markdown:
# Bảng Anh
**Bảng Anh** (ký hiệu £, mã ISO: GBP) tức **Anh kim** là đơn vị tiền tệ chính thức của [Vương quốc Anh](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland) và các lãnh thổ hải ngoại, thuộc địa. Một bảng Anh gồm 100 xu (pence hoặc penny).
Ký hiệu của đồng bảng ban đầu có hai gạch trên thân (₤), sau này mới chuyển thành một gạch (£), ký hiệu này xuất xứ từ ký tự L trong LSD – tên viết tắt của các đơn vị trong hệ đếm 12 – librae, solidi, denarii, chuyển sang
[tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) là Pound, shilling và pence (hoặc penny).
Đồng bảng Anh là đồng tiền lâu đời nhất còn được sử dụng sau khi một số quốc gia thuộc khối
[EU](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) chuyển sang dùng đồng [Euro](/wiki/Euro) (€). Nó là đồng tiền được lưu trữ trong các quỹ dự trữ ngoại tệ toàn cầu, mức phổ biến chỉ sau đồng [đô la Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) và đồng [Euro](/wiki/Euro). Đồng bảng đứng thứ tư về khối lượng giao dịch ngoại tệ toàn cầu sau đồng [đô la Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9), đồng [Euro](/wiki/Euro) và đồng [Yên Nhật](/wiki/Y%C3%AAn_Nh%E1%BA%ADt).
Trước năm 1971, một bảng là 20 shilling, một shilling là 12 xu (pence). Như vậy một bảng là 240 xu. Ngày nay, đơn vị shilling không tồn tại nữa, một bảng Anh (£1) bằng một trăm xu (100p). Đồng xu kim loại kiểu cũ rút ra khỏi hệ thống thanh toán năm 1980.
## Mục lục
[1 Phát hành](#Ph.C3.A1t_h.C3.A0nh) [2 Tỷ giá hối đoái](#T.E1.BB.B7_gi.C3.A1_h.E1.BB.91i_.C4.91o.C3.A1i) [3 Lịch sử đồng bảng Anh](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_.C4.91.E1.BB.93ng_b.E1.BA.A3ng_Anh) [4 Giá trị của đồng bảng](#Gi.C3.A1_tr.E1.BB.8B_c.E1.BB.A7a_.C4.91.E1.BB.93ng_b.E1.BA.A3ng) [5 Giá trị so với các đồng tiền khác](#Gi.C3.A1_tr.E1.BB.8B_so_v.E1.BB.9Bi_c.C3.A1c_.C4.91.E1.BB.93ng_ti.E1.BB.81n_kh.C3.A1c) [6 Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng GBP](#T.E1.BB.89_gi.C3.A1_h.E1.BB.91i_.C4.91o.C3.A1i_hi.E1.BB.87n_th.E1.BB.9Di_c.E1.BB.A7a_.C4.91.E1.BB.93ng_GBP) [7 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o) [8 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i) [9 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm)
## Phát hành[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=1)]
Bảng Anh được phát hành bằng tiền mặt dưới dạng
[tiền kim loại](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_kim_lo%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) và [tiền giấy](/wiki/Ti%E1%BB%81n_gi%E1%BA%A5y).
### Tiền kim loại[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=2)]
Tiền kim loại do
[Xưởng đúc tiền Hoàng gia](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_%C4%91%C3%BAc_ti%E1%BB%81n_Ho%C3%A0ng_gia&action=edit&redlink=1) (Royal Mint) phát hành, bao gồm các mệnh giá: 1 xu, 2 xu, 5 xu, 10 xu, 20 xu, 50 xu, 1 bảng, và 2 bảng. Có cả đồng 5 bảng, nhưng ít được sử dụng.
Trên đồng 1 xu có hình một cổng thành.
Trên đồng 2 xu có hình biểu tượng của Huân tước xứ Wales.
Trên đồng 5 xu có hình hoa
[Thistle](/w/index.php?title=Thistle&action=edit&redlink=1), quốc hoa của xứ Scotland.
Trên đồng 10 xu có hình một con sư tử, tượng trưng cho xứ England.
Đồng 20 xu có hình hoa hoongf
[Tudor](/wiki/Tri%E1%BB%81u_%C4%91%E1%BA%A1i_Tudor).
Đồng 50 xu có hình
[Britannia](/w/index.php?title=Britannia&action=edit&redlink=1), nữ thần tượng trưng cho đại đế quốc Anh và hình một con sư tử.
Đồng 1 bảng (hình trên) có biểu tượng của cây thánh giá Celtic xứ Northern Ireland.
Đồng 2 bảng có in câu nói của
[Isaac Newton](/wiki/Isaac_Newton) "Standing on the Shoulders of Giants" ( *đứng trên vai những người khổng lồ*).
### Tiền giấy[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=3)]
Tiền giấy do
[Ngân hàng Anh](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_Anh) và các [ngân hàng](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng) ở [Scotland](/wiki/Scotland), [Bắc Ireland](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland) phát hành, bao gồm các loại mệnh giá: 5 bảng, 10 bảng, 20 bảng và 50 bảng. Việc phát hành tiền giấy của các [ngân hàng](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng) ở [Scotland](/wiki/Scotland) và [Bắc Ireland](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland) tuân thủ nghiêm ngặt yêu cầu là phải đặt thế chấp tại [Ngân hàng Anh](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_Anh) cho toàn bộ lượng tiền giấy đưa vào lưu thông.
Loạt tiền giấy hiện đang sử dụng gọi là loạt E phát hành từ tháng 7 năm 2005. Mặt sau có in hình một số nhân vật lịch sử:
- Trên tờ 5 bảng có in hình
[Elizabeth Fry](/w/index.php?title=Elizabeth_Fry&action=edit&redlink=1), một nhà hoạt động xã hội đã có công cải cách chế độ giam tù.
- Trên tờ 10 bảng có in hình
[Charles Darwin](/wiki/Charles_Darwin), nhà khoa học tự nhiên, người đề xuất [Thuyết Tiến hóa](/w/index.php?title=Thuy%E1%BA%BFt_Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1).
- Tờ 20 bảng có hình
[Edward Elgar](/wiki/Edward_Elgar), một nhà văn.
- Tờ 50 bảng có hình
[John Houblon](/w/index.php?title=John_Houblon&action=edit&redlink=1), người sáng lập Ngân hàng Anh và là thống đốc đầu tiên.
Có cả tiền giấy mệnh giá 100 bảng, nhưng không lưu thông trên thị trường.
[[1]](http://www.bankofengland.co.uk/banknotes/about/other_notes.htm) Tiền giấy mệnh giá 1 bảng được dùng ở [quần đảo Channels](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Channels&action=edit&redlink=1) và Scotland.
## Tỷ giá hối đoái[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=4)]
Tỷ giá giao dịch của
[đô la Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) với đồng bảng Anh(USD/GBP) qua các năm:
- 0.5418 (2006),
- 0.5493 (2005),
- 0.5462 (2004),
- 0.6125 (2003),
- 0.6672 (2002).
Tỷ giá giao dịch với đồng Việt Nam (GBP/VND) cập nhật ngày 07/05/2012 là:
- 33.211
[Tỷ giá Ngân Hàng Vietcombank](http://www.vietcombank.com.vn/exchangerates/)
- 33.704
[Yahoo.com](http://finance.yahoo.com/currency/convert?amt=1&from=GBP&to=VND&submit=Convert)
## Lịch sử đồng bảng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=5)]
### Trước thời đồng bảng[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=6)]
Thời Anglo-Saxon, những đồng xu bạc gọi là đồng sceat được sử dụng trong thương mại và nặng 20 grain (xấp xỉ 1,3 gram).
Vua Offa ở vùng Merica giữa nước Anh ngày nay (khoảng năm 790) phát hành đồng penny bạc nặng 22,5 grain (xấp xỉ 1.5 gram). 240 đồng penny bạc nặng tương đương một đơn vị bạc gọi là Tower pound, tổng cộng 5.400 grain (349,9 gram)
Năm 1526, đơn vị pound bạc được nâng lên 373,242 gram gọi là Troy pound.
Là một đơn vị tiền tệ, đồng bảng Anh xuất xứ từ giá trị của khối lượng bạc trong đồng Tower pound.
### Đồng bảng (pound sterling)[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=7)]
Tên gọi đồng bảng (pound) bắt nguồn từ đồng Tower pound có hàm lượng
[bạc](/wiki/B%E1%BA%A1c) tinh khiết khá cao đạt 92,5% ( [đồng](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng) chiếm phần còn lại 7,5%).
Đồng bảng Anh ngày nay (pound sterling) được xác lập bởi Nữ hoàng Elizabeth I và các cố vấn của bà. Những năm trước đó từ 1543-1551, nước Anh dưới thời vua Tudor trải qua biến động tài chính, đồng xu bạc – tiền của nước Anh giảm hàm lượng bạc rất nhiều. Tới năm 1551, hàm lượng bạc trong đồng penny của nước Anh chỉ còn một phần ba. Dưới thời Nữ hoàng Elizabeth I, những đồng xu bạc cũ được thu về để đúc lại hoặc đổi đồng xu mới theo một tỷ lệ có khấu trừ.
Kể từ đó, đồng pound sterling giữ ổn định giá trị nội tại của nó bất kể các đồng tiền khác của
[Châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) thay đổi ra sao, qua các khủng hoảng tài chính năm 1621, 1694-96, 1774 và 1797 và thậm chí là sau khi nước Anh chuyển sang [bản vị vàng](/wiki/B%E1%BA%A3n_v%E1%BB%8B_v%C3%A0ng). Ngay cả những loạn lạc của [Nội chiến nước Anh](/wiki/N%E1%BB%99i_chi%E1%BA%BFn_Anh) cũng không làm đồng bảng mất giá. Có ý kiến cho rằng nhờ đồng tiền vững giá trong nhiều thế kỷ, nước Anh xây dựng được nền tảng tài chính ưu việt, hệ thống tín dụng an toàn, uy tín trong suốt thế kỷ 18. Đồng bảng là đồng tiền chính thức của [Ngân hàng Anh](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_Anh) ngay khi nó thành lập năm 1694.
### Bản vị vàng[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=8)]
Đồng bảng chuyển sang
[bản vị vàng](/wiki/B%E1%BA%A3n_v%E1%BB%8B_v%C3%A0ng) một cách không chính thức từ bản vị bạc nhờ sự định giá vàng quá cao ở Anh khiến vàng chảy về nước Anh đối lại cho dòng xuất khẩu bạc đều đặn. Thực tế này xảy ra dù có việc tái định giá vàng năm 1717 của Ngài [Isaac Newton](/wiki/Isaac_Newton) lúc đó là người đứng đầu Xưởng đúc tiền hoàng gia (Royal Mint). Bản vị vàng được lập lại sau khi [Chiến tranh Napoleon](/wiki/C%C3%A1c_cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_c%E1%BB%A7a_Napol%C3%A9on) cho đến sau [Chiến tranh thế giới thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t).
Cho đến trước
[Chiến tranh thế giới lần thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t), nước Anh là một trong những nền kinh tế mạnh nhất thế giới, chiếm 40% luồng xuất ngoại đầu tư của toàn cầu. Thế nhưng, sau chiến tranh, nó vay nợ 850 triệu bảng chủ yếu là từ [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), với lãi suất lên tới 40% chi tiêu của [chính phủ](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7).
Trong một nỗ lực lấy lại sự ổn định
[tiền tệ](/wiki/Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87), [bản vị vàng](/wiki/B%E1%BA%A3n_v%E1%BB%8B_v%C3%A0ng) được khôi phục năm 1925, theo đó bảng Anh quay lại nội dung vàng ở mức trước chiến tranh, dẫu rằng người ta chỉ có thể đổi đồng bảng lấy vàng thỏi chứ không phải xu vàng. Bản vị vàng bị từ bỏ ngày 21 tháng 09 năm 1931 trong thời gian [Đại khủng hoảng](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng) và bảng Anh mất giá 25%.
Ngày nay, việc đảm bảo quy đổi tiền tệ ra kim loại quý không còn nữa.
[Dollar Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) là đồng tiền cuối cùng duy trì bản vị vàng tới năm 1971. Bảng Anh đã từng là đồng tiền của nhiều khu vực của [Đế quốc Anh](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Anh). Khi Đế quốc Anh trở thành [Khối thịnh vượng chung](/wiki/Kh%E1%BB%91i_Th%E1%BB%8Bnh_v%C6%B0%E1%BB%A3ng_chung_Anh), các quốc gia tự phát hành đồng tiền riêng như đồng bảng Australia (1910-1966) và đồng bảng Ireland (1928-1999). Những đồng tiền này nằm trong ảnh hưởng của đồng bảng và tỷ giá gắn với bảng Anh.
### Gắn chặt với đô la Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=9)]
Kể từ khi từ bỏ cam kết quy đổi trực tiếp đồng bảng ra vàng (bản vị vàng), có một số nỗ lực để cố định giá trị của bảng Anh với một số ngoại tệ khác, đặc biệt là với
[đô la Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9).
Dưới những áp lực kinh tế liên tiếp và mặc dù luôn từ chối phá giá đồng bảng, cuối cùng, ngày 19 tháng 9 năm 1949, chính phủ Anh buộc phải phá giá tiền tê 40% từ tỷ giá với đô la Mỹ là £1 = US$4 xuống US$2,80. Động thái này kéo theo sự phá giá so với đô la Mỹ của đồng tiền các quốc gia khác gồm
[Úc](/wiki/%C3%9Ac), [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch), [Ireland](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Ireland), [Ai Cập](/wiki/Ai_C%E1%BA%ADp), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Israel](/wiki/Israel), [New Zealand](/wiki/New_Zealand), [Na Uy](/wiki/Na_Uy), và [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi).
Đến giữa những năm 1960, đồng bảng lại đứng trước áp lực phá giá so với đồng đô la Mỹ. Mùa hè năm 1966, giá trị bảng Anh tụt xuống trên thị trường tiền tệ. Chính phủ của thủ tướng Wilson buộc phải thắt chặt kiểm soát giao dịch ngoại tệ. Ngày 18 tháng 11 năm 1967, đồng bảng Anh mất giá tới 14,3% xuống mức £1 = US$2,41. Trong nhiều biện pháp quản lý, có cả những biện pháp cực đoan như cấm khách du lịch mang ra khỏi nước Anh quá £50. Sự cấm đoán được dỡ bỏ năm 1970.
Cùng với sự sụp đổ của
[Hệ thống tiền tệ Bretton Woods](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_Bretton_Woods), đồng tiền của nước Anh được thả nổi, để tự thị trường quyết định giá trị. Khu vực ảnh hưởng của đồng bảng Anh chấm dứt sự tồn tại cùng quyết định này, các thành viên của khu vực cũng thả nổi tỷ giá tiền tệ.
Một cuộc khủng hoảng tài chính nữa diễn ra năm 1976 khi có tin tiết lộ rằng
[Quỹ tiền tệ quốc tế](/wiki/Qu%E1%BB%B9_Ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) (IMF) cho rằng tỷ giá của đồng bảng nên ở tỷ giá £1 = US$1,50. Kết quả là tỷ giá thị trường của bảng Anh sa xuống mức £1 = US$1,57 và chính phủ Anh quyết định phải vay £2,3 tỷ từ IMF để cứu vãn tỷ giá đồng tiền. Đầu thập kỷ 1980, đồng tiền nước Anh tăng dần giá trị lên trên US$2 nhờ lãi suất tăng lên khi [chính sách tiền tệ](/wiki/Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_l%C6%B0u_th%C3%B4ng_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) hướng đến sử dụng công cụ nguồn cung tiền tệ. Tỷ giá cao của đồng bảng bị chỉ trích là một nguyên nhân của sự [suy thoái kinh tế](/wiki/Suy_tho%C3%A1i_kinh_t%E1%BA%BF) của nước Anh năm 1981. Tỷ giá tụt xuống mức thấp nhất là tháng 2 năm 1985 với giá £1 =US$1,05. Nó nhanh chóng lấy lại sức mạnh vào đầu những năm 1990, trở về ngưỡng US$2.
### Gắn chặt với đồng Mác Đức[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=10)]
Năm 1988, Bộ trưởng Tài chính Nigel Lawson dưới thời thủ tướng
[Margaret Thatcher](/wiki/Margaret_Thatcher) quyết định rằng đồng bảng sẽ "theo bóng" đồng [Mác Tây Đức](/wiki/M%C3%A1c_%C4%90%E1%BB%A9c). Hậu quả là [lạm phát](/wiki/L%E1%BA%A1m_ph%C3%A1t) gia tăng nhanh chóng trong khi kinh tế bùng nổ ngắn hạn bởi lãi suất quá thấp. Chính phủ của [Đảng Bảo thủ Anh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_B%E1%BA%A3o_th%E1%BB%A7_(Anh)) từ chối sử dụng các cơ chế bổ sung khác nhằm kiểm soát bùng nổ tín dụng. Cựu thủ tướng Ted Health mô tả Bộ trưởng Tài chính Nigel Lawson là "tay chơi gôn chỉ có một gậy".
### Gắn với đồng tiền chung châu Âu[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=11)]
Một thay đổi chính sách tỷ giá khác là vào ngày 08 tháng 10 năm 1990 khi chính phủ của thủ tướng
[Thatcher](/wiki/Margaret_Thatcher) gia nhập [Cơ chế tỷ giá châu Âu](/w/index.php?title=C%C6%A1_ch%E1%BA%BF_t%E1%BB%B7_gi%C3%A1_ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1) (European Exchange Rate Mechanisim - ERM) ở tỷ giá £1 = DM2,95. Tuy vậy, sau *ngày thứ Tư đen tối* (16 tháng 09 năm 1992), nước Anh ra khỏi cơ chế này bởi nền kinh tế Anh làm cơ chế này không thể duy trì được. Tỷ phú [George Soros](/wiki/George_Soros) kiếm được khoảng 1 tỷ đô la Mỹ nhờ đầu cơ bán trước mua sau đồng bảng Anh.
Sự kiện
*" thứ Tư Đen"* chứng kiến tỷ lệ lãi suất nhảy vọt từ 10% lên 12% và cuối cùng là 15% trong một nỗ lực vô ích nhằm cứu vãn tỷ giá đồng bảng không bị rớt khỏi các mức giới hạn của Cơ chế tỷ giá châu Âu. Tỷ giá ngoại hối sa xuống £1 = DM2,20. Những người ủng hộ giá trị thấp của đồng bảng cho rằng đồng tiền Anh rẻ hơn đã thúc đẩy xuất khẩu và góp phần vào sự thịnh vượng kinh tế của nước Anh thập kỷ 1990. [Ngân hàng trung ương](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) của Malaysia (Bank Negara Malaysia) tiết lộ rằng nó bị lỗ hơn 4 tỷ đô la Mỹ khi đồng bảng Anh bị phá giá.
### Theo đuổi mục tiêu kiểm soát lạm phát[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=12)]
Chính phủ của Công Đảng đắc cử năm 1997 đã làm một quyết định gây ngạc nhiên khi bộ trưởng tài chính
[Gordon Brown](/wiki/Gordon_Brown) chuyển giao công việc kiểm soát lãi suất cho [Ngân hàng Anh](/wiki/Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_Anh). Ngày nay, Ngân hàng Anh chịu trách nhiệm ấn định các lãi suất cơ bản sao cho tỷ lệ lạm phát ở sát mức 2% hàng năm. Nếu tỷ lệ lạm phát (là [chỉ số giá tiêu dùng](/wiki/Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_gi%C3%A1_ti%C3%AAu_d%C3%B9ng)) dao động quá 1% trên hoặc dưới mức 2%, thống đốc Ngân hàng Anh phải viết thư ngỏ giải trình với Bộ trưởng Tài chính và báo cáo các biện pháp sẽ được thực hiện để đưa tỷ lệ lạm phát trở lại 2%. Ngày 17 tháng 4 năm 2007, báo cáo chỉ số lạm phát cho thấy con số này đã là 3,1% (chỉ số tăng giá bán lẻ là 4,8%). Theo đó, lần đầu tiên kể từ khi được giao kiểm soát lạm phát, thống đốc Ngân hàng Anh phải giải trình trước chính phủ Anh về thực tế này.
### Với đồng tiền chung châu Âu - Euro (€)[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=13)]
Là một thành viên của
[Liên minh châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u), nước Anh có quyền chấp nhận euro (€) là đồng tiền chính thức của nó. Song, do còn nhiều tranh cãi về mặt chính trị không chỉ là bởi nước Anh đã từng bị buộc phải ra khỏi Cơ chế Tỷ giá châu Âu khi mà sự yếu kém của kinh tế Anh làm cho cơ chế này không duy trì được. Cùng với Đan Mạch và Thụy Điển, Anh chưa gia nhập đồng hệ thống đồng tiền chung châu Âu. Đứng về mặt lý thuyết, các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu phải gia nhập hệ thống này và chấp nhận đồng euro, tuy nhiên có quyền trì hoãn không xác định thời gian. Việc thay thế đồng bảng bằng đồng euro gặp phải trở ngại còn bởi lý do đồng bảng là biểu tượng tự hào quốc gia của Anh.
### Đầu thế kỷ 21[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=14)]
Mặc dù bảng Anh và Euro (€) không gắn chặt với nhau, hai đồng tiền này đã có một thời gian dài lên xuống cùng nhau. Cho đến giữa năm 2006, sự song hành này mới chấm dứt. Những lo ngại về lạm phát khiến Ngân hàng Anh hai lần nâng tỷ lệ lãi suất ngoài dự kiến vào cuối năm 2006 và đầu 2007, kết quả là đồng bảng chạm mức tỷ giá so với Euro (€) cao nhất kể từ tháng Giêng năm 2003. Ngày 18 tháng 04 năm 2007, đồng bảng Anh nhảy lên mức tỷ giá cao nhất trong vòng 26 năm so với đô la Mỹ. Trước đó một ngày, nó đã vượt qua ngưỡng US$2 của năm 1992.
## Giá trị của đồng bảng[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=15)]
Năm 2006, thư viện của
[Hạ Nghị viện Vương quốc Anh](/wiki/H%E1%BA%A1_Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Anh) phát hành một ấn bản [[2]](http://www.parliament.uk/commons/lib/research/rp2006/rp06-009.pdf) thống kê giá trị của bảng Anh từng năm từ 1750 đến 2005 với giá trị của năm 1974 (là năm bỏ [bản vị vàng](/wiki/B%E1%BA%A3n_v%E1%BB%8B_v%C3%A0ng) của nền kinh tế Mỹ) là 100. Tài liệu này là bản cập nhật của những ấn bản phát hành năm 1998 và 2003.
Về giai đoạn 1750-1914, tài liệu nhận xét: "Mặc dù giá cả có những biến động đáng kể theo từng năm trước năm 1914 (phản ánh tình hình mùa màng, chiến tranh, v.v..) nhưng trong thời gian dài mức tăng giá không thể so sánh với giai đoạn sau 1945". Bản nhận xét tiếp tục, "từ năm 1945, giá cả tăng hàng năm tổng cộng đến 2005 là hơn 27 lần mức giá năm 1945".
Chỉ số giá trị đồng bảng năm 1750 là 5,1, tăng đến đỉnh cao ở con số 16,3 năm 1813, và sau đó nhanh chóng giảm xuống quanh 10,0 ngay sau kết thúc
[chiến tranh Napoleon](/wiki/C%C3%A1c_cu%E1%BB%99c_chi%E1%BA%BFn_tranh_c%E1%BB%A7a_Napol%C3%A9on). Cho đến hết thế kỷ 19, chỉ số dao động trong khoảng 8,5 đến 10,0. Chỉ số đồng bản năm 1914 là 9,8; lên đỉnh cao 25,3 năm 1920 để rồi giảm xuống 15,8 năm 1933 và 1934. Như vậy giá cả thời điểm này đã gấp ba lần so với 180 năm trước đó. [Lạm phát](/wiki/L%E1%BA%A1m_ph%C3%A1t) đã có ảnh hưởng to lớn trong và sau [Chiến tranh thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai): - chỉ số 20,2 năm 1940 và 757,3 năm 2005
|Chỉ số giá cả (năm 1974=100)||Thời gian|
|5,1||1750|
|16,3||1813|
|8,5 - 10,0||suốt thế kỷ 19|
|9,8||1914|
|25,3||1920|
|15,8||1933 và 1934|
|20,2||1940|
|33,0||1950|
|49,1||1960|
|73,1||1970|
|263,7||1980|
|497,5||1990|
|671,8||2000|
|757,3||2005|
## Giá trị so với các đồng tiền khác[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=16)]
Hiện nay, bảng Anh là đồng tiền được mua bán tự do trên toàn thế giới và do đó, giá trị của nó so với các đồng tiền khác biến động hàng ngày. Đây là một trong
[những đồng tiền có giá trị cao nhất](/w/index.php?title=Nh%E1%BB%AFng_%C4%91%E1%BB%93ng_ti%E1%BB%81n_c%C3%B3_gi%C3%A1_tr%E1%BB%8B_cao_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) trên thế giới. Tại thời điểm ngày 22 tháng 4 năm 2007, một bảng Anh bằng hai đô la Mỹ.
## Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng GBP[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=17)]
|Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng GBP|
|Từ
|[AUD](http://www.google.com/finance?q=AUDGBP) [CAD](http://www.google.com/finance?q=CADGBP) [CHF](http://www.google.com/finance?q=CHFGBP) [EUR](http://www.google.com/finance?q=EURGBP) [HKD](http://www.google.com/finance?q=HKDGBP) [JPY](http://www.google.com/finance?q=JPYGBP) [USD](http://www.google.com/finance?q=USDGBP) [Yahoo! Finance](http://finance.yahoo.com/currency): [AUD](http://finance.yahoo.com/currency-converter/#from=AUD;to=GBP) [CAD](http://finance.yahoo.com/currency-converter/#from=CAD;to=GBP) [CHF](http://finance.yahoo.com/currency-converter/#from=CHF;to=GBP) [EUR](http://finance.yahoo.com/currency-converter/#from=EUR;to=GBP) [HKD](http://finance.yahoo.com/currency-converter/#from=GBP;to=GBP) [JPY](http://finance.yahoo.com/currency-converter/#from=JPY;to=GBP) [USD](http://finance.yahoo.com/currency-converter/#from=USD;to=GBP) [XE.com](http://www.xe.com/): [AUD](http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1&From=AUD&To=GBP) [CAD](http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1&From=CAD&To=GBP) [CHF](http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1&From=CHF&To=GBP) [EUR](http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1&From=EUR&To=GBP) [HKD](http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1&From=HKD&To=GBP) [JPY](http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1&From=JPY&To=GBP) [USD](http://www.xe.com/ucc/convert.cgi?Amount=1&From=USD&To=GBP) [OANDA.com](http://www.oanda.com/currency/converter/): [AUD](http://www.oanda.com/convert/classic?value=1&exch=AUD&expr=GBP) [CAD](http://www.oanda.com/convert/classic?value=1&exch=CAD&expr=GBP) [CHF](http://www.oanda.com/convert/classic?value=1&exch=CHF&expr=GBP) [EUR](http://www.oanda.com/convert/classic?value=1&exch=EUR&expr=GBP) [HKD](http://www.oanda.com/convert/classic?value=1&exch=HKD&expr=GBP) [JPY](http://www.oanda.com/convert/classic?value=1&exch=JPY&expr=GBP) [USD](http://www.oanda.com/convert/classic?value=1&exch=USD&expr=GBP) [Investing.com](http://www.investing.com/): [AUD](http://www.investing.com/currencies/AUD-GBP) [CAD](http://www.investing.com/currencies/CAD-GBP) [CHF](http://www.investing.com/currencies/CHF-GBP) [EUR](http://www.investing.com/currencies/EUR-GBP) [HKD](http://www.investing.com/currencies/HKD-GBP) [JPY](http://www.investing.com/currencies/JPY-GBP) [USD](http://www.investing.com/currencies/USD-GBP) [fxtop.com](http://fxtop.com/): [AUD](http://fxtop.com/en/currency-pair.php?C1=AUD&C2=GBP) [CAD](http://fxtop.com/en/currency-pair.php?C1=CAD&C2=GBP) [CHF](http://fxtop.com/en/currency-pair.php?C1=CHF&C2=GBP) [EUR](http://fxtop.com/en/currency-pair.php?C1=EUR&C2=GBP) [HKD](http://fxtop.com/en/currency-pair.php?C1=HKD&C2=GBP) [JPY](http://fxtop.com/en/currency-pair.php?C1=JPY&C2=GBP) [USD](http://fxtop.com/en/currency-pair.php?C1=USD&C2=GBP)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=18)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=19) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=19)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Đồng tiền Anh lên giá trị](http://www.mof.gov.vn/Default.aspx?tabid=82&ItemID=38767) [Tờ tiền £20 mới sắp được lưu hành](http://www.icb.com.vn/?page=3&sheet=1&c=476&m=475&id=0643050) [Lạm phát ở Anh quốc thời gian 1750 - 2005](http://www.parliament.uk/commons/lib/research/rp2006/rp06-009.pdf)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&veaction=edit&vesection=20) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_Anh&action=edit§ion=20)]
|
|
Bảng Anh · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · · ·

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: miss

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1053 miss, cp1052 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes


markdown:
# Brezovica, Slovenia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Brezovica
|
Brezovica
|— Thị xã và
|![ SLO-Brezovica pri Ljubljani.JPG](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/SLO-Brezovica_pri_Ljubljani.JPG/250px-SLO-Brezovica_pri_Ljubljani.JPG)
![ Vị trí của Brezovica ở Slovenia](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Karte_Brezovica_si.png/250px-Karte_Brezovica_si.png)
![ Vị trí của Brezovica ở Slovenia](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/Karte_Brezovica_si.png/250px-Karte_Brezovica_si.png)
Vị trí của Brezovica ở Slovenia
[46°1′14,37″B 14°25′3,94″Đ / 46,01667°B 14,41667°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Brezovica%2C_Slovenia¶ms=46_1_14.37_N_14_25_3.94_E_region:SI_type:city(23000)) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [46°1′14,37″B 14°25′3,94″Đ / 46,01667°B 14,41667°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Brezovica%2C_Slovenia¶ms=46_1_14.37_N_14_25_3.94_E_region:SI_type:city(23000)) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Flag_of_Slovenia.svg/23px-Flag_of_Slovenia.svg.png)
[Slovenia](/wiki/Slovenia) [Vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Slovenia&action=edit&redlink=1) [Osrednjeslovenska](/w/index.php?title=Osrednjeslovenska&action=edit&redlink=1) 2(352 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(27/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+01](/w/index.php?title=UTC%2B01&action=edit&redlink=1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+02](/w/index.php?title=UTC%2B02&action=edit&redlink=1)) [Mã ISO 3166](/w/index.php?title=ISO_3166&action=edit&redlink=1) **Brezovica** là một [khu tự quản](/wiki/Khu_t%E1%BB%B1_qu%E1%BA%A3n) ( [tiếng Slovenia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Slovene): *občine*, số ít – *občina*) trong [vùng](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Slovenia&action=edit&redlink=1) [Osrednjeslovenska](/w/index.php?title=Osrednjeslovenska&action=edit&redlink=1) của [Slovenia](/wiki/Slovenia). Brezovica có diện tích 91.2 [km2](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số là theo điều tra ngày 31 tháng 3 năm 2002 là 9334 người. Thủ phủ khu tự quản Brezovica đóng tại Brezovica pri Ljubljani . [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Brezovica,_Slovenia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Brezovica,_Slovenia&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Communes of Slovenia”](http://www.statoids.com/ysi.html). Statoids. Ngày 7 tháng 1 năm 2012. Truy cập 8 tháng 7 năm 2012.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Cache-Status: hit

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1068 hit/1, cp1052 miss

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
# Giải Einstein
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Giải Einstein** (tiếng Anh: *Einstein Prize*) là một giải được [Hội Vật lý Hoa Kỳ](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) ( *American Physical Society*) trao 2 năm một lần cho những người có thành tựu nổi bật trong lãnh vực [Lực hấp dẫn](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_t%C3%A1c_h%E1%BA%A5p_d%E1%BA%ABn). Giải được đặt theo tên [nhà vật lý](/wiki/Nh%C3%A0_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD) lỗi lạc [Albert Einstein](/wiki/Albert_Einstein) (1879-1955), người đã đưa ra các [Lý thuyết tương đối hẹp](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_h%E1%BA%B9p) và [Lý thuyết tương đối rộng](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_t%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BB%91i_r%E1%BB%99ng). Giải này được trao lần đầu từ năm [2003](/wiki/2003). Hiện nay giải thưởng là 10.000 [dollar](/wiki/%C4%90%C3%B4_la) [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
## Các người đoạt giải[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Einstein&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Einstein&action=edit§ion=1)]
- 2003:
[John Archibald Wheeler](/wiki/John_Archibald_Wheeler), [Peter Bergmann](/w/index.php?title=Peter_Bergmann&action=edit&redlink=1)
- 2005:
[Bryce DeWitt](/w/index.php?title=Bryce_DeWitt&action=edit&redlink=1)
- 2007:
[Rainer Weiss](/wiki/Rainer_Weiss), [Ronald Drever](/wiki/Ronald_Drever)
- 2009:
[James Hartle](/w/index.php?title=James_Hartle&action=edit&redlink=1)
- 2011:
[Ezra Ted Newman](/w/index.php?title=Ezra_Ted_Newman&action=edit&redlink=1)
- 2013:
[Irwin Shapiro](/w/index.php?title=Irwin_Shapiro&action=edit&redlink=1) [[1]](#cite_note-1)
- 2015:
[Jacob Bekenstein](/w/index.php?title=Jacob_Bekenstein&action=edit&redlink=1)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Einstein&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Einstein&action=edit§ion=2)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Einstein&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Einstein&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-1) [Irwin Shapiro was awarded the 2013 Einstein Prize of The American Physical Society](http://astronomy.fas.harvard.edu/announcements/irwin-shapiro-was-awarded-2013-einstein-prize-american-physical-society)bei der [Harvard University](/wiki/Harvard_University)(harvard.edu); abgerufen am 21. September 2012
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Einstein&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_Einstein&action=edit§ion=4)] [Einstein Prize](http://www.aps.org/programs/honors/prizes/einstein.cfm), American Physical Society

X-Cache: cp1054 miss, cp1052 hit/1


markdown:
# Mezzana Mortigliengo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|
Thị trưởng Độ cao |m
|Diện tích |4,2 km²
|Dân số | - Tổng số (Tháng 12 năm 2004)
||618
|| - Mật độ
||149/km²
|Múi giờ Tọa độ |015
|Mã bưu điện |13050
|**Mezzana Mortigliengo** là một đô thị ở [tỉnh Biella](/wiki/Biella_(t%E1%BB%89nh)) vùng [Piedmont](/wiki/Piemonte) của nước [Ý](/wiki/%C3%9D), có vị trí cách khoảng 70 km về phía đông bắc của of [Torino](/wiki/Torino) và khoảng 12 km về phía đông bắc của of [Biella](/w/index.php?title=Biella&action=edit&redlink=1). Tại thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2004](/wiki/2004), đô thị này có dân số 618 người và diện tích là 4,2 km². [[1]](#cite_note-istat-1)
Mezzana Mortigliengo giáp các đô thị:
[Casapinta](/wiki/Casapinta), [Curino](/wiki/Curino), [Soprana](/wiki/Soprana), [Strona](/wiki/Strona), [Trivero](/wiki/Trivero).
## Quá trình thay đổi dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Mezzana_Mortigliengo&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mezzana_Mortigliengo&action=edit§ion=1)] ![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/timeline/2ed9dab3eab7c1294cb3e7ec60bf60a6.png)

X-Cache: cp1068 miss, cp1052 miss


markdown:
*Penicillium*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Penicillium
|
|![]()
*Penicillium sp.* [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Fungi](/wiki/Fungi) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Ascomycota](/wiki/Ascomycota) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Eurotiomycetes](/w/index.php?title=Eurotiomycetes&action=edit&redlink=1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Eurotiales](/w/index.php?title=Eurotiales&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Trichocomaceae](/wiki/Trichocomaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Penicillium** [Link](/w/index.php?title=Johann_Heinrich_Friedrich_Link&action=edit&redlink=1)(1809) [Loài điển hình](/wiki/Sinh_v%E1%BA%ADt_%C4%91i%E1%BB%83n_h%C3%ACnh) [Penicillium expansum](/w/index.php?title=Penicillium_expansum&action=edit&redlink=1)
Link (1809)
Hơn 300
[danh sách các loài Penicillium](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_lo%C3%A0i_Penicillium) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[1]](#cite_note-urlMycoBank:_Penicillium-1) * là một Penicillium* [chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc)) [nấm](/wiki/N%E1%BA%A5m)có tầm quan trọng lớn trong môi trường tự nhiên cũng như sản xuất thực phẩm và thuốc.
Vài thành viên của chi được dùng để sản xuất
[penicillin](/wiki/Penicillin) - một kháng sinh có thể giết chết hoặc ngừng sự phát triển của một số loại vi khuẩn trong cơ thể. Vài loài lại được dùng để làm pho mát. Theo *Dictionary of the Fungi* (ấn bản lần thứ 10, 2008), *Penicillium* gồm hơn 300 loài. [[2]](#cite_note-Kirk2008-2)
## Một số loài[
[sửa](/w/index.php?title=Penicillium&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Penicillium&action=edit§ion=1)] [Penicillium albocoremium](/w/index.php?title=Penicillium_albocoremium&action=edit&redlink=1) [Penicillium aurantiogriseum](/w/index.php?title=Penicillium_aurantiogriseum&action=edit&redlink=1) [Penicillium bilaiae](/w/index.php?title=Penicillium_bilaiae&action=edit&redlink=1) *, được sử dụng trong sản xuất pho mát Camembert và Brie* [Penicillium camemberti](/w/index.php?title=Penicillium_camemberti&action=edit&redlink=1) *, được sử dụng trong sản xuất pho mát Camembert và Brie. Nó đã được giảm xuống thành đồng nghĩa với* [Penicillium candidum](/w/index.php?title=Penicillium_candidum&action=edit&redlink=1) *Penicillium camemberti*. *(trước đây được biết đến như* [Penicillium chrysogenum](/w/index.php?title=Penicillium_chrysogenum&action=edit&redlink=1) *), sản xuất các kháng sinh* [Penicillium notatum](/w/index.php?title=Penicillium_notatum&action=edit&redlink=1) [penicilin](/wiki/Penicilin). [Penicillium claviforme](/w/index.php?title=Penicillium_claviforme&action=edit&redlink=1) [Penicillium commune](/w/index.php?title=Penicillium_commune&action=edit&redlink=1) [Penicillium crustosum](/w/index.php?title=Penicillium_crustosum&action=edit&redlink=1) [Penicillium digitatum](/w/index.php?title=Penicillium_digitatum&action=edit&redlink=1) [Penicillium echinulatum](/w/index.php?title=Penicillium_echinulatum&action=edit&redlink=1) *, một loài gây bệnh cây* [Penicillium expansum](/w/index.php?title=Penicillium_expansum&action=edit&redlink=1) *, một loài gây bệnh cây* [Penicillium funiculosum](/w/index.php?title=Penicillium_funiculosum&action=edit&redlink=1) [Penicillium glabrum](/w/index.php?title=Penicillium_glabrum&action=edit&redlink=1) *, được sử dụng trong sản xuất pho mát Gorgonzola* [Penicillium glaucum](/w/index.php?title=Penicillium_glaucum&action=edit&redlink=1) [Penicillium italicum](/w/index.php?title=Penicillium_italicum&action=edit&redlink=1) [Penicillium lacussarmientei](/w/index.php?title=Penicillium_lacussarmientei&action=edit&redlink=1) [Penicillium marneffei](/w/index.php?title=Penicillium_marneffei&action=edit&redlink=1) [Penicillium purpurogenum](/w/index.php?title=Penicillium_purpurogenum&action=edit&redlink=1) *, được sử dụng trong sản xuất pho mát Roquefort, Danish Blue, và gần đây là Gorgonzola* [Penicillium roqueforti](/wiki/Penicillium_roqueforti) [Penicillium stoloniferum](/w/index.php?title=Penicillium_stoloniferum&action=edit&redlink=1) [Penicillium ulaiense](/w/index.php?title=Penicillium_ulaiense&action=edit&redlink=1) *sản xuất* [Penicillium verrucosum](/w/index.php?title=Penicillium_verrucosum&action=edit&redlink=1) [ochratoxin A](/w/index.php?title=Ochratoxin_A&action=edit&redlink=1) *sản xuất* [Penicillium viridicatum](/w/index.php?title=Penicillium_viridicatum&action=edit&redlink=1) [ochratoxin](/w/index.php?title=Ochratoxin&action=edit&redlink=1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Penicillium&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Penicillium&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-urlMycoBank:_Penicillium_1-0) [“](http://www.mycobank.org/MycoTaxo.aspx?Link=T&Rec=9257). *Penicillium*Link 1809” *MycoBank*. International Mycological Association. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2011. **Lỗi chú thích: Thẻ** [^](#cite_ref-Kirk2008_2-0)
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
Kirk2008
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Penicillium&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Penicillium&action=edit§ion=3)]
Dữ liệu liên quan tới
[Penicillium](https://species.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Penicillium)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Samson, R. A. & J I Pitt](http://books.google.com/books?id=3KJewsIL5vQC&pg=PA66&dq=genus+penicillium#v=onepage&q=genus%20penicillium&f=false) *Integration of Modern Taxonomic Methods For Penicillium and Aspergillus Classification*(with an illustration on the cover)
- Asan, A. (2004, updated: January 2011). Aspergillus, Penicillium, and Related Species Reported from Turkey. Mycotaxon. 89 (1): 155-157. Link:
[http://www.mycotaxon.com/resources/checklists/asan-v89-checklist.pdf](http://www.mycotaxon.com/resources/checklists/asan-v89-checklist.pdf)


markdown:
# Peosta, Iowa
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Thành phố Peosta|
|Peosta, Iowa|
|
|![]()
![ Vị trí trong Quận Dubuque, Iowa](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Dubuque_County_Iowa_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Peosta_Highlighted.svg/250px-Dubuque_County_Iowa_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Peosta_Highlighted.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Dubuque, Iowa](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f7/Dubuque_County_Iowa_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Peosta_Highlighted.svg/250px-Dubuque_County_Iowa_Incorporated_and_Unincorporated_areas_Peosta_Highlighted.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Dubuque](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Dubuque,_Iowa), [Iowa](/wiki/Iowa) ![ Vị trí bang Iowa, Hoa Kỳ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Map_of_USA_IA.svg/250px-Map_of_USA_IA.svg.png)
![ Vị trí bang Iowa, Hoa Kỳ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/Map_of_USA_IA.svg/250px-Map_of_USA_IA.svg.png)
Vị trí bang Iowa, Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Iowa](/wiki/Iowa) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Iowa&action=edit&redlink=1) [Quận Dubuque](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Dubuque,_Iowa) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Peosta** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91) thuộc [quận Dubuque](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Dubuque,_Iowa), tiểu bang [Iowa](/wiki/Iowa), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thành phố này là 1377 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Peosta,_Iowa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Peosta,_Iowa&action=edit§ion=1)]
Dân số qua các năm:
[[2]](#cite_note-2)
- Năm 2000: 651 người.
- Năm 2010: 1377 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Peosta,_Iowa&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Peosta,_Iowa&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012. [^](#cite_ref-2) [“Total Population for Iowa's Incorporated Places: 1850-2000”](http://data.iowadatacenter.org/datatables/PlacesAll/plpopulation18502000.pdf)(PDF). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1055 miss, cp1052 miss


markdown:
# Pescocostanzo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Pescocostanzo|
|
| ![ Flag of Italy.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Flag_of_Italy.svg/22px-Flag_of_Italy.svg.png)
![ Flag of Italy.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Flag_of_Italy.svg/22px-Flag_of_Italy.svg.png)
[Ý](/wiki/%C3%9D) ![ Regione-Abruzzo-Stemma.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Regione-Abruzzo-Stemma.svg/20px-Regione-Abruzzo-Stemma.svg.png)
![ Regione-Abruzzo-Stemma.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ce/Regione-Abruzzo-Stemma.svg/20px-Regione-Abruzzo-Stemma.svg.png)
[Abruzzo](/wiki/Abruzzo) [L'Aquila](/wiki/T%E1%BB%89nh_L%27Aquila) [Mã ISTAT](/w/index.php?title=M%C3%A3_ISTAT&action=edit&redlink=1) [Mã bưu chính](/wiki/M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh) [Tọa độ](/wiki/T%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) [41°53′B 14°4′Đ / 41,883°B 14,067°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Pescocostanzo¶ms=41_53_N_14_4_E_region:IT_type:city) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Vị trí** *pas de site web* **Pescocostanzo** là một [đô thị](/wiki/Comune) thuộc [tỉnh L'Aquila](/wiki/L%27Aquila_(t%E1%BB%89nh)) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_(%C3%9D)) [Abruzzo](/wiki/Abruzzo) của [Ý](/wiki/%C3%9D). [Ý](/wiki/%C3%9D). Đô thị này có diện tích 52 [km²](/wiki/Km%C2%B2), dân số 1210 người. Các đô thị giáp ranh gồm: [Ateleta](/wiki/Ateleta), [Cansano](/wiki/Cansano), [Palena](/w/index.php?title=Palena&action=edit&redlink=1) (CH), [Pettorano sul Gizio](/wiki/Pettorano_sul_Gizio), [Rivisondoli](/wiki/Rivisondoli), [Rocca Pia](/wiki/Rocca_Pia), [Roccaraso](/wiki/Roccaraso)
## Biến động dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Pescocostanzo&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Pescocostanzo&action=edit§ion=1)] ![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/timeline/6e203b3ea94cf1f2071e0b293c32caf4.png)

X-Cache: cp1054 miss, cp1052 miss


markdown:
# Sükhbaataryn Yanjmaa
*Đây là một*Yanjmaa [tên người Mông Cổ](/w/index.php?title=T%C3%AAn_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%C3%B4ng_C%E1%BB%95&action=edit&redlink=1). [Tên riêng](/w/index.php?title=T%C3%AAn_(ng%C6%B0%E1%BB%9Di)&action=edit&redlink=1)là *, và*Sükhbaatar *là* [phụ danh](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_danh&action=edit&redlink=1)(tên cha), không phải [họ](/wiki/H%E1%BB%8D). Người này nên được gọi bằng tên riêng. [Sükhbaatar](/wiki/S%C3%BCkhbaatar_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)).
|Sükhbaataryn Yanjmaa
|
Сүхбаатарын Янжмаа
|
|![]()
quyền
[Gonchigiin Bumtsend](/w/index.php?title=Gonchigiin_Bumtsend&action=edit&redlink=1) [Jamsrangiin Sambuu](/w/index.php?title=Jamsrangiin_Sambuu&action=edit&redlink=1) [Đảng Nhân dân Cách mạng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_M%C3%B4ng_C%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) **Sükhbaataryn Yanjmaa** ( [tiếng Mông Cổ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_M%C3%B4ng_C%E1%BB%95): Сүхбаатарын Янжмаа, nhũ danh Nemendeyen Yanjmaa, [tiếng Mông Cổ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_M%C3%B4ng_C%E1%BB%95): Нэмэндэен Янжмаа; 15 tháng 2 năm 1893–1963) là góa phụ của lãnh tụ cách mạng Mông Cổ [Damdin Sükhbaatar](/wiki/Damdin_S%C3%BCkhbaatar), bà là Chủ tịch Đoàn chủ tịch Đại Khural Quốc gia từ tháng 9 năm 1953 đến tháng 7 năm 1954, trở thành người phụ nữ thứ hai trong lịch sử được bầu hay bổ nhiệm làm nguyên thủ quốc gia. [[1]](#cite_note-1)
Yanjmaa sinh ngày 15 tháng 2 năm 1893 trong một gia đình mục dân nghèo gần
[Ulaanbaatar](/wiki/Ulaanbaatar) ngày nay. Bà hoạt động trong nhóm cách mạng của Sükhbaatar với vai trò người đưa tin vào năm 1919. Khi phu quân của bà đến Liên Xô vào năm 1920 để giao thiệp với những nhà cách mạng [Bolshevik](/wiki/Bolshevik), Yanjmaa đã ở lại Ulaanbaatar cùng con trai, trốn tránh lùng sục của các quan chức Trung Quốc. Năm 1921, [Khorloogiin Choibalsan](/wiki/Khorloogiin_Choibalsan) đã giúp bà và con trai chạy trốn đến [Kyakhta](/w/index.php?title=Kyakhta&action=edit&redlink=1) để đoàn tụ với Sükhbaatar.
Sau khi phu quân của bà lãnh đạo quân du kích Mông Cổ giành chiến thắng trong
[Cách mạng Ngoại Mông 1921](/w/index.php?title=C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Ngo%E1%BA%A1i_M%C3%B4ng_1921&action=edit&redlink=1), Yanjmaa trở thành một thành viên của Liên hiệp Thanh niên Cách mạng Mông Cổ. Khi Sükhbaatar qua đời năm 1923, bà nhận "Sükhbaataryn" để thay thế [phụ danh](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_danh&action=edit&redlink=1) *Nemedeyen* và gia nhập [Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3ng_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_M%C3%B4ng_C%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) vào năm 1924. Với vai trò là một thành viên của Uỷ ban Trung ương Đảng và Đoàn chủ tịch Uỷ ban Trung ương, bà đã đại diện cho Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ trong Hội nghị Quốc tế lần thứ ba của Phụ nữ Cộng sản (nơi bà gặp [Clara Zetkin](/wiki/Clara_Zetkin) và [Nadezhda Krupskaya](/wiki/Nadezhda_Krupskaya)) và Đại hội Thế giới lần thứ năm của [Quốc tế thứ ba](/wiki/%C4%90%E1%BB%87_tam_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) ở [Moskva](/wiki/Moskva), cả hai đều diễn ra vào năm 1924. Bà đã tham gia vào việc hình thành công đoàn đầu tiên của Mông Cổ vào năm 1925. Từ năm 1927 đến năm 1930, bà theo học tại [Trường Đại học Lao động Cộng sản Phương Đông](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Ph%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%B4ng) ở Moskva. Năm 1933, Yanjmaa đứng đầu phân nhóm phụ nữ mới được thành lập của Uỷ ban Trung ương Đảng Nhân dân Cách mạng Mông Cổ và với vị trí này, bà tập trung vào việc phát triển giáo dục của phụ nữ.
Từ năm 1940 cho đến năm 1954, Yanjmaa là một ủy viên trong
[Bộ chính trị](/wiki/B%E1%BB%99_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) của Đảng và là Bí thư của Uỷ ban Trung ương Đảng từ năm 1941 đến năm 1947. Bà là một thành viên của Đoàn chủ tịch Tiểu Khural (ủy ban hành pháp của Đại Khural Quốc gia, hay nghị viện) từ năm 1940 đến 1950. Trong [Thế chiến II](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) Yanjmaa đã giúp gây quỹ để hỗ trợ Liên Xô, vì thế bà đã được Liên Xô trao [Huân chương Cờ đỏ Lao động](/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_C%E1%BB%9D_%C4%91%E1%BB%8F_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng) vào năm 1946. Năm 1945, bà được bầu làm một thành viên của [Liên đoàn Phụ nữ Dân chủ Quốc tế](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_%C4%91o%C3%A0n_Ph%E1%BB%A5_n%E1%BB%AF_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)
Yanjmaa là một thành viên của Đại Khural Nhân dân từ năm 1950 đến 1962. Sau cái chết của
[Gonchigiin Bumtsend](/w/index.php?title=Gonchigiin_Bumtsend&action=edit&redlink=1), bà trở thành quyèn Chủ tịch Mông Cổ trong giai đoạn chuyển giao, tại chức từ ngày 23 tháng 9 năm 1953 đến ngày 8 tháng 7 năm 1954. Điều này khiến bà trở thành người phụ nữ thứ hai nắm giữ vai trò nguyên thủ quốc gia chính thức của một nước cộng hòa, sau [Khertek Anchimaa-Toka](/wiki/Khertek_Anchimaa-Toka) tại [Cộng hòa Nhân dân Tuva](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tuva).
## Nguồn[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%BCkhbaataryn_Yanjmaa&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%BCkhbaataryn_Yanjmaa&action=edit§ion=1)]
- Sanders, Alan J. K. (1996).
*Historical dictionary of Mongolia*. Asian historical dictionaries, No. 19. Lanham, MD: Scarecrow. [ISBN 978-0-8108-3077-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780810830776)
- Baabar, B. (1999).
*History of Mongolia*. Cambridge: University of Cambridge. [OCLC](/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_Th%C6%B0_vi%E1%BB%87n_M%C3%A1y_t%C3%ADnh_tr%E1%BB%B1c_tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) [318985384](http://www.worldcat.org/oclc/318985384)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=S%C3%BCkhbaataryn_Yanjmaa&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%C3%BCkhbaataryn_Yanjmaa&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Worldwide Guide to Women in Leadership”](http://guide2womenleaders.com/Presidents.htm). Truy cập ngày 1 tháng 2 năm 2013.
|
|
(từ 1992)
nghiêng thể hiện nhân vật thay quyền

X-Cache: cp1054 hit/1, cp1052 miss


markdown:
# San Jose, California
|San Jose, California|
|—
|![ SanJose Infobox Pic Montage.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/SanJose_Infobox_Pic_Montage.jpg/250px-SanJose_Infobox_Pic_Montage.jpg)
![ SanJose Infobox Pic Montage.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1c/SanJose_Infobox_Pic_Montage.jpg/250px-SanJose_Infobox_Pic_Montage.jpg)
|
|![]()
**Cờ hiệu** ![ Vị trí tại Santa Clara, California.](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/SanJoseMapWithLAFCOandCityLabelsandCA.png/250px-SanJoseMapWithLAFCOandCityLabelsandCA.png)
![ Vị trí tại Santa Clara, California.](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/19/SanJoseMapWithLAFCOandCityLabelsandCA.png/250px-SanJoseMapWithLAFCOandCityLabelsandCA.png)
Vị trí tại
[Santa Clara, California](/wiki/Santa_Clara,_California). ![ Vị trí tại tiểu bang California](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/CAMap-doton-San_Jose.png/155px-CAMap-doton-San_Jose.png)
![ Vị trí tại tiểu bang California](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/CAMap-doton-San_Jose.png/155px-CAMap-doton-San_Jose.png)
Vị trí tại tiểu bang California
[37°18′15″B 121°52′22″T / 37,30417°B 121,87278°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=San_Jose%2C_California¶ms=37_18_15_N_121_52_22_W_type:city(929936)_region:US-CA) [Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [California](/wiki/California) [Santa Clara](/wiki/Santa_Clara,_California) [29 tháng 11](/wiki/29_th%C3%A1ng_11), [1777](/wiki/1777) [27 tháng 3](/wiki/27_th%C3%A1ng_3), [1850](/wiki/1850) [Thị trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Sam Riccardo](/w/index.php?title=Sam_Riccardo&action=edit&redlink=1) [Phó thị trưởng](/w/index.php?title=Ph%C3%B3_th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) [Rose Herrera](/w/index.php?title=Rose_Herrera&action=edit&redlink=1) [Quản đốc](/wiki/Qu%E1%BA%A3n_%C4%91%E1%BB%91c_th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91) [[1]](#cite_note-1) [Thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91) 2(461,5 km 2) 2(452,9 km 2) 2(8,6 km 2) 2(673,68 km 2) 2(6.979,4 km 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [[2]](#cite_note-elevation-2) [[3]](#cite_note-totalpop-3) [[4]](#cite_note-06EST-4) [[5]](#cite_note-metropop-5) [Thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(2.014,4/km 2) [Đô thị](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B) [Vùng đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [PST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng)( [UTC-8](/wiki/UTC-8)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [UTC-7](/wiki/UTC-7)) [Mã điện thoại](/w/index.php?title=M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) [Thành phố kết nghĩa](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_k%E1%BA%BFt_ngh%C4%A9a) [Pune](/wiki/Pune), [Dublin](/wiki/Dublin), [Đài Nam](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Nam), [San José, Costa Rica](/wiki/San_Jos%C3%A9,_Costa_Rica), [Thành phố Okayama](/wiki/Okayama_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), [Veracruz](/wiki/Veracruz_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91)), [Yekaterinburg](/wiki/Yekaterinburg), [Guadalajara](/wiki/Guadalajara,_Jalisco), [Oeiras](https://www.wikidata.org/wiki/Q926700) [www.sanjoseca.gov](http://www.sanjoseca.gov) **San Jose** ( [IPA](/wiki/B%E1%BA%A3ng_m%E1%BA%ABu_t%E1%BB%B1_phi%C3%AAn_%C3%A2m_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF): [sæn hoʊˈzeɪ], có thể phát âm gần như *Xen Hô-Zê*) là thành phố lớn thứ 3 ở [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [California](/wiki/California), lớn thứ 10 ở [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Đây là thủ phủ [Quận Santa Clara](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Santa_Clara,_California). Trong nhiều năm, thành phố được gắn liền với danh hiệu *Thành phố lớn an toàn nhất Hoa Kỳ*. San Jose nằm trong [Thung lũng Silicon](/wiki/Silicon_Valley), mũi phía Nam của [Vịnh San Francisco](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_San_Francisco). Diện tích: 466.11 km², dân số của thành phố được cập nhật năm 2011 là 958.789 người, với mật độ đạt 2,100 người/km², đây là thành phố lớn nhất vùng Bắc [California](/wiki/California).
San Jose theo
[tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha) nghĩa là [Thánh Giuse](/wiki/Th%C3%A1nh_Giuse), được thành lập năm 1777 như là thị trấn đầu tiên của thuộc địa [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) tại vùng *Nueva California* (Tân Ca Li) – sau này thành *Alta California* (Thượng Ca Li). Thành phố là cơ sở trang trại hậu cần phục vụ cho quân đội Tây Ban Nha xây dựng ở [San Francisco](/wiki/San_Francisco) và [Monterey](/w/index.php?title=Monterey&action=edit&redlink=1). Sau khi California nhận được quy chế tiểu bang Hoa Kỳ năm 1850, San Jose là thủ phủ đầu tiên của California. Sau 150 phát triển nông nghiệp, sự gia tăng nhu cầu nhà ở của binh lính và các cựu chiến binh trở về từ [Chiến tranh thế giới thứ 2](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai) đã khiến thành phố nhanh chóng được mở rộng xây dựng. Trong thập niên 70, việc xây dựng [Thung lũng Silicon](/wiki/Silicon_Valley) tại đây khiến cho San Jose – nằm trong trung tâm [Thung lũng Silicon](/wiki/Silicon_Valley) được đặt nickname là *Thủ đô Thung lũng Silicon*. Tháng 4/1979, Hội đồng thành phố đã quy định phát âm tên thành phố là San José lên con dấu và các văn bản chính thức. Tuy nhiên, người ta vẫn phát âm và viết tên thành phố mà không có dấu sắc. Tên chính thức của thành phố là *The City of San José*.
## Mục lục
## San Jose và người Việt[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=1)]
Theo cuộc Kiểm kê Dân số Hoa Kỳ năm 2000, số
[người Mỹ gốc Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) ở San Jose là 82.834 người, là thành phố có đông người Mỹ gốc Việt nhất , chiếm 9.2% dân số toàn thành phố. Đối với cộng đồng người Việt, San Jose còn mệnh danh là [6] **Thung lũng Hoa Vàng** với khu thương mại chính thức do thành phố ấn định năm 2007 mang tên "Saigon Business District" [[7]](#cite_note-7) . Trong số 10 ghế của hội đồng thành phố, người Việt có 1 đại diện là cô [[8]](#cite_note-8) [Madison Nguyen](/wiki/Madison_Nguyen) , đắc cử năm 2005 với nhiệm kỳ 4 năm. Tháng 11 năm 2007, Hội đồng thành phố San Jose đã bỏ phiếu tán thành quy hoạch khu phố dành cho công đồng người Việt tai một đoạn ở đường Story với tên gọi là "Saigon Business District". Nhưng cộng đồng người Việt tại San Jose đã không tán thành quyết định của hội đồng thành phố. Trải qua một thời gian đấu tranh, Hội đồng thành phố San Jose đã chính thức thông qua tên gọi cho khu phố người Việt tại San Jose là " [[9]](#cite_note-9) [Little Saigon](/wiki/Little_Saigon)".
Ngày 21 tháng 5, năm 2011, khánh thành Bia Đá Little Saigon San Jose trong niềm vui và phấn khởi của người dân trong vùng.
Cũng về mặt văn hóa, San Jose có [10] [Viet Museum](/wiki/Viet_Museum)hoạt động từ năm 2007 trong Kelley Historic Park.
## Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=2)]
Khí hậu ở San Jose giống như hầu hết các khu vực vùng vịnh, có khí hậu cận nhiệt đới Địa Trung Hải. San Jose có trên 300 ngày nắng hằng năm và nhiệt độ trung bình hằng ngày cao, 73 °F (23 °C). Mặc dù nằm trong nội địa và không đối diện với Thái Bình Dương như San Francisco, nhưng San Jose được bao quanh ba phía bởi các dãy núi. Chính điều này làm hạn chế mưa, tạo cho thành phố cảm giác hơi khô với lượng mưa trung bình hằng năm 14,4 inch (366 mm), bằng 1/3 so với các khu vực vùng vịnh khác.
Vào tháng Giêng, nhiệt độ trung bình cao nhất là 59 °F (15 °C), nhiệt độ trung bình thấp nhất là 42 °F (6 °C). Vào tháng Bảy, nhiệt độ trung bình cao nhất là 84 °F (29 °C), nhiệt độ trung bình thấp nhất là 57 °F (14 °C). Nhiệt độ cao nhất được ghi nhận tại San Jose là 114 °F (46 °C) vào tháng Sáu năm 1961; và thấp nhất là 20 °F (-7 °C) vào tháng Mười Hai năm 1990. Chênh lệch nhiệt độ giữa ngày và đêm thấp, chỉ vào khoảng 10 °F - 12 °F (5.5 °C - 6.6 °C), không biến động nhiều như một số khu vực khác ở California.
Với lượng mưa thấp, San Jose và các vùng ngoại ô có khoảng 300 ngày nắng trong năm. Mưa chủ yếu từ tháng Mười Một cho đến tháng Tư hoặc tháng Năm. Vào mùa đông và mùa xuân, sườn đồi và các cánh đồng chuyển sang màu xanh với các thảm cỏ và thực vật, mặc dù cây rụng lá ít. Khi thời tiết chuyển sang hè, giai đoạn khô hạn làm thảm thực vật chết khô tạo ra các mảng đồi màu vàng óng, nhưng cũng là điều kiện thuận lợi cho các đám cháy.
|Dữ liệu khí hậu của San Jose, California (1981−2010, cực độ 1893−nay)|
|Tháng||1||2||3||4||5||6||7||8||9||10||11||12||Năm|
|Cao kỉ lục °F (°C)||79
|
(26)
|81
|
(27)
|89
|
(32)
|95
|
(35)
|102
|
(39)
|109
|
(43)
|108
|
(42)
|105
|
(41)
|106
|
(41)
|101
|
(38)
|85
|
(29)
|79
|
(26)
|109
|
(43)
|Trung bình cao °F (°C)||58.1
|
(14.5)
|61.9
|
(16.6)
|65.7
|
(18.7)
|69.3
|
(20.7)
|74.3
|
(23.5)
|79.1
|
(26.2)
|81.9
|
(27.7)
|81.9
|
(27.7)
|80.1
|
(26.7)
|74.0
|
(23.3)
|64.3
|
(17.9)
|58.0
|
(14.4)
|70,7
|
(21,5)
|Trung bình thấp, °F (°C)||42.0
|
(5.6)
|44.7
|
(7.1)
|46.6
|
(8.1)
|48.6
|
(9.2)
|52.4
|
(11.3)
|56.0
|
(13.3)
|58.1
|
(14.5)
|58.3
|
(14.6)
|56.8
|
(13.8)
|52.5
|
(11.4)
|46.0
|
(7.8)
|41.9
|
(5.5)
|50,3
|
(10,2)
|Thấp kỉ lục, °F (°C)||18
|
(−8)
|24
|
(−4)
|25
|
(−4)
|26
|
(−3)
|32
|
(0)
|33
|
(1)
|40
|
(4)
|39
|
(4)
|35
|
(2)
|30
|
(−1)
|21
|
(−6)
|19
|
(−7)
|18
|
(−8)
|Lượng mưa, inch (mm)||3.07
|
(78)
|3.11
|
(79)
|2.54
|
(64.5)
|1.18
|
(30)
|0.51
|
(13)
|0.10
|
(2.5)
|0.02
|
(0.5)
|0.02
|
(0.5)
|0.18
|
(4.6)
|0.80
|
(20.3)
|1.68
|
(42.7)
|2.61
|
(66.3)
|15,82
|
(401,8)
|Số ngày mưa TB (≥ 0.01 in)||10.2||10.3||9.4||5.6||3.2||0.8||0.2||0.3||1.3||3.2||7.2||10.2||61,9|
|
|Nguồn: NOAA
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=3)]
Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, San Jose có số dân là 945.942 người. Mật độ dân số là 5.256 người trên mỗi dặm vuông (2.029 người / km²). Cơ cấu chủng tộc của San Jose là:
- 404.437 (42,8%) người da trắng,
- 303.138 (32,0%) người châu Á (Việt Nam 10,4%, Trung Quốc 6,7%, Philippines 5,6%, Ấn Độ 4,6%, Hàn Quốc 1,2%, Nhật Bản 1,2%, Campuchia 0,3%, Thái Lan 0,2%, Pakistan 0,2%, Lào 0,2%),
- 30.242 (3,2%) người Mỹ gốc Phi,
- 8.297 (0,9%) người Mỹ bản xứ,
- 148.749 (15,7%) từ các chủng tộc khác,
- 47.062 (5,0%) người lai.
- 313. 636 (33.2%) người nói tiếng Tây Ban Nha hoặc gốc ngôn ngữ La Tinh. Trong số người nói tiếng Tây Ban Nha, 28,2% là México, 0,7% Salvador, Puerto Rico 0,5%, và 0,3% Nicaragua.
- Người da trắng không nói tiếng Tây Ban Nha chiếm 28,7% dân số trong năm 2010.
Có 314.038 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình của 1.745 căn mỗi dặm vuông (673,7/km²), trong đó 176.216 căn do người chủ sở hữu ở (58,5%), và 125.150 căn là nhà cho thuê đã có khách thuê (41,5%).
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=4)]
Việc các công ty công nghệ cao, máy tính, và bộ vi xử lý tập trung nhiều ở San Jose làm cho khu vực này được biết đến với cái tên "Thung lũng Silicon". Khu vực các trường như Đại học California tại Berkeley, Đại học California tại Santa Cruz, San Jose Đại học Bang, San Francisco Đại học Bang, California Đại học Bang, East Bay, Đại học Santa Clara, và Đại học Stanford hàng năm bơm hàng ngàn sinh viên tốt nghiệp các ngành kỹ thuật và khoa học máy tính vào nền kinh tế địa phương.
Thởi kỳ tăng trưởng cao của bong bóng công nghệ đã tạo ra nhiều việc làm, đẩy giá cả lên cao, ùn tắc giao thông đến đỉnh điểm vào cuối những năm 1990. Khi nền kinh tế chậm lại vào đầu những năm 2000, việc làm và ùn tắc giao thông giảm bớt phần nào. Giữa những năm 2000, giao thông dọc tuyến đường cao tốc chính một lần nữa bắt đầu tồi tệ hơn khi nền kinh tế được cải thiện. San Jose đã có 405.000 việc làm trong năm 2006, tỷ lệ thất nghiệp 4,6%. Vào năm 2000, San Jose có thu nhập hộ gia đình cao nhất so với các thành phố có dân số trên 300.000 người của Mỹ.
Chi phí sinh hoạt ở San Jose và các khu vực lân cận vào hàng cao nhất ở California và toàn quốc. Chi phí nhà ở là lý do chính của việc giá sinh hoạt cao. Bất chấp chi phí sinh hoạt cao ở San Jose, các hộ gia đình vẫn có thu nhập khả dụng cao nhất so với các thành phố trên 500.000 dân.
## Phương tiện công cộng[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=5)]
### Xe lửa "Caltrain"[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=6)]
Từ San Jose có thể đón xe lửa "Caltrain" về phía Bắc đi San Francisco, về phía Nam đi Gilroy. Có thể thanh toán bằng thẻ tín dụng hoặc tiền mặt (tiền giấy hoặc tiền xu). Có thể mua thẻ "Clipper" để đi xe lửa. Trạm dừng ở San Jose gần HP Pavilion, là hội trường thể thao và hòa nhạc lớn nhất tại San Jose.
### Tàu điện "Lightrail"[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=7)]
Hệ thống tàu điện gọi là "Lightrail". Khách được đi tàu trong thành phố San Jose và vài thành phố khác, ví dụ như Santa Clara, Sunnyvale, và Mountain View. Ở San Jose, nhiều bảng hướng dẫn tại các trạm dừng được ghi bằng ba ngôn ngữ: tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Việt.
## Luật pháp và chính phủ[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=8)]
### Địa phương[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=9)]
Đứng đầu là Thị trưởng dân cử và Hội đồng Thành phố dân cử.
Hội đồng Thành phố San Jose được cấu thành từ mười Thành viên Hội đồng do các quận bầu ra, và một Thị trưởng được bầu bởi toàn bộ Thành phố. Thị trưởng chủ trì các cuộc họp Hội đồng Thành phố, và tất cả mười một thành viên có thể bỏ phiếu về vấn đề bất kỳ. Thị trưởng không có quyền phủ quyết. Thành viên Hội đồng và Thị trưởng được bầu cho nhiệm kỳ bốn năm.
Thành viên Hội đồng và Thị trưởng được giới hạn hai nhiệm kỳ liên tục. Tuy nhiên, khi một Thành viên Hội đồng hết nhiệm kỳ có thể được bầu để làm Thị trưởng, và ngược lại Thị trưởng hết nhiệm kỳ có thể được bầu làm Thành viên Hội đồng. Hội đồng bầu một phó Thị trưởng từ các thành viên của Hội đồng tại cuộc họp thứ hai của năm. Người này hoạt động như Thị trưởng trong thời gian Thị trưởng vắng mặt tạm thời.
Quản lý Thành phố là người quản lý hành chính của Thành phố, và phải trình ngân sách hàng năm để Hội đồng Thành phố phê duyệt. Khi văn phòng không có người phụ trách, Thị trưởng đề xuất một ứng cử viên để làm Quản lý Thành phố theo sự chuẩn y của Hội đồng. Hội đồng bổ nhiệm người quản lý với nhiệm kỳ không xác định. Có thể loại bỏ người quản lý bất cứ lúc nào thông qua việc bầu lại. Các viên chức khác do Hội đồng chỉ định là Luật Sư Thành phố, Kiểm toán viên Thành phố, Thư ký Thành phố và Kiểm toán Cảnh Sát Ðộc Lập.
Và giống như tất cả các Thành phố và các hạt trong tiểu bang, San Jose có đại diện trong Cơ quan Lập pháp Nhà nước.
San Jose là thủ đô của Hạt Santa Clara. Nhiều cơ sở chính quyền Hạt được đặt tại đây, bao gồm phòng Điều hành Hạt, Ban kiểm soát, Văn phòng Biện lý Hạt, tám Tòa án, Văn phòng Cảnh sát, và Thư ký hạt.
### Tội phạm[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=10)]
Tội phạm ở San Jose vẫn luôn thấp hơn so với các Thành phố lớn của Mỹ khác. Giống như hầu hết các Thành phố lớn, mức độ tội phạm đã giảm đáng kể sau khi tăng nhanh trong những năm 1980. Ngày nay, Thành phố được xếp hạng là một trong những Thành phố trên 500.000 dân an toàn nhất nước. Kết quả này dựa trên các số liệu thống kê tội phạm được báo cáo lên Cục Điều tra Liên bang trong sáu loại: giết người, hiếp dâm, cướp tài sản, bạo lực nghiêm trọng, trộm nhập nha, và trộm cắp ô tô. Tính đến năm 2009, Thành phố có tỷ lệ tội phạm thấp thứ nhì so với tất cả các Thành phố trên 500.000 dân, chỉ sau Honolulu. Tuy nhiên trong năm 2011, các vụ giết người đã tăng vượt so với năm 2010. Cụ thể là 39 vụ trong năm 2011 so với 20 vụ trong năm 2010.
### Thành phố kết nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=11)]
- Okayama, Nhật Bản
- San José, Costa Rica
- Veracruz, México
- Tainan, Đài Loan
- Dublin, Ai-Len
- Yekaterinburg, Nga
- Kanpur, Ấn Độ
- Oeiras, Bồ Đào Nha
- Pune, Ấn Độ
- Pekanbaru, Indonesia
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=12)] [^](#cite_ref-1) [US Census Bureau Lists of Urbanized Areas](http://www.census.gov/geo/www/ua/ua2k.txt) **[[[:Bản mẫu:Gnis3]] “USGS—San Jose, California”]. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2007.** [^](#cite_ref-elevation_2-0) [^](#cite_ref-totalpop_3-0) [“E-4 Population Estimates for Cities, Counties and the State, 2001–2007, with 2000 Benchmark. Sacramento, California, May 2007”](http://www.dof.ca.gov/HTML/DEMOGRAP/ReportsPapers/Estimates/E4/E4-01-06/HistE-4.asp). State of California, Department of Finance. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007. [^](#cite_ref-06EST_4-0) [“Population Estimates for the 25 Largest U.S. Cities based on ngày 1 tháng 7 năm 2006 Population Estimates”](http://www.census.gov/Press-Release/www/2007/cb07-91table1.pdf)(PDF). US Census Bureau. Truy cập ngày 28 tháng 6 năm 2007. [^](#cite_ref-metropop_5-0) [“Table 1. Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: ngày 1 tháng 4 năm 2000 to ngày 1 tháng 7 năm 2005”](http://www.census.gov/population/www/estimates/metropop/2005/cbsa-01-fmt.csv). United States Census Bureau. Truy cập ngày 7 tháng 5 năm 2007. [^](#cite_ref-6) [http://www.sfgate.com/cgi-bin/object/article?f=/c/a/2007/03/05/BAGUHOFHBU1.DTL&o=0](http://www.sfgate.com/cgi-bin/object/article?f=/c/a/2007/03/05/BAGUHOFHBU1.DTL&o=0) [^](#cite_ref-7) [Nhà văn Lê Việt Điểu: Thung Lũng Hoa Vàng, San Jose, California](http://www.saigonhdradio.com/index.php?option=com_content&view=article&id=144&Itemid=73) [^](#cite_ref-8) [http://www.8asians.com/2007/11/21/san-jose-saigon-business-district-wins/](http://www.8asians.com/2007/11/21/san-jose-saigon-business-district-wins/) [^](#cite_ref-9) [http://www.sanjoseca.gov/council.html](http://www.sanjoseca.gov/council.html) [^](#cite_ref-10) [“Trang Cong Dong”](http://www.vietlist.us/CD_Cali/cdcali685.php). Truy cập 27 tháng 9 năm 2015. [^](#cite_ref-NOAA_11-0) [“NowData - NOAA Online Weather Data”](http://w2.weather.gov/climate/xmacis.php?wfo=mtr)(bằng tiếng Anh). [National Oceanic and Atmospheric Administration](/w/index.php?title=National_Oceanic_and_Atmospheric_Administration&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2015. [^](#cite_ref-NOAA_txt_12-0) [“Station Name: CA San Jose”](ftp://ftp.ncdc.noaa.gov/pub/data/normals/1981-2010/products/station/USC00047821.normals.txt)(bằng tiếng Anh). National Oceanic and Atmospheric Administration. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2015.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=San_Jose,_California&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=San_Jose,_California&action=edit§ion=13)]
|
|
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


markdown:
# Trịnh Xuân Thuận
|
|Trịnh Xuân Thuận
|Sinh||
|
Đông Anh,
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) [Vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc), [Thiên văn học](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc) [Alma mater](/wiki/Alma_mater) [Viện Công nghệ California](/wiki/Vi%E1%BB%87n_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_California)(cử nhân) [Đại học Princeton](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Princeton)(tiến sĩ) [Nghiên cứu thiên văn](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc)
Tác giả sách đại chúng
Giải Kalinga (2009)
Giải thưởng Prix mondial Cino del Duca (2012)
[Bắc Đẩu Bội tinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_%C4%90%E1%BA%A9u_B%E1%BB%99i_tinh)(2014) **Trịnh Xuân Thuận** là [nhà khoa học](/wiki/Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc) [người Mỹ gốc Việt](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) trong lĩnh vực [vật lý thiên văn](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_thi%C3%AAn_v%C4%83n), ông đồng thời là một nhà văn đã viết nhiều quyển sách có giá trị cao về [vũ trụ học](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5_h%E1%BB%8Dc) và về những suy nghĩ của bản thân trong mối tương quan giữa [khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc) và [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o). Ông còn là một [nhà thơ](/wiki/Nh%C3%A0_th%C6%A1), một [triết gia](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_gia), một [Phật tử](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) và một nhà hoạt động vì [môi trường](/wiki/M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng) và [hòa bình](/wiki/H%C3%B2a_b%C3%ACnh). Ông đã được trao nhiều giải thưởng trong lĩnh vực thiên văn và văn hoá xã hội. Hiện ông đang là [giáo sư](/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0) ngành vật lý thiên văn tại [đại học Virginia](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Virginia), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&action=edit§ion=1)]
Sinh ra tại
[Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), Trịnh Xuân Thuận lúc sáu tuổi theo gia đình [di cư vào Nam](/wiki/Cu%E1%BB%99c_di_c%C6%B0_Vi%E1%BB%87t_Nam,_1954), sống tại Đà Lạt rồi chuyển vào [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). Ông học Trường Yersin ( *Lycée Yersin*) tại [Đà Lạt](/wiki/%C4%90%C3%A0_L%E1%BA%A1t) (địa điểm nay là Trường Cao đẳng Sư phạm Đà Lạt), rồi Trường Jean Jacques Rousseau (nay là Trường PTTH Lê Quý Đôn) tại [Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). Toàn bộ quá trình học của ông từ mẫu giáo đến tốt nghiệp trung học đều là bằng [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p). [[1]](#cite_note-1)
Năm 1966, sau tú tài, ông rời
[Sài Gòn](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) đi du học [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9), và sau đó được nhận một học bổng du học tại [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
Cha ông là viên chức trong
[Tối cao Pháp viện](/wiki/T%E1%BB%91i_cao_Ph%C3%A1p_vi%E1%BB%87n_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) chính quyền [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) và sau [1975](/wiki/1975) bị đi [học tập cải tạo](/wiki/H%E1%BB%8Dc_t%E1%BA%ADp_c%E1%BA%A3i_t%E1%BA%A1o), ông đã nhờ một người bạn (GS Pháp) viết thư nhờ thủ tướng [Phạm Văn Đồng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_%C4%90%E1%BB%93ng) can thiệp, sau đó cha ông đã được tự do và sang Pháp sinh sống.
Ông đã theo học ngành vật lý thiên văn tại
[Viện Công nghệ California](/wiki/Vi%E1%BB%87n_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_California) ( *California Institute of Technology*) từ 1967 đến 1970, và tại [Đại học Princeton](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Princeton) từ 1970 đến 1974. Ông bảo vệ luận án tiến sĩ tại Đại học Princeton. [[2]](#cite_note-2) Từ năm [3] [1976](/wiki/1976), ông là [giáo sư](/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0)ngành này tại [Đại học Virginia](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Virginia). Ông cũng là giáo sư thỉnh giảng tại Viện Đại học Paris VII (Université Paris VII - Diderot)
Tháng 8 năm
[2004](/wiki/2004), ông có về thăm [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) và có những buổi nói chuyện về [vũ trụ](/wiki/V%C5%A9_tr%E1%BB%A5) và vật lý thiên văn tại [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) và [Thành phố Hồ Chí Minh](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh).
## Tác phẩm[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&action=edit§ion=2)]
Nhà nghiên cứu
[Cao Xuân Hạo](/wiki/Cao_Xu%C3%A2n_H%E1%BA%A1o) đã nhận xét về ông như sau: "Trịnh Xuân Thuận thấm nhuần [văn hóa Pháp](/w/index.php?title=V%C4%83n_h%C3%B3a_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1), là [công dân](/wiki/Quy%E1%BB%81n_c%C3%B4ng_d%C3%A2n) và làm việc tại [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), viết những công trình khoa học bằng [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh), nhưng viết những tác phẩm về vũ trụ lại bằng [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p). Điều đáng nói là những tác phẩm về vũ trụ nhưng đọc dễ hiểu, bởi chúng được viết từ một nhà khoa học giàu mỹ cảm, bằng tư duy lô-gích của một [nhà khoa học](/wiki/Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc), [nhà triết học](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_gia) và trí tưởng tượng của một nhà thơ sành sỏi [thiên văn](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc). Chính kiến thức sâu rộng, đa dạng trên nhiều lĩnh vực của Trịnh Xuân Thuận, những khái niệm về thiên văn mà ông trình bày trở nên mềm mại, óng ả. Đó cũng là phương pháp của ông để đưa thiên văn học gần gũi với mọi người: 'Tác phẩm này dành cho những chính nhân ( *honnête homme*), những người không có một hành trang kỹ thuật, nhưng tò mò muốn biết không chỉ những điều kỳ lạ mới nhất của khoa học ở thế kỷ XX mà cả những hệ quả triết học và thần học của những thành tựu đó' (lời đề tựa tác phẩm "Hỗn độn và hài hòa"). Chính phương pháp đó cũng được sử dụng trong "Giai điệu bí ẩn" và đưa nó trở thành tác phẩm [best-seller](/w/index.php?title=Best-seller&action=edit&redlink=1) ở [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) và được dịch ra nhiều thứ tiếng. Có lẽ đó cũng là lý do đưa Trịnh Xuân Thuận, một công dân Mỹ lại có mặt chính thức trong phái đoàn của Tổng thống [Mitterrand](/wiki/Fran%C3%A7ois_Mitterrand) thăm Việt Nam năm 1993." [[4]](#cite_note-4)
Một số tác phẩm:
*La mélodie secrète*, Fayard, 1988 *Un astrophysicien*, Beauchesne-Fayard, 1992 *Le Destin de l'Univers*, Découvertes Gallimard, 1992 *Le Chaos et l'Harmonie*, Fayard, 1998 *L'Infini dans la paume de la main - du Big Bang à l'éveil*, viết chung với [Matthieu Ricard](/w/index.php?title=Matthieu_Ricard&action=edit&redlink=1), NiL éditions, 2000
- Bản tiếng Anh là
*The Quantum and the Lotus*, Three Rivers, 2004
- Bản tiếng Anh là
*Origines - la nostalgie des commencements*, Fayard, 2003 *Les Voies de la lumière*, Éd. Fayard, 2007 *Voyage au cœur de la Lumière*, Découvertes-Gallimard, 2008 *Dictionnaire amoureux du Ciel et des Étoiles*, Plon/Fayard, 2009 *Le Big bang et après?*, viết chung với Alexandre Adler, Marc Fumaroli và Blandine Kriegel, Albin Michel, 2010 *Le Cosmos et le lotus*, Albin Michel, 2011 (được Giải Louis Pauwels, 2012). *Désir d'infini*, Fayard, 2013 *Face à l'univers*, Autrement, 2015
### Các bản dịch tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&action=edit§ion=3)] *Giai điệu bí ẩn. Và con người đã tạo ra vũ trụ*( *La Mélodie secrète*), Phạm Văn Thiều dịch, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, 2000, 383 trang *Hỗn độn và hài hòa*( *Le Chaos et l'Harmonie*), Phạm Văn Thiều và Nguyễn Thanh Dương dịch, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật, 2003 *Cái vô hạn trong lòng bàn tay. Từ Big Bang đến Giác Ngộ*( *L'Infini dans la paume de la main - du Big Bang à l'éveil*), viết chung với Matthieu Ricard, Phạm Văn Thiều - Ngô Vũ biên dịch, Nhà xuất bản Trẻ & Tạp chí Tia Sáng, 470 trang
- *
*Lượng tử và hoa sen*(dịch từ cuốn *The Quantum and the Lotus*tức là bản tiếng Anh của *L'Infini dans la paume de la main*)
- *
*Trò chuyện với Trịnh Xuân Thuận*, Jacques Vauthier, Phạm Văn Thiều dịch, Nhà xuất bản Trẻ & Tạp chí Tia sáng, 2001, 170 trang *Những con đường của ánh sáng*( *Les Voies de la lumière*), Phạm Văn Thiều và Ngô Vũ dịch, Nhà xuất bản Trẻ, 2 tập *Nguồn gốc - nỗi hoài niệm về những thuở ban đầu*( *Origines - la nostalgie des commencements*), Phạm Văn Thiều và Ngô Vũ dịch, Nhà xuất bản Trẻ, 2006, 520 trang *Từ điển yêu thích bầu trời và các vì sao*( *Dictionnaire amoureux du Ciel et des Étoiles*), Phạm Văn Thiều và Ngô Vũ dịch, Nhà xuất bản Tri thức, 2011, 784 trang *Vũ trụ và hoa sen*( *Le Cosmos et le lotus*), Phạm Văn Thiều và Phạm Nguyễn Việt Hưng dịch, Nhà xuất bản Tri thức, 2013, 280 trang *Khát vọng tới cái vô hạn*( *Désir d'infini*), Phạm Văn Thiều và Phạm Nguyễn Việt Hưng dịch, Nhà xuất bản Trẻ và Nhà xuất bản Tri thức, 2014, 364 trang *Đối mặt với vũ trụ*( *Face à l'univers*), Phạm Văn Thiều và Phạm Nguyễn Việt Hưng dịch, Nhà xuất bản Tri thức, 2016, 180 trang
## Giải thưởng[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&action=edit§ion=4)]
- Giải Moron 2007 của
[Hàn lâm viện Pháp](/wiki/H%C3%A0n_l%C3%A2m_vi%E1%BB%87n_Ph%C3%A1p)cho tác phẩm *Les Voies de la lumière*( *Những con đường của ánh sáng*). [[5]](#cite_note-5) [[6]](#cite_note-6) [[7]](#cite_note-7)
- Giải Kalinga 2009 của
[UNESCO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)về các đóng góp trong việc đại chúng hóa khoa học. [[8]](#cite_note-8) [[9]](#cite_note-9) *(* [Prix mondial Cino del Duca](/w/index.php?title=Prix_mondial_Cino_del_Duca&action=edit&redlink=1) *Giải thưởng Thế giới của Fondation Simone et Cino del Duca*) của Học viện Pháp Quốc ( [Institut de France](/wiki/Institut_de_France)) năm 2012, vì các tác phẩm của ông thể hiện "một cái nhìn phức hợp và tinh tế của một nhà khoa học và một người có đức tin về vũ trụ và vị trí của con người trong vũ trụ". [[10]](#cite_note-10) [[11]](#cite_note-11)
- Huân chương
[Bắc Đẩu Bội tinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_%C4%90%E1%BA%A9u_B%E1%BB%99i_tinh)của [Chính phủ Pháp](/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_Ph%C3%A1p)năm 2014, vì những đóng góp tận tụy thúc đẩy sự phát triển nền văn hóa khoa học và sự hợp tác xuyên Đại Tây Dương trong lĩnh vực vật lý thiên văn. [[12]](#cite_note-12) [[13]](#cite_note-13)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&action=edit§ion=5)] **Trịnh Xuân Thuận,** [^](#cite_ref-1) *Vũ trụ và hoa sen* [^](#cite_ref-2) [[1]](http://dantri.com.vn/giao-duc-khuyen-hoc/gs-trinh-xuan-thuan-nha-nghien-cuu-vu-tru-hang-dau-the-gioi-355165.htm) [^](#cite_ref-3) [[2]](https://www.astro.virginia.edu/~txt/) [^](#cite_ref-4) [Chuyến về Việt Nam của Gs T.X.Thuận](http://vietsciences.free.fr/docbao/tinhangngay/txt_chuyenvevietnam.htm) [^](#cite_ref-5) [GS-TS Thiên văn học Trịnh Xuân Thuận Nhận giải thưởng của Hàn lâm viện Pháp](http://nguoivienxu.vietnamnet.vn/nguoivietbonphuong/2007/10/748607/) [^](#cite_ref-6) *Les voies de la lumière*, par Trinh Xuan Thuan, Prix Moron 2007 de l'Académie française [^](#cite_ref-7) [French Academy Awards Grand Prize to U.Va.'s Trinh Thuan](http://www.virginia.edu/uvatoday/newsRelease.php?id=2785) [^](#cite_ref-8) [Two astrophysicists win 2009 Kalinga Prize for Popularization of Science](http://www.unesco.org/science/psd/prizes/kalinga/kalinga2009.shtml) [^](#cite_ref-9) [GS Trịnh Xuân Thuận nhận giải Kalinga của UNESCO](http://www.thanhnien.com.vn/news/Pages/200945/20091105000019.aspx) [^](#cite_ref-10) [Nước Pháp vinh danh nhà vật lý thiên văn Trịnh Xuân Thuận](http://www.viet.rfi.fr/khoa-hoc/20120604-nuoc-phap-vinh-danh-nha-vat-ly-thien-van-trinh-xuan-thuan), RFI, 4/6/2012 [^](#cite_ref-11) [Trinh Xuan Thuan lauréat du Prix mondial 2012](http://www.grands-prix-institut-de-france.fr/fondation-simone-et-cino-del-duca#4-1_span_stylefont-family_arial_sans-serif_font-style_normal_strongtrinh_xuan_thuanstrong_laureat_du_prix_mondial_2012span) [^](#cite_ref-12) [GS Trịnh Xuân Thuận nhận Huân chương Bắc Đẩu bội tinh](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/gs-trinh-xuan-thuan-nhan-huan-chuong-bac-dau-boi-tinh-20140418223004167.htm) [^](#cite_ref-13) [Le Professeur Trinh Xuan Thuan reçoit la Légion d’Honneur](http://www.france-science.org/Le-Professeur-Trinh-Xuan-Thuan.html)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_Thu%E1%BA%ADn&action=edit§ion=6)]
- Tiếng Anh
*Tiếng Việt* [Nước Pháp vinh danh nhà vật lý thiên văn Trịnh Xuân Thuận](http://www.viet.rfi.fr/khoa-hoc/20120604-nuoc-phap-vinh-danh-nha-vat-ly-thien-van-trinh-xuan-thuan), RFI, 4/6/2012 [Giáo sư-Tiến sĩ Trịnh Xuân Thuận và vũ trụ](http://www.nguoivienxu.vietnamnet.vn/vinhdanhnuocviet/2004/06/182716/) [Trịnh Xuân Thuận - Nhà nghiên cứu vũ trụ](http://irv.moi.gov.vn/KH-CN/dndnnkh/2004/8/12762.ttvn) [Vietsciences phỏng vấn Gs Trịnh Xuân Thuận](http://vietsciences.free.fr/vongtaylon/kinhnghiemthaytro/phongvantxt_chung.htm) [Khám phá cái mới niềm say mê bất tận](http://www.tchdkh.org.vn/tchitiet.asp?code=1780) [Chọn ngành Thiên văn và trường Caltech](http://vietsciences.free.fr/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/chonnganhthienvanvatruong.htm), Jacques Vauthier phỏng vấn, Phạm Văn Thiều biên dịch [Trò chuyện với Trịnh Xuân Thuận](http://www.vietkb.com/p/story/id-958/st-1.htm), sách, bản điện tử *Một số bài viết ngắn của ông* [Ba cái chết cho ngôi sao - Trois morts pour l'étoile](http://vietsciences.free.fr/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/bacaichetchongoisao.htm), song ngữ Pháp-Việt, Võ Thị Diệu Hằng chuyển ngữ [Thuyết Big Bang và các thuyết khác](http://vietsciences.free.fr/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/bigbangvacacthuyetkhac.htm), Jacques Vauthier phỏng vấn, Phạm Văn Thiều chuyển ngữ [Kính thiên văn và cách sử dụng](http://vietsciences.free.fr/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/kinhthienvan.htm), Phạm Văn Thiều biên dịch [Ánh sáng và hiệu ứng Doppler](http://vietsciences.free.fr/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/anhsangvahieuungdoppler.htm), Phạm văn Thiều biên dịch [Détermination de la distance d'une étoile céphéide](http://vietsciences.free.fr/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/determinationdistance_etoilecepheide.htm) [Nguyên lý bất định trong cơ học lượng tử](http://vietsciences.org/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/nguyenlybatdinhheisenberg.htm)hoặc [Nguyên lý bất định trong cơ học lượng tử](http://vietsciences.org/giaokhoa/vatly/thienvan/nguyenlybatdinhheisenberg.htm), Võ Thị Diệu Hằng chuyển ngữ [Các thông số của vũ trụ luận và sự tiến hóa của vũ trụ](http://vietsciences.free.fr/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/parametrescosmologiques.htm)hoặc [ở đây](http://vietsciences.org/giaokhoa/vatly/thienvan/parametrescosmologiques.htm), Võ Thị Diệu Hằng chuyển ngữ [Sự tiến hóa của Vũ trụ](http://vietsciences.free.fr/giaokhoa/vatly/thienvan/gstrinhxuanthuan/sutienhoacuavutru.htm), Phạm Văn Thiều chuyển ngữ [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1948](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1948) [Nhân vật còn sống](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_c%C3%B2n_s%E1%BB%91ng) [Người Hà Nội](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A0_N%E1%BB%99i) [Người Mỹ gốc Việt](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) [Nhà vật lý Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD_Hoa_K%E1%BB%B3) [Nhà vật lý Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Nhà thiên văn học Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Nhà khoa học kỹ thuật gốc Việt](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc_k%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) [Nhà khoa học Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Giáo sư Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%C3%A1o_s%C6%B0_M%E1%BB%B9) [Giáo sư Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%C3%A1o_s%C6%B0_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Giáo sư gốc Việt](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%C3%A1o_s%C6%B0_g%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t) [Nhà văn hải ngoại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_v%C4%83n_h%E1%BA%A3i_ngo%E1%BA%A1i) [Phật tử Việt Nam](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ph%E1%BA%ADt_t%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Cựu học sinh Collège Chasseloup-Laubat](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_h%E1%BB%8Dc_sinh_Coll%C3%A8ge_Chasseloup-Laubat) [Cựu sinh viên Viện Công nghệ California](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_sinh_vi%C3%AAn_Vi%E1%BB%87n_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_California) [Cựu sinh viên Đại học Princeton](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_sinh_vi%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Princeton) [Nhà khoa học Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_khoa_h%E1%BB%8Dc_Hoa_K%E1%BB%B3) [Nhà thiên văn học Hoa Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_Hoa_K%E1%BB%B3) [Nhà văn Mỹ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A0_v%C4%83n_M%E1%BB%B9)


markdown:
# Tuscola, Illinois
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Tuscola|
|— Thành phố —|
|Tuscola, Illinois|
|
|![]()
Vị trí bang Illinois, Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Illinois](/wiki/Illinois) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Illinois&action=edit&redlink=1) [Quận Douglas](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Douglas,_Illinois) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Tuscola** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91) thuộc [quận Douglas](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Douglas,_Illinois), tiểu bang [Illinois](/wiki/Illinois), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thành phố này là 4480 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Tuscola,_Illinois&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tuscola,_Illinois&action=edit§ion=1)]
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 4448 người.
- Năm 2010: 4480 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tuscola,_Illinois&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tuscola,_Illinois&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.