text:
Chùa Bái Đính
Tọa độ: 20°16′37″B, 105°51′46″Đ
Chùa Bái Đính là một quần thể chùa lớn được biết đến với nhiều kỷ lục châu Á và Việt Nam được xác lập như chùa có tượng Phật bằng đồng dát vàng lớn nhất châu Á, chùa có hành lang La Hán dài nhất châu Á[2], chùa có tượng Di lặc bằng đồng lớn nhất Đông Nam Á... Đây là ngôi chùa lớn nhất và sở hữu nhiều kỷ lục nhất ở Việt Nam. Các hạng mục xây dựng, mở rộng khu chùa mới được các đại biểu tham dự đại lễ Phật đản thế giới 2008 làm lễ khánh thành giai đoạn 1, năm 2010 chùa Bái Đính là nơi tổ chức Đại lễ cung nghinh xá lợi Phật đầu tiên từ Ấn Độ về Việt Nam. Đại lễ Phật đản Liên hiệp quốc 2014 - Vesak 2014 do Việt Nam đăng cai đã diễn ra tại chùa Bái Đính trong tháng 3 năm 2014.[3] Chùa nằm ở cửa ngõ phía tây khu di tích cố đô Hoa Lư, bên quốc lộ 38B, thuộc xã Gia Sinh - Gia Viễn - Ninh Bình, cách thành phố Ninh Bình 15 km, cách Hà Nội 95 km. Chùa Bái Đính nằm ở phía bắc của quần thể di sản thế giới Tràng An.
Quần thể chùa Bái Đính hiện có diện tích 539 ha[4] bao gồm 27 ha khu chùa Bái Đính cổ, 80 ha khu chùa Bái Đính mới, các khu vực như: công viên văn hoá và học viện Phật giáo, khu đón tiếp và công viên cảnh quan, đường giao thông và bãi đố xe, khu hồ Đàm Thị, hồ phóng sinh...[5] vẫn đang được tiếp tục xây dựng.
Mục lục
- 1 Lịch sử hình thành
- 2 Khu Chùa Bái Đính cổ
- 3 Khu Chùa Bái Đính mới
- 4 Lễ hội chùa Bái Đính
- 5 Hình ảnh
- 6 Thông tin thêm
- 7 Chú thích
- 8 Xem thêm
- 9 Liên kết ngoài
Lịch sử hình thành[sửa | sửa mã nguồn]
Hơn 1000 năm về trước, tại Ninh Bình đã có ba triều đại Vua nối tiếp nhau ra đời: nhà Đinh, nhà Tiền Lê và nhà Lý. Ba triều đại phong kiến này đều rất quan tâm đến đạo Phật và coi đạo Phật là Quốc giáo; cho nên tại Ninh Bình có rất nhiều chùa cổ, trong đó có chùa Bái Đính, trên dãy núi Tràng An.
Quần thể chùa Bái Đính gồm một khu chùa cổ và một khu chùa mới được xây dựng từ năm 2003. Chùa nằm trên sườn núi, giữa những thung lũng mênh mông hồ và núi đá, ở cửa ngõ phía tây vào cố đô Hoa Lư. Kiến trúc chùa mới hoành tráng, đồ sộ nhưng mang đậm bản sắc truyền thống phù hợp với tâm lý hiếu kỳ, tò mò của người Việt Nam thời nay.[6] Chính vì vậy mà nơi đây sớm trở thành một điểm đến nổi tiếng. Khu chùa Bái Đính mới được các báo giới tôn vinh là một quần thể chùa lớn nhất Đông Nam Á.[7][8][9]
Ngay cả khi đang xây dựng, chùa Bái Đính đã thu hút rất đông du khách về tham quan.[10]
Khu Chùa Bái Đính cổ[sửa | sửa mã nguồn]
Chùa Bái Đính cổ (Bái Đính cổ tự) nằm cách điện Tam Thế của khu chùa mới khoảng 800 m về phía nam. Khu chùa này quay hướng chính tây, nằm gần trên đỉnh của một vùng rừng núi khá yên tĩnh, gồm có một nhà tiền đường ở giữa, rẽ sang bên phải là hang sáng thờ Phật, rồi đến đền thờ thần Cao Sơn ở sát cuối cửa sau của hang sáng; rẽ sang bên trái là đền thờ thánh Nguyễn rồi đến động tối thờ mẫu và tiên. Nơi đây nằm ở vùng đất hội tụ đầy đủ yếu tố nhân kiệt theo quan niệm dân gian Việt Nam, đó là đất sinh Vua, sinh Thánh, sinh Thần.[11] Năm 1997 chùa được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa - cách mạng cấp quốc gia.[12] Mặc dù khu chùa có lịch sử hình thành từ thời Đinh với đền thờ Cao Sơn trấn tây Hoa Lư tứ trấn nhưng chùa Bái Đính cổ có nhiều chi tiết kiến trúc và cổ vật mang dấu ấn đậm nét của thời Lý.
Hang sáng, động tối[sửa | sửa mã nguồn]
Lên thăm hang động ở núi Bái Đính phải bước trên 300 bậc đá, qua cổng tam quan ở lưng chừng núi. Lên hết dốc là tới ngã ba: bên phải là hang sáng thờ Phật và Thần, bên trái là động tối thờ Mẫu và Tiên. Phía trên cửa hang sáng có 4 chữ đại tự "Minh Đỉnh Danh Lam" khắc trên đá do Lê Thánh Tông[13] ban tặng có nghĩa là: "Lưu danh thơm cảnh đẹp". Khi lên vãn cảnh chùa trên đỉnh Bái Đính, vua Lê Thánh Tông đã tạc một bài thơ tứ tuỵêt chữ Hán được dịch như sau:[14]
- Đính Sơn danh tiếng thực cao xa
- Che chở kinh thành tự thuở xưa
- Nhân kiệt, địa linh nên vượng khí
- Núi thiêng cảnh đẹp vững sơn hà.
Động dài 25m, rộng 15m, cao trung bình là 2m, nền và trần của động bằng phẳng. Đi tiếp theo ngách đá bên trái cuối hang sẽ dẫn tới một cửa hang sáng và rộng, một thung lũng xanh hiện ra. Nếu đi tiếp xuống các bậc đá sẽ đến đền thờ thần Cao Sơn. Quay trở lại ngã ba đầu dốc, theo đường rẽ trái khoảng 50m là tới động Tối. Động Tối lớn hơn hang Sáng, gồm 7 buồng, có hang trên cao, có hang ở dưới sâu, các hang đều thông nhau qua nhiều ngách đá, có hang nền bằng phẳng, có hang nền trũng xuống như lòng chảo, có hang trần bằng, có hang được tạo hóa ban tặng cho một trần nhũ đá rủ xuống muôn hình vạn trạng. Trong động tối có giếng ngọc tạo thành do nước lạnh từ trần động rơi xuống. Các vị Tiên được thờ ở nhiều ngách trong động.
Đền thờ thánh Nguyễn[sửa | sửa mã nguồn]
Lý Quốc Sư Nguyễn Minh Không là người sáng lập chùa Bái Đính. Ông là một thiền sư, pháp sư tài danh được vua phong Quốc sư và nhân dân tôn sùng gọi là đức thánh Nguyễn. Khu vực núi Đính nằm cách quê hương đức thánh Nguyễn Minh Không 4 km. Tương truyền khi ông đến đây tìm cây thuốc chữa bệnh hóa hổ cho vua Lý Thần Tông đã phát hiện ra các hang động đẹp liền dựng chùa thờ Phật và tạo dựng một vườn thuốc quý để chữa bệnh cho dân. Đền thánh Nguyễn nằm ngay tại ngã ba đầu dốc, xây theo kiểu tựa lưng vào núi, trong đền có tượng của ông được đúc bằng đồng.
Quốc sư Nguyễn Minh Không là con người mang ánh xạ của thời đại nhà Lý[15]. Ông đã học hỏi, sưu tầm những kiến thức y học dân gian, hàng ngày tìm thuốc trong vườn Sinh Dược mà trở thành danh y, chữa bệnh lạ cho Vua, sưu tầm và phục hưng nghề đúc đồng – tinh hoa của văn minh Đông Sơn – văn minh Việt cổ mà trở thành tổ sư nghề đúc đồng. Ông khó công tầm sư học đạo, để từ một nhà sư ở từ phủ Tràng An ra kinh thành làm Quốc sư, đứng đầu hàng tăng ni trong nước, danh vọng và đạo pháp đạt đến đỉnh cao. Hành trạng của ông thể hiện nên cái không khí của Phật Giáo thời Lý thần bí, kỳ dị, đầy rẫy sự hoang đường nhưng đóng góp hết sức tích cực vào công cuộc phục hưng và phát triển văn hoá dân tộc Việt Nam về nhiều mặt: triết lý, văn học, kiến trúc, mỹ thuật, kỹ nghệ… làm nền tảng cho sự phát triển của văn hoá Việt sau này.
Đền thờ thần Cao Sơn[sửa | sửa mã nguồn]
Đi hết hang sáng có một lối dẫn xuống sườn thung lũng của rừng cây sưa là đền thờ thần Cao Sơn, vị thần cai quản vùng núi Vũ Lâm. Đinh Bộ Lĩnh từ thưở còn hàn vi đã được mẹ đưa vào sống cạnh đền sơn thần trong động. Khi xây dựng kinh đô Hoa Lư, Đinh Tiên Hoàng Đế cũng cho xây dựng 3 ngôi đền để thờ các vị thần trấn giữ ở 3 vòng thành mà dân gian gọi là Hoa Lư tứ trấn. Theo đó, thần Thiên Tôn trấn giữ cửa ngõ vào vòng thành phía Đông, thần Quý Minh trấn giữ cửa ngõ vào thành Nam và thần Cao Sơn trấn giữ cửa ngõ vào vòng thành phía Tây. Ngôi đền thần Cao Sơn hiện tại được tu tạo có kiến trúc gần giống với đền Thánh Nguyễn, cũng xây tựa lưng vào núi, có hành lang ngăn cách với thung lũng ở phía trước. Theo truyền thuyết, thần Cao Sơn là một trong 50 người con của Lạc Long Quân - Âu Cơ. Đền thờ chính của thần ở Phụng Hóa (Nho Quan, Ninh Bình). Vị thần này có công phù trợ quân Lê Tương Dực diệt được Uy Mục, sau cũng được dân làng Kim Liên rước về thờ và được phong là Cao Sơn đại vương trấn phía Nam kinh thành, một trong Thăng Long tứ trấn.
Theo như thần phả của đền núi Hầu (xã Yên Thắng, Yên Mô, Ninh Bình) thì Cao Sơn đại vương là Lạc tướng Vũ Lâm, con thứ 17 vua Lạc Long Quân, khi đi tuần từ vùng Nam Lĩnh đến vùng Thiên Dưỡng ở hành cung Vũ Lâm, đã tìm ra một loài cây thân có bột dùng làm bánh thay bột gạo, lấy tên mình đặt tên cho cây là Quang lang (dân địa phương vẫn gọi là cây quang lang hay cây búng báng). Thần đã dạy bảo và giúp đỡ người dân làm ăn sinh sống đồng thời bảo vệ khỏi các thế lực phá hoại vì vậy đã được nhân dân lập đền thờ[16]. Thần Cao Sơn cùng với thần Thiên Tôn và thần Quý Minh là ba vị thần trấn ngự ở ba cửa ngõ phía tây, đông và nam của cố đô Hoa Lư.
Giếng ngọc[sửa | sửa mã nguồn]
Giếng ngọc của chùa Bái Đính cổ nằm gần chân núi Bái Đính. Tương truyền đây là nơi thiền sư Nguyễn Minh Không đã lấy nước để sắc thuốc chữa bệnh cho dân và chữa bệnh cho Vua Lý Thần Tông. Giếng xây lại hình mặt nguyệt, rất rộng, có đường kính 30 m, độ sâu của nước là 6 m, không bao giờ cạn nước. Miệng giếng xây lan can đá. Khu đất xung quanh giếng hình vuông, có diện tích 6.000 m², 4 góc là 4 lầu bát giác. Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã cấp bằng "Xác nhận kỷ lục": "Ngôi chùa có giếng lớn nhất Việt Nam", ngày 12 tháng 12 năm 2007.
Sự kiện lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Tên gọi chùa Bái Đính mang ý nghĩa là hướng về núi Đính, nơi diễn ra các sự kiện oai hùng trong lịch sử Việt Nam. Núi chùa Bái Đính chính là nơi Đinh Tiên Hoàng Đế lập đàn tế trời cầu mưa thuận gió hòa, sau này tiếp tục được vua Quang Trung chọn để làm lễ tế cờ động viên quân sĩ trước khi ra Thăng Long đại phá quân Thanh.[13][17] Thế kỷ XVI núi Đính là địa bàn tranh chấp giữa 2 tập đoàn phong kiến Lê - Trịnh với nhà Mạc, khi mà chính quyền nhà Mạc chỉ kiểm soát được vùng lãnh thổ từ Ninh Bình trở ra. Núi chùa Bái Đính cũng là một di tích cách mạng thuộc chiến khu Quỳnh Lưu, nơi lãnh đạo Đảng Cộng sản Việt Nam tuyên truyền cách mạng tới nhân dân.[18]
Khu Chùa Bái Đính mới[sửa | sửa mã nguồn]
Chủ trì thiết kế kiến trúc chùa Bái Đính là Giáo sư, Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính - Phó Chủ tịch Hội kiến trúc sư Việt Nam, nguyên Giám đốc Trung tâm thiết kế và tu bổ di tích Trung ương (Viện Bảo tồn di tích Việt Nam).[19] Chùa Bái Đính mới (Bái Đính tân tự) có diện tích rộng 80 ha, nằm phía bên kia núi so với chùa cổ và ở phía tây cố đô Hoa Lư. Đây là một công trình lớn gồm nhiều hạng mục, kiến trúc chính: điện Tam Thế, điện Pháp Chủ, điện Quan Âm, Bảo Tháp, Tháp Chuông, Tượng phật Di Lặc và các công trình hạ tầng, phụ trợ, khu học viện Phật giáo, khu đón tiếp, Tam quan ngoại, Tam quan nội... được xây dựng trong nhiều giai đoạn khác nhau.
Kiến trúc khu chùa mới nổi bật với những hình khối lớn, hoành tráng mang đậm dấu ấn kiến trúc Việt Nam như sử dụng nguyên vật liệu chính ở địa phương (đá xanh Ninh Bình, gỗ tứ thiết), ngói men Bát Tràng màu nâu sẫm... Điều khác biệt nhất ở kiến trúc chùa Bái Đính thể hiện ở vòm mái màu nâu sẫm cong vút hình đuôi chim phượng, nó không giống với nét thẳng thô của chùa Trung Quốc.[20] Các chi tiết trang chí kiến trúc chùa cũng mang đậm dấu ấn của các làng nghề truyền thống nổi tiếng ở Việt Nam. Chùa Bái Đính khi xây dựng được gọi là "đại công trường" với 500 nghệ nhân[21] gồm rất nhiều tổ thợ đến từ những làng nghề nổi tiếng như mộc Phúc Lộc, trạm khắc đá Ninh Vân, đúc đồng Ý Yên, thêu ren Văn Lâm, sơn mài Cát Đằng, trạm bạc Đồng Xâm... các nghệ nhân này được sử dụng các vật liệu địa phương như gỗ lim, đá xanh Ninh Bình, ngói men Bát Tràng... để tạo ra nét thuần Việt trong kiến trúc chùa Bái Đính.
Điều đặc biệt ở công trường xây dựng chùa Bái Đính là không gian nơi đây luôn mở. Ngay từ khi xây dựng với đại tượng Phật còn đặt ở ngoài trời đã thu hút rất đông các đoàn người hành hương chiêm bái. Du khách có thể đi bất cứ nơi nào để quan sát các bộ phận công trình đang hình thành.
Đặc điểm kiến trúc[sửa | sửa mã nguồn]
Về vật liệu, hệ thống cột và kèo ở cổng Tam Quan, hành lang La Hán và điện Quan Âm được làm bằng gỗ tứ thiết, các công trình lớn hơn làm bê tông giả gỗ. Tất cả các mái sử dụng ngói men Bát Tràng, kiến trúc ba tầng mái cong vút hình đuôi của chim phượng.
Về bố cục các kiến trúc chính như cổng Tam Quan, tháp chuông, điện Quan Âm, điệp Pháp Chủ, điện Tam Thế lần lượt có chiều cao đỉnh mái là 16.5 m, 22 m, 14.8 m, 30 m, 34 m với diện tích bên trong là 560 m², 225 m², 730 m², 2060 m² và 2370 m².
Về các đối tượng suy tôn, cổng Tam Quan với hai tượng Hộ pháp (ông thiện và ông ác) bằng đồng cao 5.5 m, nặng 12 tấn và 8 pho tượng Kim Cương. Hành lang La Hán gồm 234 gian nối liền với hai đầu Tam Quan, có chiều dài 1052 m và chiều cao sàn nâng dần theo độ dốc của sườn đồi là nơi bố trí 500 tượng La Hán bằng đá xanh Ninh Bình nguyên khối cao tới 2.5 m, nặng khoảng 4 tấn. Mỗi vị La Hán có một dáng vẻ khác nhau để miêu tả sự sống trần thế. Tháp chuông có 3 tầng mái, mỗi tầng mái có 8 mái ghép lại, tổng cộng là 24 mái với 24 đầu đao cong vút lên, bên trong treo một quả chuông nặng 36 tấn được cấp bằng xác nhận kỷ lục: "Đại hồng chung lớn nhất Việt Nam". Phía dưới quả chuông đồng này là một chiếc trống đồng lớn nặng 70 tấn nằm trên nền tháp chuông, và tiếng chuông của chùa Bái Đính vang xa đến đâu thể hiện sử phổ độ của Phật lên chúng sinh đến đó. Các điện chính là nơi thờ Phật. Điện Quan Âm gồm 7 gian với gian giữa của điện đặt tượng Quan Thế Âm Bồ Tát nghìn tay nghìn mắt để thể hiện sự bao quát cứu vớt và phổ độ chúng sinh của Phật bà trên thế gian. Tượng Phật bà được đúc bằng đồng nặng 80 tấn, cao 9.57 m được công nhận là pho tượng Quan Thế Âm Bồ Tát bằng đồng lớn nhất ở Việt Nam. Điện Pháp Chủ có 5 gian, gian giữa đặt pho tượng Phật Pháp Chủ bằng đồng cao 10 m, nặng 100 tấn. Được xác nhận kỷ lục "Pho tượng Phật Thích Ca bằng đồng lớn nhất Việt Nam". Trong điện còn treo 3 bức hoành phi và 3 cửa võng lớn nhất Việt Nam. Điện Tam Thế tọa lạc ở trên đồi cao so với mặt nước biển là 76 m, dài 59.1 m, rộng hơn 40 m. Trong điện Tam Thế đặt 3 pho tượng Tam Thế Phật (quá khứ, hiện tại và tương lai) bằng đồng cao 7.2 m, nặng 50 tấn. Được xác nhận kỷ lục: "Ngôi chùa có bộ tượng Tam Thế bằng đồng lớn nhất Việt Nam".
Những kỷ lục[sửa | sửa mã nguồn]
Chùa Bái Đính được báo giới ca ngợi là một ngôi chùa nổi tiếng với những kỷ lục châu Á và khu vực. Tính đến ngày 6/6/2009 ngôi chùa này đã có 6 kỷ lục được công nhận. Ngày 28/2/2012 chùa có thêm 2 kỷ lục chùa lớn nhất châu Á được xác lập. Những kỷ lục của chùa Bái Đính[22][23] được xác lập gồm:
- Tượng Phật bằng đồng dát vàng lớn nhất châu Á.[24]: Tượng đồng 100 tấn ở trong điện Pháp Chủ
- Tượng Phật Di lặc bằng đồng lớn nhất Đông Nam Á: tượng Phật Di lặc 100 tấn ngoài trời.
- Chuông đồng lớn nhất Việt Nam: Đại hồng chung nặng 36 tấn trong Tháp Chuông.
- Khu chùa rộng nhất Việt Nam: tổng 539 ha (riêng chùa cổ 27 ha, chùa mới 80 ha)[25][26].
- Khu chùa có hành lang La Hán dài nhất châu Á: hành lang La Hán dài gần 3 km.
- Khu chùa có nhiều tượng La Hán nhất Việt Nam: 500 vị bằng đá xanh cao khoảng 2m.
- Khu chùa có giếng ngọc lớn nhất Việt Nam.
- Khu chùa có số cây bồ đề nhiều nhất Việt Nam: 100 cây bồ đề được chiết từ cây bồ đề Ấn Độ[27][28].
Những sự kiện văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Với vai trò là một trung tâm Phật giáo, khu chùa Bái Đính là nơi diễn ra nhiều sự kiện văn hóa, chính trị lớn:
- Ngày 17/5/2008, chùa Bái Đính là địa điểm để đại biểu các nước tham quan, chiêm bái trong đại lễ Phật đản thế giới tổ chức lần đầu tiên tại Việt Nam. Trong ngày, các vị đã làm lễ hô thần nhập tượng, chính thức khánh thành giai đoạn I khu chùa.
- Chùa Bái Đính là nơi đón nhiều nguyên thủ quốc gia về thăm khi tới Ninh Bình: Từ cuối năm 2007 đến 2008, khi chưa khánh thành, chùa Bái Đính đã được tổng bí thư Nông Đức Mạnh, chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết, thủ tướng chính phủ Nguyễn Tấn Dũng tới thăm và trồng cây tại lưu niệm.[29] Ngày 28/1/2012 (tức ngày 6/1 âm lịch), Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đánh trống khai hội chùa Bái Đính 2012;[30] Ngày 29/1/2012 Chủ tịch nước Trương Tấn Sang về thăm và phát động Tết trồng cây Xuân 2012.[31]
- Ngày 25/6/2008 Quốc Vương Campuchia Norodom Sihamoni thăm chùa Bái Đính. Ông đã tặng chùa Bái Đính bức tượng Di đà bằng chất liệu đá Campuchia, đặt tại điện Tam Thế và trồng cây lưu niệm tại chùa.[32] Ngày 18/1/2009 phái đoàn của chủ tịch Quốc hội Campuchia cũng đến tham quan khu chùa.
- Ngày 6/6/2009 Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cử hành đại lễ cung nghinh ngọc xá lợi Phật về thờ tại chùa Bái Đính. Đây là sự kiện văn hóa, tôn giáo rất đặc biệt và lộ trình rước ngọc xá lợi được bảo vệ nghiêm ngặt để đưa 16 viên ngọc xá lợi Phật và xá lợi các Thánh Tăng có nguồn gốc và lịch sử lưu giữ suốt hơn 2500 năm ở nhiều quốc gia như Ấn Độ, Myanmar, Sri Lanka, Thái Lan.[33]
- Ngày 3/3/2010 Chủ tịch Phật giáo thế giới ở Ấn Độ tặng Giáo hội Phật giáo Việt Nam Ngọc xá lợi Phật. Đây là lần đầu tiên Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức cử hành cung nghinh xá lợi Phật từ Ấn Độ về nước. Và là lần thứ hai Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức tổ chức đại lễ cung nghinh Ngọc xá lợi Phật.[34] Cả hai sự kiện đều diễn ra ở chùa Bái Đính trước sự chứng kiến của phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan.[35]
- Hội nghị Thượng đỉnh Phật giáo Thế giới lần thứ VI diễn ra tại Việt Nam vào tháng 11 năm 2010 với chủ đề chính: "Phật giáo và mối quan tâm toàn cầu". Bên cạnh đó, các đại biểu Hội nghị vào ngày 24-25/11 tham quan Vịnh Hạ Long và chùa Bái Đính.
- Ngày 21/8/2011, Đoàn đại biểu Quốc tế dự Đại hội Liên Hiệp UNESCO thế giới 2011 với 500 người về thăm chùa Bái Đính và thực hiện nghi lễ Phật giáo "Cầu nguyện thế giới hoà bình, cầu nguyện lý tưởng hoà bình của UNESCO trở thành hiện thực".[36]
- Ngày 4/10/12, Thủ tướng chính phủ CHND Bangladesh, bà Sheikh Hasina Chủ tịch Đảng liên đoàn nhân dân Bangladesh cùng đoàn đại biểu Chính phủ Bangladesh và đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Bangladesh, Bộ Ngoại giao đến thăm chùa Bái Đính.[37]
- Ngày 16/11/12, từ 6h30 đến 18h30 tại chùa Bái Đính, Uỷ ban ATGT Quốc gia vào Giáo hội PGVN tổ chức lễ cầu siêu tưởng niệm nạn nhân tai nạn giao thông.[38]
- Từ ngày 21-22/11/12, Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO), Bộ VHTTDL Việt Nam và ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình phối hợp tổ chức Hội nghị quốc tế về du lịch tâm linh vì sự phát triển bền vững tại chùa Bái Đính.[39]
- Từ ngày 7-11/5/2014, Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2014 và Hội thảo Phật giáo quốc tế đã được tổ chức tại chùa Bái Đính, Ninh Bình trong 5 ngày với khoảng 10.000 người tham dự, trong đó có 1.500 lãnh đạo các giáo hội, hệ phái Phật giáo, các Giáo sư, Tiến sĩ, học giả Phật giáo cũng như các phật tử hành trì thuộc nhiều truyền thống Phật giáo đến từ khoảng 90 – 100 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới.[40]
- Ngày 23/1/2015, Trung tâm hội nghị chùa Bái Đính là nơi diễn ra sự kiện đón nhận bằng của UNESCO vinh danh quần thể danh thắng Tràng An là di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới.[41]
Lễ hội chùa Bái Đính[sửa | sửa mã nguồn]
Lễ hội chùa Bái Đính là một lễ hội xuân, diễn ra từ chiều ngày mùng 1 tết, khai mạc ngày mùng 6 tết và kéo dài đến hết tháng 3, khởi đầu cho những lễ hội hành hương về vùng đất cố đô Hoa Lư tỉnh Ninh Bình. Ngoài thời gian trên trong năm, du khách chỉ có thể vãn cảnh chùa mà không được thăm thú các hoạt động văn hóa của lễ hội.
Lễ hội chùa Bái Đính gồm 2 phần. Phần lễ gồm các nghi thức thắp hương thờ Phật, tưởng nhớ công đức Thánh Nguyễn Minh Không, lễ tế thần Cao Sơn và chầu thánh Mẫu Thượng Ngàn. Lễ hội chùa Bái Đính bắt đầu bằng nghi thức rước kiệu mang bài vị thờ Thần Cao Sơn, Đức Thánh Nguyễn và Bà chúa Thượng Ngàn từ khu chùa cổ ra khu chùa mới để tiến hành phần hội.
Phần hội chùa Bái Đính gồm có các trò chơi dân gian, thăm thú hang động, vãn cảnh chùa, thưởng thức nghệ thuật hát Chèo, Xẩm đất Cố đô. Phần sân khấu hóa thường do Nhà hát Chèo Ninh Bình đảm nhiệm có tái hiện lễ đăng đàn xã tắc của Đinh Tiên Hoàng Đế và lễ tế cờ của Vua Quang Trung trên núi Đính trước giờ xung trận.
Với ưu thế của một quần thể chùa rộng, lễ hội chùa Bái Đính là một lễ hội lớn, thu hút đông du khách tham gia. Do có những điển tích gắn với các vị vua Đinh Tiên Hoàng, Quang Trung, Lê Thánh Tông và tín ngưỡng thờ thánh Nguyễn, thần Cao Sơn, Bà chúa thượng ngàn nên lễ hội chùa Bái Đính vừa có sự sùng bái tự nhiên, vừa thể hiện tín ngưỡng đạo Phật, đạo Mẫu lại có cả Nho giáo.[42]
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
-
-
-
-
-
Tập
Tam Thế Tượng
-
Thông tin thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Với phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm, tỉnh Ninh Bình giao cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm chủ đầu tư các hạng mục về giải phóng mặt bằng, đường giao thông, cơ sở hạ tầng, cây xanh còn doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường là chủ đầu tư các hạng mục làm chùa, tạc tượng, đúc chuông. Ngày 10/4/2008, ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình cấp Giấy chứng nhận đầu tư số 091110000011, cho DNXD Xuân Trường và trong Điều 5 của Giấy chứng nhận này nêu: Thời hạn hoạt động dự án là 70 năm.[43] Quần thể chùa Bái Đính mới này nằm trong tổng thể dự án xây dựng trung tâm du lịch văn hóa Tràng An rộng gần 2.000 ha do công ty TNHH Xuân Trường làm chủ đầu tư[44] Thời hạn đầu tư và chủ dự án chùa Bái Đính cùa công ty Xuân Trường là 70 năm.
Theo ông Phan Tiến Dũng- Phó Chủ tịch thường trực ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, Khu núi chùa Bái Đính là một trong các khu chức năng thuộc khu du lịch sinh thái Tràng An đã được chính phủ cho phép đầu tư tại văn bản số 365 ngày 22/3/2004 và đã được ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình phê duyệt quy hoạch tổng thể tại Quyết định số 2570 ngày 18/11/2005 nhằm bảo tồn, tôn tạo phát huy giá trị văn hoá, di tích lịch sử cố đô Hoa Lư, để tiến tới đề nghị Unesco công nhận khu cố đô Hoa Lư là di sản văn hoá thiên nhiên thế giới.[25] Ngày 09/08/2010, thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu Ninh Bình thực hiện theo đúng pháp luật, bàn giao mặt bằng trong tháng 8 năm 2010 để kịp thời phục vụ Đại lễ 1000 năm Thăng Long –Hà Nội và Hội nghị thượng đỉnh Phật giáo thế giới lần thứ VI.
Ngày 20/1/2012 Theo đề nghị của lãnh đạo ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình, Thượng tọa Thích Thanh Nhiễu - Phó chủ tịch thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam về giữ ngôi trụ trì chùa Bái Đính kế tục hòa thượng Thích Thanh Tứ đã viên tịch.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ HT.Thích Thanh Nhiễu giữ ngôi trụ trì chùa Bái Đính, Báo Giác Ngộ, 21/01/2012 15:12 (GMT+7)
- ^ 10 kỷ lục Việt Nam được công nhận là kỷ lục châu Á, Báo Đại Đoàn Kết, 01/03/2012
- ^ Đại lễ Phật đản Liên hiệp quốc - Vesak 2014 tại chùa Bái Đính
- ^ Đầu năm Mão, đến thăm ngôi chùa của những kỷ lục, Thu Hương, Báo Lao động, Ngày 9.2.2011
- ^ Thủ tướng yêu cầu giải quyết dứt điểm mặt bằng khu chùa Bái Đính, Duy Kiên, Báo Pháp Luật, ngày 09/08/2010
- ^ Chùa Bái Đính khu văn hóa tâm linh, Minh Đức, Tăng Ni Phật tử Việt Nam, 12/03/2009 18:27
- ^ Đầu năm ghé thăm chùa lớn nhất Đông Nam Á, Công ty cổ phần truyền thông Việt Nam – VC Corp, ngày 25-02-2010
- ^ Bái Đính - Ấn tượng về ngôi chùa lớn nhất Đông Nam Á G.T,TẠP CHÍ DU LỊCH TP HỒ CHÍ MINH, Thứ sáu, 12 Tháng 3 2010
- ^ Ngôi chùa lớn nhất Đông Nam Á đang được hoàn thiện, Ha Anh, Báo VnExpress, 8/2/2009
- ^ Chùa Bái Đính: "Những điều trông thấy mà...", Lưu Hùng Mạnh, Báo Giao thông vận tải, 10/03/2010
- ^ Bái Đính - địa linh ngôi Phật Việt, Ban chỉ đạo Quốc gia Kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội 2010
- ^ Kỳ bí những động chùa trên núi đá Hoa Lư, Đất Việt/Vietnam+, VietnamPlus, TTXVN.
- ^ a ă Một cuốn sách hay viết về Bái Đính, Thanh Túc, Báo Ninh Bình, 15/1/2009
- ^ Những kỷ lục Việt Nam của chùa Bái Đính, Báo Đại đoàn kết, 20/02/2011
- ^ Trang 29, Cuốn sách "Bái Đính ngàn năm tâm linh và huyền thoại" của Trương Đình Tưởng, do NXB Thế giới (Hà Nội)
- ^ Phát hiện sắc phong thời Tây Sơn ở Đền Núi Hầu, Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Truy cập 2008-12-03.
- ^ Những sự kiện trong nước đáng chú ý trong tuần (từ ngày 07-02 đến 13-02-2011), Tuấn Vinh tổng hợp, Tạp chí Cộng sản, 14/2/2011
- ^ Nô nức trẩy hội chùa Bái Đính, Lê Trung Nguyên, nguồn phattuvietnam.net, 20/02/2010 07:35
- ^ "Hiệp sĩ" của những di tích kiến trúc , Hữu Tuấn, Báo Giác Ngộ, 16/11/2009
- ^ Đầu năm Mão, đến thăm ngôi chùa của những kỷ lục, Bài, ảnh: Thu Hương, Báo Lao Động - Cơ quan của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Thứ Tư, 9.2.2011 | 11:21 (GMT + 7)
- ^ Chùa Bái Đính "mới" niềm tự hào của người Việt Nam, Tiến Thành, Báo Đất Mũi, 22/11/2010
- ^ Ngôi chùa với những kỷ lục mới, PHÚC KIẾN LONG, Báo SÀI GÒN GIẢI PHÓNG, 11/02/2008
- ^ LÊN NÚI BÁI ĐÍNH, XEM CHÙA LỚN NHẤT NƯỚC NAM
- ^ 10 kỷ lục Việt Nam được xác lập kỷ lục châu Á, Báo Công an nhân dân điện tử, 09:38:00 28/02/2012
- ^ a ă Thủ tướng yêu cầu giải quyết dứt điểm mặt bằng khu chùa Bái Đính
- ^ Khu tâm linh núi chùa Bái Đính, Hoàng Tâm, Báo Ninh Bình, ngày 23/2/2010
- ^ 12 kỷ lục Phật giáo Việt Nam được xác lập trong Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc 2008, Báo Giác ngộ theo Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam
- ^ Khánh thành giai đoạn 1 chùa Bái Đính (Ninh Bình), Q.LẬP - V.THẮNG-PH.LÊ - C.HOAN - NG.KHÔI, Báo SÀI GÒN GIẢI PHÓNG, 18/05/2008
- ^ Một số hình ảnh các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước về thăm khu di tích, danh lam thắng cảnh Ninh Bình, Đăng tin và hình ảnh trên báo Ninh Bình, 6/4/2008
- ^ Khai mạc Lễ hội Chùa Bái Đính 2012, Báo Ninh Bình điện tử, Ngày gửi: Chủ nhật, 17:04, 29/1/2012
- ^ Chủ tịch nước phát động Tết trồng cây Xuân 2012
- ^ Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni thăm công trình núi chùa Bái Đính
- ^ Đại lễ rước ngọc xá lợi Phật lớn nhất Việt Nam, Giao Hưởng, Báo Thanh niên, 02/06/2009
- ^ Ấn Độ tặng Ngọc xá lợi Phật cho Việt Nam, Quỳnh Trang, Báo Pháp Luật, 28/02/2010
- ^ Phật tử "vây kín" sân bay đón xá lợi Phật từ Ấn Độ, Việt Hưng, Báo Dân trí, 03/03/2010
- ^ Ninh Bình: Bàn kế hoạch đón tiếp Đoàn đại biểu Quốc tế dự Đại hội Liên Hiệp UNESCO thế giới, Thanh Thủy, Báo Ninh Bình, 2/8/2011
- ^ Thủ tướng Bangladesh thăm chùa Bái Đính
- ^ “Tưởng niệm nạn nhân tử vong vì TNGT”. Báo An ninh Thủ đô. Truy cập 17 tháng 2 năm 2015.
- ^ http://baodientu.chinhphu.vn/van-hoa-the-thao/to-chuc-hoi-nghi-du-lich-tam-linh-quoc-te-dau-tien/185095.vgp
- ^ Lễ khai mạc Đại lễ Vesak 2014 được truyền hình trực tiếp
- ^ Tràng An đón bằng Di sản thế giới
- ^ Lễ hội chùa Bái Đính, Hạnh Chi - Thế Minh, Báo Ninh Bình, 10/1/2010
- ^ Dự án xây dựng khu tâm linh chùa Bái Đính: Chủ đầu tư thực sự là ai?, Duy Phong, Báo điện tử Kinh tế nông thôn, 22/07/2009
- ^ Giác Ngộ Online - Chùa Bái Đính (Ninh Bình): Nơi tôn trí Ngọc Xá lợi Phật, Bài và ảnh: Võ Văn Tường, Giác Ngộ Online, 03/06/2009
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
Phương tiện liên quan tới Bái Đính Pagoda tại Wikimedia Commons

markdown:
# Chùa Bái Đính
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [20°16′37″B, 105°51′46″Đ](http://tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh¶ms=20_16_37_N_105_51_46_E_{{{9}}})
|Chùa Bái Đính|
|
|**Điện Tam Thế** [Gia Viễn](/wiki/Gia_Vi%E1%BB%85n),
Tỉnh
[Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) [Tông phái](/wiki/C%C3%A1c_t%C3%B4ng_ph%C3%A1i_Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) **Giáo hội Phật giáo Việt Nam** [1136](/wiki/1136)
Khu Chùa mới năm
[2003](/wiki/2003) [Nguyễn Minh Không](/wiki/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0)
Tước hiệu là
[Lý Quốc Sư](/wiki/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0)(1065 - 1141) **Giáo hội Phật giáo Việt Nam**
Doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường (70 năm)
[Thích Thanh Nhiễu](/wiki/Th%C3%ADch_Thanh_Nhi%E1%BB%85u) (2011 - nay), [[1]](#cite_note-1)
Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam
[http://www.baidinh.com](http://www.baidinh.com) ![ Dharma Wheel.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Dharma_Wheel.svg/20px-Dharma_Wheel.svg.png)
[Chủ đề:Phật giáo](/wiki/Ch%E1%BB%A7_%C4%91%E1%BB%81:Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) **Chùa Bái Đính** là một quần thể chùa lớn được biết đến với nhiều kỷ lục châu Á và Việt Nam được xác lập như chùa có tượng Phật bằng đồng dát vàng lớn nhất châu Á, chùa có hành lang [La Hán](/wiki/A-la-h%C3%A1n) dài nhất châu Á , chùa có tượng Di lặc bằng đồng lớn nhất Đông Nam Á... Đây là ngôi chùa lớn nhất và sở hữu nhiều kỷ lục nhất ở Việt Nam. Các hạng mục xây dựng, mở rộng khu chùa mới được các đại biểu tham dự đại lễ Phật đản thế giới 2008 làm lễ khánh thành giai đoạn 1, năm 2010 chùa Bái Đính là nơi tổ chức Đại lễ cung nghinh [2] [xá lợi](/wiki/X%C3%A1_l%E1%BB%8B)Phật đầu tiên từ Ấn Độ về [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). [Đại lễ Phật đản Liên hiệp quốc 2014](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_l%E1%BB%85_Ph%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BA%A3n_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_qu%E1%BB%91c_2014)- Vesak 2014 do Việt Nam đăng cai đã diễn ra tại chùa Bái Đính trong tháng 3 năm 2014. Chùa nằm ở cửa ngõ phía tây khu di tích [[3]](#cite_note-3) [cố đô Hoa Lư](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0), bên quốc lộ 38B, thuộc xã Gia Sinh - [Gia Viễn](/wiki/Gia_Vi%E1%BB%85n)- [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh), cách [thành phố Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh_(th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91))15 km, cách [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)95 km. Chùa Bái Đính nằm ở phía bắc của [quần thể di sản thế giới Tràng An](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_th%E1%BB%83_di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_Tr%C3%A0ng_An).
Quần thể chùa Bái Đính hiện có diện tích 539
[ha](/wiki/Hecta) bao gồm 27 ha khu chùa Bái Đính cổ, 80 ha khu chùa Bái Đính mới, các khu vực như: công viên văn hoá và học viện Phật giáo, khu đón tiếp và công viên cảnh quan, đường giao thông và bãi đố xe, khu hồ Đàm Thị, hồ phóng sinh... [4] vẫn đang được tiếp tục xây dựng. [[5]](#cite_note-5)
## Mục lục
[1 Lịch sử hình thành](#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_h.C3.ACnh_th.C3.A0nh) [2 Khu Chùa Bái Đính cổ](#Khu_Ch.C3.B9a_B.C3.A1i_.C4.90.C3.ADnh_c.E1.BB.95) [3 Khu Chùa Bái Đính mới](#Khu_Ch.C3.B9a_B.C3.A1i_.C4.90.C3.ADnh_m.E1.BB.9Bi) [4 Lễ hội chùa Bái Đính](#L.E1.BB.85_h.E1.BB.99i_ch.C3.B9a_B.C3.A1i_.C4.90.C3.ADnh) [5 Hình ảnh](#H.C3.ACnh_.E1.BA.A3nh) [6 Thông tin thêm](#Th.C3.B4ng_tin_th.C3.AAm) [7 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [8 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [9 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử hình thành[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=1)]
Hơn 1000 năm về trước, tại
[Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) đã có ba triều đại Vua nối tiếp nhau ra đời: [nhà Đinh](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90inh), [nhà Tiền Lê](/wiki/Nh%C3%A0_Ti%E1%BB%81n_L%C3%AA) và [nhà Lý](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%BD). Ba triều đại phong kiến này đều rất quan tâm đến [đạo Phật](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) và coi đạo Phật là Quốc giáo; cho nên tại [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) có rất nhiều chùa cổ, trong đó có chùa Bái Đính, trên dãy núi [Tràng An](/wiki/Tr%C3%A0ng_An).
Quần thể chùa Bái Đính gồm một khu
[chùa](/wiki/Ch%C3%B9a) cổ và một khu chùa mới được xây dựng từ năm 2003. Chùa nằm trên sườn núi, giữa những thung lũng mênh mông hồ và núi đá, ở cửa ngõ phía tây vào [cố đô Hoa Lư](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0). Kiến trúc chùa mới hoành tráng, đồ sộ nhưng mang đậm bản sắc truyền thống phù hợp với tâm lý hiếu kỳ, tò mò của [người Việt Nam](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Vi%E1%BB%87t) thời nay. Chính vì vậy mà nơi đây sớm trở thành một điểm đến nổi tiếng. Khu chùa Bái Đính mới được các báo giới tôn vinh là một quần thể chùa lớn nhất Đông Nam Á. [6] [[7]](#cite_note-7) [[8]](#cite_note-8) [[9]](#cite_note-9)
Ngay cả khi đang
[xây dựng](/wiki/X%C3%A2y_d%E1%BB%B1ng), chùa Bái Đính đã thu hút rất đông du khách về tham quan. [[10]](#cite_note-10)
## Khu Chùa Bái Đính cổ[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=2)]
Chùa Bái Đính cổ (Bái Đính cổ tự) nằm cách điện Tam Thế của khu chùa mới khoảng 800 m về phía nam. Khu chùa này quay hướng chính tây, nằm gần trên đỉnh của một vùng rừng núi khá yên tĩnh, gồm có một nhà tiền đường ở giữa, rẽ sang bên phải là hang sáng thờ Phật, rồi đến đền thờ
[thần Cao Sơn](/wiki/Th%E1%BA%A7n_Cao_S%C6%A1n) ở sát cuối cửa sau của hang sáng; rẽ sang bên trái là [đền thờ thánh Nguyễn](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Th%C3%A1nh_Nguy%E1%BB%85n) rồi đến động tối thờ mẫu và tiên. Nơi đây nằm ở vùng đất hội tụ đầy đủ yếu tố nhân kiệt theo quan niệm dân gian [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), đó là *đất sinh Vua, sinh Thánh, sinh Thần*. Năm [[11]](#cite_note-11) [1997](/wiki/1997)chùa được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa - cách mạng cấp quốc gia. Mặc dù khu chùa có lịch sử hình thành từ thời Đinh với đền thờ Cao Sơn trấn tây [[12]](#cite_note-12) [Hoa Lư tứ trấn](/wiki/Hoa_L%C6%B0_t%E1%BB%A9_tr%E1%BA%A5n)nhưng chùa Bái Đính cổ có nhiều chi tiết kiến trúc và cổ vật mang dấu ấn đậm nét của thời Lý.
### Hang sáng, động tối[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=3)]
Lên thăm hang động ở núi Bái Đính phải bước trên 300 bậc đá, qua cổng tam quan ở lưng chừng núi. Lên hết dốc là tới ngã ba: bên phải là hang sáng thờ Phật và Thần, bên trái là động tối thờ Mẫu và Tiên. Phía trên cửa hang sáng có 4 chữ đại tự "Minh Đỉnh Danh Lam" khắc trên đá do
[Lê Thánh Tông](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng) ban tặng có nghĩa là: "Lưu danh thơm cảnh đẹp". Khi lên vãn cảnh chùa trên đỉnh Bái Đính, vua Lê Thánh Tông đã tạc một bài thơ tứ tuỵêt chữ Hán được dịch như sau: [13] [[14]](#cite_note-14) *Đính Sơn danh tiếng thực cao xa* *Che chở* [kinh thành](/wiki/Hoa_L%C6%B0)tự thuở xưa *Nhân kiệt, địa linh nên vượng khí* *Núi thiêng cảnh đẹp vững sơn hà.*
Động dài 25m, rộng 15m, cao trung bình là 2m, nền và trần của động bằng phẳng. Đi tiếp theo ngách đá bên trái cuối hang sẽ dẫn tới một cửa hang sáng và rộng, một thung lũng xanh hiện ra. Nếu đi tiếp xuống các bậc đá sẽ đến đền thờ
[thần Cao Sơn](/wiki/Th%E1%BA%A7n_Cao_S%C6%A1n). Quay trở lại ngã ba đầu dốc, theo đường rẽ trái khoảng 50m là tới động Tối. Động Tối lớn hơn hang Sáng, gồm 7 buồng, có hang trên cao, có hang ở dưới sâu, các hang đều thông nhau qua nhiều ngách đá, có hang nền bằng phẳng, có hang nền trũng xuống như lòng chảo, có hang trần bằng, có hang được tạo hóa ban tặng cho một trần nhũ đá rủ xuống muôn hình vạn trạng. Trong động tối có giếng ngọc tạo thành do nước lạnh từ trần động rơi xuống. Các vị Tiên được thờ ở nhiều ngách trong động.
### Đền thờ thánh Nguyễn[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=4)] [Lý Quốc Sư](/wiki/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0) Nguyễn Minh Không là người sáng lập chùa Bái Đính. Ông là một thiền sư, pháp sư tài danh được vua phong Quốc sư và nhân dân tôn sùng gọi là đức thánh Nguyễn. Khu vực núi Đính nằm cách quê hương đức thánh [Nguyễn Minh Không](/wiki/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0) 4 km. Tương truyền khi ông đến đây tìm cây thuốc chữa bệnh hóa hổ cho vua [Lý Thần Tông](/wiki/L%C3%BD_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng) đã phát hiện ra các hang động đẹp liền dựng chùa thờ Phật và tạo dựng một vườn thuốc quý để chữa bệnh cho dân. [Đền thánh Nguyễn](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Th%C3%A1nh_Nguy%E1%BB%85n) nằm ngay tại ngã ba đầu dốc, xây theo kiểu tựa lưng vào núi, trong đền có tượng của ông được đúc bằng đồng.
Quốc sư
[Nguyễn Minh Không](/wiki/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0) là con người mang ánh xạ của thời đại [nhà Lý](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%BD) . Ông đã học hỏi, sưu tầm những kiến thức y học dân gian, hàng ngày tìm thuốc trong vườn Sinh Dược mà trở thành danh y, chữa bệnh lạ cho Vua, sưu tầm và phục hưng nghề đúc đồng – tinh hoa của văn minh Đông Sơn – văn minh Việt cổ mà trở thành tổ sư nghề đúc đồng. Ông khó công tầm sư học đạo, để từ một nhà sư ở từ phủ [15] [Tràng An](/wiki/Tr%C3%A0ng_An)ra kinh thành làm Quốc sư, đứng đầu hàng tăng ni trong nước, danh vọng và đạo pháp đạt đến đỉnh cao. Hành trạng của ông thể hiện nên cái không khí của [Phật Giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o)thời Lý thần bí, kỳ dị, đầy rẫy sự hoang đường nhưng đóng góp hết sức tích cực vào công cuộc phục hưng và phát triển văn hoá dân tộc [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)về nhiều mặt: triết lý, [văn học](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc), kiến trúc, mỹ thuật, kỹ nghệ… làm nền tảng cho sự phát triển của văn hoá Việt sau này.
### Đền thờ thần Cao Sơn[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=5)]
Đi hết hang sáng có một lối dẫn xuống sườn thung lũng của rừng cây sưa là đền thờ
[thần Cao Sơn](/wiki/Th%E1%BA%A7n_Cao_S%C6%A1n), vị thần cai quản vùng núi Vũ Lâm. [Đinh Bộ Lĩnh](/wiki/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng) từ thưở còn hàn vi đã được mẹ đưa vào sống cạnh đền sơn thần trong động. Khi xây dựng [kinh đô Hoa Lư](/wiki/Hoa_L%C6%B0), [Đinh Tiên Hoàng Đế](/wiki/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng) cũng cho xây dựng 3 ngôi đền để thờ các vị thần trấn giữ ở 3 vòng thành mà dân gian gọi là [Hoa Lư tứ trấn](/wiki/Hoa_L%C6%B0_t%E1%BB%A9_tr%E1%BA%A5n). Theo đó, [thần Thiên Tôn](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_Thi%C3%AAn_T%C3%B4n) trấn giữ cửa ngõ vào vòng thành phía Đông, [thần Quý Minh](/wiki/Th%E1%BA%A7n_Qu%C3%BD_Minh) trấn giữ cửa ngõ vào thành Nam và [thần Cao Sơn](/wiki/Th%E1%BA%A7n_Cao_S%C6%A1n) trấn giữ cửa ngõ vào vòng thành phía Tây. Ngôi đền [thần Cao Sơn](/wiki/Th%E1%BA%A7n_Cao_S%C6%A1n) hiện tại được tu tạo có kiến trúc gần giống với [đền Thánh Nguyễn](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_Th%C3%A1nh_Nguy%E1%BB%85n), cũng xây tựa lưng vào núi, có hành lang ngăn cách với thung lũng ở phía trước. Theo truyền thuyết, [thần Cao Sơn](/wiki/Th%E1%BA%A7n_Cao_S%C6%A1n) là một trong 50 người con của Lạc Long Quân - Âu Cơ. Đền thờ chính của thần ở Phụng Hóa ( [Nho Quan](/wiki/Nho_Quan), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)). Vị thần này có công phù trợ quân [Lê Tương Dực](/wiki/L%C3%AA_T%C6%B0%C6%A1ng_D%E1%BB%B1c) diệt được [Uy Mục](/wiki/L%C3%AA_Uy_M%E1%BB%A5c), sau cũng được dân làng [Kim Liên](/wiki/%C4%90%C3%ACnh_Kim_Li%C3%AAn) rước về thờ và được phong là [Cao Sơn](/wiki/Cao_S%C6%A1n_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) đại vương trấn phía Nam kinh thành, một trong [Thăng Long tứ trấn](/wiki/Th%C4%83ng_Long_t%E1%BB%A9_tr%E1%BA%A5n).
Theo như thần phả của đền núi Hầu (xã Yên Thắng,
[Yên Mô](/wiki/Y%C3%AAn_M%C3%B4), [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)) thì Cao Sơn đại vương là Lạc tướng Vũ Lâm, con thứ 17 vua [Lạc Long Quân](/wiki/L%E1%BA%A1c_Long_Qu%C3%A2n), khi đi tuần từ vùng Nam Lĩnh đến vùng Thiên Dưỡng ở [hành cung Vũ Lâm](/wiki/H%C3%A0nh_cung_V%C5%A9_L%C3%A2m), đã tìm ra một loài cây thân có bột dùng làm bánh thay bột gạo, lấy tên mình đặt tên cho cây là [Quang lang](/wiki/B%C3%A1ng) (dân địa phương vẫn gọi là cây quang lang hay cây [búng báng](/wiki/B%C3%A1ng)). Thần đã dạy bảo và giúp đỡ người dân làm ăn sinh sống đồng thời bảo vệ khỏi các thế lực phá hoại vì vậy đã được nhân dân lập đền thờ . Thần Cao Sơn cùng với [16] [thần Thiên Tôn](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_Thi%C3%AAn_T%C3%B4n)và thần Quý Minh là ba vị thần trấn ngự ở ba cửa ngõ phía tây, đông và nam của [cố đô Hoa Lư](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0).
### Giếng ngọc[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=6)]
Giếng ngọc của chùa Bái Đính cổ nằm gần chân núi Bái Đính. Tương truyền đây là nơi thiền sư
[Nguyễn Minh Không](/wiki/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0) đã lấy nước để sắc thuốc chữa bệnh cho dân và chữa bệnh cho Vua [Lý Thần Tông](/wiki/L%C3%BD_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng). Giếng xây lại hình mặt nguyệt, rất rộng, có [đường kính](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_k%C3%ADnh) 30 m, độ sâu của nước là 6 m, không bao giờ cạn nước. Miệng giếng xây lan can đá. Khu đất xung quanh giếng hình vuông, có diện tích 6.000 m², 4 góc là 4 lầu bát giác. Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam đã cấp bằng "Xác nhận kỷ lục": "Ngôi chùa có giếng lớn nhất Việt Nam", ngày 12 tháng 12 năm 2007.
### Sự kiện lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=7)]
Tên gọi chùa Bái Đính mang ý nghĩa là hướng về
[núi Đính](/w/index.php?title=N%C3%BAi_%C4%90%C3%ADnh&action=edit&redlink=1), nơi diễn ra các sự kiện oai hùng trong lịch sử Việt Nam. Núi chùa Bái Đính chính là nơi [Đinh Tiên Hoàng Đế](/wiki/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng) lập đàn tế trời cầu mưa thuận gió hòa, sau này tiếp tục được vua [Quang Trung](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87) chọn để làm lễ tế cờ động viên quân sĩ trước khi ra [Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long) đại phá quân [Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh). [[13]](#cite_note-autogenerated1-13) Thế kỷ XVI núi Đính là địa bàn tranh chấp giữa 2 tập đoàn phong kiến Lê - Trịnh với [17] [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c), khi mà chính quyền [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c)chỉ kiểm soát được vùng lãnh thổ từ [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)trở ra. Núi chùa Bái Đính cũng là một di tích cách mạng thuộc [chiến khu Quỳnh Lưu](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_khu_Qu%E1%BB%B3nh_L%C6%B0u), nơi lãnh đạo [Đảng Cộng sản Việt Nam](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam)tuyên truyền cách mạng tới nhân dân. [[18]](#cite_note-18)
## Khu Chùa Bái Đính mới[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=8)]
Chủ trì thiết kế kiến trúc chùa Bái Đính là Giáo sư, Kiến trúc sư Hoàng Đạo Kính - Phó Chủ tịch Hội kiến trúc sư Việt Nam, nguyên Giám đốc Trung tâm thiết kế và tu bổ di tích Trung ương (Viện Bảo tồn di tích Việt Nam).
Chùa Bái Đính mới (Bái Đính tân tự) có diện tích rộng 80 ha, nằm phía bên kia núi so với chùa cổ và ở phía tây [19] [cố đô Hoa Lư](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0). Đây là một [công trình](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_tr%C3%ACnh&action=edit&redlink=1)lớn gồm nhiều hạng mục, kiến trúc chính: điện Tam Thế, điện Pháp Chủ, điện Quan Âm, Bảo Tháp, Tháp Chuông, Tượng phật Di Lặc và các công trình hạ tầng, phụ trợ, khu học viện Phật giáo, khu đón tiếp, Tam quan ngoại, Tam quan nội... được xây dựng trong nhiều giai đoạn khác nhau. [Kiến trúc](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc) khu chùa mới nổi bật với những hình khối lớn, hoành tráng mang đậm dấu ấn [kiến trúc](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_tr%C3%BAc) [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) như sử dụng nguyên vật liệu chính ở địa phương (đá xanh [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh), gỗ tứ thiết), ngói men [Bát Tràng](/wiki/B%C3%A1t_Tr%C3%A0ng) màu nâu sẫm... Điều khác biệt nhất ở kiến trúc chùa Bái Đính thể hiện ở vòm mái màu nâu sẫm cong vút hình đuôi chim phượng, nó không giống với nét thẳng thô của chùa [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Các chi tiết trang chí kiến trúc chùa cũng mang đậm dấu ấn của các làng nghề truyền thống nổi tiếng ở Việt Nam. Chùa Bái Đính khi xây dựng được gọi là "đại công trường" với 500 nghệ nhân [20] gồm rất nhiều tổ thợ đến từ những làng nghề nổi tiếng như mộc Phúc Lộc, trạm khắc đá [[21]](#cite_note-21) [Ninh Vân](/wiki/Ninh_V%C3%A2n), đúc đồng [Ý Yên](/wiki/%C3%9D_Y%C3%AAn), thêu ren Văn Lâm, sơn mài [Cát Đằng](/w/index.php?title=C%C3%A1t_%C4%90%E1%BA%B1ng&action=edit&redlink=1), trạm bạc Đồng Xâm... các nghệ nhân này được sử dụng các vật liệu địa phương như gỗ lim, đá xanh [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh), ngói men Bát Tràng... để tạo ra nét thuần Việt trong kiến trúc chùa Bái Đính.
Điều đặc biệt ở công trường xây dựng chùa Bái Đính là không gian nơi đây luôn mở. Ngay từ khi xây dựng với đại tượng Phật còn đặt ở ngoài trời đã thu hút rất đông các đoàn người hành hương chiêm bái. Du khách có thể đi bất cứ nơi nào để quan sát các bộ phận công trình đang hình thành.
### Đặc điểm kiến trúc[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=9)]
Về vật liệu, hệ thống cột và kèo ở cổng Tam Quan, hành lang La Hán và điện Quan Âm được làm bằng gỗ tứ thiết, các công trình lớn hơn làm bê tông giả gỗ. Tất cả các mái sử dụng ngói men Bát Tràng, kiến trúc ba tầng mái cong vút hình đuôi của chim phượng.
Về bố cục các kiến trúc chính như cổng Tam Quan, tháp chuông, điện Quan Âm, điệp Pháp Chủ, điện Tam Thế lần lượt có chiều cao đỉnh mái là 16.5 m, 22 m, 14.8 m, 30 m, 34 m với diện tích bên trong là 560 m², 225 m², 730 m², 2060 m² và 2370 m².
Về các đối tượng suy tôn, cổng Tam Quan với hai tượng Hộ pháp (ông thiện và ông ác) bằng đồng cao 5.5 m, nặng 12 tấn và 8 pho tượng Kim Cương. Hành lang La Hán gồm 234 gian nối liền với hai đầu Tam Quan, có chiều dài 1052 m và chiều cao sàn nâng dần theo độ dốc của sườn đồi là nơi bố trí 500 tượng
[La Hán](/wiki/A-la-h%C3%A1n) bằng đá xanh [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) nguyên khối cao tới 2.5 m, nặng khoảng 4 tấn. Mỗi vị La Hán có một dáng vẻ khác nhau để miêu tả sự sống trần thế. Tháp chuông có 3 tầng mái, mỗi tầng mái có 8 mái ghép lại, tổng cộng là 24 mái với 24 đầu đao cong vút lên, bên trong treo một quả chuông nặng 36 tấn được cấp bằng xác nhận kỷ lục: "Đại hồng chung lớn nhất [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)". Phía dưới quả chuông đồng này là một chiếc trống đồng lớn nặng 70 tấn nằm trên nền tháp chuông, và tiếng chuông của chùa Bái Đính vang xa đến đâu thể hiện sử phổ độ của Phật lên chúng sinh đến đó. Các điện chính là nơi thờ Phật. Điện Quan Âm gồm 7 gian với gian giữa của điện đặt tượng [Quan Thế Âm](/wiki/Qu%C3%A1n_Th%E1%BA%BF_%C3%82m) [Bồ Tát](/wiki/B%E1%BB%93_T%C3%A1t) nghìn tay nghìn mắt để thể hiện sự bao quát cứu vớt và phổ độ chúng sinh của Phật bà trên thế gian. Tượng Phật bà được đúc bằng đồng nặng 80 tấn, cao 9.57 m được công nhận là pho tượng [Quan Thế Âm Bồ Tát](/wiki/Quan_%C3%82m) bằng đồng lớn nhất ở [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Điện Pháp Chủ có 5 gian, gian giữa đặt pho tượng Phật Pháp Chủ bằng đồng cao 10 m, nặng 100 tấn. Được xác nhận kỷ lục "Pho tượng [Phật Thích Ca](/wiki/T%E1%BA%A5t-%C4%91%E1%BA%A1t-%C4%91a_C%E1%BB%93-%C4%91%C3%A0m) bằng đồng lớn nhất Việt Nam". Trong điện còn treo 3 bức hoành phi và 3 cửa võng lớn nhất [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Điện Tam Thế tọa lạc ở trên đồi cao so với mặt nước biển là 76 m, dài 59.1 m, rộng hơn 40 m. Trong điện Tam Thế đặt 3 pho tượng Tam Thế Phật (quá khứ, hiện tại và tương lai) bằng đồng cao 7.2 m, nặng 50 tấn. Được xác nhận kỷ lục: "Ngôi chùa có bộ tượng Tam Thế bằng đồng lớn nhất [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)".
### Những kỷ lục[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=10)]
Chùa Bái Đính được báo giới ca ngợi là một ngôi chùa nổi tiếng với những kỷ lục châu Á và khu vực. Tính đến ngày 6/6/2009 ngôi chùa này đã có 6 kỷ lục được công nhận. Ngày 28/2/2012 chùa có thêm 2 kỷ lục chùa lớn nhất châu Á được xác lập. Những kỷ lục của chùa Bái Đính
[[22]](#cite_note-22) được xác lập gồm: [23]
- Tượng Phật bằng đồng dát vàng lớn nhất châu Á.
: [[24]](#cite_note-24) *Tượng đồng 100 tấn ở trong điện Pháp Chủ*
- Tượng Phật
[Di lặc](/wiki/Di_l%E1%BA%B7c)bằng đồng lớn nhất [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81): *tượng Phật Di lặc 100 tấn ngoài trời.*
- Chuông đồng lớn nhất Việt Nam:
*Đại hồng chung nặng 36 tấn trong Tháp Chuông*.
- Khu chùa rộng nhất Việt Nam:
*tổng 539 ha (riêng chùa cổ 27 ha, chùa mới 80 ha)*. [[25]](#cite_note-autogenerated2-25) [[26]](#cite_note-26)
- Khu chùa có hành lang La Hán dài nhất châu Á:
*hành lang La Hán dài gần 3 km*.
- Khu chùa có nhiều tượng La Hán nhất Việt Nam:
*500 vị bằng đá xanh cao khoảng 2m*.
- Khu chùa có giếng ngọc lớn nhất Việt Nam.
- Khu chùa có số cây bồ đề nhiều nhất Việt Nam:
*100 cây bồ đề được chiết từ cây bồ đề Ấn Độ* [[27]](#cite_note-27) . [[28]](#cite_note-28)
### Những sự kiện văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=11)]
Với vai trò là một trung tâm Phật giáo, khu chùa Bái Đính là nơi diễn ra nhiều sự kiện văn hóa, chính trị lớn:
- Ngày 17/5/2008, chùa Bái Đính là địa điểm để đại biểu các nước tham quan, chiêm bái trong đại lễ Phật đản thế giới tổ chức lần đầu tiên tại
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Trong ngày, các vị đã làm lễ hô thần nhập tượng, chính thức khánh thành giai đoạn I khu chùa.
- Chùa Bái Đính là nơi đón nhiều nguyên thủ quốc gia về thăm khi tới
[Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh): Từ cuối năm 2007 đến 2008, khi chưa khánh thành, chùa Bái Đính đã được tổng bí thư [Nông Đức Mạnh](/wiki/N%C3%B4ng_%C4%90%E1%BB%A9c_M%E1%BA%A1nh), chủ tịch nước [Nguyễn Minh Triết](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Minh_Tri%E1%BA%BFt), thủ tướng chính phủ [Nguyễn Tấn Dũng](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_T%E1%BA%A5n_D%C5%A9ng)tới thăm và trồng cây tại lưu niệm. Ngày 28/1/2012 (tức ngày 6/1 âm lịch), Phó thủ tướng [[29]](#cite_note-29) [Nguyễn Xuân Phúc](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Xu%C3%A2n_Ph%C3%BAc)đánh trống khai hội chùa Bái Đính 2012; Ngày 29/1/2012 Chủ tịch nước Trương Tấn Sang về thăm và phát động Tết trồng cây Xuân 2012. [[30]](#cite_note-30) [[31]](#cite_note-31)
- Ngày 25/6/2008 Quốc Vương Campuchia
[Norodom Sihamoni](/wiki/Norodom_Sihamoni)thăm chùa Bái Đính. Ông đã tặng chùa Bái Đính bức tượng Di đà bằng chất liệu đá Campuchia, đặt tại điện Tam Thế và trồng cây lưu niệm tại chùa. Ngày 18/1/2009 phái đoàn của chủ tịch Quốc hội Campuchia cũng đến tham quan khu chùa. [[32]](#cite_note-32)
- Ngày 6/6/2009 Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam cử hành đại lễ cung nghinh ngọc xá lợi Phật về thờ tại chùa Bái Đính. Đây là sự kiện văn hóa, tôn giáo rất đặc biệt và lộ trình rước ngọc xá lợi được bảo vệ nghiêm ngặt để đưa 16 viên ngọc xá lợi Phật và xá lợi các Thánh Tăng có nguồn gốc và lịch sử lưu giữ suốt hơn 2500 năm ở nhiều quốc gia như Ấn Độ, Myanmar, Sri Lanka, Thái Lan.
[[33]](#cite_note-33)
- Ngày 3/3/2010 Chủ tịch Phật giáo thế giới ở
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)tặng Giáo hội Phật giáo Việt Nam Ngọc xá lợi Phật. Đây là lần đầu tiên Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức cử hành cung nghinh xá lợi Phật từ Ấn Độ về nước. Và là lần thứ hai Giáo hội Phật giáo Việt Nam chính thức tổ chức đại lễ cung nghinh Ngọc xá lợi Phật. Cả hai sự kiện đều diễn ra ở chùa Bái Đính trước sự chứng kiến của phó chủ tịch nước Nguyễn Thị Doan. [[34]](#cite_note-34) [[35]](#cite_note-35)
- Hội nghị Thượng đỉnh Phật giáo Thế giới lần thứ VI diễn ra tại Việt Nam vào tháng 11 năm 2010 với chủ đề chính: "Phật giáo và mối quan tâm toàn cầu". Bên cạnh đó, các đại biểu Hội nghị vào ngày 24-25/11 tham quan Vịnh Hạ Long và chùa Bái Đính.
- Ngày 21/8/2011, Đoàn đại biểu Quốc tế dự Đại hội Liên Hiệp UNESCO thế giới 2011 với 500 người về thăm chùa Bái Đính và thực hiện nghi lễ Phật giáo "Cầu nguyện thế giới hoà bình, cầu nguyện lý tưởng hoà bình của UNESCO trở thành hiện thực".
[[36]](#cite_note-36)
- Ngày 4/10/12, Thủ tướng chính phủ CHND Bangladesh, bà Sheikh Hasina Chủ tịch Đảng liên đoàn nhân dân Bangladesh cùng đoàn đại biểu Chính phủ Bangladesh và đại diện Đại sứ quán Việt Nam tại Bangladesh, Bộ Ngoại giao đến thăm chùa Bái Đính.
[[37]](#cite_note-37)
- Ngày 16/11/12, từ 6h30 đến 18h30 tại chùa Bái Đính, Uỷ ban ATGT Quốc gia vào Giáo hội PGVN tổ chức lễ cầu siêu tưởng niệm nạn nhân tai nạn giao thông.
[[38]](#cite_note-38)
- Từ ngày 21-22/11/12, Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO), Bộ VHTTDL Việt Nam và ủy ban nhân dân tỉnh
[Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)phối hợp tổ chức Hội nghị quốc tế về du lịch tâm linh vì sự phát triển bền vững tại chùa Bái Đính. [[39]](#cite_note-39)
- Từ ngày 7-11/5/2014, Đại lễ Vesak Liên Hiệp Quốc 2014 và Hội thảo Phật giáo quốc tế đã được tổ chức tại chùa Bái Đính,
[Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)trong 5 ngày với khoảng 10.000 người tham dự, trong đó có 1.500 lãnh đạo các giáo hội, hệ phái Phật giáo, các Giáo sư, Tiến sĩ, học giả Phật giáo cũng như các phật tử hành trì thuộc nhiều truyền thống Phật giáo đến từ khoảng 90 – 100 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới. [[40]](#cite_note-40)
- Ngày 23/1/2015, Trung tâm hội nghị chùa Bái Đính là nơi diễn ra sự kiện đón nhận bằng của UNESCO vinh danh
[quần thể danh thắng Tràng An](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_th%E1%BB%83_danh_th%E1%BA%AFng_Tr%C3%A0ng_An)là di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới. [[41]](#cite_note-41)
## Lễ hội chùa Bái Đính[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=12)]
Lễ hội chùa Bái Đính là một lễ hội xuân, diễn ra từ chiều ngày mùng 1 tết, khai mạc ngày mùng 6 tết và kéo dài đến hết tháng 3, khởi đầu cho những lễ hội hành hương về vùng đất
[cố đô Hoa Lư](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0) tỉnh [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh). Ngoài thời gian trên trong năm, du khách chỉ có thể vãn cảnh chùa mà không được thăm thú các hoạt động văn hóa của lễ hội.
Lễ hội chùa Bái Đính gồm 2 phần. Phần lễ gồm các nghi thức thắp hương thờ Phật, tưởng nhớ công đức Thánh
[Nguyễn Minh Không](/wiki/L%C3%BD_Qu%E1%BB%91c_S%C6%B0), lễ tế thần Cao Sơn và chầu thánh [Mẫu Thượng Ngàn](/wiki/L%C3%A2m_Cung_Th%C3%A1nh_M%E1%BA%ABu). Lễ hội chùa Bái Đính bắt đầu bằng nghi thức rước kiệu mang bài vị thờ Thần Cao Sơn, Đức Thánh Nguyễn và Bà chúa Thượng Ngàn từ khu chùa cổ ra khu chùa mới để tiến hành phần hội.
Phần hội chùa Bái Đính gồm có các trò chơi dân gian, thăm thú hang động, vãn cảnh chùa, thưởng thức nghệ thuật hát Chèo, Xẩm đất Cố đô. Phần sân khấu hóa thường do
[Nhà hát Chèo Ninh Bình](/wiki/Nh%C3%A0_h%C3%A1t_Ch%C3%A8o_Ninh_B%C3%ACnh) đảm nhiệm có tái hiện lễ đăng đàn xã tắc của [Đinh Tiên Hoàng Đế](/wiki/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng) và lễ tế cờ của Vua Quang Trung trên núi Đính trước giờ xung trận.
Với ưu thế của một quần thể chùa rộng, lễ hội chùa Bái Đính là một lễ hội lớn, thu hút đông du khách tham gia. Do có những điển tích gắn với các vị vua
[Đinh Tiên Hoàng](/wiki/%C4%90inh_Ti%C3%AAn_Ho%C3%A0ng), Quang Trung, [Lê Thánh Tông](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1nh_T%C3%B4ng) và tín ngưỡng thờ thánh Nguyễn, thần Cao Sơn, Bà chúa thượng ngàn nên lễ hội chùa Bái Đính vừa có sự sùng bái tự nhiên, vừa thể hiện tín ngưỡng đạo Phật, đạo Mẫu lại có cả Nho giáo. [[42]](#cite_note-42)
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=13)]
-
-
-
-
-
Tập
Tam Thế Tượng
-
## Thông tin thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=14)]
Với phương châm Nhà nước và nhân dân cùng làm, tỉnh
[Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) giao cho Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm chủ đầu tư các hạng mục về giải phóng mặt bằng, đường giao thông, cơ sở hạ tầng, cây xanh còn doanh nghiệp xây dựng Xuân Trường là chủ đầu tư các hạng mục làm chùa, tạc tượng, đúc chuông. Ngày 10/4/2008, ủy ban nhân dân tỉnh [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) cấp Giấy chứng nhận đầu tư số 091110000011, cho [DNXD Xuân Trường](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_ty_Xu%C3%A2n_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1) và trong Điều 5 của Giấy chứng nhận này nêu: Thời hạn hoạt động dự án là 70 năm. Quần thể chùa Bái Đính mới này nằm trong tổng thể dự án xây dựng trung tâm du lịch văn hóa [43] [Tràng An](/wiki/Tr%C3%A0ng_An)rộng gần 2.000 ha do công ty TNHH Xuân Trường làm chủ đầu tư Thời hạn đầu tư và chủ dự án chùa Bái Đính cùa công ty Xuân Trường là 70 năm. [[44]](#cite_note-44)
Theo ông Phan Tiến Dũng- Phó Chủ tịch thường trực ủy ban nhân dân tỉnh
[Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh), Khu núi chùa Bái Đính là một trong các khu chức năng thuộc khu du lịch sinh thái [Tràng An](/wiki/Tr%C3%A0ng_An) đã được chính phủ cho phép đầu tư tại văn bản số 365 ngày 22/3/2004 và đã được ủy ban nhân dân tỉnh [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh) phê duyệt quy hoạch tổng thể tại Quyết định số 2570 ngày 18/11/2005 nhằm bảo tồn, tôn tạo phát huy giá trị văn hoá, di tích lịch sử [cố đô Hoa Lư](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0), để tiến tới đề nghị Unesco công nhận khu [cố đô Hoa Lư](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hoa_L%C6%B0) là di sản văn hoá thiên nhiên thế giới. Ngày 09/08/2010, thủ tướng [25] [Nguyễn Tấn Dũng](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_T%E1%BA%A5n_D%C5%A9ng)yêu cầu [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh)thực hiện theo đúng pháp luật, bàn giao mặt bằng trong tháng 8 năm 2010 để kịp thời phục vụ Đại lễ 1000 năm Thăng Long –Hà Nội và Hội nghị thượng đỉnh Phật giáo thế giới lần thứ VI.
Ngày 20/1/2012 Theo
[đề nghị](http://www.giacngo.vn/tuvien/chuavntrongnuoc/2012/01/21/36D619/) của lãnh đạo ủy ban nhân dân tỉnh [Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh), Thượng tọa [Thích Thanh Nhiễu](/wiki/Th%C3%ADch_Thanh_Nhi%E1%BB%85u) - Phó chủ tịch thường trực Hội đồng Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam về giữ ngôi trụ trì chùa Bái Đính kế tục hòa thượng [Thích Thanh Tứ](/wiki/Th%C3%ADch_Thanh_T%E1%BB%A9) đã viên tịch.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=15)] [^](#cite_ref-1) [HT.Thích Thanh Nhiễu giữ ngôi trụ trì chùa Bái Đính](http://www.giacngo.vn/tuvien/chuavntrongnuoc/2012/01/21/36D619/), Báo Giác Ngộ, 21/01/2012 15:12 (GMT+7) [^](#cite_ref-2) [10 kỷ lục Việt Nam được công nhận là kỷ lục châu Á, Báo Đại Đoàn Kết, 01/03/2012](http://daidoanket.vn/index.aspx?Menu=1420&chitiet=46929&Style=1) [^](#cite_ref-3) [Đại lễ Phật đản Liên hiệp quốc - Vesak 2014 tại chùa Bái Đính](http://www.sggp.org.vn/xahoi/2013/11/331453/) [^](#cite_ref-4) [Đầu năm Mão, đến thăm ngôi chùa của những kỷ lục](http://laodong.com.vn/Tin-Tuc/Dau-nam-Mao-den-tham-ngoi-chua-cua-nhung-ky-luc/31792), Thu Hương, Báo Lao động, Ngày 9.2.2011 [^](#cite_ref-5) [Thủ tướng yêu cầu giải quyết dứt điểm mặt bằng khu chùa Bái Đính](http://www.phapluatvn.vn/channel/4738/201008/Thu-tuong-yeu-cau-giai-quyet-dut-diem-mat-bang-khu-chua-B%C3%A1i-Dinh-1977951/), Duy Kiên, Báo Pháp Luật, ngày 09/08/2010 [^](#cite_ref-6) [Chùa Bái Đính khu văn hóa tâm linh](http://www.phattuvietnam.net/8/37/5636.html), Minh Đức, Tăng Ni Phật tử Việt Nam, 12/03/2009 18:27 [^](#cite_ref-7) [Đầu năm ghé thăm chùa lớn nhất Đông Nam Á](http://afamily.vn/du-lich/20100224093830763/Dau-nam-ghe-tham-chua-lon-nhat-Dong-Nam-A/), Công ty cổ phần truyền thông Việt Nam – VC Corp, ngày 25-02-2010 [^](#cite_ref-8) [Bái Đính - Ấn tượng về ngôi chùa lớn nhất Đông Nam Á](http://www.tcdulichtphcm.vn/index.php?option=com_content&view=article&id=183:bai-inh-n-tng-v-ngoi-chua-ln-nht-ong-nam-a&catid=65:im-n&Itemid=5)G.T,TẠP CHÍ DU LỊCH TP HỒ CHÍ MINH, Thứ sáu, 12 Tháng 3 2010 [^](#cite_ref-9) [Ngôi chùa lớn nhất Đông Nam Á đang được hoàn thiện](http://vnexpress.net/gl/ban-doc-viet/xa-hoi/2009/02/3ba0b0b1/), Ha Anh, Báo VnExpress, 8/2/2009 [^](#cite_ref-10) [Chùa Bái Đính: "Những điều trông thấy mà..."](http://giaothongvantai.com.vn/PortletBlank.aspx/B3047D04194C4A62880EC3EAE65D81F4/View/Diem-nong/F31630428B2D475EADD026E6A97A08AF/7163.gtvt?print=Chua_Bai_Dinh_Nhung_dieu_trong_thay_ma$14817), Lưu Hùng Mạnh, Báo Giao thông vận tải, 10/03/2010 [^](#cite_ref-11) [Bái Đính - địa linh ngôi Phật Việt](http://www.thanglonghanoi.gov.vn/channel/21/2010/06/5787/#cL1fkMsC1uNn), Ban chỉ đạo Quốc gia Kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long, Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội 2010 [^](#cite_ref-12) [Kỳ bí những động chùa trên núi đá Hoa Lư](http://hanoi.vietnamplus.vn/Home/Ky-bi-nhung-dong-chua-tren-nui-da-Hoa-Lu/201110/6061.vnplus), Đất Việt/Vietnam+, VietnamPlus, TTXVN.
- ^
**a** **ă** [Một cuốn sách hay viết về Bái Đính](http://baoninhbinh.org.vn/news/46/2DB529/Mot-cuon-sach-hay-viet-ve-Bai-Dinh), Thanh Túc, Báo Ninh Bình, 15/1/2009 [^](#cite_ref-14) [Những kỷ lục Việt Nam của chùa Bái Đính](http://daidoanket.vn/index.aspx?Menu=1436&chitiet=24225&Style=1), Báo Đại đoàn kết, 20/02/2011 **Trang 29, Cuốn sách "Bái Đính ngàn năm tâm linh và huyền thoại" của Trương Đình Tưởng, do NXB Thế giới (Hà Nội)** [^](#cite_ref-15) [^](#cite_ref-16) [Phát hiện sắc phong thời Tây Sơn ở Đền Núi Hầu](http://www.cpv.org.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30414&cn_id=80008#6Cm736Xyc72N), Báo Điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam. Truy cập 2008-12-03. [^](#cite_ref-17) [Những sự kiện trong nước đáng chú ý trong tuần (từ ngày 07-02 đến 13-02-2011)](http://www.tapchicongsan.org.vn/Home/PrintStory.aspx?distribution=6521&print=true), Tuấn Vinh tổng hợp, Tạp chí Cộng sản, 14/2/2011 [^](#cite_ref-18) [Nô nức trẩy hội chùa Bái Đính](http://www.phattuvietnam.net/1/9000.html), Lê Trung Nguyên, nguồn phattuvietnam.net, 20/02/2010 07:35 [^](#cite_ref-19) ["Hiệp sĩ" của những di tích kiến trúc](http://giacngo.vn/mobile/default.aspx?CategoryID=140&GroupID=1460&ContentID=5B5408), Hữu Tuấn, Báo Giác Ngộ, 16/11/2009 [^](#cite_ref-20) [Đầu năm Mão, đến thăm ngôi chùa của những kỷ lục](http://laodong.com.vn/tin-tuc/dau-nam-mao-den-tham-ngoi-chua-cua-nhung-ky-luc/31792), Bài, ảnh: Thu Hương, Báo Lao Động - Cơ quan của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Thứ Tư, 9.2.2011 | 11:21 (GMT + 7) [^](#cite_ref-21) [Chùa Bái Đính "mới" niềm tự hào của người Việt Nam](http://www.baoanhdatmui.vn/vcms/html/news_detail.php?nid=12593), Tiến Thành, Báo Đất Mũi, 22/11/2010 [^](#cite_ref-22) [Ngôi chùa với những kỷ lục mới](http://www.sggp.org.vn/phongsudieutra/2008/2/142673/), PHÚC KIẾN LONG, Báo SÀI GÒN GIẢI PHÓNG, 11/02/2008 [^](#cite_ref-23) [LÊN NÚI BÁI ĐÍNH, XEM CHÙA LỚN NHẤT NƯỚC NAM](http://vietnamnet.vn/vanhoa/2008/01/764993/) [^](#cite_ref-24) [10 kỷ lục Việt Nam được xác lập kỷ lục châu Á](http://www.cand.com.vn/vi-VN/vanhoa/2012/2/166624.cand), Báo Công an nhân dân điện tử, 09:38:00 28/02/2012
- ^
**a** **ă** [Thủ tướng yêu cầu giải quyết dứt điểm mặt bằng khu chùa Bái Đính](http://www.phapluatvn.vn:7766/channel/4738/201008/Thu-tuong-yeu-cau-giai-quyet-dut-diem-mat-bang-khu-chua-B%C3%A1i-Dinh-1977951/) [^](#cite_ref-26) [Khu tâm linh núi chùa Bái Đính](http://baoninhbinh.org.vn/news/43/2DCABC), Hoàng Tâm, Báo Ninh Bình, ngày 23/2/2010 [^](#cite_ref-27) [12 kỷ lục Phật giáo Việt Nam được xác lập trong Đại lễ Phật đản Liên hợp quốc 2008](http://www.giacngo.vn/tulieu/2008/05/19/77C651/), Báo Giác ngộ theo Trung tâm sách kỷ lục Việt Nam [^](#cite_ref-28) [Khánh thành giai đoạn 1 chùa Bái Đính (Ninh Bình)](http://www.sggp.org.vn/vanhoavannghe/2008/5/152619/), Q.LẬP - V.THẮNG-PH.LÊ - C.HOAN - NG.KHÔI, Báo SÀI GÒN GIẢI PHÓNG, 18/05/2008 [^](#cite_ref-29) [Một số hình ảnh các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước về thăm khu di tích, danh lam thắng cảnh Ninh Bình](http://baoninhbinh.org.vn/news/16/2DA8DE/Mot-so-hinh-anh-cac-dong-chi-lanh-dao-Dang-Nha-nuoc-ve-tham-khu-di-tich-danh-lam-thang-canh-Ninh-Binh), Đăng tin và hình ảnh trên báo Ninh Bình, 6/4/2008 [^](#cite_ref-30) [Khai mạc Lễ hội Chùa Bái Đính 2012](http://baoninhbinh.org.vn/news/44/2DE414), Báo Ninh Bình điện tử, Ngày gửi: Chủ nhật, 17:04, 29/1/2012 [^](#cite_ref-31) [Chủ tịch nước phát động Tết trồng cây Xuân 2012](http://dantri.com.vn/c20/s696-560466/chu-tich-nuoc-phat-dong-tet-trong-cay-xuan-2012.htm) [^](#cite_ref-32) [Quốc vương Campuchia Norodom Sihamoni thăm công trình núi chùa Bái Đính](http://baoninhbinh.org.vn/news/16/2DAC72/Quoc-vuong-Campuchia-Norodom-Sihamoni-tham-cong-trinh-nui-chua-Bai-Dinh) [^](#cite_ref-33) [Đại lễ rước ngọc xá lợi Phật lớn nhất Việt Nam](http://www.thanhnien.com.vn/News/Pages/200922/20090530001508.aspx), Giao Hưởng, Báo Thanh niên, 02/06/2009 [^](#cite_ref-34) [Ấn Độ tặng Ngọc xá lợi Phật cho Việt Nam](http://phapluattp.vn/2010022801445505p0c1021/an-do-tang-ngoc-xa-loi-phat-cho-viet-nam.htm), Quỳnh Trang, Báo Pháp Luật, 28/02/2010 [^](#cite_ref-35) [Phật tử "vây kín" sân bay đón xá lợi Phật từ Ấn Độ](http://dantri.com.vn/c20/s20-382065/phat-tu-vay-kin-san-bay-don-xa-loi-phat-tu-an-do.htm), Việt Hưng, Báo Dân trí, 03/03/2010 [^](#cite_ref-36) [Ninh Bình: Bàn kế hoạch đón tiếp Đoàn đại biểu Quốc tế dự Đại hội Liên Hiệp UNESCO thế giới](http://baoninhbinh.org.vn/news/23/2DDFDB/Ninh-Binh--Ban-ke-hoach-don-tiep-Doan-dai-bieu-Quoc-te-du-Dai-hoi-Lien-Hiep-UNESCO-the-gioi), Thanh Thủy, Báo Ninh Bình, 2/8/2011 [^](#cite_ref-37) [Thủ tướng Bangladesh thăm chùa Bái Đính](http://www.nhandan.org.vn/cmlink/nhandandientu/thoisu/chinh-tri/2.670/th-t-ng-bangladesh-th-m-chua-bai-inh-1.375671) [^](#cite_ref-38) [“Tưởng niệm nạn nhân tử vong vì TNGT”](http://www.anninhthudo.vn/xa-hoi/tuong-niem-nan-nhan-tu-vong-vi-tngt/523591.antd). Báo An ninh Thủ đô. Truy cập 17 tháng 2 năm 2015. [^](#cite_ref-39) [http://baodientu.chinhphu.vn/van-hoa-the-thao/to-chuc-hoi-nghi-du-lich-tam-linh-quoc-te-dau-tien/185095.vgp](http://baodientu.chinhphu.vn/van-hoa-the-thao/to-chuc-hoi-nghi-du-lich-tam-linh-quoc-te-dau-tien/185095.vgp) [^](#cite_ref-40) [Lễ khai mạc Đại lễ Vesak 2014 được truyền hình trực tiếp](http://baoninhbinh.org.vn/le-khai-mac-iai-le-vesak-2014-duuc-truyen-hinh-tryc-tiep-2014050709558239p3c23.htm) [^](#cite_ref-41) [Tràng An đón bằng Di sản thế giới](http://toquoc.gov.vn/sites/vi-vn/details/11/di-san/130826/trang-an-don-bang-di-san-the-gioi.aspx) [^](#cite_ref-42) [Lễ hội chùa Bái Đính](http://baoninhbinh.org.vn/news/44/2DC841/Le-hoi-chua-Bai-Dinh), Hạnh Chi - Thế Minh, Báo Ninh Bình, 10/1/2010 [^](#cite_ref-43) [Dự án xây dựng khu tâm linh chùa Bái Đính: Chủ đầu tư thực sự là ai?](http://www.kinhtenongthon.com.vn/Story//2009/7/19259.html), Duy Phong, Báo điện tử Kinh tế nông thôn, 22/07/2009 [^](#cite_ref-44) [Giác Ngộ Online - Chùa Bái Đính (Ninh Bình): Nơi tôn trí Ngọc Xá lợi Phật](http://www.giacngo.vn/tuvien/2009/06/03/534441/), Bài và ảnh: Võ Văn Tường, Giác Ngộ Online, 03/06/2009
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=16)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%B9a_B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh&action=edit§ion=17)]
Phương tiện liên quan tới
[Bái Đính Pagoda](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:B%C3%A1i_%C4%90%C3%ADnh_Pagoda) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
|
|

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=04-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Wed, 05 Aug 2015 00:00:00 GMT


text:
Chi Hoa giấy
Chi Hoa giấy (danh pháp khoa học: Bougainvillea) là một chi trong thực vật có hoa bản địa khu vực Nam Mỹ, từ Brasil về phía tây tới Peru và về phía nam tới miền nam Argentina (tỉnh Chubut). Các tác giả khác nhau công nhận từ 4 tới 18 loài trong chi. Tên gọi khoa học của chi xuất phát từ Louis Antoine de Bougainville, đô đốc của Hải quân Pháp, người đã bắt gặp nó tại Brasil năm 1768 và miêu tả nó lần đầu tiên cho người châu Âu.
Các loài trong chi này là các loại dây leo dạng gỗ có gai, mọc cao tới 1–12 m, bò trên các loài cây khác bằng các gai có móc. Các gai có mũi nhọn chứa chất dạng sáp màu đen dễ dàng để lại trong thịt của các nạn nhân không ngờ vực. Chúng là thường xanh khi lượng mưa dồi dào có quanh năm, nhưng lại là sớm rụng nếu sống trong môi trường có mùa khô. Các lá mọc so le, lá đơn hình trứng nhọn mũi, dài 4–13 cm và rộng 2–6 cm. Hoa thật sự của chúng nhỏ và nói chung có màu trắng, nhưng mỗi cụm 3 hoa được bao quanh bằng 3 hay 6 lá bắc với màu rực rỡ gắn liền với nhóm thực vật này, bao gồm các màu hồng, tím, tía, đỏ, cam, trắng hay vàng. Bougainvillea glabra đôi khi được gọi là "hoa giấy" do các lá bắc của nó mỏng và giống như giấy. Quả là dạng quả bế hẹp, 5 thùy.
Bougainvillea tương đối ít bị sâu bệnh, nhưng có thể bị tổn thương từ các loài giun và rệp. Ấu trùng của một số loài cánh vẩy cũng phá hoại chúng, chẳn hạn như Hypercompe scribonia.
Trồng và sử dụng[sửa | sửa mã nguồn]
Bougainvillea là các dạng cây cảnh phổ biến tại phần lớn các khu vực có khí hậu nóng ấm, bao gồm Indonesia, Ấn Độ, Đài Loan, Zimbabwe, Việt Nam, Malaysia, Philippines, Úc, khu vực ven Địa Trung Hải, Caribe, Mexico, Pakistan, Panama, Nam Phi, miền nam Hoa Kỳ và Hawaii.
Nhiều loại giống cây trồng và cây lai ghép đã được chọn lọc, bao gồm cả các dạng cây bụi gần như không gai. Một vài giống Bougainvillea là vô sinh và chúng được nhân giống bằng cành giâm. Hoa giấy rất dễ chiết cành, nếu có sử dụng thuốc kích thích ra rễ, sau khi chiết từ 25 - 40 ngày là có thể cắt cành đem đi trồng. Mùa chiết thích hợp với miền Bắc Việt Nam là từ tháng 4- tháng 9 dương lịch. Ngoài ra có thể ghép các màu với nhau để tạo ra 1 cây hoa với nhiều màu Do sự phát triển nhanh của các gai cứng và các cành mắn đẻ, nên chúng là lý tưởng như là hàng rào tự nhiên cho các ứng dụng an ninh.
Biểu tượng[sửa | sửa mã nguồn]
Các loài hoa giấy khác nhau là hoa chính thức của các đảo như Grenada, Guam, các huyện Liên Giang và Bình Đông ở Đài Loan; Ipoh, Malaysia [1]; và của các thành phố như Tagbilaran, Philippines; Camarillo, California; Laguna Niguel, California và San Clemente, California.
Tham khảo và liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- GRIN: Bougainvillea
- Bougainvillea spinosa tại Argentina (tiếng Tây Ban Nha)
- Flora Brasiliensis: Bougainvillea (tiếng Bồ Đào Nha)
- Bougainvillea: Bệnh tật phổ biến
- Bougainvillea Xeriscaping (cảnh quan khô)
-
-
-
-
Bougainvillea là cảnh tượng phổ biến dọc theo các cầu vượt liên bang tại San Diego, California
-
-
-
-
-
-
Hoa giấy đỏ, loại bông nhỏ, ở chợ hoa xuân Long Xuyên năm 2013

markdown:
# Chi Hoa giấy
|Chi Hoa giấy|
|
|![]()
*Bougainvillea spectabilis* [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Caryophyllales](/wiki/B%E1%BB%99_C%E1%BA%A9m_ch%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Nyctaginaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Hoa_gi%E1%BA%A5y) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Bougainvillea**
Một số loài:
[Bougainvillea buttiana](/w/index.php?title=Bougainvillea_buttiana&action=edit&redlink=1)
[Bougainvillea glabra](/w/index.php?title=Bougainvillea_glabra&action=edit&redlink=1)
[Bougainvillea peruviana](/w/index.php?title=Bougainvillea_peruviana&action=edit&redlink=1)
[Bougainvillea spectabilis](/w/index.php?title=Bougainvillea_spectabilis&action=edit&redlink=1) *Bougainvillea spinosa* **Hoa giấy**được chuyển hướng về đây. Về loại hoa giả làm bằng giấy, xin xem bài [Hoa giả](/w/index.php?title=Hoa_gi%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1) **Chi Hoa giấy** ( [danh pháp khoa học](/wiki/Danh_ph%C3%A1p): *) là một chi trong Bougainvillea* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)bản địa khu vực [Nam Mỹ](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9), từ [Brasil](/wiki/Brasil)về phía tây tới [Peru](/wiki/Peru)và về phía nam tới miền nam [Argentina](/wiki/Argentina)( [tỉnh Chubut](/wiki/Chubut_(t%E1%BB%89nh))). Các tác giả khác nhau công nhận từ 4 tới 18 loài trong chi. Tên gọi khoa học của chi xuất phát từ [Louis Antoine de Bougainville](/wiki/Louis_Antoine_de_Bougainville), [đô đốc](/wiki/%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)của [Hải quân Pháp](/w/index.php?title=H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1), người đã bắt gặp nó tại [Brasil](/wiki/Brasil)năm 1768 và miêu tả nó lần đầu tiên cho người châu Âu.
Các loài trong chi này là các loại dây leo dạng gỗ có gai, mọc cao tới 1–12 m, bò trên các loài cây khác bằng các gai có móc. Các gai có mũi nhọn chứa chất dạng sáp màu đen dễ dàng để lại trong thịt của các nạn nhân không ngờ vực. Chúng là thường xanh khi lượng mưa dồi dào có quanh năm, nhưng lại là sớm rụng nếu sống trong môi trường có
[mùa khô](/wiki/M%C3%B9a_kh%C3%B4). Các lá mọc so le, lá đơn hình trứng nhọn mũi, dài 4–13 cm và rộng 2–6 cm. [Hoa](/wiki/Hoa) thật sự của chúng nhỏ và nói chung có màu trắng, nhưng mỗi cụm 3 hoa được bao quanh bằng 3 hay 6 [lá bắc](/w/index.php?title=L%C3%A1_b%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1) với màu rực rỡ gắn liền với nhóm thực vật này, bao gồm các màu hồng, tím, tía, đỏ, cam, trắng hay vàng. * đôi khi được gọi là "hoa giấy" do các lá bắc của nó mỏng và giống như giấy. Bougainvillea glabra* [Quả](/wiki/Qu%E1%BA%A3)là dạng [quả bế](/wiki/Qu%E1%BA%A3_b%E1%BA%BF)hẹp, 5 thùy.
Bougainvillea tương đối ít bị sâu bệnh, nhưng có thể bị tổn thương từ các loài giun và rệp.
[Ấu trùng](/wiki/%E1%BA%A4u_tr%C3%B9ng) của một số loài [cánh vẩy](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) cũng phá hoại chúng, chẳn hạn như [Hypercompe scribonia](/wiki/Hypercompe_scribonia).
## Trồng và sử dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Chi_Hoa_gi%E1%BA%A5y&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi_Hoa_gi%E1%BA%A5y&action=edit§ion=1)]
Bougainvillea là các dạng
[cây cảnh](/wiki/C%C3%A2y_c%E1%BA%A3nh) phổ biến tại phần lớn các khu vực có khí hậu nóng ấm, bao gồm [Indonesia](/wiki/Indonesia), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99), [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), [Zimbabwe](/wiki/Zimbabwe), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), [Malaysia](/wiki/Malaysia), [Philippines](/wiki/Philippines), [Úc](/wiki/%C3%9Ac), khu vực ven [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i), [Caribe](/wiki/V%C3%B9ng_Caribe), [Mexico](/wiki/M%C3%A9xico), [Pakistan](/wiki/Pakistan), [Panama](/wiki/Panama), [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi), miền nam [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và [Hawaii](/wiki/Hawaii).
Nhiều loại giống cây trồng và cây lai ghép đã được chọn lọc, bao gồm cả các dạng cây bụi gần như không gai. Một vài giống Bougainvillea là vô sinh và chúng được nhân giống bằng cành giâm. Hoa giấy rất dễ chiết cành, nếu có sử dụng thuốc kích thích ra rễ, sau khi chiết từ 25 - 40 ngày là có thể cắt cành đem đi trồng. Mùa chiết thích hợp với miền Bắc Việt Nam là từ tháng 4- tháng 9 dương lịch. Ngoài ra có thể ghép các màu với nhau để tạo ra 1 cây hoa với nhiều màu Do sự phát triển nhanh của các gai cứng và các cành mắn đẻ, nên chúng là lý tưởng như là hàng rào tự nhiên cho các ứng dụng an ninh.
## Biểu tượng[
[sửa](/w/index.php?title=Chi_Hoa_gi%E1%BA%A5y&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi_Hoa_gi%E1%BA%A5y&action=edit§ion=2)]
Các loài hoa giấy khác nhau là hoa chính thức của các đảo như Grenada, Guam, các huyện Liên Giang và Bình Đông ở
[Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan); Ipoh, Malaysia [[1]](http://www.heritage.com.my/ipoh/tour_guide/); và của các thành phố như Tagbilaran, [Philippines](/wiki/Philippines); [Camarillo, California](/wiki/Camarillo,_California); [Laguna Niguel, California](/w/index.php?title=Laguna_Niguel,_California&action=edit&redlink=1) và [San Clemente, California](/w/index.php?title=San_Clemente,_California&action=edit&redlink=1).
## Tham khảo và liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Chi_Hoa_gi%E1%BA%A5y&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Chi_Hoa_gi%E1%BA%A5y&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Chi Hoa giấy](//species.wikimedia.org/wiki/Bougainvillea?uselang=vi)
|
|![]()
[Chi Hoa giấy](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bougainvillea?uselang=vi) [GRIN:](http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?1617) *Bougainvillea* [(tiếng Tây Ban Nha)](http://www.elchenque.com.ar/rve/montenegro.htm) *Bougainvillea spinosa*tại Argentina [Flora Brasiliensis:](http://florabrasiliensis.cria.org.br/search?search_string=Bougainvillea)(tiếng Bồ Đào Nha) *Bougainvillea* [Bougainvillea: Bệnh tật phổ biến](http://www.bgi-usa.com/bougainvillea-resource/pests-diseases.php) [Bougainvillea Xeriscaping (cảnh quan khô)](http://www.bgi-usa.com/bougainvillea-resource/xeriscape.php)
-
-
-
-
Bougainvillea là cảnh tượng phổ biến dọc theo các
[cầu vượt](/wiki/C%E1%BA%A7u_v%C6%B0%E1%BB%A3t) [liên bang](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_cao_t%E1%BB%91c_li%C3%AAn_bang_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)tại [San Diego, California](/wiki/San_Diego)
-
-
-
-
-
-
Hoa giấy đỏ, loại bông nhỏ, ở chợ hoa xuân
[Long Xuyên](/wiki/Long_Xuy%C3%AAn)năm [2013](/wiki/2013)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 hit (2), cp1055 frontend miss (0)

Set-Cookie: WMF-Last-Access=03-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Tue, 04 Aug 2015 12:00:00 GMT


text:
Hổ Môn (trấn)
Hổ Môn (Trung văn giản thể: 虎门镇; Trung văn phồn thể: 虎門鎮; bính âm: Hŭmén zhèn) là một trấn nằm trong địa phận thành phố Đông Hoản, nằm tại bờ đông của cửa sông Hổ Môn thuộc đồng bằng Châu Giang, tỉnh Quảng Đông, miền nam Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Theo thống kê năm 2000, dân số địa phương là 577.548 người, đứng thứ hai trong số các trấn đông dân nhất Trung Quốc (xếp sau trấn Trường An cũng thuộc Đông Hoản).[1]
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Lịch sử trấn Hổ Môn gắn liền với Chiến tranh Nha phiến thứ nhất (1839–1842). Tại đây, Lâm Tắc Từ đã giám sát cuộc tiêu hủy khối lượng lớn thuốc phiện bị tịch thu vào năm 1839. Một số trận chiến lớn trong Chiến tranh Nha phiến thứ nhất đã diễn ra tại trấn này và tại cửa sông Hổ Môn.
Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Hổ Môn là một đô thị thịnh vượng với rất nhiều nhà máy sản xuất hành tiêu dùng. Những nhà máy này cung cấp việc làm cho số lao động nông thôn nhập cư để tìm việc làm. Ngoài ra, Hổ Môn còn có vị trí địa lí thuận lợi cho các nhà máy nhờ khoảng cách địa lí gần gũi với hai vùng đô thị và hải cảng xuất khẩu là Hồng Kông và Thâm Quyến. Hổ Môn từ lâu đã là cửa ngõ quan trọng để thâm nhập miền nam Trung Quốc. Ngược dòng Châu Giang, tàu thuyền có thể tiếp cận các vùng miền đông, miền bắc và miền tây của tỉnh Quảng Đông và ngay cả các vùng của tỉnh Quảng Tây. Cảng Hổ Môn là cảng loại một mà tàu nước ngoài có thể cập vào.
Các điểm du lịch[sửa | sửa mã nguồn]
- "Bảo tàng Hải chiến", nơi tranh bày tranh tầm sâu và các hiện vật liên quan đến chiến tranh Nha phiến. Khách du lịch có thể bắt xe buýt 8A hoặc 8B để đến điểm dừng tại cực tây của bảo tàng.
- Bảo tàng Chiến tranh Nha phiến (còn gọi là Bảo tàng Tưởng niệm Lâm Tắc Từ)
- Tư dinh cũ của Tưởng Quang Nãi.
- Vườn Khoa Uyển xây năm 1850 dưới thời nhà Thanh.
- Một vài pháo đài thời Thanh, như:
- Pháo đài Uy Viễn (Trung văn giản thể: 威远炮台; Trung văn phồn thể: 威遠砲臺), nằm gần Bảo tàng Hải chiến và gần như là ngay dưới chân cầu Hổ Môn.
- Pháo đài Sa Giác (Trung văn giản thể: 沙角炮台; Trung văn phồn thể: 沙角砲臺), nơi diễn ra Hội nghị Xuyên Tì năm 1841.
- Pháo đài Nga Di (Trung văn giản thể: 鹅夷炮台; Trung văn phồn thể: 鵝夷砲臺)
Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]
Hổ Môn nằm trên tuyến xe buýt từ phía nam Quảng Châu xuống. Các tuyến hành trình này tiếp tục đi về phía nam qua xe buýt tại công viên giải trí Thế giới chi song (世界之窗) ở Thâm Quyến. Từ đây khách có thể tiếp tục hướng về biên giới Hồng Kông bằng xe buýt hoặc tàu điện ngầm Thâm Quyến. Ngoài ra, phà giúp nối kết Hổ Môn với sân bay quốc tế Hồng Kông.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “广东省乡、镇、街道人口”. Tổng cục Thống kê Trung Quốc. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Trang thông tin của chính quyền trấn Hổ Môn (tiếng Trung)
- Bài của Wikipedia tiếng Hoa viết về cuộc tiêu huỷ thuốc phiện ở Hổ Môn

markdown:
# Hổ Môn (trấn)
**Hổ Môn** ( [Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 虎门镇; [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 虎門鎮; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Hŭmén zhèn*) là một [trấn](/wiki/Tr%E1%BA%A5n_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) nằm trong địa phận thành phố [Đông Hoản](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ho%E1%BA%A3n), nằm tại bờ đông của cửa sông [Hổ Môn](/wiki/H%E1%BB%95_M%C3%B4n) thuộc [đồng bằng Châu Giang](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_Ch%C3%A2u_Giang), tỉnh [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng), miền nam [Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Theo thống kê năm 2000, dân số địa phương là 577.548 người, đứng thứ hai trong số các trấn đông dân nhất Trung Quốc (xếp sau trấn [Trường An](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_An,_%C4%90%C3%B4ng_Ho%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1) cũng thuộc Đông Hoản). [[1]](#cite_note-China2000admGdong-1)
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&action=edit§ion=1)]
Lịch sử trấn Hổ Môn gắn liền với
[Chiến tranh Nha phiến thứ nhất](/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nha_phi%E1%BA%BFn_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) (1839–1842). Tại đây, [Lâm Tắc Từ](/wiki/L%C3%A2m_T%E1%BA%AFc_T%E1%BB%AB) đã giám sát cuộc tiêu hủy khối lượng lớn thuốc phiện bị tịch thu vào năm 1839. Một số trận chiến lớn trong Chiến tranh Nha phiến thứ nhất đã diễn ra tại trấn này và tại cửa sông Hổ Môn.
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&action=edit§ion=2)]
Hổ Môn là một đô thị thịnh vượng với rất nhiều nhà máy sản xuất hành tiêu dùng. Những nhà máy này cung cấp việc làm cho số lao động nông thôn nhập cư để tìm việc làm. Ngoài ra, Hổ Môn còn có vị trí địa lí thuận lợi cho các nhà máy nhờ khoảng cách địa lí gần gũi với hai vùng đô thị và hải cảng xuất khẩu là
[Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) và [Thâm Quyến](/wiki/Th%C3%A2m_Quy%E1%BA%BFn). Hổ Môn từ lâu đã là cửa ngõ quan trọng để thâm nhập miền nam Trung Quốc. Ngược dòng Châu Giang, tàu thuyền có thể tiếp cận các vùng miền đông, miền bắc và miền tây của tỉnh Quảng Đông và ngay cả các vùng của tỉnh [Quảng Tây](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_T%C3%A2y). Cảng Hổ Môn là cảng loại một mà tàu nước ngoài có thể cập vào.
## Các điểm du lịch[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&action=edit§ion=3)]
- "Bảo tàng Hải chiến", nơi tranh bày
[tranh tầm sâu](/w/index.php?title=Tranh_t%E1%BA%A7m_s%C3%A2u&action=edit&redlink=1)và các hiện vật liên quan đến [chiến tranh Nha phiến](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Nha_phi%E1%BA%BFn). Khách du lịch có thể bắt xe buýt 8A hoặc 8B để đến điểm dừng tại cực tây của bảo tàng.
- Bảo tàng Chiến tranh Nha phiến (còn gọi là Bảo tàng Tưởng niệm
[Lâm Tắc Từ](/wiki/L%C3%A2m_T%E1%BA%AFc_T%E1%BB%AB))
- Tư dinh cũ của
[Tưởng Quang Nãi](/w/index.php?title=T%C6%B0%E1%BB%9Fng_Quang_N%C3%A3i&action=edit&redlink=1).
- Vườn Khoa Uyển xây năm 1850 dưới thời
[nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh).
- Một vài pháo đài thời Thanh, như:
- Pháo đài Uy Viễn (
[Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 威远炮台; [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 威遠砲臺), nằm gần Bảo tàng Hải chiến và gần như là ngay dưới chân cầu Hổ Môn.
- Pháo đài Sa Giác (
[Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 沙角炮台; [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 沙角砲臺), nơi diễn ra [Hội nghị Xuyên Tì](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ngh%E1%BB%8B_Xuy%C3%AAn_T%C3%AC&action=edit&redlink=1)năm 1841.
- Pháo đài Nga Di (
[Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): 鹅夷炮台; [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 鵝夷砲臺)
- Pháo đài Uy Viễn (
## Giao thông[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&action=edit§ion=4)]
Hổ Môn nằm trên tuyến xe buýt từ phía nam
[Quảng Châu](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ch%C3%A2u) xuống. Các tuyến hành trình này tiếp tục đi về phía nam qua xe buýt tại công viên giải trí *Thế giới chi song* (世界之窗) ở [Thâm Quyến](/wiki/Th%C3%A2m_Quy%E1%BA%BFn). Từ đây khách có thể tiếp tục hướng về biên giới Hồng Kông bằng xe buýt hoặc tàu điện ngầm Thâm Quyến. Ngoài ra, phà giúp nối kết Hổ Môn với [sân bay quốc tế Hồng Kông](/wiki/S%C3%A2n_bay_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-China2000admGdong_1-0) [“广东省乡、镇、街道人口”](http://www.stats.gov.cn/tjsj/ndsj/renkoupucha/2000jiedao/html/J44.htm). Tổng cục Thống kê Trung Quốc. Truy cập ngày 5 tháng 10 năm 2012.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BB%95_M%C3%B4n_(tr%E1%BA%A5n)&action=edit§ion=6)]
|
|![]()
[Hổ Môn (trấn)](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Humen_Town?uselang=vi) [Trang thông tin của chính quyền trấn Hổ Môn](http://www.humen.gov.cn/) **(tiếng Trung)** [Bài của Wikipedia tiếng Hoa viết về cuộc tiêu huỷ thuốc phiện ở Hổ Môn](//zh.wikipedia.org/wiki/%E8%99%8E%E9%97%A8%E9%94%80%E7%83%9F)

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Hanbok
Hanbok (Hàn Quốc) hay Chosŏn-ot (CHDCND Triều Tiên) là trang phục truyền thống Triều Tiên. Bộ trang phục này có màu sắc sặc sỡ rất đặc trưng, các đường kẻ đơn giản và không có túi. Dù tên gọi của nó là Hàn Phục, ngày nay từ hanbok thường chỉ đề cập đến trang phục bán chính thức hay chính thức theo phong cách Triều Tiên và được mặc trong các dịp lễ hội.
Mục lục
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Chosŏn-ot trong thời kỳ Tam Quốc[sửa | sửa mã nguồn]
Một số phục sức cơ bản của Chosŏn-ot ngày nay như áo jeogori, quần baji và váy chima có lẽ đã được mặc từ rất lâu đời nhưng mãi đến thời Tam Quốc tại Triều Tiên (57 trước CN-668 CN) thì kiểu áo hai phần như ngày nay mới định hình. Người ta thấy trong những bức tranh cổ trong mộ Cao Câu Ly được trang trí với hình nam nữ đều mặc trung phục gồm có: quần bó, ngắn và áo ngang eo. Kiểu trang phục cổ xưa này đến nay hầu như vẫn không hề thay đổi.
Đến cuối thời Tam Quốc Triều Tiên, những người phụ nữ quý tộc mới bắt đầu mặc áo khoác dài tới ngang hông (được thắt lại ở eo) và váy dài phủ kín chân, còn đàn ông quý tộc thì mặc quần rộng, bo lại ở mắt cá chân và áo chẽn có thắt lưng ở eo.
Cũng thời kỳ này, chiếc áo choàng bằng lụa Trung Quốc xuất hiện và chỉ dành cho hoàng tộc và các quan lại. Đó cũng là nguồn gốc của Kwanbok tức "quan phục", trang phục của các quan lại.
Thời Cao Ly[sửa | sửa mã nguồn]
Khi vua nhà Cao Ly (918–1392) ký một hiệp ước hòa bình với đế quốc Mông Cổ, nhà vua cưới một vương hậu người Mông Cổ, các quan lại trong triều cũng ăn mặc theo trang phục người Mông Cổ. Từ đó, váy chima được mặc ngắn hơn, áo jeogori chỉ mặc tới eo và trên ngực có thắt một chiếc nơ (thay cho thắt lưng) còn ống tay áo được cắt lượn một đường cong rất nhẹ nhàng và thanh thoát.
Thời Triều Tiên[sửa | sửa mã nguồn]
Trong triều đại Triều Tiên, áo jeogori của phụ nữ được thiết kế chật hơn và ngắn hơn. Vào thế kỷ 16, áo jeogori rất rộng và dưới tận dưới eo, nhưng đến cuối triều vua Triều Tiên (thế kỷ 19), chiếc áo này còn được thiết kế ngắn lại tới mức nó không che được hết ngực. Từ đó người ta mặc thêm chiếc áo heoritti ở trong. Đến cuối thế kỷ 19, Hung tuyên Đại viện quân giới thiệu Magoja (mã quái, một loại áo theo kiểu Mãn Châu) đến với đất nước Triều Tiên và ngày nay nó vẫn thường được mặc với Chosŏn-ot.
Thời cuối triều Triều Tiên người dân Hàn Quốc mắc váy chima dài và áo jeogori ngắn, vừa vặn. Dưới lớp váy chima người ta phải mặc rất nhiều lớp váy lót khác như darisokgot, soksokgot, dansokgot, and gojengi để váy phồng lên và đẹp hơn.
Trang phục Chosŏn-ot của tấng lớp thượng lưu được dệt từ cây gai hoặc một loại vải nhẹ, cao cấp. Người dân thường thì chỉ được phép mặc áo làm bằng chất liệu cotton đơn thuần. Giới thượng lưu được mặc quần áo nhiều màu sắc sặc sỡ, những màu sáng được dành cho trẻ em và các bé gái, còn màu dịu hơn thì dành cho những người trung niên. Luật còn quy định người dân thường chỉ được phép mặc quần áo mà trắng, nhưng trong những dịp đặc biệt họ được cho phép mặc các trang phục màu hồng nhạt, xanh lá cây nhạt, xám và màu than. Lịch sự hơn, khi đàn ông đi ra ngoài, họ mặc thêm một chiếc áo durumagi dài tới đầu gối.
Các kiểu Chosŏn-ot[sửa | sửa mã nguồn]
Trang phục Chosŏn-ot được phân loại thành các loại như trang phục mặc hàng ngày, lễ phục và trang phục đặc biệt. Lễ phục được các dịp lễ tết, sinh nhật, lễ cưới hoặc lễ tang. Các bộ Chosŏn-ot đặc biệt được dành cho vương tộc và các vị quan lại trong triều.
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chosŏn-ot dành cho vương tộc[sửa | sửa mã nguồn]
-
-
Vua Triều Tiên Anh Tổ trong bộ trang phục hàng ngày Hongryongpo
-
-
-
Kwanbok[sửa | sửa mã nguồn]
Kwanbok (Chosŏn'gul:관복 hancha:官服), tức là quan phục, là trang phục thiết triều của các quan lại trong thời Tân La. Gwanbok cũng có rất nhiều loại, chia theo địa vị và dịp mặc tới.
Chosŏn-ot của đàn ông giới quý tộc[sửa | sửa mã nguồn]
Chosŏn-ot của nữ giới[sửa | sửa mã nguồn]
-
-
Hwarot (闊衣, khuy y) trang phục cưới của cô dâu
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Lịch sử của Chosŏn-ot
- Thông tin về Chosŏn-ot
- Traditional Korean Clothing - Life in Korea

markdown:
# Hanbok
|Hanbok|
|
|![]()
[Hangul](/wiki/Hangul) *hay*조선옷 [Hanja](/wiki/Hanja) *hay*朝鮮옷 [Romaja quốc ngữ](/wiki/Romaja_qu%E1%BB%91c_ng%E1%BB%AF) *hay*Joseon-ot [McCune–Reischauer](/wiki/McCune%E2%80%93Reischauer) *hay*Chosŏn-ot **Hanbok** ( [Hàn Quốc](/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c)) hay **Chosŏn-ot** ( [CHDCND Triều Tiên](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)) là trang phục truyền thống [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn). Bộ trang phục này có màu sắc sặc sỡ rất đặc trưng, các đường kẻ đơn giản và không có túi. Dù tên gọi của nó là *Hàn Phục*, ngày nay từ *hanbok* thường chỉ đề cập đến trang phục bán chính thức hay chính thức theo phong cách [Triều Tiên](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) và được mặc trong các dịp lễ hội.
## Mục lục
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=1)]
### Chosŏn-ot trong thời kỳ
[Tam Quốc](/wiki/Tam_Qu%E1%BB%91c_(Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn))[ [sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=2)]
Một số phục sức cơ bản của Chosŏn-ot ngày nay như áo
*jeogori*, quần *baji* và váy *chima* có lẽ đã được mặc từ rất lâu đời nhưng mãi đến thời [Tam Quốc tại Triều Tiên](/wiki/Tam_Qu%E1%BB%91c_(Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)) (57 trước CN-668 CN) thì kiểu áo hai phần như ngày nay mới định hình. Người ta thấy trong những bức tranh cổ trong mộ [Cao Câu Ly](/wiki/Cao_C%C3%A2u_Ly) được trang trí với hình nam nữ đều mặc trung phục gồm có: quần bó, ngắn và áo ngang eo. Kiểu trang phục cổ xưa này đến nay hầu như vẫn không hề thay đổi.
Đến cuối thời
[Tam Quốc Triều Tiên](/wiki/Tam_Qu%E1%BB%91c_(Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn)), những người phụ nữ quý tộc mới bắt đầu mặc áo khoác dài tới ngang hông (được thắt lại ở eo) và váy dài phủ kín chân, còn đàn ông quý tộc thì mặc quần rộng, bo lại ở mắt cá chân và áo chẽn có thắt lưng ở eo.
Cũng thời kỳ này, chiếc áo choàng bằng lụa
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) xuất hiện và chỉ dành cho hoàng tộc và các quan lại. Đó cũng là nguồn gốc của [Kwanbok](/w/index.php?title=Kwanbok&action=edit&redlink=1) tức "quan phục", trang phục của các quan lại.
### Thời Cao Ly[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=3)]
Khi vua nhà
[Cao Ly](/wiki/Cao_Ly) (918–1392) ký một hiệp ước hòa bình với đế quốc Mông Cổ, nhà vua cưới một vương hậu người Mông Cổ, các quan lại trong triều cũng ăn mặc theo trang phục người Mông Cổ. Từ đó, váy *chima* được mặc ngắn hơn, áo *jeogori* chỉ mặc tới eo và trên ngực có thắt một chiếc nơ (thay cho thắt lưng) còn ống tay áo được cắt lượn một đường cong rất nhẹ nhàng và thanh thoát.
### Thời Triều Tiên[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=4)]
Trong
[triều đại Triều Tiên](/wiki/Nh%C3%A0_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), áo *jeogori* của phụ nữ được thiết kế chật hơn và ngắn hơn. Vào thế kỷ 16, áo *jeogori* rất rộng và dưới tận dưới eo, nhưng đến cuối triều vua Triều Tiên (thế kỷ 19), chiếc áo này còn được thiết kế ngắn lại tới mức nó không che được hết ngực. Từ đó người ta mặc thêm chiếc áo heoritti ở trong. Đến cuối thế kỷ 19, [Hung tuyên Đại viện quân](/w/index.php?title=Hung_tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%A1i_vi%E1%BB%87n_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1) giới thiệu [Magoja](/w/index.php?title=Magoja&action=edit&redlink=1) ( *mã quái*, một loại áo theo kiểu Mãn Châu) đến với đất nước Triều Tiên và ngày nay nó vẫn thường được mặc với Chosŏn-ot.
Thời cuối triều Triều Tiên người dân Hàn Quốc mắc váy
*chima* dài và áo *jeogori* ngắn, vừa vặn. Dưới lớp váy *chima* người ta phải mặc rất nhiều lớp váy lót khác như darisokgot, soksokgot, dansokgot, and gojengi để váy phồng lên và đẹp hơn.
Trang phục Chosŏn-ot của tấng lớp thượng lưu được dệt từ cây gai hoặc một loại vải nhẹ, cao cấp. Người dân thường thì chỉ được phép mặc áo làm bằng chất liệu cotton đơn thuần. Giới thượng lưu được mặc quần áo nhiều màu sắc sặc sỡ, những màu sáng được dành cho trẻ em và các bé gái, còn màu dịu hơn thì dành cho những người trung niên. Luật còn quy định người dân thường chỉ được phép mặc quần áo mà trắng, nhưng trong những dịp đặc biệt họ được cho phép mặc các trang phục màu hồng nhạt, xanh lá cây nhạt, xám và màu than. Lịch sự hơn, khi đàn ông đi ra ngoài, họ mặc thêm một chiếc áo
*durumagi* dài tới đầu gối.
## Các kiểu Chosŏn-ot[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=5)]
Trang phục Chosŏn-ot được phân loại thành các loại như trang phục mặc hàng ngày, lễ phục và trang phục đặc biệt. Lễ phục được các dịp lễ tết, sinh nhật, lễ cưới hoặc lễ tang. Các bộ Chosŏn-ot đặc biệt được dành cho vương tộc và các vị quan lại trong triều.
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=6)]
### Chosŏn-ot dành cho vương tộc[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=7)]
-
-
Vua
[Triều Tiên Anh Tổ](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_Anh_T%E1%BB%95)trong bộ trang phục hàng ngày *Hongryongpo*
-
-
-
[Kwanbok](/w/index.php?title=Kwanbok&action=edit&redlink=1)[ [sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=8)] *Kwanbok* ( [Chosŏn'gul](/wiki/Hangul):관복 [hancha](/wiki/Hanja): [官](//vi.wiktionary.org/wiki/%E5%AE%98) [服](//vi.wiktionary.org/wiki/%E6%9C%8D)), tức là **quan phục**, là trang phục thiết triều của các quan lại trong thời [Tân La](/wiki/T%C3%A2n_La). Gwanbok cũng có rất nhiều loại, chia theo địa vị và dịp mặc tới.
### Chosŏn-ot của đàn ông giới quý tộc[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=9)]
### Chosŏn-ot của nữ giới[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=10)]
-
-
*(闊衣,* [Hwarot](/w/index.php?title=Hwarot&action=edit&redlink=1) *khuy y*) trang phục cưới của cô dâu
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=11)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Hanbok&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hanbok&action=edit§ion=12)] [Lịch sử của Chosŏn-ot](http://myhome.naver.com/korean_dress/history1.htm) [Thông tin về Chosŏn-ot](http://www.goldhanbok.com/data/data_kind.asp) [Traditional Korean Clothing](http://www.lifeinkorea.com/culture/clothes/clothes.cfm)- Life in Korea
|
|![]()
[Hanbok](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hanbok?uselang=vi)
|
|
|Phụ kiện
||Xem thêm
|
|
|
|Châu Á
|
|Châu Âu
||Trung Đông
||Bắc Mỹ
||Polynesia
|


text:
Kinh tuyến gốc
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Kinh tuyến gốc, còn gọi là kinh tuyến số không là kinh tuyến có kinh độ bằng 0°, đi ngang qua đài thiên văn Hoàng gia Greenwich, Luân Đôn, nước Anh.
Trong nhiều thế kỉ trước, El Hierro (còn được gọi là "Đảo Kinh tuyến") của Tây Ban Nha vẫn được coi là điểm mà "kinh tuyến số 0" chạy qua. Ngay từ thế kỉ 2 chính Ptôlêmê đã vận dụng điểm "cực viễn Tây" của lục địa châu Âu để đặt kinh tuyến "mốc 0", nhờ đó mà tất cả mọi điểm trên thế giới, đã được biết đến, đều có tọa độ (kinh độ) Đông và theo qui ước này thì đều dương.
Người ta dùng "kinh tuyến số 0" làm mốc để vẽ bản đồ và để tính toán tọa độ địa lí, nhất là đối với các nhà hàng hải và địa lí của Anh.

markdown:
# Kinh tuyến gốc
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Kinh tuyến gốc**, còn gọi là *kinh tuyến số không* là [kinh tuyến](/wiki/Kinh_tuy%E1%BA%BFn) có [kinh độ](/wiki/Kinh_%C4%91%E1%BB%99) bằng 0°, đi ngang qua [đài thiên văn Hoàng gia Greenwich](/wiki/%C4%90%C3%A0i_thi%C3%AAn_v%C4%83n_Ho%C3%A0ng_gia_Greenwich), [Luân Đôn](/wiki/Lu%C3%A2n_%C4%90%C3%B4n), [nước Anh](/wiki/Anh).
Trong nhiều thế kỉ trước,
[El Hierro](/wiki/El_Hierro) (còn được gọi là "Đảo Kinh tuyến") của [Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) vẫn được coi là điểm mà "kinh tuyến số 0" chạy qua. Ngay từ [thế kỉ 2](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_2) chính [Ptôlêmê](/wiki/Claudius_Ptolemaeus) đã vận dụng điểm "cực viễn Tây" của lục địa [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) để đặt kinh tuyến "mốc 0", nhờ đó mà tất cả mọi điểm trên thế giới, đã được biết đến, đều có tọa độ (kinh độ) Đông và theo qui ước này thì đều dương.
Người ta dùng "kinh tuyến số 0" làm mốc để vẽ bản đồ và để tính toán tọa độ địa lí, nhất là đối với các nhà hàng hải và địa lí của Anh.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_tuy%E1%BA%BFn_g%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_tuy%E1%BA%BFn_g%E1%BB%91c&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Kinh_tuy%E1%BA%BFn_g%E1%BB%91c&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kinh_tuy%E1%BA%BFn_g%E1%BB%91c&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
[Kinh tuyến gốc](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Prime_meridian?uselang=vi)
|
|![]()

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Phú Lý, Hoa Liên
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Phú Lý (Trung văn phồn thể: 富里鄉; bính âm: Fùlǐ xiāng) là một hương (xã) của huyện Hoa Liên, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Cư dân trong hương có nguồn gốc đa dạng và bao gồm cả thổ dân Đài Loan. Hương chủ yếu phát triển về nông nghiệp, ngoài ra nơi đây cũng có suối nước nóng và một số thắng cảnh khác để phát triển du lịch. Phú Lý có diện tích 176,3705 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 11.497 người thuộc 4.022 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 65,2 người/km².
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Trang thông tin chính thức (tiếng Trung)

markdown:
# Phú Lý, Hoa Liên
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Phú Lý** ( [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): 富里鄉; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Fùlǐ xiāng*) là một [hương](/w/index.php?title=H%C6%B0%C6%A1ng_(%C4%90%C3%A0i_Loan)&action=edit&redlink=1) (xã) của huyện [Hoa Liên](/wiki/Hoa_Li%C3%AAn_(huy%E1%BB%87n)), [tỉnh Đài Loan](/wiki/T%E1%BB%89nh_%C4%90%C3%A0i_Loan_(Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c)), [Trung Hoa Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) ( [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan)). Cư dân trong hương có nguồn gốc đa dạng và bao gồm cả thổ dân Đài Loan. Hương chủ yếu phát triển về nông nghiệp, ngoài ra nơi đây cũng có suối nước nóng và một số thắng cảnh khác để phát triển du lịch. Phú Lý có diện tích 176,3705 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 11.497 người thuộc 4.022 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 65,2 người/km².
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%BA_L%C3%BD,_Hoa_Li%C3%AAn&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%BA_L%C3%BD,_Hoa_Li%C3%AAn&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%C3%BA_L%C3%BD,_Hoa_Li%C3%AAn&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%C3%BA_L%C3%BD,_Hoa_Li%C3%AAn&action=edit§ion=2)] [Trang thông tin chính thức](http://www.fuli.gov.tw) **(tiếng Trung)**
|
|

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1055 frontend miss (0)