text:
USS Toledo (CA-133)
USS Toledo (CA-133) là một tàu tuần dương hạng nặng lớp Baltimore được Hải quân Hoa Kỳ đưa ra hoạt động sau khi Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc. Nó hầu như chỉ hoạt động tại Thái Bình Dương, từng tham gia tích cực trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên và được tặng thưởng năm Ngôi sao Chiến đấu tại đây trước khi ngừng hoạt động năm 1960 và bị bán để tháo dỡ năm 1974.
Mục lục
Thiết kế và chế tạo[sửa | sửa mã nguồn]
Là tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ được đặt tên theo thành phố Toledo tại tiểu bang Ohio, Toledo được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng New York Shipbuilding Corporation ở Camden, New Jersey vào ngày 13 tháng 9 năm 1943. Nó được hạ thủy vào ngày 6 tháng 5 năm 1945, được đỡ đầu bởi Bà Edward J. Moan, và được đưa ra hoạt động tại Xưởng hải quân Philadelphia vào ngày 27 tháng 10 năm 1946 dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng, Đại tá Hải quân J. Detzer, Jr..
Lịch sử hoạt động[sửa | sửa mã nguồn]
1947-1950[sửa | sửa mã nguồn]
Vào ngày 6 tháng 1 năm 1947, chiếc tàu tuần dương mới lên đường cho một chuyến đi huấn luyện kéo dài hai tháng tại vùng biển Tây Ấn. Sau khi hoàn tất việc huấn luyện và chạy thử máy ngoài khơi vịnh Guantánamo, nó ghé thăm St. Thomas thuộc quần đảo Virgin; Kingston, Jamaica; và Port-au-Prince thuộc Haiti, trước khi quay trở về Philadelphia trải qua ba tuần lễ nghỉ ngơi. Vào ngày 14 tháng 4, nó rời Philadelphia thực hiện chuyến đi hơn nữa vòng Trái Đất, vượt Đại Tây Dương, băng ngang Địa Trung Hải, vượt kênh đào Suez, tiếp tục băng qua Ấn Độ Dương, và đi đến Yokosuka, Nhật Bản, vào ngày 15 tháng 6. Toledo ở lại khu vực Viễn Đông, ghé thăm các cảng Nhật Bản và Triều Tiên hỗ trợ cho lực lượng chiếm đóng tại đây cho đến tháng 10. Vào ngày 21 tháng 10, nó khởi hành từ Yokosuka cho chuyến đi đầu tiên vượt qua Thái Bình Dương, ghé qua Trân Châu Cảng trước khi về đến Long Beach, California vào ngày 5 tháng 11.
Vào ngày 3 tháng 4 năm 1948, Toledo rời Long Beach cùng với tàu tuần dương chị em Helena lên đường đi Nhật Bản. Nó đi đến Yokosuka vào ngày 24 tháng 4 bắt đầu lượt phục vụ thứ hai cùng lực lượng chiếm đóng, với vai trò tuần tra chống buôn lậu. Vào mùa Xuân năm đó, chiếc tàu tuần dương thực hiện chuyến viếng thăm hữu nghị đến Ấn Độ Dương, ghé thăm Karachi thuộc Pakistan, Singapore thuộc Malaya; Trincomalee, Ceylon và Bombay, Ấn Độ. Sau khi quay trở lại khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương vào đầu mùa Hè, Toledo hoạt động ngoài khơi Thanh Đảo, Trung Quốc trong khi lực lượng Trung Hoa dân quốc (Quốc Dân Đảng) của Thống chế Tưởng Giới Thạch phải rút lui về Đài Loan. Vào ngày 16 tháng 9, chiếc tàu chiến rời khu vực bờ biển Trung Quốc để hướng về Bremerton, Washington, đi vào Xưởng hải quân Puget Sound vào ngày 5 tháng 10 cho đợt đại tu đầu tiên của nó.
Công việc tân trang hoàn tất vào ngày 18 tháng 2 năm 1949, và Toledo lên đường đi Long Beach cho một đợt huấn luyện kéo dài sáu tháng dọc theo bờ biển California, Mexico và vùng eo đất Panama. Cùng với các cuộc thực tập, nó còn tham gia Chiến dịch Miki, một đợt tập trận mô phỏng một cuộc tấn công không-hải lực nhắm vào Trân Châu Cảng. Vào ngày 14 tháng 10, Toledo rời Long Beach tiếp tục làm nhiệm vụ tại Viễn Đông. Trong tám tháng tiếp theo, nó di chuyển trong vùng biển giữa Nhật Bản, Trung Quốc, Philippines và quần đảo Mariana. Toledo quay trở về Long Beach ngày 12 tháng 6 năm 1950, chỉ không đầy hai tuần trước khi lực lượng Bắc Triều Tiên tấn công Cộng hòa Hàn Quốc. Mười ngày sau, Toledo lại phải lên đường cho lượt hoạt động thứ tư tại Viễn Đông, nhưng là lượt hoạt động tác chiến đầu tiên.
Chiến tranh Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]
1950[sửa | sửa mã nguồn]
Toledo ghé lại Trân Châu Cảng một chặng ngắn trên đường đi, và tiếp tục đi đến Sasebo, Nhật Bản, nơi Chuẩn đô đốc J. M. Higgins, Tư lệnh Hải đội Tuần dương 5, đặt cờ hiệu của mình vào ngày 18 tháng 7 năm 1950. Tám ngày sau, chiếc tàu tuần dương đi đến vị trí trực chiến ngoài khơi bờ biển Triều Tiên, cách vài hải lý về phía Bắc Pohang, gần Yongdok. Nó phối hợp với Hải đội Khu trục 91 để hình thành nên một trong số hai lực lượng luân phiên nhau của Đơn vị Hỗ trợ Bờ Đông thuộc Đội đặc nhiệm 95.5. Từ ngày 27 đến ngày 30 tháng 7, Toledo cùng các tàu khu trục Mansfield và Collett bắn phá các tuyến đường liên lạc của Bắc Triều Tiên bắt đầu tại Yongdok chạy lên phía Bắc giữa núi và biển cho đến vĩ tuyến 38 Bắc. Vào ngày 4 tháng 8, đội đặc nhiệm phối hợp với máy bay chiến đấu của Không quân Hoa Kỳ cho một đợt tấn công không-hải lực xuống một làng do đối phương chiếm đó gần Yongdok. Ngày hôm sau, được sự chỉ điểm bởi không lực, các khẩu pháo chính 8 inch của nó bắn pháo hỗ trợ cho bộ binh trên tuyến đầu. Sau đó Toledo di chuyển khoảng 70 hải lý lên phía Bắc đến khu vực chung quanh Samchok, nơi nó di chuyển dọc theo 25 hải lý bờ biển nả pháo vào nhiều mục tiêu đối phương: phá hủy một cầu, nhiều đầu mối giao thông và làm rối loạn tuyến đường tiếp liệu của đối phương. Đến ngày 6 tháng 8, Toledo được con tàu chị em Helena thay phiên, cho phép nó quay về Sasebo để bảo trì.
Chiếc tàu chiến tiếp tục trực chiến ngoài khơi bờ biển Triều Tiên từ ngày 15 tháng 8, hoạt động cùng với tàu tuần dương Rochester và các tàu khu trục Mansfield, Collett, and Lyman K. Swenson dọc theo bờ biển dài 40 hải lý từ Songjin xuống phía Nam cho đến Iwon. Sau một số nhiệm vụ bắn phá, nó lại quay trở về Sasebo vào ngày 26 tháng 8 và ở lại đây cho đến ngày 31 tháng 8, khi nó lên đường cho một tuần lễ hoạt động ngoài khơi Pohang Dong.
Nhiệm vụ quan trọng tiếp theo của Toledo là cuộc đổ bộ xuống Inchon vào giữa tháng 9. Hòn đảo Wolmi-do, được gia cố và vũ trang mạnh mẽ, nằm áng ngữ giữa lối ra vào cảng, đã đe dọa đến sự thành công của chiến dịch. Vì vậy, Toledo cùng các tàu tháp tùng trước đây, được tăng cường thêm các tàu khu trục Gurke và De Haven cùng các tàu tuần dương hạng nhẹ Jamaica và Kenya của Hải quân Hoàng gia Anh, đã tiến vào cảng vào ngày 13 tháng 9 để vô hiệu hóa các khẩu pháo trên đảo. Các tàu khu trục đã dẫn trước trên luồng vào cảng vốn dày đặc thủy lôi, và tiếp cận để thu hút hỏa lực đối phương, trong khi các tàu tuần dương chờ đợi các khẩu pháo Bắc Triều Tiên bộc lộ vị trí. Đến trưa, cuộc đấu pháo bắt đầu; và đối phương bị thiệt hại nặng. Lúc chiều tối, lực lượng hải quân Đồng Minh rút lui qua đêm; rồi quay lại sáng hôm sau để hoàn tất công việc. Sau hai ngày nữa bắn pháo chuẩn bị, lực lượng Thủy quân Lục chiến thuộc Tiểu đoàn đổ bộ 3 thuộc Trung đoàn 5 tấn công hệ thống phòng thủ tại Wolmi-do. Cùng lúc đó, Toledo bắn pháo hỗ trợ cho Trung đoàn 1 Thủy quân Lục chiến đổ bộ lên "bãi Blue" về phía Nam Inchon. Sau khi tiêu diệt được ba khẩu pháo, nhiều khẩu đội súng máy, hai đường hầm cùng nhiều hào giao thông và khẩu đội súng cối, Toledo rút lui qua đêm lúc 15 giờ 25 phút.
Toledo tiếp tục các nhiệm vụ bắn pháo hỗ trợ cho đến đầu tháng 10. Vào ngày 5 tháng 10, nó rời khu vực chiến sự quay trở về Sasebo. Chiếc tàu tuần dương quay lại bờ biển Triều Tiên tại Chaho Han vào ngày 13 tháng 10, tiến hành bắn pháo dọc bờ biển chuẩn bị cho chiến dịch đổ bộ tại Wonsan, rồi quay trở lại Sasebo ngày hôm sau. Chiếc tàu chiến lại khởi hành vào nữa đêm ngày 18 tháng 10 và đi đến khu vực ngoài khơi Wonsan sáng sớm hôm sau. Tuy nhiên vào lúc này, lực lượng Thủy quân Lục chiến đã tiến quân vượt quá tầm bắn những khẩu pháo 8 inch của nó; và Toledo chuyển sang hỗ trợ cho lực lượng truy quét các ổ kháng cự đối phương đã bị bỏ qua trong cuộc tiến quân. Trong ba ngày tiếp theo, nó hỗ trợ cho Thủy quân Lục chiến cho việc tiến quân sâu vào đất liền từ Wonsan.
Ngày 22 tháng 10, Toledo rời vùng biển Triều Tiên, và sau khi ghé qua Sasebo và Yokosuka, nó lên đường quay về Hoa Kỳ vào ngày 27 tháng 10. Đi ngang qua Trân Châu Cảng, nó về đến Long Beach vào ngày 8 tháng 11 và ở lại đây cho đến ngày 13 tháng 11, khi nó khởi hành đi San Francisco. Ngày hôm sau, nó đi vào Xưởng hải quân Hunter's Point bắt đầu đợt đại tu kéo dài ba tháng.
1951[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi hoàn tất đợt tân trang, Toledo rời xưởng tàu vào ngày 24 tháng 2 năm 1951, quay trở về đến Long Beach chiều tối hôm sau. Sau một chuyến đi khứ hồi đến San Diego, chiếc tàu tuần dương nhổ neo vào ngày 2 tháng 4 để quay trở lại khu vực Tây Thái Bình Dương. Nó ghé qua Trân Châu Cảng từ ngày 7 đến ngày 9 tháng 4 trước khi tiếp tục hướng đến Sasebo, đến nơi vào ngày 18 tháng 4.
Toledo bắt đầu lượt phục vụ thứ hai tại khu vực chiến sự ở Triều Tiên vào ngày 26 tháng 4. Trong tháng tiếp theo, nó di chuyển ngoài khơi bờ biển gần Inchon bắn pháo hỗ trợ cho các đơn vị tuyến đầu của Quân đoàn 1, bảo vệ phòng tuyến sông Hàn trong cuộc tấn công của phía Bắc Triều Tiên vào mùa Xuân năm 1951. Tuy nhiên trong suốt tháng đó, đối phương tiếp tục ở lại phía sau con sông, bên ngoài tầm hoạt động những khẩu pháo 8 inch của chiếc tàu tuần dương.
Vào ngày 26 tháng 5, nó di chuyển lên phía Bắc đến Kansong, và gia nhập Đơn vị Đặc nhiệm 95.28 để tiến hành các cuộc bắn pháo can thiệp tại khu vực này. Sau đó từ ngày 28 đến ngày 30 tháng 5, đối phương đột phá sâu về phía sông Hàn, đủ gần cho phép Toledo can thiệp bằng những khẩu pháo hạng nặng của nó, nhưng ở tầm bắn xa tối đa có thể. Chiếc tàu tuần dương trải qua 10 ngày đầu của tháng 6 tại Yokosuka trước khi quay trở lại bờ biển Triều Tiên vào ngày 12 tháng 6. Đến ngày 18 tháng 6, nó hợp cùng với tàu khu trục Duncan và tuần tra hộ tống Everett bắn phá các đầu mối hậu cần quan trọng của đối phương tại Songjin.
Chiếc tàu tuần dương thực hiện chuyến viếng thăm ngắn đến Sasebo trước khi quay trở lại Wonsan, nơi vào ngày 27 tháng 6, nó tham gia cùng tàu khu trục Bradford bắn phá mục tiêu đối phương trên bờ. Đêm hôm sau, lần đầu tiên nó chịu đựng hỏa lực thù địch khi các khẩu đội pháo bờ biển đối phương nhắm vào chiếc tàu tuần dương với nhiều phát gần ở mức nguy hiểm.
Lượt phục vụ của Toledo dọc theo bờ biển phía Đông Triều Tiên kéo dài cho đến cuối tháng 11. Nó đã bắn phá Wonsan, Songjin, và Chongjin cùng giải cứu nhiều phi công bị bắn rơi, trong đó một phi công từ tàu sân bay Boxer đến hai lần. Cuối tháng 10, nó bắn pháo hỗ trợ Sư đoàn 1 Thủy quân Lục chiến trong các hoạt động gần Kansong. Trong khi tiến hành bắn pháo bờ biển vào ngày 11 tháng 11, nó phải chịu đựng hỏa lực của một khẩu đội pháo bờ biển đối phương với nhiều phát suýt trúng.
Ngày 24 tháng 11, Toledo hoàn tất lượt bố trí hoạt động tại Tây Thái Bình Dương, và đã khởi hành từ Yokosuka quay trở về Hoa Kỳ. Sau khi ghé qua Trân Châu Cảng từ ngày 1 đến ngày 3 tháng 12, nó tiếp tục đi Long Beach, đến nơi vào ngày 8 tháng 12.
1952[sửa | sửa mã nguồn]
Vào tháng 1 năm 1952, sau một tháng nghỉ ngơi và bảo trì, Toledo bắt đầu một đợt hoạt động ngoài khơi Long Beach kéo dài bảy tháng, tiến hành các cuộc thực hành và huấn luyện dọc theo bờ Tây Hoa Kỳ cho đến giữa tháng 8. Vào ngày 16 tháng 8, chiếc tàu tuần dương rời Long Beach quay trở lại Tây Thái Bình Dương. Sau một chặng dừng theo thường lệ tại Trân Châu Cảng, nó đến Yokosuka vào ngày 8 tháng 9.
Toledo bắt đầu lượt hoạt động tác chiến thứ ba dọc theo bờ biển Triều Tiên vào ngày 12 tháng 9 khi nó khởi hành từ Yokosuka. Trong thời giai còn lại của tháng đó, các khẩu pháo 8 inch của nó đã hỗ trợ Quân đoàn 10 Hoa Kỳ và Quân đoàn 1 Hàn Quốc. Nó hỗ trợ cho các lực lượng Liên Hiệp Quốc giới hạn các hoạt động tấn công của đối phương và giữ vững vị trí trong khi các cuộc đàm phán ngừng bắn bị kéo dài. Thỉnh thoảng, nó rời khu vực này để tiến hành bắn pháo xuống khu vực Wonsan và để tuần tra dọc theo bờ biển. Vào ngày 24 tháng 9, nó được yêu cầu bắn pháo sáng hỗ trợ liên tục và dập tắt các khẩu đội lựu pháo 120 mm của đối phương trong khi lực lượng Liên Hiệp Quốc tái chiếm các vị trí vừa bị mất vào tay lực lượng cộng sản.
Sau đó Toledo dừng nghỉ đêm tại Sasebo vào ngày 29-30 tháng 9, viếng thăm quần đảo Bonin từ ngày 2 đến ngày 4 tháng 10, và ghé qua Yokosuka trong các ngày 5 và 6 tháng 10, trước khi quay trở lại khu vực xung đột vào ngày 8 tháng 10. Đến ngày 11 tháng 10, nó tham gia cùng các tàu sân bay của Lực lượng Đặc nhiệm 77, và trong ba tháng tiếp theo sau luân phiên giữa vai trò hộ tống tàu sân bay và bắn pháo bờ biển. Ngày 12 tháng 10, một khẩu đội pháo 75 mm đối phương nhắm bắn vào nó trước khi 48 phát đạn pháo 5 inch hạng hai khiến nó im tiếng. Đến 02 giờ 00 ngày 14 tháng 10, một khẩu pháo lại nổ súng từ cùng vị trí đó, với ba phát suýt trúng. Những sự kiện trên cùng với sự rình mò từ xa của những chiếc MiG 15, ít có sự kiện nào xảy ra đối với Toledo trong lượt hoạt động thứ ba, cũng là cuối cùng trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên.
1953[sửa | sửa mã nguồn]
Vào giữa tháng 1 năm 1953, nó viếng thăm Hong Kong trong một đợt nghỉ ngơi trước khi quay lại tuần tra ngoài khơi Wonsan và Songjin cũng như bắn pháo hỗ trợ cho các quân đoàn 10 Hoa Kỳ và quân đoàn 1 Hàn Quốc. Vào ngày 28 tháng 2, Toledo rời Yokosuka quay trở về Hoa Kỳ. Sau một chặng dừng nghỉ đêm tại Oahu ngày 10-11 tháng 3, chiếc tàu tuần dương thả neo tại Long Beach đúng ngày lễ thánh Patrick, 1953. Nó rời Long Beach ngày 13 tháng 4, và sau chặng dừng hai ngày tại San Diego, đi đến San Francisco vào ngày 16 tháng 4. Tại đây, nó đi vào Xưởng hải quân Hunter's Point cho một đợt đại tu kéo dài năm tháng.
Toledo vẫn đang được sửa chữa khi cuộc xung đột tại Triều Tiên kết thúc với thỏa thuận ngừng bắn vào ngày 27 tháng 7 năm 1953. Nó rời San Francisco ngày 10 tháng 9, và sau các hoạt động dọc theo bờ biển, đã lên đường hướng đến Trân Châu Cảng vào ngày 20 tháng 10. Chiếc tàu tuần dương đi đến Yokosuka ngày 7 tháng 11 bắt đầu lượt bố trí thứ bảy tại Viễn Đông. Cho dù cuộc xung đột Triều Tiên đã kết thúc vào mùa Hè năm trước, lực lượng Mỹ vẫn tiếp tục tuần tra tại vùng biển dọc theo bán đảo Triều Tiên. Toledo trải qua sáu tháng hoạt động từ Sasebo và Yokosuka, trong vùng biển giữa Nhật Bản và Triều Tiên, và tại biển Đông Trung Quốc. Nó viếng thăm Pusan, Inchon và Pohang cũng như Okinawa và Hong Kong. Ngoài việc tuần tra tại vùng biển trung lập ngoài khơi bờ biển Triều Tiên, nó còn tiến hành các cuộc tập trận chung với các tàu sân bay của Lực lượng Đặc nhiệm 77.
1954-1955[sửa | sửa mã nguồn]
Vào ngày 13 tháng 4 năm 1954, Toledo đi vào cảng Yokosuka để bảo trì sau các đợt thực tập trong vùng biển Nhật Bản và cũng để chuẩn bị quay về nhà. Ba ngày sau, nó bắt đầu chuyến vượt đại dương, ghé qua Trân Châu Cảng như thường lệ và thả neo tại Long Beach vào ngày 1 tháng 5. Sau năm tháng hoạt động thường xuyên dọc theo bờ Tây Hoa Kỳ, chiếc tàu tuần dương rời Long Beach vào ngày 14 tháng 9. Nó dừng lại Trân Châu Cảng vào ngày 21 tháng 9 để nghỉ ngơi tại đây trong năm ngày trước khi tiếp tục hành trình đi đến Yokosuka, đến nơi vào ngày 7 tháng 11. Nó trải qua hầu hết thời gian của lượt bố trí trong các hoạt động huấn luyện, viếng thăm thiện chí một số cảng, tuần tra và phô trương lực lượng. Trong lượt hoạt động này, nó viếng thăm Hong Kong, Kobe, Nagasaki, Beppu, vịnh Subic và Manila.
Lần xáo trộn duy nhất đối với các hoạt động bình yên này là vào tháng 1 năm 1955. Toledo tham gia cùng Lực lượng Đặc nhiệm 77 tại vùng biển giữa Đài Loan và Trung Hoa lục địa để hỗ trợ cho một cuộc triệt thoái khác của lực lượng Trung Hoa dân quốc, lần này là khỏi quần đảo Tachen. Nó chiếm một vị trí cách các hòn đảo khoảng 1.350 m (1.500 yard) như là soái hạm của lực lượng hỗ trợ hải pháo; và trong suốt chiến dịch, nó cùng các tàu chiến khác hỗ trợ hỏa lực gần cho các xuồng đổ bộ tham gia vào việc triệt thoái. Sau khi hoàn thành chiến dịch, chiếc tàu tuần dương tiếp tục các hoạt động thường lệ tại Viễn Đông.
Ngày 5 tháng 3 năm 1955, nó cùng với tàu tuần dương hạng nặng Pittsburgh rời Nhật Bản quay trở về Hoa Kỳ, về đến Long Beach 17 ngày sau đó. Nó tiến hành các hoạt động dọc theo bờ Tây Hoa Kỳ cho đến ngày 16 tháng 6, khi bắt đầu một đợt đại tu kéo dài bốn tháng tại Xưởng hải quân Puget Sound ở Bremerton. Chiếc tàu tuần dương quay trở lại hoạt động thường lệ vào tháng 10 di chuyển ngoài khơi bờ Tây cho đến đầu năm 1956.
1956-1960[sửa | sửa mã nguồn]
Quãng đời phục vụ của Toledo cùng với Hải quân Mỹ còn kéo dài thêm bốn năm. Trong giai đoạn này, nó đã được bố trí thêm bốn lượt hoạt động tại Tây Thái Bình Dương; bao gồm các hoạt động thường xuyên từ các căn cứ ở Nhật Bản và Philippines. Chỉ có một ngoại lệ vào đầu năm 1958. Chiếc tàu tuần rời bờ Tây vào ngày 19 tháng 2 và đến Nhật Bản vào đầu tháng 3. Tuy nhiên, sau khi ghé Sasebo và Yokosuka, nó đi về phía Nam đến Australia thay cho các hoạt động thường lệ cùng Đệ Thất hạm đội. Nó đến Sydney vào ngày 30 tháng 4 và ở lại đây trong năm ngày như là khách mời của Chính phủ Australia nhân dịp kỷ niệm 25 năm Trận chiến biển Coral. Sau Sydney, Toledo còn viếng thăm Melbourne trước khi quay trở về Nhật Bản ngang qua Okinawa để tiếp nối các hoạt động cùng Đệ Thất hạm đội. Đợt bố trí kết thúc vào ngày 26 tháng 8 năm 1958 khi Toledo lên đường quay trở về Long Beach. Chiếc tàu chiến còn được bố trí một đợt hoạt động khác đến Tây Thái Bình Dương từ ngày 9 tháng 6 đến ngày 25 tháng 11 năm 1959.
Vào ngày 5 tháng 1 năm 1960, Toledo đi vào Xưởng hải quân Long Beach để chuẩn bị ngừng hoạt động; nó được cho ngừng hoạt động tại Long Beach vào ngày 21 tháng 5 năm 1960. Nó được cho chuyển đến San Diego không lâu sau đó, và bị bỏ lại đây trong thành phần lực lượng dự bị trong 14 năm tiếp theo. Đến ngày 1 tháng 1 năm 1974, Toledo được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân, và nó được bán cho hãng National Metal and Steel Corporation, đảo Terminal, California, vào ngày 30 tháng 10 năm 1974 để tháo dỡ với trị giá 983.461,29 Đô la Mỹ.
Phần thưởng[sửa | sửa mã nguồn]
Toledo được tặng thường năm Ngôi sao Chiến đấu do thành tích phục vụ trong Chiến tranh Triều Tiên.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Bài này có các trích dẫn từ nguồn en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: USS Toledo

markdown:
# USS
*Toledo* (CA-133)
|Bài viết này cần thêm
|[USS Toledo](/wiki/USS_Toledo).
|
|![]()
Tàu tuần dương USS
*Toledo*(CA-133) ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/US_flag_48_stars.svg/67px-US_flag_48_stars.svg.png)
*Toledo* [Toledo, Ohio](/wiki/Toledo,_Ohio) [New York Shipbuilding](/w/index.php?title=New_York_Shipbuilding&action=edit&redlink=1)Corp., [Camden, New Jersey](/wiki/Camden,_New_Jersey) [13 tháng 9](/wiki/13_th%C3%A1ng_9)năm [1943](/wiki/1943) [6 tháng 5](/wiki/6_th%C3%A1ng_5)năm [1945](/wiki/1945) [Edward J. Moan](/w/index.php?title=Edward_J._Moan&action=edit&redlink=1) [27 tháng 10](/wiki/27_th%C3%A1ng_10)năm [1946](/wiki/1946) [21 tháng 5](/wiki/21_th%C3%A1ng_5)năm [1960](/wiki/1960) [1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1)năm [1974](/wiki/1974)
phong tặng:
[Ngôi sao Chiến đấu](/w/index.php?title=Ng%C3%B4i_sao_Chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1) [30 tháng 10](/wiki/30_th%C3%A1ng_10)năm [1974](/wiki/1974) [Lớp tàu tuần dương](/wiki/Baltimore_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng)) *Baltimore* [Trọng tải choán nước](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_t%E1%BA%A3i_cho%C3%A1n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1):
17.000 tấn (đầy tải)
[Độ dài](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_d%C3%A0i_t%E1%BB%95ng_c%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1): [Sườn ngang](/w/index.php?title=S%C6%B0%E1%BB%9Dn_ngang_(t%C3%A0u)&action=edit&redlink=1): [Mớn nước](/w/index.php?title=M%E1%BB%9Bn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1):
4 × nồi hơi, áp lực 4.240 kPa (615 psi)
4 × trục
công suất 120.000 mã lực (89,5 MW)
đầy đủ:
[hải pháo 203 mm (8 inch)/55 caliber](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_203_mm_(8_inch)/55_caliber&action=edit&redlink=1)(3×3)
12 ×
[hải pháo 127 mm (5 inch)/38 caliber](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_ph%C3%A1o_127_mm_(5_inch)/38_caliber&action=edit&redlink=1)đa dụng (6×2)
48 × pháo phòng không
[Bofors 40 mm](/wiki/Bofors_40_mm)
24 × pháo phòng không
[Oerlikon 20 mm](/w/index.php?title=Oerlikon_20_mm&action=edit&redlink=1)
sàn tàu: 76 mm (3 inch)
tháp pháo: 76–152 mm (3-6 inch)
tháp chỉ huy: 203 mm (8 inch)
[Vought OS2U Kingfisher](/wiki/Vought_OS2U_Kingfisher)/ [Curtiss SC-1 Seahawk](/wiki/Curtiss_SC_Seahawk) [máy phóng](/w/index.php?title=M%C3%A1y_ph%C3%B3ng_m%C3%A1y_bay&action=edit&redlink=1) **USS Toledo (CA-133)** là một [tàu tuần dương hạng nặng](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%A1ng_n%E1%BA%B7ng) [lớp](/wiki/Baltimore_(l%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng))được *Baltimore* [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3)đưa ra hoạt động sau khi [Chiến tranh Thế giới thứ hai](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai)kết thúc. Nó hầu như chỉ hoạt động tại [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), từng tham gia tích cực trong cuộc [Chiến tranh Triều Tiên](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)và được tặng thưởng năm [Ngôi sao Chiến đấu](/w/index.php?title=Ng%C3%B4i_sao_Chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1)tại đây trước khi ngừng hoạt động năm [1960](/wiki/1960)và bị bán để tháo dỡ năm [1974](/wiki/1974).
## Mục lục
## Thiết kế và chế tạo[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=1)]
Là tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ được đặt tên theo thành phố
[Toledo](/wiki/Toledo,_Ohio) tại tiểu bang [Ohio](/wiki/Ohio), *Toledo* được đặt lườn tại xưởng tàu của hãng [New York Shipbuilding Corporation](/w/index.php?title=New_York_Shipbuilding_Corporation&action=edit&redlink=1) ở [Camden](/wiki/Camden,_New_Jersey), [New Jersey](/wiki/New_Jersey) vào ngày [13 tháng 9](/wiki/13_th%C3%A1ng_9) năm [1943](/wiki/1943). Nó được hạ thủy vào ngày [6 tháng 5](/wiki/6_th%C3%A1ng_5) năm [1945](/wiki/1945), được đỡ đầu bởi Bà [Edward J. Moan](/w/index.php?title=Edward_J._Moan&action=edit&redlink=1), và được đưa ra hoạt động tại [Xưởng hải quân Philadelphia](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_h%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Philadelphia&action=edit&redlink=1) vào ngày [27 tháng 10](/wiki/27_th%C3%A1ng_10) năm [1946](/wiki/1946) dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng, [Đại tá Hải quân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [J. Detzer, Jr.](/w/index.php?title=J._Detzer,_Jr.&action=edit&redlink=1).
## Lịch sử hoạt động[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=2)]
### 1947-1950[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=3)]
Vào ngày
[6 tháng 1](/wiki/6_th%C3%A1ng_1) năm [1947](/wiki/1947), chiếc tàu tuần dương mới lên đường cho một chuyến đi huấn luyện kéo dài hai tháng tại vùng biển [Tây Ấn](/wiki/V%C3%B9ng_Caribe). Sau khi hoàn tất việc huấn luyện và chạy thử máy ngoài khơi [vịnh Guantánamo](/wiki/C%C4%83n_c%E1%BB%A9_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_v%E1%BB%8Bnh_Guant%C3%A1namo), nó ghé thăm [St. Thomas](/w/index.php?title=Saint_Thomas,_qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Virgin&action=edit&redlink=1) thuộc [quần đảo Virgin](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Virgin); [Kingston, Jamaica](/wiki/Kingston,_Jamaica); và [Port-au-Prince](/wiki/Port-au-Prince) thuộc [Haiti](/wiki/Haiti), trước khi quay trở về [Philadelphia](/wiki/Philadelphia) trải qua ba tuần lễ nghỉ ngơi. Vào ngày [14 tháng 4](/wiki/14_th%C3%A1ng_4), nó rời Philadelphia thực hiện chuyến đi hơn nữa vòng Trái Đất, vượt [Đại Tây Dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng), băng ngang [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), vượt [kênh đào Suez](/wiki/K%C3%AAnh_%C4%91%C3%A0o_Suez), tiếp tục băng qua [Ấn Độ Dương](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng), và đi đến [Yokosuka](/wiki/Yokosuka), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), vào ngày [15 tháng 6](/wiki/15_th%C3%A1ng_6). *Toledo* ở lại khu vực Viễn Đông, ghé thăm các cảng Nhật Bản và [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) hỗ trợ cho lực lượng chiếm đóng tại đây cho đến [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di). Vào ngày [21 tháng 10](/wiki/21_th%C3%A1ng_10), nó khởi hành từ Yokosuka cho chuyến đi đầu tiên vượt qua [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng), ghé qua [Trân Châu Cảng](/wiki/Tr%C3%A2n_Ch%C3%A2u_C%E1%BA%A3ng) trước khi về đến [Long Beach, California](/wiki/Long_Beach,_California) vào ngày [5 tháng 11](/wiki/5_th%C3%A1ng_11).
Vào ngày
[3 tháng 4](/wiki/3_th%C3%A1ng_4) năm [1948](/wiki/1948), *Toledo* rời Long Beach cùng với tàu tuần dương chị em * lên đường đi Nhật Bản. Nó đi đến Yokosuka vào ngày Helena* [24 tháng 4](/wiki/24_th%C3%A1ng_4)bắt đầu lượt phục vụ thứ hai cùng lực lượng chiếm đóng, với vai trò tuần tra chống buôn lậu. Vào mùa Xuân năm đó, chiếc tàu tuần dương thực hiện chuyến viếng thăm hữu nghị đến Ấn Độ Dương, ghé thăm [Karachi](/wiki/Karachi)thuộc [Pakistan](/wiki/Pakistan), [Singapore](/wiki/Singapore)thuộc [Malaya](/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_M%C3%A3_Lai); [Trincomalee](/wiki/Trincomalee), [Ceylon](/wiki/Sri_Lanka)và [Bombay](/wiki/Mumbai), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99). Sau khi quay trở lại khu vực Tây Bắc Thái Bình Dương vào đầu mùa Hè, *Toledo*hoạt động ngoài khơi [Thanh Đảo](/wiki/Thanh_%C4%90%E1%BA%A3o), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)trong khi lực lượng [Trung Hoa dân quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c)(Quốc Dân Đảng) của Thống chế [Tưởng Giới Thạch](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%9Fng_Gi%E1%BB%9Bi_Th%E1%BA%A1ch)phải rút lui về [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan). Vào ngày [16 tháng 9](/wiki/16_th%C3%A1ng_9), chiếc tàu chiến rời khu vực bờ biển Trung Quốc để hướng về [Bremerton, Washington](/wiki/Bremerton,_Washington), đi vào [Xưởng hải quân Puget Sound](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_h%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Puget_Sound&action=edit&redlink=1)vào ngày [5 tháng 10](/wiki/5_th%C3%A1ng_10)cho đợt đại tu đầu tiên của nó.
Công việc tân trang hoàn tất vào ngày
[18 tháng 2](/wiki/18_th%C3%A1ng_2) năm [1949](/wiki/1949), và *Toledo* lên đường đi Long Beach cho một đợt huấn luyện kéo dài sáu tháng dọc theo bờ biển [California](/wiki/California), [Mexico](/wiki/M%C3%A9xico) và vùng eo đất [Panama](/wiki/Panama). Cùng với các cuộc thực tập, nó còn tham gia [Chiến dịch Miki](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Miki&action=edit&redlink=1), một đợt tập trận mô phỏng một cuộc tấn công không-hải lực nhắm vào Trân Châu Cảng. Vào ngày [14 tháng 10](/wiki/14_th%C3%A1ng_10), *Toledo* rời Long Beach tiếp tục làm nhiệm vụ tại Viễn Đông. Trong tám tháng tiếp theo, nó di chuyển trong vùng biển giữa Nhật Bản, Trung Quốc, [Philippines](/wiki/Philippines) và [quần đảo Mariana](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Mariana). *Toledo* quay trở về Long Beach ngày [12 tháng 6](/wiki/12_th%C3%A1ng_6) năm [1950](/wiki/1950), chỉ không đầy hai tuần trước khi lực lượng [Bắc Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) tấn công [Cộng hòa Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c). Mười ngày sau, *Toledo* lại phải lên đường cho lượt hoạt động thứ tư tại Viễn Đông, nhưng là lượt hoạt động tác chiến đầu tiên.
### Chiến tranh Triều Tiên[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=4)]
#### 1950[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=5)] *Toledo* ghé lại Trân Châu Cảng một chặng ngắn trên đường đi, và tiếp tục đi đến [Sasebo](/wiki/Sasebo), Nhật Bản, nơi [Chuẩn đô đốc](/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [J. M. Higgins](/w/index.php?title=J._M._Higgins&action=edit&redlink=1), Tư lệnh Hải đội Tuần dương 5, đặt cờ hiệu của mình vào ngày [18 tháng 7](/wiki/18_th%C3%A1ng_7) năm [1950](/wiki/1950). Tám ngày sau, chiếc tàu tuần dương đi đến vị trí trực chiến ngoài khơi bờ biển Triều Tiên, cách vài hải lý về phía Bắc [Pohang](/wiki/Pohang), gần [Yongdok](/w/index.php?title=Yongdok&action=edit&redlink=1). Nó phối hợp với Hải đội Khu trục 91 để hình thành nên một trong số hai lực lượng luân phiên nhau của Đơn vị Hỗ trợ Bờ Đông thuộc Đội đặc nhiệm 95.5. Từ ngày [27](/wiki/27_th%C3%A1ng_7) đến ngày [30 tháng 7](/wiki/30_th%C3%A1ng_7), *Toledo* cùng các [tàu khu trục](/wiki/T%C3%A0u_khu_tr%E1%BB%A5c) * và Mansfield* *bắn phá các tuyến đường liên lạc của Bắc Triều Tiên bắt đầu tại Yongdok chạy lên phía Bắc giữa núi và biển cho đến* [Collett](/w/index.php?title=USS_Collett_(DD-730)&action=edit&redlink=1) [vĩ tuyến 38 Bắc](/wiki/V%C4%A9_tuy%E1%BA%BFn_38_b%E1%BA%AFc). Vào ngày [4 tháng 8](/wiki/4_th%C3%A1ng_8), đội đặc nhiệm phối hợp với máy bay chiến đấu của [Không quân Hoa Kỳ](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3)cho một đợt tấn công không-hải lực xuống một làng do đối phương chiếm đó gần Yongdok. Ngày hôm sau, được sự chỉ điểm bởi không lực, các khẩu pháo chính 8 inch của nó bắn pháo hỗ trợ cho bộ binh trên tuyến đầu. Sau đó *Toledo*di chuyển khoảng 70 hải lý lên phía Bắc đến khu vực chung quanh [Samchok](/wiki/Samcheok), nơi nó di chuyển dọc theo 25 hải lý bờ biển nả pháo vào nhiều mục tiêu đối phương: phá hủy một cầu, nhiều đầu mối giao thông và làm rối loạn tuyến đường tiếp liệu của đối phương. Đến ngày [6 tháng 8](/wiki/6_th%C3%A1ng_8), *Toledo*được con tàu chị em *Helena*thay phiên, cho phép nó quay về Sasebo để bảo trì.
Chiếc tàu chiến tiếp tục trực chiến ngoài khơi bờ biển Triều Tiên từ ngày
[15 tháng 8](/wiki/15_th%C3%A1ng_8), hoạt động cùng với tàu tuần dương * và các tàu khu trục Rochester* *Mansfield*, *Collett*, and *dọc theo bờ biển dài 40 hải lý từ* [Lyman K. Swenson](/w/index.php?title=USS_Lyman_K._Swenson_(DD-729)&action=edit&redlink=1) [Songjin](/w/index.php?title=Songjin&action=edit&redlink=1)xuống phía Nam cho đến [Iwon](/w/index.php?title=Iwon&action=edit&redlink=1). Sau một số nhiệm vụ bắn phá, nó lại quay trở về Sasebo vào ngày [26 tháng 8](/wiki/26_th%C3%A1ng_8)và ở lại đây cho đến ngày [31 tháng 8](/wiki/31_th%C3%A1ng_8), khi nó lên đường cho một tuần lễ hoạt động ngoài khơi [Pohang Dong](/w/index.php?title=Pohang_Dong&action=edit&redlink=1).
Nhiệm vụ quan trọng tiếp theo của
*Toledo* là cuộc [đổ bộ xuống Inchon](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_Nh%C3%A2n_Xuy%C3%AAn) vào giữa [tháng 9](/wiki/Th%C3%A1ng_ch%C3%ADn). Hòn đảo Wolmi-do, được gia cố và vũ trang mạnh mẽ, nằm áng ngữ giữa lối ra vào cảng, đã đe dọa đến sự thành công của chiến dịch. Vì vậy, *Toledo* cùng các tàu tháp tùng trước đây, được tăng cường thêm các tàu khu trục * và Gurke* *cùng các* [De Haven](/w/index.php?title=USS_De_Haven_(DD-727)&action=edit&redlink=1) [tàu tuần dương hạng nhẹ](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%A1ng_nh%E1%BA%B9) *và* [Jamaica](/wiki/HMS_Jamaica_(44)) *của* [Kenya](/wiki/HMS_Kenya_(14)) [Hải quân Hoàng gia Anh](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ho%C3%A0ng_gia_Anh), đã tiến vào cảng vào ngày [13 tháng 9](/wiki/13_th%C3%A1ng_9)để vô hiệu hóa các khẩu pháo trên đảo. Các tàu khu trục đã dẫn trước trên luồng vào cảng vốn dày đặc [thủy lôi](/wiki/Th%E1%BB%A7y_l%C3%B4i), và tiếp cận để thu hút hỏa lực đối phương, trong khi các tàu tuần dương chờ đợi các khẩu pháo Bắc Triều Tiên bộc lộ vị trí. Đến trưa, cuộc đấu pháo bắt đầu; và đối phương bị thiệt hại nặng. Lúc chiều tối, lực lượng hải quân Đồng Minh rút lui qua đêm; rồi quay lại sáng hôm sau để hoàn tất công việc. Sau hai ngày nữa bắn pháo chuẩn bị, lực lượng [Thủy quân Lục chiến](/wiki/Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_Hoa_K%E1%BB%B3)thuộc Tiểu đoàn đổ bộ 3 thuộc [Trung đoàn 5](/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_5_Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_L%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1)tấn công hệ thống phòng thủ tại Wolmi-do. Cùng lúc đó, *Toledo*bắn pháo hỗ trợ cho [Trung đoàn 1 Thủy quân Lục chiến](/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_1_Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_L%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1)đổ bộ lên "bãi Blue" về phía Nam Inchon. Sau khi tiêu diệt được ba khẩu pháo, nhiều khẩu đội súng máy, hai đường hầm cùng nhiều hào giao thông và khẩu đội súng cối, *Toledo*rút lui qua đêm lúc 15 giờ 25 phút. *Toledo* tiếp tục các nhiệm vụ bắn pháo hỗ trợ cho đến đầu [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di). Vào ngày [5 tháng 10](/wiki/5_th%C3%A1ng_10), nó rời khu vực chiến sự quay trở về Sasebo. Chiếc tàu tuần dương quay lại bờ biển Triều Tiên tại [Chaho Han](/w/index.php?title=Chaho_Han&action=edit&redlink=1) vào ngày [13 tháng 10](/wiki/13_th%C3%A1ng_10), tiến hành bắn pháo dọc bờ biển chuẩn bị cho chiến dịch đổ bộ tại [Wonsan](/wiki/Wonsan), rồi quay trở lại Sasebo ngày hôm sau. Chiếc tàu chiến lại khởi hành vào nữa đêm ngày [18 tháng 10](/wiki/18_th%C3%A1ng_10) và đi đến khu vực ngoài khơi Wonsan sáng sớm hôm sau. Tuy nhiên vào lúc này, lực lượng Thủy quân Lục chiến đã tiến quân vượt quá tầm bắn những khẩu pháo 8 inch của nó; và *Toledo* chuyển sang hỗ trợ cho lực lượng truy quét các ổ kháng cự đối phương đã bị bỏ qua trong cuộc tiến quân. Trong ba ngày tiếp theo, nó hỗ trợ cho Thủy quân Lục chiến cho việc tiến quân sâu vào đất liền từ Wonsan.
Ngày
[22 tháng 10](/wiki/22_th%C3%A1ng_10), *Toledo* rời vùng biển Triều Tiên, và sau khi ghé qua Sasebo và Yokosuka, nó lên đường quay về Hoa Kỳ vào ngày [27 tháng 10](/wiki/27_th%C3%A1ng_10). Đi ngang qua Trân Châu Cảng, nó về đến Long Beach vào ngày [8 tháng 11](/wiki/8_th%C3%A1ng_11) và ở lại đây cho đến ngày [13 tháng 11](/wiki/13_th%C3%A1ng_11), khi nó khởi hành đi [San Francisco](/wiki/San_Francisco). Ngày hôm sau, nó đi vào [Xưởng hải quân Hunter's Point](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_h%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hunter%27s_Point&action=edit&redlink=1) bắt đầu đợt đại tu kéo dài ba tháng.
#### 1951[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=6)]
Sau khi hoàn tất đợt tân trang,
*Toledo* rời xưởng tàu vào ngày [24 tháng 2](/wiki/24_th%C3%A1ng_2) năm [1951](/wiki/1951), quay trở về đến Long Beach chiều tối hôm sau. Sau một chuyến đi khứ hồi đến [San Diego](/wiki/San_Diego), chiếc tàu tuần dương nhổ neo vào ngày [2 tháng 4](/wiki/2_th%C3%A1ng_4) để quay trở lại khu vực Tây Thái Bình Dương. Nó ghé qua Trân Châu Cảng từ ngày [7](/wiki/7_th%C3%A1ng_4) đến ngày [9 tháng 4](/wiki/9_th%C3%A1ng_4) trước khi tiếp tục hướng đến Sasebo, đến nơi vào ngày [18 tháng 4](/wiki/18_th%C3%A1ng_4). *Toledo* bắt đầu lượt phục vụ thứ hai tại khu vực chiến sự ở Triều Tiên vào ngày [26 tháng 4](/wiki/26_th%C3%A1ng_4). Trong tháng tiếp theo, nó di chuyển ngoài khơi bờ biển gần Inchon bắn pháo hỗ trợ cho các đơn vị tuyến đầu của [Quân đoàn 1](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_1_B%E1%BB%99_binh_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1), bảo vệ phòng tuyến [sông Hàn](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_H%C3%A0n_(Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)&action=edit&redlink=1) trong cuộc tấn công của phía Bắc Triều Tiên vào mùa Xuân năm [1951](/wiki/1951). Tuy nhiên trong suốt tháng đó, đối phương tiếp tục ở lại phía sau con sông, bên ngoài tầm hoạt động những khẩu pháo 8 inch của chiếc tàu tuần dương.
Vào ngày
[26 tháng 5](/wiki/26_th%C3%A1ng_5), nó di chuyển lên phía Bắc đến Kansong, và gia nhập Đơn vị Đặc nhiệm 95.28 để tiến hành các cuộc bắn pháo can thiệp tại khu vực này. Sau đó từ ngày [28](/wiki/28_th%C3%A1ng_5) đến ngày [30 tháng 5](/wiki/30_th%C3%A1ng_5), đối phương đột phá sâu về phía sông Hàn, đủ gần cho phép *Toledo* can thiệp bằng những khẩu pháo hạng nặng của nó, nhưng ở tầm bắn xa tối đa có thể. Chiếc tàu tuần dương trải qua 10 ngày đầu của [tháng 6](/wiki/Th%C3%A1ng_s%C3%A1u) tại Yokosuka trước khi quay trở lại bờ biển Triều Tiên vào ngày [12 tháng 6](/wiki/12_th%C3%A1ng_6). Đến ngày [18 tháng 6](/wiki/18_th%C3%A1ng_6), nó hợp cùng với tàu khu trục * và Duncan* [tuần tra hộ tống](/wiki/T%C3%A0u_frigate) *bắn phá các đầu mối hậu cần quan trọng của đối phương tại* [Everett](/w/index.php?title=USS_Everett_(PF-8)&action=edit&redlink=1) [Songjin](/w/index.php?title=Songjin&action=edit&redlink=1).
Chiếc tàu tuần dương thực hiện chuyến viếng thăm ngắn đến Sasebo trước khi quay trở lại Wonsan, nơi vào ngày
[27 tháng 6](/wiki/27_th%C3%A1ng_6), nó tham gia cùng tàu khu trục * bắn phá mục tiêu đối phương trên bờ. Đêm hôm sau, lần đầu tiên nó chịu đựng hỏa lực thù địch khi các khẩu đội pháo bờ biển đối phương nhắm vào chiếc tàu tuần dương với nhiều phát gần ở mức nguy hiểm. Bradford*
Lượt phục vụ của
*Toledo* dọc theo bờ biển phía Đông Triều Tiên kéo dài cho đến cuối [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t). Nó đã bắn phá Wonsan, Songjin, và Chongjin cùng giải cứu nhiều phi công bị bắn rơi, trong đó một phi công từ [tàu sân bay](/wiki/T%C3%A0u_s%C3%A2n_bay) * đến hai lần. Cuối Boxer* [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di), nó bắn pháo hỗ trợ [Sư đoàn 1 Thủy quân Lục chiến](/w/index.php?title=S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_1_Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_L%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1)trong các hoạt động gần [Kansong](/w/index.php?title=Kansong&action=edit&redlink=1). Trong khi tiến hành bắn pháo bờ biển vào ngày [11 tháng 11](/wiki/11_th%C3%A1ng_11), nó phải chịu đựng hỏa lực của một khẩu đội pháo bờ biển đối phương với nhiều phát suýt trúng.
Ngày
[24 tháng 11](/wiki/24_th%C3%A1ng_11), *Toledo* hoàn tất lượt bố trí hoạt động tại Tây Thái Bình Dương, và đã khởi hành từ Yokosuka quay trở về Hoa Kỳ. Sau khi ghé qua Trân Châu Cảng từ ngày [1](/wiki/1_th%C3%A1ng_12) đến ngày [3 tháng 12](/wiki/3_th%C3%A1ng_12), nó tiếp tục đi Long Beach, đến nơi vào ngày [8 tháng 12](/wiki/8_th%C3%A1ng_12).
#### 1952[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=7)]
Vào
[tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [1952](/wiki/1952), sau một tháng nghỉ ngơi và bảo trì, *Toledo* bắt đầu một đợt hoạt động ngoài khơi Long Beach kéo dài bảy tháng, tiến hành các cuộc thực hành và huấn luyện dọc theo bờ Tây Hoa Kỳ cho đến giữa [tháng 8](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C3%A1m). Vào ngày [16 tháng 8](/wiki/16_th%C3%A1ng_8), chiếc tàu tuần dương rời Long Beach quay trở lại Tây Thái Bình Dương. Sau một chặng dừng theo thường lệ tại Trân Châu Cảng, nó đến Yokosuka vào ngày [8 tháng 9](/wiki/8_th%C3%A1ng_9). *Toledo* bắt đầu lượt hoạt động tác chiến thứ ba dọc theo bờ biển Triều Tiên vào ngày [12 tháng 9](/wiki/12_th%C3%A1ng_9) khi nó khởi hành từ Yokosuka. Trong thời giai còn lại của tháng đó, các khẩu pháo 8 inch của nó đã hỗ trợ [Quân đoàn 10 Hoa Kỳ](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_10_L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_(Hoa_K%E1%BB%B3)&action=edit&redlink=1) và [Quân đoàn 1 Hàn Quốc](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_1_L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_(H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c)&action=edit&redlink=1). Nó hỗ trợ cho các lực lượng [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) giới hạn các hoạt động tấn công của đối phương và giữ vững vị trí trong khi các cuộc đàm phán ngừng bắn bị kéo dài. Thỉnh thoảng, nó rời khu vực này để tiến hành bắn pháo xuống khu vực Wonsan và để tuần tra dọc theo bờ biển. Vào ngày [24 tháng 9](/wiki/24_th%C3%A1ng_9), nó được yêu cầu bắn pháo sáng hỗ trợ liên tục và dập tắt các khẩu đội lựu pháo 120 mm của đối phương trong khi lực lượng Liên Hiệp Quốc tái chiếm các vị trí vừa bị mất vào tay lực lượng cộng sản.
Sau đó
*Toledo* dừng nghỉ đêm tại Sasebo vào ngày [29](/wiki/29_th%C3%A1ng_9)- [30 tháng 9](/wiki/30_th%C3%A1ng_9), viếng thăm [quần đảo Bonin](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Ogasawara) từ ngày [2](/wiki/2_th%C3%A1ng_10) đến ngày [4 tháng 10](/wiki/4_th%C3%A1ng_10), và ghé qua Yokosuka trong các ngày [5](/wiki/5_th%C3%A1ng_10) và [6 tháng 10](/wiki/6_th%C3%A1ng_10), trước khi quay trở lại khu vực xung đột vào ngày [8 tháng 10](/wiki/8_th%C3%A1ng_10). Đến ngày [11 tháng 10](/wiki/11_th%C3%A1ng_10), nó tham gia cùng các tàu sân bay của Lực lượng Đặc nhiệm 77, và trong ba tháng tiếp theo sau luân phiên giữa vai trò hộ tống tàu sân bay và bắn pháo bờ biển. Ngày [12 tháng 10](/wiki/12_th%C3%A1ng_10), một khẩu đội pháo 75 mm đối phương nhắm bắn vào nó trước khi 48 phát đạn pháo 5 inch hạng hai khiến nó im tiếng. Đến 02 giờ 00 ngày [14 tháng 10](/wiki/14_th%C3%A1ng_10), một khẩu pháo lại nổ súng từ cùng vị trí đó, với ba phát suýt trúng. Những sự kiện trên cùng với sự rình mò từ xa của những chiếc [MiG 15](/wiki/Mikoyan-Gurevich_MiG-15), ít có sự kiện nào xảy ra đối với *Toledo* trong lượt hoạt động thứ ba, cũng là cuối cùng trong cuộc Chiến tranh Triều Tiên.
#### 1953[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=8)]
Vào giữa
[tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [1953](/wiki/1953), nó viếng thăm [Hong Kong](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) trong một đợt nghỉ ngơi trước khi quay lại tuần tra ngoài khơi Wonsan và Songjin cũng như bắn pháo hỗ trợ cho các quân đoàn 10 Hoa Kỳ và quân đoàn 1 Hàn Quốc. Vào ngày [28 tháng 2](/wiki/28_th%C3%A1ng_2), *Toledo* rời Yokosuka quay trở về Hoa Kỳ. Sau một chặng dừng nghỉ đêm tại [Oahu](/wiki/Oahu) ngày [10](/wiki/10_th%C3%A1ng_3)- [11 tháng 3](/wiki/11_th%C3%A1ng_3), chiếc tàu tuần dương thả neo tại Long Beach đúng ngày [lễ thánh Patrick](/w/index.php?title=L%E1%BB%85_th%C3%A1nh_Patrick&action=edit&redlink=1), [1953](/wiki/1953). Nó rời Long Beach ngày [13 tháng 4](/wiki/13_th%C3%A1ng_4), và sau chặng dừng hai ngày tại San Diego, đi đến San Francisco vào ngày [16 tháng 4](/wiki/16_th%C3%A1ng_4). Tại đây, nó đi vào Xưởng hải quân Hunter's Point cho một đợt đại tu kéo dài năm tháng. *Toledo* vẫn đang được sửa chữa khi cuộc xung đột tại Triều Tiên kết thúc với thỏa thuận ngừng bắn vào ngày [27 tháng 7](/wiki/27_th%C3%A1ng_7) năm [1953](/wiki/1953). Nó rời San Francisco ngày [10 tháng 9](/wiki/10_th%C3%A1ng_9), và sau các hoạt động dọc theo bờ biển, đã lên đường hướng đến Trân Châu Cảng vào ngày [20 tháng 10](/wiki/20_th%C3%A1ng_10). Chiếc tàu tuần dương đi đến Yokosuka ngày [7 tháng 11](/wiki/7_th%C3%A1ng_11) bắt đầu lượt bố trí thứ bảy tại Viễn Đông. Cho dù cuộc xung đột Triều Tiên đã kết thúc vào mùa Hè năm trước, lực lượng Mỹ vẫn tiếp tục tuần tra tại vùng biển dọc theo bán đảo Triều Tiên. *Toledo* trải qua sáu tháng hoạt động từ Sasebo và Yokosuka, trong vùng biển giữa Nhật Bản và Triều Tiên, và tại [biển Đông Trung Quốc](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Hoa_%C4%90%C3%B4ng). Nó viếng thăm [Pusan](/wiki/Busan), [Inchon](/wiki/Incheon) và Pohang cũng như [Okinawa](/wiki/Okinawa) và Hong Kong. Ngoài việc tuần tra tại vùng biển trung lập ngoài khơi bờ biển Triều Tiên, nó còn tiến hành các cuộc tập trận chung với các tàu sân bay của Lực lượng Đặc nhiệm 77.
### 1954-1955[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=9)]
Vào ngày
[13 tháng 4](/wiki/13_th%C3%A1ng_4) năm [1954](/wiki/1954), *Toledo* đi vào cảng Yokosuka để bảo trì sau các đợt thực tập trong vùng [biển Nhật Bản](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) và cũng để chuẩn bị quay về nhà. Ba ngày sau, nó bắt đầu chuyến vượt đại dương, ghé qua Trân Châu Cảng như thường lệ và thả neo tại Long Beach vào ngày [1 tháng 5](/wiki/1_th%C3%A1ng_5). Sau năm tháng hoạt động thường xuyên dọc theo bờ Tây Hoa Kỳ, chiếc tàu tuần dương rời Long Beach vào ngày [14 tháng 9](/wiki/14_th%C3%A1ng_9). Nó dừng lại Trân Châu Cảng vào ngày [21 tháng 9](/wiki/21_th%C3%A1ng_9) để nghỉ ngơi tại đây trong năm ngày trước khi tiếp tục hành trình đi đến Yokosuka, đến nơi vào ngày [7 tháng 11](/wiki/7_th%C3%A1ng_11). Nó trải qua hầu hết thời gian của lượt bố trí trong các hoạt động huấn luyện, viếng thăm thiện chí một số cảng, tuần tra và phô trương lực lượng. Trong lượt hoạt động này, nó viếng thăm Hong Kong, [Kobe](/wiki/Kobe), [Nagasaki](/w/index.php?title=Nagasaki,_Nagasaki&action=edit&redlink=1), [Beppu](/wiki/Beppu), [vịnh Subic](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Subic) và [Manila](/wiki/Manila).
Lần xáo trộn duy nhất đối với các hoạt động bình yên này là vào
[tháng 1](/wiki/Th%C3%A1ng_m%E1%BB%99t) năm [1955](/wiki/1955). *Toledo* tham gia cùng Lực lượng Đặc nhiệm 77 tại vùng biển giữa Đài Loan và Trung Hoa lục địa để hỗ trợ cho một [cuộc triệt thoái](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_eo_bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%A0i_Loan_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) khác của lực lượng Trung Hoa dân quốc, lần này là khỏi [quần đảo Tachen](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tachen&action=edit&redlink=1). Nó chiếm một vị trí cách các hòn đảo khoảng 1.350 m (1.500 yard) như là soái hạm của lực lượng hỗ trợ hải pháo; và trong suốt chiến dịch, nó cùng các tàu chiến khác hỗ trợ hỏa lực gần cho các xuồng đổ bộ tham gia vào việc triệt thoái. Sau khi hoàn thành chiến dịch, chiếc tàu tuần dương tiếp tục các hoạt động thường lệ tại Viễn Đông.
Ngày
[5 tháng 3](/wiki/5_th%C3%A1ng_3) năm [1955](/wiki/1955), nó cùng với [tàu tuần dương hạng nặng](/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_d%C6%B0%C6%A1ng_h%E1%BA%A1ng_n%E1%BA%B7ng) * rời Nhật Bản quay trở về Hoa Kỳ, về đến Long Beach 17 ngày sau đó. Nó tiến hành các hoạt động dọc theo bờ Tây Hoa Kỳ cho đến ngày Pittsburgh* [16 tháng 6](/wiki/16_th%C3%A1ng_6), khi bắt đầu một đợt đại tu kéo dài bốn tháng tại Xưởng hải quân Puget Sound ở Bremerton. Chiếc tàu tuần dương quay trở lại hoạt động thường lệ vào [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di)di chuyển ngoài khơi bờ Tây cho đến đầu năm [1956](/wiki/1956).
### 1956-1960[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=10)]
Quãng đời phục vụ của
*Toledo* cùng với Hải quân Mỹ còn kéo dài thêm bốn năm. Trong giai đoạn này, nó đã được bố trí thêm bốn lượt hoạt động tại Tây Thái Bình Dương; bao gồm các hoạt động thường xuyên từ các căn cứ ở Nhật Bản và Philippines. Chỉ có một ngoại lệ vào đầu năm [1958](/wiki/1958). Chiếc tàu tuần rời bờ Tây vào ngày [19 tháng 2](/wiki/19_th%C3%A1ng_2) và đến Nhật Bản vào đầu [tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba). Tuy nhiên, sau khi ghé Sasebo và Yokosuka, nó đi về phía Nam đến [Australia](/wiki/%C3%9Ac) thay cho các hoạt động thường lệ cùng [Đệ Thất hạm đội](/wiki/%C4%90%E1%BB%87_Th%E1%BA%A5t_h%E1%BA%A1m_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3). Nó đến [Sydney](/wiki/Sydney) vào ngày [30 tháng 4](/wiki/30_th%C3%A1ng_4) và ở lại đây trong năm ngày như là khách mời của Chính phủ Australia nhân dịp kỷ niệm 25 năm [Trận chiến biển Coral](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_bi%E1%BB%83n_Coral). Sau Sydney, *Toledo* còn viếng thăm [Melbourne](/wiki/Melbourne) trước khi quay trở về Nhật Bản ngang qua Okinawa để tiếp nối các hoạt động cùng Đệ Thất hạm đội. Đợt bố trí kết thúc vào ngày [26 tháng 8](/wiki/26_th%C3%A1ng_8) năm [1958](/wiki/1958) khi *Toledo* lên đường quay trở về Long Beach. Chiếc tàu chiến còn được bố trí một đợt hoạt động khác đến Tây Thái Bình Dương từ ngày [9 tháng 6](/wiki/9_th%C3%A1ng_6) đến ngày [25 tháng 11](/wiki/25_th%C3%A1ng_11) năm [1959](/wiki/1959).
Vào ngày
[5 tháng 1](/wiki/5_th%C3%A1ng_1) năm [1960](/wiki/1960), *Toledo* đi vào [Xưởng hải quân Long Beach](/w/index.php?title=X%C6%B0%E1%BB%9Fng_h%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Long_Beach&action=edit&redlink=1) để chuẩn bị ngừng hoạt động; nó được cho ngừng hoạt động tại Long Beach vào ngày [21 tháng 5](/wiki/21_th%C3%A1ng_5) năm [1960](/wiki/1960). Nó được cho chuyển đến San Diego không lâu sau đó, và bị bỏ lại đây trong thành phần lực lượng dự bị trong 14 năm tiếp theo. Đến ngày [1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1) năm [1974](/wiki/1974), *Toledo* được rút khỏi danh sách [Đăng bạ Hải quân](/w/index.php?title=%C4%90%C4%83ng_b%E1%BA%A1_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1), và nó được bán cho hãng [National Metal and Steel](/w/index.php?title=National_Metal_and_Steel&action=edit&redlink=1) Corporation, [đảo Terminal](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_Terminal&action=edit&redlink=1), [California](/wiki/California), vào ngày [30 tháng 10](/wiki/30_th%C3%A1ng_10) năm [1974](/wiki/1974) để tháo dỡ với trị giá 983.461,29 [Đô la Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9).
## Phần thưởng[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=11)] *Toledo* được tặng thường năm [Ngôi sao Chiến đấu](/w/index.php?title=Ng%C3%B4i_sao_Chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1) do thành tích phục vụ trong [Chiến tranh Triều Tiên](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=USS_Toledo_(CA-133)&action=edit§ion=12)]
- Bài này có các trích dẫn từ nguồn
[en:Dictionary of American Naval Fighting Ships](//en.wikipedia.org/wiki/Dictionary_of_American_Naval_Fighting_Ships)thuộc [phạm vi công cộng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_vi_c%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng): [USS Toledo](http://www.history.navy.mil/danfs/t6/toledo.htm)
|
|

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Watson (phần mềm trí tuệ nhân tạo)
Watson là một chương trình phần mềm trí tuệ nhân tạo do IBM phát triển với mục đích đưa ra lời đáp cho các câu hỏi được nêu lên bằng ngôn ngữ tự nhiên.[1] Chương trình này được đặt tên của nhà sáng lập công ty IBM là Thomas J. Watson,[2] Watson đang được phát triển như một phần của dự án nghiên cứu mang tên DeepQA.[3] Chương trình này chạy trên các hệ thống máy tính có các bộ xử lý POWER7.
Năm 2011, Watson tranh tài trên chương trình hỏi đáp truyền hình có tên Jeopardy! để thử nghiệm tính năng của nó.[2] Trong cuộc so tài gồm hai trận tính điểm chung, được phát sóng trong ba buổi từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 2, Watson đã thắng cả Brad Rutter, người thắng nhiều tiền nhất mọi thời đại trên chương trình Jeopardy!, và Ken Jennings, người giữ kỷ lục chức quán quân lâu nhất (thắng liên tục nhiều lần liên tiếp) của chương trình này.[4][5] Watson nhận được giải nhất với 1 triệu mỹ kim trong khi Ken Jennings và Brad Rutter nhận được $300.000 và $200.000 theo thứ tự. Jennings và Rutter hứa trao phân nửa số tiền nhận được cho từ thiện trong khi IBM chia số tiền của Watson giành được cho hai hội từ thiện. Đây là cuộc tranh tài đầu tiên giữa người và máy trong lịch sử của trò chơi truyền hình Jeopardy!.[6]
Watson có 200 triệu trang dữ liệu có sắp xếp và không sắp xếp, sử dụng đến 4 terabytes chỗ chứa ổ cứng.[7]
Mục lục
Kỹ thuật[sửa | sửa mã nguồn]
IBM tuyên bố:
Watson là một chương trình ứng dụng gồm các kỹ thuật cao cấp về xử lý ngôn ngữ tự nhiên, tìm kiếm thông tin, diễn đạt và lý giải tri thức, và học máy cho lãnh vực trả lời các câu hỏi có phạm vi mở rộng. Ở phần cốt lõi, Watson được xây dựng dựa trên kỹ thuật DeepQA của IBM để tạo ra giả thuyết, tập hợp vô số dữ kiện, phân tích và ghi điểm.[8]
Watson là một hệ thống tinh vi cho khối lượng lớn công việc, được thiết kế cho phân tích phức tạp, có thể khai triển được bằng việc kết hợp song song rất nhiều bộ xử lý POWER7 và phần mềm IBM DeepQA để trả lời các câu hỏi của chương trình Jeopardy! trong dỏn vẹn dưới 3 giây đồng hồ. Watson được cấu thành từ một chuỗi gồm 90 máy chủ IBM Power 750 (cộng thêm các hệ thống kiểm soát, hệ thống mạng, và hệ thống I/O nằm trong 10 giàn máy) với tổng cộng khoảng 2.880 nhân xử lý POWER7 (processor core) và 16 Terabytes bộ nhớ. Mỗi máy chủ Power 750 sử dụng những bộ xử lý gồm có 8 nhân xử lý POWER7 có tốc độ 3,5 GHz, mỗi nhân xử lý có bốn thread. Khả năng xử lý song song rất lớn của bộ xử lý POWER7 là nhân tố thích hợp lý tưởng cho chương trình phần mềm Watsons IBM DeepQA.....[9]
Mặc dù đây chính yếu là một nỗ lực của IBM nhưng đội ngũ phát triển còn gồm có giáo sư và sinh viên thuộc Đại học Carnegie Mellon, Đại học Massachusetts, Đại học Southern California/Viện Khoa học Thông tin, Đại học Texas tại Austin, Học viện Kỹ thuật Massachusetts, Đại học Trento, và Viện Bách khoa Rensselaer.[10]
Phần cứng[sửa | sửa mã nguồn]
Watson chạy trên hai đơn vị gồm 5 giàn máy trong đó có 90 máy chủ IBM Power750 (mỗi máy chủ có 4 bộ xử lý trung tâm, mỗi bộ xử lý có 8 nhân xử lý và mỗi nhân xử lý có 4 thread) và bộ nhớ của nó lên đến "trên 15 TB".[11] Cho đến thời điểm này vẫn chưa rõ là đơn vị đo lượng bộ nhớ của nó là nhị phân (lũy thừa 1024) hay thập phân (lũy thừa 1000). Có một nguồn cho rằng [12]:
[...] hệ thống này là một chuỗi gồm 90 máy chủ IBM Power 750, mỗi máy chủ gồm có 32 nhân xử lý POWER7 chạy với tốc độ 3,55 GHz [...] Watson có thể xử lý 500 gigabytes mỗi giây [...] Hơn nữa, mỗi máy trong số 32 máy chủ đó được cung cấp với khoảng 256 GB bộ nhớ [...] Watson không lệ thuộc vào các dữ liệu chứa trong ổ cứng vì tìm dữ liệu ở ổ cứng rất chậm chạp.
Phát triển[sửa | sửa mã nguồn]
Một viên chức hành chính của IBM đã đề nghị Watson tranh tài trên chương trình trò chơi truyền hình Jeopardy! nhưng lời đề nghị đó ban đầu bị bỏ qua. Trong các cuộc tranh tài do chính phủ Hoa Kỳ điều hành, các tiền bối trước đó của Watson đã có thể trả lời không quá 70% câu hỏi một cách chính xác và thường mất khoảng vài phút để có được câu trả lời. Để tranh tài thành công trên Jeopardy!, Watson cần phải có được câu trả lời không quá vài giây, và vấn đề thử thách này ban đầu có vẻ như không thể nào giải quyết được.[13]
Trong những lần thử nghiệm ban đầu do David Ferrucci, giám đốc cao cấp của phân bộ IBM's Semantic Analysis and Integration thực hiện vào năm 2006, Watson được cho 500 gợi ý từ các lần Jeopardy! trước đây. Trong khi những người thật tranh tài tốp cao bấm nút phân nửa thời gian và trả lời đúng đến 95% câu hỏi thì trong vòng đầu tiên Watson chỉ có thể trả lời đúng có 15%. Năm 2007, đội ngũ IBM được giao nhiệm vụ từ 3 đến 5 năm cùng tổng số 15 người để phát triển giải pháp cho những vấn đề gặp phải.
Đội ngũ IBM cung cấp cho Watson khoảng hàng triệu tài liệu, trong đó có các tự điển, bách khoa tự điển và các tài liệu tham khảo khác để nó có thể dùng để xây dựng tri thức, thí dụ như thánh kinh, tiểu thuyết hay kịch. Không phải dựa vào một phương pháp tính toán đơn độc mà Watson lại sử dụng hàng ngàn phương pháp tính toán cùng lúc để hiểu được câu hỏi và tìm ra hướng đúng để trả lời câu hỏi đó.[14] Là một chương trình đơn độc, Watson không vận dụng Internet khi chơi chương trình trò chơi truyền hình.[15]
Ba chuyên gia về trí tuệ nhân tạo, trong đó có người lãnh đạo đội ngũ Watson, có nói về viễn cảnh của siêu máy tính này. Nếu càng có nhiều phương pháp tính toán được sử dụng cho cùng câu hỏi thì Watson càng có khả năng trả lời đúng hơn. Một khi Watson có được một con số nhỏ gồm các câu trả lời tiềm năng thì nó có thể tra cứu đối chiếu với cơ sở dử liệu của nó để chọn ra giải đáp có nghĩa. Trong 1 loạt gồm 20 buổi trò chơi giả, người tham dự đã giả bộ dùng từ 6 đến 8 giây đồng hồ tìm ra câu trả lời để quyết định có nên bấm nút để đưa ra câu trả lời đúng hay không. Trong suốt khoảng thời gian này, Watson cũng có thể đánh giá câu trả lời và quyết định xem là nó có đủ tự tin để bấm nút xin trả lời câu hỏi hay không.[13]
Vào năm 2008, các nhà phát triển đã nâng cấp Watson đến điểm mà nó có thể tranh tài với các nhà quán quân của chương trình Jeopardy!. Vào năm đó, các đại diện của IBM liên lạc với người điều hành sản xuất chương trình Jeopardy! là Harry Friedman với ý tưởng là muốn đưa Watson vào tranh tài trên chương trình trò chơi này. Kết quả là các nhà sản xuất chương trình đồng ý.[13][16]
Theo một cuộc phòng vấn trên WFDU-FM ngày 14 tháng 2 năm 2011, giọng nói của Watson được chuyển âm từ giọng của nam diễn viên kiêm nhà đọc truyện thâu âm Jeff Woodman qua chương trình phần mềm "chữ thành âm" của IBM.[17]
Biểu diễn[sửa | sửa mã nguồn]
Vào tháng 2 năm 2010, trên căn bản thông thường thì Watson có thể đánh bại được những người thật tham gia chương trình trò chơi truyền hình Jeopardy!.[18] Trong một phòng hội nghị tại một địa điểm kỹ thuật của mình, công ty IBM đã tạo ra một cuộc chơi giả định giống như cuộc chơi trên chương trình trò chơi Jeopardy! và có cả một số cá nhân người thật tham gia trong đó có những người trước đây đã từng tham gia trò chơi Jeopardy! cùng tham gia vào các buổi tranh tài giả định chống Watson. Todd Alan Crain của The Onion đóng vai trò người điều khiển trò chơi. Watson, được đặt ở một tầng nhà khác, nhận các câu gợi ý điện tử; rồi Watson có thể bấm nút vào để nói bằng giọng điện tử khi nó đưa ra lời giải theo khuôn mẫu câu hỏi của chương trình Jeopardy!.[13]
Watson được biểu thị bằng hình tượng của một quả địa cầu, lấy ý tưởng từ biểu trưng "hành tinh thông minh hơn" của IBM, và 42 sợi quấn quanh quả địa cầu để biểu thị trạng thái suy nghĩ của Watson. Con số 42 có ý hài hước ám chỉ đến "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (tiểu thuyết).[19]
Trong một cuộc thử sức thực tế trước báo giới ngày 13 tháng 1 năm 2011, Watson thắng một vòng gồm có 15 câu hỏi trước đối thủ Ken Jennings và Brad Rutter với số điểm là $4.400, Jennings được $3.400 và Rutter $1.200 mặc dù Jennings và Watson hòa nhau trước câu hỏi cuối cùng trị giá $1.000.[20] Cả hai người thật và Watson đều không trả lời đúng câu hỏi cuối cùng.
Ban đầu Watson bấm chuông xin trả lời câu hỏi một cách điện tử nhưng chương trình Jeopardy! yêu cầu rằng nó phải thực sự bấm nút như những người thật tham gia trò chơi. Mặc dù dùng 1 ngón tay robot để bấm nút nhưng Watson vẫn nhanh hơn người thật tham gia trò chơi. Jennings ghi nhận rằng "Nếu bạn tìm cách thắng trò chơi này thì cái chuông là tất cả" và rằng Watson "có thể bấm chuông chính xác đến 1 phần triệu giây. Phản xạ của con người không thể nào so sánh được với các mạnh điện tử về khía cạnh này". Vả lại Watson có thể tránh được lỗi phạt vì bất ngờ bấm chuông quá sớm bởi vì nó được thông báo bằng điện tử khi nào bấm chuông trong khi người thật tham gia trò chơi này phải phán đoán thời điểm thích hợp để bấm chuông.[21][22][23]
Trận đấu đầu tiên[sửa | sửa mã nguồn]
Vòng đầu được phát sóng vào ngày 14 tháng 2 năm 2011. Quyền chọn câu hỏi đầu tiên được quyết định qua cách bốc thăm và người được quyền chọn câu hỏi đầu tiên là Rutter.[11] Watson trả lời đúng cho câu hỏi đầu tiên và rồi chọn câu hỏi thứ tư trong thể loại số 1, đây là một chiến lược thận trọng để tìm ra một câu hỏi "Daily Double" ("Daily Double" là câu hỏi mà người chọn được nó có quyền cược giá trị tiền theo ý muốn và trả lời ngay mà không cần phải bấm chuông) nhanh như có thể.[24] Như đã xảy ra, Watson đoán đúng vị trí của câu hỏi Daily Double. Vào cuối vòng 1, Watson hòa với Rutter với số tiền $5.000 và Jennings đứng hạng 3 với số tiền là $2.000.[11]
Tuy nhiên Watson đã không tránh khỏi sai sót vụng về của nó. Trong 1 thời điểm, Watson đưa ra câu trả lời sai giống tương tự như câu trả lời mà Jennings vừa đưa ra. Vì Watson "điếc" và không vận dụng hệ thống nhận biết giọng nói nên nó không biết rằng Jennings đã đưa ra câu trả lời sai tương tự.
Watson dẫn đầu vào vòng 2, trả lời đúng cả hai câu hỏi "Daily Double". Watson trả lời câu hỏi Daily Double thứ hai đúng với tỉ lệ tự tin 32%. Cuộc chơi kết thúc với Jennings được $4.800, Rutter $10.400, và Watson $35.734. Watson là người chơi duy nhất trả lời sai câu hỏi cuối cùng trong thể loại thành phố ở Hoa Kỳ ("phi trường lớn nhất của thành phố này được đặt tên của một vị anh hùng trong Đệ nhị Thế chiến, và phi trường lớn thứ hai của thành phố này được đặt tên theo một trận đánh trong Đệ nhị Thế chiến"). Chicago là câu trả lời đúng (hai phi trường là Phi trường Quốc tế O'Hare, được đặt tên của thiếu tá Hải quân Hoa Kỳ, Edward "Butch" O'Hare, một phi công hải quân tài ba trong Đệ nhị Thế chiến được trao tặng huân chương vinh dự, và phi trường khác là Phi trường Quốc tế Chicago Midway, được đặt tên theo tên của trận Midway) nhưng câu trả lời của Watson là Toronto?????, có lẽ chỉ thành phố Toronto của Canada. Các dấu hỏi đi sau câu trả lời chứng tỏ rằng Watson không chắc chắn với câu trả lời của mình. Nó chỉ đặt cược số tiền là $947 cho câu hỏi cuối cùng này.[25][26] Eric Nyberg, giáo sư tại Đại học Carnegie Mellon, người làm việc với đội ngũ phát triển của IBM đặt trách về Watson cho rằng lỗi lầm này xảy ra là vì Watson không có kiến thức so sánh để loại bỏ câu trả lời tiềm năng thành câu trả lời không đáng tin cậy.[27]
Trong vòng 2 có tên "Double Jeopardy!", Watson tỏ cho thấy một vài điệu bộ Jeopardy! mà người ta thường thấy ở người chơi thật, thí dụ như nó yêu cầu câu hỏi có số tiền mới hơn trong "cùng một thể loại" và tuyên bố rằng "tôi sẽ đoán" trước khi trả lời một câu hỏi thuộc Daily Double mà nó có tự tin thấp. Nó cũng chứng tỏ có một số chiến thuật đặt cược rất lý thú cho các câu hỏi Daily Double. Có câu nó đặt cược $6.435 và câu khác là $1.246.
Trận đấu thứ hai[sửa | sửa mã nguồn]
Trong phần giới thiệu, người điều khiển trò chơi Alex Trebek nói đùa rằng ông ta đã được biết rằng Toronto là một thành phố của Hoa Kỳ, và lỗi lầm của Watson trong trận đấu thứ nhất đã khiến cho một kỹ sư của IBM phải mặc một cái áo ngoài của Toronto Blue Jays để đến buổi thâu hình của trận đấu thứ hai.[28]
Trong vòng 1, cuối cùng Jennings có thể chọn được 1 câu hỏi Daily Double trong khi Watson trả lời sai một câu hỏi Daily Double lần đầu tiên trong vòng hai. Sau vòng 1, Watson đứng hạng nhì lần đầu tiên trong cuộc tranh tài sau khi Rutter và Jennings có khoảng thời gian ngắn gia tăng số tiền của mình trước khi Watson có thể bấm chuông và trả lời. Mặc dù vậy, kết quả cuối cùng kết thúc với phần thắng dành cho Watson với số tiến là $77.147, đánh bại Jennings người đang có $24.000 và Rutter $21.600.[29]
Giải thưởng cho cuộc tranh tài này là 1 triệu đô là dành cho vị trí thứ nhất (Watson), $300.000 cho vị trí thứ hai (Jennings), và $200.000 cho vị trí thứ ba (Rutter). Như đã hứa, IBM sẽ quyên tặng 100% tiền thưởng của Watson cho từ thiện, trong đó 50% tặng cho World Vision và 50% tặng cho World Community Grid.[30] Tương tự như vậy, Jennings và Rutter sẽ tặng 50% giải thưởng của họ cho hội từ thiện của mình.
Sử dụng trong tương lai[sửa | sửa mã nguồn]
Theo IBM, "Mục tiêu là đưa các máy điện toán khởi sự tương tác theo ngôn ngữ con người tự nhiên qua một tầm mức gồm các chương trình ứng dụng và xử lý, để hiểu biết những câu hỏi mà con người hỏi và đưa ra các lời đáp mà con người có thể hiểu và bào chữa."[31] Những hạn chế tự nhiên hiện diện trong các buổi chơi có thể cung cấp một môi trường lý tưởng để phát triển trí tuệ điện toán.[32]
Watson dựa vào các máy chủ IBM Power 750, có bán trên thị trường từ tháng 2 năm 2010. IBM cũng hướng tới việc đưa ra thị trường phần mềm DeepQA để bán cho các đại công ty với giá khoảng hàng triệu đô la. IBM trông mong là có thể hạ giá thành trong thời gian 1 thập niên khi mà kỹ thuật cãi thiện.[13]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Smartest Machine on Earth Retrieved ngày 14 tháng 2 năm 2011.
- ^ a ă Mike Hale (ngày 8 tháng 2 năm 2011). “Actors and Their Roles for $300, HAL? HAL!”. The New York Times.
- ^ The DeepQA Project
- ^ Markoff, John (26 tháng 4 năm 2009). “Computer Program to Take On 'Jeopardy!'”. The New York Times. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2009.
- ^ Loftus, Jack (26 tháng 4 năm 2009). “IBM Prepping Soul-Crushing 'Watson' Computer to Compete on Jeopardy!”. Gizmodo. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2009.
- ^ “IBM's "Watson" Computing System to Challenge All Time Greatest Jeopardy! Champions”. 14 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2010.
- ^ Jackson, Joab. “IBM Watson Vanquishes Human Jeopardy Foes”. PC World. IDG News. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2011.
- ^ “What kind of technology is Watson based on?”. IBM Corporation. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011.
- ^ “Is Watson the smartest machine on earth?”. Computer Science and Electrical Engineering Department, UMBC. Ngày 10 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011.
- ^ Ferrucci D, et al. "Building Watson: An Overview of the DeepQA Project". AI Magazine. Vol 31. No 3. 2010.
- ^ a ă â Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1 tại dòng 970: attempt to call global 'wrap_msg' (a nil value).
- ^ John Rennie, How IBM’s Watson Computer Excels at Jeopardy!, PLoS blogs, ngày 14 tháng 2 năm 2011
- ^ a ă â b c Clive Thompson (ngày 16 tháng 6 năm 2010). “What Is I.B.M.'s Watson?”. The New York Times. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2010.
- ^ “Will Watson Win On Jeopardy!?”. Nova ScienceNOW. Public Broadcasting Service. 20 tháng 1 năm 2011. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2011.
- ^ “IBM's 'Watson' to take on Jeopardy! champs”. AFP. 11 tháng 2 năm 2011.
- ^ Brian Stelter (ngày 14 tháng 12 năm 2010). “I.B.M. Supercomputer 'Watson' to Challenge 'Jeopardy' Stars”. The New York Times. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2010. ‘An I.B.M. supercomputer system named after the company's founder, Thomas J. Watson Sr., is almost ready for a televised test: a bout of questioning on the quiz show "Jeopardy." I.B.M. and the producers of "Jeopardy" will announce on Tuesday that the computer, "Watson," will face the two most successful players in "Jeopardy" history, Ken Jennings and Brad Rutter, in three episodes that will be broadcast Feb. 14–16, 2011.’
- ^ “Anything Goes!!® Internationally Syndicated Radio”. Anything Goes!!. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011.
- ^ IBM's Jeopardy-playing machine can now beat human contestants NetworkWorld, ngày 10 tháng 2 năm 2010
- ^ [[Ken Jennings|Jennings, Ken]] (ngày 16 tháng 2 năm 2011). “My Puny Human Brain”. Slate, Newsweek Interactive Co. LLC. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2011. ‘In the middle of the floor was a huge image of Watson's on-camera avatar, a glowing blue ball crisscrossed by "threads" of thought—42 threads, to be precise, an in-joke for Douglas Adams fans.’
- ^ Dignan, Larry (13 tháng 1 năm 2011). “IBM's Watson wins Jeopardy practice round: Can humans hang?”. tr. ZDnet. Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2011.
- ^ “Jeopardy! Champ Ken Jennings”. The Washington Post. Ngày 15 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011.
- ^ “IBM Computer Faces Off Against 'Jeopardy' Champs”. Talk of the Nation (National Public Radio). Ngày 11 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011.
- ^ Alex Strachan (ngày 12 tháng 2 năm 2011). “For Jennings, it's a man vs. man competition”. The Vancouver Sun. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011.
- ^ Lenchner, Jon (ngày 3 tháng 2 năm 2011). “Knowing what it knows: selected nuances of Watson's strategy”. IBM Research blog. IBM. Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2011.
- ^ “IBM's computer wins 'Jeopardy!' but... Toronto?”. CTV.ca. Ngày 15 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011. ‘Watson, IBM's quiz-master computer with the strangely serene voice, beat the humans on "Jeopardy!" tonight. But it got the final question on U.S. cities wrong, answering: Toronto.’
- ^ The Associated Press: Computer crushes the competition on 'Jeopardy!'
- ^ Robertson, Jordan; Borenstein, Seth (ngày 16 tháng 2 năm 2011). “For Watson, Jeopardy! victory was elementary”. The Globe and Mail. The Associated Press. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2011. “A human would have considered Toronto and discarded it because it is a Canadian city, not a U.S. one, but that's not the type of comparative knowledge Watson has, Prof. Nyberg said.”
- ^ Oberman, Mira (ngày 17 tháng 2 năm 2011). “Computer creams human Jeopardy! champions”. Vancouver Sun. Agence France-Presse. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2011. “But a Final Jeopardy flub prompted one IBM engineer to wear a Toronto Blue Jays jacket to the second day of taping and Trebek to joke that he'd learned Toronto was a U.S. city.”
- ^ Spoiler Alert: 'Jeopardy!' Man vs. Machine Tourney Concludes - Yahoo! TV Blog
- ^ News Article from worldcommunitygrid.org
- ^ IBM's Jeopardy-playing machine can now beat human contestants
- ^ Emergent Intelligence in Games Retrieved ngày 17 tháng 2 năm 2011.
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Ferrucci D, et al. "Building Watson: An Overview of the DeepQA Project". AI Magazine. Vol 31. No 3. 2010.
- Baker, Stephen (2011). Final Jeopardy: Man vs. Machine and the Quest to Know Everything. NY: Houghton Mifflin Harcourt. ISBN 9780547483160.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Watson homepage
- DeepQA homepage
- About Watson on Jeopardy.com
- NOVA: Smartest Machine on Earth (documentary)
- POWER7
- Power 750
- Power Systems
- Noam Chomsky on Watson and AI
- The Watson Trivia Challenge. The New York Times. ngày 16 tháng 6 năm 2010.
Lưu trữ chương trình J![sửa | sửa mã nguồn]
- Jeopardy! Show #6086 - Game 1, Part 1
- Jeopardy! Show #6087 - Game 1, Part 2
- Jeopardy! Show #6088 - Game 2
Videos[sửa | sửa mã nguồn]
- Smartest Machine on Earth (documentary)
- IBM and the Jeopardy Challenge trên YouTube (3:59), IBM
- IBM "Watson" System to Challenge Humans at Jeopardy! trên YouTube (2:29), IBMLabs
- Building Watson – A Brief Overview of the DeepQA Project trên YouTube (21:42), IBMLabs
- Trial run trên YouTube

markdown:
# Watson (phần mềm trí tuệ nhân tạo)
[IBM Watson Laboratory](/w/index.php?title=IBM_Watson_Laboratory&action=edit&redlink=1). **Watson** là một chương trình phần mềm [trí tuệ nhân tạo](/wiki/Tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o) do [IBM](/wiki/IBM) phát triển với mục đích đưa ra lời đáp cho các câu hỏi được nêu lên bằng ngôn ngữ tự nhiên. Chương trình này được đặt tên của nhà sáng lập công ty IBM là [1] [Thomas J. Watson](/wiki/Thomas_J._Watson), Watson đang được phát triển như một phần của dự án nghiên cứu mang tên [[2]](#cite_note-NYT_20110208-2) [DeepQA](/w/index.php?title=DeepQA&action=edit&redlink=1). Chương trình này chạy trên các hệ thống máy tính có các bộ xử lý [[3]](#cite_note-3) [POWER7](/w/index.php?title=POWER7&action=edit&redlink=1).
Năm 2011, Watson tranh tài trên chương trình hỏi đáp truyền hình có tên
* để thử nghiệm tính năng của nó. Jeopardy!* Trong cuộc so tài gồm hai trận tính điểm chung, được phát sóng trong ba buổi từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 2, Watson đã thắng cả [[2]](#cite_note-NYT_20110208-2) [Brad Rutter](/w/index.php?title=Brad_Rutter&action=edit&redlink=1), người thắng nhiều tiền nhất mọi thời đại trên chương trình *Jeopardy!*, và [Ken Jennings](/w/index.php?title=Ken_Jennings&action=edit&redlink=1), người giữ kỷ lục chức quán quân lâu nhất (thắng liên tục nhiều lần liên tiếp) của chương trình này. [[4]](#cite_note-4) Watson nhận được giải nhất với 1 triệu mỹ kim trong khi Ken Jennings và Brad Rutter nhận được $300.000 và $200.000 theo thứ tự. Jennings và Rutter hứa trao phân nửa số tiền nhận được cho từ thiện trong khi IBM chia số tiền của Watson giành được cho hai hội từ thiện. Đây là cuộc tranh tài đầu tiên giữa người và máy trong lịch sử của trò chơi truyền hình [[5]](#cite_note-5) *Jeopardy!*. [[6]](#cite_note-6)
Watson có 200 triệu trang dữ liệu có sắp xếp và không sắp xếp, sử dụng đến 4 terabytes chỗ chứa ổ cứng.
[[7]](#cite_note-contentpages-7)
## Mục lục
## Kỹ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=1)]
IBM tuyên bố:
Watson là một chương trình ứng dụng gồm các kỹ thuật cao cấp về xử lý ngôn ngữ tự nhiên, tìm kiếm thông tin, diễn đạt và lý giải tri thức, và
[học máy]cho lãnh vực trả lời các câu hỏi có phạm vi mở rộng. Ở phần cốt lõi, Watson được xây dựng dựa trên kỹ thuật DeepQA của IBM để tạo ra giả thuyết, tập hợp vô số dữ kiện, phân tích và ghi điểm. [[8]]
Watson là một hệ thống tinh vi cho khối lượng lớn công việc, được thiết kế cho phân tích phức tạp, có thể khai triển được bằng việc kết hợp song song rất nhiều bộ xử lý POWER7 và phần mềm IBM DeepQA để trả lời các câu hỏi của chương trình
Jeopardy!trong dỏn vẹn dưới 3 giây đồng hồ. Watson được cấu thành từ một chuỗi gồm 90 máy chủ IBM Power 750 (cộng thêm các hệ thống kiểm soát, hệ thống mạng, và hệ thống I/O nằm trong 10 giàn máy) với tổng cộng khoảng 2.880 nhân xử lý POWER7 ( processor core) và 16 Terabytes bộ nhớ. Mỗi máy chủ Power 750 sử dụng những bộ xử lý gồm có 8 nhân xử lý POWER7 có tốc độ 3,5 GHz, mỗi nhân xử lý có bốn thread. Khả năng xử lý song song rất lớn của bộ xử lý POWER7 là nhân tố thích hợp lý tưởng cho chương trình phần mềm Watsons IBM DeepQA..... [[9]]
Mặc dù đây chính yếu là một nỗ lực của IBM nhưng đội ngũ phát triển còn gồm có giáo sư và sinh viên thuộc
[Đại học Carnegie Mellon](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Carnegie_Mellon&action=edit&redlink=1), [Đại học Massachusetts](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Massachusetts&action=edit&redlink=1), [Đại học Southern California](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Southern_California&action=edit&redlink=1)/Viện Khoa học Thông tin, [Đại học Texas tại Austin](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Texas_t%E1%BA%A1i_Austin), [Học viện Kỹ thuật Massachusetts](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_C%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87_Massachusetts), [Đại học Trento](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Trento), và [Viện Bách khoa Rensselaer](/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_B%C3%A1ch_khoa_Rensselaer&action=edit&redlink=1). [[10]](#cite_note-10)
## Phần cứng[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=2)]
Watson chạy trên hai đơn vị gồm 5 giàn máy trong đó có 90 máy chủ IBM
[Power7](/w/index.php?title=Power7&action=edit&redlink=1)50 (mỗi máy chủ có 4 bộ xử lý trung tâm, mỗi bộ xử lý có 8 nhân xử lý và mỗi nhân xử lý có 4 thread) và bộ nhớ của nó lên đến "trên 15 TB". Cho đến thời điểm này vẫn chưa rõ là đơn vị đo lượng bộ nhớ của nó là [11] [nhị phân](/wiki/H%E1%BB%87_nh%E1%BB%8B_ph%C3%A2n)(lũy thừa 1024) hay thập phân (lũy thừa 1000). Có một nguồn cho rằng : [[12]](#cite_note-12)
[...] hệ thống này là một chuỗi gồm 90 máy chủ IBM Power 750, mỗi máy chủ gồm có 32 nhân xử lý POWER7 chạy với tốc độ 3,55 GHz [...] Watson có thể xử lý 500 gigabytes mỗi giây [...] Hơn nữa, mỗi máy trong số 32 máy chủ đó được cung cấp với khoảng 256 GB bộ nhớ [...] Watson không lệ thuộc vào các dữ liệu chứa trong ổ cứng vì tìm dữ liệu ở ổ cứng rất chậm chạp.
## Phát triển[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=3)]
Một viên chức hành chính của IBM đã đề nghị Watson tranh tài trên chương trình trò chơi truyền hình
*Jeopardy!* nhưng lời đề nghị đó ban đầu bị bỏ qua. Trong các cuộc tranh tài do chính phủ Hoa Kỳ điều hành, các tiền bối trước đó của Watson đã có thể trả lời không quá 70% câu hỏi một cách chính xác và thường mất khoảng vài phút để có được câu trả lời. Để tranh tài thành công trên *Jeopardy!*, Watson cần phải có được câu trả lời không quá vài giây, và vấn đề thử thách này ban đầu có vẻ như không thể nào giải quyết được. [[13]](#cite_note-NYT2010-13)
Trong những lần thử nghiệm ban đầu do David Ferrucci, giám đốc cao cấp của phân bộ IBM's Semantic Analysis and Integration thực hiện vào năm 2006, Watson được cho 500 gợi ý từ các lần
*Jeopardy!* trước đây. Trong khi những người thật tranh tài tốp cao bấm nút phân nửa thời gian và trả lời đúng đến 95% câu hỏi thì trong vòng đầu tiên Watson chỉ có thể trả lời đúng có 15%. Năm 2007, đội ngũ IBM được giao nhiệm vụ từ 3 đến 5 năm cùng tổng số 15 người để phát triển giải pháp cho những vấn đề gặp phải.
Đội ngũ IBM cung cấp cho Watson khoảng hàng triệu tài liệu, trong đó có các tự điển, bách khoa tự điển và các tài liệu tham khảo khác để nó có thể dùng để xây dựng tri thức, thí dụ như thánh kinh, tiểu thuyết hay kịch. Không phải dựa vào một phương pháp tính toán đơn độc mà Watson lại sử dụng hàng ngàn phương pháp tính toán cùng lúc để hiểu được câu hỏi và tìm ra hướng đúng để trả lời câu hỏi đó.
Là một chương trình đơn độc, Watson không vận dụng [14] [Internet](/wiki/Internet)khi chơi chương trình trò chơi truyền hình. [[15]](#cite_note-15)
Ba chuyên gia về
[trí tuệ nhân tạo](/wiki/Tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o), trong đó có người lãnh đạo đội ngũ Watson, có nói về viễn cảnh của siêu máy tính này. Nếu càng có nhiều phương pháp tính toán được sử dụng cho cùng câu hỏi thì Watson càng có khả năng trả lời đúng hơn. Một khi Watson có được một con số nhỏ gồm các câu trả lời tiềm năng thì nó có thể tra cứu đối chiếu với cơ sở dử liệu của nó để chọn ra giải đáp có nghĩa. Trong 1 loạt gồm 20 buổi trò chơi giả, người tham dự đã giả bộ dùng từ 6 đến 8 giây đồng hồ tìm ra câu trả lời để quyết định có nên bấm nút để đưa ra câu trả lời đúng hay không. Trong suốt khoảng thời gian này, Watson cũng có thể đánh giá câu trả lời và quyết định xem là nó có đủ tự tin để bấm nút xin trả lời câu hỏi hay không. [[13]](#cite_note-NYT2010-13)
Vào năm 2008, các nhà phát triển đã nâng cấp Watson đến điểm mà nó có thể tranh tài với các nhà quán quân của chương trình
*Jeopardy!*. Vào năm đó, các đại diện của IBM liên lạc với người điều hành sản xuất chương trình *Jeopardy!* là [Harry Friedman](/w/index.php?title=Harry_Friedman&action=edit&redlink=1) với ý tưởng là muốn đưa Watson vào tranh tài trên chương trình trò chơi này. Kết quả là các nhà sản xuất chương trình đồng ý. [[13]](#cite_note-NYT2010-13) [[16]](#cite_note-16)
Theo một cuộc phòng vấn trên WFDU-FM ngày 14 tháng 2 năm 2011, giọng nói của Watson được chuyển âm từ giọng của nam diễn viên kiêm nhà đọc truyện thâu âm
[Jeff Woodman](/w/index.php?title=Jeff_Woodman&action=edit&redlink=1) qua chương trình phần mềm "chữ thành âm" của IBM. [[17]](#cite_note-17)
## Biểu diễn[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=4)]
Vào tháng 2 năm 2010, trên căn bản thông thường thì Watson có thể đánh bại được những người thật tham gia chương trình trò chơi truyền hình
*Jeopardy!*. Trong một phòng hội nghị tại một địa điểm kỹ thuật của mình, công ty IBM đã tạo ra một cuộc chơi giả định giống như cuộc chơi trên chương trình trò chơi [18] *Jeopardy!*và có cả một số cá nhân người thật tham gia trong đó có những người trước đây đã từng tham gia trò chơi *Jeopardy!*cùng tham gia vào các buổi tranh tài giả định chống Watson. Todd Alan Crain của *đóng vai trò người điều khiển trò chơi. Watson, được đặt ở một tầng nhà khác, nhận các câu gợi ý điện tử; rồi Watson có thể bấm nút vào để nói bằng giọng điện tử khi nó đưa ra lời giải theo khuôn mẫu câu hỏi của chương trình* [The Onion](/wiki/The_Onion) *Jeopardy!*. [[13]](#cite_note-NYT2010-13)
Watson được biểu thị bằng hình tượng của một quả địa cầu, lấy ý tưởng từ biểu trưng "hành tinh thông minh hơn" của IBM, và 42 sợi quấn quanh quả địa cầu để biểu thị trạng thái suy nghĩ của Watson. Con số 42 có ý hài hước ám chỉ đến "The Hitchhiker's Guide to the Galaxy" (tiểu thuyết).
[[19]](#cite_note-threads-19)
Trong một cuộc thử sức thực tế trước báo giới ngày 13 tháng 1 năm 2011, Watson thắng một vòng gồm có 15 câu hỏi trước đối thủ Ken Jennings và Brad Rutter với số điểm là $4.400, Jennings được $3.400 và Rutter $1.200 mặc dù Jennings và Watson hòa nhau trước câu hỏi cuối cùng trị giá $1.000.
Cả hai người thật và Watson đều không trả lời đúng câu hỏi cuối cùng. [20]
Ban đầu Watson bấm chuông xin trả lời câu hỏi một cách điện tử nhưng chương trình
*Jeopardy!* yêu cầu rằng nó phải thực sự bấm nút như những người thật tham gia trò chơi. Mặc dù dùng 1 ngón tay robot để bấm nút nhưng Watson vẫn nhanh hơn người thật tham gia trò chơi. Jennings ghi nhận rằng "Nếu bạn tìm cách thắng trò chơi này thì cái chuông là tất cả" và rằng Watson "có thể bấm chuông chính xác đến 1 phần triệu giây. Phản xạ của con người không thể nào so sánh được với các mạnh điện tử về khía cạnh này". Vả lại Watson có thể tránh được lỗi phạt vì bất ngờ bấm chuông quá sớm bởi vì nó được thông báo bằng điện tử khi nào bấm chuông trong khi người thật tham gia trò chơi này phải phán đoán thời điểm thích hợp để bấm chuông. [[21]](#cite_note-21) [[22]](#cite_note-22) [[23]](#cite_note-23)
### Trận đấu đầu tiên[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=5)]
Vòng đầu được phát sóng vào ngày 14 tháng 2 năm 2011. Quyền chọn câu hỏi đầu tiên được quyết định qua cách bốc thăm và người được quyền chọn câu hỏi đầu tiên là Rutter.
Watson trả lời đúng cho câu hỏi đầu tiên và rồi chọn câu hỏi thứ tư trong thể loại số 1, đây là một chiến lược thận trọng để tìm ra một câu hỏi "Daily Double" ("Daily Double" là câu hỏi mà người chọn được nó có quyền cược giá trị tiền theo ý muốn và trả lời ngay mà không cần phải bấm chuông) nhanh như có thể. [11] Như đã xảy ra, Watson đoán đúng vị trí của câu hỏi Daily Double. Vào cuối vòng 1, Watson hòa với Rutter với số tiền $5.000 và Jennings đứng hạng 3 với số tiền là $2.000. [[24]](#cite_note-Strategy-24) [[11]](#cite_note-Jeopardy_Challenge-11)
Tuy nhiên Watson đã không tránh khỏi sai sót vụng về của nó. Trong 1 thời điểm, Watson đưa ra câu trả lời sai giống tương tự như câu trả lời mà Jennings vừa đưa ra. Vì Watson "điếc" và không vận dụng hệ thống nhận biết giọng nói nên nó không biết rằng Jennings đã đưa ra câu trả lời sai tương tự.
Watson dẫn đầu vào vòng 2, trả lời đúng cả hai câu hỏi "Daily Double". Watson trả lời câu hỏi Daily Double thứ hai đúng với tỉ lệ tự tin 32%. Cuộc chơi kết thúc với Jennings được $4.800, Rutter $10.400, và Watson $35.734. Watson là người chơi duy nhất trả lời sai câu hỏi cuối cùng trong thể loại thành phố ở Hoa Kỳ ("phi trường lớn nhất của thành phố này được đặt tên của một vị anh hùng trong
[Đệ nhị Thế chiến](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), và phi trường lớn thứ hai của thành phố này được đặt tên theo một trận đánh trong Đệ nhị Thế chiến"). Chicago là câu trả lời đúng (hai phi trường là [Phi trường Quốc tế O'Hare](/wiki/S%C3%A2n_bay_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_O%27Hare), được đặt tên của [thiếu tá](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C3%A1) [Hải quân Hoa Kỳ](/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3), [Edward "Butch" O'Hare](/w/index.php?title=Edward_O%27Hare&action=edit&redlink=1), một phi công hải quân tài ba trong Đệ nhị Thế chiến được trao tặng [huân chương vinh dự](/w/index.php?title=Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_vinh_d%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1), và phi trường khác là [Phi trường Quốc tế Chicago Midway](/w/index.php?title=Phi_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_Chicago_Midway&action=edit&redlink=1), được đặt tên theo tên của [trận Midway](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Midway)) nhưng câu trả lời của Watson là [Toronto](/wiki/Toronto)?????, có lẽ chỉ thành phố Toronto của [Canada](/wiki/Canada). Các dấu hỏi đi sau câu trả lời chứng tỏ rằng Watson không chắc chắn với câu trả lời của mình. Nó chỉ đặt cược số tiền là $947 cho câu hỏi cuối cùng này. [[25]](#cite_note-TO-25) Eric Nyberg, giáo sư tại Đại học Carnegie Mellon, người làm việc với đội ngũ phát triển của IBM đặt trách về Watson cho rằng lỗi lầm này xảy ra là vì Watson không có kiến thức so sánh để loại bỏ câu trả lời tiềm năng thành câu trả lời không đáng tin cậy. [26] [[27]](#cite_note-TOinUS-27)
Trong vòng 2 có tên "Double Jeopardy!", Watson tỏ cho thấy một vài điệu bộ
*Jeopardy!* mà người ta thường thấy ở người chơi thật, thí dụ như nó yêu cầu câu hỏi có số tiền mới hơn trong "cùng một thể loại" và tuyên bố rằng "tôi sẽ đoán" trước khi trả lời một câu hỏi thuộc Daily Double mà nó có tự tin thấp. Nó cũng chứng tỏ có một số chiến thuật đặt cược rất lý thú cho các câu hỏi Daily Double. Có câu nó đặt cược $6.435 và câu khác là $1.246.
### Trận đấu thứ hai[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=6)]
Trong phần giới thiệu, người điều khiển trò chơi
[Alex Trebek](/w/index.php?title=Alex_Trebek&action=edit&redlink=1) nói đùa rằng ông ta đã được biết rằng Toronto là một thành phố của Hoa Kỳ, và lỗi lầm của Watson trong trận đấu thứ nhất đã khiến cho một kỹ sư của IBM phải mặc một cái áo ngoài của [Toronto Blue Jays](/w/index.php?title=Toronto_Blue_Jays&action=edit&redlink=1) để đến buổi thâu hình của trận đấu thứ hai. [[28]](#cite_note-Trebekintro-28)
Trong vòng 1, cuối cùng Jennings có thể chọn được 1 câu hỏi Daily Double trong khi Watson trả lời sai một câu hỏi Daily Double lần đầu tiên trong vòng hai. Sau vòng 1, Watson đứng hạng nhì lần đầu tiên trong cuộc tranh tài sau khi Rutter và Jennings có khoảng thời gian ngắn gia tăng số tiền của mình trước khi Watson có thể bấm chuông và trả lời. Mặc dù vậy, kết quả cuối cùng kết thúc với phần thắng dành cho Watson với số tiến là $77.147, đánh bại Jennings người đang có $24.000 và Rutter $21.600.
[[29]](#cite_note-29)
Giải thưởng cho cuộc tranh tài này là 1 triệu đô là dành cho vị trí thứ nhất (Watson), $300.000 cho vị trí thứ hai (Jennings), và $200.000 cho vị trí thứ ba (Rutter). Như đã hứa, IBM sẽ quyên tặng 100% tiền thưởng của Watson cho từ thiện, trong đó 50% tặng cho
[World Vision](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_T%E1%BA%A7m_nh%C3%ACn_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) và 50% tặng cho [World Community Grid](/w/index.php?title=World_Community_Grid&action=edit&redlink=1). Tương tự như vậy, Jennings và Rutter sẽ tặng 50% giải thưởng của họ cho hội từ thiện của mình. [30]
## Sử dụng trong tương lai[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=7)]
Theo IBM, "Mục tiêu là đưa các máy điện toán khởi sự tương tác theo ngôn ngữ con người tự nhiên qua một tầm mức gồm các chương trình ứng dụng và xử lý, để hiểu biết những câu hỏi mà con người hỏi và đưa ra các lời đáp mà con người có thể hiểu và bào chữa."
Những hạn chế tự nhiên hiện diện trong các buổi chơi có thể cung cấp một môi trường lý tưởng để phát triển trí tuệ điện toán. [31] [[32]](#cite_note-32)
Watson dựa vào các máy chủ IBM Power 750, có bán trên thị trường từ tháng 2 năm 2010. IBM cũng hướng tới việc đưa ra thị trường phần mềm DeepQA để bán cho các đại công ty với giá khoảng hàng triệu đô la. IBM trông mong là có thể hạ giá thành trong thời gian 1 thập niên khi mà kỹ thuật cãi thiện.
[[13]](#cite_note-NYT2010-13)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=8)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=9)] [^](#cite_ref-Smartest_Machine_on_Earth_1-0) [Smartest Machine on Earth](http://documentarystorm.com/science-tech/smartest-machine-on-earth/)Retrieved ngày 14 tháng 2 năm 2011.
- ^
**a** [Mike Hale (ngày 8 tháng 2 năm 2011).](#cite_ref-NYT_20110208_2-1) **ă** [“Actors and Their Roles for $300, HAL? HAL!”](http://www.nytimes.com/2011/02/09/arts/television/09nova.html). *.* [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times) [^](#cite_ref-3) [The DeepQA Project](http://www.research.ibm.com/deepqa/deepqa.shtml) [^](#cite_ref-4) [Markoff, John](/w/index.php?title=John_Markoff&action=edit&redlink=1)(26 tháng 4 năm 2009). [“Computer Program to Take On 'Jeopardy!'”](http://www.nytimes.com/2009/04/27/technology/27jeopardy.html). *. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2009.* [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times) **Loftus, Jack (26 tháng 4 năm 2009).** [^](#cite_ref-5) [“IBM Prepping Soul-Crushing 'Watson' Computer to Compete on Jeopardy!”](http://gizmodo.com/#!5228887/ibm-prepping-soul+crushing-watson-computer-to-compete-on-jeopardy). Gizmodo. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2009. [^](#cite_ref-6) [“IBM's "Watson" Computing System to Challenge All Time Greatest Jeopardy! Champions”](http://www.jeopardy.com/news/watson1x7ap4.php). 14 tháng 12 năm 2010. Truy cập ngày 15 tháng 12 năm 2010. **Jackson, Joab.** [^](#cite_ref-contentpages_7-0) [“IBM Watson Vanquishes Human Jeopardy Foes”](http://www.pcworld.com/businesscenter/article/219893/ibm_watson_vanquishes_human_jeopardy_foes.html). [PC World](/wiki/PC_World). IDG News. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2011. [^](#cite_ref-8) [“What kind of technology is Watson based on?”](http://www.research.ibm.com/deepqa/faq.shtml#3). IBM Corporation. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011. [^](#cite_ref-9) [“Is Watson the smartest machine on earth?”](http://www.cs.umbc.edu/2011/02/is-watson-the-smartest-machine-on-earth/). Computer Science and Electrical Engineering Department, UMBC. Ngày 10 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 2 năm 2011. **Ferrucci D,** [^](#cite_ref-10) *et al.* ["Building Watson: An Overview of the DeepQA Project"](http://www.stanford.edu/class/cs124/AIMagzine-DeepQA.pdf). AI Magazine. Vol 31. No 3. 2010.
- ^
**a** **ă** **â** **Lỗi Lua trong Mô_đun:Citation/CS1 tại dòng 970: attempt to call global 'wrap_msg' (a nil value).** **John Rennie,** [^](#cite_ref-12) [, PLoS blogs, ngày 14 tháng 2 năm 2011](http://blogs.plos.org/retort/2011/02/14/how-ibm%E2%80%99s-watson-computer-will-excel-at-jeopardy/) *How IBM’s Watson Computer Excels at Jeopardy!*
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [Clive Thompson](/w/index.php?title=Clive_Thompson_(journalist)&action=edit&redlink=1)(ngày 16 tháng 6 năm 2010). [“What Is I.B.M.'s Watson?”](http://www.nytimes.com/2010/06/20/magazine/20Computer-t.html). *. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2010.* [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times) [^](#cite_ref-14) [“Will Watson Win On Jeopardy!?”](http://www.pbs.org/wgbh/nova/tech/will-watson-win-jeopardy.html). *Nova ScienceNOW*. [Public Broadcasting Service](/wiki/PBS). 20 tháng 1 năm 2011. Truy cập ngày 27 tháng 1 năm 2011. [^](#cite_ref-15) [“IBM's 'Watson' to take on Jeopardy! champs”](http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jOUJ_FGtwE3OlCFaOorNa3RuV_cQ?docId=CNG.1aa3e1ece3aedbb76228b6bc8e4c385e.1b1). *AFP*. 11 tháng 2 năm 2011. [^](#cite_ref-16) [Brian Stelter](/w/index.php?title=Brian_Stelter&action=edit&redlink=1)(ngày 14 tháng 12 năm 2010). [“I.B.M. Supercomputer 'Watson' to Challenge 'Jeopardy' Stars”](http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2010/12/14/i-b-m-supercomputer-watson-to-challenge-jeopardy-stars/). *. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2010. ‘An I.B.M. supercomputer system named after the company's founder, Thomas J. Watson Sr., is almost ready for a televised test: a bout of questioning on the quiz show "Jeopardy." I.B.M. and the producers of "Jeopardy" will announce on Tuesday that the computer, "Watson," will face the two most successful players in "Jeopardy" history, Ken Jennings and Brad Rutter, in three episodes that will be broadcast Feb. 14–16, 2011.’* [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times) [^](#cite_ref-17) [“Anything Goes!!® Internationally Syndicated Radio”](http://www.anythinggoesradio.com/). *Anything Goes!!*. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011. [^](#cite_ref-18) [IBM's Jeopardy-playing machine can now beat human contestants](http://www.networkworld.com/news/2010/021010-ibm-jeopardy-game.html?hpg1=bn)NetworkWorld, ngày 10 tháng 2 năm 2010 **[[** [^](#cite_ref-threads_19-0) [Ken Jennings](/w/index.php?title=Ken_Jennings&action=edit&redlink=1)|Jennings, Ken]] (ngày 16 tháng 2 năm 2011). [“My Puny Human Brain”](http://www.slate.com/id/2284721/). [Slate](/w/index.php?title=Slate_(magazine)&action=edit&redlink=1), Newsweek Interactive Co. LLC. Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2011. ‘In the middle of the floor was a huge image of Watson's on-camera avatar, a glowing blue ball crisscrossed by "threads" of thought—42 threads, to be precise, an in-joke for Douglas Adams fans.’ **Dignan, Larry (13 tháng 1 năm 2011).** [^](#cite_ref-PracticeMatch_20-0) [“IBM's Watson wins Jeopardy practice round: Can humans hang?”](http://www.zdnet.com/blog/btl/ibms-watson-wins-jeopardy-practice-round-can-humans-hang/43601). tr. [ZDnet](/w/index.php?title=ZDnet&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 13 tháng 1 năm 2011. [^](#cite_ref-21) [“Jeopardy! Champ Ken Jennings”](http://live.washingtonpost.com/jeopardy-ken-jennings.html). *. Ngày 15 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011.* [The Washington Post](/wiki/The_Washington_Post) [^](#cite_ref-22) [“IBM Computer Faces Off Against 'Jeopardy' Champs”](http://www.npr.org/2011/02/11/133686004/IBM-Computer-Faces-Off-Against-Jeopardy-Champs). *(* [Talk of the Nation](/w/index.php?title=Talk_of_the_Nation&action=edit&redlink=1) [National Public Radio](/w/index.php?title=National_Public_Radio&action=edit&redlink=1)). Ngày 11 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011. **Alex Strachan (ngày 12 tháng 2 năm 2011).** [^](#cite_ref-23) [“For Jennings, it's a man vs. man competition”](http://www.vancouversun.com/entertainment/Jennings+competition/4270840/story.html). *. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011.* [The Vancouver Sun](/w/index.php?title=The_Vancouver_Sun&action=edit&redlink=1) **Lenchner, Jon (ngày 3 tháng 2 năm 2011).** [^](#cite_ref-Strategy_24-0) [“Knowing what it knows: selected nuances of Watson's strategy”](http://ibmresearchnews.blogspot.com/2011/02/knowing-what-it-knows-selected-nuances.html). *IBM Research blog*. [IBM](/wiki/IBM). Truy cập ngày 16 tháng 2 năm 2011. [^](#cite_ref-TO_25-0) [“IBM's computer wins 'Jeopardy!' but... Toronto?”](http://www.ctv.ca/CTVNews/Entertainment/20110215/watson-jeopardy-final-toronto-110215/). CTV.ca. Ngày 15 tháng 2 năm 2011. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2011. ‘Watson, IBM's quiz-master computer with the strangely serene voice, beat the humans on "Jeopardy!" tonight. But it got the final question on U.S. cities wrong, answering: Toronto.’ [^](#cite_ref-Computer_crushes_the_competition_on_.27Jeopardy.21.27_26-0) [The Associated Press: Computer crushes the competition on 'Jeopardy!'](http://web.archive.org/web/20110219023019/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jwVBxDQvVKEwk_czuv8Q4jxdU1Sg?docId=2e3e918f552b4599b013b4cc473d96af) **Robertson, Jordan; Borenstein, Seth (ngày 16 tháng 2 năm 2011).** [^](#cite_ref-TOinUS_27-0) [“For Watson, Jeopardy! victory was elementary”](http://www.theglobeandmail.com/news/world/americas/for-watson-jeopardy-victory-was-elementary/article1910735/). *.* [The Globe and Mail](/w/index.php?title=The_Globe_and_Mail&action=edit&redlink=1) [The Associated Press](/wiki/Associated_Press). Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2011. “A human would have considered Toronto and discarded it because it is a Canadian city, not a U.S. one, but that's not the type of comparative knowledge Watson has, Prof. Nyberg said.” **Oberman, Mira (ngày 17 tháng 2 năm 2011).** [^](#cite_ref-Trebekintro_28-0) [“Computer creams human Jeopardy! champions”](http://www.vancouversun.com/business/technology/Computer+creams+human+Jeopardy+champions/4300293/story.html). [Vancouver Sun](/w/index.php?title=Vancouver_Sun&action=edit&redlink=1). [Agence France-Presse](/wiki/AFP). Truy cập ngày 17 tháng 2 năm 2011. “But a Final Jeopardy flub prompted one IBM engineer to wear a Toronto Blue Jays jacket to the second day of taping and Trebek to joke that he'd learned Toronto was a U.S. city.” [^](#cite_ref-29) [Spoiler Alert: 'Jeopardy!' Man vs. Machine Tourney Concludes - Yahoo! TV Blog](http://tv.yahoo.com/blog/spoiler-alert-jeopardy-man-vs-machine-tourney-concludes--2385) [^](#cite_ref-30) [News Article](http://www.worldcommunitygrid.org/about_us/viewNewsArticle.do?articleId=148)from worldcommunitygrid.org [^](#cite_ref-31) [IBM's Jeopardy-playing machine can now beat human contestants](http://www.networkworld.com/news/2010/021010-ibm-jeopardy-game.html?page=2) [^](#cite_ref-32) [Emergent Intelligence in Games](http://radoff.com/blog/2011/02/17/emergent-intelligence-games/)Retrieved ngày 17 tháng 2 năm 2011.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=10)]
- Ferrucci D,
*et al.* ["Building Watson: An Overview of the DeepQA Project"](http://www.stanford.edu/class/cs124/AIMagzine-DeepQA.pdf). AI Magazine. Vol 31. No 3. 2010.
- Baker, Stephen (2011).
*Final Jeopardy: Man vs. Machine and the Quest to Know Everything*. NY: Houghton Mifflin Harcourt. [ISBN](/wiki/ISBN) [9780547483160](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780547483160).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=11)] [Watson homepage](http://www.ibmwatson.com/) [DeepQA homepage](http://www.research.ibm.com/deepqa/deepqa.shtml) [About Watson on Jeopardy.com](http://www.jeopardy.com/news/ibm.php) [NOVA: Smartest Machine on Earth (documentary)](http://documentarystorm.com/science-tech/smartest-machine-on-earth/) [POWER7](http://www.ibm.com/systems/power/news/announcement/20100817_ad.html) [Power 750](http://www-03.ibm.com/systems/power/hardware/750/index.html) [Power Systems](http://www.ibm.com/systems/power) [Noam Chomsky on Watson and AI](http://www.framingbusiness.net/archives/1287) [The Watson Trivia Challenge](http://www.nytimes.com/interactive/2010/06/16/magazine/watson-trivia-game.html). *. ngày 16 tháng 6 năm 2010.* [The New York Times](/wiki/The_New_York_Times)
### Lưu trữ chương trình J![
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=12)] *Jeopardy!*Show #6086 - Game 1, Part 1 *Jeopardy!*Show #6087 - Game 1, Part 2 *Jeopardy!*Show #6088 - Game 2
### Videos[
[sửa](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Watson_(ph%E1%BA%A7n_m%E1%BB%81m_tr%C3%AD_tu%E1%BB%87_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A1o)&action=edit§ion=13)] [Smartest Machine on Earth (documentary)](http://documentarystorm.com/science-tech/smartest-machine-on-earth/) [IBM and the Jeopardy Challenge](https://www.youtube.com/watch?v=FC3IryWr4c8)trên [YouTube](/wiki/YouTube)(3:59), IBM [IBM "Watson" System to Challenge Humans at Jeopardy!](https://www.youtube.com/watch?v=3e22ufcqfTs)trên [YouTube](/wiki/YouTube)(2:29), IBMLabs [Building Watson – A Brief Overview of the DeepQA Project](https://www.youtube.com/watch?v=3G2H3DZ8rNc)trên [YouTube](/wiki/YouTube)(21:42), IBMLabs [Trial run](https://www.youtube.com/watch?v=12rNbGf2Wwo)trên [YouTube](/wiki/YouTube)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1068 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=31-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Fri, 02 Oct 2015 12:00:00 GMT