text:
Giáo trình kiểm toán nội bộ
Chia sẻ: Anhvu Anhvu | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:172
2.317
lượt xem 1.218
download
lượt xem 1.218
download
Giáo trình kiểm toán nội bộ
Mô tả tài liệu
Download Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ
Tài liệu giới thiệu về kiểm toán nội bộ, các cách thức thực hiện kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp. như quản trị điều hành và trong các lĩnh vực nghiệp vụ cụ thể, theo đó Sổ tay Kiểm toán nội bộ (Sổ tay KTNB) là công cụ quan trọng trong việc thực thi các mục tiêu, chiến lược phát triển đã đề ra.
Chủ đề:
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Giáo trình kiểm toán nội bộ
- Kiểm toán nội bộ 1
- Chương I - GIỚI THIỆU CHUNG 1. Sự cần thiết và mục tiêu của Sổ tay Kiểm toán nội bộ a) Sự cần thiết: Thực hiện mục tiêu và chiến lược phát triển của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (sau đây gọi tắt là NHTM) là “ Phát triển bền vững, hội nhập, an toàn, hiệu quả” thì nhất thiết phải xây dựng và chuẩn hoá các quy chế, cơ chế, quy trình trong mọi hoạt động như quản trị điều hành và trong các lĩnh vực nghiệp vụ cụ thể, theo đó Sổ tay Kiểm toán nội bộ (Sổ tay KTNB) là công cụ quan trọng trong việc thực thi các mục tiêu, chiến lược phát triển đã đề ra. Ngân hàng thương mại lớn hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ và dịch vụ ngân hàng, quản lý một khối lượng lớn van và tài sản của ngân hàng và khách hàng, đòi hỏi cần phải có một hệ thống kiểm toán, kiểm soát nội bộ hoạt động có hiệu quả, tuân theo pháp luật nhằm để quản lý và kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn trong hoạt động. Kiểm toán nội bộ là một bộ phận độc lập trong NHTM, thông qua việc thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm vụ của mình để kiểm tra, đánh giá, xác nhận tính hiệu quả của công tác quản lý rủi ro và tính hữu hiệu của hệ thống kiểm toán, kiểm soát nội bộ, từ đó xác lập được các thông tin về tài chính, tình hình hoạt động giúp Hội đồng Quản trị, Tổng Giám đốc nắm bắt được một cách kịp thời các nguy cơ, tiềm ẩn rủi ro, mức độ hoàn thành mục tiêu, kế hoạch, xác định và phân bổ nguồn lực, hoạch định chính sách và định hướng chiến lược cho mọi hoạt động của NHTM. Sổ tay kiểm toán được ban hành là yêu cầu cấp thiết, nhằm tạo hành lang hoạt động và định hướng thống nhất trong kiểm toán nội bộ của NHTM. b) Mục tiêu: Sổ tay kiểm toán nội bộ hướng đến sự chuẩn hóa và thống nhất về tài liệu nghiên cứu, áp dụng phục vụ cho hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM. 2. Về cơ sở pháp lý: Luật các tổ chức tín dụng ngày 12/12/1997 và Luật sửa đổi một số Điều của Luật các Tổ chức tín dụng số 20/2004/QH ngày 15/6/2004 (Điều 38) và các văn bản dưới Luật hướng dẫn thực hiện. 3. Cấu trúc Sổ tay kiểm toán nội bộ: Sổ tay kiểm toán nội bộ gồm có 5 cấu phần: Cấu phần thứ nhất: Giới thiệu chung Trong phần này, Sổ tay kiểm toán nội bộ giới thiệu về sự cần thiết, mục đích, cấu trúc của Sổ tay kiểm toán nội bộ cũng như phương pháp tra cứu. Cấu phần thứ hai: Chính sách kiểm toán nội bộ 1
- Tại phần này Sổ tay kiểm toán nội bộ đề cập các nội dung của chính sách kiểm toán nội bộ, đó là những nội dung về quan điểm, định hướng, giải pháp đối với lĩnh vực kiểm toán nội bộ; các khuôn khổ hoạt động kiểm toán nội bộ được Hội đồng quản trị phê duyệt nhằm làm cơ sở cho việc xây dựng và tổ chức quản lý, thực hiện các cơ chế, quy chế, quy định, quy trình hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM. Cấu phần thứ ba: Cơ cấu tổ chức, điều hành và hoạt động của Kiểm toán nội bộ Phần này đề cập các nội dung về cơ cấu tổ chức bộ máy và điều hành hoạt động cũng như mối quan hệ giữa các bộ phận kiểm toán nội bộ và giữa bộ phận kiểm toán nội bộ với các bên có liên quan. Cấu phần thứ tư: Quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ Tại phần này, Sổ tay kiểm toán nội bộ đề cập cụ thể nội dung quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ nhằm hướng dẫn thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ về hồ sơ kiểm toán và các bước thực hiện trong quy trình cũng như các thủ tục kiểm toán nội bộ. Cấu phần thứ năm: Hướng dẫn kiểm toán nội bộ một số nghiệp vụ Tại phần này được xây dựng độc lập và tách ra thành từng Phụ lục của Sổ tay kiểm toán nội bộ, theo đó hướng dẫn cụ thể về kiểm toán nội bộ một số nghiệp vụ của NHTM. Cùng với những hướng dẫn chung về quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ đã đề cập tại các cấu phần của Sổ tay kiểm toán nội bộ. 4. Cập nhật Sổ tay kiểm toán nội bộ: Sổ tay kiểm toán nội bộ thường xuyên phải được rà soát, cập nhật để có được đầy đủ nội dung liên quan đến cơ chế, quy chế cũng như quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ, đảm bảo tính đầy đủ, tính hữu dụng của Sổ tay, đáp ứng được mục tiêu của hoạt động kiểm toán. Mỗi nội dung, mỗi cấu phần được bổ sung, sửa đổi sẽ được cập nhật kịp thời vào từng phần tương ứng hoặc được bổ sung thêm các phần cần thiết khác ngoài các phần đã đề cập trong Sổ tay kiểm toán nội bộ một cách phù hợp. Quá trình thực hiện chỉnh sửa cũng sẽ được rà soát và phê duyệt tương tự như thực hiện đối với sổ tay gốc. 5. Tổ chức thực hiện Sổ tay kiểm toán nội bộ được cung cấp và áp dụng thống nhất cho các cấp quản lý, các đơn vị trong toàn hệ thống và tất cả các nhân viên kiểm toán nội bộ. Nhân viên kiểm toán nội bộ một mặt tra cứu, khai thác sử dụng Sổ tay kiểm toán nội bộ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm toán, mặt khác cần thường xuyên nghiên cứu, đề xuất với cấp có thẩm quyền để cập nhật, bổ sung, hoàn thiện các cấu phần Sổ tay kiểm toán nội bộ phù hợp với các quy định hiện hành, phù hợp với định hướng, chiến lược phát triển từng thời kỳ của NHTM. 6. Thẩm quyền phê duyệt, bổ sung và chỉnh sửa Sổ tay kiểm toán nội bộ a) Việc bổ sung, sửa đổi Sổ tay kiểm toán nội bộ được thực hiện hàng năm và khi: - Có sự thay thay đổi các quy định của pháp luật; 2
- - Sự phản hồi từ nhân viên kiểm toán nội bộ và từ các đơn vị được kiểm toán; - Ý kiến từ Ban kiểm soát hoặc Ban điều hành NHTM... b) Ban Kiểm soát chịu trách nhiệm bổ sung, chỉnh sửa Sổ tay kiểm toán nội bộ theo luật pháp Việt Nam và thông lệ quốc tế, trình Hội Đồng Quản trị phê duyệt, đồng thời có trách nhiệm thông báo các sửa đổi này đến các đối tượng có liên quan theo quy định. Chương II - CHÍNH SÁCH KIỂM TOÁN NỘI BỘ Mục 1 - Mục tiêu của Chính sách kiểm toán nội bộ 1. Xác lập công cụ quản lý đối với hoạt động kiểm toán nội bộ của Hội đồng Quản trị NHTM. 2. Làm cơ sở cho việc xây dựng cơ chế, quy chế, quy định, quy trình và tổ chức thực hiện công tác kiểm toán nội bộ trong hệ thống NHTM, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, chính sách quản lý rủi ro và góp phần nâng cao chất lượng hoạt động, củng cố vị thế của NHTM trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế. Mục 2 - Đối tượng và phạm vi điều chỉnh 1. Chính sách kiểm toán nội bộ là hệ thống các quy định, chuẩn mực trong hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM nhằm thực thi các mục tiêu được xác định trong Sổ tay này. 2. Chính sách kiểm toán nội bộ NHTM được áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống bao gồm Hội sở chính và các Đơn vị thành viên. Mục 3 - Giải thích từ ngữ Trong Sổ tay này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau: 1. “Kiểm toán nội bộ” là hoạt động kiểm tra, rà soát, đánh giá một cách độc lập, khách quan, theo đó đưa ra các kiến nghị, tư vấn nhằm gia tăng giá trị, nâng cao chất lượng hoạt động của NHTM và thông qua việc đưa ra phương pháp có hệ thống, có kỷ luật để đánh giá và nâng cao hiệu quả của công tác quản lý rủi ro, kiểm soát và quản trị của NHTM. 2. “Thông tin trọng yếu” là thông tin mà sự sai lệch của nó hay việc không có thông tin đó sẽ có thể ảnh hưởng đến quyết định của người sử dụng thông tin đó để ra quyết định. 3. “Bộ phận Kiểm toán nội bộ” là bộ máy tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm toán nội bộ thuộc cơ cấu tổ chức của Ban Kiểm soát NHTM. 4. “Nhân viên Kiểm toán nội bộ” là những cán bộ thuộc Bộ phận Kiểm toán nội bộ, ngoại trừ những cán bộ thuộc bộ phận này là thành viên Ban Kiểm soát. 5. “Hệ thống Kiểm soát nội bộ” là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy định, quy trình nội bộ và các thủ tục kiểm soát nhằm đạt được các mục tiêu như: tuân thủ luật pháp, kiểm tra, kiểm soát nhằm phát hiện, ngăn ngừa sai sót, vi phạm; để xác lập thông tin quản lý, thông tin tài chính trung thực, hợp lý; bảo vệ, quản lý và sử dụng có hiệu quả tài sản của đơn vị. 3
- Ngoài ra, hệ thống kiểm soát nội bộ còn được xem là môi trường kiểm soát, thông tin và trao đổi thông tin, quản lý rủi ro, các hoạt động kiểm soát và giám sát các hoạt động kiểm soát. 6. “Ngân hàng thwowng maij”: NHTM. Mục 4 - Căn cứ xây dựng chính sách 1. Luật các Tổ chức tín dụng số 02-1997/QH10 ngày 12/12/1997 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các Tổ chức tín dụng số 20/2004/QH11 ngày 15/6/2004. 2. Kế hoạch phát triển thể chế đến năm 2010, chiến lược phát triển giai đoạn 2005 - 2010 của NHTM và các cam kết của NHTM với các tổ chức tài chính quốc tế. 3. Quyết định số 832 TC/QĐ/CĐ KT ngày 28/10/1997 của Bộ Tài Chính về việc ban hành Quy chế kiểm toán nội bộ. 4. Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Kiểm soát ban hành theo Quyết định số 143/2005/QĐ-HĐQT ngày 27/10/2005 của Hội đồng Quản trị NHTM. 5. Kết quả tư vấn của Dự án tư vấn hỗ trợ thực hiện kế hoạch tái cơ cấu NHTM do IFG-Development Initives Ltd thực hiện trong khuôn khổ khoản tài trợ ASEM do ngân hàng thế giới quản lý. 6. Yêu cầu thực tiễn hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM. Mục 5 - Nội dung Chính sách kiểm toán nội bộ Kiểm toán nội bộ NHTM là quá trình hoạt động một cách độc lập của những người có thẩm quyền thuộc bộ phận kiểm toán nội bộ nhằm thu thập các bằng chứng để kiểm tra, đánh giá các thông tin kinh tế, tài chính và phi tài chính của NHTM, từ đó xác nhận và báo cáo Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo NHTM về chất lượng và độ tin cậy của các thông tin đó, về chấp hành pháp luật, chính sách, chế độ cũng như các nghị quyết, quyết định của Hội đồng Quản trị và Ban lãnh đạo NHTM, đồng thời đưa ra những khuyến nghị về biện pháp, giải pháp để chỉnh sửa, khắc phục và ngăn ngừa tái diễn những sai sót, vi phạm, nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý rủi ro, kiểm soát nội bộ và quản trị điều hành của NHTM. 1. Mục đích: a) Xác nhận và báo cáo Hội đồng Quản trị, Ban lãnh đạo NHTM về chất lượng và độ tin cậy các thông tin kinh tế, tài chính và phi tài chính; về chấp hành Pháp luật và các quy định nội bộ của NHTM. b) Phát hiện và chỉ ra nguyên nhân của những sơ hở, yếu kém trong hoạt động, từ đó đề xuất và tư vấn với Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo NHTM các biện pháp, giải pháp để cải tiến, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của NHTM, giúp NHTM đạt được mục tiêu của mình. c) Đóng góp giá trị tăng thêm để cải thiện, nâng cao chất lượng hoạt động NHTM, từ đó góp phần củng cố vị thế của NHTM trong nền kinh tế cũng như tăng cường vai trò trung gian tài chính của NHTM thông qua việc hoàn thiện môi trường quản lý rủi ro và hệ thống kiểm soát nội bộ của NHTM. 2. Chức năng: 4
- a) Chức năng kiểm tra: là việc sử dụng các biện pháp kỹ thuật để xem xét, đối chiếu mức độ trung thực của các thông tin, tài liệu và tính hợp pháp của việc thực hiện các nghiệp vụ hay việc lập các bản khai tài chính. b) Chức năng đánh giá: Thông qua kiểm tra, nhân viên Kiểm toán nội bộ đánh giá tính đúng đắn, trung thực và hợp pháp của các số liệu, thông tin, tài liệu được kiểm tra. c) Chức năng xác nhận: Thông qua kiểm tra, đánh giá nhân viên kiểm toán nội bộ xác nhận thực trạng các thông tin đã kiểm tra về tính đúng đắn, trung thực và hợp pháp của các thông tin đó. d) Chức năng tư vấn: Trên cơ sở những phát hiện trong quá trình kiểm tra, đánh giá, nhân viên kiểm toán nội bộ đề xuất và tư vấn các giải pháp, biện pháp để khắc phục sai sót, vi phạm, cải tiến và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm đảm bảo an toàn và nâng cao hiệu quả hoạt động của NHTM, giúp NHTM đạt được mục tiêu của mình. 3. Nhiệm vụ: a) Kiểm tra, đánh giá độ tin cậy, hiệu lực và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. b) Kiểm tra, thẩm định tính xác thực, độ tin cậy của các thông tin quản lý, thông tin tài chính, bao gồm cả hệ thống thông tin điện tử và dịch vụ ngân hàng điện tử. c) Kiểm tra, đánh giá tính tuân thủ Luật pháp và quy định nội bộ của NHTM. d) Kiểm tra, đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý rủi ro, các biện pháp đảm bảo an toàn tài sản và sử dụng nguồn lực của NHTM. đ) Kiến nghị các biện pháp sửa chữa, khắc phục sai sót, tồn tại; xử lý các sai phạm; đề xuất các biện pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, hệ thống quản lý rủi ro ngân hàng. 4. Quyền hạn: a) Chủ động thực hiện các nhiệm vụ của mình theo kế hoạch kiểm toán đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. b) Được cung cấp đầy đủ, kịp thời toàn bộ các thông tin, tài liệu, hồ sơ cấn thiết cho công tác kiểm toán nội bộ. c) Tiếp cận, xem xét các quy trình nghiệp vụ, các tài sản khi thực hiện kiểm toán. d) Tiếp cận, phỏng vấn các cán bộ, nhân viên của tổ chức, đơn vị thành viên thuộc đối tượng được kiểm toán liên quan đến nội dung kiểm toán. đ) Tham dự và được nhận các biên bản họp của Ban lãnh đạo NHTM có liên quan đến công việc của kiểm toán nội bộ. e) Giám sát, đánh giá và theo dõi các hoạt động sửa chữa, khắc phục, hoàn thiện của lãnh đạo các đơn vị, bộ phận đối với các vấn đề mà kiểm toán nội bộ đã ghi nhận và có khuyến nghị. g) Báo cáo kết quả kiểm toán lên Hội đồng Quản trị, cung cấp thông tin báo cáo và kết quả kiểm toán theo quy định của pháp luật và quy định nội bộ của NHTM. 5
- h) Độc lập về chuyên môn nghiệp vụ, không bị chi phối hoặc can thiệp khi thực hiện kiểm toán và trình bày ý kiến trong báo cáo kiểm toán. i) Tiếp nhận không hạn chế các thông tin liên quan đến hoạt động của NHTM (như được tham dự và cung cấp đầy đủ các biên bản cuộc họp của Hội đồng Quản trị, Ban lãnh đạo và các văn bản pháp luật của Nhà nước, các chiến lược, quy chế, quy trình, hướng dẫn nghiệp vụ…) và được trang bị đầy đủ nguồn lực về nhân lực, tài chính và các điều kiện vật chất khác... phục vụ cho hoạt động kiểm toán. k) Yêu cầu các đối tượng được kiểm toán cung cấp, giải trình các thông tin, tài liệu phục vụ cho công tác kiểm toán. l) Ký xác nhận trên Biên bản và Báo cáo kiểm toán nội bộ do nhân viên kiểm toán lập và chịu trách nhiệm thực hiện theo nhiệm vụ kiểm toán được giao . m) Nêu các khuyến nghị và đề xuất các ý kiến tư vấn cho Ban lãnh đạo NHTM trong việc cải tiến, hoàn thiện công tác quản lý điều hành hoạt động kinh doanh, ngăn ngừa các sai sót, gian lận trong NHTM. n) Bảo lưu ý kiến đã trình bày trong Biên bản, Báo cáo kiểm toán nội bộ. o) Từ chối thực hiện các công việc không thuộc phạm vi nghiệp vụ kiểm toán nội bộ. 5. Trách nhiệm: a) Bảo mật tài liệu, thông tin kiểm toán nội bộ theo quy định của pháp luật và quy định nội bộ của NHTM. b) Chịu trách nhiệm trước Hội đồng Quản trị NHTM về những đánh giá, kết luận, kiến nghị đề xuất trong báo cáo kiểm toán nội bộ. 6. Phạm vi hoạt động: Phạm vi hoạt động kiểm toán nội bộ bao gồm kiểm tra, đánh giá tính đầy đủ và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ NHTM cũng như chất lượng thực thi các trách nhiệm được giao của các Ban, Phòng tại Hội sở chính và các đơn vị thành viên NHTM. Theo đó, phạm vi hoạt động công việc kiểm toán nội bộ bao gồm: a) Rà soát sự tuân thủ các nghiệp vụ và hồ sơ, chứng từ. b) Kiểm tra hệ thống kiểm soát và các thủ tục kiểm soát c) Phân tích và rà soát các quy trình và các biện pháp được áp dụng d) Soát xét các nguy cơ, tiềm ẩn rủi ro. đ) Phân tích các thông tin quản lý và thông tin tài chính e) Kiểm tra, xác nhận các thông tin quản lý và thông tin tài chính thông qua kiểm tra chi tiết và kiểm tra các dữ liệu, cơ sở. 7. Nguyên tắc hoạt động: 7.1. Nguyên tắc hoạt động của Kiểm toán nội bộ phải đảm bảo: a) Tính độc lập: Về tổ chức, bộ phận kiểm toán nội bộ độc lập với các đơn vị, các bộ phận điều hành, tác nghiệp của NHTM; về hoạt động kiểm toán nội bộ độc lập với các hoạt động 6
- điều hành hàng ngày của NHTM, độc lập với các nghiêp vụ được kiểm toán; bộ phận Kiểm toán nội bộ và nhân viên Kiểm toán nội bộ được độc lập đánh giá và trình bày ý kiến trong báo cáo kiểm toán. b) Tính khách quan, trung thực: Bộ phận Kiểm toán nộ bộ, nhân viên Kiểm toán nội bộ trong quá trình hoạt động, tác nghiệp phải đảm bảo tính khách quan, trung thực khi thực hiện nhiệm vụ kiểm toán nội bộ. c) Tính chuyên trách: Nhân viên Kiểm toán nội bộ không kiêm nhiệm các cương vị, các công việc chuyên môn khác trong bộ máy điều hành của NHTM. 7.2. Các yêu cầu nhằm đảm bảo tính độc lập, khách quan: a) Nhân viên kiểm toán nội bộ phải có thái độ công bằng, không định kiến và tránh mọi xung đột lợi ích, nhân viên kiểm toán nội bộ có quyền và nghĩa vụ báo cáo với Trưởng phòng Kiểm toán nội bộ về mọi vấn đề có ảnh hưởng đến tính độc lập và khách quan của mình trước và trong khi thực hiện công việc kiểm toán nội bộ. b) Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ phải nắm vững, theo dõi và đảm bảo tính độc lập và khách quan của các nhân viên kiểm toán nội bộ. Trường hợp tính độc lập hoặc khách quan bị ảnh hưởng hoặc có thể bị ảnh hưởng, Trưởng phòng kiểm toán nội bộ phải báo cáo và đề xuất xử lý lên Ban Kiểm soát hoặc Hội đồng Quản trị. c) Trong công tác kiểm toán nội bộ, yêu cầu đối với hoạt động kiểm toán nội bộ và nhân viên kiểm toán phải: - Không tham gia kiểm toán các hoạt động mà nhân viên đó chịu trách nhiệm thực hiện hoặc quản lý trước đây (tính khách quan được coi là có thể bị ảnh hưởng nếu nhân viên kiểm toán nội bộ kiểm toán một hoạt động, một bộ phận mà nhân viên đó chịu trách nhiệm thực hiện hay quản lý trong năm tài chính trước đó). - Nhân viên kiểm toán nội bộ đã tham gia đáng kể vào quy trình phát triển một hệ thống không được tham gia kiểm toán hệ thống đó. - Đảm bảo nhân viên kiểm toán nội bộ không có những xung đột quyền lợi với đơn vị, bộ phận được kiểm toán - Nhân viên kiểm toán nội bộ không được kiểm toán một đơn vị, bộ phận trong vòng ba (03) năm liên tiếp. - Có biện pháp kiểm tra nhằm đảm bảo tính độc lập và khách quan của công tác kiểm toán nội bộ ngay trong quá trình thực hiện kiểm toán tại đơn vị, bộ phận được kiểm toán và trong giai đoạn lập, gửi báo cáo kiểm toán. - Các ghi nhận kiểm toán trong báo cáo kiểm toán nội bộ phải được phân tích cẩn trọng và dựa trên cơ sở các dữ liệu, thông tin thu thập được để đảm bảo tính khách quan, trung thực. - Kết quả thực hiện nhiệm vụ của Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ phải được Ban Kiểm soát, HĐQT thường xuyên kiểm tra, rà soát và đánh giá. Mục 6 - Lập quy trình kiểm toán nội bộ 7
- Xây dựng và thực thi quy trình kiểm toán nội bộ bao gồm các bước công việc theo trình tự, thủ tục phù hợp với diễn biến khách quan của hoạt động kiểm toán nội bộ, nhằm định hướng cho toàn bộ hoạt động kiểm toán nội bộ cũng như cho một cuộc kiểm toán nội bộ, đồng thời làm cơ sở cho việc quản lý hoạt động kiểm toán nội bộ. 1. Lập kế hoạch kiểm toán nội bộ: Kế hoạch kiểm toán nội bộ được lập với hai cấp độ: a) Kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm. b) Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ. 1.1. Kế hoạch Kiểm toán nội bộ hàng năm: a) Kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm do Trưởng Ban Kiểm soát chỉ đạo lập, trình Hội đồng Quản trị phê chuẩn vào tháng đầu tiên của năm tài chính. b) Kế hoạch này được xây dựng trên cơ sở: - Đánh giá rủi ro và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của các Ban, Phòng tại Hội sở chính, các Đơn vị thành viên. - Kết quả kiểm toán độc lập, kiểm toán nội bộ lần trước cũng như yêu cầu của Hội đồng Quản trị. c) Yêu cầu đối với kiểm toán hàng năm: - Những đơn vị rủi ro cao - kiểm toán toàn diện ít nhất 12 tháng một lần, rủi ro trung bình - kiểm toán toàn diện ít nhất 18 tháng một lần, rủi ro thấp - kiểm toán có giới hạn hoặc kiểm toán toàn diện ít nhất 03 năm một lần. - Mặt khác phải dự phòng quỹ thời gian để thực hiện các cuộc kiểm toán đột xuất khi có yêu cầu của Ban Kiểm soát, của Chủ tịch Hội đồng Quản trị hoặc khi có các thông tin về dấu hiệu sai phạm nghiêm trọng, dấu hiệu rủi ro cao ở các đối tượng kiểm toán. d) Kế hoạch kiểm toán hàng năm bao gồm những nội dung sau: - Đánh giá rủi ro tổng quát trong bối cảnh môi trường kinh tế, môi trường hoạt động, đánh giá các tác động của môi trường pháp lý và của những thay đổi nội bộ ảnh hưởng đến hoạt động của toàn hệ thống. - Rà soát kết quả hoạt động năm trước, mục tiêu kế hoạch kinh doanh năm hiện tại. - Các mục tiêu kiểm toán nội bộ. - Chi tiết kế hoạch kiểm toán trong năm đối với các Ban, Phòng tại Hội sở chính, các Đơn vị thành viên. - Kế hoạch nguồn lực và xác định nguồn nhân lực, phân bổ nguồn lực phục vụ các nhiệm vụ kiểm toán. - Chương trình quản lý, đào tạo và nghiên cứu phát triển công tác kiểm toán nội bộ của NHTM trong năm kế hoạch. - Kế hoạch báo cáo (nội dung, số lượng báo cáo định kỳ với Hội đồng Quản trị trong năm hiện tại). 1.2. Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ: 8
- a) Các cuộc kiểm toán nội bộ cũng đều phải được lập kế hoạch. b) Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ được bộ phận kiểm toán nội bộ lập phù hợp với kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm trình Trưởng Ban Kiểm soát phê duyệt. c) Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ bao gồm các nội dung sau: - Xác định bộ phận được kiểm toán tại các Ban, Phòng Hội sở chính, Đơn vị thành viên. - Phân tích và đánh giá rủi ro từng bộ phận. - Các mục tiêu kiểm toán. - Phạm vi công việc. - Nguồn lực cần thiết để thực hiện cuộc kiểm toán. - Chương trình làm việc nhằm cụ thể hoá kế hoạch của cuộc kiểm toán nội bộ. 2. Thực hiện kiểm toán: Để thực thi kế hoạch và đạt được các mục tiêu đề ra, quá trình thực hiện kiểm toán phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau: a) Tuân thủ pháp luật, đảm bảo tính khách quan, trung thực của các đánh giá, xác nhận và báo cáo kiểm toán nội bộ. b) Xem xét, thu thập và đánh giá đầy đủ các bằng chứng cần thiết có liên quan đến các nội dung kiểm toán. c) Thực hiện đúng quy trình của một cuộc kiểm toán, các bước tiến hành kiểm toán phải được ghi nhận kịp thời đầy đủ trên tài liệu, hồ sơ kiểm toán. d) Định kỳ tổng hợp, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch kiểm toán; kịp thời điều chỉnh nội dung, tiến độ thực hiện nhằm đảm bảo hoàn thành kế hoạch của cuộc kiểm toán theo đúng mục tiêu, yêu cầu. 3. Lập báo cáo kiểm toán nội bộ: 3.1. Báo cáo bất thường: Báo cáo bất thường trong trường hợp có những vấn đề phát sinh trong năm tài chính: a) Những vấn đề rủi ro mà kiểm toán nội bộ quan tâm, chú ý. b) Bộc lộ, phát sinh sự yếu kém trong hệ thống kiểm soát nội bộ tại một đơn vị hay bộ phận. c) Những phát hiện nghiêm trọng cần có sự chỉ đạo xử lý, khắc phục của Ban lãnh đạo NHTM. d) Báo cáo bất thường trình bày các vấn đề phát sinh hoặc phát hiện cùng với những kiến nghị xử lý. 3.2. Báo cáo từng cuộc kiểm toán nội bộ: a) Báo cáo từng cuộc kiểm toán nội bộ do Trưởng nhóm kiểm toán nội bộ lập, Trưởng Ban Kiểm soát xem xét, phê duyệt, trình Hội đồng Quản trị, Tổng Giám đốc trong thời hạn tối đa 30 ngày sau khi hoàn thành cuộc kiểm toán. 9
- b) Báo cáo kiểm toán nội bộ cần được đối chiếu với hồ sơ làm việc của cuộc kiểm toán nhằm trình bày đẩy đủ các nội dung và kết quả kiểm toán; đưa ra kiến nghị các biện pháp, giải pháp sửa chữa, khắc phục các sai sót, xử lý các sai phạm, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, hoàn thiện cơ chế quản lý rủi ro, nâng cao chất lượng, an toàn hoạt động của NHTM. 3.3. Báo cáo kiểm toán nội bộ hàng năm: a) Không quá tháng 01 hàng năm, Ban Kiểm soát gửi báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ năm trước và kế hoạch kiểm toán nội bộ cho năm tiếp theo lên Hội đồng Quản trị xem xét, phê duyệt. b) Báo cáo kiểm toán nội bộ hàng năm tối thiểu bao gồm các nội dung sau: - Những vấn đề liên quan đến kế hoạch kiểm toán nội bộ năm trước. - Công việc kiểm toán nội bộ đã được thực hiện năm trước, các sai phạm đã được phát hiện, các kiến nghị và việc thực hiện các kiến nghị của kiểm toán nội bộ. - Những vấn đề quan trọng tác động, ảnh hưởng đến thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ năm trước. 3.4. Lưu trữ báo cáo, hồ sơ, tài liệu kiểm toán nội bộ: Các báo cáo, hồ sơ, tài liệu kiểm toán nội bộ phải được lưu giữ tại bộ phận Kiểm toán nội bộ ít nhất 06 (sáu) năm, bao gồm: a) Hồ sơ, tài liệu trong mỗi cuộc kiểm toán phải được ghi chép thành văn bản, lưu giữ theo trình tự để các cá nhân, tổ chức có thẩm quyền khai thác và được hiểu đó là các công việc, kết quả thực hiện trong báo cáo kiểm toán b) Hồ sơ kiểm toán cố định: bao gồm các báo cáo, hồ sơ, tài liệu được lưu giữ theo từng đơn vị được kiểm toán. Hồ sơ kiểm toán cố định cần được sao lưu dưới hình thức văn bản hoặc dữ liệu điện tử. 4. Kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị của Kiểm toán nội bộ: 4.1. Kiểm tra, đánh giá thời gian, kết quả những công việc mà đơn vị kiểm toán đã thực hiện theo kiến nghị của Kiểm toán nội bộ. 4.2. Báo cáo kết quả kiểm tra thực hiện kiến nghị của Kiểm toán nội bộ đối với đơn vị kiểm toán lên Hội đồng Quản trị, Tổng giám đốc NHTM. Mục 7 - Giám sát, quản lý chất lượng kiểm toán 1. Cấp độ giám sát, quản lý chất lượng kiểm toán: a) Giám sát, quản lý chất lượng từng cuộc kiểm toán nội bộ . b) Giám sát, quản lý chất lượng công việc của bộ phận kiểm toán nội bộ. 2. Giám sát, quản lý chất lượng từng cuộc kiểm toán nội bộ: Trưởng nhóm kiểm toán nội bộ thực hiện quyền và trách nhiệm: a) Phân công, chỉ đạo, điều hành công việc của các thành viên Nhóm kiểm toán; b) Giám sát tiến độ thực hiện; 10
- c) Xử lý các vấn đề phát sinh và rà soát các công việc nhằm đảm bảo cho cuộc kiểm toán nội bộ được thực hiện theo kế hoạch và đạt được chất lượng theo yêu cầu. 2. Giám sát, quản lý chất lượng công việc của bộ phận kiểm toán nội bộ: a) Xây dựng và ban hành hệ thống các chuẩn mực kiểm toán nội bộ NHTM trên cơ sở vận dụng phù hợp hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và chuẩn mực kiểm toán nội bộ theo thông lệ quốc tế làm cơ sở cho hoạt động kiểm toán nội bộ và cho việc chỉ đạo, giám sát, quản lý chất lượng kiểm toán nội bộ NHTM. b) Xây dựng và thực hiện quy trình giám sát quản lý chất lượng toàn bộ các hoạt động của bộ phận kiểm toán nội bộ bao gồm các nội dung đánh giá nội bộ và các nội dung đánh giá độc lập của các chuyên gia, tổ chức đánh giá ngoài NHTM. Mục 8 - Tổ chức thực hiện 1. Trên cơ sở chính sách kiểm toán nội bộ được duyệt: a) Trưởng Ban Kiểm soát: Chỉ đạo xây dựng, trình Hội đồng Quản trị ký ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện các nội dung của chính sách kiểm toán nội bộ. b) Các Phòng, Ban tại Hội sở chính: Thực hiện các nội dung của chính sách kiểm toán nội bộ và các văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ theo chức năng, nhiệm vụ được phân công. c) Các Đơn vị thành viên: Lãnh đạo các đơn vị tổ chức, quán triệt chính sách kiểm toán nội bộ đến cán bộ, nhân viên trong đơn vị, chỉ đạo, phối kết hợp chặt chẽ với bộ phận Kiểm toán nội bộ trong việc thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ và các văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ. 2. Tổng kết thực hiện và chỉnh sửa chính sách kiểm toán nội bộ: a) Trên cơ sở kết quả thực hiện tiến hành tổng kết, rút kinh nghiệm kịp thời về việc xây dựng chính sách kiểm toán nội bộ của NHTM. b) Việc thay đổi, bổ sung và chỉnh sửa chính sách kiểm toán nội bộ do Hội đồng Quản trị quyết định theo đề nghị của Trưởng Ban Kiểm soát. Chương III - CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY KIỂM TOÁN NỘI BỘ Mục 1 - Cơ cấu tổ chức bộ máy Kiểm toán nội bộ Cơ cấu tổ chức bộ máy Kiểm toán nội bộ, điều hành và mối quan hệ của kiểm toán nội bộ được quy định cụ thể tại Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Kiểm soát do Hội đồng Quản trị NHTM ban hành, theo đó có các Phòng nghiệp vụ thuộc Ban Kiểm soát: a) Phòng Giám sát và tổng hợp; 11
- b) Một hoặc một số Phòng Kiểm toán nội bộ theo từng lĩnh vực nghiệp vụ hoặc theo khu vực theo quy định của Hội đồng Quản trị NHTM. Mục 2 - Nguồn lực 1. Nhân viên Kiểm toán nội bộ phải có đủ tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật và tối thiểu là: a) Tốt nghiệp Đại học (cử nhân chuyên ngành Kinh tế, Tài chính, ngân hàng, Luật, Công nghệ thông tin...). b) Có kiến thức và kỹ năng về kiểm toán nội bộ, am hiểu pháp luật và nghiệp vụ ngân hàng; có khả năng thu thập, phân tích, đánh giá và tổng hợp thông tin. c) Có phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp liêm khiết, khách quan, trung thực; có ý thức tuân thủ Luật pháp. 2. Nhân viên kiểm toán nội bộ phải thực hiện và duy trì các quy tắc đạo đức nghề nghiệp sau đây: a) Trung thực: Thực hiện công việc của mình một cách trung thực, cẩn trọng và có trách nhiệm; tuân thủ luật pháp và thực hiện các nội dung công khai theo quy định của pháp luật và nghề nghiệp; không chủ tâm liên can trong bất kỳ hoạt động bất hợp pháp nào, hoặc tham gia những hoạt động gây mất uy tín đối với nghề nghiệp kiểm toán nội bộ hoặc đối với NHTM; tôn trọng và phấn đấu đóng góp có hiệu quả cho những mục tiêu chính đáng và phù hợp của NHTM. b) Khách quan: Thể hiện tính khách quan nghề nghiệp ở mức độ cao nhất trong quá trình thu thập, đánh giá và truyền đạt thông tin về hoạt động hoặc các quy trình, hệ thống đã hoặc đang được kiểm toán. Đưa ra đánh giá một cách công bằng về tất cả các vấn đề liên quan và không bị chi phối bởi mục tiêu quyền lợi riêng hoặc bởi bất kỳ ai khác khi đưa ra nhận xét, đánh giá của mình. c) Bảo mật: Tôn trọng giá trị và quyền sở hữu của thông tin nhận được, không được tiết lộ thông tin mà không có uỷ quỳên hợp lệ trừ khi có nghĩa vụ phải tiết lộ thông tin theo quy định của pháp luật và quy định nội bộ của NHTM. d) Trách nhiệm: Có ý thức trách nhiệm cao, phấn đấu học hỏi, áp dụng các kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm có được để thực hiện công việc kiểm toán nội bộ một cách hiệu quả nhất. 3. Nguồn bổ sung nhân lực Kiểm toán nội bộ: a) Điều chuyển nội bộ trong hệ thống NHTM khi có đủ tiêu chuẩn. b) Qua tuyển dụng cán bộ (cử nhân tốt nghiệp Đại học các chuyên ngành Kinh tế, Tài chính, ngân hàng, Luật, Công nghệ thông tin...). c) Tiếp nhận cán bộ ngoài NHTM (nếu có đủ tiêu chuẩn). 4. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ kiểm toán nội bộ: 12
- a) Thực hiện các giải pháp đào tạo, bồi dưỡng tại chỗ, tập trung; học tập kinh nghiệm hoạt động kiểm toán nội bộ trong và ngoài nước nhằm phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Kiểm toán nội bộ của NHTM. b) Trang bị đầy đủ các công cụ, phương tiện làm việc, nhất là các công cụ, phương tiện có tính đặc thù cho hoạt động kiểm toán nội bộ theo điều kiện thực tế của NHTM. Mục 2 – Điều hành và hoạt động của Kiểm toán nội bộ 1. Điều hành hoạt động kiểm toán nội bộ là Trưởng Kiểm toán nội bộ, giúp việc cho Trưởng kiểm toán có các Trưởng, Phó trưởng phòng và các Nhân viên kiểm toán. 2. Trưởng kiểm toán nội bộ thực hiện chức năng tham mưu, giúp việc theo yêu cầu chỉ đạo của Trưởng Ban Kiểm soát, Thành viên Ban Kiểm soát và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm toán nội bộ tuân thủ theo quy định của pháp luật và chính sách kiểm toán nội bộ của NHTM. 3. Chức năng, nhiệm vụ cụ thể của kiểm toán nội bộ: a) Xây dựng, trình duyệt và tổ chức thực hiện các quy định, quy chế, quy trình kiểm toán nội bộ. b) Đề xuất, tham gia ý kiến các văn bản của cơ quan Nhà nước về cơ chế, chính sách, chế độ có liên quan đến hoạt động Kiểm toán nội bộ. c) Xây dựng, trình duyệt kế hoạch Kiểm toán nội bộ hàng năm và kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ. d) Tổ chức thực hiện các cuộc kiểm toán nội bộ trên cơ sở kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm, kế hoạch kiểm toán từng cuộc kiểm toán nội bộ được duyệt và tuân thủ quy trình, thủ tục và các nguyên tắc hoạt động kiểm toán nội bộ. đ) Lập, trình cấp có thẩm quyền các Báo cáo hoạt động kiểm toán nội bộ theo quy định. e) Quản lý và lưu trữ báo cáo, hồ sơ, tài liệu kiểm toán nội bộ của từng đơn vị kiểm toán (hồ sơ kiểm toán cố định) và của từng cuộc kiểm toán theo thời hạn quy định. g) Phúc tra, kiểm tra và báo cáo kết quả thực hiện kiến nghị của các đơn vị kiểm toán. h) Quản lý, giám sát, đánh giá kết quả và chất lượng hoạt động kiểm toán nội bộ. i) Phối hợp với Trung tâm Đào tạo NHTM trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhằm cập nhật, nâng cao kiến thức và năng lực chuyên môn nghiệp vụ đối với đội ngũ cán bộ của NHTM làm công tác kiểm toán nội bộ. k) Phối hợp với các tổ chức Kiểm toán độc lập trong việc thực hiện các cuộc kiểm toán khi được Trưởng Ban Kiểm soát giao. l) Thực hiện các công việc khác khi được Trưởng Ban Kiểm soát giao. 13
- Mục 3 - Quyền và trách nhiệm của Trưởng kiểm toán, Trưởng, Phó Trưởng Phòng và các Nhân viên Kiểm toán nội bộ: 1. Trưởng Kiểm toán nội bộ, Trưởng, Phó trưởng phòng kiểm toán nội bộ thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Kiểm soát do Hội đồng Quản trị NHTM ban hành. 2. Trưởng phòng Kiểm toán nội bộ điều hành hoạt động hàng ngày của Phòng, giúp việc cho Trưởng phòng có một hoặc một số Phó Trưởng phòng. 3. Phó Trưởng phòng Kiểm toán nội bộ thực hiện công việc theo phân công, chỉ đạo của Trưởng phòng theo từng công việc, lĩnh vực nghiệp vụ cụ thể. 4. Nhân viên Kiểm toán nội bộ thực hiện nhiệm vụ thuộc chức năng của Phòng Kiểm toán nội bộ theo phân công của Lãnh đạo Phòng phụ trách trực tiếp. Khi nhân viên kiểm toán nội bộ là thành viên Nhóm Kiểm toán nội bộ thì thực hiện chức trách, nhiệm vụ theo phân công của Trưởng nhóm. 5. Ngoài ra, nếu pháp luật có quy định về quyền hạn, trách nhiệm cụ thể khác của cán bộ kiểm toán nội bộ thì thực hiện theo quy định đó (nếu có). Mục 4 - Quyền và trách nhiệm của Trưởng đoàn hoặc Trưởng nhóm kiểm toán nội bộ (Sau đây gọi chung là Nhóm kiểm toán): 1. Nhóm Kiểm toán nội bộ do Trưởng Ban Kiểm soát ra quyết định thành lập theo quy định của Hội đồng Quản trị để tiến hành cuộc kiểm toán nội bộ theo kế hoạch kiểm toán hàng năm được duyệt hoặc theo yêu cầu kiểm toán đột xuất của Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát. 2. Nhóm Kiểm toán nội bộ gồm có Trưởng Nhóm và có ít nhất 01 thành viên là thành viên Ban Kiểm soát hoặc cán bộ kiểm toán nội bộ của Phòng Kiểm toán nội bộ. 3. Tùy theo yêu cầu, nội dung, quy mô của cuộc kiểm toán nội bộ mà thành viên của Nhóm Kiểm toán nội bộ có thể được trưng tập, bổ sung từ các đơn vị trong hệ thống NHTM. 4. Nhiệm vụ, quyền hạn của Nhóm: a) Thực hiện đúng phạm vi, nội dung, thời hiệu, thời hạn, đối tượng Kiểm toán nội bộ trong Quyết định kiểm toán nội bộ. b) Yêu cầu đối tượng kiểm toán cung cấp hồ sơ, tài liệu, văn bản, chứng từ và các phương tiện làm việc hợp lý khác cho Nhóm. c) Hoạt động theo nguyên tắc chỉ tuân thủ theo Pháp luật, độc lập, khách quan, trung thực trong phạm vi quyền hạn và trách nhiệm được giao. d) Đảm bảo tính hợp pháp, rõ ràng, chính xác trong việc phát hiện, đánh giá, xác nhận, kiến nghị của Kiểm toán nội bộ. đ) Thực hiện bảo mật thông tin theo quy định của pháp luật và của NHTM liên quan đến cuộc kiểm toán nội bộ, không tiết lộ thông tin về cuộc kiểm toán nội bộ khi chưa được phép của người có thẩm quyền. 14
- e) Lập và bàn giao hồ sơ của cuộc kiểm toán nội bộ đến bộ phận có nhiệm vụ lưu giữ theo quy định. g) Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác do Lãnh đạo phòng Kiểm toán nội bộ, Trưởng Ban Kiểm soát giao. 5. Quyền và trách nhiệm của Trưởng Nhóm: a) Trưởng nhóm chịu trách nhiệm về hoạt động của Nhóm kiểm toán nội bộ và nội dung các biên bản, báo cáo kết quả kiểm toán nội bộ. b) Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên (yêu cầu, phạm vi, nội dung tiến độ thực hiện ... từng công việc). c) Tổ chức tiếp xúc với đối tượng kiểm toán, thống nhất chương trình phối hợp công tác giữa Nhóm với đối tượng kiểm toán. d) Trực tiếp chỉ đạo, điều hành tác nghiệp trong toàn bộ quá trình hoạt động của Nhóm kiểm toán nội bộ. đ) Quyết định các biện pháp xử lý tình huống phát sinh, thường xuyên báo cáo tiến độ và xin ý kiến chỉ đạo của Trưởng Ban Kiểm soát hoặc người ra quyết định thành lập Nhóm kiểm toán nội bộ đối với những vấn đề vượt thẩm quyền. e) Xây dựng dự thảo biên bản kiểm toán sau khi tổ chức họp Nhóm thảo luận tham gia ý kiến, trường hợp có ý kiến khác nhau thì trưởng Nhóm kết luận và chịu trách nhiệm về ý kiến đó. g) Gửi dự thảo biên bản kiểm toán nội bộ đã được Nhóm thống nhất đến đối tượng kiểm toán trước ngày công bố kết quả kiểm toán nội bộ. h) Tổ chức họp công bố biên bản kiểm toán (các thành viên tham dự do Trưởng nhóm quyết định). Sau khi công bố, nếu còn ý kiến tham gia của đối tượng kiểm toán về Biên bản kiểm toán thì Trưởng nhóm phải họp Nhóm để thảo luận về các ý kiến tham gia đó, chỉnh sửa hoặc không chỉnh sửa đều phải có biên bản. i) Báo cáo kết quả kiểm toán nội bộ lên cấp có thẩm quyền theo quy định hiện hành. 6. Nhiệm vụ, quyền hạn của các thành viên trong Nhóm: a) Lập kế hoạch chi tiết thực hiện chương trình làm việc trong kế hoạch của cuộc kiểm toán nội bộ được phân công, trình Trưởng Nhóm phê duyệt. b) Chủ động triển khai thực hiện có hiệu quả công việc được phân công theo đúng tiến độ. c) Thường xuyên báo cáo Trưởng Nhóm về tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ được phân công. d) Lập báo cáo kết quả về phát hiện, đánh giá, xác nhận và kiến nghị từng nội dung kiểm toán thuộc phạm vi trách nhiệm được phân công. đ) Chịu trách nhiệm trước Trưởng Nhóm về báo cáo, chứng cứ, tài liệu liên quan. 15
- e) Thực hiện các nhiệm vụ khác do Trưởng Nhóm giao. Mục 5 - Quan hệ của Kiểm toán nội bộ 1. Quan hệ với Trưởng Ban Kiểm soát: Chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện về mọi mặt hoạt động của kiểm toán nội bộ. 2. Quan hệ với các Phòng trong nội bộ Ban Kiểm soát: Là mối quan hệ phối hợp công tác trong nội bộ và được thực hiện theo sự chỉ đạo, điều hành của Trưởng Ban Kiểm soát. 3. Quan hệ với các đơn vị khác trong hệ thống: Là mối quan hệ phối hợp công tác trong đó Trưởng Kiểm toán nội bộ có vai trò đầu mối trong quá trình tác nghiệp, có quyền yêu cầu các đơn vị, cá nhân thuộc đối tượng kiểm toán hợp tác phục vụ cho hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM theo quy định hiện hành. Chương IV - QUY TRÌNH, THỦ TỤC KIỂM TOÁN NỘI BỘ Mục 1 - Mục đích, yêu cầu và nội dung quy trình 1. Quy trình kiểm toán nội bộ là trình tự, thủ tục tiến hành công việc kiểm toán nội bộ; trình tự, thủ tục này được sắp xếp theo thứ tự phù hợp với diễn biến và yêu cầu khách quan của hoạt động kiểm toán nội bộ. 2. Quy trình kiểm toán nội bộ bao gồm 4 bước chủ yếu sau: a) Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán (Kiểm toán hàng năm và từng cuộc kiểm toán). b) Bước 2: Thực hiện kiểm toán. c) Bước 3: Lập báo cáo kiểm toán nội bộ d) Bước 4: Kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị của Kiểm toán nội bộ. Mục 2 - Nội dung quy trình kiểm toán nội bộ Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán: 1. Lập kế hoạch kiểm toán hàng năm: a) Mục đích để phân bố nguồn lực và thiết lập tần suất kiểm toán một cách có hiệu quả. Khi lập kế hoạch kiểm toán hàng năm, cần dự phòng quỹ thời gian để thực hiện các cuộc kiểm toán đột xuất khi có yêu cầu của người có thẩm quyền. b) Định hướng hoạt động của bộ máy kiểm toán nội bộ theo chính sách kiểm toán nội bộ để thực hiện mục tiêu hoạt động của NHTM . c) Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở đánh giá rủi ro và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của các đơn vị trong hệ thống, căn cứ vào kết quả kiểm toán độc lập, kiểm toán nội bộ lần trước cũng như yêu cầu của Hội đồng Quản trị. 16
- d) Việc lập kế hoạch do bộ phận kiểm toán nội bộ lập, báo cáo Trưởng Ban kiểm soát xem xét, trình Hội đồng Quản trị phê duyệt. 1.2. Kế hoạch kiểm toán hàng năm bao gồm những nội dung: a) Đánh giá rủi ro tổng quát: - Tóm tắt những rủi ro đã xảy ra trong ngành Ngân hàng và tại NHTM năm trước và phương thức xử lý những rủi ro này. - Đánh giá tổng thể các rủi ro trong năm hiện tại, trong đó có rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động khác đối với toàn hệ thống và đối với các đơn vị thành viên. b) Đánh giá nền tảng kinh tế và môi trường hoạt động: - Các chỉ số kinh tế cơ bản tác động đến hoạt động Ngân hàng: Năm tài chính trước Dự báo năm hiện tại Tỷ lệ tăng trưởng GDP Tỷ lệ lạm phát Tỷ lệ thất nghiệp Tỷ lệ lãi suất: + Lãi suất cho vay + Lãi suất tiền gửi + Lợi nhuận Tỷ giá hối đoái - Các xu hướng chính của nền kinh tế tác động đối với các lĩnh vực hoạt động chủ yếu của Ngân hàng (cho vay, rủi ro nợ khó đòi...) mà công việc của kiểm toán nội bộ cần tập trung. c) Rà soát môi trường pháp lý tác động đến hoạt động của Ngân hàng: - Những thay đổi về luật pháp và phạm vi hoạt động của Ngân hàng sẽ bị tác động, ảnh hưởng. - Các vi phạm chế độ chính sách được phát hiện trong các cuộc thanh tra, kiểm tra, kiểm toán trước. - Các văn bản yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước cho phép đánh giá tính tuân thủ của Ngân hàng (các chỉ tiêu an toàn hoạt động ngân hàng...). d) Soát xét kết quả hoạt động: - So sánh các chỉ tiêu về kết quả hoạt động với kế hoạch trong thời kỳ từ 3 - 5 năm. - Soát xét chi tiết theo từng khoản mục trong các báo cáo tài chính (gồm bản cân đối kế toán và và báo cáo kết quả kinh doanh …). - Đánh giá kết quả hoạt động, những dẫn liệu cho thấy có vấn đề trong hoạt động kinh doanh của các đơn vị thành viên. đ) Soát xét những thay đổi cơ cấu tổ chức cán bộ: Các thay đổi trong cơ cấu tổ chức và nhân sự đã diễn ra như: 17
- - Thành lập Chi nhánh, đơn vị mới; - Thay đổi nhân sự ở những vị trí chủ chốt, quan trọng (Giám đốc, Trưởng, Phó phòng...). Các vấn đề khác liên quan đến quản lý điều hành, giám sát hoạt động và nhân sự tại các đơn vị thành viên: - Năng lực chuyên môn và kinh nghiệm các nhân sự chính. - Chính sách tuyển dụng, bổ nhiệm và chấm dứt hợp đồng làm việc, quan điểm của Ban lãnh đạo về chế độ đãi ngộ, tiền lương, thực hiện các chương trình đào tạo... e) Soát xét môi trường nội bộ thông qua đánh giá các nguồn thông tin: - Kế hoạch kinh doanh, các báo cáo quản trị và tài chính. - Hệ thống văn bản nội bộ. - Báo cáo và biên bản các cuộc họp của các hội đồng trong NHTM. - Các quy trình, thủ tục và các sổ tay nghiệp vụ. - Kết quả kiểm toán năm trước. - Các vấn đề cụ thể do HĐQT và Ban lãnh đạo đưa ra. g) Đánh giá và phân loại rủi ro ở các cấp làm cơ sở lập kế hoạch về quy mô kiểm toán (bao gồm kiểm toán toàn diện và kiểm toán có giới hạn): - Đánh giá rủi ro theo 3 mức: Rủi ro cao; rủi ro trung bình và rủi ro thấp (được đề cập chi tiết dưới đây). - Tần suất kiểm toán nội bộ theo đánh giá rủi ro. - Các đơn vị có rủi ro phải được kiểm toán toàn diện ít nhất: + 01 lần trong 12 tháng đối với rủi ro cao; + 01 lần trong 18 tháng đối với rủi ro trung bình; + 01 lần trong 36 tháng và kiểm toán từng mặt nghiệp vụ đối với rủi ro thấp. h) Kế hoạch về số lượng đơn vị được kiểm toán và lĩnh vực hoạt động cần kiểm toán: - Số lượng Ban, Phòng tại Hội sở chính. - Số lượng đơn vị thành viên: Số lượng các đơn vị có rủi ro cao (% tổng số đơn vị có rủi ro cao), rủi ro trung bình (% tổng số đơn vị có rủi ro trung bình ) và rủi ro thấp (% tổng số đơn vị có rủi ro thấp) - Các chuyên đề nghiệp vụ, hoạt động cần kiểm toán. i) Kế hoạch về nguồn lực: - Đánh giá các nguồn lực và sự mất cân đối (so sánh kế hoạch và thực hiện trong năm trước). - Đánh giá các yêu cầu về nguồn nhân sự nội bộ và bên ngoài cho năm hiện tại dựa trên kế hoạch về Phòng, Ban, Đơn vị thành viên và các mảng nghiệp vụ … 18
- - Kế hoạch đào tạo nhằm phát triển các kỹ năng của bộ phận kiểm toán nội bộ và nhân viên kiểm toán nội bộ. k) Kế hoạch các báo cáo: Số lượng, nội dung các báo cáo định kỳ kiểm toán nội bộ gửi HĐQT, Tổng Giám đốc trong năm kế hoạch. 1.3. Thông tin phục vụ lập kế hoạch kiểm toán hàng năm: a) Các quy định hiện hành của pháp luật; b) Các quy định nội bộ của NHTM; c) Mục tiêu và chiến lược trung, dài hạn của NHTM cũng như kế hoạch kinh doanh hàng năm của NHTM. d) Những thông tin phục vụ cho việc rà soát môi trường hoạt động bên ngoài có liên quan: - Báo, tạp chí và những báo cáo về kinh tế, xã hội, chính trị; - Những ấn phẩm, tài liệu hội thảo, hội nghị về ngành ngân hàng; - Các quy định và hướng dẫn về thông lệ ngân hàng; - Báo cáo chuyên đề về ngành ngân hàng và hệ thống thông tin thị trường. 1.4. Đánh giá rủi ro: a) Rủi ro được xem là tập hợp các yếu tố bên trong và bên ngoài tác động đến sự tăng trưởng của NHTM và tạo giá trị cho NHTM. Rủi ro bao gồm không chỉ các nguy cơ xấu sẽ xảy ra (rủi ro nguy hiểm), mà còn là khả năng các yếu tố thuận lợi xảy ra (rủi ro thời cơ), tiềm năng khiến kết quả thực tế khác với kết quả mong muốn (rủi ro bất chắc), và bất cứ yếu tố nào cản trở tổ chức đạt được mục tiêu chiến lược của NHTM. Rủi ro tiềm tàng là rủi ro khi thực hiện các hoạt động kinh doanh nhất định, trước khi xem xét các biện pháp kiểm soát nội bộ. Rủi ro tiềm tàng bao gồm rủi ro từ môi trường bên ngoài chẳng hạn các sự kiện được dự báo, tình hình kinh tế tại địa phương, môi trường pháp lý và chính trị, và các yếu tố bên trong cần đặc biệt chú ý bao gồm thay đổi về hệ thống vận hành, sản phẩm và thị trường mới, lãnh đạo mới, và hoạt động ở nước ngoài. Rủi ro còn lại là rủi ro ngoài các rủi ro tiềm tàng sau khi đã xem xét cấu trúc kiểm soát nội bộ. Giảm rủi ro tiềm tàng được bằng một cơ cấu kiểm soát nội bộ tạo một môi trường kiểm soát tốt, bao gồm đánh giá rủi ro và hoạt động kiểm soát tương ứng một cách hiệu quả, khuyến khích trao đổi thông tin và truyền thông và bao gồm một quy trình kiểm soát phù hợp. Nhìn chung, rủi ro còn lại sẽ xác định tần suất, phạm vi và hình thức kiểm toán. b) Các rủi ro có thể là: - Một quyết định sai lầm của các cấp quản lý trong hệ thống NHTM. - Các gian lận trong sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, các mất mát tài chính. - Bảo vệ tài sản không chặt chẽ có thể gây thất thoát. - Khách hàng không thỏa mãn, dư luận tiêu cực ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của NHTM. 19
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# Giáo trình kiểm toán nội bộ
Chia sẻ: Anhvu Anhvu | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:172
![](images/blank.gif)
![](images/blank.gif)
2.317
lượt xem 1.218
download
lượt xem 1.218
download
![](http://image.tlvnimg.com/document/thumbnail/2009/20090319/anhvu/80x100/2771341066598.jpg)
##
Giáo trình kiểm toán nội bộ
Mô tả tài liệu
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](images/down16x21.png)
Tài liệu giới thiệu về kiểm toán nội bộ, các cách thức thực hiện kiểm toán nội bộ trong doanh nghiệp. như quản trị điều hành và trong các lĩnh vực nghiệp vụ cụ thể, theo đó Sổ tay Kiểm toán nội bộ (Sổ tay KTNB) là công cụ quan trọng trong việc thực thi các mục tiêu, chiến lược phát triển đã đề ra.
Chủ đề:
![](images/graphics/blank.gif)
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Giáo trình kiểm toán nội bộ
- Kiểm toán nội bộ 1
- Chương I - GIỚI THIỆU CHUNG 1. Sự cần thiết và mục tiêu của Sổ tay Kiểm toán nội bộ a) Sự cần thiết: Thực hiện mục tiêu và chiến lược phát triển của Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (sau đây gọi tắt là NHTM) là “ Phát triển bền vững, hội nhập, an toàn, hiệu quả” thì nhất thiết phải xây dựng và chuẩn hoá các quy chế, cơ chế, quy trình trong mọi hoạt động như quản trị điều hành và trong các lĩnh vực nghiệp vụ cụ thể, theo đó Sổ tay Kiểm toán nội bộ (Sổ tay KTNB) là công cụ quan trọng trong việc thực thi các mục tiêu, chiến lược phát triển đã đề ra. Ngân hàng thương mại lớn hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ và dịch vụ ngân hàng, quản lý một khối lượng lớn van và tài sản của ngân hàng và khách hàng, đòi hỏi cần phải có một hệ thống kiểm toán, kiểm soát nội bộ hoạt động có hiệu quả, tuân theo pháp luật nhằm để quản lý và kiểm soát rủi ro, đảm bảo an toàn trong hoạt động. Kiểm toán nội bộ là một bộ phận độc lập trong NHTM, thông qua việc thực hiện vai trò, chức năng, nhiệm vụ của mình để kiểm tra, đánh giá, xác nhận tính hiệu quả của công tác quản lý rủi ro và tính hữu hiệu của hệ thống kiểm toán, kiểm soát nội bộ, từ đó xác lập được các thông tin về tài chính, tình hình hoạt động giúp Hội đồng Quản trị, Tổng Giám đốc nắm bắt được một cách kịp thời các nguy cơ, tiềm ẩn rủi ro, mức độ hoàn thành mục tiêu, kế hoạch, xác định và phân bổ nguồn lực, hoạch định chính sách và định hướng chiến lược cho mọi hoạt động của NHTM. Sổ tay kiểm toán được ban hành là yêu cầu cấp thiết, nhằm tạo hành lang hoạt động và định hướng thống nhất trong kiểm toán nội bộ của NHTM. b) Mục tiêu: Sổ tay kiểm toán nội bộ hướng đến sự chuẩn hóa và thống nhất về tài liệu nghiên cứu, áp dụng phục vụ cho hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM. 2. Về cơ sở pháp lý: Luật các tổ chức tín dụng ngày 12/12/1997 và Luật sửa đổi một số Điều của Luật các Tổ chức tín dụng số 20/2004/QH ngày 15/6/2004 (Điều 38) và các văn bản dưới Luật hướng dẫn thực hiện. 3. Cấu trúc Sổ tay kiểm toán nội bộ: Sổ tay kiểm toán nội bộ gồm có 5 cấu phần: Cấu phần thứ nhất: Giới thiệu chung Trong phần này, Sổ tay kiểm toán nội bộ giới thiệu về sự cần thiết, mục đích, cấu trúc của Sổ tay kiểm toán nội bộ cũng như phương pháp tra cứu. Cấu phần thứ hai: Chính sách kiểm toán nội bộ 1
- Tại phần này Sổ tay kiểm toán nội bộ đề cập các nội dung của chính sách kiểm toán nội bộ, đó là những nội dung về quan điểm, định hướng, giải pháp đối với lĩnh vực kiểm toán nội bộ; các khuôn khổ hoạt động kiểm toán nội bộ được Hội đồng quản trị phê duyệt nhằm làm cơ sở cho việc xây dựng và tổ chức quản lý, thực hiện các cơ chế, quy chế, quy định, quy trình hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM. Cấu phần thứ ba: Cơ cấu tổ chức, điều hành và hoạt động của Kiểm toán nội bộ Phần này đề cập các nội dung về cơ cấu tổ chức bộ máy và điều hành hoạt động cũng như mối quan hệ giữa các bộ phận kiểm toán nội bộ và giữa bộ phận kiểm toán nội bộ với các bên có liên quan. Cấu phần thứ tư: Quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ Tại phần này, Sổ tay kiểm toán nội bộ đề cập cụ thể nội dung quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ nhằm hướng dẫn thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ về hồ sơ kiểm toán và các bước thực hiện trong quy trình cũng như các thủ tục kiểm toán nội bộ. Cấu phần thứ năm: Hướng dẫn kiểm toán nội bộ một số nghiệp vụ Tại phần này được xây dựng độc lập và tách ra thành từng Phụ lục của Sổ tay kiểm toán nội bộ, theo đó hướng dẫn cụ thể về kiểm toán nội bộ một số nghiệp vụ của NHTM. Cùng với những hướng dẫn chung về quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ đã đề cập tại các cấu phần của Sổ tay kiểm toán nội bộ. 4. Cập nhật Sổ tay kiểm toán nội bộ: Sổ tay kiểm toán nội bộ thường xuyên phải được rà soát, cập nhật để có được đầy đủ nội dung liên quan đến cơ chế, quy chế cũng như quy trình, thủ tục kiểm toán nội bộ, đảm bảo tính đầy đủ, tính hữu dụng của Sổ tay, đáp ứng được mục tiêu của hoạt động kiểm toán. Mỗi nội dung, mỗi cấu phần được bổ sung, sửa đổi sẽ được cập nhật kịp thời vào từng phần tương ứng hoặc được bổ sung thêm các phần cần thiết khác ngoài các phần đã đề cập trong Sổ tay kiểm toán nội bộ một cách phù hợp. Quá trình thực hiện chỉnh sửa cũng sẽ được rà soát và phê duyệt tương tự như thực hiện đối với sổ tay gốc. 5. Tổ chức thực hiện Sổ tay kiểm toán nội bộ được cung cấp và áp dụng thống nhất cho các cấp quản lý, các đơn vị trong toàn hệ thống và tất cả các nhân viên kiểm toán nội bộ. Nhân viên kiểm toán nội bộ một mặt tra cứu, khai thác sử dụng Sổ tay kiểm toán nội bộ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ kiểm toán, mặt khác cần thường xuyên nghiên cứu, đề xuất với cấp có thẩm quyền để cập nhật, bổ sung, hoàn thiện các cấu phần Sổ tay kiểm toán nội bộ phù hợp với các quy định hiện hành, phù hợp với định hướng, chiến lược phát triển từng thời kỳ của NHTM. 6. Thẩm quyền phê duyệt, bổ sung và chỉnh sửa Sổ tay kiểm toán nội bộ a) Việc bổ sung, sửa đổi Sổ tay kiểm toán nội bộ được thực hiện hàng năm và khi: - Có sự thay thay đổi các quy định của pháp luật; 2
- - Sự phản hồi từ nhân viên kiểm toán nội bộ và từ các đơn vị được kiểm toán; - Ý kiến từ Ban kiểm soát hoặc Ban điều hành NHTM... b) Ban Kiểm soát chịu trách nhiệm bổ sung, chỉnh sửa Sổ tay kiểm toán nội bộ theo luật pháp Việt Nam và thông lệ quốc tế, trình Hội Đồng Quản trị phê duyệt, đồng thời có trách nhiệm thông báo các sửa đổi này đến các đối tượng có liên quan theo quy định. Chương II - CHÍNH SÁCH KIỂM TOÁN NỘI BỘ Mục 1 - Mục tiêu của Chính sách kiểm toán nội bộ 1. Xác lập công cụ quản lý đối với hoạt động kiểm toán nội bộ của Hội đồng Quản trị NHTM. 2. Làm cơ sở cho việc xây dựng cơ chế, quy chế, quy định, quy trình và tổ chức thực hiện công tác kiểm toán nội bộ trong hệ thống NHTM, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, chính sách quản lý rủi ro và góp phần nâng cao chất lượng hoạt động, củng cố vị thế của NHTM trong quá trình hội nhập khu vực và quốc tế. Mục 2 - Đối tượng và phạm vi điều chỉnh 1. Chính sách kiểm toán nội bộ là hệ thống các quy định, chuẩn mực trong hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM nhằm thực thi các mục tiêu được xác định trong Sổ tay này. 2. Chính sách kiểm toán nội bộ NHTM được áp dụng thống nhất trong toàn hệ thống bao gồm Hội sở chính và các Đơn vị thành viên. Mục 3 - Giải thích từ ngữ Trong Sổ tay này, các từ ngữ dưới đây được hiểu như sau: 1. “Kiểm toán nội bộ” là hoạt động kiểm tra, rà soát, đánh giá một cách độc lập, khách quan, theo đó đưa ra các kiến nghị, tư vấn nhằm gia tăng giá trị, nâng cao chất lượng hoạt động của NHTM và thông qua việc đưa ra phương pháp có hệ thống, có kỷ luật để đánh giá và nâng cao hiệu quả của công tác quản lý rủi ro, kiểm soát và quản trị của NHTM. 2. “Thông tin trọng yếu” là thông tin mà sự sai lệch của nó hay việc không có thông tin đó sẽ có thể ảnh hưởng đến quyết định của người sử dụng thông tin đó để ra quyết định. 3. “Bộ phận Kiểm toán nội bộ” là bộ máy tổ chức thực hiện nhiệm vụ kiểm toán nội bộ thuộc cơ cấu tổ chức của Ban Kiểm soát NHTM. 4. “Nhân viên Kiểm toán nội bộ” là những cán bộ thuộc Bộ phận Kiểm toán nội bộ, ngoại trừ những cán bộ thuộc bộ phận này là thành viên Ban Kiểm soát. 5. “Hệ thống Kiểm soát nội bộ” là tập hợp các cơ chế, chính sách, quy định, quy trình nội bộ và các thủ tục kiểm soát nhằm đạt được các mục tiêu như: tuân thủ luật pháp, kiểm tra, kiểm soát nhằm phát hiện, ngăn ngừa sai sót, vi phạm; để xác lập thông tin quản lý, thông tin tài chính trung thực, hợp lý; bảo vệ, quản lý và sử dụng có hiệu quả tài sản của đơn vị. 3
- Ngoài ra, hệ thống kiểm soát nội bộ còn được xem là môi trường kiểm soát, thông tin và trao đổi thông tin, quản lý rủi ro, các hoạt động kiểm soát và giám sát các hoạt động kiểm soát. 6. “Ngân hàng thwowng maij”: NHTM. Mục 4 - Căn cứ xây dựng chính sách 1. Luật các Tổ chức tín dụng số 02-1997/QH10 ngày 12/12/1997 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật các Tổ chức tín dụng số 20/2004/QH11 ngày 15/6/2004. 2. Kế hoạch phát triển thể chế đến năm 2010, chiến lược phát triển giai đoạn 2005 - 2010 của NHTM và các cam kết của NHTM với các tổ chức tài chính quốc tế. 3. Quyết định số 832 TC/QĐ/CĐ KT ngày 28/10/1997 của Bộ Tài Chính về việc ban hành Quy chế kiểm toán nội bộ. 4. Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Kiểm soát ban hành theo Quyết định số 143/2005/QĐ-HĐQT ngày 27/10/2005 của Hội đồng Quản trị NHTM. 5. Kết quả tư vấn của Dự án tư vấn hỗ trợ thực hiện kế hoạch tái cơ cấu NHTM do IFG-Development Initives Ltd thực hiện trong khuôn khổ khoản tài trợ ASEM do ngân hàng thế giới quản lý. 6. Yêu cầu thực tiễn hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM. Mục 5 - Nội dung Chính sách kiểm toán nội bộ Kiểm toán nội bộ NHTM là quá trình hoạt động một cách độc lập của những người có thẩm quyền thuộc bộ phận kiểm toán nội bộ nhằm thu thập các bằng chứng để kiểm tra, đánh giá các thông tin kinh tế, tài chính và phi tài chính của NHTM, từ đó xác nhận và báo cáo Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo NHTM về chất lượng và độ tin cậy của các thông tin đó, về chấp hành pháp luật, chính sách, chế độ cũng như các nghị quyết, quyết định của Hội đồng Quản trị và Ban lãnh đạo NHTM, đồng thời đưa ra những khuyến nghị về biện pháp, giải pháp để chỉnh sửa, khắc phục và ngăn ngừa tái diễn những sai sót, vi phạm, nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý rủi ro, kiểm soát nội bộ và quản trị điều hành của NHTM. 1. Mục đích: a) Xác nhận và báo cáo Hội đồng Quản trị, Ban lãnh đạo NHTM về chất lượng và độ tin cậy các thông tin kinh tế, tài chính và phi tài chính; về chấp hành Pháp luật và các quy định nội bộ của NHTM. b) Phát hiện và chỉ ra nguyên nhân của những sơ hở, yếu kém trong hoạt động, từ đó đề xuất và tư vấn với Hội đồng quản trị, Ban lãnh đạo NHTM các biện pháp, giải pháp để cải tiến, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt động của NHTM, giúp NHTM đạt được mục tiêu của mình. c) Đóng góp giá trị tăng thêm để cải thiện, nâng cao chất lượng hoạt động NHTM, từ đó góp phần củng cố vị thế của NHTM trong nền kinh tế cũng như tăng cường vai trò trung gian tài chính của NHTM thông qua việc hoàn thiện môi trường quản lý rủi ro và hệ thống kiểm soát nội bộ của NHTM. 2. Chức năng: 4
- a) Chức năng kiểm tra: là việc sử dụng các biện pháp kỹ thuật để xem xét, đối chiếu mức độ trung thực của các thông tin, tài liệu và tính hợp pháp của việc thực hiện các nghiệp vụ hay việc lập các bản khai tài chính. b) Chức năng đánh giá: Thông qua kiểm tra, nhân viên Kiểm toán nội bộ đánh giá tính đúng đắn, trung thực và hợp pháp của các số liệu, thông tin, tài liệu được kiểm tra. c) Chức năng xác nhận: Thông qua kiểm tra, đánh giá nhân viên kiểm toán nội bộ xác nhận thực trạng các thông tin đã kiểm tra về tính đúng đắn, trung thực và hợp pháp của các thông tin đó. d) Chức năng tư vấn: Trên cơ sở những phát hiện trong quá trình kiểm tra, đánh giá, nhân viên kiểm toán nội bộ đề xuất và tư vấn các giải pháp, biện pháp để khắc phục sai sót, vi phạm, cải tiến và hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ nhằm đảm bảo an toàn và nâng cao hiệu quả hoạt động của NHTM, giúp NHTM đạt được mục tiêu của mình. 3. Nhiệm vụ: a) Kiểm tra, đánh giá độ tin cậy, hiệu lực và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ. b) Kiểm tra, thẩm định tính xác thực, độ tin cậy của các thông tin quản lý, thông tin tài chính, bao gồm cả hệ thống thông tin điện tử và dịch vụ ngân hàng điện tử. c) Kiểm tra, đánh giá tính tuân thủ Luật pháp và quy định nội bộ của NHTM. d) Kiểm tra, đánh giá tính hiệu lực, hiệu quả của công tác quản lý rủi ro, các biện pháp đảm bảo an toàn tài sản và sử dụng nguồn lực của NHTM. đ) Kiến nghị các biện pháp sửa chữa, khắc phục sai sót, tồn tại; xử lý các sai phạm; đề xuất các biện pháp hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, hệ thống quản lý rủi ro ngân hàng. 4. Quyền hạn: a) Chủ động thực hiện các nhiệm vụ của mình theo kế hoạch kiểm toán đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. b) Được cung cấp đầy đủ, kịp thời toàn bộ các thông tin, tài liệu, hồ sơ cấn thiết cho công tác kiểm toán nội bộ. c) Tiếp cận, xem xét các quy trình nghiệp vụ, các tài sản khi thực hiện kiểm toán. d) Tiếp cận, phỏng vấn các cán bộ, nhân viên của tổ chức, đơn vị thành viên thuộc đối tượng được kiểm toán liên quan đến nội dung kiểm toán. đ) Tham dự và được nhận các biên bản họp của Ban lãnh đạo NHTM có liên quan đến công việc của kiểm toán nội bộ. e) Giám sát, đánh giá và theo dõi các hoạt động sửa chữa, khắc phục, hoàn thiện của lãnh đạo các đơn vị, bộ phận đối với các vấn đề mà kiểm toán nội bộ đã ghi nhận và có khuyến nghị. g) Báo cáo kết quả kiểm toán lên Hội đồng Quản trị, cung cấp thông tin báo cáo và kết quả kiểm toán theo quy định của pháp luật và quy định nội bộ của NHTM. 5
- h) Độc lập về chuyên môn nghiệp vụ, không bị chi phối hoặc can thiệp khi thực hiện kiểm toán và trình bày ý kiến trong báo cáo kiểm toán. i) Tiếp nhận không hạn chế các thông tin liên quan đến hoạt động của NHTM (như được tham dự và cung cấp đầy đủ các biên bản cuộc họp của Hội đồng Quản trị, Ban lãnh đạo và các văn bản pháp luật của Nhà nước, các chiến lược, quy chế, quy trình, hướng dẫn nghiệp vụ…) và được trang bị đầy đủ nguồn lực về nhân lực, tài chính và các điều kiện vật chất khác... phục vụ cho hoạt động kiểm toán. k) Yêu cầu các đối tượng được kiểm toán cung cấp, giải trình các thông tin, tài liệu phục vụ cho công tác kiểm toán. l) Ký xác nhận trên Biên bản và Báo cáo kiểm toán nội bộ do nhân viên kiểm toán lập và chịu trách nhiệm thực hiện theo nhiệm vụ kiểm toán được giao . m) Nêu các khuyến nghị và đề xuất các ý kiến tư vấn cho Ban lãnh đạo NHTM trong việc cải tiến, hoàn thiện công tác quản lý điều hành hoạt động kinh doanh, ngăn ngừa các sai sót, gian lận trong NHTM. n) Bảo lưu ý kiến đã trình bày trong Biên bản, Báo cáo kiểm toán nội bộ. o) Từ chối thực hiện các công việc không thuộc phạm vi nghiệp vụ kiểm toán nội bộ. 5. Trách nhiệm: a) Bảo mật tài liệu, thông tin kiểm toán nội bộ theo quy định của pháp luật và quy định nội bộ của NHTM. b) Chịu trách nhiệm trước Hội đồng Quản trị NHTM về những đánh giá, kết luận, kiến nghị đề xuất trong báo cáo kiểm toán nội bộ. 6. Phạm vi hoạt động: Phạm vi hoạt động kiểm toán nội bộ bao gồm kiểm tra, đánh giá tính đầy đủ và hiệu quả của hệ thống kiểm soát nội bộ NHTM cũng như chất lượng thực thi các trách nhiệm được giao của các Ban, Phòng tại Hội sở chính và các đơn vị thành viên NHTM. Theo đó, phạm vi hoạt động công việc kiểm toán nội bộ bao gồm: a) Rà soát sự tuân thủ các nghiệp vụ và hồ sơ, chứng từ. b) Kiểm tra hệ thống kiểm soát và các thủ tục kiểm soát c) Phân tích và rà soát các quy trình và các biện pháp được áp dụng d) Soát xét các nguy cơ, tiềm ẩn rủi ro. đ) Phân tích các thông tin quản lý và thông tin tài chính e) Kiểm tra, xác nhận các thông tin quản lý và thông tin tài chính thông qua kiểm tra chi tiết và kiểm tra các dữ liệu, cơ sở. 7. Nguyên tắc hoạt động: 7.1. Nguyên tắc hoạt động của Kiểm toán nội bộ phải đảm bảo: a) Tính độc lập: Về tổ chức, bộ phận kiểm toán nội bộ độc lập với các đơn vị, các bộ phận điều hành, tác nghiệp của NHTM; về hoạt động kiểm toán nội bộ độc lập với các hoạt động 6
- điều hành hàng ngày của NHTM, độc lập với các nghiêp vụ được kiểm toán; bộ phận Kiểm toán nội bộ và nhân viên Kiểm toán nội bộ được độc lập đánh giá và trình bày ý kiến trong báo cáo kiểm toán. b) Tính khách quan, trung thực: Bộ phận Kiểm toán nộ bộ, nhân viên Kiểm toán nội bộ trong quá trình hoạt động, tác nghiệp phải đảm bảo tính khách quan, trung thực khi thực hiện nhiệm vụ kiểm toán nội bộ. c) Tính chuyên trách: Nhân viên Kiểm toán nội bộ không kiêm nhiệm các cương vị, các công việc chuyên môn khác trong bộ máy điều hành của NHTM. 7.2. Các yêu cầu nhằm đảm bảo tính độc lập, khách quan: a) Nhân viên kiểm toán nội bộ phải có thái độ công bằng, không định kiến và tránh mọi xung đột lợi ích, nhân viên kiểm toán nội bộ có quyền và nghĩa vụ báo cáo với Trưởng phòng Kiểm toán nội bộ về mọi vấn đề có ảnh hưởng đến tính độc lập và khách quan của mình trước và trong khi thực hiện công việc kiểm toán nội bộ. b) Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ phải nắm vững, theo dõi và đảm bảo tính độc lập và khách quan của các nhân viên kiểm toán nội bộ. Trường hợp tính độc lập hoặc khách quan bị ảnh hưởng hoặc có thể bị ảnh hưởng, Trưởng phòng kiểm toán nội bộ phải báo cáo và đề xuất xử lý lên Ban Kiểm soát hoặc Hội đồng Quản trị. c) Trong công tác kiểm toán nội bộ, yêu cầu đối với hoạt động kiểm toán nội bộ và nhân viên kiểm toán phải: - Không tham gia kiểm toán các hoạt động mà nhân viên đó chịu trách nhiệm thực hiện hoặc quản lý trước đây (tính khách quan được coi là có thể bị ảnh hưởng nếu nhân viên kiểm toán nội bộ kiểm toán một hoạt động, một bộ phận mà nhân viên đó chịu trách nhiệm thực hiện hay quản lý trong năm tài chính trước đó). - Nhân viên kiểm toán nội bộ đã tham gia đáng kể vào quy trình phát triển một hệ thống không được tham gia kiểm toán hệ thống đó. - Đảm bảo nhân viên kiểm toán nội bộ không có những xung đột quyền lợi với đơn vị, bộ phận được kiểm toán - Nhân viên kiểm toán nội bộ không được kiểm toán một đơn vị, bộ phận trong vòng ba (03) năm liên tiếp. - Có biện pháp kiểm tra nhằm đảm bảo tính độc lập và khách quan của công tác kiểm toán nội bộ ngay trong quá trình thực hiện kiểm toán tại đơn vị, bộ phận được kiểm toán và trong giai đoạn lập, gửi báo cáo kiểm toán. - Các ghi nhận kiểm toán trong báo cáo kiểm toán nội bộ phải được phân tích cẩn trọng và dựa trên cơ sở các dữ liệu, thông tin thu thập được để đảm bảo tính khách quan, trung thực. - Kết quả thực hiện nhiệm vụ của Trưởng bộ phận kiểm toán nội bộ phải được Ban Kiểm soát, HĐQT thường xuyên kiểm tra, rà soát và đánh giá. Mục 6 - Lập quy trình kiểm toán nội bộ 7
- Xây dựng và thực thi quy trình kiểm toán nội bộ bao gồm các bước công việc theo trình tự, thủ tục phù hợp với diễn biến khách quan của hoạt động kiểm toán nội bộ, nhằm định hướng cho toàn bộ hoạt động kiểm toán nội bộ cũng như cho một cuộc kiểm toán nội bộ, đồng thời làm cơ sở cho việc quản lý hoạt động kiểm toán nội bộ. 1. Lập kế hoạch kiểm toán nội bộ: Kế hoạch kiểm toán nội bộ được lập với hai cấp độ: a) Kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm. b) Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ. 1.1. Kế hoạch Kiểm toán nội bộ hàng năm: a) Kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm do Trưởng Ban Kiểm soát chỉ đạo lập, trình Hội đồng Quản trị phê chuẩn vào tháng đầu tiên của năm tài chính. b) Kế hoạch này được xây dựng trên cơ sở: - Đánh giá rủi ro và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của các Ban, Phòng tại Hội sở chính, các Đơn vị thành viên. - Kết quả kiểm toán độc lập, kiểm toán nội bộ lần trước cũng như yêu cầu của Hội đồng Quản trị. c) Yêu cầu đối với kiểm toán hàng năm: - Những đơn vị rủi ro cao - kiểm toán toàn diện ít nhất 12 tháng một lần, rủi ro trung bình - kiểm toán toàn diện ít nhất 18 tháng một lần, rủi ro thấp - kiểm toán có giới hạn hoặc kiểm toán toàn diện ít nhất 03 năm một lần. - Mặt khác phải dự phòng quỹ thời gian để thực hiện các cuộc kiểm toán đột xuất khi có yêu cầu của Ban Kiểm soát, của Chủ tịch Hội đồng Quản trị hoặc khi có các thông tin về dấu hiệu sai phạm nghiêm trọng, dấu hiệu rủi ro cao ở các đối tượng kiểm toán. d) Kế hoạch kiểm toán hàng năm bao gồm những nội dung sau: - Đánh giá rủi ro tổng quát trong bối cảnh môi trường kinh tế, môi trường hoạt động, đánh giá các tác động của môi trường pháp lý và của những thay đổi nội bộ ảnh hưởng đến hoạt động của toàn hệ thống. - Rà soát kết quả hoạt động năm trước, mục tiêu kế hoạch kinh doanh năm hiện tại. - Các mục tiêu kiểm toán nội bộ. - Chi tiết kế hoạch kiểm toán trong năm đối với các Ban, Phòng tại Hội sở chính, các Đơn vị thành viên. - Kế hoạch nguồn lực và xác định nguồn nhân lực, phân bổ nguồn lực phục vụ các nhiệm vụ kiểm toán. - Chương trình quản lý, đào tạo và nghiên cứu phát triển công tác kiểm toán nội bộ của NHTM trong năm kế hoạch. - Kế hoạch báo cáo (nội dung, số lượng báo cáo định kỳ với Hội đồng Quản trị trong năm hiện tại). 1.2. Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ: 8
- a) Các cuộc kiểm toán nội bộ cũng đều phải được lập kế hoạch. b) Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ được bộ phận kiểm toán nội bộ lập phù hợp với kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm trình Trưởng Ban Kiểm soát phê duyệt. c) Kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ bao gồm các nội dung sau: - Xác định bộ phận được kiểm toán tại các Ban, Phòng Hội sở chính, Đơn vị thành viên. - Phân tích và đánh giá rủi ro từng bộ phận. - Các mục tiêu kiểm toán. - Phạm vi công việc. - Nguồn lực cần thiết để thực hiện cuộc kiểm toán. - Chương trình làm việc nhằm cụ thể hoá kế hoạch của cuộc kiểm toán nội bộ. 2. Thực hiện kiểm toán: Để thực thi kế hoạch và đạt được các mục tiêu đề ra, quá trình thực hiện kiểm toán phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản sau: a) Tuân thủ pháp luật, đảm bảo tính khách quan, trung thực của các đánh giá, xác nhận và báo cáo kiểm toán nội bộ. b) Xem xét, thu thập và đánh giá đầy đủ các bằng chứng cần thiết có liên quan đến các nội dung kiểm toán. c) Thực hiện đúng quy trình của một cuộc kiểm toán, các bước tiến hành kiểm toán phải được ghi nhận kịp thời đầy đủ trên tài liệu, hồ sơ kiểm toán. d) Định kỳ tổng hợp, đánh giá kết quả thực hiện kế hoạch kiểm toán; kịp thời điều chỉnh nội dung, tiến độ thực hiện nhằm đảm bảo hoàn thành kế hoạch của cuộc kiểm toán theo đúng mục tiêu, yêu cầu. 3. Lập báo cáo kiểm toán nội bộ: 3.1. Báo cáo bất thường: Báo cáo bất thường trong trường hợp có những vấn đề phát sinh trong năm tài chính: a) Những vấn đề rủi ro mà kiểm toán nội bộ quan tâm, chú ý. b) Bộc lộ, phát sinh sự yếu kém trong hệ thống kiểm soát nội bộ tại một đơn vị hay bộ phận. c) Những phát hiện nghiêm trọng cần có sự chỉ đạo xử lý, khắc phục của Ban lãnh đạo NHTM. d) Báo cáo bất thường trình bày các vấn đề phát sinh hoặc phát hiện cùng với những kiến nghị xử lý. 3.2. Báo cáo từng cuộc kiểm toán nội bộ: a) Báo cáo từng cuộc kiểm toán nội bộ do Trưởng nhóm kiểm toán nội bộ lập, Trưởng Ban Kiểm soát xem xét, phê duyệt, trình Hội đồng Quản trị, Tổng Giám đốc trong thời hạn tối đa 30 ngày sau khi hoàn thành cuộc kiểm toán. 9
- b) Báo cáo kiểm toán nội bộ cần được đối chiếu với hồ sơ làm việc của cuộc kiểm toán nhằm trình bày đẩy đủ các nội dung và kết quả kiểm toán; đưa ra kiến nghị các biện pháp, giải pháp sửa chữa, khắc phục các sai sót, xử lý các sai phạm, hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, hoàn thiện cơ chế quản lý rủi ro, nâng cao chất lượng, an toàn hoạt động của NHTM. 3.3. Báo cáo kiểm toán nội bộ hàng năm: a) Không quá tháng 01 hàng năm, Ban Kiểm soát gửi báo cáo kết quả thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ năm trước và kế hoạch kiểm toán nội bộ cho năm tiếp theo lên Hội đồng Quản trị xem xét, phê duyệt. b) Báo cáo kiểm toán nội bộ hàng năm tối thiểu bao gồm các nội dung sau: - Những vấn đề liên quan đến kế hoạch kiểm toán nội bộ năm trước. - Công việc kiểm toán nội bộ đã được thực hiện năm trước, các sai phạm đã được phát hiện, các kiến nghị và việc thực hiện các kiến nghị của kiểm toán nội bộ. - Những vấn đề quan trọng tác động, ảnh hưởng đến thực hiện kế hoạch kiểm toán nội bộ năm trước. 3.4. Lưu trữ báo cáo, hồ sơ, tài liệu kiểm toán nội bộ: Các báo cáo, hồ sơ, tài liệu kiểm toán nội bộ phải được lưu giữ tại bộ phận Kiểm toán nội bộ ít nhất 06 (sáu) năm, bao gồm: a) Hồ sơ, tài liệu trong mỗi cuộc kiểm toán phải được ghi chép thành văn bản, lưu giữ theo trình tự để các cá nhân, tổ chức có thẩm quyền khai thác và được hiểu đó là các công việc, kết quả thực hiện trong báo cáo kiểm toán b) Hồ sơ kiểm toán cố định: bao gồm các báo cáo, hồ sơ, tài liệu được lưu giữ theo từng đơn vị được kiểm toán. Hồ sơ kiểm toán cố định cần được sao lưu dưới hình thức văn bản hoặc dữ liệu điện tử. 4. Kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị của Kiểm toán nội bộ: 4.1. Kiểm tra, đánh giá thời gian, kết quả những công việc mà đơn vị kiểm toán đã thực hiện theo kiến nghị của Kiểm toán nội bộ. 4.2. Báo cáo kết quả kiểm tra thực hiện kiến nghị của Kiểm toán nội bộ đối với đơn vị kiểm toán lên Hội đồng Quản trị, Tổng giám đốc NHTM. Mục 7 - Giám sát, quản lý chất lượng kiểm toán 1. Cấp độ giám sát, quản lý chất lượng kiểm toán: a) Giám sát, quản lý chất lượng từng cuộc kiểm toán nội bộ . b) Giám sát, quản lý chất lượng công việc của bộ phận kiểm toán nội bộ. 2. Giám sát, quản lý chất lượng từng cuộc kiểm toán nội bộ: Trưởng nhóm kiểm toán nội bộ thực hiện quyền và trách nhiệm: a) Phân công, chỉ đạo, điều hành công việc của các thành viên Nhóm kiểm toán; b) Giám sát tiến độ thực hiện; 10
- c) Xử lý các vấn đề phát sinh và rà soát các công việc nhằm đảm bảo cho cuộc kiểm toán nội bộ được thực hiện theo kế hoạch và đạt được chất lượng theo yêu cầu. 2. Giám sát, quản lý chất lượng công việc của bộ phận kiểm toán nội bộ: a) Xây dựng và ban hành hệ thống các chuẩn mực kiểm toán nội bộ NHTM trên cơ sở vận dụng phù hợp hệ thống chuẩn mực kiểm toán Việt Nam và chuẩn mực kiểm toán nội bộ theo thông lệ quốc tế làm cơ sở cho hoạt động kiểm toán nội bộ và cho việc chỉ đạo, giám sát, quản lý chất lượng kiểm toán nội bộ NHTM. b) Xây dựng và thực hiện quy trình giám sát quản lý chất lượng toàn bộ các hoạt động của bộ phận kiểm toán nội bộ bao gồm các nội dung đánh giá nội bộ và các nội dung đánh giá độc lập của các chuyên gia, tổ chức đánh giá ngoài NHTM. Mục 8 - Tổ chức thực hiện 1. Trên cơ sở chính sách kiểm toán nội bộ được duyệt: a) Trưởng Ban Kiểm soát: Chỉ đạo xây dựng, trình Hội đồng Quản trị ký ban hành các văn bản hướng dẫn thực hiện các nội dung của chính sách kiểm toán nội bộ. b) Các Phòng, Ban tại Hội sở chính: Thực hiện các nội dung của chính sách kiểm toán nội bộ và các văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ theo chức năng, nhiệm vụ được phân công. c) Các Đơn vị thành viên: Lãnh đạo các đơn vị tổ chức, quán triệt chính sách kiểm toán nội bộ đến cán bộ, nhân viên trong đơn vị, chỉ đạo, phối kết hợp chặt chẽ với bộ phận Kiểm toán nội bộ trong việc thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ và các văn bản hướng dẫn thực hiện chính sách kiểm toán nội bộ. 2. Tổng kết thực hiện và chỉnh sửa chính sách kiểm toán nội bộ: a) Trên cơ sở kết quả thực hiện tiến hành tổng kết, rút kinh nghiệm kịp thời về việc xây dựng chính sách kiểm toán nội bộ của NHTM. b) Việc thay đổi, bổ sung và chỉnh sửa chính sách kiểm toán nội bộ do Hội đồng Quản trị quyết định theo đề nghị của Trưởng Ban Kiểm soát. Chương III - CƠ CẤU TỔ CHỨC BỘ MÁY KIỂM TOÁN NỘI BỘ Mục 1 - Cơ cấu tổ chức bộ máy Kiểm toán nội bộ Cơ cấu tổ chức bộ máy Kiểm toán nội bộ, điều hành và mối quan hệ của kiểm toán nội bộ được quy định cụ thể tại Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Kiểm soát do Hội đồng Quản trị NHTM ban hành, theo đó có các Phòng nghiệp vụ thuộc Ban Kiểm soát: a) Phòng Giám sát và tổng hợp; 11
- b) Một hoặc một số Phòng Kiểm toán nội bộ theo từng lĩnh vực nghiệp vụ hoặc theo khu vực theo quy định của Hội đồng Quản trị NHTM. Mục 2 - Nguồn lực 1. Nhân viên Kiểm toán nội bộ phải có đủ tiêu chuẩn theo quy định của pháp luật và tối thiểu là: a) Tốt nghiệp Đại học (cử nhân chuyên ngành Kinh tế, Tài chính, ngân hàng, Luật, Công nghệ thông tin...). b) Có kiến thức và kỹ năng về kiểm toán nội bộ, am hiểu pháp luật và nghiệp vụ ngân hàng; có khả năng thu thập, phân tích, đánh giá và tổng hợp thông tin. c) Có phẩm chất, đạo đức nghề nghiệp liêm khiết, khách quan, trung thực; có ý thức tuân thủ Luật pháp. 2. Nhân viên kiểm toán nội bộ phải thực hiện và duy trì các quy tắc đạo đức nghề nghiệp sau đây: a) Trung thực: Thực hiện công việc của mình một cách trung thực, cẩn trọng và có trách nhiệm; tuân thủ luật pháp và thực hiện các nội dung công khai theo quy định của pháp luật và nghề nghiệp; không chủ tâm liên can trong bất kỳ hoạt động bất hợp pháp nào, hoặc tham gia những hoạt động gây mất uy tín đối với nghề nghiệp kiểm toán nội bộ hoặc đối với NHTM; tôn trọng và phấn đấu đóng góp có hiệu quả cho những mục tiêu chính đáng và phù hợp của NHTM. b) Khách quan: Thể hiện tính khách quan nghề nghiệp ở mức độ cao nhất trong quá trình thu thập, đánh giá và truyền đạt thông tin về hoạt động hoặc các quy trình, hệ thống đã hoặc đang được kiểm toán. Đưa ra đánh giá một cách công bằng về tất cả các vấn đề liên quan và không bị chi phối bởi mục tiêu quyền lợi riêng hoặc bởi bất kỳ ai khác khi đưa ra nhận xét, đánh giá của mình. c) Bảo mật: Tôn trọng giá trị và quyền sở hữu của thông tin nhận được, không được tiết lộ thông tin mà không có uỷ quỳên hợp lệ trừ khi có nghĩa vụ phải tiết lộ thông tin theo quy định của pháp luật và quy định nội bộ của NHTM. d) Trách nhiệm: Có ý thức trách nhiệm cao, phấn đấu học hỏi, áp dụng các kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm có được để thực hiện công việc kiểm toán nội bộ một cách hiệu quả nhất. 3. Nguồn bổ sung nhân lực Kiểm toán nội bộ: a) Điều chuyển nội bộ trong hệ thống NHTM khi có đủ tiêu chuẩn. b) Qua tuyển dụng cán bộ (cử nhân tốt nghiệp Đại học các chuyên ngành Kinh tế, Tài chính, ngân hàng, Luật, Công nghệ thông tin...). c) Tiếp nhận cán bộ ngoài NHTM (nếu có đủ tiêu chuẩn). 4. Đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ kiểm toán nội bộ: 12
- a) Thực hiện các giải pháp đào tạo, bồi dưỡng tại chỗ, tập trung; học tập kinh nghiệm hoạt động kiểm toán nội bộ trong và ngoài nước nhằm phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ Kiểm toán nội bộ của NHTM. b) Trang bị đầy đủ các công cụ, phương tiện làm việc, nhất là các công cụ, phương tiện có tính đặc thù cho hoạt động kiểm toán nội bộ theo điều kiện thực tế của NHTM. Mục 2 – Điều hành và hoạt động của Kiểm toán nội bộ 1. Điều hành hoạt động kiểm toán nội bộ là Trưởng Kiểm toán nội bộ, giúp việc cho Trưởng kiểm toán có các Trưởng, Phó trưởng phòng và các Nhân viên kiểm toán. 2. Trưởng kiểm toán nội bộ thực hiện chức năng tham mưu, giúp việc theo yêu cầu chỉ đạo của Trưởng Ban Kiểm soát, Thành viên Ban Kiểm soát và trực tiếp thực hiện nhiệm vụ kiểm toán nội bộ tuân thủ theo quy định của pháp luật và chính sách kiểm toán nội bộ của NHTM. 3. Chức năng, nhiệm vụ cụ thể của kiểm toán nội bộ: a) Xây dựng, trình duyệt và tổ chức thực hiện các quy định, quy chế, quy trình kiểm toán nội bộ. b) Đề xuất, tham gia ý kiến các văn bản của cơ quan Nhà nước về cơ chế, chính sách, chế độ có liên quan đến hoạt động Kiểm toán nội bộ. c) Xây dựng, trình duyệt kế hoạch Kiểm toán nội bộ hàng năm và kế hoạch từng cuộc kiểm toán nội bộ. d) Tổ chức thực hiện các cuộc kiểm toán nội bộ trên cơ sở kế hoạch kiểm toán nội bộ hàng năm, kế hoạch kiểm toán từng cuộc kiểm toán nội bộ được duyệt và tuân thủ quy trình, thủ tục và các nguyên tắc hoạt động kiểm toán nội bộ. đ) Lập, trình cấp có thẩm quyền các Báo cáo hoạt động kiểm toán nội bộ theo quy định. e) Quản lý và lưu trữ báo cáo, hồ sơ, tài liệu kiểm toán nội bộ của từng đơn vị kiểm toán (hồ sơ kiểm toán cố định) và của từng cuộc kiểm toán theo thời hạn quy định. g) Phúc tra, kiểm tra và báo cáo kết quả thực hiện kiến nghị của các đơn vị kiểm toán. h) Quản lý, giám sát, đánh giá kết quả và chất lượng hoạt động kiểm toán nội bộ. i) Phối hợp với Trung tâm Đào tạo NHTM trong việc xây dựng và tổ chức thực hiện chương trình, kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng nhằm cập nhật, nâng cao kiến thức và năng lực chuyên môn nghiệp vụ đối với đội ngũ cán bộ của NHTM làm công tác kiểm toán nội bộ. k) Phối hợp với các tổ chức Kiểm toán độc lập trong việc thực hiện các cuộc kiểm toán khi được Trưởng Ban Kiểm soát giao. l) Thực hiện các công việc khác khi được Trưởng Ban Kiểm soát giao. 13
- Mục 3 - Quyền và trách nhiệm của Trưởng kiểm toán, Trưởng, Phó Trưởng Phòng và các Nhân viên Kiểm toán nội bộ: 1. Trưởng Kiểm toán nội bộ, Trưởng, Phó trưởng phòng kiểm toán nội bộ thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định tại quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Kiểm soát do Hội đồng Quản trị NHTM ban hành. 2. Trưởng phòng Kiểm toán nội bộ điều hành hoạt động hàng ngày của Phòng, giúp việc cho Trưởng phòng có một hoặc một số Phó Trưởng phòng. 3. Phó Trưởng phòng Kiểm toán nội bộ thực hiện công việc theo phân công, chỉ đạo của Trưởng phòng theo từng công việc, lĩnh vực nghiệp vụ cụ thể. 4. Nhân viên Kiểm toán nội bộ thực hiện nhiệm vụ thuộc chức năng của Phòng Kiểm toán nội bộ theo phân công của Lãnh đạo Phòng phụ trách trực tiếp. Khi nhân viên kiểm toán nội bộ là thành viên Nhóm Kiểm toán nội bộ thì thực hiện chức trách, nhiệm vụ theo phân công của Trưởng nhóm. 5. Ngoài ra, nếu pháp luật có quy định về quyền hạn, trách nhiệm cụ thể khác của cán bộ kiểm toán nội bộ thì thực hiện theo quy định đó (nếu có). Mục 4 - Quyền và trách nhiệm của Trưởng đoàn hoặc Trưởng nhóm kiểm toán nội bộ (Sau đây gọi chung là Nhóm kiểm toán): 1. Nhóm Kiểm toán nội bộ do Trưởng Ban Kiểm soát ra quyết định thành lập theo quy định của Hội đồng Quản trị để tiến hành cuộc kiểm toán nội bộ theo kế hoạch kiểm toán hàng năm được duyệt hoặc theo yêu cầu kiểm toán đột xuất của Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát. 2. Nhóm Kiểm toán nội bộ gồm có Trưởng Nhóm và có ít nhất 01 thành viên là thành viên Ban Kiểm soát hoặc cán bộ kiểm toán nội bộ của Phòng Kiểm toán nội bộ. 3. Tùy theo yêu cầu, nội dung, quy mô của cuộc kiểm toán nội bộ mà thành viên của Nhóm Kiểm toán nội bộ có thể được trưng tập, bổ sung từ các đơn vị trong hệ thống NHTM. 4. Nhiệm vụ, quyền hạn của Nhóm: a) Thực hiện đúng phạm vi, nội dung, thời hiệu, thời hạn, đối tượng Kiểm toán nội bộ trong Quyết định kiểm toán nội bộ. b) Yêu cầu đối tượng kiểm toán cung cấp hồ sơ, tài liệu, văn bản, chứng từ và các phương tiện làm việc hợp lý khác cho Nhóm. c) Hoạt động theo nguyên tắc chỉ tuân thủ theo Pháp luật, độc lập, khách quan, trung thực trong phạm vi quyền hạn và trách nhiệm được giao. d) Đảm bảo tính hợp pháp, rõ ràng, chính xác trong việc phát hiện, đánh giá, xác nhận, kiến nghị của Kiểm toán nội bộ. đ) Thực hiện bảo mật thông tin theo quy định của pháp luật và của NHTM liên quan đến cuộc kiểm toán nội bộ, không tiết lộ thông tin về cuộc kiểm toán nội bộ khi chưa được phép của người có thẩm quyền. 14
- e) Lập và bàn giao hồ sơ của cuộc kiểm toán nội bộ đến bộ phận có nhiệm vụ lưu giữ theo quy định. g) Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác do Lãnh đạo phòng Kiểm toán nội bộ, Trưởng Ban Kiểm soát giao. 5. Quyền và trách nhiệm của Trưởng Nhóm: a) Trưởng nhóm chịu trách nhiệm về hoạt động của Nhóm kiểm toán nội bộ và nội dung các biên bản, báo cáo kết quả kiểm toán nội bộ. b) Phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên (yêu cầu, phạm vi, nội dung tiến độ thực hiện ... từng công việc). c) Tổ chức tiếp xúc với đối tượng kiểm toán, thống nhất chương trình phối hợp công tác giữa Nhóm với đối tượng kiểm toán. d) Trực tiếp chỉ đạo, điều hành tác nghiệp trong toàn bộ quá trình hoạt động của Nhóm kiểm toán nội bộ. đ) Quyết định các biện pháp xử lý tình huống phát sinh, thường xuyên báo cáo tiến độ và xin ý kiến chỉ đạo của Trưởng Ban Kiểm soát hoặc người ra quyết định thành lập Nhóm kiểm toán nội bộ đối với những vấn đề vượt thẩm quyền. e) Xây dựng dự thảo biên bản kiểm toán sau khi tổ chức họp Nhóm thảo luận tham gia ý kiến, trường hợp có ý kiến khác nhau thì trưởng Nhóm kết luận và chịu trách nhiệm về ý kiến đó. g) Gửi dự thảo biên bản kiểm toán nội bộ đã được Nhóm thống nhất đến đối tượng kiểm toán trước ngày công bố kết quả kiểm toán nội bộ. h) Tổ chức họp công bố biên bản kiểm toán (các thành viên tham dự do Trưởng nhóm quyết định). Sau khi công bố, nếu còn ý kiến tham gia của đối tượng kiểm toán về Biên bản kiểm toán thì Trưởng nhóm phải họp Nhóm để thảo luận về các ý kiến tham gia đó, chỉnh sửa hoặc không chỉnh sửa đều phải có biên bản. i) Báo cáo kết quả kiểm toán nội bộ lên cấp có thẩm quyền theo quy định hiện hành. 6. Nhiệm vụ, quyền hạn của các thành viên trong Nhóm: a) Lập kế hoạch chi tiết thực hiện chương trình làm việc trong kế hoạch của cuộc kiểm toán nội bộ được phân công, trình Trưởng Nhóm phê duyệt. b) Chủ động triển khai thực hiện có hiệu quả công việc được phân công theo đúng tiến độ. c) Thường xuyên báo cáo Trưởng Nhóm về tiến độ và kết quả thực hiện nhiệm vụ được phân công. d) Lập báo cáo kết quả về phát hiện, đánh giá, xác nhận và kiến nghị từng nội dung kiểm toán thuộc phạm vi trách nhiệm được phân công. đ) Chịu trách nhiệm trước Trưởng Nhóm về báo cáo, chứng cứ, tài liệu liên quan. 15
- e) Thực hiện các nhiệm vụ khác do Trưởng Nhóm giao. Mục 5 - Quan hệ của Kiểm toán nội bộ 1. Quan hệ với Trưởng Ban Kiểm soát: Chịu sự lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện về mọi mặt hoạt động của kiểm toán nội bộ. 2. Quan hệ với các Phòng trong nội bộ Ban Kiểm soát: Là mối quan hệ phối hợp công tác trong nội bộ và được thực hiện theo sự chỉ đạo, điều hành của Trưởng Ban Kiểm soát. 3. Quan hệ với các đơn vị khác trong hệ thống: Là mối quan hệ phối hợp công tác trong đó Trưởng Kiểm toán nội bộ có vai trò đầu mối trong quá trình tác nghiệp, có quyền yêu cầu các đơn vị, cá nhân thuộc đối tượng kiểm toán hợp tác phục vụ cho hoạt động kiểm toán nội bộ của NHTM theo quy định hiện hành. Chương IV - QUY TRÌNH, THỦ TỤC KIỂM TOÁN NỘI BỘ Mục 1 - Mục đích, yêu cầu và nội dung quy trình 1. Quy trình kiểm toán nội bộ là trình tự, thủ tục tiến hành công việc kiểm toán nội bộ; trình tự, thủ tục này được sắp xếp theo thứ tự phù hợp với diễn biến và yêu cầu khách quan của hoạt động kiểm toán nội bộ. 2. Quy trình kiểm toán nội bộ bao gồm 4 bước chủ yếu sau: a) Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán (Kiểm toán hàng năm và từng cuộc kiểm toán). b) Bước 2: Thực hiện kiểm toán. c) Bước 3: Lập báo cáo kiểm toán nội bộ d) Bước 4: Kiểm tra việc thực hiện các kiến nghị của Kiểm toán nội bộ. Mục 2 - Nội dung quy trình kiểm toán nội bộ Bước 1: Lập kế hoạch kiểm toán: 1. Lập kế hoạch kiểm toán hàng năm: a) Mục đích để phân bố nguồn lực và thiết lập tần suất kiểm toán một cách có hiệu quả. Khi lập kế hoạch kiểm toán hàng năm, cần dự phòng quỹ thời gian để thực hiện các cuộc kiểm toán đột xuất khi có yêu cầu của người có thẩm quyền. b) Định hướng hoạt động của bộ máy kiểm toán nội bộ theo chính sách kiểm toán nội bộ để thực hiện mục tiêu hoạt động của NHTM . c) Kế hoạch được xây dựng trên cơ sở đánh giá rủi ro và đánh giá hệ thống kiểm soát nội bộ của các đơn vị trong hệ thống, căn cứ vào kết quả kiểm toán độc lập, kiểm toán nội bộ lần trước cũng như yêu cầu của Hội đồng Quản trị. 16
- d) Việc lập kế hoạch do bộ phận kiểm toán nội bộ lập, báo cáo Trưởng Ban kiểm soát xem xét, trình Hội đồng Quản trị phê duyệt. 1.2. Kế hoạch kiểm toán hàng năm bao gồm những nội dung: a) Đánh giá rủi ro tổng quát: - Tóm tắt những rủi ro đã xảy ra trong ngành Ngân hàng và tại NHTM năm trước và phương thức xử lý những rủi ro này. - Đánh giá tổng thể các rủi ro trong năm hiện tại, trong đó có rủi ro tín dụng, rủi ro thị trường và rủi ro hoạt động khác đối với toàn hệ thống và đối với các đơn vị thành viên. b) Đánh giá nền tảng kinh tế và môi trường hoạt động: - Các chỉ số kinh tế cơ bản tác động đến hoạt động Ngân hàng: Năm tài chính trước Dự báo năm hiện tại Tỷ lệ tăng trưởng GDP Tỷ lệ lạm phát Tỷ lệ thất nghiệp Tỷ lệ lãi suất: + Lãi suất cho vay + Lãi suất tiền gửi + Lợi nhuận Tỷ giá hối đoái - Các xu hướng chính của nền kinh tế tác động đối với các lĩnh vực hoạt động chủ yếu của Ngân hàng (cho vay, rủi ro nợ khó đòi...) mà công việc của kiểm toán nội bộ cần tập trung. c) Rà soát môi trường pháp lý tác động đến hoạt động của Ngân hàng: - Những thay đổi về luật pháp và phạm vi hoạt động của Ngân hàng sẽ bị tác động, ảnh hưởng. - Các vi phạm chế độ chính sách được phát hiện trong các cuộc thanh tra, kiểm tra, kiểm toán trước. - Các văn bản yêu cầu của cơ quan quản lý nhà nước cho phép đánh giá tính tuân thủ của Ngân hàng (các chỉ tiêu an toàn hoạt động ngân hàng...). d) Soát xét kết quả hoạt động: - So sánh các chỉ tiêu về kết quả hoạt động với kế hoạch trong thời kỳ từ 3 - 5 năm. - Soát xét chi tiết theo từng khoản mục trong các báo cáo tài chính (gồm bản cân đối kế toán và và báo cáo kết quả kinh doanh …). - Đánh giá kết quả hoạt động, những dẫn liệu cho thấy có vấn đề trong hoạt động kinh doanh của các đơn vị thành viên. đ) Soát xét những thay đổi cơ cấu tổ chức cán bộ: Các thay đổi trong cơ cấu tổ chức và nhân sự đã diễn ra như: 17
- - Thành lập Chi nhánh, đơn vị mới; - Thay đổi nhân sự ở những vị trí chủ chốt, quan trọng (Giám đốc, Trưởng, Phó phòng...). Các vấn đề khác liên quan đến quản lý điều hành, giám sát hoạt động và nhân sự tại các đơn vị thành viên: - Năng lực chuyên môn và kinh nghiệm các nhân sự chính. - Chính sách tuyển dụng, bổ nhiệm và chấm dứt hợp đồng làm việc, quan điểm của Ban lãnh đạo về chế độ đãi ngộ, tiền lương, thực hiện các chương trình đào tạo... e) Soát xét môi trường nội bộ thông qua đánh giá các nguồn thông tin: - Kế hoạch kinh doanh, các báo cáo quản trị và tài chính. - Hệ thống văn bản nội bộ. - Báo cáo và biên bản các cuộc họp của các hội đồng trong NHTM. - Các quy trình, thủ tục và các sổ tay nghiệp vụ. - Kết quả kiểm toán năm trước. - Các vấn đề cụ thể do HĐQT và Ban lãnh đạo đưa ra. g) Đánh giá và phân loại rủi ro ở các cấp làm cơ sở lập kế hoạch về quy mô kiểm toán (bao gồm kiểm toán toàn diện và kiểm toán có giới hạn): - Đánh giá rủi ro theo 3 mức: Rủi ro cao; rủi ro trung bình và rủi ro thấp (được đề cập chi tiết dưới đây). - Tần suất kiểm toán nội bộ theo đánh giá rủi ro. - Các đơn vị có rủi ro phải được kiểm toán toàn diện ít nhất: + 01 lần trong 12 tháng đối với rủi ro cao; + 01 lần trong 18 tháng đối với rủi ro trung bình; + 01 lần trong 36 tháng và kiểm toán từng mặt nghiệp vụ đối với rủi ro thấp. h) Kế hoạch về số lượng đơn vị được kiểm toán và lĩnh vực hoạt động cần kiểm toán: - Số lượng Ban, Phòng tại Hội sở chính. - Số lượng đơn vị thành viên: Số lượng các đơn vị có rủi ro cao (% tổng số đơn vị có rủi ro cao), rủi ro trung bình (% tổng số đơn vị có rủi ro trung bình ) và rủi ro thấp (% tổng số đơn vị có rủi ro thấp) - Các chuyên đề nghiệp vụ, hoạt động cần kiểm toán. i) Kế hoạch về nguồn lực: - Đánh giá các nguồn lực và sự mất cân đối (so sánh kế hoạch và thực hiện trong năm trước). - Đánh giá các yêu cầu về nguồn nhân sự nội bộ và bên ngoài cho năm hiện tại dựa trên kế hoạch về Phòng, Ban, Đơn vị thành viên và các mảng nghiệp vụ … 18
- - Kế hoạch đào tạo nhằm phát triển các kỹ năng của bộ phận kiểm toán nội bộ và nhân viên kiểm toán nội bộ. k) Kế hoạch các báo cáo: Số lượng, nội dung các báo cáo định kỳ kiểm toán nội bộ gửi HĐQT, Tổng Giám đốc trong năm kế hoạch. 1.3. Thông tin phục vụ lập kế hoạch kiểm toán hàng năm: a) Các quy định hiện hành của pháp luật; b) Các quy định nội bộ của NHTM; c) Mục tiêu và chiến lược trung, dài hạn của NHTM cũng như kế hoạch kinh doanh hàng năm của NHTM. d) Những thông tin phục vụ cho việc rà soát môi trường hoạt động bên ngoài có liên quan: - Báo, tạp chí và những báo cáo về kinh tế, xã hội, chính trị; - Những ấn phẩm, tài liệu hội thảo, hội nghị về ngành ngân hàng; - Các quy định và hướng dẫn về thông lệ ngân hàng; - Báo cáo chuyên đề về ngành ngân hàng và hệ thống thông tin thị trường. 1.4. Đánh giá rủi ro: a) Rủi ro được xem là tập hợp các yếu tố bên trong và bên ngoài tác động đến sự tăng trưởng của NHTM và tạo giá trị cho NHTM. Rủi ro bao gồm không chỉ các nguy cơ xấu sẽ xảy ra (rủi ro nguy hiểm), mà còn là khả năng các yếu tố thuận lợi xảy ra (rủi ro thời cơ), tiềm năng khiến kết quả thực tế khác với kết quả mong muốn (rủi ro bất chắc), và bất cứ yếu tố nào cản trở tổ chức đạt được mục tiêu chiến lược của NHTM. Rủi ro tiềm tàng là rủi ro khi thực hiện các hoạt động kinh doanh nhất định, trước khi xem xét các biện pháp kiểm soát nội bộ. Rủi ro tiềm tàng bao gồm rủi ro từ môi trường bên ngoài chẳng hạn các sự kiện được dự báo, tình hình kinh tế tại địa phương, môi trường pháp lý và chính trị, và các yếu tố bên trong cần đặc biệt chú ý bao gồm thay đổi về hệ thống vận hành, sản phẩm và thị trường mới, lãnh đạo mới, và hoạt động ở nước ngoài. Rủi ro còn lại là rủi ro ngoài các rủi ro tiềm tàng sau khi đã xem xét cấu trúc kiểm soát nội bộ. Giảm rủi ro tiềm tàng được bằng một cơ cấu kiểm soát nội bộ tạo một môi trường kiểm soát tốt, bao gồm đánh giá rủi ro và hoạt động kiểm soát tương ứng một cách hiệu quả, khuyến khích trao đổi thông tin và truyền thông và bao gồm một quy trình kiểm soát phù hợp. Nhìn chung, rủi ro còn lại sẽ xác định tần suất, phạm vi và hình thức kiểm toán. b) Các rủi ro có thể là: - Một quyết định sai lầm của các cấp quản lý trong hệ thống NHTM. - Các gian lận trong sổ sách kế toán, báo cáo tài chính, các mất mát tài chính. - Bảo vệ tài sản không chặt chẽ có thể gây thất thoát. - Khách hàng không thỏa mãn, dư luận tiêu cực ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của NHTM. 19
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD