markdown:
# Trịnh Chi Long
|Trịnh Chi Long|
|tên tiếng Trung|
|
|[Giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83)
|Phiên âm|
|
|[Bính âm Hán ngữ](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF) [Wade–Giles](/wiki/Wade%E2%80%93Giles) [Kanji](/wiki/Kanji) [Kana](/wiki/Kana) [Hiragana](/wiki/Hiragana)
|Phiên âm|
|-
|[Hepburn sửa đổi](/wiki/H%E1%BB%87_phi%C3%AAn_%C3%A2m_La-tinh_Hepburn) [Tiếng Bồ Đào Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha) [rửa tội](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_r%E1%BB%ADa_t%E1%BB%99i&action=edit&redlink=1) [Phương Tây](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y&action=edit&redlink=1) [khác](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFng_kh%C3%A1c&action=edit&redlink=1) **Trịnh Chi Long** ¬( [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): [鄭](//vi.wiktionary.org/wiki/%E9%84%AD) [芝](//vi.wiktionary.org/wiki/%E8%8A%9D) [龍](//vi.wiktionary.org/wiki/%E9%BE%8D); [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Zhèng Zhīlóng*; [Wade–Giles](/wiki/Wade%E2%80%93Giles): Cheng Chih-lung; [16 tháng 4](/wiki/16_th%C3%A1ng_4), [1604](/wiki/1604) – [24 tháng 11](/wiki/24_th%C3%A1ng_11), [1661](/wiki/1661)), hiệu **Phi Hồng**, **Phi Hoàng**, tiểu danh **Iquan**, [tên Kitô giáo](/wiki/T%C3%AAn_th%C3%A1nh) là **Nicholas** hoặc **Nicholas Iquan Gaspard**, người làng [Thạch Tĩnh](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A1ch_T%C4%A9nh&action=edit&redlink=1), [Nam An](/wiki/Nam_An), phủ [Tuyền Châu](/wiki/Tuy%E1%BB%81n_Ch%C3%A2u), [Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), ông là [thương nhân](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_gia), thủ lĩnh quân sự, quan lại triều đình kiêm [cướp biển](/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Bp_bi%E1%BB%83n) hoạt động mạnh ở vùng bờ biển [Hoa Nam](/wiki/Hoa_Nam), [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) và [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) vào cuối đời [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh). Ông chính là cha của [Trịnh Thành Công](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Th%C3%A0nh_C%C3%B4ng), khởi nghiệp ở [Hirado](/w/index.php?title=Hirado&action=edit&redlink=1), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) lúc ban đầu, sau tự tay tạo dựng nên tập đoàn thương nhân kiêm cướp biển vũ trang ngày càng lớn mạnh, tạo nền tảng vững chắc cho chính quyền [Minh Trịnh](/w/index.php?title=Minh_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) sau này, trong các sách vở tại [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), ông thường được biết đến với các tên gọi như sau: **Iquan**, **Quon**, **Iquon**, **Iquam**, **Equan**.
Chi Long đẹp trai tráng kiện
, là người không câu nệ tiểu tiết, lúc nhỏ: tính tình hào phóng, không thích đọc sách, có thể lực tốt, giỏi quyền bổng, nổi tiếng là người dũng lực trong làng [1] , ông từng rửa tội theo [[2]](#cite_note-2) [Công giáo La Mã](/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_gi%C3%A1o_R%C3%B4ma), đồng thời tín ngưỡng thần biển [Mã Tổ](/wiki/M%C3%A3_T%E1%BB%95) [[3]](#cite_note-3) và Bồ Tát [[4]](#cite_note-4) [Ma Lợi Chi Thiên](/w/index.php?title=Ma_L%E1%BB%A3i_Chi_Thi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)của [đạo Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) , tại Nhật Bản, ông rất tôn sùng [[5]](#cite_note-5) [Bát Phiên thần](/wiki/Hachiman)của [Thần Đạo](/wiki/Th%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A1o) . Chi Long đa tài đa nghệ, thông thạo khá nhiều ngôn ngữ như [[6]](#cite_note-6) [tiếng Hoa vùng Nam Kinh](/w/index.php?title=Nam_Kinh_quan_tho%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1), [tiếng Nhật](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nh%E1%BA%ADt), [tiếng Hà Lan](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_H%C3%A0_Lan), [tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha)và [tiếng Bồ Đào Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha), còn nhiệt tâm ngày đêm ráng sức học tập [kiếm thuật](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFm_thu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) , ngoài ra ông còn có khả năng tấu diễn thứ nhạc khí của người [[7]](#cite_note-7) [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha)là [Guitar](/wiki/Ghi-ta).
Cha ông là
[Trịnh Thiệu Tổ](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Thi%E1%BB%87u_T%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) (có thuyết nói là [Trịnh Sĩ Biểu](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_S%C4%A9_Bi%E1%BB%83u&action=edit&redlink=1)) là [quan coi kho](/w/index.php?title=Quan_coi_kho&action=edit&redlink=1) của [tri phủ](/wiki/Tri_ph%E1%BB%A7) Tuyều Châu [Sái Thiện Kế](/w/index.php?title=S%C3%A1i_Thi%E1%BB%87n_K%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1). Trịnh Chi Long có 3 người em trai là: [Trịnh Chi Hổ](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_H%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), [Trịnh Chi Phụng](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Ph%E1%BB%A5ng&action=edit&redlink=1) (Trịnh Hồng Quỳ), [Trịnh Chi Báo](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_B%C3%A1o&action=edit&redlink=1). Con là Trịnh Thành Công, được nhà [Nam Minh](/wiki/Nam_Minh) phong làm [Duyên Bình Quận Vương](/w/index.php?title=Duy%C3%AAn_B%C3%ACnh_Qu%E1%BA%ADn_V%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1), lấy [Kim Môn](/wiki/Kim_M%C3%B4n), [Hạ Môn](/wiki/H%E1%BA%A1_M%C3%B4n) và [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) làm căn cứ địa mưu phục hưng nhà Minh, bắt đầu mở ra [thời kỳ Minh Trịnh ở Đài Loan](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_%C4%90%C3%B4ng_Ninh).
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=1)]
### Thời niên thiếu[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=2)]
Trịnh Chi Long sinh ra tại tỉnh
[Phúc Kiến](/wiki/Ph%C3%BAc_Ki%E1%BA%BFn), là con trai của một viên quan tài chính cấp trung chuyên coi về việc giữ kho cho chính quyền địa phương tỉnh [Tuyền Châu](/wiki/Tuy%E1%BB%81n_Ch%C3%A2u). Một lần, khi Trịnh còn nhỏ, ông rất muốn ăn quả [nhãn](/wiki/Nh%C3%A3n), tìm ra được một cái cây có đầy nhãn, liền nhặt một hòn đá và ném mạnh với hy vọng sẽ rơi ra vài quả nhãn. Gặp lúc viên tri phủ Tuyền Châu họ Sái, vừa đi ngang qua bị hòn đá của Trịnh ném trúng làm rớt cái mũ xuống. Vì thấy Trịnh còn nhỏ tuổi nên viên tri phủ không nỡ bắt tội ông và thả ra ngay lập tức, nhưng cha của Trịnh không bao giờ tha thứ cho việc làm ô nhục gia tộc của con trai mình, nên đã đuổi ông ra khỏi nhà lúc ông vừa tròn 18 tuổi.
### Hoạt động hải tặc và thương nhân[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=3)]
Năm
[1621](/wiki/1621) (năm Thiên Khải nguyên niên đời [Minh Hy Tông](/wiki/Minh_Hy_T%C3%B4ng)), Trịnh Chi Long tròn 18 tuổi, cùng người em trai tới [Áo Môn](/wiki/Ma_Cao) ở tại nhà bác mình là [Hoàng Trình](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Tr%C3%ACnh&action=edit&redlink=1) để học tập việc buôn bán, cũng tại nơi đây, ông đã tiếp nhận lễ rửa tội cải sang đạo Công giáo, được đặt tên thánh là **Nicolas** (Nicôla), vì thế mà người [Tây Dương](/w/index.php?title=T%C3%A2y_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) gọi ông là **Nicolas Iquan**.
Trịnh Chi Long bắt đầu khởi hành đi khắp các nước ở vùng
[Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81) để xúc tiến viện buôn bán, trao đổi hàng hóa với người bản địa, về sau ông tới đảo [Kyushu](/wiki/Kyushu) (Cửu Châu) của Nhật Bản, dừng chân tại đây kết hôn với [Tagawa Matsu](/wiki/Tagawa_Matsu), con của người thợ rèn Hoa kiều di cư từ Tuyền Châu, Phúc Kiến Trung Quốc tới Hirado là [Ông Dực Hoàng](/w/index.php?title=%C3%94ng_D%E1%BB%B1c_Ho%C3%A0ng&action=edit&redlink=1) . [8]
Ở
[Nagasaki](/wiki/Nagasaki) ( [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)), ông nhận làm thuộc hạ cho một thương gia kiêm hải tặc lớn [người Hoa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hoa) là [Lý Đán](/w/index.php?title=L%C3%BD_%C4%90%C3%A1n_(h%E1%BA%A3i_t%E1%BA%B7c)&action=edit&redlink=1), bắt đầu đảm nhiệm công việc [phiên dịch](/wiki/Phi%C3%AAn_d%E1%BB%8Bch) với người Hà Lan sau khi lực lượng quân sự của [Công ty Đông Ấn Hà Lan](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan) xâm chiếm quần đảo [Bành Hồ](/wiki/B%C3%A0nh_H%E1%BB%93) tại [eo biển Đài Loan](/wiki/Eo_bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%A0i_Loan) vào năm [1622](/wiki/1622). Kể từ đấy, ông trở thành trợ thủ đắc lực nhất của Lý Đán, mối quan hệ thân mật của họ phát triển thành [đồng tính luyến ái](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_t%C3%ADnh_luy%E1%BA%BFn_%C3%A1i) , năm 1623, Lý Đán mất vì bạo bệnh, Trịnh Chi Long chính thức tiếp quản hạm đội tàu thuyền của Lý Đán, tiến hành và phát triển việc [9] [buôn lậu](/wiki/Bu%C3%B4n_l%E1%BA%ADu), vào thời gian này, vợ ông hạ sinh đứa con trai đầu lòng tại Hirado, Nagasaki, đặt tên là Trịnh Thành Công.
Năm
[1624](/wiki/1624), sau [Trung Thu](/wiki/T%E1%BA%BFt_Trung_thu), Trịnh Chi Long khởi hành từ đảo Kyushu, Nhật Bản đến Đài Loan , nương tựa vào thủ lĩnh [10] [Oa Khấu](/w/index.php?title=Oa_Kh%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1)(cướp biển Nhật Bản, hoành hành và cướp bóc các vùng ven biển Trung Quốc vào thế kỷ 16, 17) là [Nhan Tư Tề](/w/index.php?title=Nhan_T%C6%B0_T%E1%BB%81&action=edit&redlink=1), nhằm dự định phát triển sự nghiệp tại hòn đảo này, ông đã cho tiến hành xây dựng mười tiền đồn ở vùng ven biển tây nam Đài Loan, vị trí nằm giữa [Đài Nam](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Nam)và [Gia Nghĩa](/wiki/Gia_Ngh%C4%A9a), tuy nhiên sau khi Công ty Đông Ấn Hà Lan đổ bộ lên hòn đảo này, đã ra lệnh trục xuất và dẹp tan các thế lực cát cứ tại đây, Trinh Chi Long bèn cùng vợ con vượt biển sang định cư ở đại lục Trung Quốc.
Năm
[1625](/wiki/1625), thủ lĩnh Nhan Tư Tề chết, Chi Long cho tập hợp các thủ lĩnh hải tặc lại, thành lập tổ chức cướp biển vũ trang mang tên [Thập Bát Chi](/w/index.php?title=Th%E1%BA%ADp_B%C3%A1t_Chi&action=edit&redlink=1) (lực lượng bao gồm quân của 18 tên cướp biển khét tiếng người Hoa), phát triển trở thành một tập đoàn cướp biển hung bạo và lớn mạnh nhất ở tỉnh Phúc Kiến, chuyên buôn lậu và cướp phá, hoành hành dọc ven biển miền nam Trung Quốc và eo biển Đài Loan lúc bấy giờ. Một thành viên trong đó là [Thi Đại Tuyên](/w/index.php?title=Thi_%C4%90%E1%BA%A1i_Tuy%C3%AAn&action=edit&redlink=1), cha của danh tướng [Thi Lang](/wiki/Thi_Lang) sau này, [tri huyện](/w/index.php?title=Tri_huy%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) [Đồng An](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_An) phủ Tuyền Châu đương thời đã viết một bức thư cho [tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7) Phúc Kiến trong đó kể lại Trịnh Chi Long tuy chuyên việc cướp phá các nơi, nhưng đối với trăm họ ở Tuyền Châu thì ông không những không giết người, cướp bóc mà trái lại thường xuyên cứu giúp người nghèo khổ, bệnh tật ở đây, tặng gạo, tiền cho họ khiến cho danh tiếng của ông vang xa khắp nơi.
### Quy thuận nhà Minh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=4)]
Năm
[1628](/wiki/1628) (năm [Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng) nguyên niên đời [Minh Tư Tông](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng)), Trịnh Chi Long mang quân cướp bóc vùng [Mân Quảng](/w/index.php?title=M%C3%A2n_Qu%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1), tập kích trấn [Chương Phố](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%91) cũ, đóng quân ở Kim Môn và Hạ Môn, dựng cờ mộ quân, người theo có tới vài ngàn, lại bắt các nhà giàu giúp lương, gọi là Báo đáp trà nước (Báo Thủy).
Năm
[1629](/wiki/1629), Trịnh Chi Long lại đem quân tấn công các nơi [Mân Sơn](/w/index.php?title=M%C3%A2n_S%C6%A1n&action=edit&redlink=1), [Đồng Sơn](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_S%C6%A1n), [Trung Tá](/w/index.php?title=Trung_T%C3%A1&action=edit&redlink=1), đánh tan quan quân triều đình ở [Tống Thành](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1). Cùng năm, đích thân ông chỉ huy quân Thập Bát Chi tiến công Tuyền Châu, đánh bại hạm đội Phúc Kiến nhà Minh, làm chấn động kinh sư, triều đình hoảng hốt ra chỉ dụ chiêu an. Trịnh Chi Long trong lòng đã muốn đầu hàng nhà Minh, nhân cơ hội này, Sái Thiện Kế tới khuyên bảo ông quy thuận triều đình, giao cho tuần phủ Phúc Kiến [Hùng Văn Xán](/w/index.php?title=H%C3%B9ng_V%C4%83n_X%C3%A1n&action=edit&redlink=1) chiêu an, phong ông làm tướng quân du kích trấn giữ bờ [biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n) nhằm ngăn ngừa các cuộc tấn công của quân Oa Khấu và người Hà Lan. Tuy đã trở thành quan viên của triều đình [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh) nhưng ông vẫn giữ nguyên lực lượng vũ trang ấy, lại lấy đó để bảo vệ những lợi ích kinh tế đã có mà tiếp tục gia tăng, củng cố thêm nữa. [Cấp sự trung](/w/index.php?title=C%E1%BA%A5p_s%E1%BB%B1_trung&action=edit&redlink=1) [Nhan Kế Tổ](/w/index.php?title=Nhan_K%E1%BA%BF_T%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) dâng tấu triệp viết rằng: " *tên cướp biển Trịnh Chi Long, sinh trưởng tại Tuyền Châu, tụ tập bọn vong mạng có hàng vạn, cướp của nhà giàu chia cho nhà nghèo, dân không sợ quan mà sợ cướp biển*". Sau đó ông dẫn quân thảo phạt những lực lượng từng là anh em kết nghĩa xưa kia, bao gồm Lý Khôi Kỳ, Chung Bân, nhờ lập công lớn nên Trịnh Chi Long được triều đình thăng cấp lên chức quan quan tổng binh. Nhân tiện đó ông trở về thăm lại quê nhà ở Nam An, Tuyền Châu, xuất tiền bạc ra giúp tu sửa nhà cửa, đền miếu của gia tộc, lại còn thu nhận con em trong gia tộc vào lực lượng quân đội của mình, khiến cho Trịnh Chi Long nổi tiếng là người giàu có nhất nhì ở Phúc Kiến đương thời.
Ngày
[22 tháng 10](/wiki/22_th%C3%A1ng_10) năm [1633](/wiki/1633), Trịnh Chi Long xuất quân đánh bại hạm đội tàu chiến của [Công ty Đông Ấn Hà Lan](/wiki/C%C3%B4ng_ty_%C4%90%C3%B4ng_%E1%BA%A4n_H%C3%A0_Lan) tại trận [hải chiến Kim Môn](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Kim_M%C3%B4n&action=edit&redlink=1), từ đó mà khống chế đường biển, tiến hành thu nạp lộ phí các thương thuyền của các nước qua lại buôn bán. Cũng vì thế mà Trịnh Chi Long ngày càng giàu có gấp bội, nghiễm nhiên tự xưng là [lãnh chúa](/w/index.php?title=L%C3%A3nh_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1) [Mân Nam](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_M%C3%A2n_Nam) và bá chủ trên biển, trước đây, mỗi khi một đoàn thương thuyền nào đi ngang qua lãnh hải của Trịnh Chi Long đều phải nộp phí bảo vệ rất tốn kém (một con tàu lớn phải nộp số tiền là ba ngàn hai trăm lượng bạc, tàu nhỏ thì tùy từng nơi sẽ có cách thu phí khác nhau), dẫn đến việc thương mại trên biển giảm sút, nhằm thay đổi tình hình ảm đạm đó, họ Trịnh cấp cho những tàu buôn này một lá cờ lệnh, khi đi qua vùng biển thuộc sự kiểm soát của họ Trịnh thì không cần phải nộp phí, đảm bảo cho họ không bị cướp bóc và cống nạp phiền phức, còn các tàu thuyền khác không có cờ lệnh thì theo lệ hàng năm đều phải nộp một số tiền lớn để được thông quan buôn bán, tuy vấp phải sự cạnh tranh dữ dội từ phía Công ty Đông Ấn Hà Lan, nhưng Trịnh Chi Long đã sớm bành trướng, phát triển thế lực của mình ngày một lớn mạnh, liên tiếp đánh bại nhiều đợt tấn công của người Hà Lan, khiến họ phải chấp nhận uy quyền và khu vực thống trị của ông.
Phạm vi
[thương mại](/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i) của Trịnh Chi Long rất lớn bao gồm các khu vực ở vùng [biển Đông](/wiki/Bi%E1%BB%83n_%C4%90%C3%B4ng) và [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81), [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81) như: [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Nepal](/wiki/Nepal), [Champa](/wiki/Ch%C4%83m_Pa), [Luzon](/wiki/Luzon), [Hong Kong](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng), [Pak Kong](/w/index.php?title=Pak_Kong&action=edit&redlink=1), [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), [Hirado](/w/index.php?title=Hirado&action=edit&redlink=1), [Nagasaki](/wiki/Nagasaki), [Bombay](/wiki/Mumbai), [Banten](/wiki/Banten), [Old Port](/w/index.php?title=Old_Port&action=edit&redlink=1), [Badaweiya](/w/index.php?title=Badaweiya&action=edit&redlink=1), [Ma Rokko](/w/index.php?title=Ma_Rokko&action=edit&redlink=1), [Campuchia](/wiki/Campuchia), [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm), người ta ước tính rằng quân đội của họ Trịnh có rất nhiều sắc dân khác như [người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n), [người Nhật Bản](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt), [người Triều Tiên](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), [người da đen](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_ch%E1%BB%A7ng_Phi) [châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) và người vùng [Nam Đảo](/w/index.php?title=Nam_%C4%90%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1) tổng cộng có đến hai mươi triệu người trong quân đội, với hơn ba nghìn tàu thuyền lớn, được coi là thế lực mạnh nhất trong khu vực Biển Đông và Nam Trung Hoa đương thời. [[11]](#cite_note-11) [[12]](#cite_note-12)
Trong nhiên hiệu
[Thiên Khải](/w/index.php?title=Thi%C3%AAn_Kh%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1), [Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng), tập đoàn [Lưu Hương](/w/index.php?title=L%C6%B0u_H%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) (là thủ lĩnh chỉ huy tập đoàn hải tặc vũ trang từng là anh em kết nghĩa khác của Trịnh Chi Long trước khi ông tuyên thệ nhậm chức) ở Hải Trừng cướp bóc thương thuyền, ngày càng rông càn, họp bọn vài ngàn người, thuyền bè lớn nhỏ có hơn trăm chiếc, giết hại quan quân, hoành hành ở một dải Việt Đông, Kiệt Thạch, Nam Úc, về sau họp bọn cả vạn người, dẫn hơn trăm chiến thuyền hoành hành trên biển.
Ngay sau đó, Trịnh Chi Long thỉnh cầu triều đình nhà Minh cho mình xuất binh thảo phạt Lưu Hương, trải qua vài trận đánh dữ dội, cuối cùng ông cũng giành được toàn thắng tại
[Hổ Môn](/wiki/H%E1%BB%95_M%C3%B4n), danh tiếng vang chấn toàn Phúc Kiến, được triều đình thăng lên chức [Tổng đốc](/wiki/T%E1%BB%95ng_%C4%91%E1%BB%91c), tuy nhiên ở tỉnh Phúc Kiến lại đột ngột phát sinh hạn hán gây ra nạn đói lớn trên toàn tỉnh, Trịnh Chi Long đề nghị thuyên chuyển nhiều dân đói và di dân qua Đài Loan để tránh bất ổn lâu dài, lại còn cung cấp kinh phí hỗ trợ và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho người di cư sang lập nghiệp . Một số người cho rằng nó đã tạo ra một tiền lệ cho việc di dân với quy mô lớn sang Đài Loan [13] [[14]](#cite_note-14) , một số học giả thì tỏ ý nghi ngờ vì không có bằng chứng nào có sức thuyết phục cho thấy các đề xuất này được thực hiện [[15]](#cite_note-15) . [[16]](#cite_note-16) [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan) có đất đai khá phì nhiêu cộng với tình hình chiến tranh, loạn lạc liên miên cuối thời Minh đã dẫn đến làn sóng di dân [người Hán](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_H%C3%A1n) với số lượng lớn từ đại lục [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) vượt [biển](/wiki/Bi%E1%BB%83n) sang hòn đảo này, đây là lần đầu tiên trong lịch sử, người nhập cư được tổ chức với quy mô lớn di cư từ đại lục sang Đài Loan. Khi Công ty Đông Ấn Hà Lan cai trị ở miền nam Đài Loan, các quan chức cấp cao định cư ở vị trí nay là Đài Nam đã cho xây dựng hai thành trì khá kiên cố là [Zeelandia](/w/index.php?title=Zeelandia&action=edit&redlink=1) và [Provintia](/w/index.php?title=Provintia&action=edit&redlink=1), chỉ có gần hai ngàn quân đồn trú, nhưng đã có đến hàng chục ngàn người Hoa nhập cư từ đại lục sang . Thêm vào đó công việc thương mại ở [17] [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)bị hạn chế do chính sách [bế quan tỏa cảng](/w/index.php?title=B%E1%BA%BF_quan_t%E1%BB%8Fa_c%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1)do chính quyền [Mạc Phủ](/wiki/M%E1%BA%A1c_ph%E1%BB%A7)ban hành, chỉ cho phép buôn bán với thương thuyền của Trung Quốc và [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan), Trịnh Chi Long nhờ được quyền buôn bán với Nhật Bản, mà giàu lại càng giàu hơn nữa, gây dựng được cơ nghiệp lớn.
Năm
[1644](/wiki/1644) (năm Sùng Trinh thứ 17, [Thanh Thế Tổ](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Tr%E1%BB%8B) [Thuận Trị](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_Tr%E1%BB%8B) nguyên niên), vua [Hoằng Quang](/wiki/Ho%E1%BA%B1ng_Quang) nhà Nam Minh sách phong Trịnh Chi Long là [Nam An Bá](/w/index.php?title=Nam_An_B%C3%A1&action=edit&redlink=1), [tổng trấn](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_tr%E1%BA%A5n&action=edit&redlink=1) Phúc Kiến, phụ trách công việc quân sự chống quân Thanh ở toàn tỉnh Phúc Kiến.
Năm
[1645](/wiki/1645), em trai Trịnh Chi Long là [Trịnh Hồng Quỳ](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_H%E1%BB%93ng_Qu%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) ủng hộ lập Đường vương [Chu Duật Kiện](/wiki/Long_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF) làm vua, đặt niên hiệu là [Long Vũ](/w/index.php?title=Long_V%C5%A9&action=edit&redlink=1), Trịnh Chi Long được sách phong là [Nam An Hầu](/w/index.php?title=Nam_An_H%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1), phụ trách công việc quân sự của nhà [Nam Minh](/wiki/Nam_Minh), tuy chỉ cầm quyền trong một thời gian ngắn, nhưng trong thời điểm đó mới chính là đỉnh cao sự nghiệp chính trị của ông.
### Đầu hàng nhà Thanh[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=5)]
Năm
[1646](/wiki/1646) (Thuận Trị thứ 3), Trịnh Chi Long cảm thấy tình hình bất lợi, quyết định không tiếp tục hỗ trợ cho chính quyền vua Long Vũ nhà Nam Minh, phái người sang đàm phán với [nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) về việc đầu hàng, sau đó cùng bọn thuộc hạ tâm phúc ở phía bắc sang đầu hàng nhà Thanh, vợ và con trai Trịnh Chi Long là Trịnh Thành Công đã cố găng ngăn cản việc đầu hàng của cha nhưng không thành công, bèn tới [miếu Khổng Tử](/w/index.php?title=Mi%E1%BA%BFu_Kh%E1%BB%95ng_T%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) khóc lớn, rồi cho đốt áo nhà nho, dẫn toàn bộ gia tướng và binh lính vượt biển, tiếp tục công cuộc chống Thanh. Cùng năm, quân Thanh chiếm được Phúc Kiến, bắt sống vua Long Vũ Chu Duật Kiện, Long Vũ quyết không chịu nhục bèn tuẫn quốc, chính quyền Long Vũ diệt vong. [Dương Phụng Bao](/w/index.php?title=D%C6%B0%C6%A1ng_Ph%E1%BB%A5ng_Bao&action=edit&redlink=1) nói " *Phúc Kinh thất thủ, lỗi đều do Trịnh Chi Long mà ra*" . [18]
Tuy Trịnh Chi Long đã đầu hàng nhà Thanh, nhưng lại từ chối cùng
[Bối Lặc](/w/index.php?title=B%E1%BB%91i_L%E1%BA%B7c&action=edit&redlink=1) [Bác Lạc](/wiki/B%C3%A1c_L%E1%BA%A1c) nam chinh theo như thỏa thuận, nên bị chuyển đến kinh sư và nhập vào biên chế [Hán quân chính hồng kỳ](/w/index.php?title=H%C3%A1n_qu%C3%A2n_ch%C3%ADnh_h%E1%BB%93ng_k%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1), tháng 8 năm [1648](/wiki/1648) (năm Thuận Trị thứ 5), vì có công quy thuận nên được phong là [Tinh Kỳ Ni Cáp Phiên](/w/index.php?title=Tinh_K%E1%BB%B3_Ni_C%C3%A1p_Phi%C3%AAn&action=edit&redlink=1).
Tháng 5 năm
[1653](/wiki/1653) (năm Thuận Trị thứ 10), ông được tấn phong [Đồng An Hầu](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_An_H%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1), ra sức phủ dụ lực lượng của [Trịnh Thành Công](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Th%C3%A0nh_C%C3%B4ng). Nhà Thanh đối với việc đầu hàng của Trịnh Chi Long có phần ưu đãi. Trịnh Chi Long phụng lệnh triều đình khuyên bảo Trịnh Thành Công quy thuận theo mình, nhưng Trịnh Thành Công nhất quyết từ chối.
Năm
[1655](/wiki/1655) (năm Thuận Trị thứ 12) Trịnh Chi Long bị triều đình hạch tội vì không chiêu dụ được Trịnh Thành Công, bèn tước chức quan, tống vào nhà ngục, năm [1657](/wiki/1657) (năm Thuận Trị thứ 14), [Đề đốc](/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Hoàng Ngô](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_Ng%C3%B4&action=edit&redlink=1), nguyên là gia tướng của họ Trịnh dâng sớ khuyên triều đình nên trục xuất toàn gia tộc Trịnh Chi Long ra khỏi kinh sư, cho quản thúc ở [Ninh Cổ Tháp](/w/index.php?title=Ninh_C%E1%BB%95_Th%C3%A1p&action=edit&redlink=1), [Thịnh Kinh](/wiki/Th%E1%BB%8Bnh_Kinh), nhưng không được chấp nhận.
Năm
[1660](/wiki/1660) (năm Thuận Trị thứ 17), [Tuần phủ](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_ph%E1%BB%A7) Phúc Kiến [Đồng Quốc Khí](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_Qu%E1%BB%91c_Kh%C3%AD&action=edit&redlink=1) tâu rằng Trịnh Chi Long cùng con là Trịnh Thành Công lén lút liên lạc cá nhân. [Hội nghị Đại thần Nghị Chính vương](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BA%A7n_Ngh%E1%BB%8B_Ch%C3%ADnh_v%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) quyết định nghị luận ghép ông tội danh tư thông bên ngoài (Thông Hải), sau đó đày cả nhà Chi Long đến Ninh Cổ Tháp chờ xử tử.
Tháng 10 năm
[1661](/wiki/1661) (năm Thuận Trị thứ 18), vua Thuận Trị băng hà, [Phụ chính Đại thần](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A5_ch%C3%ADnh_%C4%90%E1%BA%A1i_th%E1%BA%A7n&action=edit&redlink=1) [Tô Khắc Tát Cáp](/w/index.php?title=T%C3%B4_Kh%E1%BA%AFc_T%C3%A1t_C%C3%A1p&action=edit&redlink=1) ra lệnh chém đầu Trịnh Chi Long cùng thân tộc tại [Sài Thị](/w/index.php?title=S%C3%A0i_Th%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) ở kinh sư [[19]](#cite_note-19) . Năm đó ông mới 58 tuổi. [20]
## Trong văn học nghệ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=6)]
- Tiểu thuyết
- Năm
[1993](/wiki/1993)" *Long Hổ Phong Vân*" bộ 2 tập; Trần Thuấn Thần, Viễn Lưu Xuất Bản Xã. [ISBN 9573220687](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9573220687), [ISBN 9573220695](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9573220695)
- Năm
[1998](/wiki/1998)" *Trịnh Chi Long Đại Truyện*"; Trần Văn Đức. [ISBN 9573234823](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9573234823)
- Năm
[2002](/wiki/2002)" *Đài Loan Đệ Nhất Thế Gia Chi Nhất: Thuyền Vương Trịnh Chi Long*"; Tần Tựu, Thực Học Xã. [ISBN 9572072374](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9572072374)
- Năm
[2004](/wiki/2004)" *Khai Thác Đài Loan Đích Tiên Khu: Trịnh Chi Long Truyền Kỳ*"; Hoa Văn Xuất Bản Xã. [ISBN 7507515605](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/7507515605)
- Năm
- Kịch "
*Nhất Quan Phong Ba*" biên đạo: [Khâu Khôn Lương](/w/index.php?title=Kh%C3%A2u_Kh%C3%B4n_L%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1).
- Tháng 5 năm
[2001](/wiki/2001)công diễn vào mùa hè tại khoa kịch nghệ thuộc [Học viện Nghệ thuật Quốc gia](/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_Qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1)ở [Đài Bắc](/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc), Đài Loan.
- Năm
[2002](/wiki/2002)công diễn vào mùa thu tại khoa kịch nghệ thuộc [Đại học Nghệ thuật Đài Bắc](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1).
- Tháng 5 năm
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=7)] [^](#cite_ref-1) [Trương Lân Bạch](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_L%C3%A2n_B%E1%BA%A1ch&action=edit&redlink=1), *Nan du lục*: *Chi Long thiếu niên kiều hảo* [^](#cite_ref-2) [Giang Nhật Thăng](/w/index.php?title=Giang_Nh%E1%BA%ADt_Th%C4%83ng&action=edit&redlink=1), [Đài Loan Ngoại Kỷ](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_Loan_Ngo%E1%BA%A1i_K%E1%BB%B7&action=edit&redlink=1) **Theo sách** [^](#cite_ref-3) *, Võng Cảng Thái Thánh cung: Năm* [Gia Nghĩa](/wiki/Gia_Ngh%C4%A9a)huyện [Bố Đại](/wiki/B%E1%BB%91_%C4%90%E1%BA%A1i)trấn duyên cách [1621](/wiki/1621), Nhan Tư Tề, Trịnh Chi Long dẫn bộ chúng đến Đài Loan, đồn trú tại đây, đã lập một miếu nhỏ ở gò nhỏ phía đông nam, để tế tự hương hỏa Mã Tổ. [^](#cite_ref-4) *Nhật báo Mi Châu bản nước ngoài*, số ra ngày 7 tháng 2 năm 2001: Chi Long cho dựng hai căn nhà chàng ở Hirado, một chàng trong đó dùng để thờ cúng Mã Tổ. [^](#cite_ref-5) [Lý Điệu Nguyên](/w/index.php?title=L%C3%BD_%C4%90i%E1%BB%87u_Nguy%C3%AAn&action=edit&redlink=1)thời [Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh)trong cuốn *Nam Việt bút ký*có viết như sau: Bồ Tát Ma Lợi Chi Thiên, cũng có tên là Thiên Hậu. Chuỗi ngọc mũ hoa, chân đỏ, hai tay chắp lại, hai tay vác nhật nguyệt, hai tay nắm kiếm. Hai thiên nữ, bưng mâm ở hai bên trái phải. Trên mâm có một cái đầu dê, một cái đầu thỏ. Trước đây là nơi ở của Tổng chế Hùng Văn Xán, thời Văn Xán chiêu hàng, phủ dụ Trịnh Chi Long, sai Chi Long đại chiến với hải khấu Lưu Hương, trông thấy Hình dạng Bồ Tát trên không trung, nhân đó mà tiêu diệt Hương. **Vào thời Minh Thanh, dật danh** [^](#cite_ref-6) *Hải Tuyền truyền khảo*viết: bằng chứng cho thấy Chi Long trôi dạt trên biển mà theo Nhật Bản, lúc đầu thường hay thờ cúng các vị thần Nhật Bản là *, Oa khấu đương thời thường dựng* **Vưu Sự Bát Phiên** *, nhằm cầu xin sự che chở và giúp đỡ từ thần Bát Phiên. Người thời đó thậm chí còn gọi thuyền của Oa khấu là* **Cờ Bát Phiên Đại Bồ Tát** *.* **Thuyền Bát Phiên** ***** [^](#cite_ref-7) [Website Lịch sử Tuyền Châu](http://qzhnet.dnscn.cn/) *Tuyền Châu nhân danh lục*. *Trịnh Chi Long truyện*: một lòng quyết tâm học tập kiếm thuật. ***** [^](#cite_ref-8) [Website Lịch sử Tuyền Châu](http://qzhnet.dnscn.cn/) *Tuyền Châu nhân danh lục*. *Trịnh Chi Long truyện*: bèn ra sức quyết tâm học tập kiếm thuật, nhận thức rằng chủ ấp rèn đao kiếm, lập nghiệp người thợ rèn họ Ông ở Tuyền Châu. **Trương Lân Bạch,** [^](#cite_ref-9) *Nan du lục*: *Chi Long thiếu niên kiều hảo*: lấy việc Long Dương mà làm. **Cứ điểm sở tại của Trịnh Chi Long có hai giả thiết, một là Bổn Cảng (nay là vùng phụ cận thị trấn** [^](#cite_ref-10) [Bắc Cảng](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFc_C%E1%BA%A3ng&action=edit&redlink=1)); hai là Võng Cảng (nay là vùng phụ cận thị trấn [Kim Bố](/w/index.php?title=Kim_B%E1%BB%91&action=edit&redlink=1)), xem thêm Hoàng A Hữu, *Nghiên cứu việc khai khẩn Đài Loan của Nhan Tư Tề, Trịnh Chi Long*đăng trong tạp chí *Đài Loan văn hiến*, số 4 quyển 54. [^](#cite_ref-11) [Việc dạy học đất làng huyện Đài Nam; sự trỗi dậy thế lực trên biển của họ Trịnh](http://ltrc.tnc.edu.tw/modules/tadbook2/view.php?book_sn=1&bdsn=133) [^](#cite_ref-12) [Quần xã thực hiện lịch sử địa phương đất làng thành phố Nghi Lan](http://blog.ilc.edu.tw/ilan/blog/1/post/21/184) **Căn cứ vào ghi chép của** [^](#cite_ref-13) [Hoàng Tông Hy](/wiki/Ho%C3%A0ng_T%C3%B4ng_Hy)trong sách *Tứ tính thủy mạt*, thời [Sùng Trinh](/wiki/Minh_T%C6%B0_T%C3%B4ng), [Hùng Văn Xán](/w/index.php?title=H%C3%B9ng_V%C4%83n_X%C3%A1n&action=edit&redlink=1)phủ dụ xứ Mân, đang gặp phải hạn lớn, dân đói đầy đồng, trên dưới vô sách, Văn Xán nghe theo kế sách của Chi Long, Chi Long viết: *Công Đệ thấy ý mỗ ra sao?*; Văn Xán viết: *Được !*, xong bèn chiêu dụ vạn người dân đói, cấp cho mỗi người ba lượng bạc, ba người được cấp một đầu trâu, dùng thuyền vượt biển chở tới Đài Loan, ra lệnh khai khẩn đất hoang thành ruộng, nhưng mà theo học giả [Phương Hào](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_H%C3%A0o&action=edit&redlink=1)nhận xét rằng, giả định số dân đói là ba vạn, dùng chín vạn lượng bạc; ba người một con trâu, cần tới một vạn đầu trâu, từ sau đại hạn, địa phương không thể nào lấy đâu ra số lượng lớn ấy, việc vận chuyển, thâu nạp đều gặp khó khăn, lúc mất mùa lớn, kiếm được thức ăn chăn nuôi cũng là một vấn đề. Hoặc nghe Trịnh Chi Long có kiến nghị này, Hùng Văn Xán đều tỏ vẻ tán thành, nhưng trên thực tế chỉ lấy một số ít để chở ra cho một bộ phận dân đói mà thôi; đây là ý kiến của Phương Hào vào năm [Dân Quốc](/w/index.php?title=D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)thứ 83 trong cuốn *Đài Loan tảo kỳ sử cương*, trang 152 – 153. [Đài Bắc](/wiki/%C4%90%C3%A0i_B%E1%BA%AFc): Đài Loan học sinh thư cục. **Tào Thụ Cơ,** [^](#cite_ref-14) *Trung Quốc di dân sử*, tập 6 (Thời kỳ nhà Thanh, Dân Quốc). Phúc Châu: Phúc Kiến nhân dân xuất bản xã, 1997, trang 319. [^](#cite_ref-15) [Hạ Môn đại học học thuật điển tàng khố: Di dân Hán tộc Đài Loan thời kỳ Minh Thanh đến văn hóa tộc quần Liêu Dương, tháng 8, 2004.](http://dspace.xmu.edu.cn:8080/dspace/handle/2288/649) **Nguyên tác Tonio Andrade, Trịnh Duy Trung dịch,** [^](#cite_ref-16) *Formosa biến thành phủ Đài Loan như thế nào*, trang 225 – 226. [^](#cite_ref-17) [Phong Lực, Thuyền Đài Loan - vũ khí sắc bén duyên hải tung hoàng Trung Quốc thế kỷ 17](http://www.cna.com.tw/ShowNews/Detail.aspx?pSearchDate=&pNewsID=200902150055&pType0=EDU&pType1=DD&pTypeSel=0) [^](#cite_ref-18) *, bạt tứ* [Nam Cương dịch sử](/w/index.php?title=Nam_C%C6%B0%C6%A1ng_d%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-19) [Hạ Lâm](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_L%C3%A2m&action=edit&redlink=1), *: (Chi Long) ngày 3 đầu tháng 10, bị chém tại Sài Thị ở Yên Kinh, con cháu tại kinh sư cũng vậy.* [Mân Hải kỷ yếu](/w/index.php?title=M%C3%A2n_H%E1%BA%A3i_k%E1%BB%B7_y%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1) [^](#cite_ref-20) [Liên Hoành](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_Ho%C3%A0nh&action=edit&redlink=1), *: Tháng 10, Thanh đình giải Chi Long tới Sài Thị, con cháu tại* [Đài Loan thông sử](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0i_Loan_th%C3%B4ng_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) [Bắc Kinh](/wiki/B%E1%BA%AFc_Kinh), cả thảy đều bị giết chết.
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Chi_Long&action=edit§ion=8)] [Năm 1977](/w/index.php?title=N%C4%83m_1977&action=edit&redlink=1)Đài Loan Tùng Đàm: Đài Loan Sử Tích Nghiên Cứu Hội Vị biên soạn, Ấu Sư Văn Hóa Sự Nghiệp. [ISBN 666530189-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/6665301893) [Năm 1992](/w/index.php?title=N%C4%83m_1992&action=edit&redlink=1)Khai Khởi Đài Loan Đệ Nhất Nhân Trịnh Chi Long: Thang Cẩm Đài, Quả Thực Xuất Bản Xã. [ISBN 9867796047](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9867796047) [打造全台首艘明鄭台灣船 安裝龍骨開工](http://www.cna.com.tw/ShowNews/Detail.aspx?pSearchDate=&pNewsID=200902150039&pType1=DD&pType0=EDU&pTypeSel=0)
- Clements, Jonathan. Coxinga and the Fall of the Ming Dynasty. Stroud: Sutton Publishing, 2004.
- Manthorpe, Jonathan.
*Forbidden Nation: A History of Taiwan*. New York, 2005.
- Michael, Franz.
*The Origin of Manchu Rule in China*. Baltimore, 1942.
- Andrade, Tonio. "The Company's Chinese Pirates: How the Dutch East India Company Tried to Lead a Coalition of Pirates to War Against China, 1621-1662."
*, 2004 Dec.; 15(4):415-444.* [Journal of World History](/w/index.php?title=Journal_of_World_History&action=edit&redlink=1) [[1]](http://web.archive.org/20050802112353/www.historycooperative.org/journals/jwh/15.4/andrade.html)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1068 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=28-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Tue, 29 Sep 2015 12:00:00 GMT


markdown:
-
[Bác sĩ vừa đỡ đẻ vừa chụp ảnh làm lộ "phần riêng tư" của sản phụ](http://giaoducthoidai.vn/the-gioi/bac-si-vua-do-de-vua-chup-anh-lam-lo-phan-rieng-tu-cua-san-phu-1225813-l.html?ref=yfp)
Cục Y tế bang Johor, Malaysia đang điều tra về nữ bác sĩ hộ sản trong bức ảnh chụp ảnh khi đang đỡ đẻ được chia sẻ rộng rãi trên các trang mạng Malaysia những ngày gần đây.GD&TĐ
*q*
-
[Cận cảnh "cafe tình nhân, sung sướng" ở Đà Nẵng](http://kienthuc.net.vn/soi-xet/can-canh-cafe-tinh-nhan-sung-suong-o-da-nang-548663.html?ref=yfp)
Khi khách sạn và nhà nghỉ quá quen và lộ liễu, một bộ phận tình nhân đã chọn "cafe tình nhân, sung sướng" ở Đà Nẵng làm nơi tâm sự, yêu đương.Kienthuc.net.vn
*q*
-
[Biệt thự “không móng” làm từ 28 chiếc container tại Sài Gòn](http://giaoducthoidai.vn/thoi-su/biet-thu-khong-mong-lam-tu-28-chiec-container-tai-sai-gon-1225842-l.html?ref=yfp)
Ngôi nhà container của anh Văn Công Mỹ không chỉ độc đáo về kiến trúc xây dựng và chất liệu mới lạ, phần nội thất tinh tế và phóng khoáng của ngôi nhà phần nào nói lên tính cách của gia chủ.GD&TĐ
*q*
-
[Nhan sắc ‘tuột dốc’ của 5 sao nữ đẹp nhất Hoàn Châu cách cách](http://giaoducthoidai.vn/van-hoa/nhan-sac-tuot-doc-cua-5-sao-nu-dep-nhat-hoan-chau-cach-cach-1225695-l.html?ref=yfp)
18 năm trôi qua kể từ bộ phim năm ấy, những người đẹp một thời không tránh khỏi dấu vết thời gian úa tàn.GD&TĐ
*q*
-
[KINH HOÀNG: Chiếc xe tải đậu ven đường chở 50 thi thể ‘đang phân hủy’. Thế Giới Đó Đây](http://www.xaluan.com/modules.php?name=News&file=article&sid=1237255&ref=yfp)
Thông tin về việc phát hiện 50 xác người tị nạn bên trong một chiếc xe tải ở phía Đông Áo, gần biên giới Hungary đã khiến các nhà lãnh đạo châu Âu đang dự Hội nghị Thượng đỉnh Khu vực Balkan choáng váng.XãLuận.com tin tức Việt Nam đọc báo mới 24h trong ngày
*q* [Cuộc sống hoàn lương của đại gia nức tiếng Liên Khui Thìn](http://kienthuc.net.vn/tieu-dung/cuoc-song-hoan-luong-cua-dai-gia-nuc-tieng-lien-khui-thin-548443.html?ref=yfp)
Đại gia Liên Khui Thìn, người từng bị kết án tử hình liên quan đến vụ án Epco-Minh Phụng, trải qua hơn 4.380 ngày trong tù.Kienthuc.net.vn
*q*
-
[Ngọc Trinh: Quá tự tin và tự hào về... vòng 3](http://giaoducthoidai.vn/van-hoa/ngoc-trinh-qua-tu-tin-va-tu-hao-ve-vong-3-1225746-l.html?ref=yfp)
Mới đây, chia sẻ trên trang Facebook cá nhân của mình, Ngọc Trinh tự tin khẳng định vòng 3 không cần sử dụng đến nội y dày cộp. Còn Hoa hậu Thu Thảo khoe ảnh được gặp Nhiếp Chính Vương Gyalwa Dokhampa.GD&TĐ
*q*
-
[Xuất hiện xác tàu vũ trụ trong Star Wars trên bề mặt sao Hỏa](http://giaoducthoidai.vn/khoa-hoc/xuat-hien-xac-tau-vu-tru-trong-star-wars-tren-be-mat-sao-hoa-1224696-l.html?ref=yfp)
Những người yêu thích chủ để UFO và người ngoài hành tinh lại tiếp tục có chủ đề để tranh cãi.GD&TĐ
*q* [Cách lấy nước trong tai an toàn nhưng ít người biết](http://kienthuc.net.vn/khoe/cach-lay-nuoc-trong-tai-an-toan-nhung-it-nguoi-biet-547689.html?ref=yfp)
(Kiến Thức) - Đừng làm rách màng nhĩ với kiểu dùng tăm bông, vì bạn có cách lấy nước trong tai khác an toàn hơn rất nhiều.Kienthuc.net.vn
*q*
-
[Thanh niên dùng gậy bắt rắn dài 2m bò vào sân nhà |](http://www.baoxaydung.com.vn/news/vn/xa-hoi/thanh-nien-dung-gay-bat-ran-dai-2m-bo-vao-san-nha.html?ref=yfp)
Thanh niên dùng gậy bắt rắn dài 2m bò vào sân nhà | Xã hộiBáo Xây Dựng điện tử
*q*
-
[Nam sinh Việt đẹp trai khoe bạn gái TQ xinh như mộng](http://kienthuc.net.vn/nhip-song/nam-sinh-viet-dep-trai-khoe-ban-gai-tq-xinh-nhu-mong-548498.html?ref=yfp)
(Kiến Thức) - Nam sinh Việt “đẹp trai nhất từ trước đến nay” khuấy đảo dân mạng với vẻ đẹp thiên thần cùng cô bạn gái người Trung Quốc hoàn hảo không kém.Kienthuc.net.vn
*q* [“Tàu ma quỷ” của Nhật Bản có thể khiến Trung Quốc nổi đóa](http://giaoducthoidai.vn/the-gioi/tau-ma-quy-cua-nhat-ban-co-the-khien-trung-quoc-noi-doa-1225405-l.html?ref=yfp)
Khả năng Nhật Bản đặt tên Kaga cho tàu khu trục chở trực thăng lớp Izumo thứ hai có thể châm ngòi cho đợt căng thẳng ngoại giao nữa với Trung Quốc, bởi đây là tên cũ của tàu sân bay ném bom Thượng Hải trong chiến tranh Trung-Nhật.GD&TĐ
*q*
-
[Rợn người với 6 hồ lạnh và sâu nhất thế giới](http://giaoducthoidai.vn/khoa-hoc/ron-nguoi-voi-6-ho-lanh-va-sau-nhat-the-gioi-1225743-l.html?ref=yfp)
Những hồ nước rộng và đẹp luôn là địa điểm các du khách yêu thích, tuy nhiên với những cái tên hồ rộng và sâu nhất thế giới dưới đây bạn sẽ cảm thấy rùng rợn hơn.GD&TĐ
*q*
-
[Kinh hoàng bác sĩ “bỏ quên” đầu trẻ sơ sinh trong bụng mẹ](http://kienthuc.net.vn/khoe/kinh-hoang-bac-si-bo-quen-dau-tre-so-sinh-trong-bung-me-547995.html?ref=yfp)
Trong lúc đỡ đẻ, các bác sĩ đã kéo đứt phần thân em bé, khiến đầu đầu trẻ sơ sinh trong bụng mẹ. Người mẹ đã tử vong.Kienthuc.net.vn
*q*
-
[Khai quật ngôi mộ của vị vua cổ đại chưa đầy ngựa và vàng bạc. Phát Minh Ngiên Cứu](http://www.xaluan.com/modules.php?name=News&file=article&sid=1237273&ref=yfp)
Tại lãnh thổ ALtai, miền Nam nước Nga, các nhà khảo cổ học đã khai quật được ngôi mộ cổ chứa hài cốt của một ông vua cai trị người Scythia chôn cùng ngựa và rất nhiều của cải.XãLuận.com tin tức Việt Nam đọc báo mới 24h trong ngày
*q*
-
[Điếng người vì cú điện thoại của người lạ](http://giaoducthoidai.vn/gia-dinh/dieng-nguoi-vi-cu-dien-thoai-cua-nguoi-la-1223260-l.html?ref=yfp)
Nỗi lo sợ lâu nay thành sự thật, hai chân tôi quỵ xuống, đầu óc quay cuồng, chỉ nghe thấy tiếng tim mình đập to như trống gõ.GD&TĐ
*q*
-
[13 công dụng tuyệt vời từ chanh tươi |](http://www.baoxaydung.com.vn/news/vn/suc-khoe/13-cong-dung-tuyet-voi-tu-chanh-tuoi.html?ref=yfp)
Ngoài công dụng giải khát, gia vị trong chế biến thực phẩm, chanh còn hỗ trợ làm đẹp và rất nhiều mẹo vặt hữu ích.Báo Xây Dựng điện tử
*q*
-
[Nghỉ lễ 2/9: Mưa lớn kéo dài, nguy cơ ngập lụt tại nhiều đô thị](http://bizlive.vn/chinh-tri-xa-hoi/nghi-le-29-mua-lon-keo-dai-nguy-co-ngap-lut-tai-nhieu-do-thi-1251773.html?ref=yfp)
Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng thủy văn Trung Ương trong 7 ngày tới, đặc biệt là trong dịp nghỉ lễ Quốc Khánh 2/9, mưa lớn kéo dài trên diện rộng, nguy cơ ngập lụt tại các đô thị.BizLIVE
*q*
-
[Bác sĩ không phát hiện được con rết trong tai bệnh nhi. Sức Khỏe Cộng Đồng](http://www.xaluan.com/modules.php?name=News&file=article&sid=1237196&ref=yfp)
Bác sĩ không phát hiện con rết trong tai bệnh nhi mà xác định bé bị viêm tai giữa, nhưng người mẹ nói sau khi về đã tự mình lấy được con rết trong tai con ra.XãLuận.com tin tức Việt Nam đọc báo mới 24h trong ngày
*q*
-
[Sự tồn tại của rồng biển và câu chuyện từ truyền thuyết tới thực tế](http://giaoducthoidai.vn/khoa-hoc/su-ton-tai-cua-rong-bien-va-cau-chuyen-tu-truyen-thuyet-toi-thuc-te-1225251-l.html?ref=yfp)
Đã có không ít câu chuyện xung quanh loại sinh vật huyền bí này, nhưng việc khẳng định về sự tồn tại thực sự của rồng biển cho đến nay vẫn là một câu hỏi khó có được lời giải thỏa đáng nhất.GD&TĐ
*q* ![ ](https://s.yimg.com/os/mit/ape/m/81f43c2/t.gif)

WARC-Truncated: length

P3P: policyref="http://info.yahoo.com/w3c/p3p.xml", CP="CAO DSP COR CUR ADM DEV TAI PSA PSD IVAi IVDi CONi TELo OTPi OUR DELi SAMi OTRi UNRi PUBi IND PHY ONL UNI PUR FIN COM NAV INT DEM CNT STA POL HEA PRE LOC GOV"

X-Frame-Options: DENY

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Server: ATS

Cache-Control: no-store, no-cache, private, max-age=0


markdown:
### Tìm kiếm bài viết theo id
# HCM - DVD Game PC , PS2 (Playstaysion 2) Giao Hàng Tận Nơi, Luôn Có Game Mới !!
Thảo luận trong '
[Đồ Chơi Mô Hình](forums/do-choi-mo-hinh.28/)' bắt đầu bởi [bandiagame.com](members/bandiagame-com.100706188/), [14/8/11](threads/dvd-game-pc-ps2-playstaysion-2-giao-hang-tan-noi-luon-co-game-moi.3684513/).
Trang 1 của 3 trang
Trang 1 của 3 trang
### Chia sẻ trang này
###
[Tình hình diễn đàn](online/)
-
[Lap_HP](members/lap_hp.100815909/),
-
[nguyenan1993](members/nguyenan1993.101125925/),
-
[momonosuke](members/momonosuke.101191511/),
-
[apple_service](members/apple_service.101238158/),
-
[LuxuryiP](members/luxuryip.101576194/),
-
[venus1985](members/venus1985.100077427/),
-
[psalmpham](members/psalmpham.100631663/),
-
[hirobo7](members/hirobo7.100653453/),
-
[Dj*LuXuRy*club](members/dj-luxury-club.101117228/),
-
[lovestorybmt](members/lovestorybmt.101499405/),
-
[dqlotus](members/dqlotus.100064379/),
-
[007zin](members/007zin.100217037/),
-
[2saigon](members/2saigon.100854837/),
-
[myhome212](members/myhome212.100885258/),
-
[anh diep10](members/anh-diep10.101531240/),
-
[TuấnAudio](members/tuanaudio.101608296/),
-
[alextm](members/alextm.100147111/),
-
[tuli1994](members/tuli1994.100604315/),
-
[ghiendohieu](members/ghiendohieu.100709845/),
-
[aff2012](members/aff2012.101008043/),
-
[yeutrai](members/yeutrai.101017252/),
-
[Herro 007](members/herro-007.101478649/),
-
[hornet 250cc](members/hornet-250cc.101692201/),
-
[caocanlong](members/caocanlong.29259/),
-
[frostyofboy](members/frostyofboy.100154331/),
-
[babysingle1979](members/babysingle1979.100155427/),
-
[dung_chicken](members/dung_chicken.100768401/),
-
[MUABAN_85](members/muaban_85.100783905/),
-
[875902](members/875902.100849181/),
-
[alaves](members/alaves.101008037/),
-
[beo1987](members/beo1987.101064383/),
-
[1 lan nua](members/1-lan-nua.100074096/),
-
[Cici_Laptop](members/cici_laptop.100197908/),
-
[nam16](members/nam16.101060715/),
-
[ofequipmentgolf](members/ofequipmentgolf.101370761/),
-
[baotrungvnpt](members/baotrungvnpt.101068966/),
-
[truong8877](members/truong8877.101349042/),
-
[mrphong1102](members/mrphong1102.100792797/),
-
[talakonma](members/talakonma.100989748/),
-
[cuong0908222000](members/cuong0908222000.41449/),
-
[loclocphatphat](members/loclocphatphat.100564820/),
-
[hayate465](members/hayate465.100621298/),
-
[hungduong](members/hungduong.100685681/),
-
[panshiyui](members/panshiyui.101159888/),
-
[batphuxeanhpham](members/batphuxeanhpham.101627471/),
-
[hoang34](members/hoang34.100720753/),
-
[toando1975](members/toando1975.101006901/),
-
[trantueman](members/trantueman.101546324/),
-
[0933875335.](members/0933875335.101607721/),
-
[Thành Viên Lạ](members/thanh-vien-la.100596701/)
- ...
[and 524 more](online/)
Tổng: 3,432 (Thành viên: 591, Khách: 2,794, Robots: 47)

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: 5s_session=81c67393049c3ae5fa2ce96f3afca1a0; path=/; domain=www.5giay.vn; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600

X-Powered-By: nhatnguyet-


markdown:
**Sau gần nửa thế kỷ bị cấm, báo chí tư nhân Miến Điện sẽ được hoạt động trở lại. Bộ Thông tin Miến Điện thông báo kể từ ngày 01/04/2013 Naypyidaw sẽ cấp giấy phép hoạt động cho các tờ báo tư nhân. Sau hai năm lên cầm quyền chính quyền Miến Điện tiếp tục đẩy mạnh công cuộc cải tổ.**
Thông cáo trên mạng của Bộ Thông tin Miến Điện đề ngày 28/12/2012 quy định kể từ ngày 01/02/2013 được quyền đăng ký xin giấy phép hoạt động các tờ báo phát hành trên toàn quốc hoặc chỉ thu gọn ở cấp vùng và bất luận đó là những tờ báo bằng ngôn ngữ Miến Điện hay bằng tiếng của các dân tộc thiểu số, hoặc tiếng nước ngoài. Tuy nhiên người đứng tên xin đăng ký phải mang quốc tịch Miến Điện.
AFP nhắc lại, cách nay nửa thế kỷ và cho đến tận ngày hôm nay, chính quyền quân sự Miến Điện đã quốc hữu hóa các nhật báo. Hiện mới chỉ có một số các tuần báo tư nhân được phép hoạt động. Theo lời tổng biên tập tạp chí hàng tuần The Voice Weekly hiện có 5 tuần báo Miến Điện đang rất muốn được phát hành hàng ngày. Chủ nhân tạp chí 7Days News nhấn mạnh thông báo nói trên của chính quyền được coi là một « cột mốc quan trọng đối với ngành báo chí, đối với Miến Điện và người dân xứ này ».
Một số nhà phân tích cho rằng các phương tiện truyền thông Miến Điện đã được cởi trói đáng kể từ khi tập đoàn quân sự tự giải tán vào tháng 3/2011. Kể từ tháng 8/2013 Naypyidaw đã chấm dứt chính sách kiểm duyệt báo chí. Nhiều nhà báo đã được trả tự do. Lãnh đạo đối lập, Aung San Suu Kyi thường xuyên chiếm trang nhất các tạp chí và nhiều phóng viên đã bắt đầu mạnh dạn đề cập tới những chủ đề nhậy cảm như tham nhũng. Vào tháng 10/2012 chính quyền thông báo cải tổ hệ thống điều hành của ba tờ báo nhà nước là New Light of Myanmar ấn bản bằng tiếng Anh, tờ Myanma Alin và Kyemon.
Tuy nhiên theo bảng xếp hạng của tổ chức Phóng viên Không biên giới, Miến Điện vẫn là một trong những quốc gia vi phạm quyền tự do báo chí nghiêm trọng nhất trên thế giới. Quốc gia Đông Nam Á này xếp hạng thứ 169 trên tổng cộng179 nước.
Theo RFI
Nếu VN cho mở báo tư nhân, TTXVA có đủ tiền mở báo ko? hehe
Vu Dinh bi chừ chưa có tham vọng đóa
![ :-)](https://www.ttxva.net/wp-includes/images/smilies/simple-smile.png)
Vu Dinh: các nhà báo nhà ta dư sức để ra báo tư nhân mà!
không sao, tới lúc đó rủ tui hùn! hehe
Vu Dinh: hihih… lời đề nghị hấp dẫn. thx
Chính phủ chả nên lo lắng với báo tư nhân,cứ đặt mức thuế cao để lấy tiền nuôi bộ phận kiểm duyệt cho minh bạch; Báo nào tào lao đưa tin thất thiệt gây thiệt hại cho tư nhân thì bắt bồi thường theo pháp uật ,gây thiệt hại cho Nhà nước nhẹ thì phạt tiền liền cho khuynh gia bại sản luôn,nặng thì đưa ra tòa án.Xã hội nào cũng có mặt mạnh mặt yếu,mặt trái mặt phải,báo nào đưa tin chân thật dù là mặt phải hay mặt trái xã hội đều là tích cực cả,không đưa tin ,cứ úp úp mở mở mới tạo điều kiện để tin đồn đoán có một đột phát thành mười ,bất lợi cho xã hội.

Server: nginx

Cache-Control: max-age=0, no-cache

X-XSS-Protection: 1; mode=block