text:
Chúa Trịnh
Chúa Trịnh (1545 – 1787) (chữ Nôm: 主鄭; chữ Hán: 鄭王, Trịnh vương) là dòng dõi một vọng tộc phong kiến kiểm soát quyền lực nhà nước Đại Việt thời Lê Trung hưng của nhà Hậu Lê, khi nhà vua tuy không có thực quyền vẫn được duy trì ngôi vị. Bộ máy triều đình lúc này hoạt động theo thể chế lưỡng đầu.
Mục lục
- 1 Nổi lên nắm quyền lực
- 2 "Phù Lê diệt Mạc"
- 3 Trịnh - Nguyễn phân tranh
- 4 Dẹp yên khởi nghĩa nông dân
- 5 Lê bại Trịnh vong
- 6 Đánh giá
- 7 Danh sách chúa Trịnh
- 8 Phả hệ
- 9 Xem thêm
- 10 Chú thích
- 11 Đọc thêm
- 12 Liên kết ngoài
Nổi lên nắm quyền lực[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi vua Lê Túc Tông mất năm 1504, các vua kế vị đều là những hôn quân hoặc yếu ớt. Đến năm 1527, quyền thần Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua Lê Cung Hoàng rồi sáng lập nhà Mạc. Năm 1533, ở Thanh Hóa, một võ tướng nhà Lê là Nguyễn Kim nổi dậy chống lại nhà Mạc, lập lại nhà Lê, ông tìm được hậu duệ của nhà Lê là Lê Duy Ninh bèn lập làm vua tức là Lê Trang Tông. Trong vòng 5 năm, các vùng phía nam nằm dưới quyền kiểm soát của nhà Lê Trung Hưng nhưng họ không thể chiếm Thăng Long. Trong thời gian này, nhà Lê cũng phát triển thế lực về phía Nam, chiếm quyền kiểm soát vùng cực nam lãnh thổ nơi từng là đất đai của Chăm Pa.
Người mở đầu sự nghiệp của họ Trịnh là Trịnh Kiểm, người huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa. Tương truyền thuở nhỏ nhà Trịnh Kiểm nghèo, mẹ thích ăn gà nên ông thường bắt trộm gà của hàng xóm cho mẹ ăn. Hàng xóm rất ghét, nhân khi Trịnh Kiểm đi vắng bèn bắt mẹ ông ném xuống vực. Trịnh Kiểm về không thấy mẹ đâu bèn đi tìm, đến vực tìm ra xác mẹ thì mối đã xông đầy lên rồi. Sau có ông thầy tướng đi qua chỉ vào ngôi mộ mẹ Trịnh Kiểm đọc rằng:
- Phi đế phi bá
- Quyền khuynh thiên hạ
- Truyền tộ bát đại
- Tiêu tường khởi vạ
Nghĩa là:
- Chẳng đế chẳng bá
- Quyền nghiêng thiên hạ
- Truyền được tám đời
- Trong nhà dấy vạ
Mẹ mất, nghe tin Nguyễn Kim nổi dậy dựng lại nhà Lê, Trịnh Kiểm bèn đến xin gia nhập. Nhờ tài năng, ông được Nguyễn Kim tin cậy và gả con gái là Ngọc Bảo cho. Nǎm 1539 ông được phong làm Đại tướng quân, tước Dực quận công. Năm 1545, Nguyễn Kim mất, Trịnh Kiểm lên thay cầm quyền, được phong làm thái sư nắm toàn thể quân đội.
"Phù Lê diệt Mạc"[sửa | sửa mã nguồn]
"Phi đế phi bá, quyền khuynh thiên hạ"[sửa | sửa mã nguồn]
Nắm quyền trong triều đình Nam triều nhà Lê, trước hết Trịnh Kiểm lo đối phó với các con của Nguyễn Kim để củng cố quyền lực. Ông sai thuộc hạ xông vào nhà giết con cả của Kim là Nguyễn Uông. Người con thứ là Nguyễn Hoàng sợ hãi xin xuống trấn giữ vùng Thuận Hóa - Quảng Nam ở phía Nam. Trịnh Kiểm cho rằng giết cả hai anh em Hoàng sẽ mang tiếng, mà Thuận - Quảng là nơi xa xôi, "ô châu ác địa" nên bằng lòng cho Hoàng vào đó để mượn tay nhà Mạc giết Hoàng. Từ đó Trịnh Kiểm nắm toàn bộ quyền hành của nhà Lê, xây dựng sự nghiệp cho họ Trịnh.
Năm 1556, vua Lê Trung Tông mất sớm không có con nối, Trịnh Kiểm định cướp ngôi nhà Lê, nhưng còn do dự sợ dư luận, bèn sai người tìm đến Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm bấy giờ đang ẩn dật. Nghe theo lời khuyên của Trạng Trình ("giữ chùa thờ Phật thì ăn oản"), Trịnh Kiểm bèn đi tìm được người trong tôn thất nhà Lê là Lê Duy Bang, cháu 5 đời của Lê Trừ (anh Lê Thái Tổ), lập làm vua, tức là Lê Anh Tông. Từ đó họ Trịnh nối đời cầm quyền nhưng danh nghĩa vẫn tôn phò, làm bề tôi cho nhà Lê, hai họ sống chung trong cơ chế lưỡng đầu. Bởi vậy người đời truyền lại câu: "Lê tồn Trịnh tại, Lê bại Trịnh vong."
Năm 1570, Trịnh Kiểm mất, hai con là Trịnh Cối và Trịnh Tùng tranh quyền. Hai anh em dàn quân đánh nhau. Cùng lúc đó quân Mạc từ bắc kéo vào. Trịnh Cối bị kẹp giữa hai đường không thể cự nổi bèn đầu hàng nhà Mạc, được nhà Mạc thu nhận và phong chức.
Vua Lê Anh Tông ủng hộ ngôi con trưởng của Trịnh Cối, cùng mưu với Lê Cập Đệ định giết Trịnh Tùng việc bị lộ. Vua Anh Tông mang 4 người con lánh đi nơi khác. Trịnh Tùng lập người con út của vua là Đàm lên ngôi, tức là Lê Thế Tông. Sau đó, Trịnh Tùng lùng bắt được cha con vua Anh Tông mang về lập mưu giám sát, rồi bức chết. Từ đó vua Lê hoàn toàn nép trong cung, Trịnh Tùng tự mình xử trí mọi việc trong triều. Các vua Lê sau có ý định chống lại đều bị bức tử và thay thế bằng một hoàng đế nhỏ tuổi hoặc dễ bảo hơn.
Khôi phục Thăng Long[sửa | sửa mã nguồn]
Từ khi Trịnh Kiểm nắm quyền, họ Trịnh cai quản vùng phía nam của Đại Việt (trên danh nghĩa vẫn là chiến đấu dưới quyền vua Lê) và chiến đấu với nhà Mạc ở phía bắc. Bấy giờ nhà Lê chiếm lại được Thanh Hóa và Nghệ An. Nhờ có khẩu hiệu "Phù Lê diệt Mạc" (giúp Lê diệt Mạc), thanh thế họ Trịnh ngày một lớn. Ở vùng Tây bắc, anh em Vũ Văn Mật, Vũ Văn Uyên cát cứ tại Tuyên Quang sai người đến xin quy phục. Sau đó năm 1550, thái tể nhà Mạc là Lê Bá Ly là cựu thần nhà Lê sơ cùng thông gia là Nguyễn Thiến mang gia quyến về hàng.
Trong suốt những năm 1545-1580 là giai đoạn hai bên giằng co. Được tăng sức mạnh, họ Trịnh liên tiếp tấn công ra bắc đánh Sơn Nam, Ninh Bình, Sơn Tây, Thăng Long. Nhà Mạc lúc đó dưới sự chèo lái của Khiêm Vương Mạc Kính Điển đã đứng vững. Mạc Kính Điển nhiều lần phải mang vua Mạc qua sông tránh sang Kim Thành (Hải Dương) nhưng quân Lê-Trịnh vẫn không vào được Thăng Long. Ngược lại, sau những đợt tấn công ra bắc, quân Trịnh cũng phải đối phó với những đợt tiến công vào Thanh Hóa - Nghệ An của Mạc Kính Điển. Hai bên khi được khi thua. Cuộc chiến giằng co nổi lên tên tuổi các tướng Hoàng Đình Ái, Nguyễn Hữu Liêu bên Lê-Trịnh, Nguyễn Quyện bên Mạc.
Sau khi trấn thủ Thuận Hoá (năm 1558), năm 1570, Nguyễn Hoàng lại xin trấn thủ Quảng Nam. Chúa Trịnh mải lo chiến trường phía bắc nên chấp thuận. Năm 1572, Hoàng dùng kế giết được tướng Mạc là Mạc Lập Bạo vào đánh. Nhà Mạc mất hẳn phía nam và chỉ còn kiểm soát Bắc Bộ.
Sau khi Mạc Kính Điển chết (1580), nhà Mạc bắt đầu suy yếu. Vua Mạc là Mậu Hợp ít lo chính sự, phụ chính Mạc Đôn Nhượng không đủ năng lực. Quân Lê-Trịnh bắt đầu chiếm ưu thế. Năm 1591, Trịnh Tùng đem quân bắc tiến áp sát thành Thăng Long. Đầu năm 1592, Mạc Mậu Hợp chạy sang Gia Lâm, thống suất thủy quân để làm thanh thế trên sông Nhị Hà cho các tướng giữ kinh thành Thăng Long. Trịnh Tùng thúc quân tổng tiến công. Các tướng Mạc Ngọc Liễn, Bùi Văn Khuê, Trần Bách Niên tan vỡ bỏ chạy. Phục binh của Nguyễn Quyện ở cầu Dền không kịp nổi dậy đã bị giết. Nguyễn Quyện bị bắt rồi bị giết, hai con tử trận. Quân Mạc chết rất nhiều.
Trịnh Tùng rút quân chủ lực về. Mạc Mậu Hợp thu tàn quân án ngữ sông Nhị Hà, lại ham sắc đẹp của vợ tướng Bùi Văn Khuê là Nguyễn Thị Niên nên muốn giết Khuê. Tháng 8 năm 1592, Bùi Văn Khuê biết chuyện bèn đem quân hàng Lê, hợp binh với Trịnh Tùng đại phá quân Mạc.
Tháng 11 năm 1592, Trịnh Tùng lại tiến đánh Thăng Long. Mạc Mậu Hợp thua chạy về Kim Thành (Hải Dương). Thấy thế nguy cấp, Mậu Hợp lập con là Toàn lên ngôi, tự mình làm tướng thống suất quân đội. Sau các cuộc chiến ác liệt tại khu vực các phủ Nam Sách, Hạ Hồng, Kinh Môn trong tháng 11 và 12 thì quân Mạc thua to. Mạc Mậu Hợp phải bỏ trốn đến huyện Phượng Nhãn, bị bắt sống sau đó ít ngày và bị hành hình.
Sau vài cuộc chiến khác chống lại các thế lực tàn dư nhà Mạc, Trịnh Tùng rước vua Lê Thế Tông trở lại Thăng Long năm 1593.Họ Trịnh đánh dấu quyền lực bằng cách tiến hành xây Phủ chúaở Thăng Long.
Dẹp tàn dư họ Mạc[sửa | sửa mã nguồn]
Dù Mạc Mậu Hợp và sau đó là Mạc Toàn bị bắt và bị giết thì thế lực của nhà Mạc chưa bị tiêu diệt hết. Các vùng như Thái Nguyên, Lạng Sơn, Cao Bằng vẫn thuộc quyền quản lý của nhiều người như Mạc Kính Chỉ, Mạc Kính Cung cho tới năm 1623. Nhà Minh, vì muốn duy trì thế Nam Bắc triều ở Đại Việt có lợi cho họ nên can thiệp để họ Mạc được cát cứ ở Cao Bằng. Vì vậy cháu Mạc Kính Điển là Kính Khoan và con Khoan là Kính Vũ vẫn cát cứ ở Cao Bằng, dù về cơ bản, họ Trịnh đã làm chủ Bắc Bộ và Bắc Trung bộ.
Khi nhà Minh sụp đổ (1644), các vua Nam Minh - tàn dư nhà Minh - vẫn ủng hộ họ Mạc. Họ Mạc nối nhau trấn giữ ở đây trong nhiều năm. Mãi đến khi nhà Minh mất hẳn (1662) về tay nhà Thanh, họ Trịnh mới ra tay dẹp họ Mạc. Tới năm 1677, chúa Trịnh Tạc sai tướng Đinh Văn Tả đi đánh, việc trấn giữ Cao Bằng của họ Mạc mới chấm dứt.
Trịnh - Nguyễn phân tranh[sửa | sửa mã nguồn]
Sau khi Nguyễn Hoàng xuống phía Nam đã xây dựng căn cứ và phát triển thành một thế lực độc lập, hình thành chính quyền của họ Nguyễn. Tuy các chúa Nguyễn vẫn hợp tác với chúa Trịnh để chống nhà Mạc và vẫn đứng danh nghĩa là thần tử nhà Lê, nhưng thực tế các chúa Nguyễn vẫn cai trị các tỉnh biên giới phía Nam Đại Việt với một chính quyền độc lập. Hơn thế nữa, họ đã có công mở rộng lãnh thổ Đại Việt lên gấp đôi về phía Nam. Sau khi đánh bại nhà Mạc, sự độc lập của các chúa Nguyễn ngày càng trở nên khó chịu đối với các chúa Trịnh.
Những sự căng thẳng lên đỉnh điểm năm 1627 khi chiến tranh nổ ra giữa hai phe. Trong khi phe chúa Trịnh kiểm soát một vùng rộng lớn và đông dân cư hơn, thì chúa Nguyễn lại có nhiều ưu thế. Thứ nhất, họ chỉ muốn bảo vệ lãnh thổ của mình, họ không muốn tấn công miền bắc. Thứ hai, chúa Nguyễn có thể lợi dụng ưu thế về các tiếp xúc của mình với những người châu Âu, đặc biệt là những người Bồ Đào Nha, để mua các loại súng hiện đại của châu Âu. Thứ ba, điều kiện địa lý cũng ưu đãi cho họ, đất đai phẳng vốn thích hợp cho những quân đội được tổ chức lớn lại hiếm có ở lãnh thổ của họ, nơi núi non hầu như lan ra đến tận biển.
Chúa Nguyễn xây dựng hai giới tuyến rất vững chắc kéo dài vài dặm từ biển đến tận các ngọn đồi ở phía bắc thành Phú Xuân. Họ đã bảo vệ hai giới tuyến này chống lại nhiều cuộc tấn công của các chúa Trịnh. Trong thời gian từ 1627 đến tận 1672, hai bên giao chiến cả thảy 7 lần. Năm 1655, quân Nguyễn thắng thế vượt sông Gianh đánh Nghệ An, chiếm 7 huyện và mang theo nhiều dân cư ở đây vào khai khẩn trong nam. Năm sau quân Trịnh phản công chiếm lại.
Năm 1672, hai bên đình chiến, Tây Định Vương Trịnh Tạc và Hiền Vương Nguyễn Phúc Tần lấy sông Gianh làm ranh giới chia cắt Việt Nam. Đất nước bị chia ra bởi hai gia đình cai trị. Hai bên cùng mang danh nghĩa tôn phò nhà Hậu Lê.
Dẹp yên khởi nghĩa nông dân[sửa | sửa mã nguồn]
Các chúa Trịnh từ Trịnh Kiểm, Trịnh Tùng, Trịnh Tráng, Trịnh Tạc, Trịnh Căn, Trịnh Cương đều là những chúa giỏi cai trị. Sau khi chiến tranh Trịnh - Nguyễn và Trịnh-Mạc chấm dứt, Bắc Hà yên ổn thịnh trị.
Các chúa Trịnh cai trị khá tốt, luôn giữ danh nghĩa cho vua nhà Lê. Tuy nhiên họ là người lựa chọn ra vua, họ thay thế vua và họ cũng có quyền cha truyền con nối để chỉ định nhiều quan chức hàng đầu trong triều đình. Không giống như các chúa Nguyễn, những người thường gây chiến với Chân Lạp và Xiêm La, các chúa Trịnh giữ quan hệ hòa bình hữu hảo với các nước láng giềng.
Năm 1729, Trịnh Cương chết, con là Trịnh Giang lên thay. Trịnh Giang ăn chơi trác táng, xa đọa, sửa đổi nhiều phép tắc của cha mình, giết chết hàng loạt các vị quan giỏi như Lê Anh Tuấn, Nguyễn Công Hãng, giết vua nọ lập vua kia, gian dâm với cung nữ của cha, lại gây ra thuế khóa nặng nề làm mất lòng dân. Từ đó nông dân liên tiếp nổi dậy khởi nghĩa. Đó chính là phong trào khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài.
Năm 1737, nhà sư Nguyễn Dương Hưng nổi dậy khởi nghĩa. Năm 1739, hậu duệ nhà Mạc (đã bị đổi họ) là Nguyễn Cừ, Nguyễn Tuyển cùng Vũ Trác Oánh nổi dậy ở Hải Dương. Tông thất nhà Lê là Lê Duy Mật cũng định làm binh biến ở Thăng Long để lật đổ họ Trịnh nhưng không thành nên rút ra ngoài khởi nghĩa. Đến năm 1740 đồng loạt các cuộc khởi nghĩa lớn của quận He Nguyễn Hữu Cầu, quận Hẻo Nguyễn Danh Phương và Hoàng Công Chất bùng phát. Chính sự Bắc Hà hết sức rối ren.
Trịnh Giang không khắc phục được khó khăn, lại mắc bệnh nằm bẹp dưới nhà hầm không điều hành được công việc. Trước tình hình đó, gia tộc họ Trịnh phế bỏ Trịnh Giang, lập em Giang là Trịnh Doanh lên ngôi năm 1740. Là người có tài năng, Trịnh Doanh điều chỉnh chính sách, ra tay đánh dẹp, dần dần củng cố lại tình hình Bắc bộ. Trong cuộc chinh phạt các cuộc khởi nghĩa, nổi lên tên tuổi các danh tướng Hoàng Ngũ Phúc, Bùi Thế Đạt, Phạm Đình Trọng. Đến khi Trịnh Doanh mất (1767), cơ bản các cuộc khởi nghĩa đều bị dẹp tan, chỉ còn Hoàng Công Chất và Lê Duy Mật. Con Doanh là Trịnh Sâm lên ngôi nhanh chóng dẹp nốt các cuộc khởi nghĩa này năm 1769.
Lê bại Trịnh vong[sửa | sửa mã nguồn]
Tây Sơn khởi nghĩa[sửa | sửa mã nguồn]
Hòa bình lâu dài với Đàng Trong kết thúc khi cuộc nổi dậy Tây Sơn ở phía nam chống lại chúa Nguyễn bùng nổ. Cuộc khởi nghĩa Tây Sơn được chúa Trịnh Sâm coi là một cơ hội để kết liễu chúa Nguyễn ở miền nam Việt Nam. Năm 1774, Trịnh Sâm cử lão tướng quận Việp Hoàng Ngũ Phúc mang quân tấn công và chiếm Phú Xuân. Quân Trịnh tiếp tục tiến về phía nam trong khi quân Tây Sơn chiếm các thành khác ở trong nam. Các chúa Nguyễn giữ Gia Định tới tận khi nó bị chiếm vào năm 1777 và dòng họ nhà Nguyễn gần như bị tiêu diệt.
Lần đầu tiên bờ cõi của Lê-Trịnh được mở rộng đến Quảng Nam.
"Truyền tộ bát đại, tiêu tường khởi vạ"[sửa | sửa mã nguồn]
Họ Trịnh từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Sâm là truyền được 9 đời chúa. Năm 1782, Trịnh Sâm qua đời. Ngay từ khi Sâm còn sống đã diễn ra cuộc tranh giành ngôi thế tử giữa con trưởng Trịnh Tông và con thứ Trịnh Cán. Cán còn nhỏ nên thực chất đó là phe Tuyên phi Đặng Thị Huệ. Tuyên phi lôi kéo quận Huy là Hoàng Đình Bảo (cháu Hoàng Ngũ Phúc). Vì Tuyên phi được sủng ái nên Trịnh Cán được lập làm thế tử. Khi Sâm mất, Trịnh Cán lên thay, quận Huy phụ chính. Quân kiêu binh giúp Trịnh Tông làm binh biến giết chết quận Huy, phế bỏ Trịnh Cán và đưa Tông lên ngôi chúa, đổi tên là Khải.
Tuy nhiên từ khi Trịnh Khải lên ngôi, chính sự cũng không sáng sủa. Quân kiêu binh cậy công làm càn, cướp của, phá phách kinh đô, kể cả nhà các quan lại. Trịnh Khải không dẹp nổi.
Ngoài biên cương, sau khi quận Việp mất, thành Phú Xuân giao cho Bùi Thế Đạt. Sau Đạt cũng rút về bắc giao lại cho Phạm Ngô Cầu và Hoàng Đình Thể. Tướng sĩ kiêu ngạo, lơ là mất cảnh giác phòng bị.
Vua chúa cùng chạy[sửa | sửa mã nguồn]
Tây Sơn không muốn trở thành kẻ bầy tôi của các chúa Trịnh và sau một vài năm củng cố quyền lực ở phía nam, tướng Tây Sơn là Nguyễn Huệ tiến ra phía bắc Đại Việt vào giữa năm 1786 với một đội quân đông đảo. Quân Trịnh bị quân Tây Sơn đánh bại và chúa Trịnh Khải phải chạy về phía bắc rồi sau đó bị bắt và tự vẫn.
Quân Tây Sơn rút về, sau đó các bầy tôi cũ lại lập con Trịnh Giang là Trịnh Bồng lên ngôi. Vua Lê mới là Chiêu Thống muốn chấn hưng nhà Lê nên triệu Nguyễn Hữu Chỉnh đang trấn thủ Nghệ An ra giúp. Chỉnh đánh tan quân Trịnh, Trịnh Bồng bỏ đi mất tích.
Tuy nhiên sau đó Nguyễn Hữu Chỉnh lại lộng quyền. Nguyễn Huệ phái Vũ Văn Nhậm ra giết Chỉnh rồi đến lượt Nhậm lại mưu cát cứ ở Bắc Hà khiến Lê Chiêu Thống phải bỏ đi lưu vong, chạy sang Trung Quốc cầu viện nhà Thanh. Vua Càn Long điều một đội quân lớn tới Đại Việt nhằm tái lập vua Lê. Quân Thanh chiếm được Thăng Long năm 1788 nhưng sau đó bị Nguyễn Huệ giáng cho một đòn nặng nề đầu năm 1789. Quân Thanh thua to, rút chạy. Nguyễn Huệ -lúc ấy đã là hoàng đế Quang Trung - sau đó được vua Thanh công nhận và chính thức thay họ Lê cai trị nước Đại Việt. Chiêu Thống lưu vong và mất (1793) ở Trung Quốc.
Đánh giá[sửa | sửa mã nguồn]
Các chúa Trịnh cầm quyền từ năm 1545 đến năm 1786, tổng cộng 241 năm, được 11 đời chúa. Nếu kể cả Trịnh Cối và Trịnh Cán là có 13 chúa. Xét ra đời Trịnh Khải, Trịnh Bồng ngắn và rối ren nên thường chỉ tính 8 đời cầm quyền vững vàng, thịnh trị của họ Trịnh từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Sâm như lời "sấm ngữ". Có lẽ câu chuyện về mẹ Trịnh Kiểm do đời sau đặt ra.
Thời gian nắm quyền của các chúa Trịnh là dài so với các triều đại nhà Trần, Mạc, Tiền Lê, Hồ cũng như nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn sau này, ổn định đất nước trong thời Nam Bắc triều phân tranh.
Các chúa Trịnh đã tránh một số vấn đề quản lý triều đình bằng cách lựa chọn người giỏi nhất từ thế hệ trẻ họ Trịnh để cai trị đất nước. Thứ bậc anh em không được họ Trịnh coi trọng nhiều và đã có lời nói rằng đứa con thứ hai sẽ trở thành người lãnh đạo tốt hơn. Giống như các chúa Nguyễn và nhà Nguyễn sau này, các chúa Trịnh cũng gặp phải vấn đề với các cuộc nổi dậy của nông dân và việc không có ruộng đất đã trở thành một nguồn gốc gây nên các vấn đề cho triều đình.
Các chúa Trịnh chú ý tới việc giữ vững các quan hệ tốt với Trung Quốc và giữ gìn xã hội Khổng giáo hơn các chúa Nguyễn. Những người châu Âu hầu như không có lãi khi buôn bán với các chúa Trịnh, cả người Hà Lan (năm 1637) và người Anh (năm 1673) đều đã lập thương điếm nhỏ ở trung tâm Thăng Long nhưng không phát triển được.
Vào những năm sau này khi nhà Nguyễn nổi lên và cai trị toàn bộ Việt Nam, các chúa Trịnh đã bị đánh giá thấp, thậm chí lên án trong chính sử, điển hình là sách "Khâm định Việt sử Thông giám cương mục". Nếu nhìn nhận khách quan hơn, chỉ chúa Trịnh Cương là người tài. Chỉ trừ Trịnh Giang, các chúa từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Sâm đều là những vị chúa tài ba, do đó đã hoàn thành việc đánh dẹp và cai trị phía Bắc Việt Nam, giữ cho xã hội Đại Việt ổn định trong gần 2 thế kỷ. Chiến tranh Trịnh-Nguyễn diễn ra trong 45 năm giữa thế kỷ 17 nhưng trong thời gian đó Bắc Hà không có cuộc bạo loạn, chống đối nào của nông dân.
Các chúa Trịnh Căn, Trịnh Doanh và Trịnh Sâm ngoài võ công còn được đánh giá là những người hay chữ. 5 chúa đầu từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Căn đều rất thọ (từ 68 đến 81 tuổi), hẳn các chúa cũng phải là những sống người nghiêm túc và điều độ. Các thành tựu của nhà Lê Trung Hưng thực chất là thành tựu do các chúa Trịnh.
Hiển nhiên với ngôi vị "phi đế phi bá", vừa thực sự là người cầm trịch trong bộ máy chính quyền, vừa phải cảnh giác với sự nổi dậy đòi quyền của họ Lê, các chúa Trịnh phải luôn có thái độ cứng rắn, cương quyết, không thể ôn hòa để nhằm bảo vệ địa vị của mình. Do đó việc phế lập tại triều đình trong cuộc đấu tranh đó là khó tránh khỏi. Chỉ có các vua Lê Trung Hưng bằng lòng sống chung với họ Trịnh mới có thể tồn tại. Tuy nhiên trong thời phong kiến việc lấn át quyền lực của nhà vua làm cho các chúa Trịnh bị mang tiếng mãi cùng với lịch sử. Họ Trịnh suy tàn bắt đầu từ thời Trịnh Giang lên nắm quyền hành. Trịnh Giang ăn chơi trác tán, giết vua này, lập vua kia, tư thông với cung nữ của cha, xây dựng nhiều chùa chiền làm hao tổn sức dân. Vì những việc lam đó họ Trịnh quyết định đưa Trịnh Doanh lên thay nhằm cải cách lại đất nước, đối xử tốt với vua Lê nên đã phần nào cải thiện lại được tình hình, tuy nhiên sang thời Trịnh Sâm tình hình lại xấu đi vì Trịnh Sâm kiêu căng ngạo mạn, ăn chơi xa xỉ, sửa sang phép tắc mô hình trong cung một cách bừa bãi, không quyết đoán, đố kị người hiền, ham mê chiến trận quá mức khiến đất nước kiệt quệ và điều gì đến sẽ phải đến họ Trịnh trượt dốc nhanh chóng rồi bị Tây Sơn đánh đổ một cách dễ dàng, Trịnh Khải phải dùng dao cắt cổ tự tử.
Danh sách chúa Trịnh[sửa | sửa mã nguồn]
Phả hệ[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Đại Việt Sử ký Toàn thư
- Đại Việt Sử Ký Tục Biên
- Đại Việt Thông sử
- Các triều đại Việt Nam
- List of the Trinh lords and the nominal Le Kings
- The Encyclopedia of Military History by R. Ernest Dupuy and Trevor N. Dupuy. Harper & Row (New York).

markdown:
# Chúa Trịnh
|Loạt bài
||
|![]()
|
| (207 TCN - 40)
|
| (40 - 43)
|
| (43 - 541)
|
| và (541 - 602)
|
| (602 - 905)
|
| (905 - 938)
|
| (938 - 967)
|
| (968 - 980)
|
| (980 - 1009)
|
| (
|
| (
|
| (
|
| (1407 - 1427)
|
|
(
Trịnh-
|
| (1778 - 1802)
|
| (1802 - 1945)
|
| (
|
| (
|
|**Chúa Trịnh** ( [1545](/wiki/1545) – [1787](/wiki/1787)) ( [chữ Nôm](/wiki/Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m): 主鄭; [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 鄭王, *Trịnh vương*) là dòng dõi một vọng tộc phong kiến kiểm soát quyền lực nhà nước [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) thời [Lê Trung hưng](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_trung_h%C6%B0ng) của [nhà Hậu Lê](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_L%C3%AA), khi nhà vua tuy không có thực quyền vẫn được duy trì ngôi vị. Bộ máy triều đình lúc này hoạt động theo *thể chế lưỡng đầu*.
## Mục lục
[1 Nổi lên nắm quyền lực](#N.E1.BB.95i_l.C3.AAn_n.E1.BA.AFm_quy.E1.BB.81n_l.E1.BB.B1c) [2 "Phù Lê diệt Mạc"](#.22Ph.C3.B9_L.C3.AA_di.E1.BB.87t_M.E1.BA.A1c.22) [3 Trịnh - Nguyễn phân tranh](#Tr.E1.BB.8Bnh_-_Nguy.E1.BB.85n_ph.C3.A2n_tranh) [4 Dẹp yên khởi nghĩa nông dân](#D.E1.BA.B9p_y.C3.AAn_kh.E1.BB.9Fi_ngh.C4.A9a_n.C3.B4ng_d.C3.A2n) [5 Lê bại Trịnh vong](#L.C3.AA_b.E1.BA.A1i_Tr.E1.BB.8Bnh_vong) [6 Đánh giá](#.C4.90.C3.A1nh_gi.C3.A1) [7 Danh sách chúa Trịnh](#Danh_s.C3.A1ch_ch.C3.BAa_Tr.E1.BB.8Bnh) [8 Phả hệ](#Ph.E1.BA.A3_h.E1.BB.87) [9 Xem thêm](#Xem_th.C3.AAm) [10 Chú thích](#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [11 Đọc thêm](#.C4.90.E1.BB.8Dc_th.C3.AAm) [12 Liên kết ngoài](#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Nổi lên nắm quyền lực[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=1)]
Sau khi vua
[Lê Túc Tông](/wiki/L%C3%AA_T%C3%BAc_T%C3%B4ng) mất năm [1504](/wiki/1504), các vua kế vị đều là những hôn quân hoặc yếu ớt. Đến năm [1527](/wiki/1527), quyền thần [Mạc Đăng Dung](/wiki/M%E1%BA%A1c_%C4%90%C4%83ng_Dung) cướp ngôi vua [Lê Cung Hoàng](/wiki/L%C3%AA_Cung_Ho%C3%A0ng) rồi sáng lập [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c). Năm [1533](/wiki/1533), ở [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a), một võ tướng nhà Lê là [Nguyễn Kim](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Kim) nổi dậy chống lại nhà Mạc, lập lại nhà Lê, ông tìm được hậu duệ của nhà Lê là Lê Duy Ninh bèn lập làm vua tức là Lê Trang Tông. Trong vòng 5 năm, các vùng phía nam nằm dưới quyền kiểm soát của nhà Lê Trung Hưng nhưng họ không thể chiếm [Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long). Trong thời gian này, nhà Lê cũng phát triển thế lực về phía Nam, chiếm quyền kiểm soát vùng cực nam lãnh thổ nơi từng là đất đai của [Chăm Pa](/wiki/Ch%C4%83m_Pa).
Người mở đầu sự nghiệp của họ Trịnh là
[Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m), người huyện [Vĩnh Lộc](/wiki/V%C4%A9nh_L%E1%BB%99c_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a). Tương truyền thuở nhỏ nhà Trịnh Kiểm nghèo, mẹ thích ăn gà nên ông thường bắt trộm gà của hàng xóm cho mẹ ăn. Hàng xóm rất ghét, nhân khi Trịnh Kiểm đi vắng bèn bắt mẹ ông ném xuống vực. Trịnh Kiểm về không thấy mẹ đâu bèn đi tìm, đến vực tìm ra xác mẹ thì mối đã xông đầy lên rồi. Sau có ông thầy tướng đi qua chỉ vào ngôi mộ mẹ Trịnh Kiểm đọc rằng: *Phi đế phi bá* *Quyền khuynh thiên hạ* *Truyền tộ bát đại* *Tiêu tường khởi vạ*
Nghĩa là:
*Chẳng đế chẳng bá* *Quyền nghiêng thiên hạ* *Truyền được tám đời* *Trong nhà dấy vạ*
Mẹ mất, nghe tin Nguyễn Kim nổi dậy dựng lại nhà Lê, Trịnh Kiểm bèn đến xin gia nhập. Nhờ tài năng, ông được Nguyễn Kim tin cậy và gả con gái là
[Ngọc Bảo](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ng%E1%BB%8Dc_B%E1%BA%A3o) cho. Nǎm [1539](/wiki/1539) ông được phong làm Đại tướng quân, tước Dực quận công. Năm [1545](/wiki/1545), Nguyễn Kim mất, Trịnh Kiểm lên thay cầm quyền, được phong làm thái sư nắm toàn thể quân đội.
## "Phù Lê diệt Mạc"[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=2)]
### "Phi đế phi bá, quyền khuynh thiên hạ"[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=3)]
Nắm quyền trong triều đình Nam triều nhà Lê, trước hết Trịnh Kiểm lo đối phó với các con của Nguyễn Kim để củng cố quyền lực. Ông sai thuộc hạ xông vào nhà giết con cả của Kim là
[Nguyễn Uông](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_U%C3%B4ng&action=edit&redlink=1). Người con thứ là [Nguyễn Hoàng](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ho%C3%A0ng) sợ hãi xin xuống trấn giữ vùng [Thuận Hóa](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a) - [Quảng Nam](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Nam) ở phía Nam. Trịnh Kiểm cho rằng giết cả hai anh em Hoàng sẽ mang tiếng, mà Thuận - Quảng là nơi xa xôi, "ô châu ác địa" nên bằng lòng cho Hoàng vào đó để mượn tay nhà Mạc giết Hoàng. Từ đó Trịnh Kiểm nắm toàn bộ quyền hành của nhà Lê, xây dựng sự nghiệp cho [họ Trịnh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_(h%E1%BB%8D)).
Năm 1556, vua
[Lê Trung Tông](/wiki/L%C3%AA_Trung_T%C3%B4ng) mất sớm không có con nối, Trịnh Kiểm định cướp ngôi nhà Lê, nhưng còn do dự sợ dư luận, bèn sai người tìm đến Trạng Trình [Nguyễn Bỉnh Khiêm](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%E1%BB%89nh_Khi%C3%AAm) bấy giờ đang ẩn dật. Nghe theo lời khuyên của Trạng Trình (" *giữ chùa thờ Phật thì ăn oản*"), Trịnh Kiểm bèn đi tìm được người trong [tôn thất](/w/index.php?title=T%C3%B4n_th%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1) nhà Lê là Lê Duy Bang, cháu 5 đời của Lê Trừ (anh [Lê Thái Tổ](/wiki/L%C3%AA_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95)), lập làm vua, tức là [Lê Anh Tông](/wiki/L%C3%AA_Anh_T%C3%B4ng). Từ đó họ Trịnh nối đời cầm quyền nhưng danh nghĩa vẫn tôn phò, làm bề tôi cho nhà Lê, hai họ sống chung trong cơ chế lưỡng đầu. Bởi vậy người đời truyền lại câu: " *Lê tồn Trịnh tại, Lê bại Trịnh vong.*"
Năm 1570,
[Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m) mất, hai con là [Trịnh Cối](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%E1%BB%91i) và [Trịnh Tùng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%C3%B9ng) tranh quyền. Hai anh em dàn quân đánh nhau. Cùng lúc đó quân Mạc từ bắc kéo vào. Trịnh Cối bị kẹp giữa hai đường không thể cự nổi bèn đầu hàng [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c), được nhà Mạc thu nhận và phong chức.
Vua
[Lê Anh Tông](/wiki/L%C3%AA_Anh_T%C3%B4ng) ủng hộ ngôi con trưởng của Trịnh Cối, cùng mưu với Lê Cập Đệ định giết Trịnh Tùng việc bị lộ. Vua Anh Tông mang 4 người con lánh đi nơi khác. Trịnh Tùng lập người con út của vua là Đàm lên ngôi, tức là [Lê Thế Tông](/wiki/L%C3%AA_Th%E1%BA%BF_T%C3%B4ng). Sau đó, Trịnh Tùng lùng bắt được cha con vua Anh Tông mang về lập mưu giám sát, rồi bức chết. Từ đó vua Lê hoàn toàn nép trong cung, Trịnh Tùng tự mình xử trí mọi việc trong triều. Các vua Lê sau có ý định chống lại đều bị bức tử và thay thế bằng một hoàng đế nhỏ tuổi hoặc dễ bảo hơn.
### Khôi phục Thăng Long[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=4)]
Từ khi
[Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m) nắm quyền, họ Trịnh cai quản vùng phía nam của [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t) (trên danh nghĩa vẫn là chiến đấu dưới quyền vua Lê) và chiến đấu với nhà Mạc ở phía bắc. Bấy giờ nhà Lê chiếm lại được [Thanh Hóa](/wiki/Thanh_H%C3%B3a) và [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An). Nhờ có khẩu hiệu "Phù Lê diệt Mạc" (giúp Lê diệt Mạc), thanh thế họ Trịnh ngày một lớn. Ở vùng Tây bắc, anh em Vũ Văn Mật, Vũ Văn Uyên cát cứ tại Tuyên Quang sai người đến xin quy phục. Sau đó năm 1550, thái tể nhà Mạc là Lê Bá Ly là cựu thần nhà Lê sơ cùng thông gia là Nguyễn Thiến mang gia quyến về hàng.
Trong suốt những năm 1545-1580 là giai đoạn hai bên giằng co. Được tăng sức mạnh, họ Trịnh liên tiếp tấn công ra bắc đánh Sơn Nam,
[Ninh Bình](/wiki/Ninh_B%C3%ACnh), Sơn Tây, [Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long). [Nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c) lúc đó dưới sự chèo lái của Khiêm Vương [Mạc Kính Điển](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_%C4%90i%E1%BB%83n) đã đứng vững. Mạc Kính Điển nhiều lần phải mang vua Mạc qua sông tránh sang Kim Thành (Hải Dương) nhưng quân Lê-Trịnh vẫn không vào được Thăng Long. Ngược lại, sau những đợt tấn công ra bắc, quân Trịnh cũng phải đối phó với những đợt tiến công vào Thanh Hóa - Nghệ An của Mạc Kính Điển. Hai bên khi được khi thua. Cuộc chiến giằng co nổi lên tên tuổi các tướng [Hoàng Đình Ái](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%90%C3%ACnh_%C3%81i), Nguyễn Hữu Liêu bên Lê-Trịnh, [Nguyễn Quyện](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Quy%E1%BB%87n) bên Mạc.
Sau khi trấn thủ
[Thuận Hoá](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_H%C3%B3a) (năm 1558), năm 1570, Nguyễn Hoàng lại xin trấn thủ [Quảng Nam](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Nam). Chúa Trịnh mải lo chiến trường phía bắc nên chấp thuận. Năm 1572, Hoàng dùng kế giết được tướng Mạc là Mạc Lập Bạo vào đánh. Nhà Mạc mất hẳn phía nam và chỉ còn kiểm soát Bắc Bộ.
Sau khi Mạc Kính Điển chết (1580), nhà Mạc bắt đầu suy yếu. Vua Mạc là Mậu Hợp ít lo chính sự, phụ chính Mạc Đôn Nhượng không đủ năng lực. Quân Lê-Trịnh bắt đầu chiếm ưu thế. Năm 1591, Trịnh Tùng đem quân bắc tiến áp sát thành Thăng Long. Đầu năm 1592,
[Mạc Mậu Hợp](/wiki/M%E1%BA%A1c_M%E1%BA%ADu_H%E1%BB%A3p) chạy sang Gia Lâm, thống suất thủy quân để làm thanh thế trên [sông Nhị Hà](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BB%93ng) cho các tướng giữ kinh thành [Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long). Trịnh Tùng thúc quân tổng tiến công. Các tướng Mạc Ngọc Liễn, [Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA), Trần Bách Niên tan vỡ bỏ chạy. Phục binh của Nguyễn Quyện ở cầu Dền không kịp nổi dậy đã bị giết. Nguyễn Quyện bị bắt rồi bị giết, hai con tử trận. Quân Mạc chết rất nhiều.
Trịnh Tùng rút quân chủ lực về. Mạc Mậu Hợp thu tàn quân án ngữ sông Nhị Hà, lại ham sắc đẹp của vợ tướng
[Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA) là [Nguyễn Thị Niên](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Ni%C3%AAn) nên muốn giết Khuê. Tháng 8 năm 1592, [Bùi Văn Khuê](/wiki/B%C3%B9i_V%C4%83n_Khu%C3%AA) biết chuyện bèn đem quân hàng Lê, hợp binh với Trịnh Tùng đại phá quân Mạc. [Tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t) năm [1592](/wiki/1592), Trịnh Tùng lại tiến đánh Thăng Long. Mạc Mậu Hợp thua chạy về Kim Thành ( [Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng)). Thấy thế nguy cấp, Mậu Hợp lập con là [Toàn](/wiki/M%E1%BA%A1c_To%C3%A0n) lên ngôi, tự mình làm tướng thống suất quân đội. Sau các cuộc chiến ác liệt tại khu vực các phủ Nam Sách, Hạ Hồng, Kinh Môn trong tháng 11 và 12 thì quân Mạc thua to. Mạc Mậu Hợp phải bỏ trốn đến huyện Phượng Nhãn, bị bắt sống sau đó ít ngày và bị hành hình.
Sau vài cuộc chiến khác chống lại các thế lực tàn dư nhà Mạc, Trịnh Tùng rước vua Lê Thế Tông trở lại Thăng Long năm
[1593](/wiki/1593).Họ Trịnh đánh dấu quyền lực bằng cách tiến hành xây [Phủ chúa](/w/index.php?title=Ph%E1%BB%A7_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)ở [Thăng Long](/wiki/Th%C4%83ng_Long).
### Dẹp tàn dư họ Mạc[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=5)]
Dù Mạc Mậu Hợp và sau đó là Mạc Toàn bị bắt và bị giết thì thế lực của nhà Mạc chưa bị tiêu diệt hết. Các vùng như
[Thái Nguyên](/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn), [Lạng Sơn](/wiki/L%E1%BA%A1ng_S%C6%A1n), [Cao Bằng](/wiki/Cao_B%E1%BA%B1ng) vẫn thuộc quyền quản lý của nhiều người như [Mạc Kính Chỉ](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Ch%E1%BB%89), [Mạc Kính Cung](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_Cung) cho tới năm 1623. [Nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh), vì muốn duy trì thế [Nam Bắc triều](/wiki/Nam-B%E1%BA%AFc_tri%E1%BB%81u_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) ở Đại Việt có lợi cho họ nên can thiệp để họ Mạc được cát cứ ở [Cao Bằng](/wiki/Cao_B%E1%BA%B1ng). Vì vậy cháu Mạc Kính Điển là Kính Khoan và con Khoan là Kính Vũ vẫn cát cứ ở Cao Bằng, dù về cơ bản, họ Trịnh đã làm chủ Bắc Bộ và Bắc Trung bộ.
Khi nhà Minh sụp đổ (1644), các vua
[Nam Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Nam_Minh) - tàn dư nhà Minh - vẫn ủng hộ họ Mạc. Họ Mạc nối nhau trấn giữ ở đây trong nhiều năm. Mãi đến khi nhà Minh mất hẳn (1662) về tay [nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh), họ Trịnh mới ra tay dẹp họ Mạc. Tới năm 1677, chúa [Trịnh Tạc](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%E1%BA%A1c) sai tướng [Đinh Văn Tả](/wiki/%C4%90inh_V%C4%83n_T%E1%BA%A3) đi đánh, việc trấn giữ Cao Bằng của họ Mạc mới chấm dứt.
## Trịnh - Nguyễn phân tranh[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=6)]
Sau khi
[Nguyễn Hoàng](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ho%C3%A0ng) xuống phía Nam đã xây dựng căn cứ và phát triển thành một thế lực độc lập, hình thành chính quyền của họ Nguyễn. Tuy các [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n) vẫn hợp tác với chúa Trịnh để chống nhà Mạc và vẫn đứng danh nghĩa là thần tử nhà Lê, nhưng thực tế các chúa Nguyễn vẫn cai trị các tỉnh biên giới phía Nam Đại Việt với một chính quyền độc lập. Hơn thế nữa, họ đã có công mở rộng lãnh thổ Đại Việt lên gấp đôi về phía Nam. Sau khi đánh bại nhà Mạc, sự độc lập của các chúa Nguyễn ngày càng trở nên khó chịu đối với các chúa Trịnh.
Những sự căng thẳng lên đỉnh điểm năm
[1627](/wiki/1627) khi chiến tranh nổ ra giữa hai phe. Trong khi phe chúa Trịnh kiểm soát một vùng rộng lớn và đông dân cư hơn, thì chúa Nguyễn lại có nhiều ưu thế. Thứ nhất, họ chỉ muốn bảo vệ lãnh thổ của mình, họ không muốn tấn công miền bắc. Thứ hai, chúa Nguyễn có thể lợi dụng ưu thế về các tiếp xúc của mình với những người [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u), đặc biệt là những người [Bồ Đào Nha](/wiki/B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha), để mua các loại súng hiện đại của châu Âu. Thứ ba, điều kiện địa lý cũng ưu đãi cho họ, đất đai phẳng vốn thích hợp cho những quân đội được tổ chức lớn lại hiếm có ở lãnh thổ của họ, nơi núi non hầu như lan ra đến tận biển.
Chúa Nguyễn xây dựng hai giới tuyến rất vững chắc kéo dài vài dặm từ biển đến tận các ngọn đồi ở phía bắc thành
[Phú Xuân](/wiki/Hu%E1%BA%BF). Họ đã bảo vệ hai giới tuyến này chống lại nhiều cuộc tấn công của các chúa Trịnh. Trong thời gian từ [1627](/wiki/1627) đến tận [1672](/wiki/1672), hai bên giao chiến cả thảy 7 lần. Năm 1655, quân Nguyễn thắng thế vượt sông Gianh đánh Nghệ An, chiếm 7 huyện và mang theo nhiều dân cư ở đây vào khai khẩn trong nam. Năm sau quân Trịnh phản công chiếm lại.
Năm 1672, hai bên đình chiến, Tây Định Vương
[Trịnh Tạc](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%E1%BA%A1c) và Hiền Vương [Nguyễn Phúc Tần](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_T%E1%BA%A7n) lấy sông Gianh làm ranh giới chia cắt Việt Nam. Đất nước bị chia ra bởi hai gia đình cai trị. Hai bên cùng mang danh nghĩa tôn phò [nhà Hậu Lê](/wiki/Nh%C3%A0_H%E1%BA%ADu_L%C3%AA).
## Dẹp yên khởi nghĩa nông dân[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=7)]
Các chúa Trịnh từ
[Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m), [Trịnh Tùng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%C3%B9ng), [Trịnh Tráng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Tr%C3%A1ng), [Trịnh Tạc](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%E1%BA%A1c), [Trịnh Căn](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C4%83n), [Trịnh Cương](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C6%B0%C6%A1ng) đều là những chúa giỏi cai trị. Sau khi chiến tranh Trịnh - Nguyễn và Trịnh-Mạc chấm dứt, Bắc Hà yên ổn thịnh trị.
Các chúa Trịnh cai trị khá tốt, luôn giữ danh nghĩa cho vua
[nhà Lê](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_s%C6%A1). Tuy nhiên họ là người lựa chọn ra vua, họ thay thế vua và họ cũng có quyền cha truyền con nối để chỉ định nhiều quan chức hàng đầu trong triều đình. Không giống như các [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n), những người thường gây chiến với [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) và [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm), các chúa Trịnh giữ quan hệ hòa bình hữu hảo với các nước láng giềng.
Năm 1729,
[Trịnh Cương](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C6%B0%C6%A1ng) chết, con là [Trịnh Giang](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Giang) lên thay. Trịnh Giang ăn chơi trác táng, xa đọa, sửa đổi nhiều phép tắc của cha mình, giết chết hàng loạt các vị quan giỏi như Lê Anh Tuấn, Nguyễn Công Hãng, giết vua nọ lập vua kia, gian dâm với cung nữ của cha, lại gây ra thuế khóa nặng nề làm mất lòng dân. Từ đó nông dân liên tiếp nổi dậy khởi nghĩa. Đó chính là phong trào [khởi nghĩa nông dân Đàng Ngoài](/wiki/Kh%E1%BB%9Fi_ngh%C4%A9a_n%C3%B4ng_d%C3%A2n_%C4%90%C3%A0ng_Ngo%C3%A0i).
Năm 1737, nhà sư Nguyễn Dương Hưng nổi dậy khởi nghĩa. Năm 1739, hậu duệ nhà Mạc (đã bị đổi họ) là Nguyễn Cừ, Nguyễn Tuyển cùng Vũ Trác Oánh nổi dậy ở
[Hải Dương](/wiki/H%E1%BA%A3i_D%C6%B0%C6%A1ng). Tông thất nhà Lê là [Lê Duy Mật](/wiki/L%C3%AA_Duy_M%E1%BA%ADt) cũng định làm binh biến ở Thăng Long để lật đổ họ Trịnh nhưng không thành nên rút ra ngoài khởi nghĩa. Đến năm 1740 đồng loạt các cuộc khởi nghĩa lớn của quận He [Nguyễn Hữu Cầu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_C%E1%BA%A7u), quận Hẻo [Nguyễn Danh Phương](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Danh_Ph%C6%B0%C6%A1ng) và [Hoàng Công Chất](/wiki/Ho%C3%A0ng_C%C3%B4ng_Ch%E1%BA%A5t) bùng phát. Chính sự Bắc Hà hết sức rối ren.
Trịnh Giang không khắc phục được khó khăn, lại mắc bệnh nằm bẹp dưới nhà hầm không điều hành được công việc. Trước tình hình đó, gia tộc họ Trịnh phế bỏ Trịnh Giang, lập em Giang là
[Trịnh Doanh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Doanh) lên ngôi năm 1740. Là người có tài năng, Trịnh Doanh điều chỉnh chính sách, ra tay đánh dẹp, dần dần củng cố lại tình hình Bắc bộ. Trong cuộc chinh phạt các cuộc khởi nghĩa, nổi lên tên tuổi các danh tướng [Hoàng Ngũ Phúc](/wiki/Ho%C3%A0ng_Ng%C5%A9_Ph%C3%BAc), Bùi Thế Đạt, [Phạm Đình Trọng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_%C4%90%C3%ACnh_Tr%E1%BB%8Dng). Đến khi Trịnh Doanh mất (1767), cơ bản các cuộc khởi nghĩa đều bị dẹp tan, chỉ còn Hoàng Công Chất và Lê Duy Mật. Con Doanh là [Trịnh Sâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_S%C3%A2m) lên ngôi nhanh chóng dẹp nốt các cuộc khởi nghĩa này năm 1769.
## Lê bại Trịnh vong[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=8)]
### Tây Sơn khởi nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=9)]
Hòa bình lâu dài với Đàng Trong kết thúc khi cuộc
[nổi dậy Tây Sơn](/wiki/Nh%C3%A0_T%C3%A2y_S%C6%A1n) ở phía nam chống lại chúa Nguyễn bùng nổ. Cuộc khởi nghĩa Tây Sơn được chúa [Trịnh Sâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_S%C3%A2m) coi là một cơ hội để kết liễu chúa Nguyễn ở miền nam Việt Nam. Năm [1774](/wiki/1774), Trịnh Sâm cử lão tướng quận Việp Hoàng Ngũ Phúc mang quân tấn công và chiếm [Phú Xuân](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hu%E1%BA%BF). Quân Trịnh tiếp tục tiến về phía nam trong khi quân Tây Sơn chiếm các thành khác ở trong nam. Các chúa Nguyễn giữ [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh) tới tận khi nó bị chiếm vào năm [1777](/wiki/1777) và dòng họ nhà Nguyễn gần như bị tiêu diệt.
Lần đầu tiên bờ cõi của Lê-Trịnh được mở rộng đến Quảng Nam.
### "Truyền tộ bát đại, tiêu tường khởi vạ"[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=10)]
Họ Trịnh từ
[Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m) đến [Trịnh Sâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_S%C3%A2m) là truyền được 9 đời chúa. Năm 1782, Trịnh Sâm qua đời. Ngay từ khi Sâm còn sống đã diễn ra cuộc tranh giành ngôi thế tử giữa con trưởng [Trịnh Tông](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3i) và con thứ Trịnh Cán. Cán còn nhỏ nên thực chất đó là phe Tuyên phi Đặng Thị Huệ. Tuyên phi lôi kéo quận Huy là [Hoàng Đình Bảo](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%90%C3%ACnh_B%E1%BA%A3o) (cháu [Hoàng Ngũ Phúc](/wiki/Ho%C3%A0ng_Ng%C5%A9_Ph%C3%BAc)). Vì Tuyên phi được sủng ái nên Trịnh Cán được lập làm thế tử. Khi Sâm mất, Trịnh Cán lên thay, quận Huy phụ chính. Quân kiêu binh giúp Trịnh Tông làm binh biến giết chết quận Huy, phế bỏ Trịnh Cán và đưa Tông lên ngôi chúa, đổi tên là Khải.
Tuy nhiên từ khi Trịnh Khải lên ngôi, chính sự cũng không sáng sủa. Quân kiêu binh cậy công làm càn, cướp của, phá phách kinh đô, kể cả nhà các quan lại. Trịnh Khải không dẹp nổi.
Ngoài biên cương, sau khi quận Việp mất, thành
[Phú Xuân](/wiki/C%E1%BB%91_%C4%91%C3%B4_Hu%E1%BA%BF) giao cho Bùi Thế Đạt. Sau Đạt cũng rút về bắc giao lại cho Phạm Ngô Cầu và Hoàng Đình Thể. Tướng sĩ kiêu ngạo, lơ là mất cảnh giác phòng bị.
### Vua chúa cùng chạy[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=11)]
Tây Sơn không muốn trở thành kẻ bầy tôi của các chúa Trịnh và sau một vài năm củng cố quyền lực ở phía nam, tướng Tây Sơn là
[Nguyễn Huệ](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87) tiến ra phía bắc Đại Việt vào giữa năm [1786](/wiki/1786) với một đội quân đông đảo. Quân Trịnh bị quân Tây Sơn đánh bại và chúa [Trịnh Khải](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3i) phải chạy về phía bắc rồi sau đó bị bắt và tự vẫn.
Quân Tây Sơn rút về, sau đó các bầy tôi cũ lại lập con Trịnh Giang là
[Trịnh Bồng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_B%E1%BB%93ng) lên ngôi. Vua Lê mới là [Chiêu Thống](/wiki/L%C3%AA_Chi%C3%AAu_Th%E1%BB%91ng) muốn chấn hưng nhà Lê nên triệu [Nguyễn Hữu Chỉnh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_Ch%E1%BB%89nh) đang trấn thủ [Nghệ An](/wiki/Ngh%E1%BB%87_An) ra giúp. Chỉnh đánh tan quân Trịnh, Trịnh Bồng bỏ đi mất tích.
Tuy nhiên sau đó Nguyễn Hữu Chỉnh lại lộng quyền. Nguyễn Huệ phái
[Vũ Văn Nhậm](/wiki/V%C5%A9_V%C4%83n_Nh%E1%BA%ADm) ra giết Chỉnh rồi đến lượt Nhậm lại mưu cát cứ ở Bắc Hà khiến [Lê Chiêu Thống](/wiki/L%C3%AA_Chi%C3%AAu_Th%E1%BB%91ng) phải bỏ đi lưu vong, chạy sang [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) cầu viện [nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh). Vua [Càn Long](/wiki/C%C3%A0n_Long) điều một đội quân lớn tới Đại Việt nhằm tái lập vua Lê. Quân Thanh chiếm được Thăng Long năm [1788](/wiki/1788) nhưng sau đó bị Nguyễn Huệ giáng cho một đòn nặng nề đầu năm 1789. Quân Thanh thua to, rút chạy. Nguyễn Huệ -lúc ấy đã là hoàng đế [Quang Trung](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Hu%E1%BB%87) - sau đó được vua Thanh công nhận và chính thức thay họ Lê cai trị nước [Đại Việt](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t). Chiêu Thống lưu vong và mất (1793) ở Trung Quốc.
## Đánh giá[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=12)]
Các chúa Trịnh cầm quyền từ năm 1545 đến năm 1786, tổng cộng 241 năm, được 11 đời chúa. Nếu kể cả Trịnh Cối và Trịnh Cán là có 13 chúa. Xét ra đời Trịnh Khải, Trịnh Bồng ngắn và rối ren nên thường chỉ tính 8 đời cầm quyền vững vàng, thịnh trị của họ Trịnh từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Sâm như lời "sấm ngữ". Có lẽ câu chuyện về mẹ Trịnh Kiểm do đời sau đặt ra.
Thời gian nắm quyền của các chúa Trịnh là dài so với các triều đại nhà
[Trần](/wiki/Tr%E1%BA%A7n), [Mạc](/wiki/M%E1%BA%A1c), [Tiền Lê](/wiki/Nh%C3%A0_Ti%E1%BB%81n_L%C3%AA), [Hồ](/wiki/H%E1%BB%93) cũng như nhà [Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n) và nhà [Nguyễn](/wiki/Nguy%E1%BB%85n) sau này, ổn định đất nước trong thời [Nam Bắc triều](/wiki/Nam-B%E1%BA%AFc_tri%E1%BB%81u) phân tranh.
Các chúa Trịnh đã tránh một số vấn đề quản lý triều đình bằng cách lựa chọn người giỏi nhất từ thế hệ trẻ họ Trịnh để cai trị đất nước. Thứ bậc anh em không được họ Trịnh coi trọng nhiều và đã có lời nói rằng đứa con thứ hai sẽ trở thành người lãnh đạo tốt hơn. Giống như các
[chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n) và [nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) sau này, các chúa Trịnh cũng gặp phải vấn đề với các cuộc nổi dậy của nông dân và việc không có ruộng đất đã trở thành một nguồn gốc gây nên các vấn đề cho triều đình.
Các chúa Trịnh chú ý tới việc giữ vững các quan hệ tốt với
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và giữ gìn xã hội [Khổng giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o) hơn các [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n). Những người châu Âu hầu như không có lãi khi buôn bán với các chúa Trịnh, cả người [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan) (năm [1637](/wiki/1637)) và người [Anh](/wiki/Anh) (năm 1673) đều đã lập thương điếm nhỏ ở trung tâm Thăng Long nhưng không phát triển được.
Vào những năm sau này khi
[nhà Nguyễn](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) nổi lên và cai trị toàn bộ [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), các chúa Trịnh đã bị đánh giá thấp, thậm chí lên án trong chính sử, điển hình là sách "Khâm định Việt sử Thông giám cương mục". Nếu nhìn nhận khách quan hơn, chỉ chúa [Trịnh Cương](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C6%B0%C6%A1ng) là người tài. Chỉ trừ [Trịnh Giang](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Giang), các chúa từ [Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m) đến [Trịnh Sâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_S%C3%A2m) đều là những vị chúa tài ba, do đó đã hoàn thành việc đánh dẹp và cai trị phía Bắc Việt Nam, giữ cho xã hội Đại Việt ổn định trong gần 2 thế kỷ. [Chiến tranh Trịnh-Nguyễn](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh-Nguy%E1%BB%85n_ph%C3%A2n_tranh) diễn ra trong 45 năm giữa thế kỷ 17 nhưng trong thời gian đó Bắc Hà không có cuộc bạo loạn, chống đối nào của nông dân.
Các chúa
[Trịnh Căn](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C4%83n), [Trịnh Doanh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Doanh) và [Trịnh Sâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_S%C3%A2m) ngoài võ công còn được đánh giá là những người hay chữ. 5 chúa đầu từ [Trịnh Kiểm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ki%E1%BB%83m) đến [Trịnh Căn](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C4%83n) đều rất thọ (từ 68 đến 81 tuổi), hẳn các chúa cũng phải là những sống người nghiêm túc và điều độ. Các thành tựu của nhà [Lê Trung Hưng](/wiki/Nh%C3%A0_L%C3%AA_trung_h%C6%B0ng) thực chất là thành tựu do các chúa Trịnh.
Hiển nhiên với ngôi vị "phi đế phi bá", vừa thực sự là người cầm trịch trong bộ máy chính quyền, vừa phải cảnh giác với sự nổi dậy đòi quyền của họ Lê, các chúa Trịnh phải luôn có thái độ cứng rắn, cương quyết, không thể ôn hòa để nhằm bảo vệ địa vị của mình. Do đó việc phế lập tại triều đình trong cuộc đấu tranh đó là khó tránh khỏi. Chỉ có các vua Lê Trung Hưng bằng lòng sống chung với họ Trịnh mới có thể tồn tại. Tuy nhiên trong thời phong kiến việc lấn át quyền lực của nhà vua làm cho các chúa Trịnh bị mang tiếng mãi cùng với lịch sử. Họ Trịnh suy tàn bắt đầu từ thời Trịnh Giang lên nắm quyền hành. Trịnh Giang ăn chơi trác tán, giết vua này, lập vua kia, tư thông với cung nữ của cha, xây dựng nhiều chùa chiền làm hao tổn sức dân. Vì những việc lam đó họ Trịnh quyết định đưa Trịnh Doanh lên thay nhằm cải cách lại đất nước, đối xử tốt với vua Lê nên đã phần nào cải thiện lại được tình hình, tuy nhiên sang thời Trịnh Sâm tình hình lại xấu đi vì
[Trịnh Sâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_S%C3%A2m) kiêu căng ngạo mạn, ăn chơi xa xỉ, sửa sang phép tắc mô hình trong cung một cách bừa bãi, không quyết đoán, đố kị người hiền, ham mê chiến trận quá mức khiến đất nước kiệt quệ và điều gì đến sẽ phải đến họ Trịnh trượt dốc nhanh chóng rồi bị [Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n) đánh đổ một cách dễ dàng, [Trịnh Khải](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3i) phải dùng dao cắt cổ tự tử.
## Danh sách chúa Trịnh[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=13)]
|Chúa||Ở ngôi||Đời vua||Miếu Hiệu||Thụy Hiệu||Ghi chú|
|Minh Khang Thái vương
|[1545](/wiki/1545)- [1570](/wiki/1570) [Lê Trang Tông](/wiki/L%C3%AA_Trang_T%C3%B4ng)(1533-1548) [Lê Trung Tông](/wiki/L%C3%AA_Trung_T%C3%B4ng)(1548-1556) [Lê Anh Tông](/wiki/L%C3%AA_Anh_T%C3%B4ng)(1556-1573) [Trịnh Cối](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%E1%BB%91i) [1570](/wiki/1570) [nhà Mạc](/wiki/Nh%C3%A0_M%E1%BA%A1c),được [Mạc Kính Điển](/wiki/M%E1%BA%A1c_K%C3%ADnh_%C4%90i%E1%BB%83n)phong làm Trung Lương Hầu. Sau khi chết, được vua Lê xá tội, truy tặng Thái phó Trung quốc công [[1]](#cite_note-1) [Trịnh Tùng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%C3%B9ng) [1623](/wiki/1623) [Lê Thế Tông](/wiki/L%C3%AA_Th%E1%BA%BF_T%C3%B4ng)(1573-1599) [Lê Kính Tông](/wiki/L%C3%AA_K%C3%ADnh_T%C3%B4ng)(1599-1619) [Lê Thần Tông](/wiki/L%C3%AA_Th%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng)(1619-1643) [Trịnh Tráng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Tr%C3%A1ng) [1652](/wiki/1652) [Lê Chân Tông](/wiki/L%C3%AA_Ch%C3%A2n_T%C3%B4ng)(1643-1649)
Lê Thần Tông (lần hai:1649-1662)
[Trịnh Tạc](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_T%E1%BA%A1c) [1653](/wiki/1653)- [1682](/wiki/1682) [Lê Huyền Tông](/wiki/L%C3%AA_Huy%E1%BB%81n_T%C3%B4ng)(1663-1671) [Lê Gia Tông](/wiki/L%C3%AA_Gia_T%C3%B4ng)(1672-1675) [Lê Hy Tông](/wiki/L%C3%AA_Hy_T%C3%B4ng)(1676-1704) [Trịnh Căn](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C4%83n) [1709](/wiki/1709) [Lê Dụ Tông](/wiki/L%C3%AA_D%E1%BB%A5_T%C3%B4ng)(1705-1729) [Trịnh Cương](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C6%B0%C6%A1ng) [1729](/wiki/1729) [Lê Đế Duy Phường](/wiki/L%C3%AA_Duy_Ph%C6%B0%E1%BB%9Dng)(1729-1732) [Trịnh Giang](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Giang) [1740](/wiki/1740) [Lê Thuần Tông](/wiki/L%C3%AA_Thu%E1%BA%A7n_T%C3%B4ng)(1732-1735) [Lê Ý Tông](/wiki/L%C3%AA_%C3%9D_T%C3%B4ng)(1735-1740) [Trịnh Doanh](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Doanh) [1767](/wiki/1767) [Lê Hiển Tông](/wiki/L%C3%AA_Hi%E1%BB%83n_T%C3%B4ng)(1740-1786) [Trịnh Sâm](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_S%C3%A2m) [1782](/wiki/1782) [Trịnh Cán](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_C%C3%A1n) [9/10 - 1782](/w/index.php?title=9/10_-_1782&action=edit&redlink=1) [[2]](#cite_note-2) [Trịnh Khải](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3i)(Có tên cũ là [Trịnh Tông](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Kh%E1%BA%A3i)) [1786](/wiki/1786) [[3]](#cite_note-3) [Trịnh Bồng](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_B%E1%BB%93ng) [1787](/wiki/1787) [Lê Mẫn Đế](/wiki/L%C3%AA_Chi%C3%AAu_Th%E1%BB%91ng)
## Phả hệ[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=14)]
|
|
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=15)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=16)]
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=17)] [Đại Việt Sử ký Toàn thư](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_to%C3%A0n_th%C6%B0) [Đại Việt Sử Ký Tục Biên](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_s%E1%BB%AD_k%C3%BD_t%E1%BB%A5c_bi%C3%AAn) [Đại Việt Thông sử](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_Vi%E1%BB%87t_Th%C3%B4ng_s%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1)
- Các triều đại Việt Nam
[List of the Trinh lords and the nominal Le Kings](http://www.ccc.commnet.edu/stuweb/~phan9527/history.html) *The Encyclopedia of Military History*by R. Ernest Dupuy and Trevor N. Dupuy. Harper & Row (New York).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&veaction=edit&vesection=18) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%C3%BAa_Tr%E1%BB%8Bnh&action=edit§ion=18)]
|
|
|
|

X-Cache: cp1052 hit (3), cp1054 frontend miss (0)


text:
Dieffenbachia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Dieffenbachia là một chi thực vật có hoa trong họ Ráy[2]
Mục lục
Loài[sửa | sửa mã nguồn]
Chi này gồm các loài sau:
Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Lỗi chú thích: Thẻ
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
sjdfijsdifjisjdfjsdfjisd
- ^ The Plant List (2010). “Dieffenbachia”. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Dieffenbachia tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Dieffenbachia tại Wikispecies

markdown:
*Dieffenbachia*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Dieffenbachia
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Alismatales](/wiki/B%E1%BB%99_Tr%E1%BA%A1ch_t%E1%BA%A3) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Araceae](/wiki/H%E1%BB%8D_R%C3%A1y) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Dieffenbachieae](/w/index.php?title=Dieffenbachieae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Dieffenbachia** [Schott](/wiki/Heinrich_Wilhelm_Schott), [1829](/wiki/1829) [Các loài](/wiki/Lo%C3%A0i)
Xem trong bài.
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[1]](#cite_note-sjdfijsdifjisjdfjsdfjisd-1) * là một chi Dieffenbachia* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Ráy](/wiki/H%E1%BB%8D_R%C3%A1y) [[2]](#cite_note-2)
## Mục lục
## Loài[
[sửa](/w/index.php?title=Dieffenbachia&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieffenbachia&action=edit§ion=1)]
Chi này gồm các loài sau:
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Dieffenbachia&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieffenbachia&action=edit§ion=2)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Dieffenbachia&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieffenbachia&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-sjdfijsdifjisjdfjsdfjisd_0) **Lỗi chú thích: Thẻ**
<ref>sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên
sjdfijsdifjisjdfjsdfjisd
**The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-2) [“](http://www.theplantlist.org/browse/A/Araceae/Dieffenbachia/). Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013. *Dieffenbachia*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Dieffenbachia&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dieffenbachia&action=edit§ion=4)]
Phương tiện liên quan tới
[Dieffenbachia](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dieffenbachia)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Dieffenbachia](//species.wikimedia.org/wiki/Dieffenbachia)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

Content-Encoding: gzip

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1053 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Analytics: php=hhvm


text:
Ittibittium parcum
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ittibittium parcum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.[1]
Miêu tả[sửa | sửa mã nguồn]
Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Ittibittium parcum (Gould, 1861). Xem: World Register of Marine Species tại http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=473137 on 17 tháng 5 2010.

markdown:
*Ittibittium parcum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Ittibittium parcum
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Cerithioidea](/w/index.php?title=Cerithioidea&action=edit&redlink=1) [Caenogastropoda](/w/index.php?title=Caenogastropoda&action=edit&redlink=1)
nhánh
[Sorbeoconcha](/w/index.php?title=Sorbeoconcha&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Cerithiidae](/w/index.php?title=Cerithiidae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Ittibittium](/wiki/Ittibittium) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **I. parcum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Ittibittium parcum*
(
[Gould](/w/index.php?title=John_Gould&action=edit&redlink=1), 1861) [Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) [[1]](#cite_note-WoRMS-1) *Bittium parcum*Gould, 1861 *Cerithium hawaiensis*Pilsbry & Vanatta, 1905 * là một loài Ittibittium parcum* [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển thuộc họ [Cerithiidae](/w/index.php?title=Cerithiidae&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-WoRMS-1)
## Miêu tả[
[sửa](/w/index.php?title=Ittibittium_parcum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ittibittium_parcum&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|
|Xin hãy cùng
Nếu bài viết đã được phát triển, hãy gỡ bản mẫu này.
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Ittibittium_parcum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ittibittium_parcum&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|
|Xin hãy cùng
Nếu bài viết đã được phát triển, hãy gỡ bản mẫu này.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ittibittium_parcum&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ittibittium_parcum&action=edit§ion=3)]
- ^
**a** **ă** [. Xem:](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=473137) *Ittibittium parcum*(Gould, 1861) [World Register of Marine Species](/w/index.php?title=World_Register_of_Marine_Species&action=edit&redlink=1)tại http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=473137 on 17 tháng 5 2010.

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


text:
Jonás Gutiérrez
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Jonás Manuel Gutiérrez (phát âm: jonas manuel guh-tie-rres; sinh ngày 5 tháng 7 năm 1975 ở Sáenz Peña, Provincia de Buenos Aires), là cầu thủ bóng đá người Argentina, hiện đang chơi ở Giải bóng đá ngoại hạng Anh cho câu lạc bộ Newcastle United.

markdown:
# Jonás Gutiérrez
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|
|Bài viết hoặc đoạn này cần thêm
Những nội dung không có nguồn có thể bị
|
|![]()
[5 tháng 7](/wiki/5_th%C3%A1ng_7), [1983](/wiki/1983) [Sáenz Peña](/w/index.php?title=S%C3%A1enz_Pe%C3%B1a,_Buenos_Aires&action=edit&redlink=1), [Argentina](/wiki/Argentina) [Tiền vệ cánh](/wiki/Ti%E1%BB%81n_v%E1%BB%87_(b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1)#Ti.E1.BB.81n_v.E1.BB.87_c.C3.A1nh) [Newcastle United](/wiki/Newcastle_United_F.C.) [Vélez Sársfield](/w/index.php?title=Club_Atl%C3%A9tico_V%C3%A9lez_S%C3%A1rsfield&action=edit&redlink=1) **CLB** **ST** † **(BT)** † [Vélez Sársfield](/w/index.php?title=Club_Atl%C3%A9tico_V%C3%A9lez_S%C3%A1rsfield&action=edit&redlink=1) [Mallorca](/wiki/R.C.D._Mallorca) [Newcastle United](/wiki/Newcastle_United_F.C.) ‡ [Argentina](/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Argentina)
† Số trận khoác áo (số bàn thắng).
**Jonás Manuel Gutiérrez** (phát âm: jonas manuel guh-tie-rres; sinh ngày [5 tháng 7](/wiki/5_th%C3%A1ng_7) năm [1975](/wiki/1975) ở Sáenz Peña, Provincia de Buenos Aires), là cầu thủ bóng đá người Argentina, hiện đang chơi ở [Giải bóng đá ngoại hạng Anh](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_Ngo%E1%BA%A1i_h%E1%BA%A1ng_Anh) cho câu lạc bộ [Newcastle United](/wiki/Newcastle_United_F.C.).

X-Cache: cp1055 hit (1), cp1053 frontend miss (0)


text:
Tọa độ: 50°20′20″B 7°41′1″Đ / 50,33889°B 7,68361°Đ / 50.33889; 7.68361
Nievern là một đô thị ở huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, in phía tây nước Đức.

markdown:
# Nievern
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Nievern
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Rheinland-Pfalz](/wiki/Rheinland-Pfalz) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Verbandsgemeinde](/w/index.php?title=Verbandsgemeinde&action=edit&redlink=1) [Bad Ems](/wiki/Bad_Ems) [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2006)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.nievern.de](http://www.nievern.de/) **Nievern** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) ở [huyện Rhein-Lahn](/w/index.php?title=Rhein-Lahn&action=edit&redlink=1), [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Rheinland-Pfalz](/wiki/Rheinland-Pfalz), in phía tây nước [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c).

X-Cache: cp1052 hit (1), cp1067 frontend miss (0)


text:
Smerinthus ophthalmica
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Smerinthus ophthalmica là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae.[1] Nó được miêu tả bởi Boisduval năm 1855. Nó được tìm thấy ở California to Alberta.[2]
Smerinthus ophthalmica là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae.[1] Nó được miêu tả bởi Boisduval năm 1855. Nó được tìm thấy ở California to Alberta.[2]

markdown:
*Smerinthus ophthalmica*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Smerinthus ophthalmica
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Sphingidae](/wiki/Sphingidae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Smerinthus](/wiki/Smerinthus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **S. ophthalmica** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Smerinthus ophthalmica* [Boisduval](/w/index.php?title=Jean_Baptiste_Boisduval&action=edit&redlink=1), 1855 * là một loài Smerinthus ophthalmica* [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Sphingidae](/wiki/Sphingidae). Nó được miêu tả bởi Boisduval năm 1855. Nó được tìm thấy ở [[1]](#cite_note-1) [California](/wiki/California)to [Alberta](/wiki/Alberta).

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


text:
Tư Dương
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tư Dương (资阳市) là một địa cấp thị thuộc tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Dân số của Tư Dương khoảng 100.000 người.
Các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Địa cấp thị Tư Dương quản lý các đơn vị cấp huyện sau:
Các quận nội thành[sửa | sửa mã nguồn]
Các quận:
- Nhạn Giang 雁江区
Thị xã[sửa | sửa mã nguồn]
Một thị xã cấp huyện:
- Thị xã Giản Dương 简阳市
Các huyện[sửa | sửa mã nguồn]
Các huyện:

markdown:
# Tư Dương
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Tư Dương** (资阳市) là một [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Tứ Xuyên](/wiki/T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn), [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Dân số của Tư Dương khoảng 100.000 người.
## Các đơn vị hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=T%C6%B0_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C6%B0_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=1)]
Địa cấp thị Tư Dương quản lý các
[đơn vị cấp huyện](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) sau:
### Các quận nội thành[
[sửa](/w/index.php?title=T%C6%B0_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C6%B0_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=2)]
Các
[quận](/wiki/Khu_(Trung_Qu%E1%BB%91c)): [Nhạn Giang](/wiki/Nh%E1%BA%A1n_Giang)雁江区
### Thị xã[
[sửa](/w/index.php?title=T%C6%B0_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C6%B0_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=3)]
Một thị xã cấp huyện:
- Thị xã
[Giản Dương](/wiki/Gi%E1%BA%A3n_D%C6%B0%C6%A1ng)简阳市
### Các huyện[
[sửa](/w/index.php?title=T%C6%B0_D%C6%B0%C6%A1ng&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C6%B0_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit§ion=4)]
Các
[huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Trung_Qu%E1%BB%91c)):

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1067 frontend miss (0)


text:
Xã Pilot Mound, Quận Fillmore, Minnesota
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Xã Pilot Mound (tiếng Anh: Pilot Mound Township) là một xã thuộc quận Fillmore, tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 338 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã Pilot Mound, Quận Fillmore, Minnesota
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Xã Pilot Mound Pilot Mound Township
|—
| —
|Tọa độ:
|[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Minnesota](/wiki/Minnesota) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Minnesota&action=edit&redlink=1) [Quận Fillmore](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Fillmore,_Minnesota) **Dân số**(2010) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) **Xã Pilot Mound** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Pilot Mound Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Fillmore](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Fillmore,_Minnesota), tiểu bang [Minnesota](/wiki/Minnesota), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 338 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Pilot_Mound,_Qu%E1%BA%ADn_Fillmore,_Minnesota&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Pilot_Mound,_Qu%E1%BA%ADn_Fillmore,_Minnesota&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 11 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
hickory
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Tiếng Anh[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
hickory /ˈhɪ.k(ə.)ri/
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
Tiếng Pháp[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Danh từ[sửa]
hickory gđ /hi.kɔ.ʁi/
- Mạy châu (cây, gỗ).
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# hickory
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)] **hickory** /ˈhɪ.k(ə.)ri/
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|hickory |
|hickory **hickory** gđ [/hi.kɔ.ʁi/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Mạy châu](/w/index.php?title=m%E1%BA%A1y_ch%C3%A2u&action=edit&redlink=1)(cây, gỗ).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
liens
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Tiếng Anh
[
sửa
]
Danh từ
[
sửa
]
liens
số nhiều
Dạng
số nhiều
của
lien
.
Lấy từ “
http://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=liens&oldid=1277225
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ số nhiều
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Bản in được
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
English
Esperanto
Français
မြန်မာဘာသာ
Svenska
Sửa đổi lần cuối lúc 04:23, ngày 3 tháng 6 năm 2011.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
Bệnh zona
Bệnh zona là gì?
Bệnh zona, theo từ chuyên môn là Herpes zoster, là mẫn đỏ da gây ra do virút cùng loại vi-rút thuỷ đậu. Vi-rút gây bệnh này có tên là Varicella zoster. Sau khi bị bệnh thuỷ đậu, vi-rút sống trong dây thần kinh, nguyên nhân tại sao vẫn chưa có lời giải đáp.
Trong một số hoàn cảnh nào đó như xúc động, stress, suy giảm miễn dịch (AIDS, hoá trị liệu ) hay ung thư, vi rút sẽ hoạt động trở lại gây bệnh zona. Tuy nhiên, trong đa số các trường hợp, nguyên nhân hoạt động trở lại của virút vẫn chưa có căn cứ. Vi rút này gây ra bệnh thuỷ đậu và bệnh zona, không giống với virút gây mụn nước ở cơ quan sinh dục và ở miệng.
Bệnh zona khởi phát và tiến triển như thế nào?
Trước khi thấy được những mẫn đỏ, bệnh nhân có thể có cảm giác đau rát và nhạy cảm vùng da trước đó vài ngày đến 1 tuần. Bệnh zona khởi đầu là những mụn rộp (mụn nước) trên nền da màu đỏ, những mụn nước mới tiếp tục hình thành từ 3-5 ngày. Mụn nước này thường đi theo đường dây thần kinh của tuỷ sống.
Toàn bộ dây thần kinh liên quan có thể bị, hay những vùng khác không có liên quan đến phân bố dây thần kinh cũng có thể bị. Thường thì bệnh zona chỉ ăn theo một dây thần kinh, hiếm khi bị nhiều hơn một dây thần kinh.
Cuối cùng thì các mụn nước này vỡ ra và bắt đầu chảy nước, bề mặt bên trên khô đi và hoá sẹo. Quá trình này có thể kéo dài 3-4 tuần từ khi bắt đầu bị bệnh đến khi khỏi. Thỉnh thoảng, đau vẫn còn mặc dù không bao giờ nhìn thấy mụn nước, làm dễ lầm lẫn với nguyên nhân đau tại chỗ.
Bệnh zona có lây không ?
Vâng. Bệnh zona có thể lây truyền từ người bị nhiễm sang trẻ em hay người lớn mà những người này trước đây không mắc bệnh thuỷ đậu. Thay vì bị zona, nhưng những người này lại mắc bệnh thuỷ đậu. Một khi những người này đã mắc bệnh thuỷ đậu thì họ sẽ không bị nhiễm zona từ người khác.
Tuy nhiên, một khi đã bị nhiễm zona, thì họ lại có khả năng bị zona sau này trong cuộc đời. Khi tất cả những mụn nước đã khô, thì không còn khả năng lây được nữa.
Điều trị zona như thế nào ? Tôi sẽ chăm sóc sức khoẻ của mình như thế nào ?
Có một số cách điều trị zona. Thuốc kháng vi-rút như acyclovir (Zovirax) hay famciclovir (Famvir) có thể làm rút ngắn thời gian bị mẫn đỏ da, nếu bắt đầu dùng sớm trong vòng 48 giờ khi xuất hiện mẫn đỏ. Phối hợp thêm thuốc nhóm steroid cũng có thể hạn chế và rút ngắn thời gian bị đau do zona. Tuy nhiên, lợi ích của 2 loại thuốc này vẫn còn hạn chế.
Ngoài thuốc kháng vi-rút, thuốc giảm đau cũng cần thiết để kiểm soát triệu chứng. Vùng da bị bệnh cần phải được giữ sạch sẽ và khô ráo. Người bệnh vẫn có thể được tắm rữa, kỳ cọ bằng xà phòng và nước nơi bị zona mà không bị cấm. Dung dịch aluminum acetate (Burows hay Domeboro"s, có bán ở nhà thuốc) có thể được sử dụng giúp làm khô bề mặt da bị zona và nơi rĩ dịch.
Biến chứng của bệnh zona là gì?
Thường thì bệnh zona được chữa khỏi, và bệnh zona cũng có một số vấn đề. Tuy nhiên, nếu vì lý do nào đó, mụn nước có thể bị nhiễm thêm một loại vi trùng sẽ gây ra viêm mô tế bào, đây là bệnh nhiễm trùng da. Nếu nhiễm trùng da xảy ra, vùng da trở nên đỏ hơn, nóng, sưng bóng lên và rất đau.
Bạn cũng có thể thấy vệt màu đỏ xung quanh vết thương. Nếu bạn nhận thấy bất kỳ triệu chứng nào trong số đó, bạn hãy liên hệ đến bác sĩ của bạn để được chăm sóc. Kháng sinh có thể được sử dụng để điều trị trong những trường hợp này.
Một biến chứng nữa cũng làm cho người bệnh lo lắng là khi bị zona ở mặt, đặc biệt ở trán và mũi. Trong những trường hợp này, zona có thể làm giảm thị lực. Nếu bạn bị zona ở trán hay ở mũi thì bạn cũng cần được chăm sóc y tế.
Đau dây thần kinh sau bệnh zona là gì ? Và cần phải làm gì khi bị như vậy?
Đau dây thần kinh sau zona là đau khu trú ở vùng có liên quan đến bệnh zona, cơn đau này có thể kéo dài cả tháng.
Biến chứng thường gặp nhất của bệnh zona là đau dây thần kinh sau bệnh zona Đau dây thần kinh sau zona thường kéo dài cả tháng, thậm chí ngay sau khi bệnh zona đã khỏi mà đau thì vẫn còn. Ở những người trên 50 tuổi, bị zona lần đầu, thường bệnh zona gây đau nhiều hơn, người bệnh dễ bị suy sụp hơn. Rõ ràng là điều trị zona bằng steroid và thuốc kháng vi-rút có thể rút ngắn thời gian và tai biến đau dây thần kinh sau zona. Tuy nhiên, chỉ giảm đi đôi chút.
Đau dây thần kinh sau zona có thể được điều trị bằng nhiều loại thuốc như: thuốc chống trầm cảm 3 vòng amitriptyline (Elavil), và các thuốc khác như thuốc chống động kinh gabapentin (Neurontin), carbamazipine (Tegretol), được dùng để giảm đau dây thần kinh do zona.
Cuối cùng, kem capsaicin (Zostrix), là một chất được chiết xuất từ trái ớt, có thể được dùng để thoa lên vùng da bị zona để làm giảm đau, sau khi các mụn nước đã khô. Châm cứu và kích thích điện thần kinh vùng da bị bệnh cũng giúp ích được cho vài bệnh nhân. Lidocain dạng dán da cũng có thể giúp giảm đau dây thần kinh do zona.
Việc chọn lựa thuốc nào là tốt nhất cho bạn, cần phải thảo luận với thầy thuốc của bạn.
Tóm lược bệnh zona
Bệnh zona do vi-rút cùng loại với virút gây bệnh thuỷ đậu, bệnh lây sang người mà người đó trước đây không mắc bệnh thuỷ đậu.
Bệnh zona còn được gọi là Herpes zoster, bệnh này không liên quan gì đến bệnh nhiễm herpes sinh dục.
Bệnh zona có thể gây đau kéo dài, ngay cả sau khi hết mẫn đỏ da.
Steroids và thuốc kháng virút có thể giúp ngăn ngừa đau lâu dài sau nhiễm zona, nếu bắt đầu điều trị trong vòng 2 ngày đầu sau khi xuất hiện mẫn đỏ da.

Server: Apache/2.2.22 (Unix) mod_ssl/2.2.22 OpenSSL/0.9.8o DAV/2

Cache-Control: private

Pragma: private

Vary: User-Agent


text:
Tiếp tục cho vay có thể sẽ giúp giảm nhu cầu mua ngoại tệ đến thời điểm các doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn...
Mức tăng sáng nay đưa tổng mức tăng của giá USD tự do trong 8 ngày trở lại đây lên 130 đồng...
Số tiền 11.600 tỷ đồng từ nguồn ngân sách là để cấp bù chênh lệch lãi suất và phí quản lý còn thiếu đến hết năm 2013 cho hai ngân hàng...
Giá vàng đang chững lại do giới đầu tư chờ đợi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) công bố kết quả họp vào đêm nay theo giờ Việt Nam...
Ngân hàng Nhà nước đang ứng xử thế nào trước biến động tỷ giá USD/VND cuối năm?...
Phương án và lộ trình đã có, nhưng Ngân hàng Nhà nước đã chủ động “hãm” lại...
Nếu phản ánh hết mức giảm của giá vàng thế giới, giá vàng SJC sáng nay phải giảm khoảng 700.000 đồng/lượng...
Tốc độ giảm của giá vàng thế giới trong phiên hôm qua khiến không ít chuyên gia bất ngờ...
Nguồn tin có thẩm quyền cho VnEconomy biết về kế hoạch điều hành chính sách tỷ giá năm 2015...
Đồng USD mạnh và xu hướng giảm của giá dầu vẫn đang gây áp lực giảm giá cho vàng...
Công nghệ ngân hàng là guồng quay liên tục, không ngừng nghỉ, đòi hỏi đầu tư xứng đáng và cũng cho giá trị xứng đáng...
Đến 31/12/2014, các tổ chức tín dụng sẽ phải chấm dứt cho vay ngoại tệ đối với phần lớn các nhu cầu của doanh nghiệp hiện nay...
© Bản quyền thuộc về VnEconomy, báo điện tử thuộc nhóm Thời báo Kinh tế Việt Nam
Giấy phép Báo điện tử số 123/GP-BTTTT, cấp ngày 7/4/2014
Mọi tin bài đăng lại từ website này phải có sự chấp thuận bằng văn bản của VnEconomy.
Các trang ngoài sẽ được mở ra ở cửa sổ mới. VnEconomy không chịu trách nhiệm nội dung các trang ngoài.
Tổng biên tập: Giáo sư Đào Nguyên Cát
Trụ sở Tòa soạn: 96 Hoàng Quốc Việt, quận Cầu Giấy, Hà Nội
Điện thoại: (84-4) 3755 2060 - 3755 2059 / Fax: (84-4) 3755 2046
Website:www.admicro.vn
Hotline: 0937 768 886 (Mr. Hợi)
Email:doanhnghiep@admicro.vn
Hỗ trợ & CSKH: 01268 269 779 (Ms. Thơm)
Tầng 20, tòa nhà Center Building, Hapulico Complex, số 1 Nguyễn Huy Tưởng, phường Thanh Xuân Trung, quận Thanh Xuân, Hà Nội
Bảng giá quảng cáo

WARC-Truncated: length

Server: ve-rp

FilterID: ft


text:
Các di tích lích sử, kiến trúc này thuộc các tỉnh thành Nghệ An, Hà Nội, Sơn La và Đắk Nông.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định xếp hạng di tích quốc gia đối với 5 di tích lịch sử, di tích kiến trúc nghệ thuật tại Hà Nội, Sơn La, Nghệ An và Đắk Nông.
Danh sách gồm:
- Nhà Lưu niệm Nguyễn Tiềm, xã Nam Trung, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An;
- Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Kim Ngân, phường Hàng Bạc, Hà Nội
- Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Tú Thị, phường Hàng Gai, thành phố Hà Nội;
- Di tích kiến trúc nghệ thuật Tháp Mường Bám, xã Mường Bám, huyện Thuận Châu, tỉnh Sơn La;
- Địa điểm Chiến thắng Đồi 722, xã Đắk Sắk, huyện Đắk Mil, Đắk Nông.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch yêu cầu Ủy ban Nhân dân các cấp nơi có di tích được xếp hạng thực hiện việc quản lý nhà nước đối với di tích theo quy định của pháp luật về di sản văn hóa./.
Đang tải dữ liệu..

Cache-Control: public, no-cache="Set-Cookie"

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=DOcricuet9HUr5KKm5h-TbYOK6zvkTBUIA8sU3sEBB88BTSUKHYksv9OyHr-W37tfaO3_Kai982N7CLaKXDn9Ay3ugSUswS3kgo1gGM1mU5QsfE8MsUiaSCoPwOI7nJ36pMw1xpWhkhG7tSLWLdjmA2; domain=kienthuc.net.vn; expires=Thu, 26-Feb-2015 21:22:10 GMT; path=/; HttpOnly


text:
v_line
Đăng nhập
hoặc
Đăng Ký
Đi:
Calendar
Đảm Bảo Giá Tốt Nhất
Landsberger Allee 203
Behrenstr. 1c
Lange Strasse 31
Luetzowplatz 17
Karl-Liebknecht-Strasse 3
Lý do tốt nên đặt phòng với Agoda
Hơn 550.000 khách sạn toàn cầu – được cập nhật thêm mỗi ngày
Được tin cậy bởi hơn 17.500.000 khách hàng hài lòng
Đảm bảo giá tốt nhất
Hơn 9 triệu nhận xét khách sạn từ khách hàng Agoda
Hiện diện tại hơn 57.000 thành phố trên toàn thế giới
Ưu đãi đặc biệt của Agoda
Bao gồm các ưu đãi giờ chót(có thể trong cùng ngày!)Miễn phí một đêm nghỉNâng cấp hạng phòng miễn phí!
Customer Support
0.27 Km.
0.3 Km.
0.34 Km.
0.45 Km.
Thue xe dap, gan nha ga, song va...
0.47 Km.
0.5 Km.
0.51 Km.
0.52 Km.
0.53 Km.
0.55 Km.
0.57 Km.
0.58 Km.
0.6 Km.
0.62 Km.
0.64 Km.
0.65 Km.
Về đầu trang
Bản quyền © 2005 – 2014 Agoda Company Pte. Ltd. Giữ toàn quyền.
AGODA ® là thương hiệu được đăng ký của AGIP LLC, sử dụng theo giấy phép của Agoda Company Pte. Ltd.
Agoda là thành viên của
(NASDAQ:PCLN)
AS-AGWEB-3C02

Pragma: no-cache

Connection: Keep-Alive

Vary: User-Agent, Accept-Encoding


text:
Nguyên liệu:
- 3 trứng gà
- 90g đường
- 1 nhúm muối (2g)
- 90g bột mỳ
- 5-7g bột năng/bột bắp
- 200ml kem tươi (whipping cream)
- 30g đường
- Mứt dâu (có thể tự làm hoặc dùng mứt đóng hộp – có thể thay bằng các loại mứt trái cây khác tùy khẩu vị)
- Chút ít đường bột
Cách làm:
- Chống dính cho khuôn tròn đường kính 18-20cm bằng cách bôi một lớp bơ mỏng khắp khuôn, sau đó rắc ít bột mỳ vào, gõ cho bột bám đều khuôn, gỡ bỏ bột thừa. Bật lò ở nhiệt độ 170 độ C.
- Rây mịn bột mỳ và bột năng/bột bắp.
- Đập trứng vào tô trộn.
- Cho đường vào đánh chung. Đánh trứng và đường cho đến khi bông. Bắt đầu bằng các bọt khí to, sau một lúc đánh sẽ thấy bọt khí nhỏ dần lại và có đường kính đều nhau hơn. Đánh cho đến khi nhấc que đánh lên thấy hỗn hợp chảy đều xuống tạo hình chóp là đạt.
- Rây từ từ bột vào hỗn hợp đã đánh bông. Dùng phới trộn để trộn nhẹ nhàng, dứt khoát. Lưu ý là khâu trộn bột này phải nhanh và dứt khoát vì bánh bông lan này chỉ nở bằng bọt khí của lòng trắng trứng đã đánh bông. Nếu trộn lâu quá, bọt khí bị vỡ nhiều, bánh sẽ nở kém.
- Đổ hỗn hợp vào khuôn. Dàn đều bề mặt. Cho vào lò.
- Nướng ở nhiệt độ 170 độ C trong vòng 30-35 phút, thăm bánh thấy không dính tăm là bánh chín. Bánh chín nhanh chóng lấy ra khỏi lò và khuôn, úp bánh xuống rãnh để giúp bánh thoát khí, bánh sẽ không bị xẹp và hấp hơi nước.
- Kem tươi đánh bông cùng đường. Một mẹo nhỏ để đánh kem tươi đạt hiệu quả là để kem tươi và que đánh vào ngăn đá tủ lạnh khoảng 3-5 phút cho thật lạnh, sau đó lấy ra đánh, kem sẽ dễ bông hơn. Lưu ý khi đánh kem tươi là chỉ đánh đến khi kem bông đủ độ, nếu đánh quá lâu sẽ dẫn đến hiện tượng kem bị tách nước, khi đó kem sẽ không dùng để phết hoặc trang trí bánh được nữa.
- Bánh xẻ đôi, lần lượt phết một lớp mỏng mứt dâu, kế đến là kem tươi đánh bông. Sau đó úp phần bánh còn lại lên. Rắc ít đường bột và thưởng thức. Dùng kèm trà nóng hoặc cà phê sữa đá đều rất hấp dẫn.
Bài dự thi của : Phạm Thúy Hằng
Hiện đang sống tại quận Bình Thạnh, Tp.HCM
Blog cá nhân : http://chouchoumommy.wordpress.com/
Mời quý độc giả tham gia cuộc thi “Mẹ tài ghê!” với các sản phẩm handmade
Bài gửi về ghi rõ:
- Họ tên:
- Địa chỉ:
- Tên sản phẩm
- Hình ảnh hoặc video clip thực hiện sản phẩm
Bài dự thi gửi về: metaighe@dep.com.vn
Thông tin chi tiết xem tại đây
Mực nhồi hình nải chuối, canh mướp ngon cơm…
Người Đi Làm học tiếng Anh ở đâu?
Thưởng thức lẩu Thái 700 nghìn cho 6 người
Ngỡ ngàng với game bắn súng Truy Kích
4 kiểu hấp trứng ngon khó cưỡng
Tuần Vàng mua đệm tặng chăn ga tại DEM.VN
Săn lùng cua da
Cách chế biến món đặc sản Hậu Giang - Cá thát lát tẩm gia vị
Bí quyết luộc thịt trắng, ngon, ngọt mà không hề bị thâm
Hà Nội: Người dân thưởng thức nồi lẩu lớn nhất VN
Quán café đẹp như cổ tích giữa Sài Gòn
Tạo mục mới Top mục tự tạo
Nhúng Baomoi vào web của bạn
Thống kê & So sánh báo điện tử
Việc tổng hợp và sắp xếp các thông tin trên Báo Mới đều được thực hiện tự động bởi một chương trình máy tính.
Giấy phép số 46/GP-TTĐT cấp ngày 13/01/2012
Báo Mới có bản quyền thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ EPI.

Cache-Control: no-cache


text:
Em 21 tuổi, 2 tuần trước em bị té xe và đau ở ngực nhưng sau khoảng 2 tuần thì bớt đau. Em có tìm hiểu thì thấy 1 trong những triệu chứng của ung thư vú là nhũ hoa bị thụt vào trong và dùng tay kéo ra không được.
Nhũ hoa của em một bên cũng bị thụt so với bên kia nhưng dùng tay kéo ra được.
Vậy cho em hỏi triệu chứng đó có phải bị ung thư vú hay không?
gaumit1903
Tụt núm vú có thể gặp ở cả nam và nữ, là tình trạng núm vú tụt vào trong thay vì nằm ngoài.
Nguyên nhân thường gặp của tụt núm vú bao gồm:bẩm sinh,sau chấn thương hay phẫu thuật,ung thư vú,nhiễm trùng vú như áp xe hay viêm, nữ hóa tuyến vú, lao vú.
Khoảng 10-20% phụ nữ bị tụt núm vú bẩm sinh.
Tụt núm vú chia làm 3 mức độ:
- Khi ở mức độ 1, dễ dàng kéo núm vú ra và cũng cho con bú bình thường khi có con.
- Ở mức độ 2, có thể kéo núm vú ra nhưng sau đó lại bị tụt trở lại khi không còn áp lực. Có thể cho con bú được dù khó khăn.
- Hiếm khi kéo núm vú ra được nếu bị tụt núm vú mức độ 3. Ống sữa thường bị chít hẹp và không cho con bú được. Người phụ nữ thường gặp khó khăn khi vệ sinh núm vú.
Có thể phẫu thuật để điều trị tụt núm vú, đây làmột dạng phẫu thuật nhẹ và mau hồi phục. Bệnh nhân có thể quay lại làm việc 1 tuần sau mổ. Tuy nhiên, sau phẫu thuật, có thể bệnh nhân sẽ không cho con bú được nữa.
Tóm lại, trường hợp của bạn có thể là tụt núm vú do nguyên nhân lành tính. Tuy nhiên, bạn cần đi khám bệnh để chẩn đoán rõ ràng hơn cũng như loại trừ ác tính ở vú.
Thân ái chào bạn
Ngắm chiếc xe Mobylette của 'Công tử Bạc Liêu'
Đại gia Lê Ân chuẩn bị trao 150 triệu đồng “cậu bé” bị hành hạ
Nam Định: Người dân gom bia giúp tài xế sau vụ lật xe
Ánh sáng hạnh phúc
Đòn phạt của người vợ quyến rũ dành cho…
Người Đi Làm học tiếng Anh ở đâu?
Bí quyết cho thai kỳ suôn sẻ
Ngỡ ngàng với game bắn súng Truy Kích
Tuần Vàng mua đệm tặng chăn ga tại DEM.VN
Phẫu thuật cho cô gái bị dị tật cơ quan sinh dục hiếm gặp
Vụ sập hầm thủy điện: Dung dịch dinh dưỡng cho nạn nhân có gì đặc biệt?
[Photo] Người chồng ôm xác vợ giữa cái lạnh -24 độ C suốt 2 giờ
Rối loạn tiền đình: Bệnh của thời hiện đại
'Hòn vọng phu' ở hiện trường vụ sập hầm
Tạo mục mới Top mục tự tạo
Nhúng Baomoi vào web của bạn
Thống kê & So sánh báo điện tử
Việc tổng hợp và sắp xếp các thông tin trên Báo Mới đều được thực hiện tự động bởi một chương trình máy tính.
Giấy phép số 46/GP-TTĐT cấp ngày 13/01/2012
Báo Mới có bản quyền thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ EPI.


text:
Nhiều luồng ý kiến trái ngược nhau đang được đưa ra dựa trên những quan điểm khác nhau. Trong bài này, chúng tôi không nhấn mạnh về việc đưa ra quan điểm riêng mà chỉ tổng hợp những ý kiến chính đánh giá về model điện thoại A810s đình đám này
Đầu tiên là màn hình siêu sắc nét, mịn màng
Điểm đầu tiên được các thành viên nhắc đến là màn hình của Sky A810s. Màn hình rộng sắc nét công nghệ mới nhất đem lại trải nghiệm khác lạ hấp dẫn cao độ. Màn hình siêu đẹp Display: 4.5-inch 1280x800p WXGA LCD cực khủng (độ phân giải ngang Note hơn Galaxy Nexus chỉ 1289 x 720) với các phim HD, game Hd bạn sẽ phải bất ngờ vì sao hình ảnh thật đến như vậy. Nghe nhạc xem phim chụp hình trên màn hình thoáng rộng như A810s thì khỏi phải bàn quá hấp dẫn, quá thú vị. Cảm giác lướt nhẹ trên màn hình cảm ứng rộng của A810s đem đến cho người dùng những phấn khích nhất định, khó diễn tả
Màn hình của Sky A810s chắc hẳn ít mẫu điện thoại nào địch nổi
Tiếp đến là cấu hình khủng long
Chíp xử lý của Sky A810 dùng là chíp dạng Processor xung nhịp 1.5 Ghz dual-core, Ram 1Gb bộ nhớ trong 16Gb có cả khe cắm thẻ nhớ ngoài có thể nâng cấp lên tới 32Gb, máy chạy hệ điều hành mới nhất Android 4.0.4 với cả triệu ứng dụng, game cho bạn khám phá, thoải mái chơi các game nặng nhé. Gần như chưa có game nào làm khó được A810s. Với cấu hình như hiện nay liệu có mấy smartphone so găng so tài được với Sky A810s trong khi đó giá của máy được www.dienthoaiSky.info cung cấp chỉ có 6.300.000 vnđ
Cấu hình được liệt vào danh sách “Xưa nay hiếm”
Kết nối và giải trí đỉnh cao
Sky A810s được cung cấp các kết nối ngoại vi cao cấp với các ứng dụng như: WiFi chuẩn 802.11 a/b/g/n. Mobile TV(T-DMD) cái này chưa dùng được ở Việt Nam do chưa có nhà mạng nào cung cấp dịch vụ nhưng năm 2013 Viettel sẽ là nhà mạng đầu tiên cung cấp 4G LTE. DLNA cho phép lọc ảnh, phim cực hay. Sky A810s sử dụng mạng GSM, 3G, HSDPA, hỗ trợ mạng LTE 4G ở Việt Nam thoải mái do không cấn fix 3g như các mẫu điện thoại Hàn Quốc khác. Kết hợp với máy ảnh Camera 8-mp độ nét cao chuẩn LED AF 1080p video tự động lấy nét, camera trước 1.3-mp front facing. Giúp bạn thoải mái kết nối mạng, chia sẻ với bạn bè người thân qua mạng xã hội như Facebook , yahoo, twitter ngay lập tức tại bất kỳ đâu. Hoặc bạn có thể chia sẻ, tải dữ liệu cực nhanh với NFC có sẵn chỉ với một lần chạm duy nhất
Cả thế giới giải trí sắc màu với Sky A810s
Chơi game và ứng dụng văn phòng
Về khoản hệ điều hành của máy, Sky A810s chạy bản Android 4.0.4 ICS gần như là mới nhất từ Google với nhiều tính năng nổi bật như tìm kiếm bằng giọng nói, xem và chuyển đổi các ứng dụng đang chạy với tính năng preview, chụp hình nhanh screenshot với tổ hợp nút power + volume,… Người dùng cũng sẽ tiếp tục quản lý dữ liệu danh bạ, tin nhắn, ứng dụng cài đặt từ Google Play Store bằng tài khoản Gmail. Giao diện của A810s được tùy chỉnh đôi chút so với bản Android gốc, khác biệt này là không đáng kể. “Đã từng dùng iOS, nhưng Android vẫn là sự lựa chọn cuối cùng của tôi vì khả năng tùy biến thoải mái hơn, không bị bó buộc vì sự độc quyền như IOS”, đó là chia sẻ của nhiều Fan Sky. Tuy vậy, Android ICS sẽ yêu cầu tài nguyên hệ thống nhiều hơn cũng như hao pin nhanh hơn. Điều này được Pantech sử lý bằng việc trang bị Pin lớn tới 1830 mAh cho A810s đủ đáp ứng nhu cầu làm việc liên tục xuốt ngày dài mệt nhọc
Còn gì thú vị hơn cảm giác giải trí đỉnh cao ngay trên dế iu của mình
Còn rất nhiều điều thú vị hấp dẫn chờ bạn khám phá với Sky A810s. Hãy đến và ra nhập vào cộng đồng Sky mobile tại Việt Nam để trải nghiệm những tính năng đi trước thời đại với các mẫu điện thoại Sky đỉnh cao tại các địa chỉ đại lý của DienthoaiSky.info
- Sky A850s Vega R3 giá 12.500.000 vnđ Bảo hành 12 tháng
- Sky A840s Vega S5 giá 9.200.000 vnđ Bảo hành 12 tháng
- Sky A830l giá 7.600.000 vnđ Bảo hành 12 tháng
- Sky A820l & Sky A810s giá 6.300.000 vnđ Bảo hành 12 tháng
- Sky A800s mới 97-98% giá 4.200.000 vnđ Bảo hành 6 tháng
- Sky A770k & Sky A760s giá 3.800.000 vnđ Bảo hành 3 tháng
Tất cả máy bán ra tại website : www.dienthoaisky.info đều được bảo hành 3 tháng đến 12 tháng . Tháng đầu đổi mới nếu có lỗi do nhà sản xuất. Phụ kiện full đầy đủ sạc, cáp, tai nghe, dán màn hình. Đặc biệt khi mua máy tại các đại lý của DienthoaiSky.info bạn được cài đặt phần mền miễn phí các game ứng dụng bạn cần
Link tham khảo các loại điện thoại Sky đang hot : tại đây
Danh sách các đại lý của DienthoaiSky.info
• 236 Tây Sơn – Đống Đa – HN ( Holine 04.62755118 / 0962.223366 )
• 1108 đường Láng – Đống Đa – HN ( Mr Hùng 094.8998.818 )
• 169 Lê Thanh Nghị - Hai Bà Trưng – HN ( Mr.Linh 0962.888.333)
• 20 Thành Trung Nam Định – TP Nam Định ( Mr Hòa 094.6610660 – 0350.3848123)
• Văn phòng đại diện tại TP Hồ Chí Minh vui lòng liên hệ Mr Sơn 09788.0086
• Văn phòng đại diện tại TP Tuyên Quang vui lòng liên hệ Mr Quang 0973.386.668
• Văn phòng đại diện tại Hải Phòng Mr Tân 0904.049 840
• Văn phòng đại diện Hà Giang Siêu thị mobile Vân Hiệp 0949.110.919
• Trung tâm bảo hành sản phẩm tại : 1108 đường Láng – Đống Đa – Hà nội
Link tham khảo các dòng Smartphone khác đang có bán tại DienthoaiSky.info: http://dienthoaisky.info/
Mời anh em tải hình nền Noel: độ phân giải…
Người Đi Làm học tiếng Anh ở đâu?
9 giờ sáng mai offline kính thực tế ảo…
Bộ đôi smartphone Gionee giá dưới 6 triệu…
Ngỡ ngàng với game bắn súng Truy Kích
Tuần Vàng mua đệm tặng chăn ga tại DEM.VN
Lộ ảnh thực tế tuyệt đẹp được cho là Sony Xperia Z4
Những kỷ lục của làng smartphone 2014
Điện thoại 5 inch giá rẻ của năm 2015
Top smartphone có camera “đỉnh” nhất năm 2014
Gia đình Windows Phone đón thêm thành viên mới giá “siêu rẻ”
Tạo mục mới Top mục tự tạo
Nhúng Baomoi vào web của bạn
Thống kê & So sánh báo điện tử
Việc tổng hợp và sắp xếp các thông tin trên Báo Mới đều được thực hiện tự động bởi một chương trình máy tính.
Giấy phép số 46/GP-TTĐT cấp ngày 13/01/2012
Báo Mới có bản quyền thuộc Công ty Cổ phần Công nghệ EPI.