text:
Hồ Baikal
Hồ Baikal (phiên âm tiếng Việt: Hồ Bai-can; tiếng Nga: о́зеро Байка́л, chuyển tự. Ozero Baykal, IPA [ˈozʲɪrə bɐjˈkal]; Buryat: Байгал нуур, tiếng Mông Cổ: Байгал нуур, Baygal nuur, nghĩa là "hồ tự nhiên"[1]; tiếng Kyrgyz: Байкол) là hồ lâu đời nhất trên thế giới.[2]
Hồ nằm ở phía nam Siberi thuộc Nga, giữa tỉnh Irkutsk ở phía tây bắc và nước Cộng hòa Buryatia ở phía đông nam, đây là hồ nước ngọt có lượng nước lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 20% tổng lượng nước ngọt không bị đóng băng quanh năm trên bề mặt thế giới.[3][4]
Với 1.642 m (5.387 ft),[5] Baikal là hồ sâu nhất[6] và nằm trong số các hồ trong nhất[7] trong tất cả các hồ trên thế giới. Tương tự như hồ Tanganyika, hồ Baikal được hình thành từ một thung lũng tách giãn cổ có hình lưỡi liềm dài với diện tích bề mặt 31.722 km2 (12.248 sq mi), nhỏ hơn so với hồ Superior hay hồ Victoria. Baikal là nơi sinh sống của hơn 1.700 loài động thực vật, hai phần ba trong số đó không thể tìm thấy ở nơi nào khác trên thế giới[8] và đã được UNESCO công nhận là một Di sản thế giới vào năm 1996.[9] Khu vực bờ đông của hồ Baikal là nơi sinh sống của các bộ lạc người Buryat,[10][11] họ chăn nuôi dê, lạc đà, bò và cừu,[11] trong một môi trường khắc nghiệt khi nhiệt độ trung bình tối thiểu vào mùa đông là −19 °C (−2 °F) và tối đa trong mùa hè chỉ là 14 °C (57 °F).[12]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Hồ Baikal được gọi là "Bắc Hải" (北海) trong các thư tịch cổ Trung Quốc.[13] Hồ nằm trong lãnh thổ của Hung Nô, lãnh thổ này trải dài từ biên giới với nhà Hán ở phía nam đến rừng taiga Siberi ở phía bắc, hồ đã chứng kiến nhiều cuộc chiến tranh giữa Hán và Hung Nô.[14][15][16] Người châu Âu có thông tin hạn chế về hồ cho đến khi đế quốc Nga mở rộng ra khu vực này vào thế kỷ 17. Nhà thám hiểm Nga đầu tiên tiếp cận hồ Baikal là Kurbat Ivanov vào năm 1643.[17]
Địa lý và thủy văn[sửa | sửa mã nguồn]
Đường sắt xuyên Siberi đã được xây dựng từ năm 1896 đến năm 1902. Việc xây dựng tuyến đường sắt thắng cảnh quanh cực tây nam của hồ Baikal cần đến 200 cây cầu và 33 đường hầm. Cho đến khi công trình này hoàn thành, một phà xe lửa sẽ chuyên chở các chuyến tàu qua hồ (từ cảng Baikal đến Mysovaya) trong một số năm. Khi bị đóng băng trong mùa đông, có thể đi bộ qua hồ song có nguy cơ bị tê cóng và giảm thân nhiệt gây chết người do các cơn gió lạnh di chuyển suốt bề mặt bằng phẳng của lớp băng. Bắt đầu từ năm 1956, việc ngăn nước bằng đập Irkutsk trên sông Angara đã làm tăng mức nước của hồ thêm 1,4 m (4,6 ft).[18]
Khi xây dựng tuyến đường sắt, một cuộc thám hiểm địa lý thủy văn do F.K. Drizhenko đứng đầu đã có kết quả là bản đồ đường đồng mức chi tiết đầu tiên của đáy hồ.[2]
Hồ Baikal nằm trong một thung lũng tách giãn, được tạo thành bởi đới đứt gãy Baikal, nơi lớp vở trái đất bị tách ra.[4] Với chiều dài 636 km (395 mi) và chiều rộng 79 km (49 mi) và diện tích 31.722 km2 (12.248 sq mi), hồ Baikal có diện tích bề mặt lớn hơn bất kỳ hồ nước ngọt nào khác tại châu Á và là hồ sâu lớn nhất thế giới với độ sâu 1.642 m (5.387 ft) dưới mực nước biển. Phần đáy của hồ sâu 1.186,5 m (3.893 ft) dưới mực nước biển, song bên dưới đó là 7 km (4,3 mi) trầm tích, vì thể điểm đáy của đứt gãy sâu 8–11 km (5,0–6,8 mi) dưới mặt đất xung quanh: và là đứt gãy trên lục địa sâu nhất trên trái đất.[4] Theo quan điểm địa chất, đứt gãy này vẫn còn trẻ và đang hoạt động, nó mở rộng khoảng 2 cm mỗi năm. Đớt đứt gãy này cũng có hoạt động động đất, ngoài ra cũng có các suối nước nóng trong khu vực quanh hồ. Hồ Baikal được phân thành ba bồn hay bể: Bắc, Trung và Nam, với độ sâu tương ứng là 900 m (3.000 ft), 1.600 m (5.200 ft), và 1.400 m (4.600 ft). Bồn Bắc và Trung tách biệt nhau qua dãy Academician trong khi khu vực quanh đồng bằng Selenga và vùng yên ngựa Buguldeika tách biệt bồn Trung và Nam. Hồ thoát nước qua sông Angara, một chi lưu của sông Enisei.
Loài hải cẩu Nerpa[sửa | sửa mã nguồn]
Nổi tiếng nhất trong vùng hồ là loài hải cẩu Baikal nerpa. Được cho đã di chuyển đến đây từ Bắc Bắc Dương hơn 800.000 năm trước, những chú hải cẩu nhỏ da trơn này đã trở thành biểu tượng của vùng di sản thiên nhiên Baikal diệu kỳ.
Sự ô nhiễm và nạn săn trộm đã làm giảm phần lớn số lượng nerpa. Hiện chỉ còn khoảng 60.000 con đang sinh sống trong hồ, giảm hơn 100.000 con so với vài năm trước. Hải cẩu Baikal hay ẩn náu nên rất khó quan sát. Du khách đến đây thường chọn cách đến thăm vườn nuôi hải cẩu nerpa ở Irkutsk hoặc Listvyanka.
Nerpa vốn không có kẻ thù tự nhiên nào nên số lượng lẽ ra phải tăng không ngừng. Tuy nhiên, chúng đã bị săn bắt trong nhiều thập kỷ bởi người Buryat, những cư dân bản xứ vùng hồ Baikal (các nhà thám hiểm người Nga mới chỉ bắt đầu đặt chân đến Baikal từ năm 1643).
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Altangerel Damdinsuren, English to Mongolian Dictionary (1998) Silverland: A Winter Journey Beyond the Urals, London, John Murray, page 173
- ^ a ă Fact Sheet: Lake Baikal — A Touchstone for Global Change and Rift Studies, Tháng 7 năm 1993 (Truy cập 04 tháng 12 năm 2007) Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “touchstone” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
- ^ “Lake Baikal: the great blue eye of Siberia”. CNN. Bản gốc lưu trữ 11 tháng 10 năm, 2006. Truy cập 21 tháng 10 năm, 2006. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|archivedate=, |accessdate=(trợ giúp)
- ^ a ă â “The Oddities of Lake Baikal”. Alaska Science Forum. Truy cập 7 tháng 1 năm 2007.
- ^ “A new bathymetric map of Lake Baikal. MORPHOMETRIC DATA. INTAS Project 99-1669.Ghent University, Ghent, Belgium; Consolidated Research Group on Marine Geosciences (CRG-MG), University of Barcelona, Spain; Limnological Institute of the Siberian Branch of the Russian Academy of Sciences, Irkutsk, Russian Federation; State Science Research Navigation-Hydrographic Institute of the Ministry of Defense, St.Petersburg, Russian Federation”. Ghent University, Ghent, Belgium. Truy cập 9 tháng 7 năm 2009.
- ^ “Deepest Lake in the World”. geology.com. Truy cập 18 tháng 8, 2007.
- ^ Jung, J.; Hojnowski, C., Jenkins, H., Ortiz, A., Brinkley, C., Cadish, L., Evans, A., Kissinger, P., Ordal, L., Osipova, S., Smith, A., Vredeveld, B., Hodge, T., Kohler, S., Rodenhouse, N. and Moore, M. (2004). “Diel vertical migration of zooplankton in Lake Baikal and its relationship to body size” (PDF). Trong Smirnov, A.I.; Izmest'eva, L.R. Ecosystems and Natural Resources of Mountain Regions. Proceedings of the first international symposium on Lake Baikal: The current state of the surface and underground hydrosphere in mountainous areas. "Nauka", Novosibirsk, Russia (PDF). tr. 131–140. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2009.
- ^ “Russia”. Britannica Student Encyclopedia. Encyclopædia Britannica Online. 2007. Truy cập 3 tháng 7 năm 2007.
- ^ “Lake Baikal — World Heritage Site”. World Heritage. Truy cập 13 tháng 1 năm 2007.
- ^ Hammer, M.; Karafet, T. (1995). “DNA & the peopling of Siberia”. Smithsonian Institution. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2009.
- ^ a ă Hudgins, S. (2003). The Other Side of Russia: A Slice of Life in Siberia and the Russian Far East (PDF). Texas A&M University Press. Truy cập 9 tháng 8 năm 2009.
- ^ Fefelov, I.; Tupitsyn, I. (tháng 8 năm 2004). “Waders of the Selenga delta, Lake Baikal, eastern Siberia” (PDF). Wader Study Group Bulletin 104: 66–78. Truy cập 9 tháng 8 năm 2009.
- ^ Yap, Joseph (2009). Các cuộc chiến tranh với Hung Nô: Một bản dịch từ Tư trị thông giám. AuthorHouse. tr. 276. ISBN 9781449006051. Truy cập 25 tháng 7 năm 2012.
- ^ http://www.orientaldiscovery.com/10/html/2009072306292531-572.html
- ^ John Man (2008). “The Great Wall”. ISBN 9781458754998.
|chương=bị bỏ qua (trợ giúp)
- ^ http://www.chinaahistoryofwarfare.com/han/
- ^ “Research of the Baikal”. Irkutsk.org. Ngày 18 tháng 1 năm 2006. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2012.
- ^ “Irkutsk Hydroelectric Power Station History”. Irkutskenergo. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2010.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Bảy kỳ quan nước Nga
- USGS survey fact sheet on Lake Baikal
- World lakes database entry for Lake Baikal
- Baikal information site in English
- Free and independent travel guide for Lake Baikal English and German
- Washington Post Russian Chronicles Blog that Includes visits to Lake Baikal
- Flickr photos tagged lakebaikal
- Baikal photos and traveler stories

markdown:
# Hồ Baikal
|Hồ Baikal|
|
|![]()
[Olkhon](/w/index.php?title=Olkhon&action=edit&redlink=1) ![ Karte baikal2.png](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Karte_baikal2.png/250px-Karte_baikal2.png)
![ Karte baikal2.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bf/Karte_baikal2.png/250px-Karte_baikal2.png)
[53°26′32″B 108°10′10″Đ / 53,442264°B 108,169555°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=H%E1%BB%93_Baikal¶ms=53.442264_N_108.169555_E_) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [53°26′32″B 108°10′10″Đ / 53,442264°B 108,169555°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=H%E1%BB%93_Baikal¶ms=53.442264_N_108.169555_E_) [Selenge](/wiki/S%C3%B4ng_Selenge), [Chikoy](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Chikoy&action=edit&redlink=1), [Khilokh](/w/index.php?title=Khilokh&action=edit&redlink=1), [Uda](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Uda_(Buryatia)&action=edit&redlink=1), [Barguzin](/w/index.php?title=Barguzin_(s%C3%B4ng)&action=edit&redlink=1), [Thượng Angara](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_Angara&action=edit&redlink=1) [Angara](/wiki/S%C3%B4ng_Angara) [ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) [Olkhon](/w/index.php?title=Olkhon&action=edit&redlink=1)) [Irkutsk](/wiki/Irkutsk)
|Hồ Baikal|
|
|![]()
|
|![]()
[Quốc gia](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3ng_di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_theo_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) ![ Flag of Russia.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
![ Flag of Russia.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Phần lãnh thổ của Nga thuộc châu Á](/wiki/Nga) [http://whc.unesco.org/en/criteria/](http://whc.unesco.org/en/criteria/) [754](http://whc.unesco.org/en/list/754) [Vùng UNESCO](http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=®ion=&order=region) [Châu Á - Thái Bình Dương](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_t%E1%BA%A1i_ch%C3%A2u_%C3%81_-_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) **Hồ Baikal** (phiên âm [tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t): **Hồ Bai-can**; [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): о́зеро Байка́л, [chuyển tự.](/wiki/Chuy%E1%BB%83n_t%E1%BB%B1_ti%E1%BA%BFng_Nga_sang_k%C3%BD_t%E1%BB%B1_Latinh) *Ozero Baykal*, [IPA](/w/index.php?title=Wikipedia:IPA_cho_ti%E1%BA%BFng_Nga&action=edit&redlink=1) [ˈozʲɪrə bɐjˈkal]; [Buryat](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Buryat&action=edit&redlink=1): Байгал нуур, [tiếng Mông Cổ](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_M%C3%B4ng_C%E1%BB%95): Байгал нуур, *Baygal nuur*, nghĩa là "hồ tự nhiên" ; [1] [tiếng Kyrgyz](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Kyrgyz): Байкол) là hồ lâu đời nhất trên thế giới. [[2]](#cite_note-touchstone-2)
Hồ nằm ở phía nam
[Siberi](/wiki/Xibia) thuộc [Nga](/wiki/Nga), giữa tỉnh [Irkutsk](/wiki/Irkutsk_(t%E1%BB%89nh)) ở phía tây bắc và nước [Cộng hòa Buryatia](/wiki/Buryatia) ở phía đông nam, đây là hồ nước ngọt có lượng nước lớn nhất thế giới, chiếm khoảng 20% tổng lượng nước ngọt không bị đóng băng quanh năm trên bề mặt thế giới. [[3]](#cite_note-cnn-3) [[4]](#cite_note-oddities-4)
Với 1.642 m (5.387 ft),
Baikal là hồ sâu nhất [5] và nằm trong số các hồ trong nhất [[6]](#cite_note-6) trong tất cả các hồ trên thế giới. Tương tự như [[7]](#cite_note-7) [hồ Tanganyika](/wiki/H%E1%BB%93_Tanganyika), hồ Baikal được hình thành từ một [thung lũng tách giãn](/wiki/Thung_l%C5%A9ng_t%C3%A1ch_gi%C3%A3n)cổ có hình lưỡi [liềm](/wiki/Li%E1%BB%81m)dài với diện tích bề mặt 31.722 km 2(12.248 sq mi), nhỏ hơn so với [hồ Superior](/wiki/H%E1%BB%93_Th%C6%B0%E1%BB%A3ng)hay [hồ Victoria](/wiki/H%E1%BB%93_Victoria). Baikal là nơi sinh sống của hơn 1.700 loài động thực vật, hai phần ba trong số đó không thể tìm thấy ở nơi nào khác trên thế giới và đã được [[8]](#cite_note-8) [UNESCO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Gi%C3%A1o_d%E1%BB%A5c,_Khoa_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_V%C4%83n_h%C3%B3a_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)công nhận là một [Di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)vào năm 1996. Khu vực bờ đông của hồ Baikal là nơi sinh sống của các bộ lạc [[9]](#cite_note-9) [người Buryat](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Buryat), [[10]](#cite_note-10) họ chăn nuôi dê, lạc đà, bò và cừu, [[11]](#cite_note-animal-11) trong một môi trường khắc nghiệt khi nhiệt độ trung bình tối thiểu vào mùa đông là −19 °C (−2 °F) và tối đa trong mùa hè chỉ là 14 °C (57 °F). [[11]](#cite_note-animal-11) [[12]](#cite_note-12)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&action=edit§ion=1)]
Hồ Baikal được gọi là "Bắc Hải" (北海) trong các thư tịch cổ
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Hồ nằm trong lãnh thổ của Hung Nô, lãnh thổ này trải dài từ biên giới với [13] [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n)ở phía nam đến rừng [taiga](/wiki/Taiga) [Siberi](/wiki/Xibia)ở phía bắc, hồ đã chứng kiến nhiều cuộc [chiến tranh giữa Hán và Hung Nô](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_H%C3%A1n-Hung_N%C3%B4). [[14]](#cite_note-14) [[15]](#cite_note-15) Người châu Âu có thông tin hạn chế về hồ cho đến khi đế quốc Nga mở rộng ra khu vực này vào thế kỷ 17. Nhà thám hiểm Nga đầu tiên tiếp cận hồ Baikal là [[16]](#cite_note-16) [Kurbat Ivanov](/w/index.php?title=Kurbat_Ivanov&action=edit&redlink=1)vào năm 1643. [[17]](#cite_note-17)
## Địa lý và thủy văn[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
[Đường sắt xuyên Siberi](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_xuy%C3%AAn_Siberi) đã được xây dựng từ năm 1896 đến năm 1902. Việc xây dựng [tuyến đường sắt thắng cảnh](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_s%E1%BA%AFt_quanh_Baikal&action=edit&redlink=1) quanh cực tây nam của hồ Baikal cần đến 200 cây cầu và 33 đường hầm. Cho đến khi công trình này hoàn thành, một [phà xe lửa](/w/index.php?title=Ph%C3%A0_xe_l%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1) sẽ chuyên chở các chuyến tàu qua hồ (từ cảng Baikal đến [Mysovaya](/w/index.php?title=Mysovaya&action=edit&redlink=1)) trong một số năm. Khi bị đóng băng trong mùa đông, có thể đi bộ qua hồ song có nguy cơ bị tê cóng và giảm thân nhiệt gây chết người do các cơn gió lạnh di chuyển suốt bề mặt bằng phẳng của lớp băng. Bắt đầu từ năm 1956, việc ngăn nước bằng [đập Irkutsk](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_m%C3%A1y_th%E1%BB%A7y_%C4%91i%E1%BB%87n_Irutsk&action=edit&redlink=1) trên [sông Angara](/wiki/S%C3%B4ng_Angara) đã làm tăng mức nước của hồ thêm 1,4 m (4,6 ft). [[18]](#cite_note-his-18)
Khi xây dựng tuyến đường sắt, một cuộc thám hiểm địa lý thủy văn do
[F.K. Drizhenko](/w/index.php?title=Fedor_Kirillovich_Drizhenko&action=edit&redlink=1) đứng đầu đã có kết quả là bản đồ đường đồng mức chi tiết đầu tiên của đáy hồ. [[2]](#cite_note-touchstone-2)
Hồ Baikal nằm trong một
[thung lũng tách giãn](/wiki/Thung_l%C5%A9ng_t%C3%A1ch_gi%C3%A3n), được tạo thành bởi [đới đứt gãy Baikal](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%9Bi_%C4%91%E1%BB%A9t_g%C3%A3y_Baikal&action=edit&redlink=1), nơi lớp vở trái đất bị tách ra. Với chiều dài 636 km (395 mi) và chiều rộng 79 km (49 mi) và diện tích 31.722 km [4] 2(12.248 sq mi), hồ Baikal có diện tích bề mặt lớn hơn bất kỳ hồ nước ngọt nào khác tại châu Á và là hồ sâu lớn nhất thế giới với độ sâu 1.642 m (5.387 ft) dưới mực nước biển. Phần đáy của hồ sâu 1.186,5 m (3.893 ft) dưới mực nước biển, song bên dưới đó là 7 km (4,3 mi) [trầm tích](/wiki/Tr%E1%BA%A7m_t%C3%ADch), vì thể điểm đáy của đứt gãy sâu 8–11 km (5,0–6,8 mi) dưới mặt đất xung quanh: và là đứt gãy trên lục địa sâu nhất trên [trái đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t). Theo quan điểm địa chất, đứt gãy này vẫn còn trẻ và đang hoạt động, nó mở rộng khoảng 2 cm mỗi năm. Đớt đứt gãy này cũng có hoạt động động đất, ngoài ra cũng có các suối nước nóng trong khu vực quanh hồ. Hồ Baikal được phân thành ba bồn hay bể: Bắc, Trung và Nam, với độ sâu tương ứng là 900 m (3.000 ft), 1.600 m (5.200 ft), và 1.400 m (4.600 ft). Bồn Bắc và Trung tách biệt nhau qua dãy Academician trong khi khu vực quanh đồng bằng Selenga và vùng yên ngựa Buguldeika tách biệt bồn Trung và Nam. Hồ thoát nước qua [[4]](#cite_note-oddities-4) [sông Angara](/wiki/S%C3%B4ng_Angara), một chi lưu của [sông Enisei](/wiki/Enisei).
## Loài hải cẩu Nerpa[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&action=edit§ion=3)]
Nổi tiếng nhất trong vùng hồ là loài
[hải cẩu Baikal nerpa](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_c%E1%BA%A9u_Baikal_nerpa&action=edit&redlink=1). Được cho đã di chuyển đến đây từ [Bắc Bắc Dương](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_B%E1%BA%AFc_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) hơn 800.000 năm trước, những chú hải cẩu nhỏ da trơn này đã trở thành biểu tượng của vùng di sản thiên nhiên Baikal diệu kỳ.
Sự ô nhiễm và nạn săn trộm đã làm giảm phần lớn số lượng nerpa. Hiện chỉ còn khoảng 60.000 con đang sinh sống trong hồ, giảm hơn 100.000 con so với vài năm trước. Hải cẩu Baikal hay ẩn náu nên rất khó quan sát. Du khách đến đây thường chọn cách đến thăm vườn nuôi hải cẩu nerpa ở
[Irkutsk](/wiki/Irkutsk) hoặc [Listvyanka](/w/index.php?title=Listvyanka&action=edit&redlink=1).
Nerpa vốn không có kẻ thù tự nhiên nào nên số lượng lẽ ra phải tăng không ngừng. Tuy nhiên, chúng đã bị săn bắt trong nhiều thập kỷ bởi
[người Buryat](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Buryat), những cư dân bản xứ vùng hồ Baikal (các nhà thám hiểm [người Nga](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nga) mới chỉ bắt đầu đặt chân đến Baikal từ năm 1643).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&action=edit§ion=4)] **Altangerel Damdinsuren, English to Mongolian Dictionary (1998)** [^](#cite_ref-1) *Silverland: A Winter Journey Beyond the Urals*, London, John Murray, page 173
- ^
**a** **ă** [Fact Sheet: Lake Baikal — A Touchstone for Global Change and Rift Studies](http://marine.usgs.gov/fact-sheets/baikal/), Tháng 7 năm 1993 (Truy cập 04 tháng 12 năm 2007) Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>không hợp lệ: tên “touchstone” được định rõ nhiều lần, mỗi lần có nội dung khác
[^](#cite_ref-cnn_3-0) [“Lake Baikal: the great blue eye of Siberia”](http://web.archive.org/web/20061011114225/http://www.cnn.com/SPECIALS/2000/russia/story/train/lake.baikal/). CNN. [Bản gốc](http://www.cnn.com/SPECIALS/2000/russia/story/train/lake.baikal/)lưu trữ 11 tháng 10 năm, 2006. Truy cập 21 tháng 10 năm, 2006. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|archivedate=, |accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- ^
**a** **ă** **â** [“The Oddities of Lake Baikal”](http://www.gi.alaska.edu/ScienceForum/ASF9/986.html). Alaska Science Forum. Truy cập 7 tháng 1 năm 2007. [^](#cite_ref-INTAS_5-0) [“A new bathymetric map of Lake Baikal. MORPHOMETRIC DATA. INTAS Project 99-1669.Ghent University, Ghent, Belgium; Consolidated Research Group on Marine Geosciences (CRG-MG), University of Barcelona, Spain; Limnological Institute of the Siberian Branch of the Russian Academy of Sciences, Irkutsk, Russian Federation; State Science Research Navigation-Hydrographic Institute of the Ministry of Defense, St.Petersburg, Russian Federation”](http://users.ugent.be/~mdbatist/intas/morphometry.htm). Ghent University, Ghent, Belgium. Truy cập 9 tháng 7 năm 2009. [^](#cite_ref-6) [“Deepest Lake in the World”](http://geology.com/records/deepest-lake.shtml). geology.com. Truy cập 18 tháng 8, 2007. **Jung, J.; Hojnowski, C., Jenkins, H., Ortiz, A., Brinkley, C., Cadish, L., Evans, A., Kissinger, P., Ordal, L., Osipova, S., Smith, A., Vredeveld, B., Hodge, T., Kohler, S., Rodenhouse, N. and Moore, M. (2004).** [^](#cite_ref-7) [“Diel vertical migration of zooplankton in Lake Baikal and its relationship to body size”](http://www.wellesley.edu/Biology/Faculty/Mmoore/Content/JUNG_et_al_2004.pdf)(PDF). Trong Smirnov, A.I.; Izmest'eva, L.R. *Ecosystems and Natural Resources of Mountain Regions. Proceedings of the first international symposium on Lake Baikal: The current state of the surface and underground hydrosphere in mountainous areas. "Nauka", Novosibirsk, Russia*(PDF). tr. 131–140. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2009. [^](#cite_ref-8) [“Russia”](http://www.britannica.com/ebi/article-207539). *Britannica Student Encyclopedia*. Encyclopædia Britannica Online. 2007. Truy cập 3 tháng 7 năm 2007. [^](#cite_ref-9) [“Lake Baikal — World Heritage Site”](http://whc.unesco.org/en/list/754). World Heritage. Truy cập 13 tháng 1 năm 2007. **Hammer, M.; Karafet, T. (1995).** [^](#cite_ref-10) [“DNA & the peopling of Siberia”](http://www.mnh.si.edu/arctic/html/peopling_siberia.html). Smithsonian Institution. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2009.
- ^
**a** [Hudgins, S. (2003).](#cite_ref-animal_11-1) **ă** [(PDF). Texas A&M University Press. Truy cập 9 tháng 8 năm 2009.](http://www.tamupress.com/product/Other-Side-of-Russia,4080.aspx) *The Other Side of Russia: A Slice of Life in Siberia and the Russian Far East* **Fefelov, I.; Tupitsyn, I. (tháng 8 năm 2004).** [^](#cite_ref-12) [“Waders of the Selenga delta, Lake Baikal, eastern Siberia”](http://elibrary.unm.edu/sora/IWSGB/v104/p00066-p00078.pdf)(PDF). *Wader Study Group Bulletin* **104**: 66–78. Truy cập 9 tháng 8 năm 2009. **Yap, Joseph (2009).** [^](#cite_ref-13) [. AuthorHouse. tr. 276.](http://books.google.com.hk/books?id=RovRuGZQYhsC&pg=PA276&lpg=PA276&dq=su+wu+north+sea&source=bl&ots=Ml-Qg0ZBLq&sig=ncnSVgUZo3o5FP4nPPSJCtnZsew&hl=en&sa=X&ei=DHsPUPXvI8nrrQfPgIHYBA&redir_esc=y#v=onepage&q=su%20wu%20north%20sea&f=false) *Các cuộc chiến tranh với Hung Nô: Một bản dịch từ Tư trị thông giám* [ISBN](/wiki/ISBN) [9781449006051](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781449006051). Truy cập 25 tháng 7 năm 2012. [^](#cite_ref-14) [http://www.orientaldiscovery.com/10/html/2009072306292531-572.html](http://www.orientaldiscovery.com/10/html/2009072306292531-572.html) **John Man (2008). “The Great Wall”.** [^](#cite_ref-15) [ISBN](/wiki/ISBN) [9781458754998](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781458754998).
|chương=bị bỏ qua (
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#chapter_ignored)) [^](#cite_ref-16) [http://www.chinaahistoryofwarfare.com/han/](http://www.chinaahistoryofwarfare.com/han/) [^](#cite_ref-17) [“Research of the Baikal”](http://www.irkutsk.org/baikal/research.htm). Irkutsk.org. Ngày 18 tháng 1 năm 2006. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2012. [^](#cite_ref-his_18-0) [“Irkutsk Hydroelectric Power Station History”](http://en.irkutskenergo.ru/qa/1008.2.html). Irkutskenergo. Truy cập ngày 7 tháng 9 năm 2010.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Baikal&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|[Bảy kỳ quan nước Nga](http://nuocnga.net/default.aspx?tabid=327&ID=2698&CateID=213) [USGS survey fact sheet on Lake Baikal](http://marine.usgs.gov/fact-sheets/baikal/) [World lakes database entry](http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-27.html)for Lake Baikal [Baikal information site](http://www.bww.irk.ru/)in English [Free and independent travel guide for Lake Baikal](http://www.baikalinfo.com/)English and German [Washington Post Russian Chronicles Blog that Includes visits to Lake Baikal](http://blogs.washingtonpost.com/russianchronicles/) [Flickr photos tagged lakebaikal](http://www.flickr.com/photos/tags/lakebaikal/) [Baikal photos and traveler stories](http://angara.net/photo/album/122)
|
|

X-Cache: cp1068 miss, cp1068 miss


text:
Trợ giúp
Thể loại:Chấm dứt năm 1917
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
Chấm dứt năm 1917
Các trang trong thể loại “Chấm dứt năm 1917”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
Đ
Khởi nghĩa Thái Nguyên
N
Cộng hòa Nga
Đế quốc Nga
P
Đại Công quốc Phần Lan
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Chấm_dứt_năm_1917&oldid=23839175
”
Thể loại
:
Năm 1917
Chấm dứt theo năm
Chấm dứt thập niên 1910
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Tại dự án khác
Wikimedia Commons
Ngôn ngữ khác
Azərbaycanca
Bahasa Melayu
Башҡортса
Беларуская
Беларуская (тарашкевіца)
Čeština
Dansk
Deutsch
English
فارسی
한국어
Қазақша
Latina
日本語
Norsk bokmål
Norsk nynorsk
Português
Română
Русский
Simple English
Slovenščina
Srpskohrvatski / српскохрватски
Svenska
ไทย
Türkçe
اردو
中文
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 14:44 ngày 22 tháng 6 năm 2016.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

markdown:
# Thể loại:Chấm dứt năm 1917
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Các trang trong thể loại “Chấm dứt năm 1917”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1065 miss, cp1066 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
déclassé
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Tiếng Anh[sửa]
Tính từ[sửa]
déclassé
- Khéo, khéo tay, có kỹ xảo; khéo léo.
- a dexterous typist — người đánh máy chữ nhanh
- a dexterous planist — người chơi pianô giỏi
- Thuận dùng tay phải.
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
Tiếng Pháp[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Tính từ[sửa]
déclassé /de.kla.se/
- Bị giáng loại.
- (Đường sắt) Đã đổi hạng (vé, toa xe... ).
Danh từ[sửa]
déclassé gđ /de.kla.se/
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# déclassé
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **déclassé** [Khéo](/wiki/kh%C3%A9o), [khéo tay](/wiki/kh%C3%A9o_tay), có [kỹ xảo](/wiki/k%E1%BB%B9_x%E1%BA%A3o); [khéo léo](/wiki/kh%C3%A9o_l%C3%A9o). *a dexterous typist*— người đánh máy chữ nhanh *a dexterous planist*— người chơi pianô giỏi
-
[Thuận](/wiki/thu%E1%BA%ADn)dùng [tay](/wiki/tay) [phải](/wiki/ph%E1%BA%A3i).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|Giống đực |
||
|
|
|Giống cái |
||
|**déclassé** [/de.kla.se/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Bị](/wiki/b%E1%BB%8B) [giáng loại](/w/index.php?title=gi%C3%A1ng_lo%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1).
- (
*Đường sắt*) Đã [đổi](/wiki/%C4%91%E1%BB%95i) [hạng](/wiki/h%E1%BA%A1ng)(vé, toa xe... ).
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|déclassé |
|**déclassé** gđ [/de.kla.se/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1068 miss, cp1053 miss


text:
Giỏ hàng rỗng
Hội Hoạ - Tủ Sách Tri Thức Bách Khoa Bằng Hình
“Sự khởi đầu của hội hoạ vừa bí ẩn vừa gắn chặt với lịch sử nhân loại. Từ 30.000 năm truớc, con người đã vẽ những bức tranh đầu tiên bằng đầu ngón tay. Ngày nay người ta vẫn tự hỏi về ý nghĩa của các dấu hiệu đó. Nó có phải là ma thuật dùng để bảo đảm cho cuộc săn bắn được tốt đẹp hay chỉ để thể hiện mong muốn để lại dấu vết của mình? Về sau người Ai Cập Cố gắng kéo dài cuộc sống sau khi chết bằng cách trang trí mộ phần, còn sau đó người Hy Lạp và người La Mã vẽ lên đồ gốm và trang trí tranh vẽ lên các lâu đài của họ…”.
Mục lục:
Nguồn gốc
Hội hoạ thời trung cổ
Thời kỳ phục hưng ở Italy
Thời kỳ phục hưng ở phần còn lại của châu âu
Những kỹ thuật của hoạ sĩ thế kỹ lớn (thế kỷ XVII)
Thế kỷ ánh sáng
Những xu hướng trái ngược cái nhìn mới
Nghệ thuật hiện đại
Những thách thức mới.
Mời bạn đón đọc.
CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI DỊCH VỤ MÊ KÔNG COM
Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email: hotro@vinabook.com
Hãy Đăng ký

markdown:
Thứ 2 - 7: hoạt động từ
**7:30 - 20:00**
Chủ nhật: hoạt động từ
**8:00 - 17:00**
Giỏ hàng rỗng
**Hội Hoạ - Tủ Sách Tri Thức Bách Khoa Bằng Hình**
“Sự khởi đầu của hội hoạ vừa bí ẩn vừa gắn chặt với lịch sử nhân loại. Từ 30.000 năm truớc, con người đã vẽ những bức tranh đầu tiên bằng đầu ngón tay. Ngày nay người ta vẫn tự hỏi về ý nghĩa của các dấu hiệu đó. Nó có phải là ma thuật dùng để bảo đảm cho cuộc săn bắn được tốt đẹp hay chỉ để thể hiện mong muốn để lại dấu vết của mình? Về sau người Ai Cập Cố gắng kéo dài cuộc sống sau khi chết bằng cách trang trí mộ phần, còn sau đó người Hy Lạp và người La Mã vẽ lên đồ gốm và trang trí tranh vẽ lên các lâu đài của họ…”.
**Mục lục:**
Nguồn gốc
Hội hoạ thời trung cổ
Thời kỳ phục hưng ở Italy
Thời kỳ phục hưng ở phần còn lại của châu âu
Những kỹ thuật của hoạ sĩ thế kỹ lớn (thế kỷ XVII)
Thế kỷ ánh sáng
Những xu hướng trái ngược cái nhìn mới
Nghệ thuật hiện đại
Những thách thức mới.
**Mời bạn đón đọc.**
Địa chỉ: 292A Hòa Bình, Phường Hiệp Tân, Quận Tân Phú, Tp. Hồ Chí Minh
MST: 0303615027 do Sở Kế Hoạch Và Đầu Tư Tp.HCM cấp ngày 10/03/2011
Tel: 08.73008182 - Fax: 08.39733234 - Email:
[hotro@vinabook.com](mailto:hotro@vinabook.com)
★ ★ ★ ★ ★
Hãy Đăng ký

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

X-Frame-Options: sameorigin

Set-Cookie: debugger=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache