn cách hăm doạ, gây cho đứa con một mặc cảm tội lỗi rằng nếu Lạc Sử mà tố với cảnh sát thì ông sẽ ở tù mãn đời và con ông sẽ chẳng bao giờ được gặp cha nữa.
Cũng vì lối dạy con như vậy mà Lạc Sử luôn có cảm giác thiếu thốn tình cảm, và có lần đã dính dấp vào một băng đảng trong tuổi niên thiếu.
Tác giả thuật lại có một lần, hồi học cấp hai, anh đến thăm một bạn cùng lớp tên Art,vào ngày trước lễ giáng sinh, Lạc Sử chứng kiến cảnh cả gia đình bạn quây quần ăn mừng lễ và nói với nhau những lời yêu thương. Lạc Sử thấy Art đến nói với cha rằng cậu ta yêu thương bố lắm và cũng được bố đáp lại như vậy. Cậu thiếu niên dược chứng kiến cảnh đầm ấm của gia đình bạn, mừng quá, nghĩ rằng "à ra vậy, chỉ tại mình chẳng bao giờ nói với bố lời yêu thương như thế nên ông mới xử với mình như vậy." Thế là là cậu chạy ngay về nhà,nói với bố rằng cậu yêu bố. Không thấy cha trả lời, Lạc Sử tưởng ông không nghe nên nhắc lại lần thứ hai. Điều không ngờ là sau đó Lạc Sử ăn ngay mấy cái tát tai của ông bố và bị chỉ mặt nói rằng: "chớ bao giờ được dùng những lời lẽ như thế một lần nữa, những lời đó chỉ có người da trắng mới nói thôi". Người Á châu, nhất là trong gia đình tác giả, người ta không bày tỏ tình cảm như vậy, mà chỉ bày tỏ qua hành động. Kể từ đấy tác giả rất sợ 3 từ "I love you" và trong một thời gian dài không dùng đến nó.
Tác giả cho rằng có lẽ cả văn hóa của người Hoa lẫn cá tính riêng của ông bố khiến ông đối xử với con như vậy.
Tác giả giải thích thêm là bố anh mồ côi từ năm 12 tuổi,không có được tình âu yếm của gia đình ruột thịt nên ông có lề lối suy nghĩ rất cứng rắn, và ông quan niệm rằng chỉ có thể dạy dỗ con cái khi chúng còn nhỏ, đến khi lớn là vô phương. Điều trớ trêu đối với tác giả là cứ mỗi khi ông bố đánh anh xong lại nói rằng sở dĩ đánh đòn là vì ông thương mà đánh, đúng như câu "Yêu cho roi cho vọt", nhưng điều này khiến Lạc Sử phân vân chẳng hiểu ông bố như thế nào.
Tuy nhiên khi hỏi tác giả là anh có yêu bố anh không, anh trả lời là có, và anh nghĩ là bố anh yêu anh theo cái lối cuả ông, nhưng yêu thương kiểu đó, theo tác giả, nó không có lợi gì cho con trẻ.
Từ nhỏ cho đến bây giờ, bao giờ anh cũng vẫn yêu thương bố, và viết cuốn sách này, tác giả có thời giờ hồi cố lại những góc cạnh trong cuộc đời của người cha, và trong hoàn cảnh đời sống khó khăn của người Việt tỵ nạn, tất cả những yếu tố đã biến ông thành một người cứng rắn, chai đá.
Chúng tôi xin tiếp câu chuyện với bài phỏng vấn tác giả Lạc Sử, năm nay 36 tuổi, có văn bằng tiến sỹ về tâm lý, hiện phó chủ tịch công ty TalentSmart tại San Diego, một công ty giúp tham vấn về tâm lý nhân viên tại nơi làm việc.
VOA:
*Trong gia đình Á động, người cha thường nghiêm khắc, xa cách con cái vì cho rằng trong gia đình cần phải có một người để cho con cái sợ mới kỷ luật chúng được, chứ như người mẹ quá mềm yếu con cái không sợ... có lẽ vì vậy mà chúng ta mói có câu cách ngôn "con hư tại mẹ, cháu hư tại bà". Ông nghĩ như thế nào về điều này? * **Lạc Sử:** Vâng, tôi nghĩ đến cái câu hỏi của bà rất nhiều, nhất là thời tôi đang lớn. Tôi bị dằng co giữa hai nền văn hóa, để tìm xem bản sắc của một người Việt di dân như thế nào. Tôi phải cân bằng giữa hai nền văn hóa. Từ bé trong gia đình tôi được trông đợi là phải theo sát truyền thống Việt, nhưng khi tôi ra ngoài xã hội thì người ta trông đợi tôi phải là một người khác. Lúc nào tôi cũng phải đối mặt với hai nền văn hóa khác nhau, và điều căn bản là tôi phải sống hai cuộc đời khác nhau.
Trong gia đình, cha tôi vẫn dạy tôi phải giữ truyền thống của người Việt, phải kính trọng người lớn tuổi, nhất là cha mẹ, Cái gì bố mẹ nói là đúng. Cha mẹ rất nghiêm khắc và kỷ luật trong việc nuôi dạy con cái, và bằng mọi cách làm sao để cha tôi phải dạy tôi với hy vọng là tôi sẽ thành công. Đó là cái bối cảnh văn hóa Việt của tôi. Thế rồi những gì trên truyền hình, ở trường học, đại học thì tôi thấy tôi là một cá nhân, tôi có ý kiến riêng của tôi, tư tưởng riêng của tôi, lối suy nghĩ riêng của tôi về thế giới, đó là một sự dằng co liên tục để tôi phải nín thinh, ngay cả khi mà tôi biết là cha mẹ tôi nói với tôi những điều mà tôi biết là không đúng.
**VOA: **

Cache-Control: public, max-age=291


markdown:
Thưa quý thính giả, Josh Dwonch là một bé trai 3 tuổi mắc bệnh gan trầm trọng có nguy cơ tử vong. Bệnh được chẩn đoán từ khi Josh còn là một đứa trẻ sơ sinh. Là nhân viên cứu trợ nhân đạo, cha mẹ của Josh đã phải đương đầu với nhiều thách thức khi thi hành nhiệm vụ, thế nhưng không có kinh nghiệm nào khả dĩ giúp họ chuẩn bị đương đầu với những thử thách trong cuộc đấu tranh để cứu mạng của đứa con yêu dấu. Thông tín viên Keida Kostreci tường thuật câu chuyện của Josh và cha mẹ em trong Tạp chí Khoa học và Đời sống do Hoài Hương phụ trách.
Josh Dwonch vừa ăn mừng sinh nhật thứ 3. Như phần lớn những đứa bé lên 3 khác, Josh là một đứa trẻ tràn trề sinh lực. Nhưng đối với Josh và cha mẹ em, bất cứ bước tiến nào cũng được coi như một phép lạ.
Cha của Josh, ông Andy Dwonch, giải thích: “Chúng tôi được cho biết là cháu đã được chẩn đoán và xác định là mắc hội chứng tắc nghẽn đường mật. Chúng tôi bị chấn động mạnh. Thành thực mà nói, chúng tôi đã mất hết bình tĩnh, bởi vì trước đó chúng tôi đã nắm chắc rằng không bao giờ sẽ nghe những lời chẩn đoán ấy.”
Theo thống kê, cứ 10 ngàn trẻ sơ sinh trên khắp thế giới, lại có 1 em mắc hội chứng tắc nghẽn đường mật.
Bác sĩ Evan Nadler là một chuyên gia làm việc tại Trung tâm Y Tế Nhi đồng Quốc Gia ở thủ đô Washington. Ông cho biết hội chứng này hủy hoại các ống dẫn mật.
Bác sĩ Nadler cho biết tiếp như sau: “Với thời gian, điều sẽ xảy ra là các ống dẫn mật sẽ hoàn toàn bị hủy hoại hoặc bị sơ, tới lúc đó dòng chảy của mật từ gan sẽ bị chặn, một thời gian sau, nếu tiếp tục không được chữa trị, thì cuối cùng gan sẽ không còn hoạt động nữa, nếu không áp dụng cách điều trị nào.”
Bé Josh đã được giải phẫu để nối gan vào ruột non, để mật có đường chảy. Phương pháp này giải quyết vấn đề, ít ra trong tạm thời.
Ông Dwonch giải thích: “Các bác sĩ đã chuẩn bị tinh thần chúng tôi, rằng ngay cả sau khi đã thực hiện thành công cuộc giải phẫu mang tên là Kasai, vẫn có triển vọng một ngày nào đó trong tương lai, Josh vẫn cần được ghép gan.”
Sau cuộc giải phẫu, gia đình của bé Josh đã trở về Jerusalem, nơi cha mẹ Josh đang phục vụ một tổ chức nhân đạo.
...Tất cả mọi chuyện đều êm xuôi cho tới vài ngày trước Lễ Giáng sinh năm ngoái, lúc gia đình Dwonch đang trên máy bay trực chỉ Hoa kỳ.
Ông Andy Dwonch kể: “Trên chuyến bay, Josh bị sốt nhẹ. Thực tình mà nói, chúng tôi không lấy gì làm lo cho lắm.”
Thế nhưng đó chính là điểm khởi đầu cho một giai đoạn đầy thăng trầm đối với gia đình ông bà Dwonch.
Sau khi lui tới bệnh viện khám bệnh nhiều lần, bé Josh được chuyển sang Bệnh viện Nhi đồng thuộc Đại học Stanford ở bang California, và được ghi tên vào đầu danh sách các bệnh nhân chờ được ghép gan.
Cùng lúc, người ta khám phá ra rằng mẹ của Josh, bà Albana, có thể hiến tặng lá gan của mình cho Josh vì được cho là tương hợp. Bà cho biết cảm tưởng khi nhận được tin đó:
“Tôi thở phào nhẹ nhõm. Lẽ dĩ nhiên, tôi cũng cảm thấy một chút sợ hãi và lo lắng, bởi vì đây sẽ là một cuộc giải phẫu kéo dài nhiều giờ, nhưng trên hết, tôi lo lắng là sau khi cuộc giải phẫu xong xuôi, tôi không còn sức để chăm sóc con tôi. Và nhà tôi, anh Andy sẽ phải một mình chăm sóc cho 2 bệnh nhân một lúc, thay vì chỉ chăm sóc cho một người mà t hôi.”
Tuy nhiên vào giờ chót, có tin mừng là đã có một gia đình không trực thuộc đồng ý hiến tặng lá gan mà Josh cần đến.
Cùng ngày, sau một cuộc giải phẫu kéo dài 10 tiếng đồng hồ, Josh có một lá gan mới và được trao một cơ hội thứ nhì để tiếp tục sống khỏe mạnh.
Bác sĩ Evan Nadler thuộc Trung tâm Sức khỏe Nhi Đồng, cho biết: “Sau khi mổ xong, những đứa trẻ như Josh có thể sống một cuộc đời hoàn toàn bình thường.”
Bác sĩ Nadler nói chưa có ai biết được vì sao hội chứng tắc nghẽn đường mật xảy ra, nhưng có hai lý thuyết để giải thích hội chứng này.
Bà Susan Robinson là Phó giám đốc đặc trách các chương trình tại Hội Bệnh Gan Hoa Kỳ. Tổ chức này chuyên quyên tiền để nghiên cứu bệnh gan.
Bà Robinson nó rằng trong chương trình gây quỹ, Hội mời gọi sự tham gia của các cộng đồng trên khắp nước, để mọi người dự phần vào các buổi quyên tiền và giúp phổ biến thông tin, nâng cao nhận thức về bệnh gan trên khắp nước.
Ông bà Dwonch nghe về một trong các hoạt động của Hội đặt tên là “Đi bộ vì Lá Gan”, được tổ chức tại thành phố Seattle, thế là hai vợ chồng tổ chức một nhóm để cùng tham gia cuộc đi bộ và quyên tiền cho Hội.
Bà Dwonch nói: “Cả hai chúng tôi đều thấy rằng không có gì có ý nghĩa hơn đối với chúng tôi, là dấn thân hành động để hỗ trợ tất cả các bệnh nhân mà cuộc đời bị tác động không ít thì nhiều vì các chứng bệnh gan khác nhau.”
Cha của Josh, ông Andy nói ông lấy làm cảm kích vì Josh đã được tặng một lá gan, và nhờ đó đã được cứu mạng. Ôâng nói rằng canh cánh trong lòng, ông luôn luôn giữ hình ảnh của gia đình đứa bé xấu số đã qua đời, và cảm tạ nghĩa cử của họ tặng lá gan của con cho Josh.
“Điều rất quan trọng là phải nhớ rằng một gia đình đã vừa trải nghiệm một sự cố rất đau lòng, để có thể tặng món quà quý báu ấy cho bé Josh.”
Mỗi khi nhìn con chạy nhảy, cười nói, vui đùa, hai vợ chồng ông bà Dwonch cảm thấy vô cùng hạnh phúc, thỉnh thoảng họ vẫn chưa hoàn toàn tin rằng những ngày tháng lo âu cùng cực, cuối cùng đã qua đi.

Cache-Control: public, max-age=298

Set-Cookie: SessionID=2863666092.20480.0000; path=/; Httponly; Secure


markdown:
Lệnh ngừng bắn giữa Israel và nhóm Hamas cầm quyền ở dải Gaza đã bước sang ngày thứ hai. Nhưng có một cảm giác không chắc chắn ở cả hai bên biên giới, trong khi thường dân đang phải đối mặt với nhiệm vụ khó khăn là cố gắng xây dựng lại cuộc sống.
Hàng ngàn người Palestine ở Gaza đã bỏ trốn để tìm sự an toàn giờ đây đang trở về nhà và thấy rằng không còn nhà để trở về.
Một người Palestine đang đứng trên một đống đổ nát nói: “Tôi không thể nhận ra ngôi nhà của mình. Tôi không tin vào mắt mình. Tôi bị sốc.”
Liên Hiệp Quốc cho biết có khoảng 60.000 nguời Palestine đã mất nhà cửa ở Gaza. Cơ sở hạ tầng như điện, nước và hệ thống xử lý nước thải đã bị hư hỏng nặng. Phải mất nhiều năm để tái thiết với ước tính chi phí ít nhất là 6 tỉ USD.
Giới chức cấp cao của Hội chữ thập đỏ Jacques de Mayo đã đến Gaza và lên tiếng cảnh báo về một cuộc khủng hoảng nhân đạo nghiêm trọng. Ông phát biểu trên đài phát thanh Israel.
“Người ta cần phải thấy rằng mọi người bị tổn thương. Họ bị sốc. Điều đập vào mắt ngay lập tức là cơ sở hạ tầng bị hủy hoại. Chúng tôi đã ở trong những khu vực đơn giản là bị san phẳng và đó là sự đổ vỡ hy vọng.”
Về phía biên giới của Israel, các cư dân có thể có nhà để trở về, nhưng nhiều người lo sợ trở về. Nỗi sợ hãi lớn nhất là các tay súng Palestine trang bị vũ khí hạng nặng có thể theo đường hầm vào cộng đồng của họ và thực hiện một cuộc thảm sát hàng loạt hoặc bắt cóc con tin.
Noah Cuperstein là một chàng trai Israel 16 tuổi từ một cộng đồng làm nông ở biên giới Gaza.
“Ý nghĩ có những người bên dưới ngôi nhà tôi hoặc gần nhà tôi đang đào lên và có thể họ sẽ xuất hiện một ngày nào đó và giết tôi hoặc giết gia đình tôi, điều đó thật đáng sợ!”
Quân đội Israel cho biết đã phá hủy tất cả các đường hầm của Hamas, được biết có tất cả là 30 đường hầm. Nhưng có những đường hầm mà quân đội có thể không biết đến khiến cho mọi người lo lắng và sợ hãi.