text:
Mononatri glutamat
Mononatri glutamat (tiếng Anh: monosodium glutamate, viết tắt MSG), thường được gọi bột ngọt hoặc mì chính, là muối natri của axit glutamic, một trong những axit amin không thiết yếu phong phú nhất trong tự nhiên.[1] Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Hoa Kỳ đã công nhận bột ngọt Nhìn chung là An toàn (GRAS) và Liên minh Châu Âu phân loại bột ngọt là phụ gia thực phẩm. Bột ngọt có mã HS 29224220 và số E là E621.[2] Glutamat trong bột ngọt cho vị 'umami' (vị ngọt thịt) tương tự glutamat từ các loại thực phẩm khác. Về phương diện hóa học, glutamat trong bột ngọt và glutamat từ thực phẩm tự nhiên là giống nhau.[3]. Giống như các từ "ca la thầu", "quẩy", từ "mì chính là từ mượn của tiếng Hán qua con đường khẩu ngữ mà không nằm trong hệ thống từ Hán Việt.
Các nhà sản xuất thực phẩm giới thiệu và sử dụng bột ngọt như một chất điều vị bởi nó giúp cân bằng, hòa trộn và làm tròn đầy vị tổng hợp của thực phẩm.[4][5]
Mục lục
Phát minh ra bột ngọt[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1908, Giáo sư Kikunae Ikeda đã tách chiết axit glutamic như một chất tạo vị mới từ tảo bẹ Laminaria japonica, kombu, bằng phương pháp tách chiết dung dịch và kết tinh, ông đặt tên cho vị của axit glutamic là umami.[6] Ông nhận ra rằng nước dùng của người Nhật nấu từ katsuobushi và kombu có một vị độc đáo mà khoa học thời đó chưa miêu tả được, nó khác với các vị cơ bản ngọt, mặn, chua và đắng.[3] Để xác minh glutamat ở trạng thái ion hóa tạo ra vị umami, Giáo sư Ikeda đã nghiên cứu đặc tính vị của nhiều loại muối glutamat như Canxi, Kali, Amoni, và Magiê. Tất cả đều có vị umami cùng vị kim loại nhất định do khoáng chất có trong các loại muối này. Trong đó, muối natri glutamat là loại muối dễ hòa tan, dễ kết tinh và có vị ngon nhất. Giáo sư Ikeda đặt tên sản phẩm này là monosodium glutamate và đăng ký bản quyền để sản xuất bột ngọt.[3][7] Anh em nhà Suzuki bắt đầu sản xuất bọt ngọt rộng rãi trên quy mô thương mại vào năm 1909 với tên gọi AJI-NO-MOTO®, trong tiếng Nhật có nghĩa là "tinh chất của vị". Đó chính là lần đầu tiên bột ngọt được sản xuất trên thế giới.[8][9][10]
Quy trình sản xuất và tính chất hóa học[sửa | sửa mã nguồn]
Từ lần đầu tung ra thị trường cho đến nay, bột ngọt đã được sản xuất với 3 phương pháp: (1) thủy phân protein thực vật với axit hydrochloric để phá vỡ các liên kết peptit (1909 - 1962), (2) tổng hợp hóa học trực tiếp từ acrylonitrile (1962 - 1973), và phương pháp hiện nay là (3) lên men vi khuẩn. Ban đầu, gluten lúa mì được sử dụng cho phương pháp thủy phân bởi trong 100g protein gluten chứa đến hơn 30g glutamat và glutamine. Nhưng với nhu cầu bột ngọt ngày càng tăng, các phương pháp sản xuất mới đã được nghiên cứu là tổng hợp hóa học và lên men. Ngành công nghiệp sợi polyacrylic bắt đầu ở Nhật Bản từ giữa những năm 1950 và acrylonitrile được sử dụng như nguyên liệu ban đầu để sản xuất bột ngọt.[11]
Hiện nay, hầu hết quá trình sản xuất bột ngọt trên thế giới sử dụng phương pháp lên men vi khuẩn, tương tự như quy trình sản xuất rượu vang, giấm, sữa chua và thậm chí là sôcôla. Natri được thêm vào sau ở bước trung hòa. Trong suốt quá trình lên men, các vi khuẩn chọn lọc (vi khuẩn coryneform) được nuôi cấy với amôniắc và đường từ củ cải đường, mía đường, tinh bột sắn hoặc mật đường, sẽ tiết ra các axit amin trong hỗn hợp nuôi cấy, L-glutamat trong hỗn hợp sau đó sẽ được tách ra. Kyowa Hakko Kogyo Co Ltd là công ty đầu tiên phát triển quá trình lên men công nghiệp để sản xuất L-glutamat.[12] Ngày nay, năng suất chuyển đổi và công suất sản xuất glutamat từ đường ngày càng được cải thiện trong sản xuất bột ngọt công nghiệp, nhờ đó bắt kịp với nhu cầu tiêu dùng.[10] Sản phẩm cuối cùng thu được sau khi lọc, cô đặc, axit hóa và kết tinh là glutamat tinh khiết, Natri và nước. Sản phẩm có dạng bột tinh thể màu trắng, không mùi và khi hòa tan sẽ cho ra glutamat và Natri. Nó dễ tan trong nước nhưng không hút ẩm và trên thực tế không tan trong các dung môi hữu cơ phổ biến như ether.[13] Nhìn chung, bột ngọt ổn định trong các điều kiện chế biến thực phẩm thông thường. Trong quá trình nấu, bột ngọt không bị phân hủy, nhưng cũng như các axit amin khác, ở nhiệt độ cao nó có thể bị hóa nâu hoặc phản ứng Maillard có thể xảy ra khi có mặt đường ở nhiệt độ rất cao.[8]
Cách sử dụng bột ngọt[sửa | sửa mã nguồn]
Bản thân bột ngọt tinh khiết có vị không dễ chịu lắm nếu không kết hợp với một vị mặn phù hợp.[14] Với liều lượng hợp lý, bột ngọt có thể giúp tăng cường cho các vị khác, làm hài hòa và làm tròn vị tổng thể của những món ăn nhất định. Bột ngọt phù hợp với các món thịt, cá, thịt gia cầm, nhiều loại rau, nước xốt, súp và các món ngâm; giúp tăng vị tổng thể của một số loại thực phẩm như nước dùng bò.[4] Nhưng cũng như các chất tạo vị cơ bản khác ngoại trừ đường mía, bột ngọt chỉ có thể cải thiện vị ngon của món ăn với liều lượng thích hợp. Dùng quá nhiều bột ngọt có thể nhanh chóng làm hỏng hương vị của món ăn. Mặc dù liều lượng này là tùy theo loại thực phẩm, nhưng vị ngon của món súp chắc chắn sẽ bị giảm nhanh nếu sử dụng quá 1g bột ngọt trên 100ml.[15] Hơn nữa, có một sự tương tác giữa bột ngọt và muối ăn (muối Natri cloride) và các chất tạo vị umami khác như nucleotit. Tất cả phải được bổ sung ở liều lượng tối ưu để giúp món ăn ngon nhất. Với các đặc tính này, bột ngọt có thể được dùng để giảm lượng muối (Natri), ăn vào, nguyên nhân gây bệnh cao huyết áp, tim mạch và đột quỵ. Vị của những món ăn ít muối được cải thiện với bột ngọt ngay cả khi giảm đến 30% muối. Hàm lượng Natri (trên % khối lượng phân tử) của bột ngọt thấp hơn khoảng 3 lần (12%) so với muối ăn (39%).[16] Các loại muối glutamat khác cũng được dùng trong các món súp ít muối, nhưng hiệu quả tăng hương vị thấp hơn bột ngọt.[17]
Tính an toàn của bột ngọt khi được dùng như một chất điều vị[sửa | sửa mã nguồn]
Bột ngọt được sử dụng một cách an toàn để nêm nếm thực phẩm trong hơn 100 năm qua. Trong suốt thời gian đó, đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu được thực hiện để làm sáng tỏ vai trò, lợi ích và tính an toàn của bột ngọt. Hiện nay, các cơ quan quản lí an toàn phụ gia thực phẩm quốc gia và quốc tế đều cho rằng, bột ngọt là chất điều vị an toàn cho mục đích sử dụng của con người.[18] "Hội chứng MSG" ban đầu được gọi là "Hội chứng nhà hàng Trung Quốc" khi Robert Ho Man Kwok báo cáo một cách mơ hồ về các triệu chứng mà ông cảm nhận sau khi ăn ở một nhà hàng Trung Hoa tại Mỹ. Kwok giả định nhiều nguyên nhân cho các triệu chứng đó như rượu dùng để nấu ăn, natri hoặc bột ngọt. Tuy nhiên, từ đó mọi nghi vấn lại đều tập trung vào bột ngọt. Các tác động do rượu hoặc hàm lượng natri chưa từng được nghiên cứu.[19] Trong nhiều năm, giai thoại về những triệu chứng không đặc trưng do sử dụng bột ngọt tiếp tục gia tăng. Ở điều kiện bình thường, cơ thể chúng ta có khả năng chuyển hóa glutamat, một chất vốn có độc tính rất thấp. Thí nghiệm trên các cá thể chuột và loài gặm nhấm cho thấy, liều gây tử vong trên 50% cá thể khi sử dụng bột ngọt qua đường miệng (LD50) là từ 15 đến 18g/kg thể trọng, cao hơn gấp 5 lần so với muối (3g/kg thể trọng trên chuột). Do đó, việc ăn vào bột ngọt như một chất điều vị và mức độ glutamat tồn tại tự nhiên trong thực phẩm không gây độc hại cho con người.[18] Một báo cáo của Hiệp hội Sinh học Thực nghiệm Mỹ (FASEB) biên soạn vào năm 1995, ủy quyền bởi Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) kết luận rằng bột ngọt an toàn khi "sử dụng ở hàm lượng thông thường ". Mặc dù dường như vẫn có một số các đối tượng khỏe mạnh gặp phải Hội chứng MSG khi sử dụng đến 3g bột ngọt không kèm thức ăn, bột ngọt vẫn không được kết luận là nguyên nhân gây ra các triệu chứng này do các triệu chứng đều được báo cáo dựa vào những tin đồn.[20] Báo cáo này cũng cho thấy không có dữ liệu nào chứng minh về tác động của glutamat đối với các bệnh mãn tính và suy nhược. Một thử nghiệm lâm sàng sử dụng phương pháp mù kép, đa trung tâm không tìm ra mối liên hệ nào giữa Hội chứng MSG và việc tiêu thụ bột ngọt trên những cá nhân tin rằng họ có những phản ứng không tích cực với bột ngọt. Không mối liên hệ về mặt thống kê nào được tìm thấy, chỉ có một vài phản ứng nhưng không đồng nhất. Các triệu chứng không được quan sát thấy khi sử dụng bột ngọt với thực phẩm.[21][22][23][24]
Để tránh việc thành kiến của những người tham gia có thể ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm, thí nghiệm đã được thiết kế theo phương pháp mù kép, có đối chứng giả dược (DBPC) và chất thử nghiệm được chứa trong viên nang vì hậu vị của glutamat khá mạnh và dễ nhận biết.[22] Trong một nghiên cứu được thực hiện bởi Tarasoff và Kelly (1993), 71 đối tượng ở trạng đói tham gia thí nghiệm được cho sử dụng 5 g bột ngọt và sau đó ăn bữa sáng tiêu chuẩn. Chỉ có duy nhất 1 trường hợp bị phản ứng với giả dược và đối tượng tự xác định bị nhạy cảm với bột ngọt.[19] Trong một nghiên cứu khác của Geha et al. (2000), các nhà khoa học đã kiểm tra phản ứng trên 130 đối tượng cho rằng họ nhạy cảm với bột ngọt. Nhiều thử nghiệm DBPC đã được thực hiện và chỉ những đối tượng có ít nhất 2 triệu chứng mới được tiếp tục tham gia. Cuối cùng, chỉ 2 đối tượng trong cả nghiên cứu này có phản ứng trong cả 4 thử nghiệm. Do tỷ lệ thấp nên các nhà nghiên cứu kết luận rằng việc phản ứng với bột ngọt không có tính lặp lại.[25]
Cũng có những nghiên cứu kiểm tra MSG có gây béo phì hay không, nhưng kết quả khá khác nhau.[26][27] Một vài nghiên cứu khác đang điều tra lời đồn về mối liên hệ giữa MSG và bệnh hen suyễn; nhưng các bằng chứng hiện tại chưa tìm thấy mối liên hệ nào.[28]
Vì glutamat là chất dẫn truyền thần kinh quan trọng trong não, đóng vai trò chính trong hoạt động học hỏi và ghi nhớ, một nghiên cứu vẫn đang được thực hiện bởi các nhà thần kinh học về các tác dụng phụ có thể có của bột ngọt trong thực phẩm, nhưng hiện chưa có kết quả cho thấy có bất kỳ mối liên hệ nào.[29]
Úc và New Zealand[sửa | sửa mã nguồn]
Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Úc - New Zealand[30] (FSANZ) dẫn chứng "có bằng chứng áp đảo từ rất nhiều nghiên cứu khoa học" rõ ràng đã bác bỏ dứt khoát mọi mối liên hệ giữa bột ngọt và "các phản ứng nghiêm trọng" hoặc "tác động lâu dài", tuyên bố bột ngọt "an toàn để sử dụng rộng rãi". Tuy nhiên, tổ chức này cũng đề cập có dưới 1% dân số, các đối tượng nhạy cảm có thể bị các tác dụng phụ "thoáng qua" như "đau đầu, bị tê/ngứa, đỏ mặt, mỏi cơ và bị mệt" nếu dùng nhiều bột ngọt cùng lúc. Những ai tự cho rằng mình nhạy cảm với bột ngọt được khuyến khích nên xác định bằng một đánh giá lâm sàng phù hợp.
Tiêu chuẩn 1.2.4 của Bộ luật Tiêu chuẩn Thực phẩm Úc và New Zealand yêu cầu đề bột ngọt là chất phụ gia thực phẩm trên nhãn thực phẩm đóng gói. Trên nhãn phải ghi tên dòng phụ gia thực phẩm (ví dụ như chất điều vị), tiếp theo là tên phụ gia, MSG, hoặc số INS (Hệ đánh số quốc tế) 621.[31]
Mỹ[sửa | sửa mã nguồn]
Bột ngọt là một trong nhiều dạng của axit glutamic hiện diện trong thực phẩm bởi axit glutamic là một axit amin rất phổ biến trong tự nhiên. Axit glutamic và các muối của nó cũng xuất hiện trong nhiều loại phụ gia thực phẩm khác như protein thực vật thủy phân, nấm men tự phân, nấm men thủy phân, chiết xuất nấm men, chiết xuất đậu nành và protein phân lập, là những phụ gia thường được dán nhãn với tên gọi chung cùng tên gọi thông thường. Từ năm 1998, bột ngọt không được gọi kèm trong thuật ngữ "gia vị và hương liệu". Các phụ gia thực phẩm như disodium inosinate và disodium guanylate, các ribonucleotides, thường được kết hợp với các nguyên liệu chứa bột ngọt để tạo hiệu ứng cộng hưởng. Tuy nhiên, ngày nay ngành công nghiệp thực phẩm thường dùng cụm từ "hương vị tự nhiên" khi sử dụng axit glutamic (MSG không kèm Natri). Do thiếu quy định của FDA, không thể xác định có bao nhiêu phần trăm "hương vị tư nhiên" thực chất là axit glutamic.
FDA cho rằng các nhãn ghi "Không chứa MSG" hoặc "Không bổ sung MSG" sẽ gây hiểu lầm nếu thực phẩm chứa các nguồn glutamat tự do, ví dụ như protein thủy phân. Vào năm 1993, FDA đã đề nghị thêm cụm từ "(có chứa glutamat)" vào tên chung hoặc tên thường gọi của các protein thủy phân nhất định có chứa lượng lớn glutamat.
Trong phiên bản năm 2004 của cuốn sách On Food and Cooking, tác giả và cũng là một người đam mê thực phẩm Harold McGee tuyên bố rằng "[sau rất nhiều nghiên cứu], các nhà nghiên cứu độc tính học đã kết luận rằng bột ngọt là thành phần vô hại đối với hầu hết con người, thậm chí nếu dùng một liều lượng lớn [32]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Acceptable daily intake
- Disodium glutamate
- Excitotoxicity
- List of food additives
- Monopotassium glutamate
- Umami
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Ninomiya K (1998). “Natural occurrence”. Food Reviews International 14 (2 & 3): 177?211. doi:10.1080/87559129809541157.
- ^ “Current EU approved additives and their E Numbers”. Truy cập 15 tháng 2 năm 2015.
- ^ a ă â Ikeda K (November năm 2002). “New seasonings”. Chem Senses 27 (9): 847?849. doi:10.1093/chemse/27.9.847. PMID 12438213.
- ^ a ă Loliger J (April năm 2000). “Function and importance of Glutamate for Savory Foods”. Journal of Nutrition 130 (4s Suppl): 915s?920s. PMID 10736352.
- ^ Yamaguchi S (May năm 1991). “Basic properties of umami and effects on humans”. Physiology & Behavior 49 (5): 833?841. doi:10.1016/0031-9384(91)90192-Q. PMID 1679557.
- ^ Lindemann B, Ogiwara Y, Ninomiya Y (November năm 2002). “The discovery of umami”. Chem Senses 27 (9): 843?844. doi:10.1093/chemse/27.9.843. PMID 12438211.
- ^ Ikeda K (1908). "A production method of seasoning mainly consists of salt of L-glutamic acid". Japanese Patent 14804.
- ^ a ă Yamaguchi S, Ninomiya K (1998). “What is umami?”. Food Reviews International 14 (2 & 3): 123?138. doi:10.1080/87559129809541155.
- ^ Kurihara K (September năm 2009). “Glutamate: from discovery as a food flavor to role as a basic taste (umami)?”. The American Journal of Clinical Nutrition 90 (3): 719S?722S. doi:10.3945/ajcn.2009.27462D. PMID 19640953.
- ^ a ă Chiaki Sano (September năm 2009). “History of glutamate production”. The American Journal of Clinical Nutrition 90 (3): 728S?732S. doi:10.3945/ajcn.2009.27462F. PMID 19640955.
- ^ Yoshida T (1970). “Industrial manufacture of optically active glutamic acid through total synthesis”. Chem Ing Tech 42: 641?644.
- ^ Kinoshita S, Udaka S, Shimamoto M (1957). “Studies on amino acid fermentation. Part I. Production of L-glutamic acid by various microorganisms”. J Gen Appl Microbiol 3: 193?205.
- ^ Win. C. biên tập (1995). Principles of Biochemistry. Boston, MA: Brown Pub Co.
- ^ Rolls ET (September năm 2009). “Funtional neuroimaging of umami taste: what makes umami pleasant?”. The American Journal of Clinical Nutrition 90 (3): 804S?813S. doi:10.3945/ajcn.2009.27462R. PMID 19571217.
- ^ Kawamura Y, Kare MR biên tập (1987). Umami: a basic taste. New York, NY: Marcel Dekker Inc.
- ^ Yamaguchi S, Takahashi C (January năm 1984). “Interactions of monosodium glutamate and sodium chloride on saltiness and palatability of a clear soup”. Journal of Food Science 49 (1): 82?85. doi:10.1111/j.1365-2621.1984.tb13675.x.
- ^ Ball P, Woodward D, Beard T, Shoobridge A, Ferrier M (June năm 2002). “Calcium diglutamate improves taste characteristics of lower-salt soup”. Eur J Clin Nutr 56 (6): 519?523. doi:10.1038/sj.ejcn.1601343. PMID 12032651.
- ^ a ă Walker R, Lupien JR (April năm 2000). “The safety evaluation of monosodium glutamate”. Journal of Nutrition 130 (4S Suppl): 1049S?1052S. PMID 10736380.
- ^ a ă Freeman, M (2006). “Reconsidering the effects of monosodium glutamate: A literature review”. Journal of the American Academy of Nurse Practicioners 18 (10): 482?486. doi:10.1111/j.1745-7599.2006.00160.x. PMID 16999713.
- ^ Raiten DJ, Talbot JM, Fisher KD (1996). “Executive Summary from the Report: Analysis of Adverse Reactions to Monosodium Glutamate (MSG)”. Journal of Nutrition 126 (6): 1743?1745. PMID 7472671.
- ^ Geha RS, Beiser A, Ren C và đồng nghiệp (April năm 2000). “Review of alleged reaction to monosodium glutamate and outcome of a multicenter double-blind placebo-controlled study”. J. Nutr. 130 (4S Suppl): 1058S?62S. PMID 10736382.
- ^ a ă Tarasoff L., Kelly M.F. (1993). “Monosodium L-glutamate: a double-blind study and review”. Food Chem. Toxicol. 31 (12): 1019?1035. doi:10.1016/0278-6915(93)90012-N. PMID 8282275.
- ^ Freeman M. (October năm 2006). “Reconsidering the effects of monosodium glutamate: a literature review”. J Am Acad Nurse Pract 18 (10): 482?6. doi:10.1111/j.1745-7599.2006.00160.x. PMID 16999713.
- ^ Walker R (October năm 1999). “The significance of excursions above the ADI. Case study: monosodium glutamate”. Regul. Toxicol. Pharmacol. 30 (2 Pt 2): S119?S121. doi:10.1006/rtph.1999.1337. PMID 10597625.
- ^ Willams, A. N., and Woessner, K.M. (2009). “Monosodium glutamate 'allergy': menace or myth?”. Clinical & Experimental Allergy 39 (5): 640?646. doi:10.1111/j.1365-2222.2009.03221.x.
- ^ Shi, Z; Luscombe-Marsh, ND; Wittert, GA; Yuan, B; Dai, Y; Pan, X; Taylor, AW (2010). “Monosodium glutamate is not associated with obesity or a greater prevalence of weight gain over 5 years: Findings from the Jiangsu Nutrition Study of Chinese adults”. The British journal of nutrition 104 (3): 457?63. doi:10.1017/S0007114510000760. PMID 20370941.
- ^ Nicholas bakalar (ngày 25 tháng 8 năm 2008). “Nutrition: MSG Use Is Linked to Obesity”. The New York Times. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2010. “Consumption of monosodium glutamate, or MSG, the widely used food additive, may increase the likelihood of being overweight, a new study says.”
- ^ Stevenson, D. D. (2000). “Monosodium glutamate and asthma”. J. Nutr. 130 (4S Suppl): 1067S?1073S. PMID 10736384.
- ^ Nicholas J. Maragakis, MD; Jeffrey D. Rothstein, MD, PhD (2001;58:365-370.). “Glutamate Transporters in Neurologic Disease”. Neurology. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2010. “Glutamate is the primary excitatory amino acid neurotransmitter in the human brain. It is important in synaptic plasticity, learning, and development. Its activity at the synaptic cleft is carefully balanced by receptor inactivation and glutamate reuptake. When this balance is upset, excess glutamate can itself become neurotoxic.... This overactivation leads to an enzymatic cascade of events ultimately resulting in cell death.”
- ^ “MSG In Food”. Food Standards Code. Food Standards Australia New Zealand. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2010.
- ^ “Standard 1.2.4 Labelling of Ingredients”. Food Standards Code. Food Standards Australia New Zealand. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2010.
- ^ curiouscook.com McGee, Harold, On Food and Cooking, the Science and Lore of the Kitchen, 2004

markdown:
# Mononatri glutamat
|Mononatri glutamat|
|
|![]()
[Danh pháp IUPAC](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_IUPAC) [Số CAS](/wiki/S%E1%BB%91_%C4%91%C4%83ng_k%C3%BD_CAS) [142-47-2](http://www.commonchemistry.org/ChemicalDetail.aspx?ref=142-47-2) [PubChem](/w/index.php?title=PubChem&action=edit&redlink=1) [85314](http://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/summary/summary.cgi?cid=85314) [Jmol](/w/index.php?title=Jmol&action=edit&redlink=1)-3D [ảnh](http://chemapps.stolaf.edu/jmol/jmol.php?model=C%28CC%28%3DO%29O%29C%28C%28%3DO%29%5BO-%5D%29N.%5BNa%2B%5D)
-
C(CC(=O)O)C(C(=O)[O-])N.[Na+]
[Công thức phân tử](/wiki/C%C3%B4ng_th%E1%BB%A9c_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) 5H 8NNaO 4 [Phân tử gam](/wiki/Ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD_gam) [Điểm nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [Độ hòa tan](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_h%C3%B2a_tan)trong nước **Mononatri glutamat** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *monosodium glutamate*, viết tắt **MSG**), thường được gọi **bột ngọt** hoặc **mì chính**, là [muối natri](/wiki/Mu%E1%BB%91i_%C4%83n) của [axit glutamic](/w/index.php?title=Axit_glutamic&action=edit&redlink=1), một trong những [axit amin](/wiki/Axit_amin) [không thiết yếu](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_thi%E1%BA%BFt_y%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1) phong phú nhất trong tự nhiên. [[1]](#cite_note-natural_occurrence-1) [Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Hoa Kỳ](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_Qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD_Thu%E1%BB%91c_v%C3%A0_Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) đã công nhận bột ngọt [Nhìn chung là An toàn](/w/index.php?title=Nh%C3%ACn_chung_l%C3%A0_An_to%C3%A0n&action=edit&redlink=1) (GRAS) và Liên minh Châu Âu phân loại bột ngọt là [phụ gia thực phẩm](/wiki/Ph%E1%BB%A5_gia_th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m). Bột ngọt có [mã HS](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_h%C3%A0i_h%C3%B2a_(h%E1%BA%A3i_quan)) 29224220 và [số E](/wiki/S%E1%BB%91_E) là E621. Glutamat trong bột ngọt cho vị 'umami' (vị ngọt thịt) tương tự glutamat từ các loại thực phẩm khác. Về phương diện hóa học, glutamat trong bột ngọt và glutamat từ thực phẩm tự nhiên là giống nhau. [2] . Giống như các từ " [[3]](#cite_note-Ikeda-3) [ca la thầu](/w/index.php?title=Ca_la_th%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1)", " [quẩy](/wiki/Qu%E1%BA%A9y)", từ " [mì chính](/wiki/M%C3%AC_ch%C3%ADnh)là từ mượn của tiếng Hán qua con đường khẩu ngữ mà không nằm trong hệ thống [từ Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n_Vi%E1%BB%87t).
Các nhà sản xuất thực phẩm giới thiệu và sử dụng bột ngọt như một chất điều vị bởi nó giúp cân bằng, hòa trộn và làm tròn đầy vị tổng hợp của thực phẩm.
[[4]](#cite_note-Loliger-4) [[5]](#cite_note-Yamaguchi91-5)
## Mục lục
## Phát minh ra bột ngọt[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=1)]
Năm 1908, Giáo sư
[Kikunae Ikeda](/wiki/Ikeda_Kikunae) đã tách chiết axit glutamic như một chất tạo vị mới từ tảo bẹ [Laminaria japonica](/w/index.php?title=Saccharina_japonica&action=edit&redlink=1), [kombu](/w/index.php?title=Kombu&action=edit&redlink=1), bằng phương pháp tách chiết dung dịch và kết tinh, ông đặt tên cho vị của axit glutamic là [umami](/wiki/Umami). Ông nhận ra rằng nước dùng của người Nhật nấu từ [6] [katsuobushi](/wiki/C%C3%A1_b%C3%A0o_(Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n))và [kombu](/w/index.php?title=Kombu&action=edit&redlink=1)có một vị độc đáo mà khoa học thời đó chưa miêu tả được, nó khác với các vị cơ bản ngọt, mặn, chua và đắng. Để xác minh glutamat ở trạng thái ion hóa tạo ra vị umami, Giáo sư Ikeda đã nghiên cứu đặc tính vị của nhiều loại muối glutamat như Canxi, Kali, Amoni, và Magiê. Tất cả đều có vị umami cùng vị kim loại nhất định do khoáng chất có trong các loại muối này. Trong đó, muối natri glutamat là loại muối dễ hòa tan, dễ kết tinh và có vị ngon nhất. Giáo sư Ikeda đặt tên sản phẩm này là monosodium glutamate và đăng ký bản quyền để sản xuất bột ngọt. [[3]](#cite_note-Ikeda-3) [[3]](#cite_note-Ikeda-3) Anh em nhà Suzuki bắt đầu sản xuất bọt ngọt rộng rãi trên quy mô thương mại vào năm 1909 với tên gọi AJI-NO-MOTO®, trong tiếng Nhật có nghĩa là "tinh chất của vị". Đó chính là lần đầu tiên bột ngọt được sản xuất trên thế giới. [[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-Yamaguchi98-8) [[9]](#cite_note-Kurihara09-9) [[10]](#cite_note-Sano09-10)
## Quy trình sản xuất và tính chất hóa học[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=2)]
Từ lần đầu tung ra thị trường cho đến nay, bột ngọt đã được sản xuất với 3 phương pháp: (1) thủy phân protein thực vật với axit hydrochloric để phá vỡ các liên kết peptit (1909 - 1962), (2) tổng hợp hóa học trực tiếp từ acrylonitrile (1962 - 1973), và phương pháp hiện nay là (3) lên men vi khuẩn. Ban đầu, gluten lúa mì được sử dụng cho phương pháp thủy phân bởi trong 100g protein gluten chứa đến hơn 30g glutamat và glutamine. Nhưng với nhu cầu bột ngọt ngày càng tăng, các phương pháp sản xuất mới đã được nghiên cứu là tổng hợp hóa học và lên men. Ngành công nghiệp sợi
[polyacrylic](/w/index.php?title=Polyacrylic&action=edit&redlink=1) bắt đầu ở Nhật Bản từ giữa những năm 1950 và [acrylonitrile](/w/index.php?title=Acrylonitrile&action=edit&redlink=1) được sử dụng như nguyên liệu ban đầu để sản xuất bột ngọt. [[11]](#cite_note-Yoshida70-11)
Hiện nay, hầu hết quá trình sản xuất bột ngọt trên thế giới sử dụng phương pháp lên men vi khuẩn, tương tự như quy trình sản xuất rượu vang, giấm, sữa chua và thậm chí là sôcôla. Natri được thêm vào sau ở bước trung hòa. Trong suốt quá trình lên men, các vi khuẩn chọn lọc (vi khuẩn coryneform) được nuôi cấy với amôniắc và đường từ củ cải đường, mía đường, tinh bột sắn hoặc mật đường, sẽ tiết ra các axit amin trong hỗn hợp nuôi cấy, L-glutamat trong hỗn hợp sau đó sẽ được tách ra. Kyowa Hakko Kogyo Co Ltd là công ty đầu tiên phát triển quá trình lên men công nghiệp để sản xuất L-glutamat.
Ngày nay, năng suất chuyển đổi và công suất sản xuất glutamat từ đường ngày càng được cải thiện trong sản xuất bột ngọt công nghiệp, nhờ đó bắt kịp với nhu cầu tiêu dùng. [12] Sản phẩm cuối cùng thu được sau khi lọc, cô đặc, axit hóa và kết tinh là glutamat tinh khiết, Natri và nước. Sản phẩm có dạng bột tinh thể màu trắng, không mùi và khi hòa tan sẽ cho ra glutamat và Natri. Nó dễ tan trong nước nhưng không hút ẩm và trên thực tế không tan trong các dung môi hữu cơ phổ biến như ether. [[10]](#cite_note-Sano09-10) Nhìn chung, bột ngọt ổn định trong các điều kiện chế biến thực phẩm thông thường. Trong quá trình nấu, bột ngọt không bị phân hủy, nhưng cũng như các axit amin khác, ở nhiệt độ cao nó có thể bị hóa nâu hoặc [[13]](#cite_note-Biochemistry-13) [phản ứng Maillard](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_Maillard&action=edit&redlink=1)có thể xảy ra khi có mặt đường ở nhiệt độ rất cao. [[8]](#cite_note-Yamaguchi98-8)
## Cách sử dụng bột ngọt[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=3)]
Bản thân bột ngọt tinh khiết có vị không dễ chịu lắm nếu không kết hợp với một vị mặn phù hợp.
Với liều lượng hợp lý, bột ngọt có thể giúp tăng cường cho các vị khác, làm hài hòa và làm tròn vị tổng thể của những món ăn nhất định. Bột ngọt phù hợp với các món thịt, cá, thịt gia cầm, nhiều loại rau, nước xốt, súp và các món ngâm; giúp tăng vị tổng thể của một số loại thực phẩm như nước dùng bò. [14] Nhưng cũng như các chất tạo vị cơ bản khác ngoại trừ đường mía, bột ngọt chỉ có thể cải thiện vị ngon của món ăn với liều lượng thích hợp. Dùng quá nhiều bột ngọt có thể nhanh chóng làm hỏng hương vị của món ăn. Mặc dù liều lượng này là tùy theo loại thực phẩm, nhưng vị ngon của món súp chắc chắn sẽ bị giảm nhanh nếu sử dụng quá 1g bột ngọt trên 100ml. [[4]](#cite_note-Loliger-4) Hơn nữa, có một sự tương tác giữa bột ngọt và [[15]](#cite_note-Umami-15) [muối ăn](/wiki/Mu%E1%BB%91i_%C4%83n)(muối Natri cloride) và các chất tạo vị umami khác như nucleotit. Tất cả phải được bổ sung ở liều lượng tối ưu để giúp món ăn ngon nhất. Với các đặc tính này, bột ngọt có thể được dùng để giảm lượng muối ( [Natri](/wiki/Natri)), ăn vào, nguyên nhân gây bệnh cao huyết áp, tim mạch và đột quỵ. Vị của những món ăn ít muối được cải thiện với bột ngọt ngay cả khi giảm đến 30% muối. Hàm lượng Natri (trên [% khối lượng phân tử](/w/index.php?title=%25_kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ph%C3%A2n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)) của bột ngọt thấp hơn khoảng 3 lần (12%) so với muối ăn (39%). Các loại muối glutamat khác cũng được dùng trong các món súp ít muối, nhưng hiệu quả tăng hương vị thấp hơn bột ngọt. [[16]](#cite_note-Yamaguchi06-16) [[17]](#cite_note-Ball02-17)
## Tính an toàn của bột ngọt khi được dùng như một chất điều vị[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=4)]
Bột ngọt được sử dụng một cách an toàn để nêm nếm thực phẩm trong hơn 100 năm qua. Trong suốt thời gian đó, đã có nhiều nghiên cứu chuyên sâu được thực hiện để làm sáng tỏ vai trò, lợi ích và tính an toàn của bột ngọt. Hiện nay, các cơ quan quản lí an toàn phụ gia thực phẩm quốc gia và quốc tế đều cho rằng, bột ngọt là chất điều vị an toàn cho mục đích sử dụng của con người.
"Hội chứng MSG" ban đầu được gọi là " [18] [Hội chứng nhà hàng Trung Quốc](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A9ng_nh%C3%A0_h%C3%A0ng_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)" khi Robert Ho Man Kwok báo cáo một cách mơ hồ về các triệu chứng mà ông cảm nhận sau khi ăn ở một nhà hàng Trung Hoa tại Mỹ. Kwok giả định nhiều nguyên nhân cho các triệu chứng đó như rượu dùng để nấu ăn, natri hoặc bột ngọt. Tuy nhiên, từ đó mọi nghi vấn lại đều tập trung vào bột ngọt. Các tác động do rượu hoặc hàm lượng natri chưa từng được nghiên cứu. Trong nhiều năm, [[19]](#cite_note-freeman-19) [giai thoại](/wiki/Giai_tho%E1%BA%A1i)về những triệu chứng không đặc trưng do sử dụng bột ngọt tiếp tục gia tăng. Ở điều kiện bình thường, cơ thể chúng ta có khả năng chuyển hóa glutamat, một chất vốn có độc tính rất thấp. Thí nghiệm trên các cá thể chuột và loài gặm nhấm cho thấy, liều gây tử vong trên 50% cá thể khi sử dụng bột ngọt qua đường miệng ( [LD50](/wiki/LD50)) là từ 15 đến 18g/kg thể trọng, cao hơn gấp 5 lần so với muối (3g/kg thể trọng trên chuột). Do đó, việc ăn vào bột ngọt như một chất điều vị và mức độ glutamat tồn tại tự nhiên trong thực phẩm không gây độc hại cho con người. Một báo cáo của [[18]](#cite_note-Walker00-18) [Hiệp hội Sinh học Thực nghiệm Mỹ](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_Sinh_h%E1%BB%8Dc_Th%E1%BB%B1c_nghi%E1%BB%87m_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)(FASEB) biên soạn vào năm 1995, ủy quyền bởi [Cơ quan Quản lý Thuốc và Thực phẩm Hoa Kỳ](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_Qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD_Thu%E1%BB%91c_v%C3%A0_Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)(FDA) kết luận rằng bột ngọt an toàn khi "sử dụng ở hàm lượng thông thường ". Mặc dù dường như vẫn có một số các đối tượng khỏe mạnh gặp phải Hội chứng MSG khi sử dụng đến 3g bột ngọt không kèm thức ăn, bột ngọt vẫn không được kết luận là nguyên nhân gây ra các triệu chứng này do các triệu chứng đều được báo cáo dựa vào những tin đồn. Báo cáo này cũng cho thấy không có dữ liệu nào chứng minh về tác động của glutamat đối với các bệnh mãn tính và suy nhược. Một thử nghiệm lâm sàng sử dụng phương pháp mù kép, đa trung tâm không tìm ra mối liên hệ nào giữa Hội chứng MSG và việc tiêu thụ bột ngọt trên những cá nhân tin rằng họ có những phản ứng không tích cực với bột ngọt. Không [[20]](#cite_note-FASEB-20) [mối liên hệ về mặt thống kê](/w/index.php?title=M%E1%BB%91i_li%C3%AAn_h%E1%BB%87_v%E1%BB%81_m%E1%BA%B7t_th%E1%BB%91ng_k%C3%AA&action=edit&redlink=1)nào được tìm thấy, chỉ có một vài phản ứng nhưng không đồng nhất. Các triệu chứng không được quan sát thấy khi sử dụng bột ngọt với thực phẩm. [[21]](#cite_note-geha-21) [[22]](#cite_note-Tarasoff-22) [[23]](#cite_note-23) [[24]](#cite_note-24)
Để tránh việc thành kiến của những người tham gia có thể ảnh hưởng đến kết quả thí nghiệm, thí nghiệm đã được
[thiết kế theo phương pháp mù kép, có đối chứng giả dược](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_theo_ph%C6%B0%C6%A1ng_ph%C3%A1p_m%C3%B9_k%C3%A9p,_c%C3%B3_%C4%91%E1%BB%91i_ch%E1%BB%A9ng_gi%E1%BA%A3_d%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit&redlink=1) (DBPC) và chất thử nghiệm được chứa trong viên nang vì hậu vị của glutamat khá mạnh và dễ nhận biết. Trong một nghiên cứu được thực hiện bởi Tarasoff và Kelly (1993), 71 đối tượng ở trạng đói tham gia thí nghiệm được cho sử dụng 5 g bột ngọt và sau đó ăn bữa sáng tiêu chuẩn. Chỉ có duy nhất 1 trường hợp bị phản ứng với giả dược và đối tượng tự xác định bị nhạy cảm với bột ngọt. [22] Trong một nghiên cứu khác của Geha et al. (2000), các nhà khoa học đã kiểm tra phản ứng trên 130 đối tượng cho rằng họ nhạy cảm với bột ngọt. Nhiều thử nghiệm DBPC đã được thực hiện và chỉ những đối tượng có ít nhất 2 triệu chứng mới được tiếp tục tham gia. Cuối cùng, chỉ 2 đối tượng trong cả nghiên cứu này có phản ứng trong cả 4 thử nghiệm. Do tỷ lệ thấp nên các nhà nghiên cứu kết luận rằng việc phản ứng với bột ngọt không có tính lặp lại. [[19]](#cite_note-freeman-19) [[25]](#cite_note-25)
Cũng có những nghiên cứu kiểm tra MSG có gây béo phì hay không, nhưng kết quả khá khác nhau.
[[26]](#cite_note-26) Một vài nghiên cứu khác đang điều tra lời đồn về mối liên hệ giữa MSG và [27] [bệnh hen suyễn](/wiki/Hen_ph%E1%BA%BF_qu%E1%BA%A3n); nhưng các bằng chứng hiện tại chưa tìm thấy mối liên hệ nào. [[28]](#cite_note-28)
Vì
[glutamat](/w/index.php?title=Glutamat&action=edit&redlink=1) là [chất dẫn truyền thần kinh](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_d%E1%BA%ABn_truy%E1%BB%81n_th%E1%BA%A7n_kinh) quan trọng trong não, đóng vai trò chính trong hoạt động học hỏi và ghi nhớ, một nghiên cứu vẫn đang được thực hiện bởi [các nhà thần kinh học](/wiki/Th%E1%BA%A7n_kinh_h%E1%BB%8Dc) về các tác dụng phụ có thể có của bột ngọt trong thực phẩm, nhưng hiện chưa có kết quả cho thấy có bất kỳ mối liên hệ nào. [[29]](#cite_note-twsNovK8d-29)
### Úc và New Zealand[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=5)]
Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Úc - New Zealand
(FSANZ) dẫn chứng "có bằng chứng áp đảo từ rất nhiều nghiên cứu khoa học" rõ ràng đã bác bỏ dứt khoát mọi mối liên hệ giữa bột ngọt và "các phản ứng nghiêm trọng" hoặc "tác động lâu dài", tuyên bố bột ngọt "an toàn để sử dụng rộng rãi". Tuy nhiên, tổ chức này cũng đề cập có dưới 1% dân số, các đối tượng nhạy cảm có thể bị các tác dụng phụ "thoáng qua" như "đau đầu, bị tê/ngứa, đỏ mặt, mỏi cơ và bị mệt" nếu dùng nhiều bột ngọt cùng lúc. Những ai tự cho rằng mình nhạy cảm với bột ngọt được khuyến khích nên xác định bằng một đánh giá lâm sàng phù hợp. [30]
Tiêu chuẩn 1.2.4 của Bộ luật Tiêu chuẩn Thực phẩm Úc và
[New Zealand](/wiki/New_Zealand) yêu cầu đề bột ngọt là chất phụ gia thực phẩm trên nhãn thực phẩm đóng gói. Trên nhãn phải ghi tên dòng phụ gia thực phẩm (ví dụ như *chất điều vị*), tiếp theo là tên phụ gia, *MSG*, hoặc số INS ( [Hệ đánh số quốc tế](/wiki/S%E1%BB%91_E)) *621*. [[31]](#cite_note-31)
### Mỹ[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=6)]
Bột ngọt là một trong nhiều dạng của axit glutamic hiện diện trong thực phẩm bởi axit glutamic là một axit amin rất phổ biến trong tự nhiên. Axit glutamic và các muối của nó cũng xuất hiện trong nhiều loại phụ gia thực phẩm khác như
[protein thực vật thủy phân](/w/index.php?title=Protein_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_th%E1%BB%A7y_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1), [nấm men tự phân](/w/index.php?title=N%E1%BA%A5m_men_t%E1%BB%B1_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1), [nấm men thủy phân](/w/index.php?title=N%E1%BA%A5m_men_th%E1%BB%A7y_ph%C3%A2n&action=edit&redlink=1), [chiết xuất nấm men](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFt_xu%E1%BA%A5t_n%E1%BA%A5m_men&action=edit&redlink=1), chiết xuất [đậu nành](/wiki/%C4%90%E1%BA%ADu_t%C6%B0%C6%A1ng) và protein phân lập, là những phụ gia thường được dán nhãn với tên gọi chung cùng tên gọi thông thường. Từ năm 1998, bột ngọt không được gọi kèm trong thuật ngữ "gia vị và hương liệu". Các phụ gia thực phẩm như [disodium inosinate](/w/index.php?title=Disodium_inosinate&action=edit&redlink=1) và [disodium guanylate](/wiki/Dinatri_guanylat), các [ribonucleotides](/w/index.php?title=Ribonucleotides&action=edit&redlink=1), thường được kết hợp với các nguyên liệu chứa bột ngọt để tạo hiệu ứng cộng hưởng. Tuy nhiên, ngày nay ngành công nghiệp thực phẩm thường dùng cụm từ "hương vị tự nhiên" khi sử dụng axit glutamic (MSG không kèm Natri). Do thiếu quy định của FDA, không thể xác định có bao nhiêu phần trăm "hương vị tư nhiên" thực chất là axit glutamic.
FDA cho rằng các nhãn ghi "Không chứa MSG" hoặc "Không bổ sung MSG" sẽ gây hiểu lầm nếu thực phẩm chứa các nguồn glutamat tự do, ví dụ như protein thủy phân. Vào năm 1993, FDA đã đề nghị thêm cụm từ "(có chứa glutamat)" vào tên chung hoặc tên thường gọi của các protein thủy phân nhất định có chứa lượng lớn glutamat.
Trong phiên bản năm 2004 của cuốn sách
*, tác giả và cũng là một người đam mê thực phẩm On Food and Cooking* [Harold McGee](/w/index.php?title=Harold_McGee&action=edit&redlink=1)tuyên bố rằng "[sau rất nhiều nghiên cứu], các nhà nghiên cứu độc tính học đã kết luận rằng bột ngọt là thành phần vô hại đối với hầu hết con người, thậm chí nếu dùng một liều lượng lớn [[32]](#cite_note-32)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=7)] [Acceptable daily intake](/w/index.php?title=Acceptable_daily_intake&action=edit&redlink=1) [Disodium glutamate](/w/index.php?title=Disodium_glutamate&action=edit&redlink=1) [Excitotoxicity](/w/index.php?title=Excitotoxicity&action=edit&redlink=1) [List of food additives](/w/index.php?title=List_of_food_additives&action=edit&redlink=1) [Monopotassium glutamate](/w/index.php?title=Monopotassium_glutamate&action=edit&redlink=1) [Umami](/wiki/Umami)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=8)] **Ninomiya K (1998). “Natural occurrence”.** [^](#cite_ref-natural_occurrence_1-0) *Food Reviews International* **14**(2 & 3): 177?211. [doi](/wiki/DOI): [10.1080/87559129809541157](http://dx.doi.org/10.1080%2F87559129809541157). [^](#cite_ref-2) [“Current EU approved additives and their E Numbers”](http://www.food.gov.uk/safereating/chemsafe/additivesbranch/enumberlist). Truy cập 15 tháng 2 năm 2015.
- ^
**a** **ă** [Ikeda K (November năm 2002). “New seasonings”.](#cite_ref-Ikeda_3-2) **â** *Chem Senses* **27**(9): 847?849. [doi](/wiki/DOI): [10.1093/chemse/27.9.847](http://dx.doi.org/10.1093%2Fchemse%2F27.9.847). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12438213](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12438213).
- ^
**a** [Loliger J (April năm 2000). “Function and importance of Glutamate for Savory Foods”.](#cite_ref-Loliger_4-1) **ă** [Journal of Nutrition](/w/index.php?title=Journal_of_Nutrition&action=edit&redlink=1) **130**(4s Suppl): 915s?920s. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10736352](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10736352). **Yamaguchi S (May năm 1991). “Basic properties of umami and effects on humans”.** [^](#cite_ref-Yamaguchi91_5-0) [Physiology & Behavior](/w/index.php?title=Physiology_%26_Behavior&action=edit&redlink=1) **49**(5): 833?841. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/0031-9384(91)90192-Q](http://dx.doi.org/10.1016%2F0031-9384%2891%2990192-Q). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [1679557](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/1679557). **Lindemann B, Ogiwara Y, Ninomiya Y (November năm 2002). “The discovery of umami”.** [^](#cite_ref-Lindemann02_6-0) *Chem Senses* **27**(9): 843?844. [doi](/wiki/DOI): [10.1093/chemse/27.9.843](http://dx.doi.org/10.1093%2Fchemse%2F27.9.843). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12438211](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12438211). **Ikeda K (1908). "A production method of seasoning mainly consists of salt of L-glutamic acid".** [^](#cite_ref-7) *Japanese Patent*14804.
- ^
**a** [Yamaguchi S, Ninomiya K (1998). “What is umami?”.](#cite_ref-Yamaguchi98_8-1) **ă** *Food Reviews International* **14**(2 & 3): 123?138. [doi](/wiki/DOI): [10.1080/87559129809541155](http://dx.doi.org/10.1080%2F87559129809541155). **Kurihara K (September năm 2009). “Glutamate: from discovery as a food flavor to role as a basic taste (umami)?”.** [^](#cite_ref-Kurihara09_9-0) [The American Journal of Clinical Nutrition](/w/index.php?title=The_American_Journal_of_Clinical_Nutrition&action=edit&redlink=1) **90**(3): 719S?722S. [doi](/wiki/DOI): [10.3945/ajcn.2009.27462D](http://dx.doi.org/10.3945%2Fajcn.2009.27462D). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19640953](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19640953).
- ^
**a** [Chiaki Sano (September năm 2009). “History of glutamate production”.](#cite_ref-Sano09_10-1) **ă** *The American Journal of Clinical Nutrition* **90**(3): 728S?732S. [doi](/wiki/DOI): [10.3945/ajcn.2009.27462F](http://dx.doi.org/10.3945%2Fajcn.2009.27462F). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19640955](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19640955). **Yoshida T (1970). “Industrial manufacture of optically active glutamic acid through total synthesis”.** [^](#cite_ref-Yoshida70_11-0) *Chem Ing Tech* **42**: 641?644. **Kinoshita S, Udaka S, Shimamoto M (1957). “Studies on amino acid fermentation. Part I. Production of L-glutamic acid by various microorganisms”.** [^](#cite_ref-Kinoshita57_12-0) *J Gen Appl Microbiol* **3**: 193?205. **Win. C. biên tập (1995).** [^](#cite_ref-Biochemistry_13-0) *Principles of Biochemistry*. Boston, MA: Brown Pub Co. **Rolls ET (September năm 2009). “Funtional neuroimaging of umami taste: what makes umami pleasant?”.** [^](#cite_ref-Rolls09_14-0) *The American Journal of Clinical Nutrition* **90**(3): 804S?813S. [doi](/wiki/DOI): [10.3945/ajcn.2009.27462R](http://dx.doi.org/10.3945%2Fajcn.2009.27462R). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [19571217](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/19571217). **Kawamura Y, Kare MR biên tập (1987).** [^](#cite_ref-Umami_15-0) *Umami: a basic taste*. New York, NY: Marcel Dekker Inc. **Yamaguchi S, Takahashi C (January năm 1984). “Interactions of monosodium glutamate and sodium chloride on saltiness and palatability of a clear soup”.** [^](#cite_ref-Yamaguchi06_16-0) [Journal of Food Science](/w/index.php?title=Journal_of_Food_Science&action=edit&redlink=1) **49**(1): 82?85. [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1365-2621.1984.tb13675.x](http://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1365-2621.1984.tb13675.x). **Ball P, Woodward D, Beard T, Shoobridge A, Ferrier M (June năm 2002). “Calcium diglutamate improves taste characteristics of lower-salt soup”.** [^](#cite_ref-Ball02_17-0) *Eur J Clin Nutr* **56**(6): 519?523. [doi](/wiki/DOI): [10.1038/sj.ejcn.1601343](http://dx.doi.org/10.1038%2Fsj.ejcn.1601343). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [12032651](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12032651).
- ^
**a** [Walker R, Lupien JR (April năm 2000). “The safety evaluation of monosodium glutamate”.](#cite_ref-Walker00_18-1) **ă** [Journal of Nutrition](/w/index.php?title=Journal_of_Nutrition&action=edit&redlink=1) **130**(4S Suppl): 1049S?1052S. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10736380](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10736380).
- ^
**a** [Freeman, M (2006). “Reconsidering the effects of monosodium glutamate: A literature review”.](#cite_ref-freeman_19-1) **ă** *Journal of the American Academy of Nurse Practicioners* **18**(10): 482?486. [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1745-7599.2006.00160.x](http://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1745-7599.2006.00160.x). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16999713](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16999713). **Raiten DJ, Talbot JM, Fisher KD (1996). “Executive Summary from the Report: Analysis of Adverse Reactions to Monosodium Glutamate (MSG)”.** [^](#cite_ref-FASEB_20-0) *Journal of Nutrition* **126**(6): 1743?1745. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [7472671](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/7472671). **Geha RS, Beiser A, Ren C và đồng nghiệp (April năm 2000).** [^](#cite_ref-geha_21-0) [“Review of alleged reaction to monosodium glutamate and outcome of a multicenter double-blind placebo-controlled study”](http://jn.nutrition.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=10736382). *J. Nutr.* **130**(4S Suppl): 1058S?62S. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10736382](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10736382).
- ^
**a** [Tarasoff L., Kelly M.F. (1993). “Monosodium L-glutamate: a double-blind study and review”.](#cite_ref-Tarasoff_22-1) **ă** *Food Chem. Toxicol.* **31**(12): 1019?1035. [doi](/wiki/DOI): [10.1016/0278-6915(93)90012-N](http://dx.doi.org/10.1016%2F0278-6915%2893%2990012-N). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [8282275](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/8282275). **Freeman M. (October năm 2006). “Reconsidering the effects of monosodium glutamate: a literature review”.** [^](#cite_ref-23) *J Am Acad Nurse Pract* **18**(10): 482?6. [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1745-7599.2006.00160.x](http://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1745-7599.2006.00160.x). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [16999713](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16999713). **Walker R (October năm 1999). “The significance of excursions above the ADI. Case study: monosodium glutamate”.** [^](#cite_ref-24) *Regul. Toxicol. Pharmacol.* **30**(2 Pt 2): S119?S121. [doi](/wiki/DOI): [10.1006/rtph.1999.1337](http://dx.doi.org/10.1006%2Frtph.1999.1337). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10597625](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10597625). **Willams, A. N., and Woessner, K.M. (2009). “Monosodium glutamate 'allergy': menace or myth?”.** [^](#cite_ref-25) *Clinical & Experimental Allergy* **39**(5): 640?646. [doi](/wiki/DOI): [10.1111/j.1365-2222.2009.03221.x](http://dx.doi.org/10.1111%2Fj.1365-2222.2009.03221.x). **Shi, Z; Luscombe-Marsh, ND; Wittert, GA; Yuan, B; Dai, Y; Pan, X; Taylor, AW (2010). “Monosodium glutamate is not associated with obesity or a greater prevalence of weight gain over 5 years: Findings from the Jiangsu Nutrition Study of Chinese adults”.** [^](#cite_ref-26) *The British journal of nutrition* **104**(3): 457?63. [doi](/wiki/DOI): [10.1017/S0007114510000760](http://dx.doi.org/10.1017%2FS0007114510000760). [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [20370941](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/20370941). **Nicholas bakalar (ngày 25 tháng 8 năm 2008).** [^](#cite_ref-twsNovK5_27-0) [“Nutrition: MSG Use Is Linked to Obesity”](http://www.nytimes.com/2008/08/26/health/nutrition/26nutr.html). *The New York Times*. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2010. “Consumption of monosodium glutamate, or MSG, the widely used food additive, may increase the likelihood of being overweight, a new study says.” **Stevenson, D. D. (2000). “Monosodium glutamate and asthma”.** [^](#cite_ref-28) *J. Nutr.* **130**(4S Suppl): 1067S?1073S. [PMID](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Bnh_danh_PubMed) [10736384](//www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/10736384). **Nicholas J. Maragakis, MD; Jeffrey D. Rothstein, MD, PhD (2001;58:365-370.).** [^](#cite_ref-twsNovK8d_29-0) [“Glutamate Transporters in Neurologic Disease”](http://archneur.ama-assn.org/cgi/content/extract/58/3/365?maxtoshow=&hits=10&RESULTFORMAT=&fulltext=monosodium+glutamate&searchid=1&FIRSTINDEX=0&resourcetype=HWCIT). *Neurology*. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2010. “Glutamate is the primary excitatory amino acid neurotransmitter in the human brain. It is important in synaptic plasticity, learning, and development. Its activity at the synaptic cleft is carefully balanced by receptor inactivation and glutamate reuptake. When this balance is upset, excess glutamate can itself become neurotoxic.... This overactivation leads to an enzymatic cascade of events ultimately resulting in cell death.” [^](#cite_ref-30) [“MSG In Food”](http://www.foodstandards.gov.au/scienceandeducation/factsheets/factsheets2008/msginfood.cfm). *Food Standards Code*. Food Standards Australia New Zealand. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-31) [“Standard 1.2.4 Labelling of Ingredients”](http://www.foodstandards.gov.au/foodstandards/foodstandardscode/standard124labelling4231.cfm). *Food Standards Code*. Food Standards Australia New Zealand. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-32) [curiouscook.com](http://www.curiouscook.com/site/on-food-and-cooking.html)McGee, Harold, *On Food and Cooking, the Science and Lore of the Kitchen*, 2004
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Mononatri_glutamat&action=edit§ion=9)]
|
|![]()
[Mononatri glutamat](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Monosodium_glutamate?uselang=vi) [http://www.youtube.com/watch?v=bEh3_JBDErw](http://www.youtube.com/watch?v=bEh3_JBDErw)

X-Cache: cp1052 hit (3), cp1066 frontend miss (0)


text:
Orla
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Orla là một thị trấn thống kê (census town) của quận Hazaribag thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.
Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ[1], Orla có dân số 5871 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Orla có tỷ lệ 59% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Orla, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”. Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

markdown:
# Orla
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Orla
|
|
-
|
|
-
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Orla** là một thị trấn thống kê ( *) của census town* [quận Hazaribag](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Hazaribag&action=edit&redlink=1)thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Jharkhand](/wiki/Jharkhand), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Orla&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Orla&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Orla có dân số 5871 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Orla có tỷ lệ 59% [1] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Orla, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Orla&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Orla&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=30-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Thu, 01 Oct 2015 12:00:00 GMT


text:
Randazzo
Randazzo (tiếng Sicilia: Rannazzu) là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Catania trong vùng Sicilia miền nam nước Ý. Randazo nằm ở chân phía bắc của núi Etna, 70 km về phía Tây Bắc Catania bằng đường sắt. Đây là thị trấn gần nhất để các hội nghị thượng đỉnh của Etna, và là một trong những điểm mà từ đó đi lên có thể được thực hiện.Đô thị Acireale có diện tích 204 ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2010 là 11.186 người. Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau: Flascio, Monte la Guardia, Murazzorotto. Các đô thị giáp ranh: Adrano, Belpasso, Biancavilla, Bronte, Castiglione di Sicilia, Centuripe (EN), Floresta (ME), Maletto, Nicolosi, Regalbuto (EN), Roccella Valdemone (ME), Sant'Alfio, Santa Domenica Vittoria (ME), Tortorici (ME), Troina (EN), Zafferana Etnea.

markdown:
# Randazzo
|Randazzo|
|—
| —
|Comune di Randazzo|
|
|![]()
![ Map of comune of Randazzo (province of Catania, region Sicily, Italy).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Map_of_comune_of_Randazzo_%28province_of_Catania%2C_region_Sicily%2C_Italy%29.svg/250px-Map_of_comune_of_Randazzo_%28province_of_Catania%2C_region_Sicily%2C_Italy%29.svg.png)
![ Map of comune of Randazzo (province of Catania, region Sicily, Italy).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Map_of_comune_of_Randazzo_%28province_of_Catania%2C_region_Sicily%2C_Italy%29.svg/250px-Map_of_comune_of_Randazzo_%28province_of_Catania%2C_region_Sicily%2C_Italy%29.svg.png)
[37°53′B 14°57′Đ / 37,883°B 14,95°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Randazzo¶ms=37_53_N_14_57_E_type:city(11186)_region:) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [37°53′B 14°57′Đ / 37,883°B 14,95°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Randazzo¶ms=37_53_N_14_57_E_type:city(11186)_region:) [Italia](/wiki/Italia) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_%C3%9D) [Sicilia](/wiki/Sicilia) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_%C3%9D) [Catania](/wiki/Catania_(t%E1%BB%89nh))(CT) [Frazioni](/w/index.php?title=Frazione&action=edit&redlink=1) 2(79 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(140/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [Mã quay](/w/index.php?title=M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C3%9D&action=edit&redlink=1) [Monte Cerignone](/wiki/Monte_Cerignone) [St. Joseph](/w/index.php?title=St._Joseph&action=edit&redlink=1) [Website chính thức](http://www.comune.randazzo.ct.it/) **Randazzo** ( [tiếng Sicilia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Sicilia): *) là một đô thị và cộng đồng ( Rannazzu* *) ở* [comune](/wiki/Comune) [tỉnh Catania](/wiki/Catania_(t%E1%BB%89nh))trong vùng [Sicilia](/wiki/Sicilia)miền nam nước [Ý](/wiki/%C3%9D). Randazo nằm ở chân phía bắc của núi Etna, 70 km về phía Tây Bắc Catania bằng đường sắt. Đây là thị trấn gần nhất để các hội nghị thượng đỉnh của Etna, và là một trong những điểm mà từ đó đi lên có thể được thực hiện.Đô thị Acireale có diện tích 204 [ki lô mét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số thời điểm năm 2010 là 11.186 người. Đô thị này có các đơn vị dân cư ( *) sau: Flascio, Monte la Guardia, Murazzorotto. Các đô thị giáp ranh:* [frazioni](/w/index.php?title=Frazioni&action=edit&redlink=1) [Adrano](/wiki/Adrano), [Belpasso](/wiki/Belpasso), [Biancavilla](/wiki/Biancavilla), [Bronte](/w/index.php?title=Bronte_(Italia)&action=edit&redlink=1), [Castiglione di Sicilia](/wiki/Castiglione_di_Sicilia), [Centuripe](/w/index.php?title=Centuripe&action=edit&redlink=1)(EN), [Floresta](/wiki/Floresta)(ME), [Maletto](/wiki/Maletto), [Nicolosi](/wiki/Nicolosi), [Regalbuto](/w/index.php?title=Regalbuto&action=edit&redlink=1)(EN), [Roccella Valdemone](/wiki/Roccella_Valdemone)(ME), [Sant'Alfio](/w/index.php?title=Sant%27Alfio_(Italia)&action=edit&redlink=1), [Santa Domenica Vittoria](/wiki/Santa_Domenica_Vittoria)(ME), [Tortorici](/wiki/Tortorici)(ME), [Troina](/w/index.php?title=Troina&action=edit&redlink=1)(EN), [Zafferana Etnea](/wiki/Zafferana_Etnea).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Randazzo&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Randazzo&action=edit§ion=1)]
|
|

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Tarumanagara
Vương quốc Tarumanagara （tiếng Indonesia: Kerajaan Tarumanagara） là một nhà nước của người Sunda theo đạo Hindu từng tồn tại ở Tây Java. Vương quốc này cũng có lúc được gọi tắt là Taruma (Kerajaan Taruma). Nhờ lợi thế vị trí địa lý tiếp giáp với phía đông eo biển Sunda, nhà nước này đã trở nên thịnh vượng nhờ thương mại hàng hải. Tên nhà nước này, có thuyết cho rằng bắt nguồn từ Chitaruma, tên một dòng sông ở Tây Java. Chi trong tiếng Sunda nghĩa là "nước", "dòng sông", còn taruma nghĩa là "xanh". Kinh đô của nó có lẽ vào khoảng cạnh cảng Jakarta ngày nay.
Sử liệu[sửa | sửa mã nguồn]
Người ta đã phát hiện ra 7 bia ký bằng đá có liên quan đến Tarummanagara, trong đó 5 tấm được tìm thấy ở lân cận Bogor, 1 tấm (bia Tugu) được tìm thấy ở ngoại ô phía đông Jakarta, và 1 tấm nữa được tìm thấy ở ngoại ô phía nam Pandeglang, Banten.
Bia Tugu viết bằng tiếng Phạn ký tự Pallawa kể lại công việc trị thủy của vua Purnawarman. Vị vua này đã cho đào 2 con kênh để thoát nước sông ra biển, tránh lụt lội vào mùa mưa. Một bia ký ở Bogor thì kể lại chiến công của vua Purnawarman, và một bia khác (Ciaruteun) đồng nhất vua Purnawarman với thần Vishnu.
Sử liệu Trung Quốc cũng đề cập đến nước này. Nhà sư Pháp Hiển trên đường từ Sư Tử Quốc (Sri Lanka) trở về tổ quốc đã ghé qua Tây Java và ông nhắc đến trong tác phẩm Phật quốc ký của mình một nước là Gia Bà Đề (耶婆提) mà ở đó có rất nhiều vị Bà la môn chứ không thấy sư sãi. Người đời sau suy diễn Gia Bà Đề liên quan đến Java. Sử Trung Quốc thế kỷ 5 ghi lại sự kiện nước Ha La Đan (訶羅単). Cái tên này được cho là phiên âm ra chữ Hán từ tên của dòng sông Ciaruteun (tức sông Citarum) và thời xưa xứ đó đồng nghĩa với nước Tarumanagara. Ngoài ra, sử Trung Quốc thế kỷ 7 (Thông điển và Tân Đường thư) có ghi lại một nước là Đa La Ma (多羅磨), có thể đó chính là Tarumanagara.
Suy vong[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 650, Tarumanagara bị Srivijaya tấn công và từ đó, ảnh hưởng của nước này tới các nhà nước láng giềng bị suy yếu. Năm 669, vị vua trẻ tuổi Tarusbawa lên nối ngôi. Một nhân vật có thế lực tên là Wretikandayun được sự hậu thuẫn của vua nước Kalingga đòi vua Tarusbawa phải chia sẻ giang sơn cho mình. Do thế yếu và không muốn có chiến tranh, vua Tarusbawa chấp nhận chia đôi đất nước với Wretikandayun, lấy sông Ciaruteun làm ranh giới. Wretikandayun lập ra vương quốc Galuh trên phần đất phía tây dòng sông. Trên phần còn lại, Tarusbawa lập nên vương quốc Sunda.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Các vị vua Tarumanagara (358_669):
- Maharshi Rajadirajaguru Jayasingawarman (358_382)
- Dharmayawarman (382_395), con trai của Jayasingawarman.
- Purnawarman (395_413), cháu trai của Dharmayawarman.
- Wisnuwarman (434_455)
- Indrawarman (455_515)
- Candrawarman (515_535)
- Suryawarman (535_561)
- Kertawarman (561_628). Trong giai đoạn này, cháu trai của Manikmaya, Wretikandayun, 612, thành lập vương quốc Galuh Anh ở phía đông nam của Garut hiện tại với thành phố vốn nằm trong Banjar Pataruman.
- Linggawarman (628_669). Dưới thời ông, ông đã gả công chúa (con gái duy nhất của ông)là Sobakancana cho Daputahyang Srijayanasa, người sau này thành lập vương quốc Sriwijaya. Con gái của họ, Manasih, kết hôn Tarusbawa.
- Tarusbawa (669).

markdown:
# Tarumanagara
|Bài viết này nằm trong chủ đề
|
|
|![]()
[Niên biểu lịch sử Indonesia](/w/index.php?title=Ni%C3%AAn_bi%E1%BB%83u_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia&action=edit&redlink=1) [Thời tiền sử](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia#Th.E1.BB.9Di_k.E1.BB.B3_.C4.91.E1.BA.A7u) **Những nhà nước đầu tiên** **Tarumanagara**(358–669) [Sunda](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Sunda)(669-1579) [Sailendra](/wiki/Sailendra)(giữa thế kỷ 8 - giữa thế kỷ 9) [Srivijaya](/wiki/Srivijaya)(cuối thế kỷ 7 - 13) [Medang](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Medang)(giữa thế kỷ 8 – thế kỷ 10) [Kediri](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Kediri)(1049–1221) [Singhasari](/wiki/Singhasari)(1222–1292) [Majapahit](/wiki/Majapahit)(1293–1500) **Các nhà nước Hồi giáo** [Sự phát triển của Hồi giáo](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_c%E1%BB%A7a_H%E1%BB%93i_gi%C3%A1o_%E1%BB%9F_Indonesia_(1200_-_1600)&action=edit&redlink=1)(1200–1600) [Hồi quốc Malacca](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Malacca&action=edit&redlink=1)(1400–1511) [Hồi quốc Demak](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Demak&action=edit&redlink=1)(1475–1518) [Hồi quốc Aceh](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Aceh&action=edit&redlink=1)(1496–1903) [Hồi quốc Banten](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Banten&action=edit&redlink=1)(1526–1813) [Hồi quốc Mataram](/w/index.php?title=H%E1%BB%93i_qu%E1%BB%91c_Mataram&action=edit&redlink=1)(thế kỷ 16 - 18) **Thời kỳ thuộc địa** [Bồ Đào Nha](/w/index.php?title=B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha_x%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A3c_Indonesia_(1512_-_1850)&action=edit&redlink=1)(1512–1850) [Công ty Đông Ấn Hà Lan](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan_%E1%BB%9F_Indonesia&action=edit&redlink=1)(1602–1800) [Đông Ấn Hà Lan](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan)(1800–1942) **Indonesia trỗi dậy** [National awakening](/w/index.php?title=Indonesian_National_Awakening&action=edit&redlink=1)(1899–1942) [Thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng](/w/index.php?title=Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n_chi%E1%BA%BFm_%C4%91%C3%B3ng_Indonesia&action=edit&redlink=1)(1942–45) [Tuyên ngôn Độc lập](/w/index.php?title=Tuy%C3%AAn_ng%C3%B4n_%C4%90%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp_c%E1%BB%A7a_Indonesia&action=edit&redlink=1)(1945) [Cách mạng dân tộc](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_d%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Indonesia)(1945–1950) **Thời kỳ độc lập** [Dân chủ tự do](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(1950-1957)&action=edit&redlink=1)(1950–1957) ["Dân chủ kỷ luật"](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(1957-1965)&action=edit&redlink=1)(1957–1965) [Quá độ tới "Trật tự Mới"](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(1965%E2%80%931966)&action=edit&redlink=1)(1965–1966) ["Trật tự Mới"](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(1966%E2%80%931998)&action=edit&redlink=1)(1966–1998) [Thời kỳ "](/w/index.php?title=L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia_(th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_h%E1%BA%ADu_Surhato)&action=edit&redlink=1)(1998–nay) *Reformasi*" [Sửa](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Indonesia&action=edit)
Vương quốc
**Tarumanagara** （ [tiếng Indonesia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Indonesia): *Kerajaan Tarumanagara*） là một [nhà nước](/wiki/Nh%C3%A0_n%C6%B0%E1%BB%9Bc) của [người Sunda](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Sunda) theo [đạo Hindu](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A1o) từng tồn tại ở [Tây Java](/wiki/T%C3%A2y_Java). [Vương quốc](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c) này cũng có lúc được gọi tắt là **Taruma** ( *Kerajaan Taruma*). Nhờ lợi thế vị trí [địa lý](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_l%C3%BD) tiếp giáp với [phía đông](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%90%C3%B4ng) [eo biển Sunda](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_Sunda), nhà nước này đã trở nên thịnh vượng nhờ [thương mại hàng hải](/w/index.php?title=Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_h%C3%A0ng_h%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1). Tên nhà nước này, có thuyết cho rằng bắt nguồn từ *Chitaruma*, tên một dòng [sông](/wiki/S%C3%B4ng) ở Tây Java. *Chi* trong [tiếng Sunda](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Sunda) nghĩa là "nước", "dòng sông", còn *taruma* nghĩa là "xanh". Kinh đô của nó có lẽ vào khoảng cạnh [cảng Jakarta](/w/index.php?title=C%E1%BA%A3ng_Jakarta&action=edit&redlink=1) ngày nay.
## Sử liệu[
[sửa](/w/index.php?title=Tarumanagara&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tarumanagara&action=edit§ion=1)]
Người ta đã phát hiện ra 7 bia ký bằng đá có liên quan đến Tarummanagara, trong đó 5 tấm được tìm thấy ở lân cận Bogor, 1 tấm (bia Tugu) được tìm thấy ở ngoại ô phía đông Jakarta, và 1 tấm nữa được tìm thấy ở ngoại ô phía nam Pandeglang, Banten.
Bia Tugu viết bằng
[tiếng Phạn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%E1%BA%A1n) ký tự Pallawa kể lại công việc trị thủy của vua Purnawarman. Vị vua này đã cho đào 2 con kênh để thoát [nước](/wiki/N%C6%B0%E1%BB%9Bc) [sông](/wiki/S%C3%B4ng) ra [biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n), tránh lụt lội vào mùa mưa. Một bia ký ở Bogor thì kể lại chiến công của vua Purnawarman, và một bia khác (Ciaruteun) đồng nhất vua Purnawarman với thần Vishnu.
Sử liệu Trung Quốc cũng đề cập đến nước này. Nhà sư
[Pháp Hiển](/w/index.php?title=Ph%C3%A1p_Hi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) trên đường từ Sư Tử Quốc ( [Sri Lanka](/wiki/Sri_Lanka)) trở về tổ quốc đã ghé qua Tây Java và ông nhắc đến trong tác phẩm [Phật quốc ký](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%ADt_qu%E1%BB%91c_k%C3%BD&action=edit&redlink=1) của mình một nước là Gia Bà Đề (耶婆提) mà ở đó có rất nhiều vị Bà la môn chứ không thấy sư sãi. Người đời sau suy diễn Gia Bà Đề liên quan đến Java. Sử Trung Quốc thế kỷ 5 ghi lại sự kiện nước Ha La Đan (訶羅単). Cái tên này được cho là phiên âm ra chữ Hán từ tên của dòng sông Ciaruteun (tức [sông Citarum](/wiki/S%C3%B4ng_Citarum)) và thời xưa xứ đó đồng nghĩa với nước Tarumanagara. Ngoài ra, sử Trung Quốc thế kỷ 7 ( [Thông điển](/wiki/Th%C3%B4ng_%C4%91i%E1%BB%83n) và [Tân Đường thư](/wiki/T%C3%A2n_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_th%C6%B0)) có ghi lại một nước là Đa La Ma (多羅磨), có thể đó chính là Tarumanagara.
## Suy vong[
[sửa](/w/index.php?title=Tarumanagara&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tarumanagara&action=edit§ion=2)]
Năm 650, Tarumanagara bị
[Srivijaya](/wiki/Srivijaya) tấn công và từ đó, ảnh hưởng của nước này tới các nhà nước láng giềng bị suy yếu. Năm 669, vị vua trẻ tuổi Tarusbawa lên nối ngôi. Một nhân vật có thế lực tên là Wretikandayun được sự hậu thuẫn của vua nước [Kalingga](/w/index.php?title=Kalingga&action=edit&redlink=1) đòi vua Tarusbawa phải chia sẻ giang sơn cho mình. Do thế yếu và không muốn có [chiến tranh](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh), vua Tarusbawa chấp nhận chia đôi đất nước với Wretikandayun, lấy sông Ciaruteun làm ranh giới. Wretikandayun lập ra [vương quốc Galuh](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Galuh&action=edit&redlink=1) trên phần đất phía tây dòng sông. Trên phần còn lại, Tarusbawa lập nên [vương quốc Sunda](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Sunda).
|
|
Tarumanagara • |600-1500 (thời kỳ Ấn Độ giáo-Phật giáo)
||Sau 1500 (thời kỳ
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tarumanagara&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tarumanagara&action=edit§ion=3)]
Các vị vua Tarumanagara (358_669):
- Maharshi Rajadirajaguru Jayasingawarman (358_382)
- Dharmayawarman (382_395), con trai của Jayasingawarman.
- Purnawarman (395_413), cháu trai của Dharmayawarman.
- Wisnuwarman (434_455)
- Indrawarman (455_515)
- Candrawarman (515_535)
- Suryawarman (535_561)
- Kertawarman (561_628). Trong giai đoạn này, cháu trai của Manikmaya, Wretikandayun, 612, thành lập vương quốc Galuh Anh ở phía đông nam của Garut hiện tại với thành phố vốn nằm trong Banjar Pataruman.
- Linggawarman (628_669). Dưới thời ông, ông đã gả công chúa (con gái duy nhất của ông)là Sobakancana cho Daputahyang Srijayanasa, người sau này thành lập vương quốc Sriwijaya. Con gái của họ, Manasih, kết hôn Tarusbawa.
- Tarusbawa (669).

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
Thiết kế web đáp ứng
Responsive web design (hay còn gọi Thiết kế web đáp ứng) là kiểu mẫu phong cách thiết kế với giao diện, bố cục website thể hiện đẹp, mang tính mỹ thuật với độ hiển thị nội dụng co giãn phù hợp trên tất cả các màn hình thiết bị như desktop, laptop, tablet, smartphone, với mọi độ phân giải màn hình, duy trì sự hiển thị nội dung nhất quán thẩm mỹ trên mọi chế độ phân giải.
Một trang web được thiết kế theo RWD là việc điều chỉnh bố trí môi trường hiển thị nội dung bằng cách sử dụng thiết kế dựa trên lưới, hình ảnh co giãn linh hoạt, CSS3 media queries và sự mở rộng các quy tắc của @media.
Thiết kế dạng lưới linh hoạt là cách đơn giản để hiệu quả tạo ra việc sắp xếp trật tự các nội dung trình diễn trên trang. Nó triệu gọi kích thước phần tử trang trong các tỷ lệ phần trăm đơn vị tương ứng, chứ không phải là đơn vị tỷ lệ tuyệt đối như pixel hoặc points. Những hình ảnh hiển thị cũng có kích thước giãn nở linh hoạt để ngăn chặn sự hiện thị ra bên ngoài của phần tử chứa chúng.
Media queries cho phép trang sử dụng những quy tắc kiểu Css khác nhau dựa trên đặc điểm của thiết bị mà trang web đang được hiển thị trên đó, phổ biến nhất là tỷ lệ chiều rộng của trình duyệt.
Mục lục
Những khái niệm liên quan trong thiết kế web đáp ứng[sửa | sửa mã nguồn]
Thiết kế dạng lưới linh hoạt (Grid Based)[sửa | sửa mã nguồn]
Khái niệm này đã tồn tại từ lâu, thiết kế dựa theo nguyên tắc cơ bản là canh điều. Tập hợp các phần tử hiện thị nội dung hình chữ nhật theo hàng và cột trên trang để tạo bố cục trang. Ví dụ: 3-2-3 cột tức là gồm 3 hàng, hàng thứ nhất 3 cột, hàng thứ hai 2 cột, hàng thứ ba có 3 cột. Hiện bố cục trang thiết kế có rất nhiều mẫu: 1-3-1 Columns; 1-2-1 Columns; 1-2-1 Columns; 1-4 Columns; 1-3-2 Columns…
Ngôn ngữ đánh dấu HTML5: phiên bản kế tiếp của HTML4.01 do tính chất khả mở và phù hợp nên thế giới công nghệ tiếp tục phát triển lên HTML5, ngôn ngữ đánh dấu này chúng ta đã tiếp cận nó từ lâu khi thế giới internet phát triển đến ngày nay.
Html5 được định nghĩa và có thêm nhiều tính năng mở rộng của nó Ví dụ: các phần tử <video>,<audio>,các thành phần <canvas>, MathML cho các công thức toán học…. Ở đây chúng tôi chỉ giới thiệu sơ lược về nó còn các bạn muốn tìm hiểu rõ về nó xin tham khảo chi tiết các nguồn có liên quan.
Bảng kiểu định dạng CSS3[sửa | sửa mã nguồn]
Là bảng kiểu định dạng phiên bản kế tiếp của CSS2 được W3C và cộng đồng công nghệ phát triển. Vai trò của nó hỗ trợ xử lý định dạng cho trang HTML được thẩm mỹ đẹp hơn khi thể hiện thông tin trên các trình duyệt như font chữ, màu chữ, kiểu nền, phối màu, các định dạng dữ liệu đa phương tiện media queries…
Nền tảng Frameworks JavaScript" là ngôn ngữ kịch bản được dùng để thực thi tập các tác vụ nào đó cho ứng dụng web. Ngôn ngữ này được sử dụng áp dụng phổ biến và được giới công nghệ phát triển thành các nền tảng Frameworks khác nhau như: AngularJS, Modernizr, jQuery, and jQuery Mobile... .
Những thuận lợi và thách thức của thiết kế web đáp ứng[sửa | sửa mã nguồn]
Thuận lợi[sửa | sửa mã nguồn]
Sự chuyển dịch truy cập web các năm vừa qua trên thiết bị di động tạo điều kiện cho thiết kế web đáp ứng được các cá nhân, đơn vị quan tâm sử dụng nhiều hơn.
Điểm thuận lợi thứ nhất về mặt chi phí triển khai bảo dưỡng: vì khi triển khai web đáp ứng là chỉ một phiên bản duy nhất chạy nhất quán trên mọi thiết bị do đó khi phát sinh lỗi hay nâng cấp thì chúng ta chỉ chi phí một lần cho một phiên bản này. Còn nếu bạn có 2 phiên bản một là phiên bản web chạy trên desktop và một phiên bản Mobile chạy trên di động thì chi phí nâng cấp và bảo dưỡng cấp tang gấp đôi.
Điểm thuận lợi thứ hai là về SEO và quản trị nội dung: khi bạn dùng RWD thì chúng ta chỉ có duy nhất một URL và chỉ một phiên bản nên khi chúng ta làm SEO thì chí phí giảm một nửa và hiệu quả tang cao. Ngoài ra việc cập nhật nội dung cũng được tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức.
Điểm thuận lợi thứ ba về thương hiệu: việc nhận diện thương hiệu sẽ được nhất quán khi chúng ta dùng RWD khi các đơn vị doanh nghiệp làm thương hiệu. Không có sự khác biệt về thiết kế giúp khách hàng người dùng dễ dàng nhận biết thương hiệu của công ty.
Điểm thứ tư về tính tiện ích: Sự thống nhất về thiết kế làm cho người dùng không bỡ ngỡ và sử dụng quen thuộc dễ dàng và việc điều hướng trang cũng hiệu quả không làm cho người dùng bất tiện, duy trì sự trãi nhiệm và giữ chân khách hàng lâu hơn trên web cũng công ty.
Điểm thuận lợi thứ năm về tốc độ tải trang: với tốc độ 2,5g, 3g và hạ tầng mạng chưa được nâng cấp thì các trang web thường phải mất thời gian dài để tải toàn bộ dữ liệu trang, đặc biệt khi chạy các hiệu ứng silde phức tạp có nhiều xử lý hình ảnh dung lượng cao. RWD đã thỏa mãn sự hài lòng của người truy cập bằng việc nén dữ liệu và giảm tải các dữ liệu cho thời gian tải trang được nhanh hơn.
Thứ sáu là việc chia sẻ nội dung cho các mạng xã hội như facebook, Google plus … được các web RWD được thuận tiện dễ dàng, nhanh chóng. làm tăng cao sự truyền thông xã hội tăng tính phổ biến của web rộng rãi đến người dùng và tạo ra tỷ lệ chuyển đôi từ người dùng đến khách hàng tiềm năng cao hơn.
Những thách thức[sửa | sửa mã nguồn]
Thách thức thứ nhất về Thời gian: việc triển khai thiết kế web đáp ứng cũng tốn nhiều thời gian công sức hơn web thường về mặt kỹ thuật và thiết kế. Do việc làm bố cục, định dạng hiện thị cho nhiều thiết bị di động khác nhau mà hiện trên thị trường có nhiều chủng loại.
Thứ hai là làm giảm thông điệp truyền tải có ý nghĩa: việc lược dữ liệu, giảm kích thước hình ảnh và nén dữ liệu cũng làm mất đi các thong tin ý nghĩa muốn thể hiện và truyền bá đến người dùng. Do đó cần một đòi hỏi tính thẩm mỹ tinh tế của người thiết kế thứ thiệt là sắp xếp và Css lại sao cho nội dung được hiện thị đẹp nhất trên mọi thiết bị.
Thách thức tiếp theo là Thanh Menu Điều Hướng (Navigation bar): Thanh điều hướng là yếu tố quan trọng tạo sự thẩm mỹ và chuyển trang hợp lý giúp giữ chân khách hàng và tang độ tiện nghi cho người dùng. Nếu một thanh điều hướng có nhiều lớp và khá phức tạp trên desktop và nó sẽ đem lại nhiều phiền tối khi xem web trên thiết bị di động khi chúng ta không biết cách giải quyết chúng.
Đề đến trang báo điện tử vnexpress, nhà thiết kế quyết định ẩn đi thanh điều hướng ban đầu trên màn hình có kích thước hiển thị giới hạn và chỉ khi click vào một biểu tượng icon góc trên bên trái thì nội dung thanh menu điều hướng mới hiện thị.
Tóm lại chúng ta cần cân nhắc và đong đếm điểm tốt hơn:
Tất cả các thiết bị, quy luật cơ sở là cân bằng giữa việc dễ dàng truy xuất thông tin với các cấu trúc thiết kế không phô trương. Đừng phát minh lại quy luật nếu bạn không nghiên cứu thực hiện.
Không có gì là hoàn hảo tuyệt đối, có ưu thì phải có khuyết, điều quan trọng là chúng ta áp dụng phương pháp nào gần đến hoàn chỉnh, tức là điểm ưu nhiều hơn điểm khuyết và ít lỗi nhất thì chúng ta dùng. Thiết kế web đáp ứng cũng vậy, chúng ta cần kiểm tra và điều chỉnh thiết kế trên nhiều thiết bị càng tốt để sự hiển thị của thiết kế này được tối ưu và phát huy vai trò và tính hiệu quả của nó.

markdown:
# Thiết kế web đáp ứng
|
|![]()
|
|Bài hoặc đoạn này cần được
Xin hãy giúp
|
|![]()
|
|Bài hay đoạn này cần người am hiểu về chủ đề của nó biên tập lại.
Bạn có thể giúp
|
|![]()
|
|Thông tin trong bài này hoặc đoạn này không
Xin bạn hãy
**Responsive web design** (hay còn gọi **Thiết kế web đáp ứng**) là kiểu mẫu phong cách thiết kế với giao diện, bố cục website thể hiện đẹp, mang tính mỹ thuật với độ hiển thị nội dụng co giãn phù hợp trên tất cả các màn hình thiết bị như desktop, laptop, tablet, smartphone, với mọi độ phân giải màn hình, duy trì sự hiển thị nội dung nhất quán thẩm mỹ trên mọi chế độ phân giải.
Một trang web được thiết kế theo RWD là việc điều chỉnh bố trí môi trường hiển thị nội dung bằng cách sử dụng thiết kế dựa trên lưới, hình ảnh co giãn linh hoạt, CSS3 media queries và sự mở rộng các quy tắc của @media.
Thiết kế dạng lưới linh hoạt là cách đơn giản để hiệu quả tạo ra việc sắp xếp trật tự các nội dung trình diễn trên trang. Nó triệu gọi kích thước phần tử trang trong các tỷ lệ phần trăm đơn vị tương ứng, chứ không phải là đơn vị tỷ lệ tuyệt đối như pixel hoặc points. Những hình ảnh hiển thị cũng có kích thước giãn nở linh hoạt để ngăn chặn sự hiện thị ra bên ngoài của phần tử chứa chúng.
Media queries cho phép trang sử dụng những quy tắc kiểu Css khác nhau dựa trên đặc điểm của thiết bị mà trang web đang được hiển thị trên đó, phổ biến nhất là tỷ lệ chiều rộng của trình duyệt.
## Mục lục
## Những khái niệm liên quan trong thiết kế web đáp ứng[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&action=edit§ion=1)]
#### Thiết kế dạng lưới linh hoạt (Grid Based)[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&action=edit§ion=2)]
Khái niệm này đã tồn tại từ lâu, thiết kế dựa theo nguyên tắc cơ bản là canh điều. Tập hợp các phần tử hiện thị nội dung hình chữ nhật theo hàng và cột trên trang để tạo bố cục trang. Ví dụ: 3-2-3 cột tức là gồm 3 hàng, hàng thứ nhất 3 cột, hàng thứ hai 2 cột, hàng thứ ba có 3 cột. Hiện bố cục trang thiết kế có rất nhiều mẫu: 1-3-1 Columns; 1-2-1 Columns; 1-2-1 Columns; 1-4 Columns; 1-3-2 Columns…
**Ngôn ngữ đánh dấu HTML5**: phiên bản kế tiếp của HTML4.01 do tính chất khả mở và phù hợp nên thế giới công nghệ tiếp tục phát triển lên HTML5, ngôn ngữ đánh dấu này chúng ta đã tiếp cận nó từ lâu khi thế giới internet phát triển đến ngày nay.
Html5 được định nghĩa và có thêm nhiều tính năng mở rộng của nó Ví dụ: các phần tử <video>,<audio>,các thành phần <canvas>, MathML cho các công thức toán học…. Ở đây chúng tôi chỉ giới thiệu sơ lược về nó còn các bạn muốn tìm hiểu rõ về nó xin tham khảo chi tiết các nguồn có liên quan.
##### Bảng kiểu định dạng CSS3[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&action=edit§ion=3)]
Là bảng kiểu định dạng phiên bản kế tiếp của CSS2 được W3C và cộng đồng công nghệ phát triển. Vai trò của nó hỗ trợ xử lý định dạng cho trang HTML được thẩm mỹ đẹp hơn khi thể hiện thông tin trên các trình duyệt như font chữ, màu chữ, kiểu nền, phối màu, các định dạng dữ liệu đa phương tiện media queries…
**Nền tảng Frameworks JavaScript**" là ngôn ngữ kịch bản được dùng để thực thi tập các tác vụ nào đó cho ứng dụng web. Ngôn ngữ này được sử dụng áp dụng phổ biến và được giới công nghệ phát triển thành các nền tảng Frameworks khác nhau như: AngularJS, Modernizr, jQuery, and jQuery Mobile... .
## Những thuận lợi và thách thức của thiết kế web đáp ứng[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&action=edit§ion=4)]
### Thuận lợi[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&action=edit§ion=5)]
Sự chuyển dịch truy cập web các năm vừa qua trên thiết bị di động tạo điều kiện cho thiết kế web đáp ứng được các cá nhân, đơn vị quan tâm sử dụng nhiều hơn.
Điểm thuận lợi thứ nhất về mặt chi phí triển khai bảo dưỡng: vì khi triển khai web đáp ứng là chỉ một phiên bản duy nhất chạy nhất quán trên mọi thiết bị do đó khi phát sinh lỗi hay nâng cấp thì chúng ta chỉ chi phí một lần cho một phiên bản này. Còn nếu bạn có 2 phiên bản một là phiên bản web chạy trên desktop và một phiên bản Mobile chạy trên di động thì chi phí nâng cấp và bảo dưỡng cấp tang gấp đôi.
Điểm thuận lợi thứ hai là về SEO và quản trị nội dung: khi bạn dùng RWD thì chúng ta chỉ có duy nhất một URL và chỉ một phiên bản nên khi chúng ta làm SEO thì chí phí giảm một nửa và hiệu quả tang cao. Ngoài ra việc cập nhật nội dung cũng được tiết kiệm rất nhiều thời gian và công sức.
Điểm thuận lợi thứ ba về thương hiệu: việc nhận diện thương hiệu sẽ được nhất quán khi chúng ta dùng RWD khi các đơn vị doanh nghiệp làm thương hiệu. Không có sự khác biệt về thiết kế giúp khách hàng người dùng dễ dàng nhận biết thương hiệu của công ty.
Điểm thứ tư về tính tiện ích: Sự thống nhất về thiết kế làm cho người dùng không bỡ ngỡ và sử dụng quen thuộc dễ dàng và việc điều hướng trang cũng hiệu quả không làm cho người dùng bất tiện, duy trì sự trãi nhiệm và giữ chân khách hàng lâu hơn trên web cũng công ty.
Điểm thuận lợi thứ năm về tốc độ tải trang: với tốc độ 2,5g, 3g và hạ tầng mạng chưa được nâng cấp thì các trang web thường phải mất thời gian dài để tải toàn bộ dữ liệu trang, đặc biệt khi chạy các hiệu ứng silde phức tạp có nhiều xử lý hình ảnh dung lượng cao. RWD đã thỏa mãn sự hài lòng của người truy cập bằng việc nén dữ liệu và giảm tải các dữ liệu cho thời gian tải trang được nhanh hơn.
Thứ sáu là việc chia sẻ nội dung cho các mạng xã hội như facebook, Google plus … được các web RWD được thuận tiện dễ dàng, nhanh chóng. làm tăng cao sự truyền thông xã hội tăng tính phổ biến của web rộng rãi đến người dùng và tạo ra tỷ lệ chuyển đôi từ người dùng đến khách hàng tiềm năng cao hơn.
#### Những thách thức[
[sửa](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_k%E1%BA%BF_web_%C4%91%C3%A1p_%E1%BB%A9ng&action=edit§ion=6)]
Thách thức thứ nhất về Thời gian: việc triển khai thiết kế web đáp ứng cũng tốn nhiều thời gian công sức hơn web thường về mặt kỹ thuật và thiết kế. Do việc làm bố cục, định dạng hiện thị cho nhiều thiết bị di động khác nhau mà hiện trên thị trường có nhiều chủng loại.
Thứ hai là làm giảm thông điệp truyền tải có ý nghĩa: việc lược dữ liệu, giảm kích thước hình ảnh và nén dữ liệu cũng làm mất đi các thong tin ý nghĩa muốn thể hiện và truyền bá đến người dùng. Do đó cần một đòi hỏi tính thẩm mỹ tinh tế của người thiết kế thứ thiệt là sắp xếp và Css lại sao cho nội dung được hiện thị đẹp nhất trên mọi thiết bị.
Thách thức tiếp theo là Thanh Menu Điều Hướng (Navigation bar): Thanh điều hướng là yếu tố quan trọng tạo sự thẩm mỹ và chuyển trang hợp lý giúp giữ chân khách hàng và tang độ tiện nghi cho người dùng. Nếu một thanh điều hướng có nhiều lớp và khá phức tạp trên desktop và nó sẽ đem lại nhiều phiền tối khi xem web trên thiết bị di động khi chúng ta không biết cách giải quyết chúng.
Đề đến trang báo điện tử vnexpress, nhà thiết kế quyết định ẩn đi thanh điều hướng ban đầu trên màn hình có kích thước hiển thị giới hạn và chỉ khi click vào một biểu tượng icon góc trên bên trái thì nội dung thanh menu điều hướng mới hiện thị.
Tóm lại chúng ta cần cân nhắc và đong đếm điểm tốt hơn:
Tất cả các thiết bị, quy luật cơ sở là cân bằng giữa việc dễ dàng truy xuất thông tin với các cấu trúc thiết kế không phô trương. Đừng phát minh lại quy luật nếu bạn không nghiên cứu thực hiện.
Không có gì là hoàn hảo tuyệt đối, có ưu thì phải có khuyết, điều quan trọng là chúng ta áp dụng phương pháp nào gần đến hoàn chỉnh, tức là điểm ưu nhiều hơn điểm khuyết và ít lỗi nhất thì chúng ta dùng. Thiết kế web đáp ứng cũng vậy, chúng ta cần kiểm tra và điều chỉnh thiết kế trên nhiều thiết bị càng tốt để sự hiển thị của thiết kế này được tối ưu và phát huy vai trò và tính hiệu quả của nó.

X-Cache: cp1065 hit (2), cp1066 frontend miss (0)


text:
Tin Ngày
Bình Luận
Cộng Đồng
Hoa Kỳ
Hình Trong Ngày
Kinh Tế - Tài Chánh
Sức Khỏe
Thế Giới
Thư Sài Gòn
Tin Trong Ngày
Trước Thời Cuộc
Việt Nam
Tin Công Nghệ
Blogger
Tin Tuần
Đây đó
Địa Ốc
Gia Đình
Thông Báo Đặc Biệt
Nguời Việt Đất Mỹ
Thẩm Mỹ
Thiếu Nhi
Bé Viết Văn Việt
Chùm Ảnh Dự Thi 2007
Góc Ảnh Của Bé
Tranh Dự Thi 2007
Thơ Bé
Thông Tin - Đời Sống
Văn Học Nghệ Thuật
Xe Hơi
Cuối Tuần
Viết Về Nước Mỹ
VVNM 2015
VVNM 2014
VVNM 2013
VVNM 2012
VVNM 2011
VVNM 2010
VVNM 2009
VVNM 2008
VVNM 2007
VVNM 2006
VVNM 2005
VVNM 2004
VVNM 2003
VVNM 2002
VVNM 2001
VVNM 2000
Thông Báo VVNM
Danh Sách Tác Giả
Thế Giới Phone
WebLinks
Á Châu
Âm Nhạc - Giải Trí
Cá Nhân - Gia Đình
Chính Trị
Cơ sở thương mại
Cộng Đồng
Du Lịch
Hội Đoàn
Truyền thông
Tôn giáo
Tổng Hợp
Văn Học & Nghệ Thuật
Xã Hội - Đời Sống
Youtube Channel
Phim - Ảnh
Video Sinh Hoạt Cộng Đồng
Chuyên Mục
Ảnh Sinh Hoạt
Báo Xuân
Báo Xuân 2013
Chúc Mừng - Nhắn Tin
Chức Năng Web VB
Di Trú
Hội Nhập
Luật Pháp
Lưu Bút
Phân Ưu - Cáo Phó
Sách - Báo - Truyện
Tác Giả - Bạn Đọc
Lưu Trữ
30-4-1975
Ảnh Của Bạn
Bóng Đá Thế Giới 2010
Chuyện Việt Nam
Cờ Vàng
Bạn & Thuế
Bầu Cử
Gia Chánh
Hí Họa
Hội Đoàn
Kinh Doanh
Lược Sử
Nhà Trần Khởi Nghiệp
Nhạc cổ điển
Phong Thủy
Sổ Tay
Sự Thật Tết Mậu Thân 68
Tiểu thuyết
Tâm Linh
Cố Đại Lão Hòa Thượng Thích Mãn Giác
Tham Khảo
Thể thao
Trang Thơ
Trang Văn
Tử Vi 2007
Úc Châu
Văn Hóa
Việt Báo Trẻ
Võ Thuật
Xã Hội
Thời Sự Nóng Bỏng
Thương Mại
Truyện Đọc
UB Xây Dựng
Video Test
Hôm nay,
Trang nhất
VVNM
WebLinks
Diễn Đàn
Rao Vặt
Liên Lạc
Kênh RSS
Tin Ngày
Bình Luận
Cộng Đồng
Hoa Kỳ
Hình Trong Ngày
Kinh Tế - Tài Chánh
Sức Khỏe
Thế Giới
Thư Sài Gòn
Tin Trong Ngày
Trước Thời Cuộc
Việt Nam
Tin Công Nghệ
Blogger
Tin Tuần
Đây đó
Địa Ốc
Gia Đình
Thông Báo Đặc Biệt
Nguời Việt Đất Mỹ
Thẩm Mỹ
Thiếu Nhi
Bé Viết Văn Việt
Chùm Ảnh Dự Thi 2007
Góc Ảnh Của Bé
Tranh Dự Thi 2007
Thơ Bé
Thông Tin - Đời Sống
Văn Học Nghệ Thuật
Xe Hơi
Cuối Tuần
Viết Về Nước Mỹ
VVNM 2015
VVNM 2014
VVNM 2013
VVNM 2012
VVNM 2011
VVNM 2010
VVNM 2009
VVNM 2008
VVNM 2007
VVNM 2006
VVNM 2005
VVNM 2004
VVNM 2003
VVNM 2002
VVNM 2001
VVNM 2000
Thông Báo VVNM
Danh Sách Tác Giả
Thế Giới Phone
WebLinks
Á Châu
Âm Nhạc - Giải Trí
Cá Nhân - Gia Đình
Chính Trị
Cơ sở thương mại
Cộng Đồng
Du Lịch
Hội Đoàn
Truyền thông
Tôn giáo
Tổng Hợp
Văn Học & Nghệ Thuật
Xã Hội - Đời Sống
Youtube Channel
Phim - Ảnh
Video Sinh Hoạt Cộng Đồng
Chuyên Mục
Ảnh Sinh Hoạt
Báo Xuân
Báo Xuân 2013
Chúc Mừng - Nhắn Tin
Chức Năng Web VB
Di Trú
Hội Nhập
Luật Pháp
Lưu Bút
Phân Ưu - Cáo Phó
Sách - Báo - Truyện
Tác Giả - Bạn Đọc
Lưu Trữ
30-4-1975
Ảnh Của Bạn
Bóng Đá Thế Giới 2010
Chuyện Việt Nam
Cờ Vàng
Bạn & Thuế
Bầu Cử
Gia Chánh
Hí Họa
Hội Đoàn
Kinh Doanh
Lược Sử
Nhà Trần Khởi Nghiệp
Nhạc cổ điển
Phong Thủy
Sổ Tay
Sự Thật Tết Mậu Thân 68
Tiểu thuyết
Tâm Linh
Cố Đại Lão Hòa Thượng Thích Mãn Giác
Tham Khảo
Thể thao
Trang Thơ
Trang Văn
Tử Vi 2007
Úc Châu
Văn Hóa
Việt Báo Trẻ
Võ Thuật
Xã Hội
Thời Sự Nóng Bỏng
Thương Mại
Truyện Đọc
UB Xây Dựng
Video Test
CĐNVQGHK – Thư yêu cầu Quốc Hội Hoa Kỳ đòi Bộ Ngoại Giao giải thích vụ Đại Sứ Ted Osius
Người Xứ Bưởi: Trung Cộng bị khủng hoảng nội bộ trầm trọng: Tan vỡ tương tự như Liên Xô?
Những Vòng Tay Yêu Thương...
Sổ Tay Thường Dân Tưởng Năng Tiến – Vũng Lầy Giác Dục
Nguyên Nhân Làm Nên Khác Biệt Giữa Campuchia với Việt Nam Xã Nghĩa
Jim Webb Tranh Cử
Mỹ Giữ Lập Trường: Chuyển Tiếp Ở Syria Không Có Assad
Obama Sẽ Tiếp TT Đức Tại Phòng Bầu Dục Ngày 7-10
Giá Xăng Quận Cam, L.A. Giảm, Vẫn Cao So Với 5-2014
Hội Nhập
|
Ghi Danh
Tên thành viên
Mật mã
Quên mật mã ?
|
Ghi danh
Trang nhà
›
Tin Ngày
›
Bình Luận
Trước
Sau
Trang Đất Việt: Tỉnh Hà Nam
05/09/2013
00:00:00
(Xem: 3556)
Tác giả :
Nguyễn Lộc Yên
TỈNH HÀ NAM
Tỉnh Hà Nam có diện tích 860 km vuông. Dân số năm 2011 là 825.000 người, mật độ 914 người/km vuông. Sắc dân: Kinh, Tày, Mường, Hoa... Gồm có: Thành phố Phủ Lý, và 5 huyện: Duy Tiên, Kim Bảng, Lý Nhân, Thanh Liêm, Bình Lục. Tỉnh lỵ ở thành phố Phủ Lý. Tỉnh Hà Nam phía bắc giáp Hà Nội, đông giáp Thái Bình, nam và đông nam giáp Nam Định và Ninh Bình, tây giáp Hoà Bình. Nhiệt độ trung bình hằng năm là 23 độ C.
Lịch sử tỉnh Hà Nam: Thời vua Hùng, vùng đất Hà Nam ngày nay thuộc bộ Giao Chỉ; thời nhà Trần đổi là châu Lỵ Nhân, thuộc lộ Đông Đô. Năm 1832, vua Minh Mạng đổi Lỵ Nhân thành phủ Lý Nhân. Năm 1890, thời vua Thành Thái, thành lập tỉnh Hà Nam từ các huyện của Hà Nội và Nam Định. Tên tỉnh Hà Nam lấy từ chữ Hà (Hà Nội) và Nam (Nam Định) ghép lại. Tháng 4-1965, Hà Nam sáp nhập với Nam Định thành tỉnh Nam Hà. Tháng 12-1975, Nam Hà sáp nhập với Ninh Bình thành Hà Nam Ninh. Năm 1992, Nam Hà và Ninh Bình tách ra lại. Tháng 11-1996, tái lập tỉnh Hà Nam.
Hà Nam ở phía nam châu thổ sông Hồng, nhờ có phù sa 2 sông lớn là sông Đáy và Châu Giang, nên đất đai màu mỡ. Hà Nam nông nghiệp phát triển, lưu thông tiện lợi, kinh tế phát đạt. Hà Nam là quê hương các danh nhân: Vua Lê Đại Hành, thi hào Nguyễn Khuyến, anh hùng Đinh Công Tráng...
Hà Nam có nhiều lễ hội truyền thống đặc sắc, nổi bậc: Lễ hội vật võ Liễu Đôi, ở huyện Thanh Liêm, kỷ niệm người con trai họ Đoàn có sức mạnh phi thường và giỏi võ, đã có công đánh giặc cứu nước. Nghi lễ gồm: Lễ trao gươm, lễ múa cờ... Chùa Long Đọi, thuộc huyện Duy Tiên, chùa được xây dựng vào đời nhà Lý, trong chùa còn giữ được nhiều vật quí giá như: Tượng Phật Di Lặc, 6 pho tượng Kim Cương.
Chùa Bà Đanh bên núi Ngọc, cách thành phố Phủ Lý 10 km, ở hữu ngạn sông Đáy, trong chùa còn lưu giữ nhiều di vật đời Lý, Trần. Vườn chùa cây quả sum sê, có cây si đã ngàn tuổi.
Khu thắng cảnh Đền Trúc Ngũ Đại Sơn, thuộc huyện Kim Bảng, núi rừng trùng điệp, rừng trúc bao la. Đền Trúc là nơi thờ ông Lý Thường Kiệt, tưởng nhớ người sau khi thắng trận ở phương nam, lúc trở về cho nghỉ dưỡng quân nơi đây.
Tỉnh Hà Nam có Hang Luồn, Ao Dong, hang có chiều dài khoảng 500m, rộng 30m, giữa hang động có một cái ao rộng 0,7 ha, gọi là Ao Dong nước trong trẻo, cảnh thơ mộng!
Làng trống Đọi Tam, cụ tổ Nguyễn Đức Năng đã làm trống từ thế kỷ thứ 10, rất nổi tiếng, tiếng trống đã hiệu lệnh ở nơi chiến trận thời xa xưa và dùng trong các lễ hội hay các miếu đình để thêm phần long trọng hay rộn rã.
Hà Nam, non nước tốt tươi
Anh hùng danh tiếng, giống nòi thiết tha
.
Cảm tác: Non nước Hà Nam
Hà Nam tây giáp tỉnh Hoà Bình
Đền miếu, núi non cảnh hữu tình
Châu thổ sông Hồng cây cối tốt
Phù sa sông Đáy lúa ngô xinh
.
Địa linh nhân kiệt, đất uy linh
Nguyễn Khuyến, Lê Hoàn chốn sản sinh
Lưu luyến nhà thơ, tha thiết nghĩa
Vấn vương hoàng đế, bậc anh minh
.
Đền Trúc tiếng tăm Ngũ Động Sơn
Líu lo chim chóc, hót đầu non
Động hang thạch nhũ, long lanh sáng
Núi cấm gió khe, réo rắt đờn
.
Khéo thay tạo hoá, tạo Hang Luồn
Hun hút hang sâu, vi vút luôn
Nắng chiếu lờ mờ, vàng vọt chiếu
Nước tuôn róc rách, nhẹ nhàng tuôn
.
Đọi Tam làng trống tiếng xa gần
Khéo léo tay nghề, rền rĩ ngân
Tiếng trống đùng đùng, hăm hở lính
Âm kèn lanh lảnh, rộn ràng quân
.
Bên bờ sông Đáy, chùa Bà Đanh
Cây cối, lá hoa, chen chúc cành
Cổ thụ ngàn năm, lồ lộ gốc
Hà Nam nhân kiệt, lẫy lừng danh.
Nguyễn Lộc Yên
Trước
Sau
In Trang
Gửi ý kiến của bạn
Tắt
Telex
VNI
Vui lòng nhập tiếng Việt có dấu.
Cách gõ tiếng Việt có dấu
==> http://youtu.be/J5Gebk-OVBI
Tên của bạn
Email của bạn
Tạo bài viết
1
2
3
4
5
6
7
Trang sau
Trang cuối
Sổ Tay Thường Dân Tưởng Năng Tiến – Vũng Lầy Giác Dục
30/08/2015
(Xem: 407)
Tưởng Năng Tiến
Với ý thức và quyết tâm, chắc chắn, chúng ta sẽ “thoát” bất chấp sự ngăn trở (cùng sức ì) của chế độ hiện hành – một chế độ mà mọi người đều biết là sinh mệnh của nó đang được đo đếm từng ngày
Nguyên Nhân Làm Nên Khác Biệt Giữa Campuchia với Việt Nam Xã Nghĩa
30/08/2015
(Xem: 541)
Le Nguyen
Campuchia có thiết chế chính trị dân chủ, có tam quyền phân lập, có báo chí tự do và lãnh đạo Campuchia không kiên trì chủ nghĩa Mác- Lenin, không chống đa nguyên đa đảng
TNS Janet Nguyễn yêu cầu TT Obama cứu xét chuyện người Việt tị nạn bị truy tố khi về thăm Việt Nam
29/08/2015
(Xem: 1929)
TNS Janet Nguyễn: Kết quả của thủ đoạn đàn áp thô bạo này tạo ra một cảm giác trong cộng đồng người Việt tị nạn tại Hoa Kỳ là họ có thể bị bắt nếu về thăm Việt Nam
Thông Báo Kêu Gọi Đề Cử Ứng Viên Giải Nhân Quyền Việt Nam 2015
29/08/2015
(Xem: 165)
MLNQVN mong ước sẽ đón nhận được nhiều hồ sơ đề cử ứng viên xứng đáng cho Giải Nhân Quyền Việt Nam năm 2015 từ các đoàn thể và cá nhân trong cũng như ngoài nước. Kết quả việc xét giải sẽ được chính thức công bố vào trung tuần tháng 11 năm 2015.
70 năm các “Đầy tớ” xây dựng chế độ “Cộng hòa Chuối”!
29/08/2015
(Xem: 970)
TS Âu Dương Thệ
ông quyết tâm duy trì và củng cố tiếp tục chế độ “Cộng hòa Chuối”, mặc dầu chế độ này đang đầy các phe nhóm chỉ lo lợi ích thối nát, tham nhũng, bất công và đàn áp
Khi Gã Khổng Lồ Nằm Xuống
29/08/2015
(Xem: 2733)
Nguyễn Xuân Nghĩa
Ngày xưa, Napoléon của Pháp nói rằng Trung Quốc là một gã khổng lồ đang ngủ, khi thức dậy thì sẽ quậy thế giới. Giấc ngủ kéo dài trăm năm, hãy rộng lượng mà tính là từ 1850 đến 1949, cho dễ nhớ!
Hòa Lan, Đất Thấp, Tình Nồng
29/08/2015
(Xem: 952)
Nguyễn Thị Cỏ May
Hòa-Lan là xứ của Nữ Hoàng, gọi cho đúng tên theo Hiến pháp phải là Vương quốc Đất-Thấp. Nhưng từ 30 tháng 4 năm 2013, Vương quốc Đất-Thấp do vua Willem-Alexander Van Oranje ngự trị,
Nghĩ Về Cuba Nghĩ Về Việt Nam
29/08/2015
(Xem: 864)
Bùi Văn Phú
Một ngày cuối tháng Tư năm 1992, khi nghe tin Tổng thống George W.H. Bush (cha) quyết định nới lỏng một phần lệnh cấm vận đối với Việt Nam bằng cách cho nối lại liên lạc viễn thông giữa hai quốc gia,
Tại Sao Cộng Sản Thắng Cuộc?
29/08/2015
(Xem: 943)
Nguyễn Quang Duy
Cùng câu hỏi có nhiều cách trả lời khác nhau, nhân 70 năm ngày cộng sản cướp chính quyền bài viết sẽ nhìn cuộc chiến từ góc cạnh tranh giành quyền lực giữa người quốc gia và đảng cộng sản.
Người ít học thường nghèo hơn! Đông Đức bị ảnh hưởng nhiều.
28/08/2015
(Xem: 831)
Lê Ngọc Châu
Nhìn người lại càng buồn và đau lòng nếu nghĩ đến Việt Nam !!!.... Khi nào thì người dân Việt tại quê nhà mới có được diễm phúc như ở Đức
1
2
3
4
5
6
7
Trang sau
Trang cuối
Tin Ngày
Bình Luận
Cộng Đồng
Hoa Kỳ
Hình Trong Ngày
Kinh Tế - Tài Chánh
Sức Khỏe
Thế Giới
Thư Sài Gòn
Tin Trong Ngày
Trước Thời Cuộc
Việt Nam
Tin Công Nghệ
Blogger
Chọn ngày
Bình luận
Sổ Tay Thường Dân Tưởng Năng Tiến – Vũng Lầy Giác Dục
Nguyên Nhân Làm Nên Khác Biệt Giữa Campuchia với Việt Nam Xã Nghĩa
TNS Janet Nguyễn yêu cầu TT Obama cứu xét chuyện người Việt tị nạn bị truy tố khi về thăm Việt Nam
Tin công nghệ
Trợ Lý Ảo “M” Của Facebook Được Tích Hợp Ngay Trong Messenger
Trong tháng 08/2015, Facebook đã bất ngờ công bố trợ lý ảo của riêng mình, có tên là “M”, được tích hợp bên trong ứng dụng Messenger.
Apple Đã Bán Được 3.6 Triệu Chiếc Apple Watch Trong Quý II/2015
Apple đã không công bố doanh số cụ thể của Apple Watch trong quý tài chính thứ 2 năm 2015. Tuy nhiên, theo những báo cáo từ IDC, chỉ tính riêng trong Q2/2015, đã có hơn 3.6 chiếc Apple Watch được bán ra.
Dell Làm Mới Một Số Dòng Sản Phẩm Laptop
Hạ tuần tháng 08/2015, Dell tuyên bố sẽ bắt đầu phát hành lại sản phẩm Alienware 18 - dòng laptop chơi game mạnh mẽ nhất của hãng - sau một thời gian không còn sản xuất.
Facebook Đạt 1 Tỷ Người Dùng Truy Cập Trong 1 Ngày
Hạ tuần tháng 08/2015, Mark Zuckerberg cho biết Facebook, trang mạng xã hội lớn nhất thế giới, đã đạt mức 1 tỷ người sử dụng trong 1 ngày.
Apple Sẽ Trực Tiếp Sự Kiện Ra Mắt iPhone Mới Ngày 09/09/2015
Ngày 27/08/2015, Apple đã chính thức gửi thư mời đến giới truyền thông về sự kiện ra mắt sản phẩm mới vào ngày 09/09/2015, tại thành phố San Francisco, Mỹ.
Tesla Model S Lập Kỷ Lục Mới: 728 Km Với Một Lần Sạc Điện
Bất cứ ai đang có ý định mua xe đạp điện hay ô tô điện đều rất quan tâm đến việc phương tiện đó có thể đi xa bao lâu cho mỗi lần sạc. Bởi vì khác với các phương tiện chạy bằng xăng dầu, xe điện khó tìm các điểm sạc điện hơn.
LG Ra Mắt Rolly – Bàn Phím Cuộn Không Dây Cho Smartphone Và Tablet
Tháng 08/2015, LG đã ra mắt một phụ kiện bàn phím không dây cho smartphone và tablet, có tên là LG Rolly.
Sau Thất Bại Của Fire Phone, Amazon Sẽ Sa Thải Hàng Loạt Nhân Viên Mảng Phần Cứng
Vào thời điểm Fire Phone trở thành thảm họa của Amazon, công ty đã quyết định sẽ tiến hành đợt sa thải hàng loạt các nhân viên của Lab126.
Copyright © 2015
vietbao.com
All rights reserved

Cache-Control: no-cache

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Content-Encoding: deflate

Vary: Accept-Encoding, User-Agent

Set-Cookie: fn.gzip=2; expires=Sat, 30-Aug-2025 19:52:41 GMT; path=/


text: Bạn đã bao giờ nghe nói về món này? Hay bạn sợ cảm giác béo của da heo? Nếu bạn dùng thử một lần, đảm bảo bạn sẽ vô cùng ấn tượng về món da heo chiên giòn này. Không như các da heo chiên giòn, da heo khô có sẵn trong các siêu thị. Món da heo chiên giòn này là món gia truyền của nhà mình. Da heo chiên giòn này được làm ra rất công phu, lựa chọn rất kỹ càng, qua rất nhiều công đoạn, món được làm ra không mỡ, ăn không ngấy. Đặc biệt, trong quá trình làm không sử dụng dầu chiên đi chiên lại (tránh ung thư). Ngoài ra, vì do gia đình tự tay làm nên rất đảm bảo về an toàn vệ sinh. Cách dùng: bạn có thể ăn không nhưng món này đặc biệt ngon khi bạn chấm với nước tương có bỏ tí ớt. Mùi vị cay cay mặn mặn nồng nồng của nước tương ớt kết hợp với độ giòn tan trong miệng của miếng da heo sẽ đem lại cho bạn cảm giác không thể diễn tả được. . Chỉ sợ là lúc đấy không thể ngừng tay được Nếu bạn ko thể ăn cay, thì việc dùng với chà bông cũng đem lại mùi vị vô cùng đặc biệt. Miếng da heo tan giòn trong miệng kết hợp vị mặn mặn dai dai của chà bông.... Không những thế, khi bạn dùng GỎI, phở, bún bò, MÌ GÓI hoặc các món nước khác đều có thể bỏ da heo vào. Nó không những không làm mất đi mùi vị đặc trưng của món bạn đang dùng mà còn là món bổ sung vô cùng đặc biệt (Nhà mình có món gia truyền bánh đa cua, khách đến quán dùng toàn kêu thêm 1 chén da heo bỏ vào). bổ sung: có 1 bạn cho 1 gợi ý, sẽ rất ngon nếu bỏ 1 chút muối tôm vào giữa miếng da heo. Chà, muối tôm tây ninh bình thường đã ngon, giờ ăn chung với miếng da heo này. Ngon ác :dribble: Vì quá trình làm ra sản phẩm rất công phu, đòi hỏi nhiều về thời gian, sản phẩm làm ra cũng bị giới hạn về số lượng nên nếu có nhu cầu mong bạn đặt hàng trước 1 ngày. Hàng được giao miễn phí trong khu vực Q1, Q3,Q4, Q5, Q6,Q7,Q8, Q10, Q11 với giá trị đặt hàng từ 100,000 vnđ trở lên. Nếu bạn không nằm trong các khu vực trên mà có nhu cầu thì cứ nhắn tin liên hệ địa điểm giao dịch (Có thể mình kết hợp đi giao vẫn free ). . Tuy nhiên, trong 3 tháng đầu, nhằm đưa sản phẩm đến với khách hàng, dù khách hàng chỉ đặt 1 bịch mình cũng giao tận nơi. Một số hình ảnh Điện thoại giao dịch : 0908.79.39.88 gặp Tuấn hoặc 0938.880.780 gặp Hằng hoặc khtn04hc@yahoo.com gặp Tuấn Giá : Gói 35k/1 gói (~1lạng). 3 Gói 100k (3lạng). Nếu bạn mua 5 gói 1 lần thì giá chỉ còn 155k Nếu bạn mua 1kg thì giá sẽ là 300k. Rất cảm ơn các bạn đã quan tâm và ủng hộ!!! 1 số thông tin bổ sung: vì món này của mình rất bị dễ ám mùi. Do đó nếu xài dầu chiên đi chiên lại sẽ làm da heo có mùi + màu vàng đậm. Do đó để đảm bảo mùi vị của da heo, mình buộc không sử dụng dầu chiên đi chiên lại. Bên cạnh đó, nguyên liệu cũng là 1 phần rất quan trọng trong việc quyết định độ giòn và ngon của miếng da heo. Nếu da không tươi thì chiên lên vẫn có mùi, dù có bỏ tỏi nhiều đến mức nào đi nữa. Và không chỉ có mùi, nó còn ko thể nở + giòn được. Khi bạn ăn 1 miếng da heo ngon cũng đồng nghĩa bạn có thể yên tâm về chế biến và nguyên liệu Ngoài ra, bạn cũng có thể để được rất lâu mà ko sợ hư (chỉ sợ ỉu thôi) với điều kiện ít hoặc tránh tiếp xúc lâu với không khí. Mà ngay cả khi ỉu rồi thì bạn vẫn có thể dùng chế biến với các món ăn khác. Ah, còn 1 điều vô cùng đặc biệt dành cho các bạn theo lowcarb là món này hoàn toàn KHÔNG CÓ ĐƯỜNG VÀ TINH BỘT. Món làm hoàn toàn bằng da heo tươi không ướp đường và bột. Có thể nói đây là sự lựa chọn tuyệt vời cho các bạn lowcarb. //ps: do 1 số bạn hỏi dùng da heo nhiều có sao ko, mình mò mẫm trên mạng thấy trong trang khoahocphothong có 1 bài viết về cái này nên share mọi người cùng xem trích dẫn: protein của da heo đặc biệt giàu chất collagen và elastin, rất cần thiết cho thành phần gelatin của da, làm đẹp da, cho nên người ta nói “Ăn gì bổ nấy” cũng đúng. Nghiên cứu kỹ hơn, ta còn thấy thành phần các acid amin trong protein da đặc biệt giàu glycocol (glycin), để cùng với methionin và arginin cần cho sự hình thành creatinin là kho dự trữ năng lượng ATP giúp người lao động nặng, nhất là các vận động viên có sức bật, sức bền để gia tăng thành tích trong thi đấu. Gelatin từ da heo còn giàu arginin và ornithin là 2 acid amin cần cho sự gom góp các chất cặn bã protein để tạo urê giúp giải độc cơ thể cho vận động viên vì ăn nhiều chất đạm. Mỗi ngày một vận động viên trong thời gian tập luyện cần khoảng 140 g protein (tương đương 800 g thức ăn giàu đạm các loại, trong đó cần có 100 g da heo mới tốt). (Nguồn khoahocphothong - DS Phan Đức Bình) Thời gian qua có rất nhiều bạn đặt hàng, nhưng do nguồn da ở HCM ko biết họ cho ăn gì (mình nghĩ có thể do chất tạo nạc) mà da khi chiên lên nó dính với nhau thành 1 cục ko thể làm gì được nên đã thất hẹn với các bạn. Mình thành thật xin lỗi. Hiện tại thì nguồn da của HCM vẫn chưa thể dùng được dù mình đã lùng sục khắp các chợ của HCM. Hiện tại thì vẫn sản xuất cầm chừng bởi lượng da trên KonTum rất ít. Rất mong các bạn thông cảm và vẫn tiếp tục ủng hộ.

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: 5s_session=5ed028fad5f657bda19b481f94a5109e; path=/; domain=www.5giay.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600

X-Powered-By: nhatnguyet-